Hf251_fol-5

v s

A

w

A

".

d

QÉ

*

*

a ii

x

OAT

L

Es

o

"s

UL

"

SeR

d

"as

W

Lv

aRM

r

A

E

!Hx od

ERE

n

U

V

Ws

u

N

Ms

d

*

Vg

ss

M

E

..«t

II

x

m

h

u T

f

.4..»

:m

P r

OM

-

z4

AR

N

*

g

(

EL

o

N

»

N

b

a

h

i

m

EEE S

G

Id

DW

Ed

*

B

5

d

E

NU

Z g

-M

Y

N

ol

u

an.

CR

uN

*

*XW

*

N

Ms

T d

m

:

,

N

-

Bu

z

N

Ü

fs

hav

w:

w 3

d

AA

( u

r

j

^

s

MC

W

x

N

as

*u &ä D

M

N N

TA

^

?s

M

N

*

E

A

SSM

N-

*

N

3

hr ..lw

E

X

N

s

*

t

$

EM

at

-

&3

:

EN

RC PA

A

E

N

" e

x

Ml

....TP/

E

U

M w

«o

LE

x

a

A

nb

»

PO

DL

iA

-

z

N

»

EL

N

Bs

"

x*

E

m

M

N

xw.

2X

i

J m N

*

o

V

"

.

SRS

j

Y - .wlï//

i*

i

X

.,,,a,,

EU

P

.l,»

? w

N

*

jv

A

i

Ed

*

Y

?s

ii h

x

SWUN

.,/zfr

" ,ï.x

-

"K j

.m

*

s

M

Eml. SN.

M

A

x

i

SSCN

E

æ/ ( "

ij

l-

u

*

*b

Fs

. Y

*

m

L.

E

R

1

*

SSeR

*

i

*

r

Mi

v 4

1*

N N OPl

--

"L

J

m

N

g

N

N-*

Ts -

NQ

IN

m

S U l

*s

i

A

/ *

^*

R

"

"

AE

n

Y

3

YOMT

ul

r

As

—'.H

M

od

SES

LAv

N

N-

"

Y x

N

r

z

x

^M

LA

,1" *

N

a

À

N

V

p

T

N

AX

0».

M

W

j

Es

s

A

N

-

d

E

m

N-

Es

TEN

ls

N

N

*

*

$

N

xW

d2

2

NON

p

o

z N

k

M

N

w

E

x

w

n

t.:—.".

z-

d

m

m

APE

NU

,..

IN STET

*

s

N

DU

—

A

AT

:

M

^.

NY

VX

*

PA

*

*

A

EE

ln

N

i

)

N

M

(

AA

E.

xde-

o

f

$X

x

-

E

Es

x

à

J

s

"

W

-

D.

x

x

j

3NACA

&

-

**

^X

:

E

:

^i

u

X

mn

W

P w—.

D

AW

N

*

R

N WN

zM

H

h

B

«

NI

LEX

$A

s.

k

u

N

-M.

E

N

as

W.

55

u

W.Q

N

5

iA

"

A J

A

p

5

W

NON

N

a

:

4*

y

i

E

A

44/..

N

"

E

g*

VAE

W?

NG

N

YON

us

T

£

ES

S

*5

*

9

-

N

p

"t

m

N

F

-

"

^

—

k:

MK

"

9

7

*

T

N

R

297

.H«

*

3

L

;.J

PA

"s

n

x*

E

2*

e

z

b

k:

$**

:

w

-—u.:

i*

"*l

3

E

^

d

,'

[

d

v

v

d

u

-

-

»

Z

a

x

S

N

R

N

A.. 3

E

NT

/

3

R

few

B-

AA ^

N Z

NA

g

r

at

a

/I;

ES

)

;"

»

Nn

u

&

í

N

R

»*

1*

t

x

x

J u

-

io

.w

&

R.

N

*

X

s*

p

N

;H

T

v

AC

A

"

.,/,'o.-v

u..

" .

a

—

NS

eh

*w

-

p

*

n

z

.

I*

N

m

ts

d

:

(

NY

:

v

h

*

n

x

s*

od

4

m

*

$*

w

-t

h

A

JN.

b

»M—m

Es

E

Y.

x

M d

m

x

x

x

Ép

m

x

:

T

tss

L

ET

—R

P

29

ïx

Je

N o t

X

s O

Iw

;

a. od

w

1

*

*

lp

a

N N

*

Á

U

t

—^

^A

,,.M/,

h3

poR

L^

sR d

b

ERE

i

r À

UNE

w

X

-

]

r

E

s

H

$

A

f

o

.

*UN

.

F

E

US

R

ts

z

M

.H

ES

-v *

i

Es

g

L

ä

—

z

*

as

24

»mc

W

E o

^

CaPt-

N

N

,.

x&wme

x

:

17—.

L

a

-

A

E

&

1

CN

N

x Jw/

*

W

A.w,üa

-

N

X

NSUNN

W/

L

PO

vd

?

N

N

!

$*

æU

)

$

E

VL*

: E

WY

WA

- s

R

CU

*

ii

à3

M

E

&

/m

**

"

d

&^

*

IK

—— Nox.

N

v

3

hi

od

A s

Ya*

1

d

*

)

«

*

z

x

G

N

y

hr

?is

m,

x

-

y,

fw

n

W.

D.

-

AV

N

*d

A t

æ—fx.-

M

-

M

A.

-

cWh

$

NS

LA

A

L/H,

,w

-

SN

ÓN

d

k

.

d

£

u

^s

*

PA

s

.a:.

"

R

SN

u2

»

hus

i^

o

"

P

j

«

£5

Nv

2

M,

:

AE

)

E

M

Wæ

M

"x

E.

*2

!

5

M--

C

$

z

M

j

M

hos

J

us

"N

**

M

*

fs

N

j

hN

2

d

j

Y

($

M

ET

.U&.

AX 2

"

A

OR

A

s

M

AE

N

d

A

u

D

vt

O

T

/M

P

$

Y

U

NS

*f

N

E

E

N

i

N

Ar

a

:

N

X

*

-

"

-

*

a«

5

^d

-

us

f

E

v

"w

*

"w

50

OE

[

TUs

&

W

ES

Xv

N

AK

*

"

N

d

f

£

DX

-'

A

:

W

"-

A

E

M «

d

E

IY

T

N

fv

Y

N

L

x

x

i

$s

*

N

"*

LO

R.

'a

"E

W .

z

-H.

-

x

D

3

2

— E

r

-

7

Pa

*

Bo

L

lc

g

-

a

E

v*

u

!/M

N

v

g

$

CM

"

R

du

»

at

i

24

--

l

A.

-

*

^

gl

a,

po.

M

A

»

-

p

a

A.

—

.-.

x

2

p

x

E

d

M

U?

N

-N

N

:

M

n

TA

720

$.

Z

A

3

-

3

P*

"

N-..,

[3

$*

n.x

-

s*

3b

1

P

A

J

MNS

m

N

z

AT

25

V.uwm

w

.,.f

f'äf

EILN

zi

b

$

x

!

W

NY

$:

4

m

?

p d

N

E

d

bQr

Y w

m

M.

m

T*

;w!.

N

AE

h-

k

f

-

wu

--

,

*

x

Y

t

xX

-

d

L

hp

At

"

s

N

RE

u-

As

SS

N

N

*

t

2

*

a

Cs

EY

*

ä

*

l)

D

s

-X

5uU

x

EI

6

?

-

T.

K

m

M.

R.

M

N

N

"N

P s

.,O

^

OR

m.

*

[

a

*

Pt

M

DMR .

d

24

N

V

*

h-

Em

AE Qu

x

Lgem

. cc

3.

AUR

x

Ro

N

:

II

-*

Á5

xR

*

L

O

þ«

$v

As

——

u

»

j

29

N N

J,

M.

—

S

W

[

-oD.

D

i

.w

m

.

"

T

a,

-

^

*

1

v

E

m

V

z

H

a

E

*

*s

"

x

TM

WE

08 E

MR J

«

N

-

SS

*

;

À

vr-

:

D

o

WJ- NG

9-

j

N

X

,4..,

EM

-s

P

T

,«H

-wa

rf

L

i"

M

As

k

É

.;

N

s

L

A

N

N

-

L.

LS

i

R

Ls

X

*

M

t

N

. hls

x

*

23

,,m,

m

P

4

K;

ÀN

x

E

—

1

xv

x

lj

i d

EM d.

)

-X

Q,

m

H

N

N

5

;

tfe-

N

u

UA

E

*

Yw.

X

x

& E od

M

N

pu

M

*

A

u3

K

EY

D n

(*

BN

r

AYS

i

EN.

Md

/Jl»

L

A

$*

p

x

"

Vs

A

$

s

R

u

E

As

ER

T

E

v

NS

AT

E

n

r

E

NY

TW

/.

N

E at

GE

m

b

x

u

x

N

Éw

m

,

Wo

fs

N

i

v

4

:

*

I-

DN

L

E*

x

$ r

E

E

äf

,W.u»w,

u

NI

?

t

N

v

"

»

É

*

UE

u

s

^

3

V

H

"

*

Qw

i

"

W,

opoe

OM

*X

2X

m.À

A

A

**

h

ER

A

f;

^

-

Ü

—vb

AW A

E

MY

i.

J

a

*

x

3.

LU

D

(5

»-

x

æ,

AR

N

-

:

N

H

M a

o

x

P

Á

i

P

R.

5

L

hm

L N

-

—w-

hus

K

n

A.

m

:

SOSE

S

r

9)

$*

"s

a

AT

H

g

mi

*X

ho

o s

A

N

N

N.

f

aF

vt

LX

S

EN.

x

u

$-

N

-

.

fll.m,

m

2*

/o

/m.»

MLA

«

yem

i

d

-

W

X*

a

Ts

PT.

d

E ad

E-

w

83

»3)

;

Jj

N

K

*

-

)

m

-- 4')

t

id

T

M

n

*

M./.

H

2«

d

T

M

4/,/

*

TeÜu

1

NON

CH

w

*

3W

$

* x

X

d

"i

N

éxa

"Y

m

N

.U R

N

Á

2

N

ts

Cs

3

XEPI

(,

N

)

b

f5

3

A

—.R.

X

.»

5

"

Nnm?

4

&

x

..!H

SASU

*

A

us

.

,

A

2$

L

2

H

A RNh ,

A

4£R

z

a

p

N

.

L

——

QWW

w

—

|

"

u

*

N

t

P

L

«4

N

r

P

N

d

wft

&

,H

z

X

u

(

h

N

as

E

i.

j

2

Cs

*

i

f

N

a

:

i

mm

Y

NUA

v

z

3

EM

D

ar.

:

i

*

X

)

p1

L*

du

f" ul u-

3

LÉ

:

-

*

—

"

d

4

rj

* W

x

^E

1

)

N COA N

i

v

,w..

us

3*

:j

E

N

E

.MN,J,»

*

W

r

»

v X

ADÜC

w

*

M w

TADE

H

£

:

-

ARA

ES

me

N

(H

M

I

RC

w.

3*

a*

"

$

X

U

"

j3

E

E

z

»MM.;

j

)

V

26

n

.AI.

z

WA

Em

*

ts

*

j

Z ER

mum. 3

g 2

ANC

$^

iy

t.u«m

L

r

L

AXX

uN

".—4

Yaj

WE NAUN

:

E

2

"*

sT

M

tT

É^

(

*X

AE

RE A

«

X

m

*

i

e

*

N.

E

N

d

M a

um

*

Es

R

ABS

E

w

N

ia 4

R

u

U o

NG

NER :

o

Xj

N

Z

2l

*

»

E

A

"

AC

*

t

g

4

«

1]

* V

$

:

$u

ub

p

l

"

E

r

.

-

a

d

x

j

Pa

-—

e

.

« /m.

A

^

"

"m

&

lr

gæ

a

$

TM

A

»..,

x

W.

2

ÉR

at

x eav

E

x

At

L N

L.

d

x.ra/ou.

E o

^

4

L

ä ^

N

x

-T

^W

j

L:

A

1

i

W

d-m

-

3f

Nb

£.

-

30

b

i

N

m r

w

d

x

N

P

EU

EIS

D

/á

u-

Lh

a

t

*

SONM

-

".

*4

x

MW*

"$-

NU .

Xcu

A

zN

A^TA

R

AE

MA

.

hd

La

-

t

x

-—T

M

t9.

m

N

x

QY

en?

-

s

*

o

*

d

A C

e

h-l

x

AR E

Eu

^s

"

p cmU,

X

*

X

2

;

E

ii

* i

2

.M

i5«

..

N

M

40

DA

«

L«

E

m

TA

L

-

"

*

*

*

L RUCN

*

x

:

:

*

)

3

"

à

wN

N

c3

s

——

f as s

A

m

H.

"t

N

s

m

:

b

x

d

P al

n

V

2

E

M

A

;

-

x

P

-—.:

..H.

s

x*

s

I

NU

ES

&M

MM

(s

N-

uX

:

Ww

E

N

d

z

A

N

K

X

"s

.H

—

z

m

"

Ps

»sSeng

N

U

m

m

*

VN

u

AS

Bu d

"

N

E

A

X

.(K.

?

À

As

"d

un

E

T«

-

"

ERE

p

j

o

d

RE

X

NT

^

^

WE

A

as

a.

Y

z

1

x

RE

z

j

n

MV

g

j

m

Ws

N

us

E

L/H

OP iE

:

l2"

A

&

TAT

/.

XX

"-s

j"

f

i

i*

.X

:

M

«

!

x

^s n

-*

A

x

T^ )

"

N

al

W

É

e.

o

i

U:

x

u

u^

z

E.

U

.

v

m

x2

Yal

-s

"

*

NS

v*

cà

o

G

L

P

P

v

s

*

Z

W

.

A

I s

V VN

j

M

*

MU

x*

$

z2

N

WA

A

4*

t

LO

&

h

m

Es

D

"

Y

üi

z

T

$*

N

T.

&

x

j

.

z

/

-

x*

E

M

N

X

s

*

^

LE j

-

E

h. -

j

V

&

P

H.

w

z

zi

ES

E

5 v

M

ww

l

y

*

3

M

*

Z

/.

A

-

n or 3

a

33

RU

v

n

Wz

E

Ea

M

N

N

$

4

N

-

(

X

s

p

E

-

N

x*

Ra

WCN.

AC

*

E

a..I

i

P d

YN

-

*s

745

*

r

e

OX

A

*

»

t

Aqe-

w

l

/D/

;

v

w

j

N

Iär

À. N

EC

.

X

/.

NV

k

t

,.

z

$x

-

Y

/./ ^

N

*

MXE

m

TA

[

e

r

M

l

P

E

v

E

W

LE N

P

i ind

3

L

r

M

L

b

*

-

*

l,

—*

M'

A

5

P

"

r

A.

.

N

u

Wj

",

«

.w.//"ml

i5

— o

wr/

P

h

E

(

R

m

(

"

N

f

"T

w pes;

s

j

DI N

T

m

xv

..«

a

J

R.

t

"

t«

x

»,

ld

A

[2

W

E

N

s

n

x

*

:

M

Yj

WNCONN

^*

AN

.

vl ;(

X*

m

R

w

BN

L

h:

w

L N d

i

j

wf fpÀ

vt

x *

3

W 74

L.

urtr

-

m)

H.

"m

a*

wrtuti av

z

W

,

M

A

12*

m

T

m

-.

f

*

d

ii

»

Eu

k

VI

p

f m

PO

p

E

^

"d

M

P

-

s

t

M

-xa

6

"

b

P^

S

x

OT

"

dn.

!

WE

-

o

E

v

Mu

-t

.

h

N

L.I

d

I ns s

*el

X

!

sï-w

Es

NI

E

xX

P

Y

M

LE

R

z

&

k

D

N'

».

t

",

m l

u».a

-5

E

ia

*

P*

(æ..

EV.U

d

E

-

:

3

À

"

z

L

/

.

*v

*

as

m

mw

;H.

—

WO v

"T

M

-

"u

d

X sss

*

z

*

(

-

h.

N

r

n

T

M

""

I d

A

EN

A,J

w

u.

E

$

«

d

M

d

A

EU

N

-

d

x

T

w

$N

—

un

s

N

-

»

EX

A.

w

C

x

A9

X

€

3

.»W..

Z9

s

hais

£5

Y

r

X

ER

canPR

hn

æ»m.v

—

a

-..

——

»

m

T

"

d

assl

ais

g

E

r a

z

L

n

j

A

R

L

Mu

——

—— Á

EEE

NU N

nE

&.

L

r

É

-

——

"

a

x

-

ais

Ms

-

v

-

um

d

A

at

d.

u

E

—

"!

i

3

A

p

P

v

7

2

t

$r

22

z

E

2

E

R

AE

2

E

É

3

E

A

RA

E

m

v

à

:

E

IMlA

E

n

:

j

z

*

*

s

r

.....-

.

E

ma

—

2

x

F^

Z

.

E

m

s

5

E.

d

—

E

b

—

4

1

Ls

^

U

W

As

-—

d

--—

——

Á

-

—— —

—

MM —— Á — À —— — H — —— À —— Á

E s aE 5———————ÉAAADDDDDD

—

—

—

p

n

ia

-

:

um

AE

x

I

i a

a

4 iafüntis

&

—

p R&ädr -s

ciusmoams

ES

m

dj

fs

VES

p

LA

x

v

2

E

"

aE

od

-

3

—

—

—

*s

:

"

ii

--

—

T

P.

$s

u

m

Ea

-

-

:

-

—

EEE

m

z

ET

-

A[w&

M

—— ——

-

—

-

r

z

EM

ZEGERI BERNARDI

LU DOCTORIS

At

us

AL

A D

ä

VARIAS COLLECTIONES

O-"P-E R EA

L

E

:

Ü

|

Mv

. ?

i

EEE

A

—

"ag

i

E.

-

:

-

[

SUPPLE

AD

TU

VARIAS CO

LLECTIONES

O PERUA

C R RE FIXJAI

:

,

A

A.

9

4

LlUD

ET S& CANONUM

PRORESSORIS

"ACADEMIA LOVANIENSI.

C ONTIN E MS$S

VITAM, PRECLARA JURIS RESPONSA, EPISTOLAS

ET VARIA OPUSCULA HUJUS DOCTORIS, NONDUM EDI

TA; NECNON MOMENTOSAS EJUSDEM LUCUBRATIONES

JAM EDITAS, QUE IN ALIIS EJUS OPERUM COLLEC.-

'TIO"NI'BUSä DESIDERANTUR,

T

^

K

E obl

A^

dv

ium

PA

N

O

»

dj

|

D

J

rA

T

,—-

i,

/

J

W'—**J EC

ESPPANSSS

wé UP

U

F.

E

TOMUS QUINTU.S.

eQc

P

B C

— "&

SUMPTIBUS ET TYPIS VIDUZE FRANCISCI WILHELMI MET' TERNICH.

MDCCLXX'VIL

t ——'

»-

E UP TTTE

—

CM

—

rP

ss

—-

—

n

-

Ms v p n

v—ÁM—

"m

RE

--

br

*

-

-

&2

L^

-

——

3

*

————— P —

t

».

d

mm. x

-

Ea

1

*

P

-

E

"

d

w

EI

Ww

I

*

£

u

g

—

p m ob ss

.-rp.kwvfäc

$;

m

i

cw

"

"

as

-

N

*

LE

Es

ANVERTISSEMENT.

E Public a peu d'interét à connoltre les motifs & les occafions

particulieres qui nous ónt engaoé à travailler àla Vie de M,

Van Efpen, 1l lui fuffit de fàvoir que nous n'avons rien negli-

gé pour nous inftruire & nous affürer des faits; que nous les

avons tous puisés dans des Ecrits imprimés que nous citons, oü dans

des Memoires manufcrits qui nous viennent de M. Van Efpen lui-mé-

me & de fes plus intimesamis, ou erfin d'aprés la tradition vivante des

perfonnes les plus dienes de foi &les plus à portée d'en étre inftruites,

M. Jean J/illemaers ancien Profefleur. de Rhetorique du College de la

ii

Trinité à Louvain, mort Ex- Prefident du Seininaire d'Amersfoort, le

IO. Novembre 1762 , eft un de ceux à qui nous fommes le plus rede-

vables fur ce füjet. — Quiconque l'a connu, fait jusqu'àquel pointil por-

toit l'amour de la verité, & l'intime liaifon qu'il avoit eue avec:M. Van

Efpen jusqu'à la fin de fes jours. M. Willemaers ne s'eft pas contenté

de inftruire de tout ce que faà memoire pouvoit lui fournir touchant ce

DoGeur; il nous ade plus communiqué tousles Memoires & Manuftrits

dont il étoit depofitaire, & a pris la peine de lire, la plume à la main,

cette Vie dans fon entier, & d

y cotriger les fautes & lesinexaclitudes

qui nous avoient 6chappä.

Nous nenous fommes pas contentés de El-- cenfure. Commeen rendant

compte des Ouvrages de M. Van Efpen, ilafallu manier fouvent des

queftions canoniques trés delicates, nous avons cru devoir foumettre

ces Memoires à l'examen d'un homme de goát & d'un habile Jurifcon-

fulte, avant deles donner au Public. ]l nous a repondu àprésles avoir

lus avec attention, qu'il avoit trouvé /'Oucrage trés bou, qu'illavoit-lu

avec un

E

3

—

de toute

grand plaifir, & qu'il ne pouvoit qu'étre favorablement requ

s les perfonnes qui -prennent quel

en font l'objet,

que interét aux matieres qui

Pour rendre cet OuVra

g& plus intereffant ?& plüs conforme au coüt

des Jurifconfultes, nous a

vons joint, autant qu'il nous a été. poffible,

à l'exposé des faits qui concernent les

Ouvrages de M. Van Efpen, les

Decrets des Tribunaux & les

Ordonnances des Souverains des Pays-bas,

qui dans le tems ou depuis,

ont confirmé les decifions canoniques gui

y font congenuesö.-

:

Il ne nous reífe -qux*lä demaäder àDieu de benir ce travai

l

n'avons entre

quenous

l'Etat,

pris que.pour fa glmäre & pour le bian de la Reli

giog öz de

PRIVI.

PRIVILEGIUM . CESAREUM

Propria manu Caroli F L. Tuperatoris fubfignatum, &? Editioni Colonienfi

Oprum ESPE NII ami Y729. prefixum.

Datum 24. Maii 1728. (4)

Divina favente Clementia

fingulis noftris, & facri Romani imperii, Regnorumque,

AROLUS VIL

& Dominiorum noftrorum Haredirariorum fübditis &

ele&us -Rom, lmperator lemper Auguftus , ac

Bo-

fidelibus dilectis, taim. Ecclefiafticis quam fecularibus ,

Germaniz ;

Hiipaniarum ,

Hungariz ,

hemie, Dalmatiz, Groatiz,

Sclavonig Rex ;

cujuseumque ftatus, gradus, dignitatis aut ordinis fue-

Styriz ,

Carin-

xint, pralertim vero iis, qui in inagiftratu exiftentes vel

Archidax Auftrie , Dux Burgundiz y

Comes Tirolis &e,

fuo, vel laperiorum luorum loco, Jus, juftitiamque ad-

thiz ,

Carniolz & Wirthenbergiz ,

&c, Agnofcimus & not

um facunus tenore prefentiuin

miniftranr, ne quemquam Privilegium hoc?Noftrum Caz-

no

bis nofte 1acrique Romnani Im-

fareum violare , fpernere aut transgredi patiantur , fed

üniverfis, quod, cum

Wilhelmus :»ietternich , Bibliopo-

fi, quos contumaces compererint , conftitutà a nobis tnul-

perii Hde-lis dilectus ,

éta eos paniri & quibuscumque imodis idoneis coérceri

ja Colonienfis humillime exponi c.rarit ,

quem in mo-

dum Zegeri Bernardi ab Efpcn

Jo Ul Do LO

vanieunfis

curent, quatenus & ipíi gravilfimam — noftram indigna-

(Xc. przlo committere

tionem , przdiétamque poenam evitare voluerint: harum

opera omuia in fex partes diviía

alorum invidia editio-

teflimonio litterarum manu noftra fübfcriptarum & fi-

relolverit, vereatur autem ne am

nunitarum, que daban-

nem hane imitantium impendii & la

boris fui fru&tu fru:

gilli noftri Cafarei appreffione :

vigefima quarta Maji ;

flretur; ideoque

nobis demiíle fupplicarit quatenus ejus

tur in civitate noftra Vienna;

eo fuccurrere Glemene

Anno Millefimo feptingentefimo. vigelimo oétavo , Reg-

indeinnitati

Privilegio noítro Catfar

norum noftrorum , decimo feptimo , Hifpanicorum vi-

üllime dignaremur; No

-

s lubmi(le pariter ac zque ejus

etitioni annuenduin cen

fuerimus, &c proinde Authori-

.

gefimo quinto ;

H'ungarici & Bohemici vero decimó

bus & [fingulis Bibliopolis,

octavo.

rate noftra. Calarea oinni

& aliis. quibufcunque rem

pibliopegis, Typographis ;

Librariám feu negotiation

e

m exercent)bus firmiter inhi-

CAROLUS imp.

beinus, vetamus ; & inter

diciinus, ne quis fupra nomi-

Eipen opera oimnia füb hoc

gpata Zeyeri Bernardi ab

annorum fpatium ab hodier-

(L. S.)

aliove titulo per

duodecim

&

nó die computa

n

dum intra Roin. lmp.

regnorurm ;

firarum Há&reditariarum fines recudere ;

Ditionumque no

aliorümve impre(fa apportare ,

vel aliis recudenda dare ,

demvé hzredum ac fucceffo-

citra prefati impetr

autis ejuf

ium voluntatem &

alfenfüm in fcriptis obtentum , aufit

Vt, FRiDLAR Cqm. de Schinborsi,

iquis vero

fecus faciendo Privilegium

vel præfumat.

ad mandarum facre Cefar.

hoc noftrum ,

(eu interdi&tum violare contemnereque prz-

fumpferit, eum non fo

lum ejufmodi exemplaribus ubi.

n repert

is, perperam quippe recufis, feu

þ þMajchatis proprium-a

cumque locorut

di&us W

ilbelmus Metrernich íive pro-

apportátis ( quz

iauxilio fibi

ria authoritate five

Magiftrraxus illius . loc

fed & decem

vindicare poterit) de faé

to privandum ;

JErario feu fifco. noftro Caf.a

inarcarum auri puri paena

denda, omni fpe veniz

] $ Harjyecx »z WA!.n'f

reo, & parti lal ex zquo pen

dummodo tenor hu-

STATTENM ID p.

fuüblata, muléandum dece

rnimus ,

nte libri impreffüs reperiatur

jus noftri privilegii in fro

np

laria Confilio noftro Imperia-

& confueta quinque exei

li Aulico exhibeantur. M

andamqs itaque omnibus &

at od

n

C ENSURA

Ordinarii Colonieufis , (E) in. Supplementum ad Sjus Ecclefiafticum.

vum'veægfum &in brevem Commentarim ad Decretum Gmtiazzz'.

lonienfem (qui eriam a

lia eju[dem pramemofazi autboris

Iler intitulatué , Sapplementum in Corpus

Canoni-

Ecclefiafticum

univerfum »c. ab

L

us Ecclefiaftienm univerfüum) cum

opera , fignanier Jus

cum d?'c. ( five. )

Decretum. Gratiani. dgc. Autbore

anse infuper approbat

um in pnblicam Inceim edidit ) impri-

Arevi Commenzario ad

20 p

ermittitur.

1

Co

'oloiie o-

Augufli 1739. oatnes Neu-

admodum Reverendij|imo d Clari

imo - Domitto Z. B.

2 atl s

3. U. D. perinifignis

Collegiate Sti Severini, dr-

n, 3. U. D. 4 SS. Can.

*

in. Academia Lova*

u

niberti re[peciive Cationicus ,

Van Efpe

Parifris appro

batus d Regis Chri-

cbipre;lzyemli: ée u

$. P. E, C. Confiliarius Ecdie-

nienft quo

dam Prefe[fore -

Protonorarius Apoftolicus ,

flianijJimi Privilegio (e

X

die 22. ulii 1728.) munitus ac

fraflicus o* per Arcbidiecefim Libror

um Cenfor erdinarius.

lbelm, Metzernicb Bibliopolam Co-

gypis dazus , per D. Wi

( Pari-

(5) Omiffa in eadem Editione,

(4) Omiffa in Editione operum Efpenii, Lovanii,

fis) anne 1753. cxarata.

ELEN*CHUS

d

ELENCHUS

Operum que in primo Supplementi Tomo reperiuntur:

r

A R.S

PARIAM,A

Contineus vqrz'a Sudicia & Juris Rq[pmjit.

isque Do&&ribus

.

I.

tam: pfo Begis; ab Ejþ?nio ali

E

16.

fignata.

Efolutiones cafuum circa jus Patronatus quorume

N DL

dam Nobilium

Catholicorum Hollandia ; ab

Efpenio aliisque Do&toribus Subfcripte.

Monitum

ago I,

Cafüs Refolutio circs Matrimonium ex metu & ex

ertium confangsinita-

2

dispenfatione dubia fuper t

Judicium primum

3.

tis gradum contractum ; ab

Ejþe(zio aliisque Doc-

*

Judicium íecundum

tium

ibid

toribus fignata,

Tudicium ter

Momnumentorutm

P pendix

» gum uobilius Catbo-

VIIIL

A. Differtatio, qua expenditu

duobus aliis Doctoribus Lova-

Jicis in. Hollandia jus compe

tat pvo. avbitrio fuo de-

Refolutio Efpenii a

gnandi vel nomiuandi Paf

ores fuper populum Ca-

nienfibus fignata,

ide neceffirate confenfus fape-

tholicum,

riorum, ut quis Bere

ficia pretendat in. Congre-

1Uide

B. Epiítola illuft

riffimi Comitis Z'azara. Apoftolica;

IO,

gatio Oratorii D, J, apud Belgas,

Sedis in Belgi

o [nternuntii, data Bruxellis

Sept. 1682. a

I X.

em.

d llufiviffimum Epifcoputa Cajiorz'en:

.

C, Excerptum ex Li

tterig illu&rifümi internuntii

Refolutio ab E/perio aliisque fignata circa veram in-

; 180

Bruxellenfis, datis d

ie 18. Martii 1683.

ilid-

tentio.nem libelli famof?,

D. Extractum ex Epi

ftola llluftriffimi Internuntii

Bruxellenfis,

(cripta die 29. Martii 1683.

1O,

X

Epiftola llluftriffimi Domini In-

E. Extractum ex

ícriptadie22. Aprilis 1683.

Cafus Refolutio circa ügillum Confeffionis Sacra-

ternuntii Bruxellenfis ,

201d.

mentalis, ab E/pemio aliisque. Doétotibus Lova-

nienfibus fignata,

19.

Y, Tranfümptum Epiftole Domini du Bois , Ícrip.

2U1d,

t die Pafchatis 1683.

X I

G. Epiftola Em. Ca

rdinalis Cibo,

Papz a Sanclio-

ribus Confiliis, ad Ill. E

pifcopum Caftorienfem.,

ibid.

Cafuüs Theologicus de.obligätione ad adimplendum

promiffum quoddam exactum in adminiftratione

H. Epiftola Em. Caroinalis Cibo, ad Epifcopam

Sacramenti Peenitentie, ab E/penio aliisque appro*

Caítorienfem,

i1l.

batus,

20;

ID

x I I.

Cafus Pofitio, miffa ad D. van Efpen, circa jura-

Cafüs "T heologicus circa fatisfadti

onem obligationis

P

mentum a Sponfi

; hac aut fimili forma exigi foli-

ortz ex fundatione Miffarum ,

ab E/penio aliisque

t

1bid,

Lovanienfibus approbatus,

2 Ie

Refolutio Cafus precedeatis.

ili4.

XIII.

L II

Caf'us 'Theologicus iz 4uo qu&ritur, quid fit agen-

dum Confe

ario diffribuenti $. Communionem , du

Refolutio Cafus, an deneganda fit abfolutio cuidam

jntey ceteros acce

dit quidam ab eo mom abfolutus?

viro potenti ob violentias illatas in Paftorem Cu-

12

ab Efpenio aliisque approbatus.

22

lemborgenfem?

I V.

X I V.

L]

Cafüs 'Theologicus ?

n quo queritur , an liceat alicui

&« Re

fponfum juris circa

excommunicationem &c. cu.

fécreto &2 ab[que f[candalo 1

e5

zeve librum Roma pro-

iusdam Gafpari de Bie &c.

ab Efpenio; aliisque

biblitum, v. g. Novum Ti

eflamentum cum Refle-

variis Do&toribus fubfcriptum.

3

xionibus Patris Quenelli,

ab E/pesio alisque re-

folutus.

L]

V.

X V.

Refpon

fum juris circa quemdam conira&tum Socie-

talis,

ab Efpenio aliisque Doétoribus fignatum.

15.

Cafus Refolutio ab E/pezio data, & ab aliis Docto-

V E.

ribus Lovanienfibns approbata , decormpatibzlitate

qu?o.

20td «

Decanatus cum. Cauonicatw in leode-m Capi

-

Refolutio cirea Difpenfationem matrimonialem die:

XVL

1

B IÉ N.'uïc ;"H Ü fs

&

XVL

B. becret dd Cänfei

l ä*Etat de :Bi'l;xelles en fäveu»r

]uris Refponfum Efpenii ,. & a quibüsdam aliis.Doc-

ïde (iurä cïe Bade.

ib??'

toribus fubfcriptum, de Jure Capituli 'S. Petri

—

oppidi Infulenfis in collatione Dignitatum , men-

Räf'ölut;io ]uriä ci;Cä pxöteüäctemu'VAEpi('c':B;;)'or'üm,4' &

26.

fibus Pape relärvatis-. i

Capitulorum Sede vacante, difpenfandi in cafi-

XVIL

bus refervatis Romano Ponrifici, quando ad ip

fum non patet acceffus,

$$

Juris Refponfüm Efpenii , ab A. Bauäenr,fubfcrip—

XXVL

;

tum , dejuribus Pafforis Primitivi . in. cau(a Pa»

floris & Magiftratus oppidi Hallenfis, contrà Re-

Confitiatio präecädehtis Refolutionis.

56,

&torem Collegii Societatis Jefu ejusdem urbis, hu-

Epiftola D. *** ad III, D. Corn. joan, Barchman

jus Pafloratus Patronum, in füpremo Hannoniz

Archiepifcopum Ultrajectinum,

ilid,

gä

Confilio apitata.

r '87.

ï

XVILII.

"dbpendix ad Reþlutioner XXF. W—XXVI.

Confuitarionr fur le droit des Eväquesd'accorder

—á

Cafüs Refolutio de fenfu horum verborum: zz coz-

des Difpenfes refervées au Pa

pe, fur le refus in-

trabendis, & in coutratis Matranonialis &c.. cu-

T.

s ii

jusdam Indulti Apoftolici circa Difpenfationes Ma-

.juües qu'il en peut faire.

wimorniales; ubi de porettate ordinaria Epifcopo-

*XVII,

"

rüm erga easdem difpen(àtiones,

43*

Refolutio Do&orum Facultatis puridicia! Lovanien-

.fis, de. probatione neceffaria ad validitatem no-

n

-Vantiae.

v« profeflionis in Monafterio flrictioris obfsr-

l

$2«

Cafus Refolutio ab . £/pezio aliisque Lovänienïïb:uä

XXVIII

ápprobata: Utrum aon acceptantes Bullàm Um;-

genitus, tanquam excommunicati pollint evitari,

Jufis Refponfüm circa illepitimam fufpenfionem R.

eisque ut talibus Sacramenta publice denegari.

P. Hyeronimi Zeg

tio-

ä

44*

€r$, Presby;eri angrega

XX

nis Oratorii gpud Delgas.

" p

Quecfitum, utrum Regula quarta Indicis in Belgio

aliis Lovanienfibus refolutum.

fuerit recepta & publicata? ab E/pegio & duobus

Refo'utio Esþenii äb aliis DO(&OI'ibL'lS. & -]uri(þeri—tisï

E

approbata: circa caufam Legentiumi. & | Regenti-

um Gymnafii Litterarii Facultatis Artium Lovani-

XXI.

enfi, pendentem in füpremo Brabantize Conlilio ;

-

nec non circa hujus Confilii com

"

pe;emiam quoad

- Refolutio circa jura Parochialia AbbatiS S, Trudo-

Academicos Lovanienfes.

25*

nis in fui Monafterii famulos.

46-.

OXX

X X II,

Caíus Pofitio circa earhäem Caufäni.

76.

Refponfüm juris circa füfpenfionem G. vag Roof?

XxXxxl1

chlinienfis.

Canonici & Plebani Ecclefie Metropolitang Me-

ilid.

judicium tertium circa idem negotium.

80.

"Appeudix Monumefztomm.

| "dppendix .ad. yudz'cimfz tertzfym.

A. Requéte de. M. van Rooft au. Confeil d'Etat de

s

Bruxelles,

[e)

Confülte du Confsil Souverain de Brabant addre(.

B, Sentence de M, I'Archeväque de Malines pout:

8r.

faire citerle Pleban, & pourle fufpendre « Di-

sée au Marquis de Prie'zx für le méme objer.

viuis & de fon&ions Paítorales,

XXAFPL

$1.

XXAA I

juris Refponfum circa fufpenfionem provifionálem

R. D, j. C. Leydecker Vice- Paftoris Ecclefie Me-

Judicium E(þenii a quibusdam aliis. Do&oribus Lo.

tropohiranae Mechlinienfis, per Vicariatum (ut di-

vanien(ibus fübfcriptum: an Prepofitus Congre.

L]

cunt) ejusdem Ecclefie infli&tam ; in qua preci-

gauonis Oratorii, pro fuo arbiirio Comiria dif

"

pue agitur de difcrimine.inter

jurisdictionem Vi-

folvere queat,

$2.

carii Generalis & Officialis,

83.

X XILV..

Refolutio juris in favorem D. de Bade Paftoris Dice-

Refpoenfüm alterum Jdrifc'önfült,orum *Lov'a'niehüum,

cefis "Tornacenfis, nulliter füfpenfi per. Vicaria

quo afleritur illud quod ab iisdem & altero prae.

tum ejusdem Dioecefis: ab Efpez;o alisque Docto

confuülto primo datum fuit in cafü preteníae fus.

ribus fignata,

$53

penfionis a Divizis R. D. jJ. Caroli Leydecker. Sa-

cellani & Vice: Paftoris. Ecclefie Metropolitanae

"Appendix ad Rcy"oZutz'onem XXJV.Q/

Mechlinienfis.

86

A. Requéte de M, Tofeph | de Zade préfentée äu

AXXLVv.

Coníeil d'Etat de Bruüxelles le 13, Aout . 1724.

$4

Reflexio nes ad zZzimadwerfiones ad Refpoufum alterum

p

$.6

lii

E» hp BeON c H: U g

Shivitconfültorum: Lovanienfium, in Caufa D. Lo/ey-

fignationis füb & obreptitie obtentarum, in cre-

decker

Vice- Paítoris

Ecclefie Metropolitanae

ditorum prejudicium ; ab Efpemio aliisque fub-

Ícripta,

I16.

Mechliniepüs.

XXXV.

X L

Refolutio Efpenii a quibusdam aliis fübfcripta circa

Jaris Refponfüm de eff&u recu(ationis,

Decretum Comitiorum AOratorii an

de

117,

'ni 1719.

Decen-qalibus.

98.

XLI.

XXXVI;

Cafuu;n Refoliltïones ab E/penio datee , & abaliisduo.

Juris Refponfum Efpenii a quibusdam aliis Doäori-

bus Doctoribus fübfignata , de reftitutione depo-

De titulo sd ordinationem Ex-

fiti infciis heredibus. reli£ti, & bonorum Ecclefi.

bus fubfcriptum.

afticorum cujusdam Beneficiati, qui feculariter vi-

traneorum. requifito in Ecclefiiis Catholiais Belpii

Federati,

100,

vendo, nullum fervitium Ecclefize preftitit, nulla-

que officia Beneficiis annexa adimplevit.

119.

"Appendix ad Refolutiozem XXXFI.

A. Confultation des Doécteurs de Sorbonne für le

XLII

1O2

méme fujet.

XXXVII.

Juris Refponfum ab Efpenio aliisque fübfcriptum :

Utrum licentia Ordiparii cuicumque Presbytero

Juris Refponfum circa Prarogativas Facultatis Ar-

extraneo neceffaria fit ad celebrationem Milfze, ali-

tium Lovanienfis ; ab E/pezio aliisque. Doctoribus

fübfcriptum.

103.

asque functiones Presbyterales exercendas ? Izäf

"ppendix ad Refolutionemm XXXF1I.

I12.,

XLEILI

AXXVIII.

Juris Refponfüm ab E/fpenio aliisque Dottoribus füb-

fceriptum * Utrum Epifcopus poffit in Monafterio

luris Refponfum Efpenii. An füperioribus Domo-

etiam non eXempto, pratermiffo Monafterii (ü-

rum Oratorii interdici poffit audire Confeffiones,

periore, Lectiones "Theologicas Legenti inhibe-

refpectu Clericorum Congregationis, Fratrum, &

re, Religiofisque ut eis interfint prohibere, füb

perpetaorumCommenfalium quibus prafunt ? 1 13,

pena fufpenfionis a Divinis.

1260

XXXLIX,

"ppendix ad Refolutioms XL1I.&? XLIIH.

Decretum Confilii Status Bruxellenfis,

,Caf'qs kefolutio circa validitatem Litterarum Re-

128.

DUaURS RRpGDAED A.

Continens varia Opuícula ejusdem — DoGtoris,

L

cere de San&is qu& monuulli viri Sandli dixefwzf, az;t

i2 Officio interdum occurrunt ?

ilid.

Tractatus de Veneratione Sanctorum, Reliquiis eo-

. rum & Sacris Imaginibus.

Caput tertium. — De errore quem calumniofe Eccle-

Prafatio utoris, in. qua brevitev vefertur. quid in

fiae affingunt haretici, & in quem populares füb-

bac 1natería fide tenendum proponat Ecclefia, & quis

inde prolabuntur ; nimirum quod promirtatur fe-

fit fcopus bujus Tvactatus.

129.

curitas falutis iis qui aliquem e Sanélis coluerunt.

Caput /| primum.

De veneratione & Invocatione

$. l. Offenditur quod non fine atroci calumria ejustm-

Sanctorum.

ibi4,

di errov. Ecclefi Catbolice adfcribi poffrt,

$. 1. 74m. Confratertitates inferaut. pyadium evvo-

$. I. Quinam ut Sanli venerandi €9 invocaudi fuut?

vem ?

PET

I öl

f ol«

$. II Quid Clemens FIHHI, circa Coufratevnitate

:S. M. 242 velatio alicujus in. mutnevum. Santlorum fit

. fervaudum decrezerit.

tbid,

züfallibilis San&itatis argumentum ? Et utrum du.

biutn. de Sanclitate alicujus in numerum Santlorum

Caput quartum. De quibusdam di£lis que ertori,

velati, debeat removavi ejus cultum &g^. iuvocatio-

de,quo Capitefuperiori, occafionem dare poffent,

eui 2

131.

$. L. De iis que de S. Bavbara referzmtm?,; C? ditlo

.Cap'ut (ï-:&undum., Qua ratione precavendum ne de-

ervor favere videntur.

ilid.

tur hzr:ticis materia calumniofe imputandi- Eccle

$. Il Referuntur aliqua. didla de Scapulmi B. M,

. fie quod aliquid Deo aut Chriíto proprium tribuat

F. de Monte Cavtielo, qu& pvadi&o errori favore

Sanétis, vel ne detür occafio rudibus Catholicis in

videgtuv.

134.

errorem illum prolabendi.

*

$. Ill. Quisam fut primi vifiomis Stockiame teffes.

ilid,

5 L. Frequenter .populo

þroponmdu: verus fenfus Ec.

$. V.. Zicet fupponatur Petrum $waintonum u

VY ass

clefie civca cultum Sag&lorum.

401d.

— J vifionem Stockiatam, mibilominus ba&enus ifv

$. I. Cavendum coram populo a verbis que fecundum

"um iude ducitur avgumentum.

13f

obvium [eafum, errovem pyeditum exprimunt. 152.

$. V. Suppofita fidelitate Smaintoni in velatione fatto-

$. AL 242 coram populo couveniat indiffeventer ea di-

and 136«

ruza, nibg'lominus incerta mqnet viho $tocki

$

e

L

1v

HSOIS £U NG A w ow

$. VI Suppofita veritate'eorum qua ex Swaintouo ali-

terpreratione Concilii Tritentini: & Indicis libro-

isque de vifione Stockiana veferuutur , fequitur quod

rum prohibitorum, « Auctore Z. B, vaN EspzN &c.

ibid,

a quatuor feculis celebris 67 nota fuerit.

157.

Prefatio.

» Mf.

Fifiomis Stockiane celebritas jam defcvipta

Caput primum de Ihquiütione contra hereticam

zon coufiflit cum filentio illorum qui fcvipferunt de

Ordiue Carmelitico , fub initium 89 medium foculi

pravitatem,

XIF.

ilid.

$. I Origo dide Inquifitionis,

153-

$, VIII, 245 Paleyonydorus ex . Siaintomo aut alio

antiquiore fcriptore Hifoviatn vifiouis Stockiana bau-

$. Il. Defcribitur fummarie modus

pro;edendi n

Tvi-

evit,

138.

bunaht Inquifitionis.

14

$. IX,. Refertur Bulla cui jäczmdzmz Scapulavis privi-

$. HIl,, Quandot? qua vatione Tuquifitio in Regms Regt

legium innititur.

1539.

Catbolico fubjetis vecepta fit , €? que& obffacula in

ä

aliquibus , ia Belgio nominatim , offenderit

1760

G. X. Propoguntur argumenuta coutra Bullam Sabba:

I4O.

tbinam ex ipfis verbis Balle defumpta.

$. IV. Quandonam inflituta fuerit Congvegatio Inqui-

$. XL. irgumeutum fuppofitionis Bulle Sablat

biuc

fitiomis $. Officii, €2 quinam ad illam Congvegatio-

ilid.

nem pertineant.

I57.

ex per[oga Sfoanus XXII.

6. XlI. Zrgumenta fuppofitionis Bulle Sabbatbina dc-

$. V. Qua forma Congvegatio bec procedat , &2 qui-

ä

prompta ex ipfa materia Bulla vel ve vevelata, 141.

bus potiffumum decreta bujus Congvegatiois adJcri-

benda [int.

2U1d .

S. XIII, zrgumenta fuppofitiomis Bulle Sabbatbine

deprompta ex filentio /dutbovum de bac Bulla. . ilid,

$. XIV. Zdfiruitur efficacia argumenti a filentio u-

Caput II. De Congrecatione pro executione & in-

£ovum petiti ad evincendam . alicujus fatii . falfita-

terpretatione Concilii Tridentini.

PUH ET TU

tem.

[42.

$. XV. Expendunmtur tria avgumenta , qua in defen-

$. I. Origo bujus Congregationis €? qui ad illam per-

& ad-

tineant,

fionem vifiouis Stockiane &v Bull

L

& 'Sabbntbz'n

158.

duci folent.

ibid.

$. M. Qua vatioze in bac Con,

ur e?

decreta edagtur.

P

gregatione þïo;edat

1f 9.

, XVI. Offenditur quod Bulla JAlexandri F. que in

probationem Bulle Sabbatbina affertur , tmultos pve-

$. M. Quantum vefolution

ia bujus Congregat

z'.om':

evat fuppofitiouis caracleves.

143.

deferendum fit.

4Utd.

$. XVII.. Ofenditur quod Decretum Sacre Congrega-

zionis editum fub Paulo F. potius infirmet quam con.

Caput III, De Congrepatione Indicis,

D* Ut

firimet Bullam Sabbatbinam.

144..

ï;

$. XVIlI.. Referuntur quedam occurrentza in Confra-

$. L. 2z femper aliquorum librorum letio fuevit pro-

tevnitate $S. Tyinitatis fub titulo B. M. F. deRe-

bibita.

ilid,

-demptione Captivorum, que perziciofi evrovis oc.

"$.. II.. De Judice Librorum probibitorum : quandotam

caftouetn dare po[[Junt.

145.

45 confici ceperit ; €? quid in Concilio Tridentino cir-

$. XIX. Reflexiones && obfervatioues fuper uotatis pa-

ca illum a&lum f[it.

160C.

146.

$. L. De /ndice a Pio IF. «vulgato , ts

-c]ua Ya

tione

- ragrapbo precedeuti.

.. XX.. Referuntur. quedam occuvrentia in Confrater-

bic Iudex, cum vegulis fubjetlis , Tvideutinus dici

nitate Rofarii D. Firginis, five im Libellis de 4lla

queat,

16r,

poes- ^

Confratevnitate [criptis, que occaffouem- erroris po-

S. IV. Quandonam inflituta fit Congregatio Iudicis

ulo dave pof[unt.

1b1id.

Librorum, 62 quem in fiem, €9 quibis perfonis

. XXl. Offenditur quo

d utilis [it vecitatio Rofarii ,

con[let.

162.

ed tamen nullateuus ei tribuenda fiut qu& $. prace-

$. V. Quomodo bec Congregatio procedat , & quibus

deuti motata fuut.

potiffimum ad/cribenda Congregationis decreta. 163

fidem adbibendam mon e[fe li;ellllz;*

6. VL Per ere£lionem bujus. Congregationis adempta

$. XXII. Offeuditur

Co:.

2

J

fratermitatum immet

z/izm Judulgentiavum

copi -

zom efl poteflas profcribendi libros dàs quibus pvius

am promittentibus,

148,

competebat.

ilid.

$. XXXIIL. Quid cenfendum de mivaculis que in libel-

lis Confrateruitatum uarrari folent.

IjO.

Caput IV. An decreta Congregationum Rome pu-

blicata omnes ubique obligent.

I I.

$. l. S$o/a promulgatio Rome fatla mon eff idonea ut

vi illius omnes ubique fideles convenientem legis u-

titiam accipiant ; atque eo titulo infufficiens ut vt

Apologia Tractatus de Veneratione San&torum &c.

Rome exhibita nomine ipfius Z. B. ve» E/peu,

iflius lex apud omues ubique fideles virtutem obligan-

exarata in tribus fequentibus paragraphis defump-

di obtiueat.

164

tis ex Libro cuititulus: — Zmpoffura Libelli anony:

$. Il. Aatio bieravcbie Ecclefiaflice vequirit ut leges

ilid.

"dcui titulus :

ACCUSATIO ET QUERELA POPULI

ovdinue bieravchico [ubditis intimentur.

Bzrcici &c. per Joannem Opftraet & eos qui ac-

$. Hl Quia Pontifices per falfas iuformationes cir-

cufantur refütate , & doéctrina Accufatoris denun-

cumvenivi po[funt, €9 pavticulaves locorum confue-

tiata :

Leodii ex Typographia Henrici Hoyeux

À

tudines €9 jura ignovare , — conveniens eff ut eorum

anno 1698. cum approbatione.

leges ordine bierarchico populo intimentur,

ilid.

$. XXIV. Aefpoufio ad propofitionem que fuit inter 61.

6. IV. Z'uxta inveteratam Belgii confuetudinem Diplo-

accufatas quitiquagefitna tertia,

ilid.

zata Romana fine confenfu Regi

;

pos-

funt.

ó publcavi zon

165.

$. XXV.. Refpon[io ad propofitionem itter 61. accufatas

quinquagefimam fextam.

15I

$. V.

Probatur. per e:;emþla Belgas uon cvedere

legeg

$. XXVl. Aefponfio ad propofitiouetm qua fuit inter

Ecclefiaflicas obligare , uifi juxta morem Patrie ip-

4U1d.,

ff5 fuerint intimate.,

ilid.

-

61. accu/atas 57«

Approbatio.

153.

$. VL ARationes qu& offendunt promulgationem Rome

fa&am uon fuffüicére ut. leges Dontifice obligent in

I 1 f,

Belgio, etiam locum babent in decretis quibus ledlio

quorumdam librorum vetatur.

167.

'TraCctatus brevis. . De Sacris Congregat'ionibu's In

$. VII.. Aatioges quibus eviucitur promulgationem Ro-

quifitionis contra hareticam pravitatem, pio in-

me fatiam non fufficere u Dulle JApoffolice im Bel-

£1o

É

lh. W M 6 B M &

V

gio virtutem obligandi obtineant , foriiur militant in

$. III. Cura am'marurk fecum. trabit obligationem po

decretis qu& fub momime Congregationum evulgan-

pulo impeudendi qu& ad curam illam fpetlant. 1924

zu.

* .

169.

$. IV. Parocbi curam animarum €9 fuu&liones ad eaa

I V,

Jbe&antes exerceut juve proprio ? ordizavio, 193.

$. V. Jdipfum declavavit Synodus. Tvidentiua,

194.

| Tracatus de Jure Ecclefiaftico Belgico. Auctore

$. VI. Presbyteri: Parochialib

Z. B. van Efpen €7c.

bent efe perpetui.

us Ecc'le/ii; ;þlragf?fïz: q'e—

2Utd.

Prefatio.

$. VII. Zeneficiorum perpetuitas facit, ut Z)z':ffineyu-

. dicis feuteutia privavi legitimi eorumdem poffoffores

Tiütulus 1. De profe[frone fidei, ac de bis qz)æ ad ejus-

Ónequeazt,

195.

dem fidei integvitatem confervandam pevtinent, : 170.

$. VIII. Ex — perpetuitate tituli. Parochialis fog

uitur

Titulus 1. De Sacramentis i2 geueve.

9

e.

e

ibid B

jus ad fun&iones Paflovales im/ Parecbo e[[e perpe-

tuumn,

ibid.

Jitulus MI. €? IV. De Sacvrateuto Baptismi €? Con-

firmationis.

17I.,

$. IX. Qua vatione Parvochi dicantur curat anima-

&

Titulus V. De Sacraniento Pæizitentz'æ,

ilid.

vut accipere ab Epifcopo?

I96.

172.

4 itulus VI. De Indulgentüis.'

$. X. Quomodo Epifc

l

tg 1

Titulus VM. De Sacramento Euchariffia.

ibid.

3

opi uti debeant fua a-z.tfïaxrz'ta

197.

Jitulus VIIL. De Sacramento Extreme Untliomis, Tes-

: Parocbo:.

tamentis && fepultuvis,

173.

Caput II. De Sufpenfione.

ECUIGUTANKG DASMQDMS AR

——

Titulus IX, De Sacramento Ordims.

17$6.

ditulus X. De Sacramento Matvimoni.

176.

$. I. Farie fpecies fufpenfionis.

198.

ditulus XL. De Dotivina & pradicatioue Perbi Dai.

$. l, Su/penfio eff a&tus jurisdi&ionis &2 fervato ju-

ilid,

vis ordine proferenda ; &9' qu& funt bujus ordinis

effentialia.

dlid,

L

IV.

$. lL. .Sufpenfio ut eff cenfura , requivit praviam 1mo-

itiogem.

199.

Annotationes Breves in opus cui titulus : a Corz-

$. IV. Non. qualiscumque tonitio f

ufh cit ut valida

- 20f

Jtantienfis Confilii , ad expofitionem Decretovum ejus

X fit cenfuva,

- Seffromum YV. €9 V. facieutia &c.

Per D. Ema-

$. V. Sufpenfio [upplicantis ef? inflila per modum cen-

nuelem 44. Schelflraete &c.. dntmwerpie €gc.

ur&,*tg nom 92 meram pamam.

ibid.,

;683.

Auétore Z. D. van Efpen &c,

$. VL Sufpeufio [upplicantis efl mulla &? invalida ex

$. l. " dunotatioges genevales ia Lucubvatiouetn Scbel-

defeé£lu ovdinis 3udicavii.

ili4.

fivatü.

177

202,

$. VII.. IVullitas fufpenfionis ex defetlu caufa.

F.

$. H 2Zumotationes in Schbelfiratii Synopfim Differ-

$. VIIL, 7u bac fufpenfioue contraventum eff Brevi fa-

j

tationis & capitum ,. ac precipue iz. bec verba capi-

nocentii XI1. ad Epifcopos Belgii.

ilbid,

tis fecundi : , Oftenditur Patres po(t Seffionem

S. 1X. Sufpeufionit bujus nullitas ex . defeclu previa

» 38. primum Decretum Seffionis V, ita interpre-

momtionis.

203.

» tatos fuiffz , ut nihil faciat ad füperioritatem

$. X. Supplicaus fe plusquatmn fatü ab omni contu

macia

d

» Concilii."

i

I

urgavit ad XLFI. drticulos vefponfione.

204.

&. Ill 7dnzotatiomes im bec verba Scbelflratii : p. 2.

S. Xl Jpfe tenmov fa

A£ta poft Se(lionem IIL &e. ...

ltem obtule-

:fpe;gþom's evincit , eatn eJJe attumn

extvajudicialem.

20$.

;:

runt D. Domini Cardinales, quod ipfi parati erant

Seffioni in craflinum celebranda inrereffe, dum-

Caput III. De Cognitione ]udiciï Poffe(Torii rei

modo non fierent neque ftatuerentur alia Capitula,

fpiritualis Coufiliis

nifi Capitula infrafcripta &c.

ibid,

:

Regis EOppetente y ejusque

$. 1V. zdunotatioges im DilJertationem

'D,., Ema

nuelis

effc(&ïu.

g

a Schelfivaete , — de au&lovitate & fenfu Decretorum

$. L. Ubique veceptum eff. Regios. S'udices de poffeffo-

Se[fiomis YV. €9? V. Couflantienfis Coucilii.

1 80,

T10 Cu]UfCUIH

faéti,

;

que vei [pivitualis , tangwm "üeri

&. V. Jdunotatiomes in Zrticulum M.

cjgrdem Diffe-

cognofcere.

ibid.

tationif,

IS8T.,

$. l. Quis bujus Sudicii precipuus [copus ?

206.

S. Vl. 7dnuotatioues

nif,

in Capqt II. ejusdem. Difertatio-

$. HI. Mazutinentia pracipue cadit fuper poffeffioue

183.

vei [piritualis, ?. fuutlionum ei anuexavum ,

C

. VIL. ZZumotationes iz Caput MT, Differtatiouis.

186.

turbatio fuper. bac po[feffione fecum trabit tuvbatio-

: 5 VIII.. 7pzotatioges i2 Indicem verum Differtationis

-

.

nan in temporalibus , etiam ve]pettu Jupplicantis.

188.

1Uid,

: Sc./Jelï/lxrat. :

e

IV. Judex Regius in judicio Poffefforio sm copuos.

N

cit fiec judicat de ve ineve f[pirituali, uec de validita-

te cauf fufpenfiomis.

207.

Motïvumþ ]uriä Pro R. D. Guillelmo van de Neffe,

V. Per munutenentiam mon impeditur. Z'udex . Ec-

pf

(*

Paítore S. Catharinee in Civitate Bruxellenfi, quod

clefiuflicus contra . D«n

UJL

ciatos . judiciahtey proce-

«

Senatum Brabantie Supplicanre : Contra Ill. ac

deve.

ilid.

Rev. D, Archiepifcopum Mechlinienfem Intima-

VI. Segatum Regium, Pavochutn tauutenendo in

tum & Excipientem.

üfc.

Auctore Z. B. van

quafi. poffeffione fun&iomum Pafforalium , t02 dare

u

ipfi poteflDatem clavium aut curam Paffovalem. ibid.

VIlI. Per recurfum ad. Senatum Regium monm in-

189.

tendit [uplicaus declinave J'udieiutm . legitimi Sfudi-

Species faf?z

cir Ecclefiaflici du matevia covrefliomis morum, aut

.

— Caput I. De origine & Jure Parochorum in exer-

P

'd'oflrinæ*.

208.

"

iio Cure animarum-'& fun&ioqumwad FRIn per-

i;

t(i-nem«igm.

Caput IV. De Prote&tione Regia.

)

l. 44 primis. þculerccleþæ, '.Pte.fl)yt*ejr'il fuerunt

S. l,. Rex. fubditis fuis oppreffis proteZiouem tenetuv

Parocbüs prepof[iti.

I9I.

Conceaeve,

»

209,.

S. Il. Presbyter Pavochbiee.

uvamm

præfg&w, ejusdem c

S. I. Protetfio Regia etiam Ecclefiaflicis concedeuda

192.

L

210.

Pu/ioralerfz fufiiuet.

X

P^

$. 1ii.

N

x

i

b Á'

p o L - N LC W v &

$. HIL Manutenentia Regia eff [pecies proteclionis

Reflexo IF. ad veg. 1g. ia 6. odia reftringi, & favo-

Airia.

2f [.

res convenit amp]ificari.

l

]

i43.

$. IV. Prote&lio Regia impedenda Ecclefiafficis con-

Conclufto.

ilid.

tra violentias Z'udiis. Ecclefiaffici pendente. vecufa-

VTILEL

t;0ne procedentis,

1UId.

$. V.. Proteclio Regia etiam [e. extendit ad violentias

Reflexiones ad nonnullas Extravagantes

212

Inunes.

fntcr Cóm-

occafioue cenfure Ecclofiaflice illatas.

-

$. Vl. Eadem praxis in Gallia.

213.

Reflexio ].

$. VII.. Coufortnis eff pvaxis Delgii.

245.

234.

Reflexio. 1H.

ibid.

Conclufio g tatigzs Motivi brevis Recapitulatio. 217.

Reflexio. 11I.

23j*

Monumenta quorum in hoc Motivo fit mentio.

Reflexio I7.

ibid.

ibid,

Reflexio F.

À. Littere quibus Dux. Bavarie caufam fupplicantis

Reflexio F.

ibid.

ad Coufilium Brvabautie vemittit,

219.

Reflexio FIl,

236.

B. j4lteva — Littere. Ducis Bavarie quibus: Con[ilio

Reflexo F11I.

ibid,

Brabantie caufam fupplicautis : dijudicandam per-

mittit.

iLid.

C. Sententia Confilii Drabautie qua fupplicuns ab om-

I X'

gibus zAccufatiouis capitibus abfolvituv,

220.

Reflexiones circa jus Placiti Regii, five. Litterarum

D. Memoriale Revereudiffimi. D. Z4rcebiepifcopi Mecb-

Patentium, occafione Drevis Pontificii ad Facul-

limienfis Regi oblatum contra fupplicantem &2 qua-

£uor alios Z Dheologos.

2/)2( .

tatem "Theolopicam Lovanienfem, dati die 29.

Nov. 17t0.

E. Refpon[um D. [upplicantis con

tra precedens

Metio-

riale D. x./fïc*[)ie'[!zlfi'l)[)z.

i

lh"

]

d.

Reflexio [.

-

)

F. Quo fupplicans vecufat D. Avchiepifcopum.

i

Ü

/!I

Reflexio I HI. IF.

ibid.

G. Liellus fupplex fupplicautis oblatus D. 4drcbiepis-

H

ilbid,

[40)

!

20,

22I.

Rg*iexio PT. E VI(I. IX, X. Xl. :

237:

H. Epifijola D. van Sufteren Zzcarái geueralis ad fup-

X,

1

plicantem cum adjun&lis Intevrogatoviis.

ibid.

L Extracfum ex Decreto Epifcopi: Leodienfis quo [up-

ReHexioneS in Animadverfiones D. Decker. Decani

pheaus tanquam fufpectus de bevefi proclamatur,

Metrop. Mechlin. in Librum damnofum cui tt-

215

tulus: Zradatus de promulgatione Legum Ecche-

K. Epiffola fupplicamtis ad Poutificem, in qua 4

ueve-

238.

ibid.

las deponit contva pyacedens decretum.

: fiafficarum, &c.

L. A[terus decretumi Epifcopi Leodienfis, quo. prius

X I.

de mandato Pontificis evocatur.,

224

-*

M. Epiffola fupplicantis ad. D. van. Suffereu ,

ia

Fragmenta adjicienda äd Jus Ecchfiafficum. Uni-

vefpondit ad Interrogatovia fibi propoftta.

Z.l' ,(]-

verfum. &c.

N. Epiflola D. Jvchi

e

^

4

p

;jcopi, qua fufbendit fuppli-

n

Cantiem,

3^55.

XIILE

O.

.

$$ U

].

rteulie vau den Heeve artshiffbop vam

AMechbelem , wauarmede by den. Raedt vam Brabant

Fraomentum

adjiciendum ad Commentarium . in

ilid.

Can.

P

5

recufeert al$ incompetent in deze zacke.

. diftinctionis 22. primz parris Decreti

P. Hreve Juuocentui XII, ad drebiepifcopum Mecbli-

Gratiani, immediate . poft verba Can, 3. Concili

uieufem eg veliuquos Epifcopos Belgá de 6. Pebruarii

Conltantinopolitani I.

239,

1694.

2Lid.

Q

4

P.

2l

7

f

hnf

evu: Dreve Innocentii. XII. ad eosdein Epis-

ATLIL

Cco

!/ FR

de 20, INoveiab. 1696.

526.

R, Epifola Regis qua pracipitiy Confiliis. Regüis ,

Argumentum & materia; Traatus dé Ecclefiaffica

ge Jub pretextu Polle(Torü turbeut. Epifcopos in

? Politica poteffate , 'ex Authographo Efpenii

exarata.

bis qué& doctriuam aut covrefionem tuoruta fpeBant,

À

227

fione

S. Littere Regia ad E/)zfm[)o& Delgii fuper execu

Pars l. De Ecclefiaffica poteffate.

Breviuin Inuocentii XIl, ad eosdem Epifcopos.

ilid.

Caput l. Ecclefía m).zfz*at ex pluvibus 1nembris, conficit-

Appendix ad Motivum juris pro Rev, D. G. ven de

que uuum corpus five commumitatetn.

l

dlid,

n

IVe

Jj*

Cgc. 44 qua oflenditur. Suflitiam fufbenfionis

Cap. M. Poteffas Ecclefiaflica ef mere minifferialis.

n1ou po[[e fundari iu vecufata a fupplicagte fublcvip.

2

9.

! tioue famoft Formularücoutva F. Propofitiones S'an-

Cap. MI. Penes. Ecclefiatmn ex Cbri/iz' iuflitutione

- d

Jenii, ue

que bac de caufa po[e fupplicantem de bevefi

Jpectato precipuo fcopo inffitut potefiatis, mon cf

notari fu]pe&d ui.

ibid.

vera infpeciio £? imperium.

201

Ca

p. IV.. Poteflatem datam . Ecclefie, non uui Petro,

*«

ex illo : Dic. Ecclefia,

ibid.

Cap. V. Exerceri driflocvatice.

341.

Reflexiones ad aliquas Regulas Juris.

Cap. Vl. Refiexiozes ad — Propofitioues / ( denuntia-

tas .

ilid,

Reflexio ]. Quid fit Regula Z'uris, €? qua vatioue di-

Cap. VII. De Primatu Pape.

iLid,

citur quod ommis vegula S'uris fit pevniciofa.

33t.

Cap.

Reflexio

"J

ad Regulam 27. in 6. Ícienti & con

VIIL. D» nmutato Regimine,

242,

Cap. IX.. De poteflate Politica,

fentienti non fit injuria ;; && /eg. 145. ff. de v«g.

ibid.

SIuris :

nemo videtur fraudare eum qui fcivit &

Paárs

Il. De jure Prz'ncz'þz'! iB Sacra.

coníentivit.

ibid.

Cap.

Refléxio 1II. ad veg. 46. in 6. qui tacet, conjentire

L De J'ure Priucipis in perfonas ! Ecclefiafficas.

videtur.

233.

$. I

ilid.

$. 1l.

E- L- BN* C/nb g. $

vi;

$. Il. Expouitur vadix. five fundamentum jm'z';diä?z'n-

s Begie.

ibid.

Thefis XI. -

ibid

Thefis XIL.

ibid.

Cap. V.. De fubjetfione Clericorum.

243.

Thefis XllI.

ibid.

ap. IHI. De Libertate Ecclefiaflica.

i./,* 1 L']

Thefis XIV.

ibid.

Cap. V. De Jmmunitate. Clericorum &c.

245.

Cop. V. De Cura £? Jupevintendentia Principis circa

ves zemporales. Ecclefiee.

CaputIIL De cultu & (tudio, qui Seripturis S. om-

$. L. De poteftate Priucip

ni tempore exhibitus me;*ito fuit.

Ecclefiafficarum.,

utn circa dijþg/itz'anem rerum

246.

Thefis T.

256

Cap. Vl, Qua vatioue Principes fiut

Epiftopi exterio.

Thefis Yf

ibid.

ves €7c.

4U?H.

Thefis lII.

ibid-

Cap. VIL. Leges Imperatovum civca Sacra.

ibid.

Thefis IV.

ibid.

Cap. Vil. Zzuotata ex G. Baraclaio.

2 7.

Thefis V.

ibid.

Cap. IX.. IAdanotataex D

4

248

Cap. X. Notata ex. Ricberio

/Jcurfibus D. Fleury.

Thefis VI.

ibid.

; in Libello de Ecclefiaffi-

Thefis VII.

257

ca €? Politica poteflate.

249.

Thefis. VIII.

ibid.

Cap. Xl. Poteffas [piritualis Ecclefie.

2$0.

Thefis IX.

ibid.

XTwVv.

Caput IV. De fpeciali jur

e Sacerdotum Circa Sacras

De ]ufe circa Scripturas Sacras com

Scripturasf

Sacerdotis , Principis & Plebis,

muni ac fpeciali

Thefis 1. :

ibid.

d

Thefes.cum Annotationibus : Opus a plurilus Thbeo-

Thefis lL.

ibid.

logis Belgicis compofitum, &v a Cl. D. Z. B. van

Thefis MI.

ibid.

Efhen €'c. approbatumi €? adoptatum.

ilid.

Thefis IV.

258

Zdpprobatio [equeutium Thefium a. Cl. D. Z. B. van

Thefis V.

ibid.

(pen,

7þlti.

Thefis VI.

Thefis V.

"ddoptio earumdem Jbifium a Cl. D. Z. B. vanEs.

pen.,

ibidl

251.

Thefis VA.

ibid.

Thefis. IX.

259

Caput L. De s. Scripturarum caufis & propriezati-

bus, quatenus fünt fundamentum hujus Juris.

Caput V. De fpeciali jure Principis & fecularis Po-

Tbefis. ]

ibid.

teítatis circa Scripturas Sacras.

Zefis ].

i [f' 2 d.

Thefis TI.

zbid.

Thefis Y..

ibid.

Thefis ].

ibid.

T[N:/Z'.f I*V.

252.

Thefis l.

ibid.

Jbefis V.

Zl'!(f

Thefis 1V.

ibid.

"Thefis VI.

dbid,

"hefis. V.

260

Zbefis VA.

7!', zïl.

Thefis VI.

ibid.

Jbefis VA.

233.

Thefis Vil.

ilid.

ibid.

-Tbefz.! IX.

Thefis V.

26I

Caput 1I, De Communibus erga S, Scx*iprumm of-

. Caput VI De jure Plebis cir;:a $. BiElia.

ficiis, quatenus refültant ex variis

ejusdem Scrip-

El

tura attributis,

Thefis ].

ibid.

Thefis l.

7 hefis I.

ibid.

ibid,

Zbefis lV.

ibid.

Thefis W.

ibid.

Zhefis M

Thefis 1V.

262

254

Thefis V

ibid.

Tl?c]ïy IV

ibi&f/.

Thefis VI.

ibid

Zbefis V.

zbid

Thefis VII.

263

Thefis VI

ibid

Thefis VM

ibid.

Jhefis VII.

A

Thefis 1X.

Tbifis VIL

253

ibid,

T'befi s 1X.

Thefis X.

ibid.

Thefis. XI.

ibid.

ibid,

Corollaria.

264

Appendix.

ibid.

PAGE DEOGOEIA

Continens

Epiftolas

. ejgrssdem Do&oris.

Liev Primuy.

Epi&. IV. Hennebello:ejus nominatio ab Univerfita-

te Lovanienfi ad Canonicatum. Gandenfem. ^ "Tufli-

Epiftolae Efpenio peculiares.

catio Tracdatus de veneratione Sancto:um. . ibid.

Epiftola l, Guilelmo vau de Neffe ,^ Paffovi $. Ca-

Epift. V. Hennebello

de fubfcriptione - Formularii

tbariue Druxellis : circa. Romanam Deputatz'omm

Alexandrini ad mentem Innocentii XII. —

ibid.

26.

Epiü. IT. Z'oani Liberto Heunclel, ad Sedem A

p?

2o-

Epift. VI. Hennebello: de variis uegotiis Lovanien-

licam Deputato..

/

il]!.(/o

Jibus C9'e. preefertim circa Formularium.

267

Epift. HL. G

Epift. 7II. Hennebello

de fubfcriptione Eormularii

dii F.

; ww- de Neffe: de Fo(rmulaïz'o; Alexan-

Juxta Brcve Apoflolicum , C97aliis quibusdam ne-

266.

gotiis.

ibid,

viii

EJL.R.NGODQE. .U.5

Epift. XXXIV. Hennebello : de eodem megotio. zbid

Epift. VII, Zfepnebelo: de obitu A4. Aruoldi : d;

Epit. XXXV. Hemubello :circaidemuegotium, — ibid*

[

Progamtnate. "Arcbiepifcopi. Mecbliu. pro publicatio-

268.

— TorA VT

nze Drvevis Iunocentii XII. €gc.

Epit. XXXVl. Henuebello : de eodem megotio ,. deque

2B8t.

Epift. IX. D. Fercouven ,

Fice Paflovi ad S, Ca-

vefignatioue ejusdem Cauouicatus.

tbav. Brux. circa decretum fufpenfiomis a Le&ionibus

Epiit. XXXVIÍ, Hennelello: circa idem uegotium. ibid.

E

pulllicis contra D. Steyaert a. Relore Univerf. Lov.

Epift, XXXVIIL. Heznebello : deeodem negotio. — ibid.

prolatum c.

269.

Epift. XXXIX. Hennebello

circa idem megotium.

"Appendix ad Ep. YX.

4U2d.

Epitt. XL. Hegnebello : de eodetn negotio.

282.

A. Epiflole Iuteruuntii (Pirwza) Reori Umiv

n

Epift. XLI.. Zezzelello : circa idem uegotiutm.- ibid,

j

Lovanienfis

Epift. XLIL. Aezuebello : circa idem uegotium. — ibid,

D.

Epifl. Re

oris Univ. Lovanienfis ad SS. ngn

ii

Epitt. XLIil. E. F.van Heuffeu : de Cleri Batav, agen-

nocentium XII.

ibid.

Epift. X. Hennebello: de smore/ Univerf.. Lovanienfis

di vatione poff fufpen[ionemm 1. Sebaflenz.

Yv tMDOReMA

uppellandi a feutentia Retloris ad , Z'udices , ocoa

Epit. XLIV, . Martino de $maeu : de auctoritate Capi-

fioue interditti D. Steyaert.

270

[

tuli Harlemeu[is €? ejus. Provicarii , Sede vacaute.

i

Epift. XL. ZJennebello : de eodem negotio.

ibid,

284-

f v10-

Epift. XLV. P. Quesuel O. P. de eodem argumento,

Epi(t, XII. Zeggebello: de Re&ovatu D. Huygen

lentev turbato a. D. Steyaert.

ilid.

2Utde

Epi(, XIlL. G. vaz de ANeffe. — Conatus D. Steyaert

Epift. XLVI. Martiuo de Swaen: de eodem argumen-

tUtd.

|. pro vevocatione oblegatiogis Romana D. Hennebel, 271

0

Epift, XIV. Heuncbello : circa idem megotium: — ibid.

E tx?t XLVII. Patri Quesuel: dejuribus Capitul

2U1d ,

rum

"Appeudix ad Ep. XIV.

Cleri Catbolici, in Belgio Federato.

A. Proteflatio 62 "Appellatio ad Sedein /4poftolicam con.

Epift. XLVIII. Opffraet, fuot$ Efpemii nomine Erke-

?va vevocationem deputationis Romana D. Hennebel

lio Canosico Capituli Ultrajettim: de juribus Capi-

à tribus tantum Facultatibus vefolutam.-

ilid.

tulorum Ultrajettenfis ? Harlemenfis.

285

Epift. XLIX. ^rebiepifcopus Sebaflenus Efpenio : de

B. Commiffio plenaria data D, vaz Efpen a-D. Hen-

nebel,

272.

agendi vationi Sebaffeni pofd [ufpenfionem.

286.

Epitt, L. E/pemus drcbiep. Sebafleno.

ilid.

C, Opfiroationes circa refolutionem Univerfitatis fac

Epitt. Ll. Sebaffezus Efpento.

287«

2am die 16. S'umii 1696. de vevocanida deputatione

ibi[l,o

tVid,

Do&oris Heuuebel.

Epift. LIL, Sebaffegus Efpenio.

zbid.

Epift. XV. Zeznebello : de eodetm negotio. -

273.

Epift, LHT. Sebaffenus. Efpenio.

;bid.

A. Epiflola Facultatis. Canonice Lovanieq/if a

d n

Epift. LIV. . E/pezius Sebaffeno.

pgoceutium XII,

ibid

Epift. LV, $ebaffenus Efpeuio.

288.

Epift. LVI, Efpezius Erkelio : de Capitulorum & -Se-

B. Epif! Facultatis drt;'i:m ad lumocentium, X1.

274

bafleui agendi vatione,

2Utd.

Gün

Epitt, LVII. Sebaffenus Efpenio.

ibid,

Epift, XVI. enuebello : de gegotio Canonicatus

5

ibia

Epift. LVIIL. Sebaffenus Efpeuio.

,289.

^ &deufif.

de D. Pot-

Epift, XVII. Hengebello : de Editio

ne Operum Baii. ibid.

Epi&,

- katap.

LIX. Efpemus H. P. van Heuffen :

ilid.

Epift. XVIIl, ZZegzebello : circa. tominationem D

Steyaert ad Con[ervatoriam privilegiorum Univerft

Epift. LX. E/penius Ficario Generali Epifcopi Atre-

1bid,

tatis Lovanienfis.

201

batenfis de Sycopbautia Patvis Defivant.

Epift. XIX. Heznebello :

de rcfiæ*iligendis privilegüs

Epift. LXI. E/penius G, vau de Neffe.

29I*

' cademicis,

275.

Epift. LXII. Ezdem.

292.

Gan-

Epift. LXIII, Eidem.

ilid.

Epift. XX. Heuuebello : de uegotio Caueuicatus

denfis.

;

ibid,

Epitt. LXIV. Ezdem.

zbid.

Epift. LXV.. Ezdem,

ibid.

Epitt. XXI. Zezuebello : circa idem tegotium. — 276.

ibid,

Epift. LXVI. Eidem.

293.

Epift. XXII.. Hengebello: circa idemrn negotium.

Epi(t, LXVII. . Eidem.

ilid.

Epift, XXIIL egzebello: de variü

$ negotiis Lovani-

Z beo-

enfibus.

ilid.

Epift. LXVIII. Eidem : de Fortnulavio Facultatis .

ibid,

Epift. XXIV. euncbello :

de tegotio Capucinorum;

logic& Lovanienfis.

- de admiffione D. Opflraet ad difputandumpro Doc-

Epitt, LXIX, £idem,

294.

zovatu.

0Uld.,

Epift, LXX. Eidem.

ibid.

Epift. XXV. Hennebello : Reorem. Univerfitatis ni

Epift, LXXI. Ezdem.

ilid.

Epift. LXXIL, Ezdem.

ilid.

- bil po[fe fiue. Deputatis circa vegimen politicum A

273.

Epift. LXXII. Dorminuo van de Neffe.

29$.

cademia.

Zca

Epift, LXXIV. £idem.

ilid,

Epift. XXVI.

D.*** de Shurisdi&lione ReHorali in

Epift. LXXV. Eidem.

ibi4,

- demia Lovamienfi. -

ibid,

Epift. LXXVL. Eidem.

ilid.

Epift. XXVII, ZZezzebello :

de uegotio Seminarii Leo-

- dienfis contra PP. Societatis.

ibid.

Epitt, LXXVIL Eidemn.

296.

A. Confulte du Confeil Souverain de Brabant a $. .4.

Epift, LXXVIIT. Ezdem.

ibid,

E. le Duc de B. cou

s

Epift. LXXIX, Aden.

ibid,

Semin, de Liege.

txe l'entrepife des Slefuites jzm' 8/e

Epit, LXXX. Eidem.

ibid.

Epift.

LXXXI. Ezdem.

297.

B. Requéte de F Univerfité €? de la ville de Louvain

Epift

LXXXIL Eidera.

abid,

au Con[eil d'Etat de Bruxelles coutre Pinvafion du

279.

LXXXIIT, E;dem,

iþid.

Semin, de Liege pav les e[uites.

7

pET

Epit

LXXXIV. Eidein.

ibid,

Epift. XXVHI. D.*** qe

Jubflitutione P Defivar

Epiít

ibid,

locum D. Huygens.

1bid.

Epift

LXXXV, Efpeuiut Hennebello.

ibid.

Épi(t. XXIX. Hezmeþgllo

icatus

Epift

LXXXVIl. Efpenius Henuebello.

- Gandenfis.

de uegqtz'o ,. Canon

abid,

Epift

LX

X

3

298.

Epift. XXX, Heunebello : — circa idem tegotium , 87

Epift

LXXXVIIL E/penius eidetn, — ——

XVII.. Efpenius-G. vau de Nqü'?.

ibid.

- de $3. Regula Cancellarie Romana-

280.

Epift

LXXXIX. . Eidam.

alid.

Epift. XXXL. Heznebello :

de eodem negotio.,

;bid.

Epift, XC. Eidem.

ilid,

ibid

Epift. XCI. DD. Cisk, C

amstman

| €? Efpeniu

$ G.

Epift. XXXIL . ezzebello : civcaidein negotiutn.

ibid

vau de INefe.

ilid,

Epi(t. XXXIII. ZZeuzebello : circa idem regotium.

Epift.

e

ELVEN,CHUS.

1X

Epift. XCII. E/penius G, van de Ne[fe.

299.

ei denunciandum publicationem. cujusdam — Decreti

Epift. XCIII. E/penius G. van de Neffe. —

ibid,

Coucilii Rotmani atimi v725, fine Placito R«

gia. 315.

Epift. XCIV. Efpenius Erckelio ; de juribus Cleri Ul-

Aefpouforie D. Keyaerts.

ibid.

trajetlenfis [lvenue vindicandis,

ibid.

Epilt, CXXIIL. Exc. D. . Fice- Comiti

de Wynants ,

Epi(t. XCV. D. Ferfcburen, tam

fuo quam Efpeui

u $. Maj

t? Melis momine, R. D. Erkelio

,

appellanduim a

filio Fenua,

: J & C, Coufiliavio in fup

vemo f[uo Con-

comtninatione cenfurarum , nec a fun&ionibus abffi-

Epift. CXXIV. Ill, D. Vice- Comiti

4Utd,.

gendum fi cenfure pofl appellationem ferautur.. 300.

Cancellario Brabantize &c.

van der Haegen,

Epitt. XCVI. Cygzao : de Cenfuris.

3[60

3OI,

Zppendix ad Epiffolam CXXIF,

Epift. XCVIL . Erkelio: de modo agendi circa cenfuram

A. Epiffola Doclorum Profefforum Facultatis Medice

n ipfum Erkelium illatam.

ilid,

Lovamienfis D. Gaveli , $. Cefaree &? C. M.

Epift. XCVIII. Erkelio: de mullitatibus Cenfure. ilid.

Zircbiatro, in. gratiam. D. van Efpen i eodem ue-

Epift. XCIX. Eidem : de eodem argumeuto.

302.

0120.

T

Epitt, C. Erkelio: de Couflitutione ViNgAM Dowi-

5

:

NI.

ibid.

B. De vita &? fcriptis Do&oris van Efpen Commle

tariolus.

ilid.

Epift. CI. Zeuffenio : de fimplici

lario pof? B. ViNgAM Dowint.

Jubferiptione Formue

4U1d,

Epitt. CXXV. Exc. D. Fice- C'omitz' de Wyn

antSg.

.318.

Epift. Cll. Opfivaet : — ( fuo €?. Efpenii momize) D.

Steenovesn.

Epift, CXXVI. Eidem.

319.

"n pofft fubfcrilà Bulle ViNgAM Do-

Epift. CXXVIL Eidem.

ilid,

MINI , cum bac claufula : ficut veros Ecclefia filios

Epift. CXXVIIL. Z4mpliffitno

D. Je Neny, Co

nfilia-

decet ?

503;

vio $. M. 9. £? C.

Domi üilitieque a. Secretis

Epift. CIIL. Opffraet (fuo €? Efpenii nomiue) Erke-

Bruxellis.

lio : de prvotefflatione tevtium af[ferta,

Z.þid.

Epitt, CXXIX. Erkelio, de Hifforia Eccl. Ultr?zäl

Epift. CIV, Fragc. Fev[cburen Evkelio 5 (fuo €?. Es-

Hoyuck ejusque vefutationibus.

peuii nomine ) an duo Capitulaves poffint eligeve Fi-

331

carium [i Capitulum fit ia defeQlu eligendi,

204.

Epift. CXXX. . Erueffo Rutb- d'4us ,

Canonico $.

Gudule Druxellis , circa defenfiouem ulteriorem Es-

Epitt, CV. Fr. F'erfchuren Erkelio, — fuo £? Efpenii

peui,

dlid,

noninue ; de eodem avgumento.

ilid,

Lettre de M, 7 Evé

que de Montpellier ( Colbert) a M.

"ippendix ad Epift. CF. Sfudicium Efpenii iu caufa Ca-

var Efpen.

ibid.

pituli Harlemenfis.

ibid.

Epit. CXXXI. 7//. Epifc. Montpeffulazo ( Colbevt de

Epift. CVI. F. Perfcburem Erkelio, Efpenii €9 alio-

Croiff) ) cum Commentariolo de orzginue es

vum uomiue; an jus Metropolitaui ut talis , ad

Formularüi. Alexandvimi in

Belgio.

progreju

ilid.

Capitulum Metropolitanutn devolvatur, Sede cacan-

Epift. CXXXIL Zice. Comiti

te.

defenfionem ulteviorem.

de JFynants €9c, circa

Epift. CVII. Fr. Per[churen Erkelio, Efpenii &2

ER

Epiit, CXXXIll. Ex, D. Co

324«

vum uomine; deeodem gwvgumento.

ilid.

loma , Confiliario Supre-

Epift, CVIII. Op/?raet Erkelio ,

mi Confilii Fiennenfís,

circaidem negotiuim.

ilid.

Efpenii & aliorum

Epift, CXXXI V. Exc.

D. Rialp Confiliario Confi-

uomiue ; de eodem avgumento,

306,

lü Imimi $, M, 9.

Fiennenfis , de eodem uegotio.

Epitt. CIX. ZZgidio Smet; quod penes P. Prapofitum,

ilid.

nom peues "rcbiepi[copum [it au&ovitas dimittendi

Epift, CXXXV. Ser. Princ

zpi Eugenio a Sabaudia de

Patres ex Oratorio.

ibid,

eodem negotio,

Epift. CX, R. P. ZEgidio Smet . de eodem argumen-

Epitt. CXXXVI. Exc,

7

là latimi $. M,

Betentieder Confiliavio Cä;;i-

Eptxïï CXIL Erkeo: de fatlis in Refolutione 2

»

:

. de eodem negotio.

ibid.

Maji 1717. relatis.

ilid.

Epift, CXXXVII. — £xc.. de Rialp €9c. circa idemn

Epift, CXll. Erkelio : |an Ficavius Genevalis debeat

gegotium.

ibid.

e[Ie de Clero, £2

ilid.

Epif. CXXXVIIL, — Z/. D. Barclian Arcb. Ultr.

!

erfonaliter. vefidere?

ilid.

Epit. CXIII. D.

uguet 5

quid teflimonii in cau[a

Lettre 4de JM Farlet. Evé

que de. Babylone à M van

Conflitutiouis Unigenitus pro veritate da

Ye oporteat

- Efpen fuv fes epreuves.

326.

Ecclefiaflicos Belgit Catbolici?

Epill. CXXXIX.

Ill Epifcopo Babylonienfi.

327.

Letre de M. PEvéque de Boulogue ( de Langie)

p

Lettre de M. 7Z Ev

éque de Babylone à

mey à M. van Elpen.

contenant des vemarques fur P

M. van Efpen

Epift. CXIV. Epi/copo Bolonieufi.

( de Langle.) ?/3?1'

Findicie Refolutioms Do&.

Ecrit qui a pour títre:

Epitt. CXV. Erkelio ;

Lovan. £9c.

ibid.

tvajetdim.

de ele&iioue "Arcbiepifcopi Ut

Epift. CXL. //. Epifc. Baby

lonienfi,

328.

-ig

Epift. CXLI, Z/l. Epifz.

Babylonienfi,

329.

Epift. CXVI. — Epifcopo Babylonienfi;

bylouienfi "Adpologia,

deprima Ba-

Epi(t. CXLI,. Perillufer

i D.*** circa vexationes quas

ibid.

patiebatur ex parte 4r

chiep Mechlin. £9c.

abid.

Epit, CXVII. Prenzobili Domino *** de Bullig dog-

ziatici$, ac de Placito R

Epitt. CXLIII. Exc, D. Z

egio pro eis vequifito. ibid.

circa idem mogotium.

Zice- Comz?z' de Wynants &gc.

330.

Epift, CXVIII. Ser.

Principi Eugenio a. Sabaudia

Epit, CXLIV. Z/. Ep

ife. Babylonieufi. .

.331,

eg'c.

:

Epift. CXLV, Erkelio

Epift. CXIX. Erkelio ; de quadam

pretenfa z'rreäuï/ïz-

utrimque redimiles egc,

; de coutrover[ia circa veditus

yitate ovigitis ex parte matris.

514.

1bid.

Epift. CXX, Erkelius Efpenio

cujus feutentianm

Ill Epifc, Babylonienfis Efpenio.

poftulat de ordinationibus Epifcoporum per unum E-

Remavques. de M. l'Evéque de Baly

lone fur la þr?fï;

du Commentaive de

M. vag Efpen, fur le Decret de

pifcopum celebvatis, occafioze Differtatiomis D. Da

men de eodem argurnenuto.

Gratien.

d.

ibid.

Epitt. CXLVI. Domizo Garvelli $, M?.Ff C'.z

AZ

4

^

Epift. CXXI. D. Z'effemers Erkelio, Efbenii nomine ad

dico circa difc

ceffum Efpenii ex. Patria.

336.

precedens ve[ponfum.

;lid,

Épitt, CXLVI

l. D. la Pujade A4genti ad Aulatn

Fen.

Epift. CXXII. Efpenius D. 2. F. Keyaertt Procura-

HeDJ CHN.

ilid.

tori Generali in Magtia. Cou[ilio Mefblinieizþ ; ad

LIBER

E"L-E N CH U'S&

V, Epift. Reäorif Univerfitatis. Lovan. €? Decano-

LIBER SECUNDUS

vum Facultatum (inter quos Efpenius ) Ill. D. Pbi-

lippo Erardo van. der. Noot, Epifcopo Gaudavenfi ,

(

in gratiam D. Heuncbel.

240.

- Continens Epiftolas aliäqüe Monumenta, Efpenio

& pluribus aliis preeclaris membris Academiae Lova-

VI. Zeffimonium D. vau Efpen, pluviumque aliorum

Profefforum &2 Do&torum /cademie Lovan. demo-

nienfis aut Ecclefiae Belgice, communia.

do &7 vatioue qua prolata funt judicia de fcviptis D.

[

J Epitola ad Eminentiffimos Cavdimales . Ecclefiee

Henrici Denis Leodienfis Ecclefie . T beologi Canoni-

ci, que fub Sacr& Facultatis Tbeologice Lovanien-

l

Romane de megotio Formule AAlexandri P. 356.

ibid.

]l Epi(t. ad. Juzocentium X1I. P. M. de eodem ue-

15 nomine circumferuntur.

0710.

337-

VII. Alterum £effimonium D. van

Efpen : aliorumque

Lovanienfium 4 beologorum im. gratiam Perilluffvis

l

Il 7owfmoniun DD. van Efpen €? Huygens circa

elecliones Facultatis Z'beologi Lovan, anmn 1683.

ac Eruditiffimi D. Denis Leodienfis Ecclefia 15co-

338.

logi Canonici,

ln

IV. Procuratio ab Efpenio €? a ceututm €? quindecin

VIIi, Epift, Efpezii, Huygens, Henuebel &2 Opft

aliis Do&oribus , Paftroribur , Canoticis €?c. Belgii ,

ad Eminenti[fimos : Cardinales. coutra CoMwuoNiTO-

L

nIuM P. Defivant.

ibid.

data Domino van de Ne[[fe Paftovi $. Catbarine

Bruxellis ut ageve po[[et eovum otnmium nomine, cir«

IX. Teftimonium D. vaz Ef[pen , civca intromifionem

ca vanas accujationes S'an[emistmi ,

Rigorisini , €g

Formularii Alexandvi FAl. in $. Facultate Theol.

ibid.

Lovan.

342.

INovitatis.

PARS QUARTA

Continens Motiva Juris, Refolutiones ; Differtationes &c, ejusdem Doc-

toris pro defenfione Jurium. Cleri, Capitulorum & Epifcoporum

9

Ecclefie Romano- Catholice F æderati Belg*ä.

"

261.

L MOTIVUM JjJURIS pro Capit

ulo Cathedrali

fua, vuine fua €9 extintlioni fub[cripfiffe.

Harlemenfi.

344. $. X. Quid ceufuevit de Copitulo Harlemenfi gacobus

:

de la T'orre "rcbiepifcopus Epbefiuus F. A. ?

I. REFUTATIO RESPONSI ad Libellum cui ti-

tolus : Motivum S'uris pro Capitulo Catbedrali Har

362.

ap. ll.. n quo refpoudetur iis, que /dutbor Refpoufi

lenenfi : five Elucidatio ulterior Jurium ejusdem

3$I*

objicit adverfus. Refolutionem /dutboris Motivi ad

Capituli.

Cap. 1. Offenditu ,

ab Ju&ore Motivi Zuris fun-

" qua&fHonuem fecundam ei propofitam.

uctore Refponfi ad illud Mo-

S. l. Breviter exponuntur qu& Jutbor Motivi alle-

date a[Jertum , & ab A

Cabitulum Harle-

tivum iufundate negatum e[fe ,

gat ad probandum quod Capitulum Harlemenfe, in

menfé, non tautum fuiffe [ua im ere&ione , fed eg

prefenti Miffiomis Hollandice flatu, poffit exerce-

ve per fuum Ficariumea qua& de jure comimuni com-

|

Juo im progre[fu. permanfiJe verum ac. legitimum

Ct'l i"

guluns.

petust. Capitulo Catbedvali ,

$Sede Epifcopali va-

! cenfendum de definitione , feu potius de de-

cante,

363.

$, . Q;,m'z

$. lL. Clérus ab exordio Ecclefie , Epifcopo defuntlo,

Jeriptione Capituli

Catbedialis aþ "Autbore R

afponfi

coucinnata ?

:

3j3.

aut a funtliomibus impedito, vegitnem [uscepit , to-

"Altera Capituli Catbedralis defcriptio.

ilid.

tamque curam Pafloralem babuit.

364.

$. Il.

,

[

$. Hl. Sedes Epifcopalis Harlemenfis , mou proprie con.

S. Ill. 222 Capitulum C

thedvale adbuc fubfiflat , heet

Sedes Epiftopalis per tempus aliquod uotabile per pro-

( fra&a && everfa, [ed vacans dicenda eff.

365.

354-

$. IV. Canoses qui voluzt Sedem ultra tves menfas

prium

Epifcopuim nou impleatur ?

; L] IV. jx

^om ideo Sedes aliqua Epifcopalis dicenda eff

4onm vacave, nequaquami evimcunt Sedes illas com-

e[fe confra&la aut ever[a, co quod Poteflutes Religio-

fraclas aut ever

cavent.

;/213 e[e, qu& diu proprio Epz.fwzpn

zem Romano - Catbolicie contrariam pvofiteutes , ve

teut in illa novutn creavi Epifcopum.

35j5-

. V. Ex df qu& civca Sedes Patriarcbales , Hiero.

Jolymitanam $9 Jdntiocbenam , agno. 1099. accide-

$. V. n & quousque Prabeuda fit uece[faria ad boc

runt, offenditur . Ecclefias, de quibut in $. prace-

ut elecio alicujus im Cauogicum Catbedralein fit le-

ititna ?

356.

denti,non coufvatas, fed vacautes dici debeve.

566.

$. Vl du id ve&e evincat J4utbor ile ex Motivo

S. Vl. Fruffra Autborem Refponfi impugnare lcgiti-

Ecclefie , ob quod per Cauones [uos accelerari voluit

anam . propagationem Capituli. Havlnenfis ob defec-

tum Prebendavium.

D

/ 9

20vi Zntiflitis elefliouem ?

367.

$. VIL. Ex Bulla evettionis Sedis ' Havlemenfi. com-

. VII. Ex eo quod Camonici Harlemez[cs smoderni

|

a&ualiter mon vefideant ,, vel. Cbovum ad pfallendum

cludi nequit Sedem illaui bodie coufra&am £? ever-

quotidie non frequentent , vel divina officia z. Ec-

qu ejje.

1bid.

S. VIIL. 24n fufpenfo, €7 im vemotis ageute Archiepis-

clifia Catbedrali nom peragaut, mon fequitur. [egiti

qme illos eleclos non effe.

358.

copo Seb. P. A. Capitulum : Har lemenfe potuerit utt

juribus 68 jurisdilione Capitulis Catbedralibus Sede

$. VIIL. Ziquet ex. Concordia intev Ill, Roveuium F.

vacante competentibus ?

il)i(!.

J.ex uma , &7 Capitulum Harlemeufe ex. altera

parte n

ta pofferius a priore, mom tuutum . momune

$. IX. Sutrsfit objelioni priori.

369.

ac titilo-tenus, fed vespfa agmitum fui]fe tauquam

S. X. Zn t9. qualis fit declaratio Congvegatiouis de

verum ac lgitimum Capitulum Sede vacaute, — 359.

Propaganda fide 5 itemm an €?. quale fit. Breve.A.

. IX.. Demonfivatur ex a&is. Capituli Havleinenfis ,

poftolicum , ia quibus, juxta Jdutborem Refponfi,

declavatum [it jura Epifcopalia uom competere Capi.

Capitulum iflud per Concordiam cum 1ll. D. Rove-

ibid.

zio Fic. . ammo 1616. 4, S'ulii imitam, meque

tulo Harlemeufi ?

$. XI. Offeuditur verofimile omnino effe ,. vel Breve

ex mgnte Ill. D. jam tmemovati, meque ex tmuente

& De-

XÁ

i

EBsGgNsus

VII. VINDICLE RESOLUTIONIS Doé&torum Lo-

(*3' Declamtio*nem, dequibus Auctor Refponfi, ip-

fiufinet Capituli ejufve Vicarii jura non attingere,

vanien(ium fuper QucfHone de fubfiflentia Ecclefice

"vel fi attigant , non circa omnem fub-vel obreptio-

Ultrajectenfis , eju[que Epifcopis C9' Capitulo. Au-

&ore Z. B. van. Efpen , &c. adverfus Anonymam

nem obtentá fuz"[]'f,

Hifloriam de Rebus Ecclefie Trajecline ; nec non

$ XIL 9U

dri

eamdem Hifloriam prolixiorem , fub uomine Cor-

O. Bre

vir eorum, que hac m refutatione dedu-

ibid.

nelii P. Hoynck van Papendrecht editam.

Ga funt , -Anacephaleofis C9' Conclufio.

rimi.

Prafatio.

417;

Appendix ad $$« VII VIIL €$' IX. Capitis p

Bu2

L Status, Queflionis.

ibid.

rum.

I. ,RESOLUTIO Do&orum Lovanienfium data

Anonymus mode!?e»impugnat"Refolutior'zem' Dotto

25. Maji 1717. in favorem Jurium Capituli Me-

418.

tropolitani Ecclefiee Catholieee Ultrajettenfis. .. 374.

Papendre(;htiu: i;z-digne fnvadit Doctores,

ibid.

384.

IV. Confirmatio Refolutionis precedentis.

Papendrechtius ferocit in. Efpenium.

419.

A. ADHJESIO XI. Docforum Facultatis Theologicce

Papendrechtii parerga.

ibid,

- Parifienfis Refolutioni Do&torum Lovanienfium da-

ibid.

Papendrechtii injuria in S. Hilarium.

ibid.

" tc die 25. Maji 1717.

Partitio harum Vindiciarum..

420.

B. Adhe[io altera a LIT. Doéctoribus.

385.

ibid.

Diíquifitio Prima, in qua oftenditur Ecclefïa'rþ Me-

C. Adhefio tertia a XXXIX. Dottoribus.

tropolitanam Ultrajedenfem, ejufque Cathedram

enfis.

oft mutatum apud PBatavos Religionis ftatum

D. Adhæþo Totius Facultatis Jurium Parifi

386.

fabftitiffe, & in hodiernum diem ufque fübf(itte-

V. CASUS RESOLUTIO , five DISSERTATIO

re.

;

de mifero ftatu Ecclefize Ultrajedinz, mediifque

quibus illi füccurrendum eft.

. I. Quod Ecclefia confiflat in Paflore

*

E?inæ Fp:f-

. fide Catholica adunatis.

C9 | Pbpylo m

Caput L. Neceffarius eft Ecclefiee. Ultraje

copus, tum Divino, tum Canonico jure, eaque ne-

Refolutio Do&orum.

421,

ceflitas omnino e[t extraordinaria.

S. Cupriani fententia.

ibid,

388

$. L. Epifcopi nece[farii funt jure Divino..

Dottrina C9' exemplum S. Ig

ibid,

natii Martyris.

$. II. Probatur neceffitas Epijcoporum ex jure Cano-

— fiico.

389.

Dotirina Criflt,

ibid,

'aor-

Teftimonium Congregationis de Propaganda.

422,

$. HI.

Neceffitas Epifcopi

Ultrajec?än]ïs eft exti

dinaria.

iid.

Teftimonium Papendrechtii.

ibid,

Cap. Il. De ?ure eleCtienis quod competit Ecclefice

Sex arguinenta Papendrechtii adverfus Cathedr.

N

Eccl.

Ultrajectenft.

Uitraject.

ibid,

& L Populus

C9 Clerus ab antiquo fibi Epifcopos ele-

git.

390.

$. IL. Ecclefia Cathedralis non ïndiget externo fplen-

dore. Opinio Anonymi äj" Papendrechtii.

ibid,

$. IL. Seculo XH. jus Ele£tionis conceffum eft Capitu-

991.

hr s. Martini €9 S. Salvatoris.

Ecdefia primitiva non indiguit externo [fplendore,

423.

. IIL. Capitulum, quod hodie fubfiflit ,. ab antiquo

haud interrupto ordine propagatum efl , C9' jus ha-

Aliud e]l fecun

,

a Ec-

bet electionis.

392.

clefia.

dum Papeydrechtium de moderü

ibid.

$. IV. Ecclefia Ultrajettenfis non amifit jus electio-

nif anno 1$28. fub Carolo V.

396.

Difbrimen inter Synagogam C3' Ecc(ejïam.

ibid.

$. V. Ecclefia Ultraj. non amifit jus ele&lionis anno

Brevis pax C9' profperitas fub. Con[lantino

Magno

1559. quo eretti funt in Belgio plures novi Epijco-

Imperatore.

[

JDi

patus.

ibid.

Perfecutio fub Con[lantio.

424.

$. VI. Quod Ecclefiee Trajectenfis jus fuum non per-

diderit anno 1648..quo Rex Federatas Provincias

ibid.

abdicavit.

397-

Sub Suliano Apojlata.

Donati[lee.

ibid,

Cap. IlI. 4 liccat ad Ele&ti con[ecrationem yrocede-

re fine Confirmatione Pontificia, fi ( Pontifex ) ro-

Pe:*fec.dtz*o fubï Valente.

ibid.

gatus eam fine caufa deneget?

399.

Romance Urbis excidium fub Alärica.

ibid.

Cap. IV. Quod confecratio Epifcopi perfici pollit. ab

uno Epifcopo , dum plures obtineri non po[funt. 402.

Perfecutio Vandali&a; item Iconocla[larum.

425.

Cap! V. 4n Epifcopi teneantur fuccurrere Ecclefie

Ultrajectinee? Quinam ad hoc teneantur ?. C3' qui-

Secundum Papendr. videtur Eccle

j

bus in rebus?

403.

rir attigiffe feculo VIII. aut 1X.

iA apicem Jplendo-

JDI

udicium Do&orum.

407.

Infau[le fequela externa folendoris Ecclefice.

ibid.

ibid.

Autentica. Di[Jertationi annexa.

$- IIL Ecclefia Cathedralis non indiget diviti appa-

VI. Z. B. van Efpen J. U. D. in Acad. Lovan. De

ratu Prajulum aliorumque Miniftrorum.

numero Epifcoporum ad validam Ordinationem

Opinio Papendrechtii.

Epiícopi requifito Refponfio Epiftolaris, occafiotte

426.

Differtationis Eximii D. Damen S. Theol. Dotfto-

Sententia S. Hieronymi.

ibid.

ris C9' Profe[Joris.in eadem Academia fuper eadem

.S. Bernardi fententia.,

que[lione evulgate.

4o8.

427«

**

pecretmiz.

XII

EL LNCIISvS

;

Decretum Concilii Trid. de mode[lia Epifcoporum. Refolutio Doctorum

ibid

101

ibid

Objecliones Papendrechtiane..

Exemplum Bartholomei de Martyribus

ibid

Clementina: ln Plerifque.

ibid

Exemplum S. Bafilii Magni.

428

Recta interpretatio Clementince: In Plerlfque

436.

- Perverfitas . interpretationis. Papendr. -

lbxd ^

]

s. Chryfojfomz de- dignitate Sacerdotis æ]ïzmatzo

ibid.

$. VII. Nor poteft. Romanus Pontifex Cathedralna-

Ecclef ia Cathedralis nil perdit de vitali fua vi proptrer.

tem alicujus Ecclefice pro- fuo arbutrio C9' ex pleni-

|

forinam . ve[tium.

ibid.

tudine pote]latz: extinguere.

Pontificale Romanum commendat fplemflm em anima- Extrema conamina Adverfarzor um.

437

rum , non ve[tium.

429,"- Antiqua difciplina in ereílioue Epifcop.-

438

Antzqua illa dzfczplma adhuc feculo..X. perdurans.

. IV. Ecclefia Cathedralis poteft falva conf iflere , li-

ibid.

]

cet de[tituta fit putejfate coaäïwa,

C firepitu Fo-

renfi.

Nova difciplina. feculo XII.

ibid.

ibid.

/on foli R. P. potejïm erzgendz Epiftopos a Chrzjio

Opinuio Adwrfarzorum

concejja

L

ibi

I'/

Sententia Dottorum de potefiate Ecclefice effentiali, ex

ibid.

Ereíli novi .Epzfcopatu: in - Belgzo non folu: R. P. au-

Evangelio.

&'orztate

439.

ibid:

Probatur ab exemplo Chrifti &? Dottrina "Apoflolica

Antiqua dzfczplmcz melior.

Ecclefiee poteftatem effe mere [piritualem.

ibid.

Quomodo- Extinélio Eprfcopatuum foli Papa coeperit

j

attribui.

jbid.

Ex Patrzbur.

1b1d

S. Leo Magnus agnovit fe non habere potefiamm ex-

'J

Ex folemm omtzone Romanæ Ecclefice.:

430.

tinguendi Cathedralitatein Ecclefiarum

jbid

Ex Detreto Clementis Ill.

ibid

Objicitur.S. Bern. C9' refpondetur.-

440

Prediia plenitudo. poteflatis Pontzfzczæ refellitur.

!

Ex Pontificali Romano.

ibid

ibid.

ibid.

Concluf o prime Disquifitionis.

442.

Ex antiquir. Canonibus.

ibid.

Difquifitio II. In. qua demon&xatur Saskoldum &

Poinpaticum: fatellitium

Rovenium, aliosque poit iptos Antiftites, pro-

Surifditlio coafliva à Principibus Catholicis conceffa

prios fuitle atque ordinarios Pdltores öc prlcopos

Ecclefiaflicis.

431

Ecclefig Ultrajectinz.

Forenfis fir epum non eft m]ïz*utm a Chrifto.

ibid.

A LU naquerque Ecclefia jus habet.-ut a proprio Pa-

Przmz Imperatores Chrzj?zam Epifcopis. largiti funt

ore Q2

3 Epijcopo gubernetur.

ibid.

bztrz.r

quoddam forum extermm , fed duntaxat velut au-

11d

Fundamentum Refolutzonu depromptum ex $. Script.,

ibid;

Strep;tu: forenf s non nifi feculo XII. znval.ut in Ec-

Ex praxi primitive Ecclefic

ibid

clefiis.

ibid.

Canones preecipiunt viduatis Ecclefiis ordinari Eypif-

S. Bernardus mala Cunæ Ecclef ajiu:æ deplmanr

copum

ibid

ibic

Item Eccefiir populofis.

443

Ad Ecclefi & C'athedmlz.r fubfiftentiam non requzrztur

prmfus' liberum Jpiritualis Jurz.rduïwm.; exerci-

Ecclefiis dari oportet Epzfcopum qui ex proprio officio

llllll]!

»^0

)—

teneatur in iis refidere.

ibid.

. V. Ecelefia Cathedralis dzgmtate fua haudqua-

Queelibet Ecclefia habere debet proprium Epifcopum,

uamn excidit ob diuturnam viduitatem , etiam Jub

non merum Vicarium.

ibid.

ditione Principum Acatholicorum..

ibid.

Cuzlzbet Parochice proprius affgnandus Parochus fe-

Refolutio Doctorum.

czmdum Canones.

ibid.

Objetlio Adverfariorum.

-ibid.

quuztaf Refolutionis Doctorum. .

444.

Diuturna viduitas Ecclefiee Cathedralitatem non ex-

ibid.

tinguit.

Pratenfa felicitas Ecclefue. Batavicee fub mero Vica-

Editia ordinum Atcatholicorum Cathedralitati Eccle-

rio Pontificio refutata.

ibid.

ibid.

fice Ultraj. non obfunt.

Exemplum Ecclefice Chinenfis.

ibid

Firme perftiterunt Cathedræ Epzfc fub perfecutione

Gentilium.

|433.

Abfurda deducla ex principiis Papendrechtu

445

ibid.

Conclufio hujus $

ibid

Item fub per fecutione Arianorum

Item fub. perfecutione Vandalorum.

ibid.

Payendrechtius propriis armis vittus.

ibid.

Africani non exiftimarunt Cathedras confractas prop-

Synopfis eorum quæ in fequemzlu: $$- veniunt refel-

ter Edictum Trafamundi.

434.

lenda.

lbld

Cathedra Hierofolymitana adhuc feculo XIIT. confifte-

bat.

Abid. $.1L. Titulus Fcclefæ thl:ppenfr Sasboldo CF'RO-

Tratt. de Nece[f. Epifcop. 1669

435.

venio 710n obfuit, quominus effent propriü Epifcopi

$. VI. Ecclefia Ultrajectina dszmtate Cazhedratua

Ultrajectini. Ubi de Epifcopis Titularibus in parti-

bus Infidelium difguiritur.

ibid.

nequaquam . excidit fecundum . Clementinam.

Ih. .

plenfque de Eled. & Eleà. Pote&

Refoluno Docterum S. Sedi honorzfïva.

ibid

Abufus

RESLOEHNGCZHA4UAS

XIHI

4:3:4[:15', qztad Epifcopus. ton- habea£ pogulum cui | fie-

dinatos Epiftopos Ultmje&mos ex Forma Provxfio-

. perintendat, ex S. Anfelmo Cantuarænf

446

nis ipforum.

Jäufm Titularium Epifcoporum reprobatus per Cle-

Obje£tio Adverfarzorum

1bxd

ä

" mentinam : In pleriíque. -

1b1d

Probatur Sasboldum €9* Rovemum ordmato: ad KEc-

ftem per varia Concilia.-

1b1d

clef am Ultraj.

1b1d

Aïaufw Titularium Epzfcoporum zoleratu.v, non ap-

. grobatus in Conc. Trid.

ibid.

dezcantur Pontifices a mendaczo in Provzf 0Tté. Sas-

;boldi €9 Rovenii.

ibid.

Curia Rom. zmpedzwt abolztzonem Titularium Epifco-

Refptmdetm ad cavillum de expedztzone thterarum

.'

porum.

447*

Provifionis.

45

Varii P. Trrdemmz fartzter pofiularunt totalem abo-

Quormodo Sasboldus C5* Rovenius accepermt po.y"ej]' 0*

- litionem Epzfcoporum thul.zrzum in partibus.

nem Eyiftopatus Ultm]

11.

ibid.

In quo conf jiat akufu.v thularzum Epzfcoporum.

dAT Prærogatwa Vzcarzatu,f Apoj?olm qua audii

jbid.

fuere Sasboldus C9' Rovenius, nequaquam impe-

Refpondetur ad pm«czm Curzæ Romanæ

-448.

divit quominus e[fent veri ac pr oprzz Epifcopi Ul-

trajectini.

Reqzm itur fecundum ipfos Canoniflas recentiores, va:

Refolutio Doctorum

456;

ttionabilis caufa ewufam ordmatzonem Epifcopi

Opinio AdverJariorum

ibid

ä

CTüularis.:

ibid.

Quæ polit effe . rationalilis caufa.

ibid.

Refellitur opinio. Adverfariorum.

.1b1d

j

Quoinodo ordinatio Sasboldi €$' Rovenii titulo Phí-

Objectio quod. Sashold. €5' Roven. paffim vocati fue-

-lippenfis Ecclefic , excufanda veniat ? .

ibid.

rint 'icarii Apoflolici.

ibid.

'Alzæ caufce non excufdnte: fecundum Caranzam €9

Sasbold. & Rov. rantum fuere Vicarii Apojiol in

quibusd. S. Sedi refervatis.

ibid.

Cajetanum.

ibid.

Oyinio Adverfariorum Romams a mhonorz]?ca 449.

Cur Sasbosdus C9' Rov. magni fecerint Vzcarzatum

- Ayo[lolicum ?

437*

$. IIL. Amplius exponitur quid [it ordinari ad Titu-

.lum, ut magis appareat abufus Epzfcoporum mere

Clementina : In Plensque hzc "on ]uvant Adver[arios.

Tzlularzum.

1bxd

Quzd fit ad Titulum or dinari.

43'0

Frequentzor compellatio V icariatus ApOIf Cs MzU' 0»

Origo Tituli Patrimenialis.

jbid.

ibid.

ms Epifcopatui Ultrajeclino pr æ]udzcarevzon potüit.

Abufus ordinationis absque vero Titule.

1bxd

Eyijcoyi thulare.v in partzbus non habent. verum Ti-

Iul um.

ibid.

9 VII Romanu.r Pontzfex non e/ï propnus, five or-

dinarius C iminediatus Paflor Ecclefice Ultrajecti-

[.

INon nomen fed TE$ Tzrulum faczt

lbxd

nc. Ubidifquiritur de plenitudine Poteflatis, quam

volunt Summo: Poritifici in perfona. Petri collatam

Ipf Apojiolz habuere proprium Titulum.

ibid.

[

his-ce Chrifliverbis: Txbx dabo. Claves: 65' Paf

ce oves meas

Ordo é9 ]unfdt&zo Epzfcopalz.v elin non feparaban-

1ur.

4f1.

Opmzo Adverfarzorum

458

Explicatur locus de claviFus Petro datir.

ibid

Olzm dicebantur ordinationes irrita ; dum vitiofe or-

dinatis fubflrahebatur jurifdictio.

ibi

Omnis jurifdiclionir Spiritualis fons Ecclefia

ibid

Omnibus Pafloribus dictum : Paíce oves meas. 459,

Nomen Epifcopi fupermtendentem fignificat.

1bxd

Sententia Symmachi Papee de una mdwzduaque pote-

.sz:zplma zlla antiqua vzgelaat feculo XI.

ibid

Jlate Antiflitum.

ibid.

ibid.

Epzfcopm cogztur ire ad Ecelefiam fibi. commifJam

Omnes Epifcoyi C9 Pa[tores Vzcam €hr ifti.

l.

452

Omaibus incommuni Apoftolis Ecclefia commiffa.. 460.

ibid.

Ordmzm ad Titulum ]iabzlzter zllz dgjïervzant

ibid

Apof[tolis zndrfcrzmmatzm fucce[fere szfc opi.

Certo fenfu omnes Epzfcopz Petri fuccej*brer 65' væa-

Nemo in duabus Ecclef i$ zntztuletm.

ibid

rii

ibid.

Obje&zo.

ibid

Omner szfcopz Fratres ; Commiuiftri, Coepifcopi

-Romami Poutificis.

461.

Praxis Curice Roinana non femper innoxia.

ibid

Omnes Eyifcopi fummi Sacerdotes.

ibid.

$. IV. Rette à Dotloribus Lov. pre caufa Sasboldi

Sententia- Davenporti poft Victoriam.

ibid.,

C2 Rovenii adhibitus fuit Can. 37. Concilii Trul-

Solvitur ob]efho de pafcendw agnis fff ovibus. .462.

lam

Summa hu;mä

-ibid;

Camluf 0 quod R. P. non f t ordmarm: Paflor Eccle-

Refolutxo Do&orum.

473-

- jbid.

- fie Ultrajectine.

Vzndzcatur czmtzo Canom.v Trullani fub nomine VI.

Viduate cftimantur Ecclefice donec. propmum ae pe«

Synodz

ibid.

culiarem habeant Pa[lerem.

ibid.

I/zndmmzr au&orztas Canom.v 37 Trullam.

lbld

Eadem Diccefis non admmzt dum' Epæfcapos ordina-

Ti05.

ibid.

Obje&'zo Payendr. de fenfu Cauonis. Trullam

m

Exturbatur figment*um de mero Vwarmto Sasboldi

$. V. Refpondetur ad argumentum , .quo evintere co-

. €9 Rovenii.

463.

nantur, non fuilfe Sasboldum C5* Rovenium or-

Solvitur objectio formara ex textu Gerfom.

ibid.

**z

$. VIII

XIV

E2LUEUNOCYHJUS:

& VIIL Oflénditur opimonem Adver[ariorum de ple-

Refervationes po[leriorum Pontificum

caue

nitudine pote[latis Pontifici , poflerioribus. feculis

- fee Ultrajettenfium.

;æihit.obfunz

1DIG.

rume

. danductam fuiffe ex . [ini[lro, intellectu diétorum S.

Querimonia . adz,ïerfu:- refervationes.. Remano

- Leonis ,. C9' quibufdam pfeudo-monumentis a Gra-

471

-; tiano relatis.

San&iio Pragmatica S. Ludovici

ibid.

Opinio Adver[ariorum.

62

Guillehnus Durandus.

ibid.

ibuf.

Sanílio Pragmatica Cavoli V II. -

ibid.

Opiniouis Adverfariorum 'orïgoe:ff faifis Decretal

ibid.

Chronicon Genebrardi.

476.

ibid.

Ex Pallii conce[ftone....

3

Dominicus Soto.

:

ibid..

Inn

ocentius IIT. ;primüfaþ?rtbï' plen.iiudinif pote[ta-

Conclufio hujus $

ibid.

tis feculo. XIII.

,

ibid.

$. XI. Adverfarii reipfa volunt R. P. effe univer(a-.

465.

S. Leo non favet op

inioni Adverfariorum.

ibid.

lem Epifcopum , cujyus vel folum nomen S. Grego-

Exylicatur alius locus S. Leonis.

rius tanquam profanum exhorruit.

Pfeudo fragmentum Epiflole Vigilii Papee.-

466.

Vocabulum Univerfalis i

n :meliorem partem accipi po-

!

Inane argumentum Adverfariorum ex Epiflola cujus-

teft. -

.

1DIG,

dam Gregorii Pape, forte IV.

1D1d.

De Vocabulo Uni

cedo-

67.

ve»r(aklis —R. P. in Synodo Chal

ibid.

Conclufio hujus $.

*

An-

nen[i oblato.

«I De NEbDbE

C contmdiä?ionibus Ecclefice

S. Gregorius plane vejicit vocabulum - Univerfalis

üiflitum , ubi quidam Pontifices opinionem de- ple-

Epifcopi.

477«

nitudine pote[latis Papalis tentarunt in praxim re-

Davenportus explicat locum S. Gregorii,

ibid.

$. Gregorio confonat Leo IX.

478.

- ducere: ipfo.Cardinali de Luca fatente. eju[dem

opinionis. trovitatem,..

Adverjarii [latuuut R. P. Epifcopum univer[alem

Querimonie , tempore S. Bernardi, orte ex abufu

fenfu reprobato.

ibid,

pleuitudinis poteflatis.

ibid.

Diflinguendum c

)

ft

jus Epif;oþale ab adventitia pree-

Gratianus , €9 eum fecuti Pontifices promoverunt hanc

rogativa Primatus.

A

-

ibid.

;

^

i iLo

|

opinionem.

S. Gregorius agnovit aqualitatem .Epifcopatus feu po-

1DId.

?rivilegia FF. ZVIgnd

icantimh, C9' inde nate turba.

tius unitatem. -

468. Item ante Gregorium S. Leo Magnus.

479«

VIll. Adveríarios propria confeffione convictos impingere

Malo vaiat , fed illud non aufert Bouifacius

ibid.

in profamun fenfurn vocabuli univerfalis. .

ibid.

?

blemeïzy V. in Concilio Viennenfi Predecefforum fuo-. Diftum S. Cypriani de uno Sacerdote C?' Judice ad

ibid.

rum exce[fibus mederi conatur.

folum R. P. falfo detortum.

480.

Turbas renovat Bulla Alexaendri V: que incipit: Reg- Sententia S. Cypriani de eo qui vellet fe con[lituere

- pans in Ecclefiis.

ibid.

Epifcopum. Epifcoporum.

481,

is de plenitudine potefla- .A

dver[ariorum ficliones depulfce.

Demonf[iratur novitas opinion

ibidf

tis ex Card. de.Luca.

469.

Conclufio. Quid cenfendum

de dpinione Adve

rfrio. Disquifitio tertia, ubi ftabiliuntur fundamenta Re-

Tunm-:

"

I l LJ

folutionis Do&orum), quibus invicdte probetur,

Capitulum Metropolitanum Ecclefiz UltrajeGen-

$. X. Nonjuvatur pretenfa opinio de plenitudine po-

fis etiamnum fübfiftere, & gaudere iifdem juri-

- teflatis Pontificie per hodiernam difciplinam in[i-

tuendi, confirmandi, ordinandi Epifcopos.

bus, quibus gaudent cetera Capitula Cathedra-

Summa autloritas de[fignandi Epifcopis territorium

lia fuüb ditione Principum Catholicorum confti-

efl penes Ecclefiam.

470.

tuta.

'

$. L. Non folus Epifcopus, fed is una cum Clero Ec-

Ecclefia reliquit olim ele£tionem Epifcopi Clero C5' Po-

1Di

pulos probatur ex S. Cypriano.

ibid

clefiam Dei debet regere : quod probatur ex SS.

Ex Clero Romano fub Bonifacio I.

Scripturis.

482.

Ex S. Athanafio.

ibid

Presbyteri Succeffores 72. Difcipulorum.

Ex S. Cele[lino C9$' S. Leone Magno.

ibid

De auttoritate Presbyterorum ex AQ, XV.

483.

Ex Santlione Caroli C9' Ludovici Imperatorum fecu

Idem ex AG«. XX.

i

ibid,

Idem ex 1

Petri V.

ibid.

lo IX.

471

Eadem elettionis forma Romea viguit per XI. fec. ibid

Canon IV. Synodi VH. Oecumenioe refert loca A&

Requirebatur €9' confenfus Principis.

jbid

XX. C? 1 Petri V. ad Presbyteros.

ibid.

Confirmatio Epifcoporum pertinuit olim ad Metropo-

Synodus Tridentina locum A&, XX, C3' 1 Petri V.

ibid

refert etiam ad. Presbyteros.

484.

litanum cum Comprovincialibus.

ibid

Item ordinatio. .

$. II. Epifcopos una cum. Clero Ecclefiam vegere de

Ordinationem Epifcoporum fibi non afferuit S. Gre

bere probatur ex SS. Patribus C9' Conciliie, | Probae

gorius Magnus.

ibid

tur ex S. Ignatio Martire.

48j.

Leo Magh. nec Stephanus V.

Ex Tertulliano, S. Cupriano

€2* S. Coruelio

Rapæ.

Neque Zozimus, nec

472.

1D1G.

ibid

Littercee communicationis olim ad R. P. mitti folitce

Ex S. Chrifojioumo.

non favent caufee Adver[ariorum.

JOI

Ex Canonibus Concilii Carthaginenfis IV. &* Toletaw

Mutatio difciplinee quoad Electionem feculo XII. — 473

ni IV.

ibid.

Ex Conciliis Romanis fub. Leone Magno C9' Soánne.

Quod confirmationem C ordinationem fec. V IV. ibid

XV.

486.

Qccafio qua circa fi XV. magis invaluit opinio de ple-

nitudine pote[tatis.

ibid.

Ex antiquis Nomenclaturis. Presbyterorum.

ibid.

Difciplina antiqua eirca provifionem Ecclefiarum in

Solvitur objetlio circa locum S. Cypriani.

partibus Infidelium.

ibid.

Item circa alium locum S. Cypriani.

ibid,

ii ,. Chrz:[o]ïonii C9'c.

ibid.

Diftincic qualitates Miniftri Ecclefie C2 Chrifliami

Exemplum S. Athanafi

?

x

Teflimonium S. Gregorii Magni.

74-

in eadem perfona.

487.

Clemeütina In plerifque noz .ab/ïulit*omnigzo

Epz]?-o-

De auétoritate Capitulorum Cathedralium ex Alexan-

gqis jus ordinanai.

"ibid.

dro 1II.

^

ibid.

Ex Concilio Burdigalenfi 1

ibid.

Prünigenia auctoritas con[lituendi Epifcopos mon eft

- Ex Concilio Tridentine,

j

ibid,

penes R. P. ut volunt Adver[farii.

ibid.

Ex

E L)ENOC:Hi Ul S;

XV

Ex.i»Statutiy Capituli Me"tropolitaui* Mechl'ihi

ehfis. $. VL-Nulla vatio fuadet, cur. Capitulum Metropo-

488.

litanum Ultrajeclenfe non gauderet iifdem juribus,

5 III Epifcopus una cum: Clero. omuem fuam j

üurif-

quibus gaudent ccetera Capitula Cathedralia.

- dictionem €3' au£toritatemn mutuatur ab . Eccle(ia,

a COT«

Caypituli, Epifcopi C9" Ecclefice Ultrajecte

nexa.

g]is jur

E

cui traditee funt Claves , C9' penes quam immedia-

ibid.

té radicaliter C9' quoad proprietatem omnis juris-

Nomen Vicariatus non obeft Capitulo.

- jbid.

.

- diciio fpiritualis C9 auctoritas refidet.

Iuter Cathedrales Clericos po[Junt.effe Paflores. 496.

Ecclefia hic intelligitur univerfalis.

ibid.

Capitulum Ultraject.

"T w

Claves Eccl

tthaei

exteris.

ut tale agnitum ab indigeni

ibid.

- XVIIE

ejz'æ traditas efe, probatur ex Ma

ibid.

Capitulum Ultraj. probatur ,er ftio injiituto eg fi

ii ju-

.Idem probatur ex Patribus.

rir limitibus.

Pontifex Minifler C9' fubditus Ecclefice.

ibid.

Nomen Miffionis non obeft Capitulo Ultmj&ä?en]i.

ibid.

OQmnis poteflas re[idet' penes «Ecclefiam. radicaliter,

$. VIL. Ereclio, Extinclio, aliave Difpofitio Cayi-

- quoad proprietatem C9' immediate. -

ibid.

Summa auctoritas Eccl

tuli Ultraj. nequaquam jure Refervationis aut De-

efic, Pr?matui R. P

:

ontificis

volutionis ad R. Pontiftcem pertinet.

non obefl.

Li9 .

Opinio Adverfariorum de extinttione Capituli Ultraj.

Miniftri in[lituuntur C9' operantur auctoritate Eccle-

ibid.

" Jteb.

ibid.

$. IV. Epifcopus eft

Capitulum poteft fubjïjïer:e Jine reditibus C9' praten-

L.

íé

97*

Caput Minifteriale, 4omn UTO

." Eflentiale Ecclefic cui prafidet.

ibid.

Capitulum Ultraj. ceq

ue potuit fztb.üfiere ac Ha

w!e-

Refolutio Doftorum.

menfe.

l'l.-

Vani conatus Adver[ariorum.

ibid.

Acatholici, Canonicatus quoad fpirituale occupare nom

Caput Effentiale Ecclefice folus Chriftus.

ibid.

. potuerunt.

ibid.

R. Poniifex Caput Minifleriale Eccle[ice.

492.

Collatio Canonicatuum . Ultraj. non fait devoluta ad

R. Pontijwem.

ibid.

Quo fen[u Epifcopus dici poffet Caput e[fentiale fuce

ccle[tae.

]bid.

Non militat:hic prerfcriptio adverfus jura Capituli.

Presbyteri Vicarii Chrifl.

ibid.

1DIG.

Zpifcopus reffe vocatur Caput Minifleriale fuce Ec-

Inertia Prarfulum non prajudicat juribu& Ecclefiarum.

&lefue. Adver[arii ex propriis diclis refutati.

ibid.

498.

1

$. V. Integrajurisdittio refidet penestotum Corpus,

Imf) fec exilium ipfum Capitulo prkæjudicare'pot

1'10

.

iffet.

- quod ex Epifcopo C9' Capitulo Cathedrali Clerum

veprefentante conflat, defuntioque Epifcopo , ad

Objectio Adverfariorum de jure Pojïliminii refi

itata.

- Capitulum devolvitur jure non decrefcendi

ibid.

«Epifcopus C9' Clerus unum Corpus.

493

$. VIII. Quod R. Pontifex non valuerit Capitulo Ul-

s«Deficiente Epifcopo, jurisdiclio manet penes Clerum

ibi

| traj. jura Capitularia eripere ex quadam plenitu-

probatur ex Epiflola Cleri Romani.

dine pote[latis ,

quam Adulatores Curice Rom. illi

.

Idem probatur ex S. Cypriano.

ibid

afjngunt.

Capitulum Cathedrale fucceffit in jus Cleri.

494

Hic iterum argumentum fuum de plenitudine pote[la-

3Defuncto Epifcopo, jurisdittio devolvitur ad Capitu-

. tis Pontificie impendutt: Adver[arii.

ibid.

lum jarenon decrefcendi.

ibid.

Opinionem hanc Adverfariorum dejesit S. Cyprianus.

gurisdiclio non a Romano Pontifite , fed ab Ecclefia

1bDid.

Item S. Leo Magnus.

499.

- derivatur in Capitula, feu Clerum.

Finir harum Vindiciarum.

ibid.

geftinguendum inter jurisdiclionem ;C9' ejus exerci-

VIH. RESPONSUM JURIS Geirca

inftitutionem

. tium.

49j-.

$o0.

ibid.

Epiícopi Har?emenfis.

ije&io de Vifitatoré Ecclefice vidu-at(?.

E EON C oueet .

Operum quee in [ecuudo Supplememti Tomo wj)eïizmtztr.,

GP-A ROR QuimT

| Continens motiva Juris, aliaque 'monumen.tä lejufdemDo&oris circa -

negotia fibi aut fuis op,eribus illata.

[

onclufio Finalis pro Confultiffio D. Soaune

»exþendumm- äualitate: teflium, quibus Actoris in-

To

Baptifla van CuTsEM J. U. L. Univerfitatis

tentio fundatur.

Lovanienfie Promotore feu Fifco generali, nomi-

. Caput Primum, Zrgumentis C9 indiciis generalibus

ze officii atfore, contra Patrem BERNARDUM DE-

evincitur Reum effe auctorem omnium fittionum

C? criminum primarism.

$14.

SIRANT Reum inquifitum per[onaliter . citatum.

$04.

Caput Secundum. Reus oflenditur auctor primarius

Prooemium. Ztrocitas fj"ïnatum criminum de

qui-

Eyi[lole de 10. Januarii ad D.van de Netfe Paffo-

bus agitur in hac cauía, obiter pr

onitur: dis-

rem S. Catharing Bruxellis, C2' Fermularii ei-

d

5 procedatur :

j17-

, feritur de modo quo in illis perfequen

dem acclufr.

Ca-

XVI

ELENCHUS

,'u7:'g7$9

Caput terttüm. - Piöb&m quod Reus fit primarius

Copia Apoflille, ..

ibid.

- Mutlor co

á

nfi

-

'folutio-

Copia Relationis.

nünk o

&zlzbrz Congrfgatzon üm €9 Re

*. $'273 L]

lL. Libellus gravaminumipro Confuitiffimo D. *Joann&

Caput quartu

m Cænmnwtu? Reu.r Au&orprmczpa-

Baptifla van Cutfem J.. U. L. C9'c. nomine officit

dis aliarum liiterarum conficlarum.

veysl

A&lore inquirente, contra: P. Bernardum Defirant

Á

Caput quintum. 'Offenditur Reum e[fe primarium

U*

x

atatum.

S. Theol. Doctorem ;

7

-

Rezl?ifl,iknqui/ilï.z/fnïtj perjon

a.liger

.jbid.

auctorem inte

£

4

t

Fieplionirlinerarum « d

ino Curforis

Ill. Quatuer Ep

1

ï(ioliiþ P. -Dg[ïran; d Rre-ber.e

ndutt

Caput fextum.

de

| Ojfändztur quod Reus Pet

rum Tour-

Pairetm Leopoldum.

F

$7754

andim induxerit C9 in[lruxerit. $40.

IV. 24&ta Notarialis p

er Nomriuäi -'va;n- Dorrt

ael de

- teau ad pejer

27. januarii 1707.

iuicrt SOUA

Caput feptimum. Refellu

' 4

ntur k?x.cujaticng: Cy'e

xcep-

funi -Doniui

:

Uati,

)

dones ipfius Rei.

$41

V.. AGa Depofitionis Clari

Caput o&

2

avum.

oft

'erzdrzäz.u'r'quod Reux ab initi

ofue-

Efpeu' eorum.que inter ipfum C9 R. P. Leopoldum,

4rit in máà

la fide, €9 exiflens in mala fide fitlis in-

- aS. Therefia Carinelitam difcalceatum a£ta C3' dicfa

- flrumeniis ufus fit.-

- funt. circa Pacquetum five fafciculum famofum de 137.

aciomm 69" faljimtum mnvm-

gjanuarii 1770.

:

.1Did.

Caput nonum. Mend.

$50.

Vl. Deduéhio loco motivi exhibita: per. Petrum Nicoz

-eitur Reus.

COHCIUGOo

$$2.

laum Tourteau Reum inquifitum C3' fequeftratum im

À

caufía quam fuflinuit. contra officiu

à

m Flifcalïe,Un

ivärä

Ad Cápat Vi^7 772

ppendix.

35$-

fitatis Lovanienfis. .

t

j 80.'

Ad'h L] 1'0

ibid.

AAppendix ad Conc

mf.ïohem findlem &c.

: E

þtibäzibm;. Epiflolarum.-

.ibid.

A.- Libellus fupplex .P.--Defi

irant. ad. Carolum. VL

Ad $ V. De Infcri

ibid.

Romanorum: Imperatorem

Ad & HII. De paritate materic.

-

1

À

i

fmæ Cg?faïeæ

:

$91«

Ad $. IV. Deexhortationib

u

s Domini Krys ad unani-

lice fuce Majeflati.

n

qiter pugnandum ad ejiciendos advev[arios.

$56.

B. Confülte desmembres du C

0

feil -;Sk'o»üvärdi-n de

Bra-

]

Ad $. V. De modo fcribendi ad unum per: eumdemnt

bant qui compofoient la Sjointe de 1708. contre le

—À

communi nomine, tanquam pro caufa communi. ibid.

P. Defirant: en véponfe à la Requéte de ce Relis

Ad $. VI. De novo Formulario. -

ibid;

gieux, 'prefenté à P'Empereur Charles VI. le $.

—

57

Ad $. VII. De caufa Erad. D. van de Neffe.

-- May 1717.. Adreffée au Marquis de Prie Mimiftre,

Gouverne-.

Ad $. VIIL,.De contemptu Confilii Status Bruxellenfis

plenipotentiaire de: S.. . M. Imp. daus 'Fle.

-€9 expeét

$

a

'

1tione DeputatorumiHoi'lqndiævad f

p

ppri-

ment des. Pais-Bas.

4 rpáfds.

mendos adver[arios.

ibid.

IL. Réponfe d'un "Jurisconfulte des

! ädïx-Ba

fàun A-

Goris Hennebälli.

558.

vocat de Paris au fujet de quelques calomnies avan-

Ad $. IX. De caufa Do

ftraet.

cées par M. Govarts V'icaire Apoflolique de Bois-les

Ad;$. X De gqrräfpondentïq D Licentiati Op

ibid.

Duc, 6* M. le Card. de-BifJu, contre M. van Ef«

Ad $. XI. De caufa Eximii P. -Dejirant. |

ibid.

. pen CS'c. à. l'occafion

Y

þde l*Ec?fit..j,intitu

lés ZEquitas.

ugna-

fententic C9'c.

|.$934

Ad $. XII. De au&orizqtg ZSec»iis(Angïqlicæ* imp

ta.

:

lb! e.

Premiere Lettre contena

^

ht queliqvu&.r- rem?rqa.e:

fur les.

emr*tü MinijïrorumEcclejiæ. ibid.

Dialogues de M. Govarts.

10184,

Ad $. XIII. Decont

flHico-

Second Lettre d'un Jürisconfulte des Pais Bas . con-

Ad $. XIV.

De vilipmdio]?gp-eriqrum Ecclefia

ibid.

rum.

tenant des veflexins-fur plufieurs accufazions de Mz

4

Ad $.

ibid.

le Card. de Biffy.

$98.

XV. De Congregatioh'ibu;.

.

Lettre circulaire du Gouvernem

ent aux Eväque

s des

Ad$. XVII. Deco

ntznua e*xhorta,tionead concor

diamnt

Pais-Bas Autrichiens.

607.

Ill. CAUSA ESPENIANA, 0ou Recueil des pieces

€5' fortidutinem, C9 injiciendum inimicis terrorem.

ibid.

concernant les dernieres vexations exercéesS cogt-

Ad $. XVIII. De fignaturis

Eyiflolarum per folas

tre M van Efpe.n.

primas litteras nominis C9' cognominis.

ibid.

Ad $. XIX. De fictis tominibus.

ibid.

Livre '.premier; .

Ad &. XX. De Domino Cinck.

BEL

ibid.

Contenant les pieces relatives à ce qui f'eft paffé adixt

Ad $. XXI. Excedentia C9' excefja.

t

ibid.

-Cours de Bruxelles C3' de Vienne, au fujet de f&

Ad Interrogatoria.

Sententia in caufa

anter PROMOTOREM "Univé

rfitatis

RrPowsE ErrToLAmRE dÀ 4. Wjuin i725. fur le

Lovanienfit AcroREM , C9' Patrem. BERNARDUM

nombre.des Eveques néce[Jaires pour la confecratiom

DesiRANT S. Theologice Dottorem crTrATUM. ibid.

Eyifcopale.

608,

Relatio execute combu]lionis..

$61.

A, l. Requete

du Dotteur ;vanngfpen au Confeil

d'E-

tat de Bruxelles.

ibid,

609,

INSTRUMENTA CONFICTA. .

B. Il. Requete du meme. .

ibid

Epiftola, de 10. Januarii 1707. C9' Formulariumil-

C. IIk Reguete avec deux . Memoires, :

610

li acclufum.

"

ibid.

l. Memoire.

Epiftola, de13. Januarii 1707.

- $62.

IL. Memóire.

.

ibid.

$63.

D. Memoire Apolog

?tiq;ze, pour les furifco:

tfultes

Epift. de 10. Februarii 1707.

$64.

e CA

Formularium de Menfe Junio 1706..

,

ibid.

qui fe fout declarés pour la caufe du

AChTap itï

1

.

,

Liber Refolutionum.

— du Clergé Catholigue d' Utrecht.

Alia Inftrument

a | confidta.

E. Ordonnance du Confeil

d'Etat du 12. Sept. 1725«

Epiflola ad. R. P. Ballexo Ex-Provincialem, de 20.

au fujet dela Réponfe Epiflolaire. . .

. 614

Septembris Y706.-

j79-

F. Lettre ou. Repréfeniation du

Efpen

I

"aT Empereur.

| Do&gur van

615;

Quinque Epiflole confpiratoric.

0

"

]

Y Minatorie , ad Petrum *Nicolaia:t

Quatuor Epift

4

G. Remontrance d

u Dofïeur van Efpen à S.

4

'Tourteau , fignatce oannes Nympha.

$73.

d. 6s 6

Inftrumenta eaq

P

uibus patent exceffus, de q.!kaibrus.in

L Sentence entre le P

romateur ;dé l'Univer[ité de

' " Sententia.

Louvain, Aüleur, CS le P. B. Deéfirant adjourné.

citatio Pe-ifo-

617.

. Libellus officii Fifcalis que obtenta fuit

nalis.

574

IL. Sentence du. Grand Confeil de Malines , contre

Mef[fire

E* LIE:INSCUÓHzU;S

xv

a

f-le-

fuper eadem quceflione evulgatee.

65 Je

II

Mel[fire Pierre Govart;r Vicaire 'Gän'uäral de Boi

1

Duc.

618.

Ill. Decretum. Confilii Status de . 12. Sept.-

1725.

H. Lettre de

x 6 *4-.

j

fokn Alteffe Sereniffime Gouvernante des

Pais-Bas. au Dotteur.van Efpen.-

- dbid-

IV. Decaratio Dotloris van Ejþ

njïQne

[

Epi[tolaris interpellati.

z

!eln de Refpo

1D1Id.

L £. Remontrance du Dotteur van Efpen a S. A. S.

€

; l'Archiducheffe Gouvernante des Pats-Bas.

V. Mandatum R

7275

L

Goris. ngnifi&i de I.-I.-."Febr.' 1

655.

K. II. Remontrance du Dotleur van Efpen à. S. A.

:08. PArchiduche]]e Gouvernante der.Batis Bàs. 619.

VI. þfeudo--Ahnäxum.

G. Provifionalis Refpo

nflo'amplþ-ia,td cum Requijitib-

L. I Repréfentation du Dotleur van Efpen & S. M.

Imp. €9' Catholique.

629.

nibus C9 fuflentis pro Cl. D. Z. B. van Efpen C3'c.

S

citato, contra Confult. D. Theod. Leonardum Stret-

M. j[ Repréfentation du Do

f?emx'vwim Efþän à :

34.

S. Gouvernante des Bais-Bas.

.621.

haget hujus Univerfitatis Premotorem nomiue offe

j

,E?Il-.

cii a£forem.

656.

j

N. Hf Repréfentatiou du Docfeur van Efpeh àl

pereur.

ibid.

H. Replica pro Co

nfultiff. D. T. L. Streithag&n

ab

658.

Raifonr

C9. ïmOymsæ ulterieurs de défenfe deduits

contra Cl.D. Z. B. van Efpen Reum citatum,

o

en conformité.de la depéche Royale de S. M. Imp.

I.

Refponfio ulterior. pro .Cl. D. Z. B. van Efpen

&* Cathol. donnée à Vienne le 29. Decembre der-

citato., contra. Confult.. D. T. L. Streithagen CS,'t.

660,

mier, C9' des ordres de Son Alt. Seren. dounées à

Bruxelles le 51. SJanv. de la préfente année 1726.

K. Ulterior Replica pro Conf. D. T. L. Streith

agen

contra Cl. D. Z. B. van Efpen.

662.

au füjet.de l'ordonnance. du. Confeil d'Etat du 12-

Septembre 1725.

lJ

422.

L. Ex A&is Rotule in quibus potiffimum agitur. de

1 mon honneur 63' àm

a Té-

nominatione Affe[forum 1n hac caufa.

663.

1

l. Le tort qu'a fait «

1725.

M. Motivum 5furis pro Cl. D. Z. B. van Efpen con-

putaiion la fusditte okrdomzqnce du 12. Sept.

ibid.

tra Conf. D. Streithagen. C9'c.

Y

$. lT. Irregulafite' des ordres qu'on a- donnés eu con-

Prooemium. Exponitur. Caufce octajz'o

R 7184710'ni vera

ejus idea feu quav[Hionis [latus,

fequence de la ditte ordonnance du 12. Sep. 172$.

pourane pourfuivre par devant le Tribunal du Re-

$. L. Introduétio Hijlorica ad cafum.

" 665.

628.

$. ILl. Statur que[Honis.

ibid.

Geur Magnifique de cette Unwerfité.

$. Ill Juflification de ma Réponje Epiftolaire, C3'

Caput L. De pretenfo Brevi dato 21. Febr. 1725. ub

630.

nomine SS. D. Benedicti XIH. quod proponitur 9.

de ma conduite en général.

$. IV. Si ma- Réponfe Epiflolaire eft injurieufe aux

primis articulis Libelli Gravaminum,

666.

6323.

Decrets du S. Siege?

$. L. Breve iffud non habet vim legis, ac neguidem

$. V. Si ma Réponje Eyiftolaire eft contraire au bien

Ultrajettinos ,

ergit, hatienus

-arttat.

. quos p.ro'prz'u.v c0!

ibid..

de Notre Sainte Religion? C9' premierement [i c'efl

en favorifant quelquerreur.

634.

$. Il 4dem . Breve non concernit cii(zium , Hec p

oteft,

& VI. Si ma Réponfe Epi[lolaire eft contraire au

tametfi ipfum concerneret, ad Onus ipfius allegari.

bien de notre Sainte Religion en favorifant des per-

667.

fonnes liées par de cenfures Ecclefiaftiques ?

637.

$. IIL. Idem Breve noi eft z'rz]ïrumä)zfum,legale a

ut ji-

piftolaire eft coatraire à la

de dignum , meritoque in fufpicionem venit. — 668.

&. VIL Si ma Réponfe E

"

(

*igue.

confervation de la. dijcipline Eccleft

3

Bj "UM

G4t.

Caput fecundum. — Expenduntur articuli quos Actor

$. VL Si ma Réponfe Epij

lolaire eft jl*zuzdalïuj?.

procudit ex Epiflola.citati, C9' oflenditur £oruut

o44-

contor[fio C9' malignitas.

con-

. l. De Articulo X. Libelli gravaminum.

669.

gï IX. Si ma Rép. Epifl. efl d'une. pernicieufe

Jequence.

645.

V II.. De Articulo XI. C9' tribus fequentibus.

ibid.

$. Ill De Articulo XV.

ibid.

Caput tertium. Quod nevel minimus hic argui pofRt

contemptus alicujus Brevis vel auctoritatis S. Se-

| CAUSA ESPENIANA. Livre fecond.

dir ut preetenditur Articulis XVI. & XVII.

Contenant les pieces relatives aux procedures faites

$. L. Disquiritur ia quo contemptus ille poni debertt.

coutre M. van Efven devant le. Recleur. de l'Uni-

670.

$. HI.. Qui diffentire inveniretur ab aliquo Brevi vel

verfité de Louvain au fujet de fa Réponfe Epijto-

laire.

Decreto Romano , 10n ideo fiatim habendus foret

contemptor S. Sedis aut Pontificis.

671.

A. Ordre du Confeil d'Etat au Recteur de l'Uuiver-

"ué de Louvain.

648.

$. M. Hajufinodi oppofitiones quomodo in Belgio uji-

B. Ordre au Promoteur de laditte Univerfité. . ibid.

tate [int , falva S. Sedis reverentia C9' auctoritate.

C. Remontrances du —Dgþ?eur. van Efpen à S. M.

6732,

649.

- Imp. €3' Cath.

$. IV. Oflenditur qua ratione hujufmodi eppofitiones

D.. Lettre de, S. M. Inp, €9' Cathol. à S. A. S. Ma-

non raro fint uece[jarice C9 laudatiles. fimulquead

650.

" dame D'Archiduchef]e Mavie Llifabeth.

verum S. Sedis honorem C9' Pontificum veneratio-

E. AGa Litis intentate Dotlori van Efpen coram

nem conducant.

673.

0 di-

Re&lore Academic Lovanienfis occafione Refpon[io-

Caput quartum. — Nihil in praefenti cafu a Citat

^

nis Epiflolaris, de numero Epifcoporum ad vali-

&um aut actum effe, quod vergat in contemptum

dam ordinationem Epifcopi requifito.

aut imminutionein durium S. Sedis aut difciplince

F. Libellus gravaminum pro Confultifftmo D. Theo-

E«cclefiaflicee adverfus Articulos XVIM. X1X. XX.

C

S o v

P

doro Leonardo Streithagen hujus Univerfttatis Pro-

Xl. Libelligravaminum.

motore nomine officii A&tore ; contra Clarifimum D.

$. L. Nihil tale dittum effe in iis per quee citatus col-

Z. B. vàán Efpen J. U. L. C9' Reum citatum.. 651.

ligitur bene fentire de exiflentia C9' Juribus Eccle-

Appendices feu Annexa Libelli Gravaminum.

iee ac Capituli Ultrajectenfis.

674.

l. Preve SS. D. N. Benedi(ii XIIl.

( 652.

$. lL. Nihil item tale reperiri in iis que citatus ia-

I. Z. B. van Efpen . U. Dotloris €9'c. de numero

Jiiuavit in fine fuce Epiftrolee circa. confecrationem

Epifcoporum ad validam ordinationem Epifcopi

Archiepifcopi Ultrajectini.

7 6.

requifitio, Refponfio Epiftolaris, occaftone Differ-

$. IlI.

Nihil hic a citato admiffum effe quod. dici

tationis Exinii D. Damen S. Theol. Doctoris C3'c.

queat [candaloJum aut perniciofre confequentice. 679.

put

XVIII

E^CL/RONOC-HAZUI $2

Caput quintum. Oyl&näitur decretum Confilii Status

- ordre de M. l Archevéque de Malines contre M. van

annexum Libello Gravamiuum fub N. 3. nullam

E

]7

vim hakere po[fz in. hac caufa.

de la Bulle Unigenitus,

fpen au fujet du Formulaire d'Alexandre VII

ibid.

4

680.

echlin,

$. Unicus.

À. Inqui[itio Dot?afi: Damen nomine Arch. M.

Caput fextum.

De conclztfz'cärig Acloris.

ibid.

$. L Quam immerito exigat ponas.

'683.

B. Proteftatio Ci. D. van Efpen coä-tm Inquifit

10nemn

ibid.

D. Darnen.

$. IL. Quam immerito hic exigantur cenfurc.

718.

Caput feptimum. — Jrregularitas hujus proceffus C9'

C. Decaratio Z. B. van Efpen ö'c.'datd 15.

Maji

nullitas

1747.

. 719?

qua ex eo Ofi;m-æ CS'ea quee inde funt con-

pereuf

fectanea.

D. I. Requéte

de M.van Efpen adre[Jée à l'Em

$. L. Irregularitas ex defe

&u Inforiationum prepa-

€9 Roi en fon Confeil Souverain ordonné en , Bra-

"

ratoriarum.

684.

bant.

2l.

$. IL. Offenditur nullitas proceffus ex defectu Infor-

E. I. Memoire en faveur de M. van Efpen oà l'on

mationem preparatoriarum.

685.

fait voir que la conduite de l'Emin. Card. Archev.

. IIl.. Occurritur excufationi quam. A&tor adverfus

de Malines , à l'égard du Dotteur van Efpen eft

une entreprife manifefle fur les droits: de l' Univer-

hunc defettum Informationum obtendere po[fet ,. va-

tione pretenfee confeffionis fattee per Citatum. 686.

. fité de Lov. CS9' de fon Recteur.

723.

.. IV.. Occurritur excufationi quam adverfus eumdem

&. I. Deffein de ce Memoire.

. jbid.

&. IL. Preuves del'éxemption entiere deT Univer[ité de

defe£tum obtendere po[Jet Actor ex Litteris $? Man-

2

Louv. à l'é

datis Cafareis.

687.

gard de toute autre jurifdiction que celle

$. V. Primum confectaneum ex pramifis : quod Actor

- de fon Recleur.

101d.

admitti non po[fit ad probandum ;. C9 ita citatus

$. IH. Queles caufes doc

drinales ne foni pas exceptées

688.

ab ejus Iinpetitione fit abfolvendus.

de cette éxemption générale.

724.

$. VL Secundum confetlaneum: quod Mélor condem-

$. IV. Réponfe à quelques obje&tions.

727.

nandus fit in expenfar, refervata citato actione in-

$. V. Conclufion.

729.

f

689.

juriarum C3' ad damna

63' intereffe.

F. Second Memoire ; oi l'on fait voir que la conduite

Recapitulatio,

ibid.

- del'Em. Card.. Arch. de Malines envers le Doct.

[

N. Sententia Interlocutoria

lata 31. SJulii 1727. in

van Efpen eft une pure voie de fait, C9' une inju[ie

O.

caufa Confultiffimi D. T. L. Streithagen C9'c. con-

diffamation.

tra Cl. D. Z. B. vau Efpen.

690.

$. I. Deffein de ce Memoire.

bid

O. Triplica Pro Conf. D. T. L. Streithagen C9. con-

$. II. Que fon Em. a enjoint au D. van Efpen une

ira Cl. D. Z. B. van Efpen.

ibid.

ibid.

purgation Canonique C9' trbs infamante.

P. Qvadruplica Pro Cl. D. Z. B. van Efpen C9'. con-

$. III. Que la procedure dont il s'agit efl entierement

tra Confult. D. T. L. Streithagen.

693.

nulle C9' irreguliere, C9' par confequent une pure

voie de fait.

31.

Q. Loco Termini Pro Cl. D. Z. B. van Efpen C9 c. con-

tra Conf. D. T. L. Streithagen.

700.

$. IV. Combien cette voie de fait eft criante C9' outra-

R. Sententia Re&ctoris Magnifugi 7. Febr. 1728. 701.

geufe dans fes circonftances.

832.

Loco Termini claufum: Pro Cl. D. Z. B. van Efpen

G. Confulte du Conftil Souverain de Brabant en fa-

Apypellante , contra Conf. D. T. L. Streithagen In-

veur de M. van Efven du 30. Suillet 1727. 733.

timatum.

702.

H. Lettre de M. van Efpen à S. A. S. Marie Elifa-

S. Sententia Interlocutoria quinque Judicum 21. Febr.

beth d'Autriche Gouvernante des Pair-Bar. aveec

1728. in caufa: Cl. D. Z..B. van Efpen C9'c. Appel-

un Abregé. des raifons qui s'oppofent àl'acceptation

lantis, contra Conf. D. T. L. Streithagen Intima-

de la Bulle Unigenitus.

73j*

tum.

603.

Abregé des diffcultées principales qu'on trouve à ac-

ibid.

T. Libellus Gravaminum Pro Cl. D. Z. B. van Efpen

cepter la Con[titution Unigenitus.

€S9c. Appellante conira Conf. D. T. L. Streithagen

I L Requéte de M. van Efpen aux tràs Reverends

€9'v. Intimatum.

ibid.

bant.

C3 Nobles Seigneurs les Deputés des Etats de Bra-

738.

V. Refponfio ad pretenfa Gravamina Pro Confult.

D. T. L. Streithagen C9'c. Iutimato, contra Cl. D.

K. Il. Requéte de M. van Efpen à l'Empereur. C9'

Z. B. van Efyen CS'c. Appellantem.

07.

Roi en fon Confeil Souverain ordonné en Brabant.

639.

X. Replica Pro D. Z. B. van Efpen C9c. Appellante,

contra Confult. D. T. L. Streithagen C9'c. Intima-

L. Seconde Confulte du Coizfeil Souverain de Bfa

bant

tum.

710.

en faveur de M. van Efpen.

749.

M. Lettre du Do£feur van Efyen à l'Empereur au fu-

Annexum ad Articulum 91. precedentis Replicg. 717.

Jet de fon opprefion C3' de fa vetraite.

741.

Cau(ía Efpeniana. Livre III.

. Memoire fur l'opprefion. que fouffre le Docteur

van kfpen.

742.

Contemant les pieces relatives procédlres faites par

O. 4pologia pro fug:i Z. B. van Efpen.

748.

SO

V

N

s

XX

AA

x

EE

À

J

d

g.

p

x

s

L

TC

M.NITUM

SCRIPT.RIS

ä:.

VITfE VAN ESPENIANfE

:r

I

UZE nos ponHïmum caufæ & occafi()nes 1mpulennt j nof'cram ut

operam in defcribenda van Efpenn Vita collocaremus $ cownof'

- Cere Relpubhcæ parum intereft, Hanc frire fatis eft nihil nos

netrlemfï'e, üut rerum geftarum notitiam : nec. quamcumque, fed certa.m ac

tutam affequeremur ; eas nempe fingulas e Scriptis impreffis que in meé-

dium afferimus, aut e nonnulis manu fcriptis Codicibus qui a Van Efpe-

nio ipfo, & apprime intimis ejus amicis ad nos derivantur, aut ex vivene

te denique traditione, ex eorum ore. fcili icet qui fide digniores, quibufque

que hec fcitu faciliora. funt, depromp(ï.(fe

D Joannes Wzllemaers , Lova-

ni in Trinitatis Colleouo Rhemuces Vetemnus meeffor , vz.ta functus A-

mersfordienfis Semmamn Ex-Præ( dens, Nevembus Die 10; ann. 1762, ex

lis unus eft quxbus debemus (uper hoc ardvmento plurlmum

Eum qui-

cumque novit, non wnorat, quam alte e;usdem am

O. veritatis amor i«

federit, quamque. ar&am & (ino*ularem cum Vaa E(pemo quoad hic qui-

Haud fatis ha,buu: Willemaerfius

dem in vivis fmt, necefïïtudmem fovent.

ea nobis omnia fignificare quz fua ei remlm(centla ad bunc Doctorem fpe-

€tantia fuppediare poterat; Monume;nta preterea & quzcumque manu fcn—-

pta e;us fidex concredita erant, exhlbmt , fibique id curz fumpfit, ut arrep—

to calamo, hanc, quam late patet, Vitam perlegeret, in eaque errata &ine

curias quz nobis exciderant, emendaret

[

Cuimm enim in Efpeniano-

Nos vero ejus cenfura contenti non fuimus

rum Operum reddenda ratione fpenumero canonicas, & quidem precipuas

graviffimasque atque alez pl leniffimas controveríias attingi e*cpendlque neceffe

fuemt, Monumenta hzc emun&z naris viri & idonei Theologi examini füb.

denda

ibn Van E[pen.-

4

e

denda ante æïäfmmus, quam 1;1 pubhcäm Iucam emltterzmus

..Is porro cum

attente ea percumüet, nobis refpondit fe hoc 0pns 0ptzmzmz compenffe , mag—

na cum voluptatc leguï'eg 1ä€mäque iis omnibus tion. probari non poffe quos ali-

qua fex Pa.r:;e3 quæ m €o pex tra,&a.ntur, achmnt

Ut aurem Opus hoc ïpfum ut;thus evaderet O'ravquue, ac propms ad ju-

risconfultorum i ingenium accederet, rerum Expofitioni quz ad Van Efpenii

Opera referuntur, quoad fieri per nos potuit, addidimus De*creta Trlbunah-

um, & Sanctiones Prmmpum Belgu, quz eo 1pf'0 tempore aut demceps cano-

mcas dec1üones firmarunt quæ m us contmentur

(5&

ïn

L:

Jam, quod unum fupereft T aDeo petxmus, ut hum labom benedica

:quem eo folum confiho fufceplmus, ut ad ejus glorxam, atque ad Rehgwms&

-

Imperu bonum conferret.

N

*(f,/J ",

t

.

)

iL

(4

4 TY.

-"E

L

A

N

VET

D

r

es

^

WE

A

u

—

CA

j

——

T

J N

)

D

W

* "d

-

N

d

z

...L

k

W

'F

C

/U) ,d

N

N

T

N

o a

£v

*x

277 14

r;,,xl.*?'p

L p

(

6'!

477

Z

Ó

À

ZEUTE

D

p

[

J/f

J

ET —*x»

N

s

S

"

rpoe d.

:

nf

/A4

f.

&

ä

N

W

p

f

/

C

N

y

Y

o

xï

A

E

Ea

(

-

Y

L

——

h-

á

d

»

j

lia

,

74

—

7

N

w

]

L ,

NY

D72

d-

—ÀÀ

f

ss

(

ï

a

-

SSY

E

&

- d-

-///

)

p .

WS

SN)

NNEZ

-^5

;'-'*-

«

/7,

AE

E

L

CA

;

- -

3

A

u

—

S

f/(/

S

BLEEN-

z

ELENCIEHÜUÜUS

£--

CAPITUM, ARTICULORUM, ET PARAGRAPHORUM

l.

L I BOESR

P. R.Db.OM.U.S

LE

D. Fau.E[pen Fite, & Operum generatum uotio.

ARTICULUS I

Artic. V. De Differtatione cui titulus :

Repagulum

Canonicum adverfüs nimiam Exemptio-

Om. van Efpen pmatcz Vztzz, ejus peculia-

numa Jurx(dx&wne Epifcoporum extenüo-

res note.

Pag.t

nem.

ibid. Artic. VI. De Tractatu canonico €9 hiflorico deHo-

Ejus origo , C3 educatio.

Ejus Sacerdotium.

2

ri$ Canonicis

16

Ejus ad ProfefforisGathedram nominatioibid. Artic. VIIL. De Tra&latu hiflorico €9' Canomco fuper

Ejus in Pape collegium receffus.

omnibus Conciliorum CLZTZOIZWZU U

17

Univerfim in Pelgzo redintegratio.

3 Artic. VII. De peculiaribus quatuor van Efpemz

*

D;

ertationibus,

18

D. van Efpen difcipulis fuiy Ecclefiaflicee Hi-

florice ffudium infpirat.

3

Tr affïatm de Parochorum in Decimas C9 Ob-

lationes jure.

ibid

Efpenii peculiares in. Papee Collegio exercita-

Lioney.

De muuerum Officioruuque venalitate.

ibid

F]ur ad labmem,

j' ad paupertatem alacri-

De Differtatione fuper Probabilitate.

ibid

I2r, enc lemtas ejus cequanimitas, C9'c. 4 Artic. IX.. De Corpore *

juris infcripto :

gjus Ecce-

D. van Efpen peculiares univer[im notc.

j

fiafticum umverjzmz E G

I

Artic. Il. D. van Eþmn, in fuis Operibus elucubran- Artic. X.. De . Tratfatu fuper Ecclefiaflicarum . Im-

brandis, C9 in lucem mzttendw, animi

munitatum. concordia, cum | Regiis ; Juri-

prayparatio.

bus.

2I

Artic. III. Operum Efpenii generatim notio, C9' di-

Quo tempore, C3' qua occafione prodierit de-

L'Z/LU

6

claratio.

ibid.

ibid.

Dida(ticorum Efpemz Operum notio.

Aïäumezztz:m Tmc?atus de Concordia Immu-

Efpeuii Polemicorum./Operum yeculiares no-

nitatis U C

ibid.

Lt

Jbl(. .

Compendmrm eventm um.notio que huic Cpe-

/

Ejpenii Eyiftolm.

Ti OCLCIJLOIZETTI præauerimt

22

Efpenii Confultationes.

1b'd

Scriptum D. Govarts pro. Eccefiaftiis. Im-

inunitatibuy.

Efpenii ad fuam zpjm.v defen]' onem Scripta.

253

ll-

S"crzptz Govartii per Efpenium confuta*zo 24.

Efpenii principia a publico minifierio contra

X(/——x

/*?*4

M

TM

"

NENNSN

EE

Eä äää »Cäää

)&ï—ääx

novay aggre[Tiones vindicata.

Artlc.

XI. De differtatione cui titulus :

Differtátio

L PBOESGR

SECUWDUS

. Canonica de interceffione, five interven

,tione Epifceporum pro Reis &c.

Et de

Notxo Scriptorum Efpenii quz in variis ejus Operum.

confumennbus ad Ecclefias, five de Im-

Editionibus colle&a funt.

munitate locali, feu Afylo Templorum. 26

Exienfio Sylematis Ecclefiaflicee Independen-

ARTICULUS I

tic.

ibid.

E Proprietatis C9' Simonie vitiis quoad Religio-

4Aujfa D. Præczpumo

Archiepifcopi . Mech-

fos €9* Religiofas.

linienfis. in hujus Sujlematis. confecutio-

0

Differtatio. Hujus Differtationis notio,

ibid

nem.

ibid.

Inter Archiepifcopum JWecfvlmzenfem C9' Bra-

Impugnabilis quam [ubüt, caufee.

Scriptorum index quc prodiere ferwnte dif-

Pantie Confiium fuper Afyli jure dij:-

putatione de vitiis proprietatis C9'c.

ibi3.

dium.

ibid.

Horum Scrzptorum generatim notio.

9

Bruxellenfi Con[filio fuper novo diffidio ohdu-

Ab Efpenio in Refponjzs adhibita moderat:o.io

&c techna.

ibi: i

IZ

Mandatum €9'c.

Ejufdem Prefulis cum Regio , itemque cim

Mandatum Capituli Augufimmnorum Peculii

Magno Mechlinienfi Confilio litigium.

e

28

avenf.

ibid.

Belgii Pm fidi fucus factus.

ibid

ibid

Artlc Il. De Trattatu deszpenfauombus peculia-

Nlafm Conflzzjzgzzylzcatzones audite.

riter quoad Matrinonii Sacramentum. ibid.

onæ techn«e.

29

Magni Confilii moderatio

ibid

Artic. HII. De Tractatu in quo de Canonicorum In-

flituto, €S9 obligationibus agitur.

13

V iolentie C faéli vie Miniflrorum 4rchi-

Artic. IV. De Tractatu de Simonia que locum ha-

epifcopi

ibid

bere poteft in Beneþczm um collatione , San-

Archiepifcopus ad. Excommunicationes deve-

&c Miffee celebratione , ceterarumque. Ec-

Q1

30

clef afticarum funfï*zonum exercitatione ,

Arrefium .. Magui Con[llii contra. Sextentiam

Pb TE

14

Excomm.

31

a2

Archi-

Vita Van Efpen.

ELENCJOUS

ibi d.

Archiepifcoþi nova molimina.

abid

Fatli exþofitio.v :

D

In Mechlinienfis Archiepifcopi favorem. Scrip-

Super hoc negoti

) "3"uriþorifül tOrum : duor

um

ta .

32

Refponfum.

d

$8

nii a Patribus confulta.$9

Govartius ob editum Scriptum ap

ud Magn

um

Facultas juris Lova

-« Confilium. impetitur.

g

K

33

Recufantes oppugnationem mutant ,

nego-

ibid.

Efpenii Differtatio d

ifputationi Jïnem impo-

tium Romam deferunt.

nit.

34.

Breve Clemeniis XI.

ibid.

3j

ta-

Definitio fuper hoc negotio decreta.

D. van E[penii fuper hoc Brevi Conful

110

6o

Artic. XII. De Traclatu hiflorico C9' Canonico. de

Cenfuris Ecclefiafticis.

36

2

pegzz'i

1D1d.

Abufum univer[im notio qui huic Operi occa-

Alia fuper hac ipfa q»uæfiione van E

refponfa.

fionem prebuerunt.

ibid.

Hujus negotii feries.

61

. VI. Tra&tatus de Ufura.

62

Magni momenti exempla. quee Efpenii oculis

Z

$. VIL Peculiares correttiones C9' additiones.

ibid.

obfervabaniur.

Conira Cenfurarum a

bufztm ab Efpen'io fiatzi-

$. VIIL. Obfervatienes D. Gilbert zn us Ecclefiafti-

ibid.

ta principia.

22

cum Univerfum D. van Efpen.

In hunc Trattatum declamationes. Ejufdem

$. IX. Monumenta, Prafationes aut'Ver]ïone-*: qd—

O

dita.

1DId.

publica exiflimatio.

63

Artic. XIII. Differtatio fuper antiquis in Ecclefiarum

$. X. In' ánni 1753. Editione fervatus ordo.

gratiam editis Donationibus , fuperque Ca-

pellarum unionibus cum. earumdetn reddi-

EEE EOE

tibus C3c.

4. I

Artic. XIV. De Tractatu fuper. Ecclefiafticarum Le-

LIBELR IER LLUA

gum Promulgatione : fuperque Placet Regio

Illuftrationes Hiftoricz füper Scriptis D. van Efpen.

ante earum publicationem , C3 executionem

P d

qua Supplemento plurium Colledionum 6jus

neceffario.

&

. ibid.

Hujus Traciatur publicatio,

ibid.

Operum continentur..

x

Natura €9' neceffitate Placiti Regii.

ibid.

Abufus ex negligentia Legis Placet derivati. 42

Notio Tractatus de Placet.

43

'CAPUT PRIMUM,.

Tractatus hic impugnatus propugnatufque.ib.

63

Artic, XV. De Opere infcripto : zEquitas Sententice

Novi Supplementi univer[im notio.

Pavlamenti Mechlinien[is in favorem D

BIN TO

s

van Efpenii contra D. Govartium.

ibid.

Hujus Scripti publicationis occa[io.

CAPUTSECUNDbMi

Monumentorum quc continet , defcriptio. Su-

per caufa Sjudicium.

4

De van Efpenii 'Confultatiönibu:.

64

Super horum jurium effectis C2 confecutioni-

pus animadverf[iones.

ARTICULUS I.

Artic, XVI. De Tractatu de Recurfu ad Princi-

Lïlujïmtioner- Hijïoric,æl fuper: Efpenii Conful-

em.

40

tionibus, quce Parte 1. Supplementi ad

Hujus Operis occafio.

ibid.

Kiones ejus Operum continen-

Compendiaria hujus Tractatus Analufis. 49

varias C'olle

ibid.

iur.

AppïObütiOneJ'a 65) re;prabatione.v hu]u.v Ope-

[e)

Univerfa motio Colle&lionis Confultationum

Tif.

Efpeni.

- jbid.

Artic. XVII. De Supplemento a

d 7ur Ecclefiaflicum

De Conjultationibus.

tribus fuper jure Patro-

Univerfum C9'c. C9' de compendiaria in

Gratiani Decretum Commentario,

32

natus aliquorum Hollandice virorum No-

bilium.

Artic. XVIIL. De varüs Editionibus Corporis Ope-

ibid.

ibid.

Confultatio fecunda fuper legitimitate juris-

rum van Efpeni.

jurandi ab iis requifiti qui. matrimonium

Editio prima Lovanii C9' Bruxellis anno

contrahunt. 4nn. 1687.

68

1700.

ibid.

Editiones Colonic ann. 1702.C9'1709. ibid.

Confultatio tertia fuper violentiis in Paflorem.

Editio Lovanii (Rothomagii) aun. 1721.

$33

quendam adhibitis. Ann. 1687.

ibid,.

Editio Colonic ann. 1729.

jbid.

Refolutio IV. fuper excommuuicatione;Gafpd-

ris de Bic aun. 1691.

ibid.

Editio Veneta ann. 1732.

Editio Colonienfis anu. 1748.

ibid.

Confultationes V. VI. C9' VII. anno 1694.

;

Editio Lovanien[is(Parifienfis)ann. 17 53.ibid.

C7 1697.

69

Artic. XIX. De Operibus in Editiome ann. 1753.

IX. Confultatiofuper vera n

otibne Lïbellz'

dif-

rimum impre[fis.

j

famatorii ann. 1697. feu 1699.

ibid.

X. Confultatio fuper Revelationibus quas ede-

[L]

I.- Novus in *jus Canonicum Commentarius. ibid.

ibid.

re poteft. Confe[farius , Peenitente. faculta-

. II Confultationes.

ibid.

$. III. Confultatio

de Parochorum translatione ac de

tem dante. " nnu. 1702.

Exeat ,

cum Diecefim mutant.

ibid.

AL XII XHI. C9 XE

V.

-

: Coyj'ult-ati,one:.

$

ama.

ibid.

1709.

ibid.

Hujus Confultationis occafio.

XF. Confultatio fuper com

zppitibilitate Deca-

Parochorum inter C9' Epifcoporum transla-

6

natus , CS9' Canouicatus in eodem. Capitulo,

tionem difcrimen.

7Q

Dec

1

ifio Concilii Brabantie fuper van Efyenii

Ann. 1710.

"Confultatione. .

iDid.

Confultatio fuper "ure Capituli Infularum ,

Ex Mechlinienfis

Archieþ'z'fcöpi' .pAz'zïrI'e, in hanc

ad ele(tionem Dig

:

Pape

r

refervatis.

ni:a:»tunf» menfibus

" $

ibid.

rem Scripta.

Confultatio i& faverem

- ZEdilium €$ P

aftoris

j

$. IV. Confultatio fuper

duarum Parcciarum unio-

ibid.

"é

Urbis Hale contra Reétorem Collegii ejuf-

gc V. CO

nfultatio fuper ufu juris Patronatus per

dem Urbis, 4nn. 1715.

11*.

ibid.

XFIL.

Principes non Catholicw.

5

CAPITUM, ARTICULORUM, &

XVIIHIL. Confultatio fuper fenfu Apoflolici cu-

Van Efþem'z' in Gallici. peculiariter Oratorii

jusdam Indulti ,in materia difpenfationum

gratiam Confultatio.

93

. Matrimonii. Ann. 1715.

71

XIX. Confultatio : an qui. rafragaiziztr Bul-

ä:

. 1& Unigenitus, hakberi po[fint. excommu-

cati, C9 a Sacramentis publice arceri

n

CAPUT TERYE UM

i"it.

ibid.

De Operibur D. van Efpen que contineniu? in II. Par-

ä)

X X. Confultatio fuper Indicis Regula IV. ann.

^"

te Supplementi ad varias ejus Operum Col-

A TI9.

lectiones.

93

XXI, Confultatio fuper

cujufdam Abbatis Cu-

rialibus Suribus in dome[licos Abbatie fer-

ibid.

ARTICULIS l.

. Vitio additlos. 4nno 1718.

XXII. Confultatio fuper fufpenfione D. van

ARaflatus de Sanvfïofum Cultu, de eorum re-

Iä

.Roofi Plebani Cathedralis Ecclefie Mech-

liquiis €9' de fantlis Imaginibus. -

ibid.

linienfis, aun. 1718.

jbid.

Hujus Operis occafio.

Calumnic fuper Beatee VirginisC$9 San&orum

XXIV. Confultatio in. favorem D. de Bade

cultu.

ibid.

Parochi Moen , Diceece(is Tornacenfis.

&nn. 1719.

P

. Palinares errores in Belgio fuper Sanctorum

lï

Confultationes XXV.C9 X XVI. fuper Epifco-

cultu diffeminati.

924

In has fuper[litiones Decreta.

ibid.

porum, CS9', Sede vacante, Capitulorum

ä*

poteflate difpenfationes concedendi. Anm.

Non damnat Efpenius nifi eos ufus qui tam-

7

quam fuper[litiofi damnati funt.

X;:'VIJI. Confultationes fuper Statutis. Fac

ul-

In Efpenii Trattatum Declamationes,

ibid.

Eum P. Defirantius Romcee denuntiat.

tatis Artium Lovanii C9'c. 4nn. 1721.

g

ibid.

In D. Leydaker favorem Con[ultatio, contra

P. Defirantii denuntiatio rejecta.

96

fufpenfionem a Divinis a Magnis V'icariis

Artic,. l

l. De compendiario Tractatu fuper Inquifi-

Mechlinienfibus ann, 1722. pronuntiatam.

tionis in Horeticos. Congregationibus , ad

Interpretationem Concilii Tridentini, €9

z

,Con]ïzltatiioXXX VI. fuper titulo adExteroru

1

vrohibitorum Librorum INDICEM.

ibid.

in Federati Belgii Catholicis Ecclefiis Or-

Artic. III. De Traclatu de Jure Eccefiaftico Belgi-

dinationem nece[fario.

78

[4 9)

Aitié. 1V;

J/an Efpenii animadver[ones fuper Aäzï'

Confultatio in favorem Nominatorum a Fa-

cultate Artium Lovanii prc Indultariis eti-

Conflantienfis. Concilii ann. 1683. ab Em.

am Imperialibus.

ibid.

Schel(trate Bibliothecee V'aticani Cuflode in

Confultatio fuper validitate quarumdam Lit-

lucem editis.

8

Artic. V. De Motivo uris in favorem D.

'vanä

e

terarum Refignationis obtentarum ex falfa

expofitione in Creditorum prajudicium. 79

Neffe Paftoris Sancte Catharine Bruxel-

Confultatio in favorem D. Jaille Parochi Oef-

lenfis C9'c. contra Archiepifcopum Mechli-

felghem, fuper recufati Officialis actis.ibid.

nienfem ann. 1707.

ibid.

Confultatio fuper ve[litutione depofiti, quod,

Artic. VI. Super aliquibus Sjuris Regulis 4nimad-

ver [iones.

IOO

naturalibus infciis heeredibus , Beneficiari-

u reliquerat.

80

Artic. VII. De nonaullis fragmentï.v C3' additionibus

Confultatio fuper arbitrariis Epifcoporum quo-

ad Opera van Efpenii.

IOI

ibid.

ad Sacerdotes exteros Interdictis.

Artic, VIII. De Tracfatu de Poteflate. Ecclefiaffica

Artic. II. Illuftrationes hiftrorice fuper Confultatio-

C3' politica feu civili in rebur ad. Religionem

nibus van Efyenii ,in favorem Congregatio-

fvettantibus.

*

:

102

nis Oratorii Flandric.

83

Bruxellenls. internuntiu

$, hujur. Tractatus

Quce caufcee impulerint , ut compendiaria Hi-

occafione , 1noleftias excitat m Efpenium.ib.

floria Congregatiouis Oratorii Flandrie

Van Efpenio Regimenyrabfidio eft.

Ibid.

contexeretuv.

ibid.

Artic. IX.. Thefes Animadver(ionibus [lipate fuper

Principum. Populorumque communibus C9

Origo €9' caufc nece[fitudinis van Efpenii cum

8

Oratorii Patribus.

peculiaribus quoad. Sanctos Libros officis.

gefuitarum cum Oratorii Patribus . fin

ylta-

103

tes.

ibid.

Huj'us Operis notio à van Efpenio per a

Dpro-

.

bationem C9' adoptionem exhibita.

ibid.

In confirmatam P. de Hondt fuperioritatem

1D01Cl.

oppolitiones.

Super Sacree Scripturee lectione, vulgari lin-

Super Oratorii Statutir vam Efpenii Conful-

gua, van Efpeni fenfa.

ibid.

tationes.

85

Conte[lationum origo C39' progreffus in Belgio

fuper Sacre Scripture letlione , vulgari

Contra Interdittum Patris de Hondt , van Ef-

ibid.

- lingua.

a

I1O;

penii Confultatio.

Turbarum in Oratorio fub Prefuled.

.

Beneditli XIV. ad Indicis Regulam IV. Ad-

- de Bo[fu renovatioe.

: Aljatia

ditio.

ibid.

Acta in Patres de Hooghe C9' Hier. Zegers.

Artic. X. In aliquibus dubiis Operibus omijjto in Sup-

plemento ad vavias Collectiones Operum

van Efpenii in hujus po[lerioris favorem.

Confultatio.

1DIG.

van Efpenii.

Irregulares Coetus ann. Yz19.. In hanc rem

$. I. Motivum uris pro R. D. Paflore (H. van de

88

Neffe) C2' /Edituis Ecclefiee Parochialis S.

- van Efpenii Confultationes.

90

Vexatioues peculiaves.

Soanuis in Molembeca, €9' S. Catharinc

Novi Cetus prapo[lera convocatio a. Regio

in Urbe Bruxellenfi Refcribentibus contra

confilio interdicta..

AT

RR. PP. Guardianum C3' Prioris quatuor

ve Canfultatio. '

Y'an Ejpeni upe

1b1id.

Ordinum .. Mendicantium | ejufdem | Urbis

9I

ibid,

Cetus , Interditto fub[iflente , celebratio.

fupplicantes.

Poflreme in Orato

;

i

NSup»er,'Parqchialib'u; 7urib-u'; quoad fu

nera.

rii ,Q"qng1'eg'ationem ed

92

ibid.

veagafiorzef.

Ratio-

N

N

B LOEN G:/H U.S

Rationum momenta quæ permovent, ut Opus

- nici Lovanii in Ultrajectenfis Capituli favo-

hoc van Efpenio tribuatur.

ibid.

rem Confultatio.

Ibid.

Facultatis. Sjuris Parifiorum, C9'. plufguam

Regularium ia feecularem Clerum aufa. ibid.

Queaf[lionum notio q

rtira-

centum Sorbonc

Dottorum in hane Conful-

&Gantur.

^

*

d in hoc Operg pe

ibid.

tionem adhefio. :

126

D.de Pracipiano fa

vet Regzzïarium aufis. 106

Batave Ecclefie ad futurum Generale Con-

-

cilium Appellatio.

ibid.

$. II.

Motivum Suriss-feu Defenfio Seminarii Leo-

2 dii;.€9 juris DD. Proviforum contra fa-

D. vau Efpeuii C9'c. fuper Ultrajectenfis. Ar-

ordüm

cinus C9' Libellos. Jefuitarum Ang

k

f'ic

chiepifcepi Electione C9' Ordinatione Conful-

ejus Urbis.

ibi LÀ

tationes.

12

Con-

Qucnam ad id S;i'ipti: fuerit opera van Ejpe-

Ad preecedentem Confultatz'onem adhefio.

nii.

1D1d.

mantia IMonumenta exhibita confilio Regen-

tic? ann. 1718.

Hujus Operis occafio.

107

129

ibid.

Ultrajectenfis zdrchiepifcopi

cratio.

| Electio C9' Confe-

ij Anal y]zy

130

Breve Romanec Curic, fE'VDijfertatio D.

Dae-

ibid.

men in hanc Confecrationem.

Van Efpenii ad Daemenii Differtationem ref-

thAfUTQUARTUM.

on[io.

15I

De Epiftolis D. van Efpenii.

108

Van Efpenii Refponfio ab Internuntio denun-

tiata.

132

an Efpenii univekrjïlin notio.

Altera D. Daemen Dz'[ertatio.

133

. EPz']ïolarum D.v

ibid.

Verhulflii contra Daemenii Differtationem E-

Epiflolce 'fupþer negotio Bullee Unigenitus 109

piftolee.

ibid.

Super aliquibusaliis argumentis Epiftole. ib.

Voan Ejpenii Confultatio fuperpetitione confir-

ll

Aclorum van Efpenii que in ejus Epi[tolarum

mationis Papc pro novi Ultrajectenfis Ar-

Libro Il. conjuncía funt, generatim mo-

chiepifcopi elettione.

134.

t10.

110

Contra Ultrajetienfem. Ecclefiam | contraque

Procuratio in favorem D. van de Neffe fuper

van Efpenium Scripta plura.

134

Sanfenifmi ,, Rigorifmi C9 nmovitatis accu-

IIO

Apologia Confultationis ann. 1717. per van

fationibus.

Efpenium hoc titulo : Vindiciz Refolutio-

Procuratio D. .

Hoffremont De;7uizztz' Vindebo-

nis DD. Lovanieníium.

126

nam aumü. 1720. occafione vexationum in

Confultatio van. Efpenii pro Harlemen[is E-

opponenter Bullee Unigenitus.

D

pifcopi Electione.

13

Adheefto ad Epiflolam!a Gallis Epifcopis VII.

Alie van Efpenii pro Batava Eccl

112

-res Con[ultationes.

Pjia peculia-

L m

- ad Iv:;'zocïenrz"zfrfl XIII. datam.

1393

Confultationes quitus confirmatur Efveniana

UE UEL EE R

QUINTU M.

fuper Hm'le-menjz'sE/pifcc)pi e-leHione, ibid.

'Confulmzi-oney CsS' alia Opera van Efpenii fuper Cci-

pitulorum , Cleri C9' Epifcoporum ad. Belgii Fc-

derati Catholicam Ecclefiam . [pectantium , Juri-

CAPUTsixTUM

I13

De Srriptis D. vczn'Efpen, qua continentur in V.Par-

! b-u.r.- :

*

ira-

. te Supplementi ad plures ejus Operitm ac propric

Criptorum D. van Efpen in favorem U

E

je&tenfis Ecclefice univerfim notio.

ibid.

Perjonce defenfionem fpeciantium Col]e&ïoner.

Ultrajeiienfis Ecclefice fiatus Compendiarice

ARTICBAUSAL

"10110.

II4

! E motive Suris in favorem D.van Efpen C$'c.

j

Motivuin juri& pro Harlemenfi Capitula. 115

Scripto huic oppofita. ultra montes placita.116

in lucem edito a Promotore Univerf[itatis Lo.

vanii contra P. Defirrant, in negotio quod

Eyillole D. van Efpeu fuper confilio ob Hol-

LOV ANIENS

landie Ecclefia ineundo.

II

lS FQAUDIS nomine no-

i Ca-

tum eft.

ibid

Breve Clementis XI. ad Belgii Fuederat

;

tholicos miffum.

Lovanienfis Fraudis univerfim notio.

ibid.

Hujus negotii perfecutio Tudiciumque.

ibid.

D. Codii deliberatioues , c

um in dicce[im fa-

am pervenif]et.

118

Motivi Juris in P. Defirantium notio.

14I

D. van Efven prac

ipua D. Coddii ejufque Cle-

Artic. II.. Belgici "furijconfulti àd Parifienfem Advo-

. ri confilio moderatur.

1DIiC.

vocatum Refpenfio, fuper calumniis a D.

I20

Negotiatio cum Govartio.

Govartio icario Apoftolico Sylvuce Ducis,

Coddii Pa[lorales Epiftolee C9" Scripta. alia.

C9' a D. Cardinali de Biffi contra D. van

ibid.

Efpvenium. Lovanii in

Jure Doctorem pro-

"

Hollandie Cleri Proteflatio. Hujus Protefla-

pofitis aun. 1724.

I

d

122,

Artic. III.

tionis Defenfioues.

Univerfim notio novee Colle&hionis infcrip-

I1*, CAUSA . ESPENIANA, continentis

Nuntii Colonienfis Afa contra D. vàn Erkel,

tamquam defe

nfionum Proteflationis 4u-

—Fragmenta que ad po[lremas in Efpenium

&orem.

ibid

editas vexationes referuntur.

143

Van Efpenii fuper hoc negotio fententia. 123

- Artic. IV.. 4Cta apud Regium Bruxellenfe Confilium,

Nova ad compofitionem collata opéra. Suyper

Juper Coufultatione van Efpenii in favorem-

hac re van Efpenii fententia.

124

Confecrationis Archiepifcopi Ultrajectenfis, E-

piftolaris Refponfionis nominenota,C9c.1

Super Ultrajettenfis Capituli Dimifforiis Or-

dinationes.

ibid.

AScopus Cg'occafio Refponfionis Epillolaris.ibid,

Van Efpenii fenteniia fuper adminiftratione

Confpiratio ad Reipontinnis Epiftolaris dam-

JDiecefis Harlemen[is, Sede vacante.

125

nationem cozflata.

ibid,

Monumentum apologeticum pro Sfurirconfultig

Van Efpenii , totiufque Facu?;thif Juris Cano-

Ultrajecienfis Cleri caufain amplexis.

145

Contra

" .

.

g

CAPITUM, ARTICULORUM, &c,

7

,

^Contra. Epiflolarém Refeonfionem Decretum

. Regio Confilio furreptum.

ibid.

'65' irregulqritqzem-qf'tforzzm þcfz'epijþoyi.

Llan Efpeni ad S. M. £. Recurfus.

146

'Prühä deliberatio Cä

al Brabantie "fuger

"

Apud: Vindoborznfem Aulam in.Van Efpenü

"

Requifitione: van E

peuii. -

3

»

16

favorem follicitationes. -

ibid.

an Efpenii ad Archi

duciffam

um

— Plura Romanae Curic ger id tenip-arz'; in V in-

' fEþi/ïï)Ia ;

"

, Xompendio preeci

*

puarum diftcultatum. guce

doloirnfem aufa.

147

.in Bulle accepta

HoRe occurrebant. ^ ibid.

- Libellus famofus in van Efve

i;z'zlm ad firi

nan-

Confultatio Co

atio-

izjï!;? "B'rdbfzn:iæ pro va

n Efpe-

&t ;da?ïïï E*Rgfpon

a

fionis Epiji)olari.r' denunci.

110.

166

nem effettus. ..

ibid.

Van Efpe

nii «aþ-!:d ;Bfääanïiæ Ordines Re

ui-

— Regiminis in- Belgio mutatio van. Efpenio mi-

fítio.

Ordiaum. zn €ju$ favorem fignifita-

"nmus favens.. ..

148

tionés.

ibid.

Imperatoris Diploma

, .- ut lz'ceaf .Efpenio

fuas

Artic. VIL. Nova mnolimina D. Damen €3*.

in D.

. omnes defeníionis rationes afferre. .Ei ne-

;van Efpen, qui rurfur proinde apud Bra-

gata criminationum

:

r, fi-

" gnificatio.

à

quibus imp&tebatu

ibid.

bantic Confilim queritur.- Hujus Tribu-

terio-

nalis in ejus favorem altera. Confultatio.

Notio rationum adju

mehuto-r?uimqu: ul

167

'rum Defeafionis. D. van Efpen.

142

dn van Efp

enium Declamationes &5 L

ibelli

Super '"difcrimine-S. Sedem. inter C9' Roma-

a amofu

;

*

ibidh

mam Cariam pyeculiaris Articulus,.

150

Libelli nefcio

Ulteriorum - Defenfionis. rationum , C3' . adju-

qui in]äiiäizz;f, Irenicon.

168

.Efpenius purgatus à criminatione mutatee

et-

mentorum profecutiones.

1$1

entie [fuper infufücientia notorietatir ja-

Politicer falfa principia quc impedierunt , ne

.. €H .ad. Sac

" plenum jus- bfpenio tribueretur, -

143

J féf.

raméntorum publicas . recufatio-

168

X Attic.

V.. In Efpenium acta apud Reclorem Univer-

ban-

Nova Requifitio van Efpenii apud. Bra

fitatis Lovanit;.fuper ejus.

^

,

Epz]l'olari

1DId,

N-

tice. Confilium ,. peculiariter in Irénicon.

pon[ione.

169

Irregularitas Conft

i'tut'iön:z'.r'qäæ Refpon

fionis

— Epiftolaris megotium ad Racloris Tribunal

. litera Confultatio Confilii. Brabantice in

"

E

vorem D. van

remittit.

ibid.

men A(la.

Ejþer?. Mandata in D. Da-

170

AGa prima in D. 9

"N Värhulff,' tam

quam

ibid.

II. Confummatio—öþþreäp"aü szm Ef

pen.

" van Efpeniü Secretarimm,-

Novi Libelli famofi ineum vulgati. —.Seip-

Uuiverfitatir Reftorem C9' Procuratorem van

" Efpenius- recufat...

$

154

Je in exteram Regionem recipere,cogitur. E-

piflolee C2" Monwmenta in | ejus. -purgatio-

Sufpenfa Acta , eademque

P

»oft. dqzhühz Co'

am-

nem,ad. l'indobonenfem Curiam ariffa. Po-

plius refumpta.

ibid.

Reflor fe recufaudum curat.. Ad Prorettorem

flreme qioad ejus vitam eircamjlantice

Ejusdem mors.

ibid.

devolutum negotii judicium.

15j

Omais prafidii deflitutio in qua verfatur Ef-

4Affefferes nominati ex delectu. Comitis de

Bailles.

peuius , fub initium anni 1728.

ibid,

156

Prore£toris fuper his exclufionibus querimo-

Irenici nova. Editio cum additionibus van Ef-

nic.

penio magis injuriofis.

I2

357

Van Ejpenii recefus in Urbem Trajectum ad

Nova mandata Archiduciffc furrepta ,

f.

Mofam.

ibid.

tiplex in Prorectorem adhibita vis.

ibid.

Sententia iuterlocutoria.

f

Ad van Ejpenium exportandum, ab eove pa-

Litis tertia. redintegratio. , Néty. . an

ypliu

.s-m

, linodiam aliquarn furripiendam molimina,

,172

examine po[itum; àm reus effet Efpenius

" Mdvan Efpenium invitationes, ut in Ho

llan-

fed folum quibus pauis punieudus effet.1$9

.. diam perfugeret..

ibid.

In van Efpeuiüm cu

bus pronun-

tiata Sententia.

in 22, nullitasi

- Fan Efpenii ad. Carolum VI. Imperatorem

. dEplola. -

ibid.

Ab hac Senteritia: apypellat

uflitie dene-

:

v

*

Libellus fupplex. D). van 'Ejþenii circa

fuam

dare.

MO Md

&

vexaá

;

"

t10;

H

*

ratori

*W fe ïnf"

o Wdans.-

W

E

"n gäfj.appre/)ïonem Impe

173

Atlorum litis un

iverfim: notio.

bid,

'I

: E

16

IN r

logia prof.

ipa.. -

ibid.

Epitome Motliyi juris-Efpenii

y

. x Honorer praffiti D. van Efpenio dum Tra-

Artic. Vl. ACforum. notio

Damen iw 1

f

q

.:.

Efpenium edidit, Mechi,

j

e

*

n

:Sé recipit in Seminarium

Amisfortienfe.— —

pi nomine C9'juffu.,.

f

üper Formulario -

- Jan Efpenii Obitüs.

ibid.

lexandri V1I, €S .Bulla Unizenit

id

175

Prime in van FüeMaggrf/fïomsaccaHD

E Ermäu ^ terzïzlf*zbrz hujur Operis.

u-

—

",

fuper ejus fententia quoad Bullam €inige-

f

nitus, 69 Formularium.

ibid.

Requiruntur e van Efpenio Profeffio Pii IV.

]

Signatura Forimularii CS' acceptatio Bullee

Unigenitus.

/

162

,

In hoc facinus Prot

eflatio ban Efpenii.

1643

Super exattionum trium argumento, van Ef-

:3

ibid..

penii Declaratio.

Apud Brabantice Confilium. contra Archieyif-

11i.

cqpi Inquifitionem Requifitio van. Efper,

164.

ä

Monumenta ad probandam incompetentiam.

j

LIBER

E .'-: ; ..

a.quedam O

pe-

*

Artic. Il Decreta. In

gzzijïr.ionik &ontr.

$

—

A

vra Efpenü.

' 'Aninmci;vïer 1

-

.-—f

Lan

S0ESSESSSS

p

o a

3

Decretis.

jj-

i

m.

E

A F'ENR. QUARTUS.

- Derreta Inquifit

ionis conra Opera Do

ibid.

penii.

Quid fentiret

ohibi-

äk'

C

"

Efpenius de l:ujzg-sni?di' pr

191de

| äppräbatoräs

van Efpenii.

| 'onf'radi&dres Ope"ruï Dom.

bitionibus?

habéret

f

Quam ideam:

harum | prohibitionum

XIV.)

Lampbertinus,

(pofttnodum Bgned.i us

184

ARTICULUS L |

quanti faceret Ejpe

nium.

E

tis, fnorumque

IV. Decreta Suprcmc Auétorita

onn.

Tribunalium in favorem. .O

perum D

äþu: Approbqtdreï".

176 Artic.

18$

van Efpenii.

Varia te[limoni

a Confïlz"i (d

e Hainaut) Mag-

m :'GEn?rale Specimen ej

"T Appräbatorum. ib.

hlinien[is

Con[ilii Belgit

C? gafmans.-

ibid.

"mi Confilii .Mec

Dom. de Cuyper;

&2 Imperatoris Caroli VI.

in favorem Ope-

Domini joannes le Be

au, Arnoldus Eiben

1D1Q.

Cornelius Breuer, Joannes Neuman.

177

rum Efpeni.

*

ibid.

Confultationes €

ontra ICathalogum' librorum

Domini Gibert , Novet, C9' Tarraffon.

culiariter. profcri-

Con-

. prohibitorum , in quo pe

1DIQG.

Facultas Juris Lo.vanienfi;x,. | Supr;mum

ibid.

bebantur Opera omnia . Ejpenii.

. filium Belgii.

iorum

Belgii, edita

van Efpe-

Artic. V. Varia Decreta. Confil

bros

Aftic, II. Contradittores k()petum— Dom.

1DICI.

ne Optra Efpenii recenfe

reniur inter li

nüii.

186

di&lionum «ontra fcripta Epe-

vetitos.

^ oCCaufe Contra

ibid.

n Cenforum libro-

1 nil.

E

vMolimin,a Ecc

u

lejïaflic"orm

ibid.

T : !

'jmi adverfarii Efpenii. 3

178

Pr

- Qecret

Á

a Confilii Flandria 1738

€9' 1739.ibid.

&rrores P. Defirant circa

Auctoritatem Pa-

i Belgii 20.

jugzii

1D1d.

Decretum . Confilii Supreim

'll-

7

.

f

";;Errq::ef P. Clemaers circa idem argumen

;u?n.

1o. Maji 1744- 187

1D1G.

Décretum ejufdem Confilii

172

Decretum Magni Confili

i. Mechlinienfis. 16.

Amago.P. Defirant,

O&tobris 1749-

1DIG.

180

Imago. Dom. du Bois.-

18I

Apfili: I

2j

Dom. Govars Vicarius C2'6,

.Deeretum Bruxellis .eqditum -12.

1D1G.

* ^ Dom. Decherius.

a

ibid.

132

qui

" Doftor Damen.

1

Aliud Deecretum Bruxelli: editm'r-r 2«

151Q0»

ibid.

1759.

F 4.2'

| jefuitæ hoftes ecculti Efpenii,

»

,

m

/7

fs !t

E

i

u.—'

PU

G)

st

253

I b

7

«

2

RO

^

f

,

A

M

L——

"

a,

d2v

75

xy uv

E

£s

RI

, L

DÀ

Dox

—— — 2

»s

"9

^ .5

;;

z-&

V

::l

A

NI

727

,

- z

p

3

'r/)/v

7/

/'/,

/2"»* :

;

2 n

!

L

uI

,r

o

M

v

s

E

7

-

4&?

ia

NECUT

E

AE

fgz (

-;

U

"a

",

BR C

-u

E f; ION

af

IN

:-,

y;-—

$

2 Q

4*

Z

7

W

E

I

,'-',x:

fxä;r,'

j

3

o A

57

]

//

/AA

D

Ms

QUE s -

A

',ü

42 .

A

3.

l

É

7

TP

7A

A

7

ält(

(

»

7

g&?

.

'gg/

P

5

z

A l

7

,

j

"LA

7

7

2

L

C -

j

,

"À

A

U

7/

4

PA

——

oA - t

z

A

MW

6/////

j

L

T.

17

ÉL

um

p

-

M

..:?,l

7

7

$z

CA EL -

À

;5,

f/

z

—— a ////

E

a

Aï,

—

U

— —€

&:JNl

/i

d r

— "m

-

m

a n

A

C

I

z

E

- ,

ia

M

R

7u m

44.

814

——

i/

"

F

--

C

denhaufer.

um

at

M

( VITA

e m

L Pa

"j

JJj

'B

-

( 09]

xCETSS

z

N

2

ASS

RSNSNSS

xx

IX

E

4//

À

-5

É

J

W

N

4

7

E

//

N

CMNS

N&

a d

Q

"A

/77

77

m

;

I

N d

M

z

S //,

T

T U ER ,

D——3À

——

E

E.

d

27

—

[—————————

(

5

ÓQ

| —

)

M

N

i

——

E

i

J

j

N

x:x*

[

m ,

Wi

fh

j

" ——

7

N

3

S

——

REU

/*»

E—

—

x

Wt

DULEB

DI

A as

A

r d.

——ÀÀ

EE

——

;

—

?

Fs

d

,

r

É

(

^

v

——Ó

sE —

RS

M

i

I

E-——7-]

13

SXN

//

,-""

m

IIIIHI x

E

3*9/

lH

1

—

M R

EEE

EEE

j

Qx

N

N

x

E

dÀ

po

S

B

m

L

E

;

:34-

3

GT

,..ï-; -— :

us

J

»/'

i

(

lj

|

It

5

H

H

N

tl

od

—

L

E

E

D

NH

i

MA

5

/-;ä/

(i

il

17

A u

ff

»:

mj

m

X

II

C

5

!

QU

Ya

)7

1

j

2226 1 k

lil

" //

z

p t

Lt

t T

.'.(

—

—

,

^

7

TE

7

Z

^

2

a o n

f

;

m

N

I,x

P p g

CULT

"a

v

^

( EEE 7 - m.T lbne- ifb a RE

;

L

s

j 2f

'.

S

7

e

CC À

2

u

d

:

7 u

ACOP —(3

u U

—«

N

W

)1)" (f /)

(

Oa t

-

i

j

E

UET

Cs DEU

—

;(

3

—

-

.

g ——

.-..i:&-J

V

z

b

Vys[I[ X o

i

o

j

DOCTORIS UTRIUSQUE JURIS,

E T. LN

LOVANIENSI UNIVERSITATE

:

SSCANONUM PROFESSORIS.

:

1

UBI OCCURRUNT HISTORICZ: DECLARATIONES SUPER OMNIBUS

. EJUS SCRIPTIS HACTENUS IMPRESSIS , SUPERQUE HIS , QU4E NOVO

AD PLURES EJUSDEM OPERUM COLLECTIONES SUPPLEMENTO

"

CONTINENTUR.

LIBER PRIMU S.

D VAN ESBEN Virs, & OPAERUM GENERATIM NOTIO.

».

d

ARTICULUS PRIMUS.

priorum apud eos (tudiorum qua humaniora dicuntur,

curriculum egit, condifcipulo in fingulis clatlibus P,

Gillefio $«t , quicum zque ac cum aliis ejus Conere-

D. VAN ESPEN pribatd vitas ejus pecu-

garionis precipuis membris intimam neceflitudinem

iaves note,

N

ad mortem ufque fervavit. ( 2)

I.

Idonea Junioris Efpenii in Tamifienfi Collegio infti-

tutio cui felix indoles & ingenii vis qua eum naturce

Ejus origo, & educatio,

fupremus Opifex cumulaverat, obíecundabat, in cauía

fuit, ut mirificos in omni genere progreflus ederer,

V zcrnus DenNAnpUs VaN Espew Julii die o.ann.

Animi ad virtutem facti non ambigua argumenta preae-

1646. Lovanii natus eít, Patre Joanne Van

bens, comis, modeftus, affabilis, beneficus fibi nemi-

Efpen, cognomento 4Zaz- Mieuvvenboven ,

nem non devinciebat.

profeffione Jurifconfülto, ejufdemque Urbis

opulento Cive, Matre Elifabeth Zegers e ve-

Ejus in Philofophbia, €? 9'ure fæ'udz'a;

teri pariter ibidem familia.

Ex ejus propinquis plures

animi dotibus & digniratibus , feu in Ecclefia, feu in

II. Relicto Tamifienfi Collegio, Van Efpenius ad Lo:

Republica praeftitere, Fratres potifimum duo, Zege

vanienfem Univerfitatem fe contulit, in qua ad Philo-

rius Zegers in Antuerpienfi Izcclefia Canonicus Pcni-

fophiam incumberet , & quod ftudiorum (füpererat,

rentiarius, & Joannes Zegers in eadem Urbe Secreta-

exequeretur, In Parcenfi Collegio, e litterariis qua-

rius.

tuor Univerfitatis Collegiis uno, Philofophie curfum

Adminiftrabat Joannes Van Efpen haud mediocre

peregit,

Ei Deus ita favit, ut lubrica & ad vitia facili

praedium prope Tamifium (Belgice Zemf/cbe ), ubi

Ibi

etate , interque periculofiores illecebras innocentiam

magnam anni partem cum Familia tranfigebar.

Flandrice Congregationis Oratorii Patribus Collegium

(4) P. S$mer Congregationem hanc ad muitos annos Prepofiti

eít, qui tum quidem affabre juventutem inftituere fe-

titulo rexit, & quidem optime , judice magni neminis viro P. de

Svvcrr ejus Coufratre, quoad ífe ad. Ef

penii monita eonformavit.

rebantur. Hisfilium Joannes educandum tradidit, qui

Chron. Orarz. Belg. ». 198.

— Fita Fan Efpeu,

*

Cu&o-

2

ViTA D. VAN ESPEN.

cuftodiret, & fedulo plurium condifcipulorum prava

animum applicuit ,. & huic quidem in 'ani deinceps

vita fefe devovit.

exempla evitare, Communis admodum abufus per

id remporis obtinebat, ut Alumni , dimiífionis ftatis

Ejus ad. Profefforis Catbedram mominatio.

diebus , oble&tationis ergo in tabernam diverterenr.

'Tantum abeít, ut Efpenius eos fequeretur, ut potius

IV. Ann. 1674. DD. de $. Pi£ore & de Riddere ,

aut in Ecclefiam Deum oraturus, aut incubiculum ftu-

diis daturus operam fe reciperet.

Abfoluto ann, 1665.

Lovanienfis Urbis Moderatores, eum ad TJuris Cathe-

Philofophia curíü, pre ceteris , Magiítri in Artibus

dram qua /fex bebdomadarum Letiio dicitur , nomina-

gradum aífecutus eft; quem fingulari cum apparatu ac

runt. Ea Canonicatum fecundi Ordinis e S. Petri Ca-

fplendore Lovanii conferri conftat. — Confluunt e qua-

pitulo conjun&tum habet, cujus vi Dominicorum tan-

tuor Univerfitate Philofophize Collegiis folemnem in

tum , Feftorumquedierum Officiis interefTe neeeffe eft.

Le&io hac in Lovanienfi Univerfitate e minoribus una

modum ftudentes omnes qui ad hunc gradum adfpi-

eít; ejus admodum modica emolumenta ; tum qui-

rant; erant eo fere tempore ducenti circiter numero.

feu fcutis Brabantiee

ä

Inter hos adfpirantes precipui tribuuntur in Clafles tres,

dem viginti tantum imperialibus,

huic duplici Profefforis, & Canonici muneri addi

cis;

f

& in quaque Claffe novem fünt qui conferantur, hono-

t

ris gradus ; qui prime Claffis primum meretur, feu

quadraginta Gallicanis fcutis fcilicet paulo minus, — Hu-

jus Cathedrae plus inítitutor , id propofirum habuit,

primus eft prima Lineg , primus Lovatii nuncupatur ;

f

hac occafione fingulares honores & magnifica dona

ut depravationes anteverteret , quibus Alumni vaca-

tionum tempore fübeffe folent , & per hebdomadas

recipit; peculiaribus etiam honorificis notis , ratione

— — m

habita, infigniuntur, quicunquein Concurfu fedes re-

fex, quod earum fpatium eft, bene animatos Lovanii

detineret, qui eas utiliter infumere voluiffent.

liquas promeruere, Celebris Martinus Steyaert hoc

anno primum primz Claffis gradum obtinuit, & D.

D. Van Éfpen hoc mediocri munere fatis fuperque

u

n&us eft, E frequentiffimis una quamprimum

Van Efpen feptimum ; illuftrem fcilicet, hoc in Con-

perf

curíu, fedem ad quam is unus pervenit qui non vul-

ejus Clalis evafit, ipfiusque Lectiones adeo univerfim

garis ingenii & laberiofie contentionis fpecimina gxbi-

probarz fuerunt , ut Lovanii, vacationum tempore ,

buit,

non e Juris tantum, fed etiam e 'T'heologicee Facultate

haud mediocrem Alumnorum numerum retinerent.

Novus in Artibus Mapifter ftatim a Concurfus care-

monia Ecclefiafticum habitum fümpfit ,. ac deinde Juris

Animum peculiariter intendebat, ut (quantum ei per

Scholas frequentavit, Singulari Divini Numinis bene-

illud breve temporis fpatium licuiffet ) eas Juris quae-

fliones pertractaret, quee maxime juniores Ecclefiafti-

i

ficio, per hujus ftudii curfum, a narura infitum pudo-

rem & gravitatem fervavit quibus perfpicue inter ce-

cos afficiebant , & fuper quibus vulgo luminis & füb-

fidii minusiis preíto erat, — Ec fere füper Ecclefiaftice

teros omnes condifcipulos eminebat , & in quibus lu-

culentos progreffüs egerat, poftquam Ecclefiafticum

Difcipline capitibus cum procaciore licentia pugnanti-

bus veríabantur, de quibus quominus agerent, politi-

ftatum. amplexus erat,

Eum nemo non vidit, iis pri-

inis temporibus ut deinceps, fuos dimiífionis dies,

caratio, vel ingenii mediocritas Profe(fores ceteros

fua(que relaxationis horas conferre in pietatis opera,

impediebant, Van Efpen füper hac re publicum bo-

ut nimirum preci vacaret, inviferet Hofpiralia, in ru-

num fuüorumque diícipulorum utilitatem folummodo

confulebat. Qui probe noffet eorum plerofque, cum

dium infcitorumque inítitutionem incumberet, &c,

Potiore etiam titulo Efpenius in publico Juris ftudio,

Philofophia curfum confeciffent, id fibi temporis fu-

mere, ut vite rationem eligerent , & complures ad

quam antea in Philofophiee curriculo, fe aliorum nu-

primarias in Ecclefiaftico Minifterio, vel in Magiftra-

mero excerpfit.

'Tum vero fingularis ingenii quod ei Deus Opt. Max.

tibus occupandas fedes defignari, €os fuper rerum ge-

ad hanc fcientiam indiderat, adeo perípecta argumen-

nere quarum cognitione potiffimum opus haberent,

ta prebuit, ut ad id quod Z5e/aurarius , & Decanus

füperque abufibus a quibus maxirme cavere deberent;

inftituebat. Simonia quz tam fzpe ingreffum in Reli-

ï

Baccalauveorum dicitur , eligeretur , Daccalaurei ele-

&ionem hanc ipfi peragunt ; eofque ofhcio addicte

gionem, aut Beneficiorum acquifirionem pervadit,. &

inficit, ad infignia munera ambirio, Officiorum vena-

functiones adigunt, ut ad illud non nifi digniores &

labori deditiores extollant.

Baccalaureorum Decanus

liras, precipuee Canonicorum, Parochorum, Concio-

natorutm, Magiftratuum, &c, obligationes, divini Cul-

füper omnibus Thefibus argumentatur que ejus Deca-

natus tempore propugnantur, multafque ipíe, fe pra-

tus dignitas & decor, jurisjurandi paffim abufus, mul-

fide , propugnandas exponit.

Digne Van Efpenius

tiplicum Ecclefiafticze Hierarchie Ordinum jura, eo-

hoc munere funétus , Junii die 12. ann. 1676, Licen-

rum placitis qui fünt ultra montes, oppofiti Principes,

tiatüs renuntiatus eít.

&c. ejus deinceps Lectionum argumenra fuere,

Van Efpen, cum ei collata fex hebdomadarum Ca-

thedra, adhuc Licentiatus tantum erat; Octobris die

Ejus Sacerdbtium; !

folum 22. fequentis anni 1675. Doctoris in Civili &

IlI, Illuftris Alphonfüs de Berghes, tunc Meclinen-

Canonico Jure gradum íufcepir. Ei fuerant Licentize

Socii D. Govarts ( Apoftolicus deinde Vicarius Nemo-

fis Archiepifcopus , adeo folicitudine , pietate, pacis

ftudio, fenfüque & perfpicientia in eorum delectu no:

ris/e Duc, &ex ejus infignibus in Ecclefiafticae Jurit-

di&tionis negotio Adverfariis ),, D.de la Hamayde ,. &

tus quos ad (uae Dicecefeos regimen fibi focios adde-

bat, ex eo tempore Van Efpenii patrocinium fufcepit.

D. F. Huens.

Poftremus hicqui Efpenii popularis erat,

quique deinde in eadem Facultate Profeffor fuit, cum

Eam prafíül hic in ejus ingenio , animoque feliciter

comparato fpem collocaverat , ut Romam iter inftitu-

eo intimam , quoad vixit, amicitiam

.

D

fervavit,

guaüque faedus

ens, juni

orem hunc Canoniítam eorum unum effe vel.

let qui ei a comitaru futuri erant.

Cum locus huic itineri non fuiffet ob caufas que no-

Eju:,z'/n Pap«e Collegiutm rebd]'u:.

bis ignote fünt, Van Efpenius in ea Regione conf(titit,

& Maji die 27. ann, 1673. folemni ejus Archiepifcopi

V, Paulo poft, ann. citciter 1677. junior Doctor no-

fler (ein Papze Collegium recepit (ira dictum ab Adria-

juffü, ad Sacerdotalem dignitatem eveétus fuit; ex eo-

que tempore, Sacra Scripture, veteri(que & recen-

no VI. ejus fundatore) , ubi abíque mentis avocatione

tioris Ecclefiafticae difciplinee ftudio fe torum dedidir,

ac fine perturbationibus, Religionis & Ecclefiafticae Dif-

am aliquot in "Theologiam annos imperiderat j at

ciplina ftudio fe addiceret.

Scholaíticarum veluti fpinarum pertefüs , alacrius ju-

Prac(tabat eo rempore Collegium hoc nominis clari-

pluri-

cundiufque Canonum Ecclefiafticeeque Hiftorice ftudio

tàte, & pigtatis laude ceteris omnibus gnumero

us !

3

LiszeRl AnTicULUS TL -

buä) quibus Lovaaienfis. Univerfitas conftat, & hzc

cefis ejus opera ad novam formam -rled*a&a jfniiimz'i otni-

Univerfitas eodem tempore e florentiffimis Chriftiani

niþu: Diecefibus exemplo effet.

Orbis Gymnafiis erat. — Parifienfis Univerfitatis diffe-

€tione veluti quadam, & ad ejus formam infítituta, in-

U:giver]ïm- in Belgio reäi):tegþthid;

eunte XV. Seculo, medio inter habita Conftantienfe &

Bafileenfe Concilia temporisfpatio, peculiariterin man-

VI. DD.van Piane,. Huygbens & Van Efpen in Papae

datis habuit, uteorum doétrinam tueretur, qua ramen

Collegio ex Ecclefiafticis probatis viris fibi nonnul-

ibidem magnas deinceps offu(as tenebras paíffa eft.

los addiderant, qui eorum operibus obíecundabant;

ä—

Firmius ea fideliufque, poft "Tridentinum in primis

erant ex horum numero D. 7nde Ne[fe Sanctae Cathari-

Concilium, fuper gratia & Chriftiange moralis Difci-

na Bruxellenfis Parochus de quo infra redibit fecrmo ; D,

ld

pling puritate, Ecclefiae doctrinam afferuit. Solicitu-

Hocqueux qui ab Auctore Necrologiz Belgii vir fupme

l

do, quoad hxc gravia dogmata, cum folida pietatetam

expectationis appellatur (2)5 D. Steyaertante fuam füb

intime confociata , ejus ad regulam exacte integritatis

Innocentio XI. Romam depurationem follicitus S. Au-

)

fons & origo fuit, qua przcipuorum hujus Univerfi-

guítini difcipulus.

tatis membrorum peculiaris notacontinebatur. Eo po-

Qui in Belgico Clero primas tenebant, ad hoc quafi

n

tiffimum tempore de quo loquimur, id ibidem emen-

Concilium quod femper patebat, fuis in dubitationibus

dationis Theologorum Collegia praefeferebant, utcum

ac difficultatibus confugiebant, Erat Huyghens longe

s

religiofiffimis quibufque Seminariis.comparari, iidem-

plurimis Laicis & Ecclefiafticis, "Theologis, Paftoribus,

ll

que forta(Te praferri poffent, Suo in iis fpiritu cumu-

Canonicis , &c, non modo per Urbes Vicosque Lo-

latos Doctores Deus fufcitaverat, quibus ad inftituen-

vanio proximos, verum etiam per reniotiflima quaeque

e

dám juventurem, formandofque Ecclefiafticos adolef-

Dicecefeos loca diffeminatis Moderator Confiliumque.

centes peculiare ingeriium indiderat. Fuere potiffimum

Qui cetera Lovanienfia Collegia moderabantur, fuum

;ll

DD. van Fzasetz Huygbens quibus Deus ad probatum

& ip(i effe putabant, ut ad eosqui Papze Collegio prae-

opus hoc ufüscrat, Horum primus cum Prefidis mu-

erant, fe cenformarent, & in fua quifque Collegia Con-

nere in Papae Collegio per annos plures defunctuseffet,

ftitutiones inducerent, quastanto cüm fructu in uno vi-

[c,

hoc ipfo ann. 1677. (uz Romarm Deputationis occafio-

gere videbant, Sané&ta hec emulatio fane boni pluri-

ne, fe in favorem D. Huyghens officio abdicavit. Re

)N

mum afferebat , & utrumque Belgium , Hifpanicum

ver(íüs perftitit in Collegio; & quamvis ibiderm fibini-

& Faoderatum eximiis Ecclefia(ticis viris cumulabat

hil auctoritatis ine(fe vellet, non dubitabat 77uygbens,

qui zque populos folide inftituere & exemplo excira-

eo inconfülto, nihilagere. LHac animorum confpira-

re poífent, . Ex eo potiffimum tempore Lovanienfis

tio novam Collegii, totiufque propemodum Univerfi-

Univerfitas digna fuit, que Uriverfale Belgii Semiua-

taris di(ciplina redintegrationem artulit. Id boni exti-

rium appellaretur. ** Novi equidem Paftores (ajebar

;;

ticexhoc fonte, ur nihil admiratione dignius; Gratiae

Arnoldus ann. 1685. cum Bruxellis vitam ageret)

& pieratis a Magiítris in Difcipulos propagata ratio;

Pj

egreíIos ex hac Schola ante 7. aut 8, non amplius an-

Papa Collegium aliorum omnium exemplar evafit; ejus

nos, qui fe füis in Paraciis, fupra quam credi po-

exercirationes D. Van E(pen ad annos prope 26. ibi-

99

teft, ad Apo(tolicam formam componunt, fructum-

dem veríatus, non fine voluptate in fuo Ecclefiaítico

queomni admiratione majorem percipiunt (e). Sem-

!,

Jure univerfo de(cripfit (4). bi fcilicet animadvertit

PL

per Doctor hic eam celebrem Univerfitatem perma-

Belgicos [E'pi(copos maluiffe, quos e fuis in Ecclefize

99

ni fecerat ob ftudium, quo S. Auguflini caleftem

ä:

99

í

u

fpem fuccrefcere perfpexiffent, in ejufmodi Collegia

per Gratia doctrinam propugnabat, 4uar: , inquit,

mittere quam fuis in Seminariis detinere, quippe quos

L

ea inelius coguovit per[pexitque quam quevis alia Eu-

experientia docuerat eorum probatiffimos doctiffimof-

??

rope Univer[itas. J4d eam, (übdit, longe pluris ha-

que quorum fibi operamaddiderant, eosnimirum effe

99

bui, po//quam intellexi, cum in iis regionibus ver-

ui ibidem alti educatique fuerant (/).

Id Alphonfus

39

farer, quam tniva ibidem mutatio

Ll

poft auuos aliquof

de Berghes Archiepifcopus Meclinenfis jam inde a fui

quoed pietatem costigerit (f). ,

Epifcopatus eXordio confpexit; cum enim ftata die Con-

curíui preeffet, qui in Belgio ad Paraciarum collatio-

veipulis fuis Ecclefiajli&æ'Hi/ioriæ

f A,D,; Fan Efpen d.

nem obtinet , in Concurrentium aliis longe aliam per-

ftudium injpivat. .

fpicacie, intentianimi & pietatis vim nactus, undenam

VII. Videbatur u'numïtamen ad inftitutionis in iis mi-

id di(criminis, quareret, celebris Roucourt (c) Bru-

xellenfis Plebanus, Examinatorum unus, eidem refpoa-

rabilibus Lovanii Collegiis traditee perfe&tionem defide-

dit: 5i nominatini, Domine. qui fcientia €9 pietate ita

rari, ut acrius (cilicet alacriufque Ecclefiaftice Hifto-

cetevit pr&flant , Lovauii in quibu[dam Collegsis , eoque

rie ftadium excoleretur.

ld unus e pracipuis Theo-

potiffiznum quod Pape dicitur , €? cui veteranus infignis

logia Facultatis Doctoribus Arnoldum monuit, pott-

meriti Doclor praeft./ Do&orem huuc ftatim. Praful

quam eidem fignificaffet, fibi quidem , univerfim, eam

fibi notum voluit ; erat is D. vaz Fiane.

Nulla inter-

eque atque aliam quamlibet in Ecclefia Theologiaz Fa-

jecta mora eum fibi primum a confiliis ftatuit in Dice-

3

cultatem commendatione dignam videri. «* Eft quze-

cefeos regimine ; Joannem Boonen fuorum Deceffo-

rimonize locus, ita Doctor hic ad Arnoldum, non

rum unum imitatus: eguidem , ita ille ingenue, feztio

nihil Ecclefie [cientiam £? Canonum intelligentiam ibi-

smibi fcientie fatis non effe , ut gregem ducam ipfe per me,

dem negligi ( g). Ita fane. At idne mirum videri de-

d

at Providettia mibi cotcredidit ; at ea faltem. raente

35

bet? (ad

ebat ille, uteum excu(àret. ) Sui funt ho-

fu. ut cupiama ve&le agere, &? , quo voti compos fiam,

?»

minum temporibus fines, nec omnes ad omnia ani-

P

quam optimusm Z beologumi do&iffimumque. Canonzflam

mum Jnrendere po(funt. lId profiteatur. Lovanii

potero, ad tneum conffituendum Confilium eligere. — Hac

animi praeparatione quam , electo vaz P'age, executio-

(4) D. Hocqueux 'Theologiam non fine fingulari eloquenria &

uscone in Pape Collegio profitebatur. Obiit florente ztate, &

ni mandavit, id Zergber aíTecutus eft, ( tefte ipfo Bib-

in fan&titatis odore

liothecee Belgice: Auctore(*) in quem nihil minus quam

gü, pag. a.

Jln'um-i? die $. ann. 169:.1 Vide Eecrol. Bfl.

(e) Epift, 389.

affentationisfufpicio cadere pore(t) ut Meclinenfis Dice-

) Epift. 22 1.

a) 2. Part. Se&, T. cit, X

:

I. cap. IV.

(g) Lovanii magis Ecclefiaftice Hiftoriz quam Canonici Juris

[

b) Ibiden n. XXV. —

ftudium negligebatur. . Quin de P. Lupo dicamus , ad illud pecu.

(c) Videelogium D.

Rouceurz , ann. 1676, fato fandi ; iaNe-

liarem in modum D D. . Snellaerzs, de. Wirze, $teyaerr, Thinrs,

crologia Catholicorum Belgii p. 12 7.

incumbebant, | D D. Hennebel, Opfirats, Claas , évc.. in eo ftu.

(*) F. Feppeus.

dio non erant hofpites & peregrini, Atidn

abfolutum erat , ut. fui(fe

!

on itn-nugxex-is omnibqq

1

Ü optanQum.

Fita Ifmrïmn.

hi.

» Docto-

Nava D. k'mv.'AïN EsPEN,

??

"Doftores, utin'Sacrz *-Scriptur«æ le&ione multi fint,

fpiciebatur, ibidem confiffens ad feptimam ufque qua

"* L

A ÉU

*

Sacrum faciebat, aut ipfius loco- f&cienti humilitér de-

qua:tum alantur ipfi, tum aliosimbüuant, 'S, Fhome

99

"Theologiam:& peculiari ftudio:profeguuntur., & ad-

ferviebat. Precipariter & meditationi pomeridiani tem-

))

modum fédulo :docent. Suus iis infignis Doétor S.

poris initium dicabat, poítihoras duas & dimidium ad

3

Auguftinus-eft, .in Gratiee preifertim negotio ,quod

"ifque'tres, quas in Sacello, aut in horto folus agebar.

Dominicis Feftifque diebus, accurate omnibus divinis

?

ipfi tanquam e:maximis: Chriftianee Réligionis funda-

2

mentis unum 'fpectant. ;Ex'hoc ipfo Parre haufere

'Officiis intererat; quz in S. Petri Colle

-cujus Canenicus erat , celebrabantur, *

giali Eccle*fïa

73?

genuina Chriftianze: moraális:difcipline;principia quae

??

probe'tenenda, 'ut-ad.animarum falutem utilis:ope-

Erat ex ejus Collegii confuerudinibus , t 'juniores

L

ra:coríferatur (4) ,

"Alumni :quicumque aderant, fpiritali receffui quotan-

. QQuantumvis.excufationes ha leg

'itihsæwvideantur,f fa-

;nisaddieerentur, quo germanam Ecclefiaftici ftatus ra-

teamur 'tamen, 'necéffe eft, ad 'Relieionis Hiftoriam

*

'tionem perciperent, aut fanéta jam inita quze in eum

'quod.attinet, ejus amplioris notitie defiderium non

'congruunt, .confilia firmarent. Ad has quoque anno

fine; gravibus incommodis extitiffe. :la -caufa :efTe po-

-cohortationes electus Efpenius cujus fermonum ea fo-

liditas, :ea füit ad affe&tus vis, ut commenfales ipfi,

tuit 'ut ejus:Univerfiratis membra non pauca minus ex-

'penderent, : minifque; profpicerent Romanae Curiz no-

.quod demore nunquam ant

ea, fuum eff: ducerent ad

:unum omnes adeffe.

'Va arropata:jura, :rattonem : malorum 'Ecclefiae qua ex

his potiifimumearrogatis juribus prodiere , 'fpeciminum

Ultro.practerea Doétor hic fibi Le&ione

| äpuai*äc&.

ïlgrovi'dwtiæ -ordo:ab ea poftulabat,

'vim que |Divinee

legii Ecclefiafticos fingulis hebdomadis füper generali-

fubfidia/&*folatia.

'bus & parricularibus Conciliis edendam fümpferat,

qua :Deus. in.,ea itriftia.tempora refer-

-quorum etiam zi mentem magis quam litteram expli-

vabat , '&c,

'Hoc atrentionis & provifionis vitium:nonnulli occa-

«care:ftudebat. .Ex hac exercitatione plura nobis Ope-

J

fioni éffe; potuit, ut animos:defponderent, -eo(que:ad-

ira, 4& peculiariter Tra&atus £jfforico Camotritus dequo

ducere, ut.fe compofitionibus:dederent, .quacum:ve-

infraloco fuo. ln his potiffimum Leétionibus Efpe-

gitatis quidem:rationibus -& candoris regulis :conftare

nius juniores alumnos fuos monere non defiftebar, /74.

non poterant,/fed quetamen, 'haud fatis perfpectaRe-

.dii fuper 'Ecclefie «Hiftoria negligentiam capitale in Ec-

ligionisforma & hiftoria, neceffaria ipfis adjumentavvi-

.clefiaftico vitium e[fe; atque adeo in Canonibus quos

debantur-ad-evitanda: majore màla & .redigenda ad /fi-

-declarabat , quo grave effatum hoc roboraret

á

3 ! LOITIPQ-

nem di(crimina quorum 'nullam :aliam :diffolutionem

rriebat,

perfpiciébant. "Vidébarur , 'rébus ita fe 'habentibus, in

eam :Univetfitatem a:Deo : miffus Efpenius, 'ut aliqua

Ejus.ad Jaborem, & ad paupertatern alacritas,

r

demita$, ejus equamimitas, €9c.

Tationeid bontinduceret, quod.unum eidem deél(T: cen.

fcbatur, :[s'fane pro viribus:operam dedit, uribidem

3JX. De remporis ufu foliicitus, quoad per exercita-

'tiones quas diximus, licuiffet, füis pcculiaribus ftudiis

Eccléfiattica: Hiftoriz , : doctringqueac difciplinae quee

antiquitatem faperet , ftudium afflaret, x ejus fentea-

vacabat, .Ei ne minima quidem diei pars excidebar ; ia

-officiorum , eorum etiam qua ipfe fibi privatim pra-

tia dubio:procul, 'utque ipfius .confiliis obfegueretur,

D. Van Viane iüftituitiri Pape? Collegio Lectiones duas,

fcripferat, ordine mirum femperin modum accuratus,

Sacra& Scripture:unam, 'Ecclefiafticee Hiftoriee alteram;

fibique confítans, 1n hac tamen intenre nunquamque

ac mox'vidébimus.id :Efpenio:cordi fuiffe , ut iis quos

'non occupatz vitae ratione ira libertatem fervabat ani-

inftituendos'füfceperat , pet(üaderet , "Ecelefiaffictum bo-

mus, ut lemper &quabilis , marofitaris expers, leni-

smnen qui'Ecédlifiaftice -Hiflorie ffudium:tieg ligevet , ca-

-tatem comitatemque in. eos ipfüm . profunderer. - Has

pitali-vitio lalorare. "Undenam major his leétionibus

notas E(penius ad ultimun» ufque fpiritum, & quoad

'hominum genus :omne prafedulit. Apertis eque ad-

vis quam ab ejus exemplo e.cujus ore prodibant? Suam

omnetn vitamaddixit Efpenius Ecclefiatticae Di(ciplinee

'verfariis atqueamicis ejus penetrale parebat; & eos qui-

:dem recedentes nunquam non in admirationem trahe-

ftudio que 'fine: congrua Hiftorie notitia'haud probe

percipi:poteft. 'Si hujus infti

tutionis primordiis ea dein-

'bat humanitas , urbanitas , fapientia, aequitas in folvea-

-dis quaftionibusde quibus eum confülturi conflnebant,

ceps fed

ulitas non defuiffet, : quam , 'ut aliquod exem-

plum afferam , D D. JPysauti & :Ferbulfi , addictitfi-

(Novum fplendorem ceteris cjus virturibus afferebat

:alte Efpenii animo infitum paupertatis, fimplicitatis &

mi duo, fi quis alius, .Efpenii di(cipuli -contulerunt,

fuus:L

ipoenitentiae ftudium, |— À terrenis bonis ac digniratibus

ovanienfi Univerfirati vetus !þlendorx.diuzius-»&g-

tiffer-

4

"

multoque minus ullum Beneficium follicitavit aut fol-

licitandum curavit, fed fua femper hebdomadarum fex

27 Papæ fïö'all.egio»,'exerritatz'onef.

: !Ejþmzz þkcü?z*are:

'tenui Lectione, parvoque S. Perri Canonicatu conren-

"VIIL 'Redeamus ad Papz Collegium in quo ;pötï(ïï-

tus fuir, Nullum unquam aliud Beneficium poffedit,

prater Aira in Artefia Canonicatum, quem cum ann,

ipumunoïEfpeniuSI- fibi fedem delegerat, quippe quod

tanquam.eorum omnium qua re&te in ceteris ageban-

1672, obtinuiffet, quinquennio poft in favorem Phi-

tur,'fontem-& formam fpectarer, "Ibi veluti in .cen-

lippi &ivetti, in Theologia Licentiati, ac deinde in

tro-quafique áfylo.conftitit, quod ei divina Providen-

Duacenfi Univerfitate Profefforis favorem, de re&a

folum ej

tia. pófuifle videbatur, ut libere prorfus & expedite ad

us animi preeparatione non ambiguis 'tveft-imo);

intimum antiquitatis ftudium ,& ad Chriftianz pieratis

niis permotus pure fimpliciterque demifit.-

4

,

Patrimonio, ut Efpenius quidem ; -

fatis '(ï;perqu&

officia quaenunquam ab eo fejunxit, animum applica-

ret. ;Per.annos:25.aut :36. quos in hoc Collegio tran-

contentus , femper e S. Petri Canouicatu perceptos red-

ditus, & quodei Cathedra quam profitebatur, afferre

fegit , e. primisfolertie femper & religionis exemplum

prabuit, perfuafum habens tantum abeífe ; 'ut:tempus

poterat, pauperibus refervabat , fibique preeterea, ad

eorum majus levamen, quantüm e proprio ceníu po-

quod iis-exercitationibus devovebat; : de ftudiis deper-

deretur, 'ut eam :potius fedulitatem :celeftia lumina &

terat, fübducebat. Sanéta ductus avaritia fedulo fibi

beneficia ad ftudiorum fructum neceflaria confequeren-

parcior & abftinens, inelu&abili folurn ad 'victum ne-

tur, :Ejus quoad .caput hoc-aequabilitas & conítantia

ce(fitati parebat, Simplicior veítis, magifque vulga-

nunquam non.eos quibus:minus-alacritatis inerat, ex:

ris & minus exquifita füpellex jucundior ei femper &

citavit, Pergebatinter primos ad communium exer-

gràtior; nuaquam non ad omnem fobrieratem & fra-

citationum locütn; interque poftremos egrediebatur;

galiratem in(tru&a menfa, vinoad ufque 77. tetatis an-

:uotidie matuütina hora quinta in Collegii Sacello con-

num abílinuit, quo vel a Medicis ob infirmitates pràe-

*

(4) Reiþþ. ad Prop. Ulter. D, Steyaert &c. n.'X&;. P.97«

Ícripto q:on nifi parce admodum ufuäd?;ï

am

LisrRL . A&T 1CULUS Il.

S

1

-"Tam eximia virtutes, tamque infignes &fingulares

« Ut ejufmodierrorem vitarem, ita animum ad Ec-

animi. dotes continebantur imbecilli mollique corpore

2

clefiafticae diíciplina ftudium applicui, ut ejus fon-

d

quod primo quidem afpeétu nihil minus quam fruftum

?*

tes attingerem, videlicet, fan&ta Concilia , & genui-

hominis exhibebat.

Haud vulgaris viator in quo ma-

?9

"

na Summorum Pontificum, Epifcoporum & Prin-

gna hujus Doétoris exiftimatio curiofitatem excitave-

25

cipum. ( Chriftianorum) Decrera, quibus interpre-

IS

)

r

rat, uno prafentis videndi ftudio, quadam die fe fte-

tum inter ceteros doctrina praftantium , aliorumque

tit ad januam qua ad Scholas Juris Lovanii patebat, ut

,5

infignium Scriprorum lectionem addendam cenfui.

At, non nifi in

2»

ä

»egredientem -commode | intueretrur.

Haud «gre mihi ex his Monumentis per aperti(fima

oculos incutrente homulo qui modeífte incedebat, de

»

rationum momenta conílitit, in Romano íemper

miflis oculis,; curvo corpore, incumbens Domeftici

»»

Epifcopo precipuam, & qua nulla eminentior, au-

brachio &c. füpra quam animo fiagi poteft, obftupef:

95

&roritatem agnitam fuiffe ;; auctoritatem tamen ab ea

gï

cens: Jicciuey in

??

vaga nullifque rerminis circumfcripta pote(tate longe

0

qqiþ«,-ltcznti. apud eggtera.t etiun uatio-

93

mf) vzr .

aliam , quam ei plures Auctores ante aliquot fzecula

35

tribuere ceeperunt, quamque Romana Curie Mi-

l

15

niftri eorumque fautores univerfim obtrudere mani-

d

j D Fan Efpm pe.c:*ülz'am wziigef/üknotæ; i

bus, quod dicitur,. pedidufque nituntur; & id qui-

955

l

X Haüd quærenvdæ proþriæ nota þiu;es in Efpe-

dem non fine legitime £pi(coporum, Paítorum, at-

.fiit vira,. jucundz, fingulares, ab'iis alie quee ita ftu.

95

que adeo füpremorum Princi

j

:diis addiéti: hominis funt. « Cum femper in feceffu vi-

L

auctoritatis detrimento,

pum & Mggiüratuum

E

l

.Xerit, admodum . ibi fimilis, fine munere quod fecum

* [n his- circumítantiis, me nihil utilius

4 in Belgii

»

peculiare commercium traheret, a negotiis procul, ac

potiffimum, . mez fcilicet Patriae ,' gratiam . factu-

Qa

:fufpicione folicitudinis, ut:ea fibi fümeret quae pecu-

33

rum credidi, quam fi 'T'ractarus aliquos in publicam

0

»

Jiariter ei .demandara. non eflfent ,. non alia effe poreft

lucera ederem, in quibus, certis incertifque rebus

; QiLIS n

Y

25

mutruo di(tinétis, füper veteri novaque difciplina i]-

L.

itae rat.iox,-..;.,quam O»pcruqm qua gl—gborg:vit, Hiftq-

L

luftrationes occurrerent & adjumenta quibus utra-

. Atque

'hi,s )pflS 'Monumentis feria tantum & gfaüia

,

que, quoad fieri poteft, conciliaretur.

$

;eventa inerunt; fed qua tramen , compenf(ationis velüti

* ltaque non modo magnum 4e 'ure Ecclefiaflico

.oco ,. fnaxime, fi.quid aliud; cordatos homines & ad

»

utiverfo Tractatum, fed etiam plures (üper peculia-

mentis contenrionern factos afficiant,. eoíque in primis

»

ribus argumentis "Tractatus & Differtationes dein-

qui Ecclefize ftatam noffe cupiunt, füafque ipforum ra.

99

ceps protuli; atque id mihi femper folarii fuit, ut

tiones. & booum publicum cordi habent.

H

iifdem publica fuffra

S

e

gia,

quantum

.. Sane D; Van.Eípen Opera cum 17.& 18. faeculorum

??

quidem judicare

s

potui, non defuiffe perfpicerem.

Eccletia(tica univerfim Hiftoria, eaque peculiariter quae

** Quicunque me peculiariter agnoverunt, de con-

H

ad Lovanieníem .Univerfitarem , totamque Belgicam

))

filiorum meorumin his fingulis emittendis Operibus

.Ecclefiam pertinet, arétiffimo quodam vinculo conjun-

93

purirate fidem facere poffunt. * Ac menihil impedit,

é&a (unt; . Nihil non huc.in üifdem fpeétat; argumenta

»

quin juratus afferam mihi nihil unquam aliud propo-

^

quz fuis.in Siriptis: pertractanda fuícepit; qua eum

»

fitum fui(fe, quam ut pro meis quidem viribus com-

occafiones & caufTee; . utiid. faceret , impulere; metho-

?

muni utilitati confülerem, nullamque me unquam

dus quam in (cribendo f2cutus eft; prudenriee & mo

93

laborum meorum tem

derationis:vis qua;itapraeftitit utaleae pleniffimas con-

?»

poralem merccdem, vgl op-

ls

taffe,: vel percep:ffe.

troverfias, adhibita quoad .i.n(ix—*mos'Qa.cltpatof've animos

*-Nec poífum, quin addam me Divinz miferatio-

1l

circumfpeétione verfare5:impugnationes quas ejus

nis beneficio in meorum Operum elucubratione fem-

Opera-fübiere;-rario qua ea defendit;. prafidium quod

2

per ab- omni odii, ftudii partium & impetus cujuf-

,

er nunguam apud Tudices defuit, . cum eidem licuir fuas

dam fenfü maxime alienum fui(fe , nec folum dediffe

ï

»

operam, ut ne unquam in queftionibus de doctrina

ad eorum

*

Tubu nva-li;aï quærin?onias defep're; &c

?3

aut difciplina,: quas non pertfactare non poteram,

2

od m RUROA L U-87 l-

nimius effem, verum etiam eum ílyli modum &

99

fimplicitatem fervare ftuduiffe, ut nemo meunquam

Efpen ,tæ[uzf O[)erzbus eluch?andif ioem iþ ]u-

L

unus exprobrare poffet, qui cum acerbitate fcr

aeed

ä

:

2»

em, aut injuriofis locutionibus ufüs e(fem,

é

d

E72 enzz'ttef'zdi? á fyzimi prapavatio.

* Circumfpectio tamen haec & moderatio non im-

,

Nxmadvexüombus CJu'as ob Le&ous ocüïös 'ad; fu-

2)

pediit, quotninus ea Scripta in quibus fatis habue-

E

Á

,

3

-

;

perioris Articuli. calcem pofuimus , fuper Efpenii

35

ram candide & fimpliciter veritates exponere quas mi-

peculiaribus generatim notis, non nihil'addamus , opor:

9*

hi-Deus noras voluerat, offentioni quibufdarn effent,

tet ;; fuper.confilioac regulis qua facem in . fuis ei (tu-

?5

E

hominibus fcilicet impugnare paratis, quidquid eo-

diis f(orumque Operum elucubratione pratulerunt, id

)*

rum privatis rationibus, & dominandi qua aguntu

ipfe. profitetur- n

e2

??

ï'-

genue. in Apologetico Mormmemo

-

cupiditati aliquid obitaculi affzrre potett.

quod (ub vitz finem contexuit (2 ).--

* [nter hujus generis homines cam ver(ater, haud

f* Cum 30. circiter annos natus (inquit Efpeniüs in

)

mirum rnea quidem Opera oppofitiones fübiiffe, ere-

» hoc Monumento). Doctoris in Jure.Civili & Cano-

., ;

brafque in me vexationes traxiffe. ;, Subdit Efpe-

;:

j nico pileolüm ,. & . Presbyteratus- Ordinem füfcepif:

nius harum vexationum breve compendiun

» fem, meo quidem .flatul- pecaliare Canonici quam

nobis erit in horum monumentorum ferie.

2 quod llgli

»

Civilis Juris (tadium magis congruere credidi , quip-

. Occurrit in füpplici Libello quem Julii die 13. anm,

5

pe unum multo magis quam alterum ad.Ecclefize dit

1719. Confilio Status Bruxellarum exhibuit Efpenius

.ciplinam illuftran

d

1

L]

'gm ejufgue notitiam —eghibendam

(^), eque fimplex & congrua caufarum expofitio quae

,5

- cóonferret.

Doctorem hunc impulerunt, ut ad publicum bonum

« Vix dum id S

tüdii primioribus labris, quod dici-

laboraret, rationifque qua laborem hunc executus eft.

*5

tur, deguílaveram flatim. perfpexi Canoniítas, feu

- Declarat * non (ine obfervantia fignificatione, fibi

potius, fi ita loqui licet, Decretaliffar bene multos,

» Qquidem, ex quo pro füa profetfionis ratione fe Ca-

Lu

' parum in Eecclefiaftica antiquitate verfatos falfa plura

M

)

nonico Juri addixit, ex 40. fcilicet & amplius annis,

| principià (tatuere, jnfirmi(ve probationibus, aut fpu-

H

?

id fuiffe principii loco , ut dogmatum fítudio quae

»

.tiis Operibus fülcire vera dogmara qua fervabant.

35

fere docentur in Scholis, Sacras Litteras, veteres

(a) -Vide Monum,

) Extattypis edita ad frontem Colle&tionis a&orum proceffus

-höcuiill lovo Su'pp'leme?to; Pa-»rt.;—V.rLib';

«ontra D, Govarts; hoc titulo: 7Equizas fenzensia ,: dr'c,

IH. '«Lin. 9.

»

a*

6

Vi*m D. Vawu EssEX,

[ 4—-2

--

traducentes qui fAulfum ekj&riþþmt & de fuo pavum ela«

—

,,-V Canones & puriorem antiquitatem adderet, ad quam

» Regulam decifiones Decretalium & rece

Amiorum Au-

boraverat, eidem optimam,; qui vellent; Apologiam

3

» €torum fententias exigeret.

corifecerunt,

-— — 6— . U

* [nter alia, pergir, in hoc ftudio graviffime tuli,

» quod recentiores Auctores modum praetergreffos

"

Efpenii polgmicorukz Opgrum- peculz'a;"e: note.

b od

» contendiffe perfpicerem principia fanctioribus Prin-

99

cipum juribus contraria ftatuere, ià eorumque detri-

II. Claffisaltera Scriptorum Efpenii &omplc&itur po-

99

mentum ; Ecclefiafticam Jurifdi&tionem longe ultra

lemica ejufdem Opera. — Occurrit in his eadem atque

55

ejus juftos fines producere; e quibus principiis paf-

in didacticis methodus, eadem perfpicuitas eademque

foliditas; at enitet peculiari quodam & admodum raro

- —— EM WR

55

fim, nec fine periculo Sacerdotium ioter & Impe-

rium litigia prodiere que non folum publicam tran

titulo füavitas, & moderatio.

Nihil non ad omnem

uillitatem turbarunt, fed triftiffimas etiam concuf-

lenitatem tran

uillitatemque compofitum , & ab omni

P»]

í

L»]

ionesin firmioribus Regnis ac Ditionibus excitarunt.

acerbitatis fen

1 ítudioque partium alienum eft, perin-

de ac fiid unum ageret ibidem Efpenius, ut veritatern

** [d me impulit, profequitur Efpenius, ut in meo

99

u

ris Corpore meifque ceteris Operibus quaítiones

ftatuerer, quin ejus Adverfariosimpereret. Si quid Ef-

2

1

penius in hoc Scriptorum genere peccat, unum for-

ifcuterem qua fpiritalis & temporalis Poteftatis fun-

,)?

damenta, originem & naturam afficiunt, eaíque e

taffe peccat, quod prater modum Adverfariorum fuo-

9?

Scriprure potius ac Traditionis auctorirate quam ex

rum perfonze parcit, quorum nomina fere femper fi-

9))

Decreralium decifionibus & recentiorum Auctorum

lentio tegit, tametfi, cum effent Ecclefiafticae doctrinze

» fententia dirimerem, ^ Atque hec ipfa agendi ratio

& Civilium legum hoítes, infignes ei cau(ae fübeffent,

» in me Theologorum anitnadverfionem traxit qui Ro-

cur eos proferret. . P, Dolbtcque Dominicanus qui eum

» mang Curic afTentari ftudent, aut fuam omnem fci-

probe noverat, ad P. Alexandrum confratrem ita: sf

» entiam ad nova quadam tmmno

pume'nta ; « Scholæ

verbis durioribus fuos notavet "4dver[arios , adduci sun-

» fübtilitates attingunt.

quam potuit Efpemius (c). Hac moderationis vi nihil

L-— W m———————L N m E us - !

magis eum amore & exiítimatione dignum reddere po-

ARTICULUS III.

terat, ejufque " Adverfarios armis exuere , fi partium

fludio minus abrepti fuiffent. . Id autem potiffimum

Operum Efpenii gcne;atim notio, & divifio.

mirari fuübit hanc moderationis vim nonex imbecillita-

te aut timiditate quadam ; fed ex caritate, humilitate &

"— ^^ 3.v5

Dida&ficorum Efpenii Operum wotio.

1

pacis ftudio fluxiffe,

—

p

T Efpenii ejufque Scriptorum peculiares notae

Ceterum circumfpectiones ha per(onas tantum fpe-

—

——

I.U

ob oculos aprtius ponantur, haud inutile fuerit

&abant; nihilque detrimenti veritatiafferebant, Hanc

in plures ejus Opera Claffes tribui , & in fingulis Claf-

femper Efpenius ad extremum ufque fpiritum propug-

fibus id potiffimum animadverti quod Scripta diftinguit

navit, ea fide, alacritate, conftantia quz Fidei Con-

que in iis continentur. In didactico genere ver(antur

feflorem deceret, eaque peculiari laude, ut, cum pro

ejus Operum pleraque, . Status vi publice inftitutioni

veritate per otnne vira tempus perpeti & pugnare ne-

addictus fua omnia ftudia huc referebat , eorumque fru-

ce(Ie habuifet, fatis felix effet, ut ad ejus defenfionern

in exilio ac fub perfecu

&us quotannis edebat , di&tato in Levanii Scholis ali-

Fionis- guaü malleo mortem oc-

u

o peculiari Tractatu quem perinde fedulo ac pralo

curmberet,

r

atim tradendum elaboraverat. Ejus primi fcetus nihil

E.fpenii polemica Opera tion minus commerldatione

t o«mo AUE o MTM TUEEP " EEemtem&

fere aliud quam fcripta funt qua Difcipulis fuis tradide-

digna materies efficit.

Poteftatum duarum abfoluta &

rat; €o tamen in pretio ab omnibus habita, ut non fe-

libera vis, earum auétoritatis limites & amplitudo, ea-

mel ederentur, in plures Linguas aliqua verterentur,

rumdem prarogativa &c. facra auétoriratis Epifcopo-

omnia denique in unum corpus conjungerentur, hoc

rum ceterorumque fecundi Ordinis Paftorum divina in-

ineunte faeculo, cum nempe magnum ejus Opus fuper

ftirutio, eorum neceflaria jura, privilegiorum ad eof-

univerío Ecclefiaftico Jurein lucem editum elt.

dem fpe&tantium ratio &c. oppre(Tarum Ecclefiarum

Methodus, perfpicuitas, delectus, eruditio, folidi-

defenfio, eorum pariter. qui vexatam veritatem pro-

tas generatim infigniunt Efpenii Scripta, ea peculiari-

pugnarunt ; horum innocentia demonfílrata , eorum-

ter quae didactica nuncupamus. — Hac eum laude dig.

dem Adverfariorum injuílitia patefaéta &c. ejufmodi

num omnes emuncte naris viri & a partium ftudio li-

funt argumenta polemicorum hujus Doétoris Operum

beri, dum adhuc in vivis ageret, & quidem mature

argumenta quorum rationem in hu

,

jus S;ripti ferie fin-

admodum cenfüerunt. . Eum Dupinius, aut potius con-

gillatim reddemus,

tinuatio ejus Bibliothece Auctorum Ecclefiafticorum

Cum f(üper hac argum

entorumx varietate difputatio

XVII. feculi (a) imter noffrorum temporum Cauoniflas

diuturna fuit, Operibus pluribus caufam prabuit, con-

fecuta deinceps evenra complexa eft, nos quidem haud

fumma cum utilitate accuratiffimaque imetbodo fuper 9'a-

ve Canonico defudaffe teflatur.. Eumdem fecernit a Ca-

quam moris eft, longiores füimus, autad unum eum-

soniffarum vulgo qti nec norutt , uec proferunt nifi ( no-

demque titulum omnia retulimus, quo melius Lector

vi) Canonici 9'uris corpus , prout gyavibus principiis ui-

eorum gravitatem , vinculum & confecutiones perci-

titur, nihilque proponit, quod non probet Sacre

peret. ltaque fufiores illuftrationes occurrent füper

Scripture au&loritate, Patrum tefflimoniis, Coaciliorum

Operibus, quz peculiariter Efpenius in vite curfu con-

Carnonibus €? probati[fitnorum zuter veteres €9* recentiores

cinnavit, ut Principum juratueretur. Intimaeruditio

"duBorum [ententüs 5 prout denique ejus Opera tibil pvo-

& maxima in ejuímodi falebrofis argumentis cura per-

$e funt aliud quam continuus ad/citorum Locorum con-

ficiant , oportet, ut hec Operaapud eos omnesin pre

zextus , fed qu& ad ejus [cepusm tendunt omnia , €9' folide

tio fint qui imperium tenent; & quorum eft contra Ec-. ,

ffatuuut quod effendeve in animo babet, Hoc elogio ma-

clefiafticorum ambitione tumentium molimina tempo-

jus Auctori cuipiam texi non potefl, In dogmatis &

ralem auctoritatem defendere.

Monumentum ad Vin-

Ecclefiafticae difciplinae negotio non ratiocinatio autin-

debonenfem Aulam meníe Decembri ann, 1725. aLo-

ventio locum habet, fed corum pretiofa collectio qua

vanienfi: Medicinae Facultate Vmi(ï'um enuntiabat jurium

a Majoribus noítrisaccepimus. QQuamobrem cum Ad-

13

Sufpicioni fübeft Au&or hic qx;i vr').lue'rit ita qüidcm de Monu.

verfàrii i.?/ü,(lz) deprimere voluerunt, ut Scri-ptorem

mentis & Confültationibus vindictarh fümere quas Efpenius edide.

rat in caufa Decanatus Canonicatüum & Cathedralis Ecclefie Tor-

((i) ..,,,Pxoföc':utio V. Parti$, 'de Auäcribus vivenribm., typis

nacenfis, Belgii Faederati judicio ann, 1710. & 1711. in qua Lan:

edita, ann, 1710.

(b) Abbas Langlet in do&orum virorum Ephemeride , menf,

glet acriter centra Steterat.

à

. (&) Praf, hift. ultimz Edit, Operum Efpenii ann, 1753. P. 1V.

Fe)runr.-ann; 1716.

&

Lisz& L. ÁgTiCULUS lL

7

(s

t? pravogativarum ad. Principes pertiuentium . Efpenio

ejus Ecclefie res geäas & jura quod attinet , Ápolo.

rmiorem vebementiovemque defenforem effenon poffe. — E

giarum abíolutam feriem conficiant, a vexationem ori-

haec quidem haud exaggerara eratloquendi ratio. Ad-

gine quas páfTa eft, ad ejus ufque liberationis exordium,;

ditur in Monumento ipfo, & pari fane jure, hunc ve-

Ultrajecti Archiepifcopisreftitutis, eas proindein Sups

nerandum Presbyterum ad Sacerdotii &9' Imperii bonum

plementi Parte IV, collegimus ; horumque Monumen-

àn onni vita indefeffum incubuife 5 idque teflari ingen-

torum peculiare Caput (a) defignavimus ad Hiftoriae

Q

ten ejus Operum , Refpon[orumque &7 Confultationum

profecutionem cujus notitia neceífaria eft, ut earüm ar-

N

numevum, qua e&que ac per[ecutioues quas proinde pertu-

pumentum probe percipiatur.

ie

lit, ejus celebre uomen , auctoritatemque [pe&landamn in

Idem quoad Confültationes preflitimus quas Efpe:

R

*

nius in Congregationis Oratorii Belgici favorem edidit,

Jamiuata futit,

giozibus pluvibus veddiderunt , per quas kæ(' Opera dif-

H nobis locum prebuere, ut in peculiari Articulo

H

(^) compendiariam hujus in Belgio Congrepationis

l:

Efpeuii Epiftola.

Hiftoriam exhiberemus, adderemulque difcrimina quae

ob veritatis ftudium pertulirj queque Efpenium, ut

f

III. Efpenii Scriptorum tertiam veluti Claffem ejus

eam defend*eretk-, kimpul*erü'nt:.

[^

Epiftolae & Confultationes conflituunt , nec eumdem

j

quam cetera minus exhibent. Epiftolas paucas fcribe-

£jþmii ad fuam ipfius defeufionem "S*c7iþtäa

le

bat Efpenius.

Que a nobis colligi potuerunt , novi-

que ejus Operum Supplementi III. Partem conficiunt;

V. Eapoftremam Claffem inter hujus Do&toris Sciips

l

plereeque omnes aut te(timonia veritati & innocentiz

ta conficiunt qua in plurium Proceffuum curfü quiia

apud Poteftates exhibita, aut ad Canonicas quafliones

eum excitati funt, ad fuam ipfius defenfionem elabo-

t

Refponfía fünt, Quasad D. Hennebel apud Innocennum

ravit Exhocgenere unum tantum occurrit in poftres

h

XII. Lovanienfis Univerfitatis Deputatum, quoad Ro-

ma ejus Operum Editione, nempe, zZu&lorut t? Mo-

ma verfàtus eft, quas item ad D. vaz de IVeffe S. Cathas

il

minentorum fuper ejus Proceffu contra D. Govarts Col-

3-

rinz Bruxellenfis Parochum fcripfit, quoad Lovanien-

le£lio5 qui proceffus in ejus favorem deciíüs eít Fe-

fis fraudis infigne negotium perduravit, eae tantum pro-

bruarii die 23. ann, 1722. Magni Concilii Meclinenfis

prie pure. puteque commercii & familiaritatis Litterae

Sententia. Eft huic Opüfculo titulus * ZZguitas Sen-

d.

dici poffunt.

Earum feries ephemeris veluti quadam

tentie €?6. Nos alia plura in novo Süpplemento col-

eft, in qua Auctor iis ad quos fcribit, preecipua mag-

legimus, Eju(modi fünt proceffüs A&a in P. Defivant

ne ejus duplicis inquifitionis eventa fignificat. Cete-

infignis fraudis occafione, ob quam e Belpii finibus ann.

Qu

rarum ejus Epiftolarum multe mittuntur ad Innocen-

1708. expulfus fuit, quod Efpenii sliorumque plurium

c

tium XIl. ad Sanctee Romanz Eccléfiae Cardinales, ad

in iis Provinciis Ecclefiafticorum virorum nomine exe-

Imperatorem Carolum VI. ad Suz Imperialis Majefta-

crandos libellos cudiffet, Dignum fuiffet negorinm

"

tis Miniítros feu Confiliarios, ad Principem Eugenium,

hoc, dequo fufe, prout rei gravitas poftulabat, in Efpe-

ad celebres quofdam Epi(ícopos &c.

Ei nonnullae cum

nii vita aperetur. Ejus tamien coinperdiaria tantum

E.

pluribus Lovanienfis Univerfitatis Membris, aliifque

notio exhibita ibidem eft, quia fufius pertra&tarum ocz

Belgicis Ecclefiafticis viris communes funt, quos im.

curret in Mozumentis ad Lovatienfis Univerfitatis Hi-

«

pugnate non unius veritatis amor & defenfio eidem de-

Jforiam utilibus €?c. ( Cap. V. Art, IV.) & quia pra-

vinxerat ; & ex his quidem poftremis IIL. Partis Sup-

terea admodum enucleatam ejus Hiftoriam, ann; 1716.

plementi Liber alterrcoalefcir.

protulit D. Petztp

ied Do£tor Sorbon. hoc titulo : Pazey

Defirantíeu Lovanienfis fraudis Hifloria.

.....

Ejþäm'i Confultationes.

Fadem elt ratio Collectionis Opufculor

um

àd pro-

ceffüm fpectantium qui in Do&torem noftrum excitatus

IV. Efpenii Confultationes eque pretiofum ejus de

fuit, füper ejus Confüultatione in favorem Ordinationis

veritate veritatifque Defenforibus follicitudinis tettimo-

D. Steenboven. Archiepifcopi Ultrajectenfis, impreffae

ï

nium füunt.

In novi Supplementi prima Parte collecta

hoc ritulo: Caufa Efpeniana ; eorumque qua fpectant

earum plures occurrunt; quin eee numerentur qua jam

ad Meclinenfis Archiepifcopi in eum a&ta; occalione

Dl

extabant in ZZpperndice ad ejus ''ractatus de P/acito Ae-

fubfcriptionis pure & fimplicis Formularii Alexardri

gio, & de Recurfu ad Principem , itemque ad. frontem

VIL. & Bullae Unigenitus, Occurrentin novo Supple-

Voluminis IHI. poftrema Editionis ejus Operum ann.

mento Scripta ad unum omhia qua eo ipío tempore

1753. que in Tomo VII, Editionis Balleoniana pro-

fuper hoc duplici negotio, feu Letine; feu Giallice ty-

l

ftanr; E. Confultationibus in novo Supplemento colle-

pis edita füeré, &alia pluragravia opufcula, quc non-

&tisaliqua jam tum e prelo prodierant, Auctore ut plu-

dum publicam lucem afpexerant. Qua reddenda fuit

rimum confentiente , cujus animum Hhaud fregit cavil-

hujus poftremae Colle&tionis ratio, nobis locum pree-

lationum aut perfecutionum timor, quibus ob eas ipfe

buit, ut, quoad hec negotia duo, qüse fuerit Efpenil

:ï

fubeffe poterat. Nec defuünt in earum numero quas

confiliorum rerumque geftarum feries, aperireinus.

1-

ipfe defendere coactus fuit contra Scripta qua livorex:

Poft communes has fuper E(penianis Operibüs ani

r

prefferat, & quz non alio fpectabant, quam ut eum apud

inadverfiones,

rádüm facimus ad fingula, ftaruentes;

,-

Principes perderent.

quoad pet nos

g

e

ri poterit, tempus quo fcripta fünr;

[

De Efpenii Confültationibus haud hoc loco pluraj

eventa qua iis occafioniem praebuerunt ; eademve co-

eos peculiaris Articulus exhibebit; Monnunquam in

miráta vel fubfecuta funt, & quidquid ad Hitloriaii

novo Supplemento brevibus Adnotationibus auéte fünt

notandum continent; neque enim lioc locó dogrmati-

qua remittunt ad Opera typis edita , ubi quod eít in

cam omnium ejus Operüm analy(in exhibendam füfci:

lifdem hiftoricum , continetur.

]

pimus. Satis habebimus effata précipüa qux comple:

J

Inter has Confültationes, non alia tnajoris momenti

&untur, innuere, eaque in primis qua alicui cóntefta-

fünt, quam quibus Efpenius Hollandiae Catholicam Ec:

tioni obnoxia fuere, ab Operibus exordienites, quait

l,

-alefiam defendit.

Harum plerzque vix exaratz typis

variis Editionibus Operum Efpenii colle&a proítanr

)l

tradite ; nunquam tamen in ullame pluribus ejus Ope-

(a) Cap. V. Libri 1IÍ;

rum Collectionibus relatefünt, Cum ha quidem; ad

4) Lib. HL cap, II, Art, ii

r

LIBER

o

-"VtTA D. VaAN EsPzN.

X

Low

L

6

e

bIBEO-.11.

$

f

UM ESPENII,

UJE IN VARIIS EJUS OPERU

M

e

,

NOTIö SCRIPTOR

LLECTA SUNT.

gf

p€

EDITIONIBUS CQ

ARTICULUS I

ris fuit, ut Ffpenius Cenfuras quas pröviderat, ante-

i

verteret. Acrius DiíTertatio quam provifum erat, cum

V

vix prodiiífet ,

impugnata fuit; Thefibus & Libellis

u

De Proprietatis & Simonie vitiis quoad Religiofos &

qui, in Adverfariis quidem,

V

- Religiofas.

pluribus locum preebuit,

erbitatem olebant,

non nifi partium ftud

ium animique ac

])(

Ultra biennium exarfit. difputatio

, religiofeque Pro-

f

DISSERTATIO.

prietatis fautores nihil intentat

um reliquerunt, utei per

tit

Hujus Dz'j]'ertatz'oni: totio.

inuftam Efpenii Scriptis infamia! notam finis impone-

t

retur.

Ea Romam denuntiarunt, & ut damnarentur,

af

acriter inftiterunt.

At eorum moliminum inutilitas ni-

OS quidem non aliud Efpenii Opus ante Differ-

ql

hil aliud egit, quam hujus Do&oris ejufque Operum

d

-N

tationem de regularium feu virorum feu feemi:

narum Peculiis, & Simonia publici juris factam agnof-

gloriam extulit.

Ab hujus difputationis de(criptione libent

er abftine-

r

cimus, Ea primum impreffa Lovanii ann, r684. uno

Religiofo-

Volumine in 12. pag. 400. hoc titulo : Differtatio Ca-

remus, fiei nonnullorum tantum juniorum

j

rum licentia, fuafque laxiores confüetudines pu

rgandi

nonica de Peculiavitate i Religione 67 Sz'mom'q circa in

cupiditas ortum preebuiffet. — At id folum occafioni fuit,

greffum Religionis.

Primi hujus E

fpenio indiéli belli gennina caufa confilium

)

obare ag-

extitit a laxatee mor

alis doctringe fautoribus jampridem

yr

In hujus Differrationis I. Parte Efpenius pr

s Re-

initum , ut S'azfenifimi & Rigorifini perfona veluti qua-

;jreditur , cum paupertatis voto pugnare ; privati

utaliqua penfione aliove

dam in Ecclefiam indu

&aeos omnes involverent obre-

d

ligiofis id libertatis relinqui,

inionibus refragarentür.

redditu, quod Peculium dicitur,

proprieratis titulo u

gerenrque qui noviseorum op

1

ictam Simoniam efTe,

Ejufmodi infimulationes acrius

quam unquam antea Lo-

f

tantur. Statuitinaltera, propried

.

vanii rurfus excitatee fuerant occafione Decreti Inno-

ab iis qui fe fiftunt Religionem i

ngteffuri, dotem exi-

centii XL. (a) contra moralis huju

s doctrinz Propoft.

gere aut ftipulari."

fiionum Auctores

Quia duplex abufüs hic. mal

o'quodam fato latimm—e

tiones LXV, Jefuite harum propo

l[;ï

dedere Operam , ut impetum per ha

s novas accufatio-

graífabarur, provide

bat Ef(penius fibi adverfarios non

H

ovanienfem Univerfitatem fcinde-

defuturos; at monet 1

n Prefatione, fibifcandali genus

nes infrinzerent, L

i

le-

rent, ibique fibi a

(leclas compararent. ldem prafti-

hoc non eju(modi vi

(um eíTe, ut proinde a veriratisc

11

fenfione defifteret cui profeffionis füe vi fe devoverat.

tere in Auguftinianoru

m Religioforum Ordine, quo-

rum plerique fui fanéti

Patriarchae doctrinze maxime ad-

Sicontradictionis timor, inquit, impedire debet, ne in

cum laxiorum

abufüs reclametur, filendum ergo erit.fuper iis omnt-

di&i funr, & quod inde confequitur ,

Cafüiftarum (yftemate ex diametro pugnant.

Nacli

bus qui in Ecclefia c

ommunes, nec fine cu uí(dam aucto

.

iores ambitione tumentes Reli-

ritatis robore, jam eva

ferunt; paffim enim triftibus his

funt in hoc Ordine jun

qui proprii Corporis rat

iones & principia

miferi(que temporibus /te

formatoves , Sanfeniflas , Re

giofos . duos

ddam detevius , eos omnes

prodentes ,

fe totos iis dediderunt, omnique iniquita-

ligiofi Status boffes, nequid a

De PP. Chezaerts & Defirantloquimur,

haberi cernimus, quibus fatis

animieít, utin eju(modi

ti manciparunt.

maxime licet ceteroquin Evasgeli?

qui duo, fed alter poriffi

mum, precipua inftrumenta

abu(us invehantur ,

nulla ratione habita,

Regulis aut canonice. Diícip

linee repugnept.

fuere quibus Jefuite ufi fünt, ut,

.

s rationibus concedendum

veteranos Lovanii Doéctores impe

terent, eofquein pri-

Id unum Efpeniustempori

credidit, ut rem humanius attingeret; duriore

s ipfas

mis qui de S. Auguftini doctrlna fe maxime folicitos ex-

hibebant. His poflerioribus Efpenius per commer-

horum abu(üum notas füpprimerer, quasin Canonibus,

aut probatis Auctoribus comperiebat ;

diligentiufque

cium & principia devin&tus eidem fato non fubefTe non

s diceret, quae Sacra

poterat.

caverer, ne quid nifiiis ipfis verbi

Ecclefiae Canones , Religiofi Sratus Regulee,

Quia quo

d fuee vf'uper 1'eligio(ä paüpermte DiHerfa-

Scriptura,

tlonis occa

(ione expertus eft, nihil

, utita dicam, aliud

Summorum P

ontificum Decifiones, graviffimi quique;

Lovanienfis in primis Unive

rfitatis Auctores adhibui(-

quam prima velitatio primumque

fpecimen, .in eo pro-

inde non nihil immorabimur, ut,

cujufmodi contradi-

fent.

bi confuluit, ut eorum qxiæ (cripferat,

&ores & contradictiones extiterint, quibus deinceps

In eo etiam fi

obnoxia fuerunt Efpenii Scripra, in anteceffum intelli-

Examinatores & Approb

atores, eceleberrimis in ea Re-

DD. Cuiper & Pafinans felige-

gatur.

ï

gione

'Theologis duos,

ret.

Hi doéti piique Ap

probatores haud fatis habuere

Opera zi

bil comtrarium fidei bouis-

Seviptorum index qua prodieve fervente difpu.täiom dt

pronuntiare Efpenii

vitiis proprietatis €9c.

DN NUOC OE P CERRESUPIP at RNSRRHIRIR O OTRT TP AE

ue moribus continere ; Au&

oris praeterea principio-

tum foliditatem eximiis laudibus extulere. Admiratur

& Simorii-a Differtatio

Cuiperus Efpenii commendand

os in Differtatione co-

III. Efpenii fuper Propriketate

* Sanétum Monafticee

ann. 1684. füb Tulii menfis finem

prodiit. Infequentis

.matus, ut, quantum in eo eft,

pugnandas "Thefes ex-

vitze Inflitutum in priftinum fplendorem reftit

uat, &

Augulti die 19. P. Clezaerts pro

pofüit, in quibus huic Scripro fe

maxirme infenfüm per-

abufus evellat, quosreligiofz Difciplinz mollior re-

idem ferc rempus P.

Pl

miífio in illud induxit, Optancd"im effer, profequi-

fri&ta fronte profeflus eft. Sub

JWinants, ex eodem Ordine, fuper

hac ipfä re fufiorem

3?

tür, uthujus Operis emiffio fructum ederet, qui Àu-

, Otio-

L

&oris vehementi de Ecclefiaftica Difciplina folicitudi-

Libellum edidir, Utrique refpondit Efpenius

E

bri labente menfe, per Scriptum cui titulus: Zindicie

?»»

ni refponderet. ,

Proximo Decembri menfe, novum

Differtationis £7c.

Impugnationis quam [ubiit , cau[&.

(a) Decretum boc follicitaverant & obtinuerant Deputati Lova-

nienfés & peculiariter D. Van Viane Prafes Cellegii Paps; ubi de-

gebat intimus ejus amicus b(penius.

II, His omnibus circumfpectionibus haud fatis robo

Scrip-

hd

LiszEn II.

ARTICULUS I.

9

nes quinque continentem; quod isfe non nifi per inva-

Scriptum extitit P Clenaertfii fcetus infcriptus: Obfer-

vationes compendiofo &?c, quas confecutae "T hefes unde-

fionem contra Éfpenium feciffe profitebatur; Inerant

tertiae Corollaria 32.in quibus perficere Clenaertifius vo-

cima Decembrisdie propugnate , Prafide P. Pauwens.

Novas P. Clenaertfius "T hefes protulit die 9. Julii & 7.

lebat, ut hujus Do&toris principia veluti Monachis in-

di&tum bellum , Religiofique Sratas damnatio, qua in

Septembris ann, 1685. Prodiere fub idem tempus Pa-

rentbefes €?c, quas P. Defir

antius contra primam & fe

eum famz atque adeo vita jacturam pertrahere poffet,

In

Ípectarentur.

* Ut hujus pii Jurifconfulti ( Van E(-

cundam Efpeniana

Differtationis Partem afferuit,

(i nubem firmus excepit EC

?5

penii) fenfa, inquit Arnoldus, duriora quibu(dam

gruentem Libellorum qua

35

penius disjecitque per 7ppendicet

n ad Fiudicias Differ-

Monachis viía effent, qui fateri debenr in fuo ipfo-

»

rum Ordine non deeffe, qui magis quam ip!i f? re-

tationis &g'c. que eodem anno, O&tobri men(ead finem

vergente fepr

odidit. Menfis Januarii die 30. infequen-

35

gulis addiétos profiteantur, (ejufinodi funt 10 Gallia

)

quicunque in Bituricenfi Provincia verfantur;) eftne

tis ann. 1686. . P. Clenaerts novas Thefes propugnatas

voluit hoc titulo: Corollaria de tradu(ío Monacborum

»

proinde, quod dicatur iis bellum inferri, eos calum-

»5

niis imperi, eorum nomen deteri, qui vero nihil

peculio oligopbantaflica &?c. . Corollaria haec erant nu-

9?5

praftiterunt; quam opiniones quas veritari confen-

mero 32. Singula impugnavit Efpenius in Scripro cui

»

tirulus: Brevis Refpon[io €gc. P

. Defirant ex modera-

taneas crederent, propugnarunt, minis deterrean-

Efpenii accufandi

95

tur, fore fcilicer, ut ita a Monachis habeantur, fuo»

tione que eminer in hoc Refponfo ,

Monacbos,

anfam arripuit, quafi palinodiam cecini

(Tet.

Scriprum

rum utconfiliorum eofdem paeniteat : ;

in

quit P. Clenaerts, 22 pace relizque, ficque AANIM AAE

quod hoc confilio vulgavit, ia triviis, & ad fores Ec-

clefiarum & Collegiorum Lovauii, dedito ítudio, af

e? FM tue plurimum confulueris ? ('T'hefis diei 30.

Januarii ann, 1686.) ( €)

fixum fuit (4) his verbis infcriptum : Pa/modia Cla-

Fan Efpen S'ur. Utr. D.2 Pro-

Ejufdem 'Theologi Epiftola 314. eximia commendat

l

viffimi D. Zegers Dern,

fc:/]öïi! .

Hic idem Pater eodem tempore Libellum

Efpenii Opera, fimulque ejus Adverfariorum, & pe-

alium hoctitulo emifit :

Epiflola familiaris&gc. — ltpe-

culiariter Defirantii fcripta notat,

n infigue hujusrei

1

nium accu(àang , qui in pracipuis articulis, capztali cor-

fpecimen, Attulerat inreralia, quo

jam diximus, con-

:

tra religiofam proprietátem Efpenius Clementis .VIII,

ruptieze , depravaffet Clementis VIII, Bullam patlim

in hac di(putatione laudatam, quippe qu& conrra reli

Jaliam quam tres deinceps aut quatuor Sunini Ponti-

|

fices confirmarunt,

Argumentum hoc in hominem ul.

giofa proprietatis vitium luculenüflima , fi qua alia,

"

auétoritas effet. — Diluit evertitque funditus has varias

tra montes, Defirantium . fcilicet, ineluctabile videba-

tuür,

accufationes Efp:nius edita 44po/ogiagv. — Addidit De-

Ab eo fe Pater hic expedire non potuit ( ia Zpi-

firantius Palinodiam. Palinodig , & Thefes 2. Septem-

flola familiari quam primam protulit) nifi per(uadere

At ani-

bris die ejufdem ann. 1686. propugnatas.

His poftre-

ftudens Bullam ab Etpenio corruptam fuiffe,

3

mo conviétus eam jactatam corruprionem nihil demum

mis Libellis permotus E(peniusnovum ad ejuf(dem men-

fis &inem Scriprum edidit hoc tituloi. Peculia improba-

aliud quam puram putamque chimaram e(le, aliud, in-

quit Arnoldus, effugium comperit, ut huic moleftiee

a t9c. cum prima /ppendice.

Denique"Cl«:naertiius

fceenam abfolvit pluriuim libellorum Collectione quam

fe.eximeret ** ejufmodi Bullas, iaquiens, non am-

,

plius obligare, cum per annos 40, fervatae non (ünt.

infícripfit: Sufammainnocens C9'c.

Refpondit Ifpenius

"Appendiee altera. (b) quam addidit Scripto: Peculia

Tam vero contendit 40. & amplius annos ab hujus

?5

;l

improlata; atque ita miíera hac conteftatio tandem

Bulle poftrema. per Urbanum VIIL. coufirmatioae

»

excurrifle, eofque Regulares) per hos omnes an-

ä

aliquando finem habuit,

,

,5

nos in poffeffione perítin(le, ut femper id agerent,

»

quod Bulla religiofe paupertati repugnare pronuntiat,

ld

Horum Scrz'ptorumï generatim motio.

95

I-(Tet id fane cenforia virga digaius quam gerra aut

25

racta quedam qua DD. Lovaaienfibus vertuntur cri-

n

IV. Non erit dubio procul qui a nobis poftulet, ut

((1

fingillatim hujus Opufculorum acervi rationem redóa

,5

mini. (4).

Atíedulo cavebitur, ne quid in hoc bo-

,

no Patre Defirantio cenfüra fübdatur.

d,

mus,

Satis fuerit univerfim dicere, qua I*fpenii Ad.

Satis ipíe fü-

veríarii conge([ere, cujufdam impetus animi invidize-

2

perque fe commendavit, qui ex una parte novas ca-

rl

X

que cuneo noratà fuifTz ; in iis obductam ubiquelarvam

55

villationes invenit, ut Propofitiones quinque in Jan-

?5

(enii Scriptis exiflere oftenderet, & exalia propugna-

T

quaftionis ftatui; odiofas huic Doctori adícriptas con-

íecutiones quas falfo ex ejus principiis fluere conten-

L

ret Reges €g Principes ia vincula conjicieli povcfta-

)

»

tem a Chri(to Domino Pape collatam effe. ,

debatur; ipfiufque deinde ad haec obluctationem, tam-

quam arrogatam palinodiam , ad triumphum traduétam.

Addimus hoc loco, ad cumulatam Defirantii Scripto-

d

rum imaginem, quod ait de ejus fcribendi ratione do-

u

Nullus ex his Libellis ad pracipua teítimonia, vel ad

rationum momenta refponder qua. Efpenius profert.

&us piufque D. Heyendal, Abbas de Rolduc, in Ope-

Satis in iis habetur audacter aliquorum Auctorum , cau-

re (e) quod octo e celeberrimis ejus temporis Theo-

1

fa exempli P. Lupi Auguítiniani &c, períone defenfio.

logis approbarunt:

* profiteor (inquit Abbas in hoc

!'S

nem füfcipi, quorum Efpenius opinionem refellerat, &

» Scripto quod e poftremis in Defirantium edere co-

li

?

actus fuit), fi Pater hic iterum fcribere ftatuerit, ei

in eorum aliquos declamaári quorum fuffragium iisop

pofüerat; cujufmodi celebris Fagnanus eft.. Ceterum

9?*

me nil refponfi daturum, feu quia mihi eft, in quo

29

meam utilius operam collocem, f2u quia ejus Libelli

ii

Scripta haec objurgationibus tantum , minis, calum-

niis, injuriis atrocibus aut tridiculis, & a re prorf'us

953

non funt refponfionis honore digni. | Scribit reapfe

59

alienis declamationibus infarta funt,

Auétor hic fine regula, fine fedulitate, fine cura;

Hotum Libellorum unius e quo de ceteris omnibus

))

temere charta tradens, quicquid ei függerit reminif:

iO

judicari poteft, hanc nobis Arnoldus notionem exhi-

25

centia. Eít modo in Adveríarium agr;5 modo au-

Js

)

dax, in Sacre Scripture, alicujus Patris, aliorum-

bet. De Thefiagitur quam Januarii die 30. aun. 1686.

ex

Pater Clenaertfius ediderat. . lam Arnoldus (in Epi-

93

ve Auctorum verbis qua nihil ad rem faciunt, fed

e

9?5

ab ipfo, proprii commentarii ope, ad fignificatio-

ftola 311. Tom. IV) tamquam monftruofum trium

M

Partium congeftüm ob oculos ponit. Prima, inquit,

P

nem trahunrur qu& ejus gonülio favent, a vero ta-

em

optima fenfa Juper gvatia €9' ceutritiome compleétabatur;

lo

rabiem altera in Janfenii Librum tamquam Propofitio-

(0 ) Quid Arnoldus de hUiLis quaílionis ftatu ip['d fentir*et,klia;

"

ejus Epiftolis 85. & 93. Totni VIII, videri poteft,

(4) Dedit Arnoldus litteras ad D. Du Vaucel qui tum quidem

uffi

(a) Apol. pro Diff. $. 5. i& fin.

Roinz erat hatum contentionum tefítis.

(5) Appendices hx

duz non extant in Editione Lovanii ann.

orá«

(e) Defeufio Scriprorum Theologicorum de Gratia Chrifti

jde

1700, Eas exhibent deinceps ceterz,

pag. 1?. 1:;*12.

inen

Fita Fau Efpen,

Ie

VITA D. VAN EsPEN,

D

men Auftoris fenfu pror(us aliena funt; vehemen-

)

L

1

2

ter hic (7), ob oculos Aule Matritt) Miffionarii

ter alicubi in Zazfeniflas invehitur; atrociter alibi

»?

Epifcopi funt , & Saeculares Sacerdotes quos ipfi fibi

»

füos Adverfarios accu(íat quos a Catholicis diftinctos

L

95

fimulat.

focios addiderunt, ita univerfim perfpecta virtute;

Pa(fim inconfulto digreditur, & audacius,

2?

qui adeo ad imitationem eximia humilitatis, pauper-

»9

qua longe abfunt, per ineptas conclufiones cum iis

»

99

tatis ceterarumque chriftianarum virtutum exempla

!

copulanda fumit qua primum propofuit; nihil non

95

prébent, adeoque in fancti Minifterii exercitatione

ei fuffragatur; nullibi non ea folemnia ergo, zgitur,

?9

,

9?

Contendit inhunc modum fibi docti homi-

fanctique Evangelii enuntiatione integti incorrupti«

»

;taque.

?5

que fünt, ut nemo non eos, qua pareít; commea-

?9

nis exiftimationem conquirere; & popello fucum fa-

»

?

»

datione fuper hoc capite profequatur,,.. ii tamen

,-

cere, qui nihil in ejus Scriptis, nifi quod primo lo-

LE

(Jefuita) hosipfos tamquam Hypocritas, & 9'az-

LE

co proponitur, aífequi poteít. Id genus Operibus

»

??

» Jtttiflas traducere non defiftunt, ut hac ratione ad fe

9

non alia vis, quam ut Auctorem in extremum con-

22

folos totius populi fidentiam & plaufüm trahant.

99

temptum apud eos adducat, qui non omni fcientia,

»

** Cum aliquando füper hoc articulo cum Cardinali

»

99

omnique intelligentia fpoliati funt. ,,

)»

Bona conferrem, pergit Pater Navarrete, his audi-

2»

f

tis, Éminentiffimus Prafül tam vehementet obftu-

4b Efpenio ia Refponfis adbilita moderatio,

L]

,

puit, ut junctis manibus, elatifque in caelum oculis

,

D.

exclamaret; Ob! fi Janfenifta is dernum e(t qui pau-

l

V. Fatendum eft eum magno animi robore opus ha-

3

L]

pertatem fectatur, & ad preces affiduus incumbit,

bere, qui ad ejufmodi Libellos refpondere aggreditur,

?»

qui Fideles ad eafdem virtutes hortatur, qui ita vi.

eumdemque füi probe dominum effe debere, ut id exe-

?9

vit, ut aliis exemplo; fit, qui denique Evan

elium

» quatur, quin indignatio fe prodat. Id tamen Efpe-

)9

(

Apofítolice enuntiat, utinam ita quidem , Tan

eniítae

nius in fuis bene multis ad Scriptain ejus Differtationem

2

omnes ad unum homines effent! Tum fàne quam

edita Refponíis praftitit, Ea nimirum omnia mode-

??

aliter atque in preefentia fe haberent!

rationis & circurmfpectionis exempla funt.

ld ubique

* Ex hoc exemplo, inquit Efpenius Adverfarium

Dottor hic propofitum habet, nequid ad ea refpondeat

99

]

fuum alloquens, qui fint, intellige, quorum fama

que ad veritatis illuftrationem inutilia funt; multoque

2

in Siamenfi Regno per odiofum Janfeni(tarum nomen

minus injuriarum rationem habet quibus ejus perfona

LE

convellitur, ac deinde tecum animo reputa; dura

tantum impetitur, " Tum folum ita fibi temperare de:

??

hominem ita defcribis quem hoc ipfo nomine invi-

finit, cum ad eos ventumeít, quae ei cum veritatis De-

9,»

füm reddere vis, quam latum calumniis campum

fenforibus communes funt 5 ejufmodi funt Zanfenifmi

,

aperias, quibus detur opera, ut fingulari quique fan»

& ARigorifmi accufaiiones, fuper quibus Efpenius gra-

99

étitate praeftantes viri, falutis animarum ftudiofiífi-

viífflimas animadverfiones edit,

Quia porro quod ipíe

?

mi veriratifque firmiffimi defenfotes & vindices hoe

ä

fuper hocarticulo hiftoricum profert , apprime confert,

LE

commentitio nomine dedecorentur, Ah! Qui ran-

ut exhibeatur expliceturque germana omuium obluécta:

3»

dem e fanctorum in calis cum Chrifto regnantium

tionum caufa quas ad. vite finem ufque perpeflus eft,

39

numero qui omnibus retro actis fzeculis pro Eccle-

precipua in hanc rem fpecimina referenda fufcipimus,

?5

fia & pro veritate flrenue

prafertim cum in quodam Scripto fepulta,

rope dixe-

lumnias effugere potui(lent

Fugnarunt, ejufmodi ca-

rim, delitefcan;, ubi ea non ita facile quifpiam qua-

Haud minore vi refellit Efpenius Patrem Wynants,

Jerit,

qui nempe jactatos Jan£eniftas ex gemitibus fuper Eccle-

Quaereretur libentianimo, quo tandem abeat Janfe.

f malis, veluti e precipua quadam nota dignofci vel«

nifmus in difputatione fuper Canonici [uris capite cui

let, . * Exhoc ergo principio, reponit Efpenius, San«

nihil omnino commercii cum V. Propofitionum matc-

H

&os omnes viros damnati oporteret qui e fculis

ria qua Janfenio tribuuntur, nifi in fzeculo verfaremur,

» amplius 14, in Ecclefia vixerunt$ eorum enim nullus

in quo Janfenifmus pravis omnibus caufis fubfidio ett,

35

eít, quin fuper malis quibus ejus eetatis Ecclefia fub-

eorumque omuium crimen couficit, qui ab otmni prorfus

b d

?

erat, ingemuerit, perpendens quam graviter ac ture

crimine liberi funt, quemadmodum Theologica Lova:

L

3

piter Chriíti fideles a priorum fzeculorum fervore de-

nienfis Facultas infuaad Alexandrum VIII. Epiftolaann.

w

,

generaflent: Ob[cuvatum efd aurum, hxwceorum que-

1690. graviter monet.

Ad omnes Adverfariorum op.

» rela, mutatus eff color optimus. ,,

Potuiffet Efpe-

pofitiones, levitfima licet effent, & refponfione pa-

nius abfolutiffimam traditionem ex probatiffimis Aucto-

rum digna, fatis E(penius fuperque quoad queftionem

ribus duétam afferre ad probandum bere multa in Ec-

ipfam refponderat; adeoque cum nihil amplius reponi

clefia, qua;cum ejus fan&titate conflare poffünt, fcan-

poffer , ad Janfenifmum confugi neceffe fuit.

dala effe, de quibus fancti viri dolere, conqueti, ge-

Sane nihil erat, quod Efpenius, ita rebus habenti-

mere non defi(tunt,

At ita fibi temperat, ut felectig

bus, Adverfàrios in hujufmodi aberrationibus fequere-

nonnullis teftimoniis contentus fit, quae mox, additis

tur. Id egittamen; at minus, ut füam ipíius períonam

ejus animadverfionibus, innuimus,

tueretur, quam animus fuerat deteri & in fufpicionem

Bellatminus ita de hac veritate certus erat , ut pecu-

adduci, quam ut hujus a

o

cendi rationis in

juítitiam &

liarem ad eam evolvendam Tractatum ederet, queri

prepofteras confecutiones patefaceret.

infcripfit: De gemitu Columba; in eum congerit ani-

Ac profecto, inquit ipfe ,

* quis neíciat eos qui

55

madverfionum capita duodecim füper füi temporis Ec«

odiofo Janfenifmi phantafmate , noftro in Belgio vul

clefi malis quze nunquam intermiffas lacrymas e Fi-

EL

go defignantur & in invidiam trahuntur, viros effe

delium oculis extorquere debebant,

99

Caput quartum

qui (cientia & pietate maxime commendandi funt, hu-

precipui eujuídam momenti eft.. Spe&at nimirum per-

9?9

jufque temporis depravationi ac vitiis majore quam

Jécutiones quas tum ab Ethinicis tum ab Hxreticis ma-

93

ceteri folicitudine refragantur? Ejufmodi calumnia

lifque Chriftianis Ecclefia perpetitur. — His tribus perfe-

95

non in Belgio folum proximiíve Provinciis (anctiffi-

99

cutorum generibus quea Bellarminus recenfet, quar-

mos quofque, maximeque de animarum falute foli-

rum, inquit Efpenius, & quidem longe gravius Eccle-

LE

citos Domini Miniftros impetit; hujus mali contagio

fieque perniciofius addendum eft; ea fcilicet malorum

rernotiffimas quoque Regiones pervafit (a) ,, Id pe-

Doctorum turba qui fceleftorum Chriftianorum depra-

cu

liariter probat Efpenius teftimonio R. P. Dominici

vationem tueri ac prope iticanonum album referre, Ec-

Ferdinahdez ANavarrete Ordinis Fratrum | Predicato-

clefieque mala tamquam ejus roboris notas exhibere ac

rum , Apoftolici apud Sinenfes Miflionarii, fuze Miffio-

nis Religioforum capitis, & Philippinarum Infülarum

Auflriaco nüuncu

(P) Tradarus Hifforico - poliricus de*c. Seven.. Principi Joannt

Provincialis &c. .* In Siamenfi Imperio (inquit Pa-

patus, impreflus Matriti ann. 8676, Tra&. d

Cap. 13. & n, 6,

(«) Apollz, ad B. P Weyn. Vind. Diff. poft. $, 4,

l

veu-

Lisrn IL. AäTIC*ULU*S [

1l

ii

lii

Vendïtare fluduerent, Eos Alexander VII. in Decreto

»

diffeminarunt, effelonge graviffimam, iifque omni-

diei 24. Septembris ann. 1665, contra laxate moralis

13

bus multo graviorem acerbioremque que (füuperiori

Xt.

difciplinee Propofitiones 45. mirifice expreffit *« de-

bus fzeculis ejus gemitibus caufam prebuere; ut pro-

95

»

lpla

pravatorum quorumdam impudentiumque ahimo-

inde, addit Efpenius, fidentér poft Cardinalem Ba-

)

rum nomine, quorum in dies füccrefcens effrenis

ronium (e) pronuntiare non dubitem alias omnes Ec-

One

,

P[i-

licentia, quod ad morum & conícientiee doctrinam

95

clefite perfecutiones, fi cum hac conferantur, non

attinet, fuborientibus difficultatibus occurrendi fatit-

nifi pueritem ludum veiuti quemdam effe. ,

IQ

m

93

que faciendi rationem induxit, quea penirus Evan-

Edicit Efpenius fe fuper hoc argumento immoratum

gelii fimplicitati & SS. Patrum do&trinz adverfatur;

n

effe, * ut quicumque Dei Spiritu animati , & viva Ec-

quaque ipía dubio procul omni Chri(tianoram vite

»

clefiz membra fünt, intimo acerimoque moerore af-

ife

?)

manem & ineluctabilem correptionem attulerit, fi-

ficiantur miferum flatum intuentes in quo communis

95

quidem in uíu ipfo prepofteras ejufmodi funeftaf:

&aü

23

eorum mater in praentia verfatur; eorumque fatis

di-

que opiniones fibi veluti certam fanctamque ad agen-

purus fatifque firmus fitdolor, ut pro re nata (2 pro-

5

H

dum regulam ftatuant. ,, Cardinalis bona (a) Ca.

lu

dat, ac genuinos fructus edat; ex eo fcilicet quafi

fuiflis his infelicem methodum tribuit in eo po(itam,

fonte prodeant fervens defiderium, attentio vigilans,

ilig

U

ut [ere liceat, quicquid lubet , id omne fcilicet permif

& indefeffus labor, utadea pervería dogmata ex Ec-

» füm reddatur, quod, animi pravitas efficere poteft,

clefia eliminanda quae tam magnum animarum nume-

Jf

V

ut expetatur; atque ut Fagnanus animadvertit, (7)

rum perdunt, Evangeliique do&tring ac SS. Cano-

Probabilitatis quidem fyftemati poftrema hac confecu-

25

num ufui veterem fplendorem reftiraendum unuf-

I

le

tio tribuenda e(t; illudque proinde diabolicum ad ener-

w

quifque, pro fui doni menfura, conferar. ,,

vauda Religiouis pracepta invenutum appellat.

la quidem Efpenius ad fuorum Adverfariorum va-

iO

Dici non poteft, pergit Efpenius, Ecclefiae mala ab

nas fuper jactatis Zanfemifimo & Rigorifino declamatio-

his magni nominis Auctoribus ob oculos pofita non

IT

nes refpondet. — Do&tor hic objectionem in probatio-

amplius exiftere; cum potius cuique velleviter animum

nem vertit, demonf(tratque, qua ramquam fectarii no-

11à

2

intendenti facile compertum fiat ea (ane deinceps excre-

ta (tatuebatur, ea nullam minus ambiguam veri Eccle-

viffe, atque adeo nova in dies fingulos incrementa fuf

fie filii notam effe, ac genuinum difcrimen Electorum

fü

cipere. Si hac mala reapíe fünt, eft proinde, quod

Dei quos defignat Ezechiel ( Cap. IX. v,.4.) pereorum

ju

veri Ecclefiae filii nunquam non ingemifcant; ac pro-

gemitus [uper ommibus abominatiogibus qua in media 9-

prerea notam hanc dictitatis Janfeniítas tribuere, eft,

vajalem edebautur, — Graviffimae (ant hujus docti Cano-

[

eorumdem elogium texere. Quicumque tam gravium

[

nittee animadverfiones füper Ecclefiae generatim malis,

malorum afpeétu non gemit, aut Ecclefiam non diligit,

fuperque hoc perfecutionis genere quod poftremis hif-

9

aut Probabiliftas imitatur, quosait Coatenfonius ( c)

ce temporibus longe maximo detrimento futurum Sa-

[]s

Ecclefi nec vuluus, nec imorbum videre, & pre(entem

cre Littere portenderunt.

Períecutio haec adeo fin-

ftatum in quo verfatur, tamquam fe/iciffimum floven-

gularem feductionis noram prefefert, E(penio monen-

ziffimumque fpe&ave, quamvis in maguo fuorum mem-

b — :

te, ut ab iis ipfis firmata quafique confecrata videatur,

brorum numero, ommis generis malis , abufibus £? ca-

quos Deus in Ecclefia ad Fideles edocendos inftituir,

Jamitatibus opprejJa. jacet.

1

Ingens eft Sacerdotum, Do&forum & . Epifcoporum. nu-

Ejufmodi perfecutio, fubdi

t Efpenius, ea gravius

meérus qui errori patrocinantur, neque tamquam Ec-

;1

nocet Ecclefia quam eidem füis in moribus Chriftiani

clefiae hoítes, qui hunc impugnare aufi fuerint, perfe-

intulerunt ; idque ob cauías omnino tres,

jà

quuntur. Non videbat Efpenius, cum ita loqueretur,

1. C)uia morum corruptio ab iis ipfis fere damnatur,

ante annos 80. nifi ejufmodi poftremz perfecutionis

j

qui ita miferi funt, ut ei fe dedant; adeoque paffim au-

initia; & quam graves perniciofique ejus progre(fus

diuntur alios hortari, neeorum veftigiis infiftant; cum

fubfecutis temporibus extiterunt! Fuit ex horum pro-

erniciofa placita de quibus acitur, Fidelibus tanquam

j

greffuum precipuis caufis füror quo vanz Janfeni(ini

cita proponantur; & preaeterea multifariam ii ipfi ve-

accufationes femper & impune redintegrantur, Supra

Xentur, qui ea impu

pnare, vel ab eorum ufu Fideles

vidimus, qua momentorum f(oliditate eas Efpenius re-

avocare voluerint,

tuderit, disjecerit, profligarit. Ejus tamen Advería-

2. Morum pravitas ut plurimum non eque magnos

rii ab incepro non deítiterunt, &ad vomitum redierunr,

progreffus edit, atque opinionum licentia. Éx his per-

Circuitio quam in füo poftremo Libello ( Sufaza

nicio(is placitis unum tantum, in aliquo Libro impref:

zzuocens pag. 6.)

iniit P. Clepaerts, fingolaris omnino

fum brevitfimo temporis fpatio per plures Provincias

eft. Duplicis generis Janfenifmum diítinguit, £beo/o-

& Regna plura diffeminari, eademque omnino vitiare

gicuin unum, reformatorem alterum.

In eo primum

poteft. Quid fi ejufmodi fententiarum . ingens multi

pofitum vult,

ut Propofitionibus V. Janfenio adícriptis

tudo non uno folum, fíed innumeris Libris contineatur,

faveatur, in eo alterum, ut id füfcipiatur quod venit

qui tam cito inter omnium Regionum Theolosos &

nomine Azgorifini feucuju/dam exce[fus sn imovali T heo-

noniftas propagati funt? Nonne inde fiet, ut J«c pla-

logia quem ipfe definire non poteft. — Ejufmodi Janfe-

cita quamprimum Epifcopos, Paffoves cetevofque populo-

nifmi, hoc Patre judice, fons & origo e(t chimaricus

vum moderatores inficiant , 18 üfque tvifte illud. Exechie

Coetus vulgo de Bourgfontaine ad univevi terravum Qr-

Ks vaticimium pevficiatur: Propbete tui, lfrael, mon

bis veformationem; dignum fane inventum Socio P, De-

Z

i

firautii quem Lovanienfis execranda fraus auctorem ha.

'Ji falfis vifiembus abrz'pz'untuï, nec tifi mendacium va-

ticinantur? (d)

buit. Quamvis haec duo Janfenifmi genera, docente

3. Quia morum depravationi univer(im nequam ho-

Clenaertio, fzpe conveniant, & copulentur, primum

minum mors finem affert; at perveríae opiniones fer-

tamen Efpenio condonatum vult, ea lege, ut tamquam

punt in dies latius, novoíque femper fectatores inve-

alterius convictus fpectetur, propterea folum quia Re:

niunt. Deploranda in hanc rem exempla proferr. Ef

ligioforum peculia damnare aufus eft.

penius, e Sanchez, Valentia, Diana &c. e quibus in-

Nihilominus veritatis visa P. Clenaerts teftimonium

fert, ** perfecutionem quam Ecclefia nunc temporis

in Efpenii favorem extorquet, quod omittere non de-

» €X prava doc&trina perfert, quam horum malorum

bemus. . * Mihiquidem, inquit (2bidem p. 3.) de Ef-

,

)

penii probitate convenit,

» Cafuiftarum ac Theologorum Libri in ipfo ejus finu

Haud me latet ejus cando-

z

»

P

rem fatis fuperque perfpectum effe, fururu

mque, ut

) Chrifliang Vitz Principie, p. I. . 46.

3

bj

ipfe,

) Ad Cap. Neinnizaris , de Conftit.

qua conícientiz puritate & in iuregritate e(t,

H

) Tom.3, Diff. 6. Cap.2.

»

59

ejufmodi impietatem ( voluntariam Relipiofi ftatus

) Cap. XIIL. v. 7. 8. i9. 1e.

denigrationem ) horrori habeat, Eurm ício haud

(e). In Proleg. ad aun. 90o.

. Fita Pan. Efpen.

2*-

» maloó

WVYTA D. VaN És?EN.

15

» fum tuerentur. ,. Epiftolahac ad ann. 1689. men-

"-D.,

walo proríus snimo fua fuper religiofa paupertate

Er]

'Opera protuliffe; nec füum nefcius eum nihil aliud

íem Aprilem fpectat.

De P, le Drou «

]

liffeminatus timor effet fane poi*ten-

P

fibi proponere quam Philofophi cujufdam confilium

93

qui fibi ultro innumera reapfe neceffaria fubtrahens,

to fimilis ; preefertim (i quod paullo ante allatum eft de

35

nihil aliud in animo habebat, quam ut ad Univerfi

ejuídem Patris in Provincialis Capituli ann, 1687. Man-

lum ne

35

pulcritudinem ftudium operamque conferret: Pro

datum confilio, cum veritate congruebat,

iNovi, quod viv motorie

commoratio in Urbe Roma, aut in ipfum inftructe 7'az-

)?

bitatem uovi Efpemumum.,

]eni

99

caudidus, ac timovate confcientie , a fimili impietate

"

jfini accuíationes impul:erint,t ut a fententia recede-

rer (5)?

» abbovreat, |:Novi, quod mullo fine malo, conatus de

Ur ut res

)

paupertate fuos fecevit publicos. — INovi, quod in ml

habeat, Denuntiatio Tra&tatus Ej penii 4e

3

,

Peculiaritate, ejufque examen Roma editum , quin

Jum collimet [copumy mfi in quemy cum infinitis uega-

E i a AE AR C ao — nl

w

,

tiomibus £? privatiomibus vealibus, quidmm Pbilofo

ejuídem ulla damnatio fubfequeretur , nova hujus Ope-

ris Apologia eft. Neminem latet, ex Romani T'ribu-

» pbus, nenpe ut deferviat a

d. decovem Uni*vewf.

» nalisregulis, ibidem Opusaliquod approbatum cen-

feri, cum denuntiatum &in examine pofitum , demum

Mandatum. €g',

illefüm egreífum eít. . At de Opere quod eft prae ma-

VI. Huic Articulo finem imponent Anecdota duo fü-

nibus, aliquid amplius dicere poffumus, | Dominicani

per hac difputatione, que Arnoldi Epiftole nobis ex-

Sancte Sabinz, inquit P, Hennebel in Epiítola quam

Januarii die 7. ann, 1692. fcripfit, Efpenii Scripta, &

hibent. lta ergo primum refert Doctor hic in 477. ad

D. Du Vaucel, tum quidem Rome veríantem Epifto:

peculiariter ejus de religiofa paupertate Differtationem

fümma cum voluptatelegunt: Airifice deledlaztur Ope-

la, qua Bruiellis Januarii die 16. ann. 1688. fcripta e(t.

vibus Domiui Antoniui (*), fingulariter Opufculo de Pe-

culiavitate. Ex alia Epiftola Novembris die 27. anno

Mandatum Capituli Augufliniamorum Peculiis favens,

1694. Roma fcripta intelligimus Innocentium XII, paul-

lo ante ad Regularium reformationem , Congregatio-

::

« VII. Rem audii de generali Aucuftinianorum Ca-

2

pirulo füperiore anno r687. habito, qua fane ani-

nem extra ordinem inítituiffe; complures ex eorum

numero vehementer id negotii folicitaffe ; eos Efpenii

?

madverfione digna eft; hujus nempe Ordinis Reli-

ï

»»

giofos non reformatos impedire ftudui(fe, ne quis

de Peculiaritate Tractatum quem ad hujus reformatio-

nis rationemaptiffimum judicabant, fingularibus ad cae-

33

eos deinceps in Peculiorum confuetudine per abu-

?,)

füm induéta turbaret, Qui enim ejus Capituli Acta

lum ufque laudibus extuli(Te (27 ce/um tolluzt ); de no-

viderant, nobis teítati funt eos, cum, ut fuo ipfo-

va ejus Editione Roma curanda gravirer cogitafe; fed

E

i

»

rum honori confülerent, ftatuiffent principii loco fo-

interim in communibus votis fuifle, ut ejufdem plura

re, ut communis vitz ratio, ubicunque inítituta e(fet,

Exemplaria eo mitterentur &c.

35

3*

fummo jure fervaretur, addidiffe, in ceteris Mona-

Quamobrem Efpenii Opus ex eo tempore commu-

nis omnium plaufusexcepit; traditum fuit vulgari Lin-

?)

fteriis in quibus Peculiorum mos obrineret, cautum

39

fore, ne quid moleftie Religiofis quoad caput hoc

gua in Monialium favorem ann, 1686. tum a Religio-

Ío quodam Belgice (c), ac biennio poft Gallice red-

99

inferrerur; & Generalis, Provincialis, ac Superiores

3?

reliqui, fiquidem hanc confuerudinem abolere co-

ditum,

Poftrema hac verfio Lovanii apud Gilles De-

nique, & Abbati Orvallenfi auncupata.. Altera eju(dem

5,)

nati effenr, deponerentur,

Mihi quidem narratum

??

eít hanc ipíam ejus Mandati vim ac notionem effe;

Editio apud Stephanum Aicbelet. ann. 1693. Parifiis

??

ut enim mihi fignificarentur eju(dem verba, fierinon

prodiit: eodem anno tertia Lugduni hoc titulo: D;f-

95

potuit. At qui auétoritate qua pollent , follicitudi-

Jértatio fuper. vitio proprietatis Religiofovum & Religio-

)

nis nonnihil addent, ut impediant, ne in univerío

Javum &gc. P. Thoventier Oratovii Presbyter ann. 1726.

99

Ordine relaxatio adeo S. Auguítini Regulze & Cle.

Differtationem fuper paupertate veligiofa €c. nobis ex-

hibuit, in qua magnopere Efpenii Scripro ufuseft, FIu-

9*

mentis VIII. Bullae contraria per expre(fum Decre-

»

tum firmetur, affequi (ane poterunt, ut fibi ejus Ca.

jus Differtationis Prafatio fcetus eft Confratris Ze Grar.

Videri poffünt in hanc rem Supplementum Aoreri, &

pituli A&ta 'exhibeantur, Summumque ip(i Pontifi-

?»

cem ad eorum examen demandandum permoveanr.

Doctorum virorum Ephemeris (menfis Novembris

3»

Certior füm factus Patrem /e Dros (a) teltatum effe

ann, 1726.) .

35

id fibi valde difplicuiffe, & conqueri fe; cum Pro-

13 *IicUuldbeLh

??

vincialis effet, ad illud Capitulum vocatum non fuifle;

959

ut proinde contendit, quemadmodum fertur, ope-

De Tra&atu de Difpenfationibus , peculiaw'iter q

355

ram dare, ut abrogetur. ,,

?

uod |

'Triftior erat temporum ratio, quam ut P. le Drou

Matrimoniü Sacramentuin.

obtinere poffet, ut Peculiorum abufus profcriberetur;

at nondum tamen eo depravationis & calamitatis ven-

UJE mens in difpuratione (tiper Simonia fuperque

religiofze Proprietatis vitio, ut vidimus, emine-

tum erat, ut hujus abufus fautores voti compotes fieri

poffent, perficere fcilicet, ut idem abufus a Romana

bat, omnium contradictionum furculus:veluti quidam

Sede confirmaretur ,. & ibidem Adverfariorum doétri-

fuüit, quas Efpenii, ceterorumque vereranorum Lova-

na, quod in Provinciali Concilio ann. 1687. prafítite-

nii Doctorum pleraque deinceps Opera fubiere. Aífe-

clarum exiguo numero, quos Jefüitee re£tee fuper dog-

rant, damnaretur; id tamen aggrelfi fünt; atque hoc

alterum eft ejus perfecutionis exemplum quam adeo

mate & Chriftiana morali difciplina doctrina aperti ho-

ftes fibi tandem ibidem. addiderant, majus in dies ro-

ad vivum' ab Eípenio expreífam vidimus. , Eft hoc

Anecdotum alterüm quod innuimus, quodque ita re-

bur addebat gratia & exiftimatio qua apud Poteftates,

fert Arnoldus ad 393. Epiítola calcem , 'Tom. V.

& peculiariter apad Romanae Sedis Miniftros Bruxellis

« Nuntiatum eft Roma, inquit, Efpenii de Peculiari-

refidentes pollebant. Hi pofteriores, poft Gillicani

Cleri Coetum ann, 1682. acrius quam unquam antea

» tate Librum examiniibidem fubdi. Magno fane fcan-

P

dalo effet, ibi norze quidpiam eidem inuri. Sunt qui

pro arr

ogatis ultra montes juribus pugnantes, fuam

timeant, ne id P. le Drou moliatur, ut fuis hic de-

fere opem Jefuitarum fautor

ibus concedebant, qui de

25

?

,

gentibus Confratribus faveat, qui tot pravos Libel-

hisjuribus folici

tudinem pre cereris affectabant; & cum

losin hunc Librum confecerunt, ut Peculiorum abu:

( ) Pater le Drou eS. Aug

uftini Ordinie; deinde Porphyrii E.

9?

& Papz Sacrifta contra Peculiorum abufüm aperte fen.

pifcopus ,

Eum

(a) Vide Epiftolam Facultatis Theologie Lovanii ad. Alexan-

tiebat.

fzpe Efpenius in fuis fuper

"

hac re .Operibus laudat,

drum VIII. Martiidie 14.ann. 1690, in Seripto cui titulus: $3-

(*) Erat hac Efpenii nota.

(c) Beculia improbata, p. $72*

us pre[ens Facultaris do*c, p, 14a.

hon

LisEg lL. ÁnTicurus ll

13

l6p

non ita arridebat t?mporum ratio, ur veterem Lova-

ERIICULMESIIL

ln

nii doéctrinam novo Societaris fyftemati oppofitam ag-

lL de

gredi poffent, per emiffarios, ad ejus damnationi fter-

De Tra&latu in quo de Canonicorum 1

n

nendam viam, apud Internuntios denuntiabant, quic-

njlitutog,' RO qbli-

. gationibus agitur,

! ne

quid in Lovanienfium Doctorum Operibus Gallicanae

Hj

Ecclefiae effatis favere cenfebant.

T 'Yximus de Scriptis pluribus qu& Van Efpenius per

de.

Suberanteorur technis in hocpofteriore genere Do-

anni 1684. curriculum edidit ; novum quod infe-

quenti anno r695, prodiit, exbibemus. Doctor hic

&oris potiffimum Efpenii Scripta, quee fcilicet ad vete-

T

res recentiorefque qui iis aptius adhaeferant, Auéctores

tam folide ftudiisvacaverat, fuaíque füper variis Cano-

éxacta non turbare non poterant eorum confilia qui non

nici Juris quaeftionibus Collectiones ea methodo cura-

yin

x

alium Canonicum Codicem quam falfàs aut novas De-

que elaboraverat, ut cüm primum laborum fuorum

cretales Epiftolas apnofcebant, Novi "Tractatus Efpenii

Ib

fruétus in litterariam rem publicam conferre ccepit, ei

!en

de Difpen[atiouibus hocfactum fuit. Eum Doéctorhicin

prope nihil in fuis Collectionibus mutandum füpereffet,

publicis Lovanii Scholis dictaverat fub ann, 1684. finem,

quo publicz luci fuftinendae pares redderer.

üm

u

quo nempe tempore vehementiffime cum Simonic &

Novus dequo in prafentiafermo eft, "Tractatus hunc

religiofaProptrietatis fautoribus ejus difputatio fervebat.

4ni

titulum przferebat : De Jpffitutot?" Ojficiis Canomicoram,

d

Hi quidem qui fibi fulcrum ex Rómane Curiz Mini-

Tribuitur in Partestres. In eo Van Efpeniusnon de Ca-

tris querebant, haud cuuétati Traétatum hunc adhuc

&

nonicorum tantum peculiaribus obligationibus, quod

«

manu fcriptum apud eos denuntiarunt.

enuntiat infcriptio, fed de iis etiamavit, quibus ab ini-

to Clericatu ad Sacerdotium, & lioc ip

!

fum ufque om-

*

Statuere, quod faciebat Efpenius, Ecclefize mentem

nes univerfim Ecclefiaíftici obnoxii funt.

& Regulas qua: difpenfationum abufüs multitudinem-

Agitur in

rima Parte de vocatione ad Statum Eccle-

n

il

que.damnabant; Epifcopis concedere primitivum eas

fiafticum ac

!

e functionibus quibus fubfünt, quicunque

ornnes tribuendi jus quae canonicis cauíis nituntur 5 iif-

ad eumdem vocati funt.

10«

Oftendit Efpenius eam qua

Im

-dem fervare jus hoc in omnibus ca(ibus qui non funt

Ecclefiaftica dicitur, ipíam per fe vitam efTe in labore

Summo Pontifici peculiariter & legitime refervati; con-

pofitam; Ecclefia (ervitio omnes ad unum Clericos ad.

:pii

l0

tendére non eo jure Papam pollere, ut pro arbitratu

diétos effe; privatam communique bono inütilem virae

de ommibus fibi refervatis di(penfationibus ftatuat ,

rationem cum eorum Inílituto pugnare,

Hinc infert

«

eumque füper hoc capite Regulas fanctionefque cano-

iis omnino opus effeSacrae Scripture, Ecclefize Patrum,

nicas fervare debere, &c, erat, judicibus Tefuitarum

d

SS. Canonum & Ecclefiafticae Hiftorie ftudio , quia fci-

Exploratoribus, Sancta Sedis auctoritatem de medio

licet abíque cognitionibus que ex his puris fontibus hau-

!l

furiditus tollere.

riuntur, fübfidia vere utilia Fidelibus füuppeditare non

Hoc poftremo titulo Efpenianum de Difpenfationi-

poffent,

Addit hanc fcientiam Cathedralium Ecclefia-

1ü

bus Tractatum ad D. 7Zazaram Bruxellis Internuntium

n

rum Canonicis potiffimum neceffariam effe, quippequi

detulerünt, Hicultramontanus Minitter, quin ipfe per

Epifcoporum in Dicecefeos adminiftratione cooperato-

IQ«

ferem perípexiffet, datis ftatim ad quemdam in Jure

res atque adeo confilium fünt.

(.

Doctorum litteris (ad Facultatis Decanum ffcilicet, ut

, Agit Efpenius in fecunda Parte de morum fanlitate

)«

vero fimile &it,) conqueftus efd Efpenium $. Sedis aucto-

Ecclefiafticisad unum omnibus neceffaria.

Sermonem

f

vitati cogtravia doguife. (a) Cum Doétor hic Con-

ergo ad veterem Ecclefiae difciplinam refert quae a Cle-

Ils

fratrem purcare ftuduiffet, D. Tanara ejus temeritatem

ricatu eos omnes indifcriminatim arcebat, qui mifere

']-

indigne rerens, fuas ad Corpus ipfum ftrictee Facultatis

Dapti(matis innoceritiam per aliquod feu publicum feu

0

Juris querelas retulit, eique mandavit, ut Efpenium

occultum crimen amiferant.

Oltendit difcipline hdc

6

juberet füum manuícriptum Codicem ad eum mittere,

in capite relaxationi apoeryphas tantum Decretales E-

X

Facultas fuum effe non credidit ejufmodi juffa facere;

i

piftolas locum prabuife; ab iistamen inductam publi-

qua fpectare non poterat nifitamquam apertum & per-

corum occultorumque criminum diítinctionem nondum

,

niciofum Internuntii aufum qui proximam Jurifdictio-

feculo XI. generatim obtinuiffe; tum quoque cum has

nem in Facultatem fibi tribuere niteretur,

Internuntius,

diftinctio prevaluit, nunquam non Canones poftulaffe,

15

ejus gravis fübigendi Corporis abjecta fpe, negotii pro-

ut qui in occultum aliquod crimen inciderant, nonan-

fecutionem deferere coaétus fuit.

te ad fanéctum Minifterium füfciperentur, quam ejus ac-

Huic in Efpenii Tractatum indicto bello non alia vis

curatam pcenitentiam egiffent, quin fincerz refipifcen-

Arnoldus

fuit, quam ut eum celebriorem redderet.

tiae argumenta ad jufítum tempus exhibuiffent, utvere

nos certos facit (Epiftola284.) hunc in ipífa UrbeRo-

chriftianam viram egiffenr.

fna, praftantium virorum plurium füffragio, proba-

Aggreditur deinde virtutes plures fingillatim defcri.

tum fuiffe, — 'l'ypiseditus prodiit Lovanii diebus primis

bere, tum qua omnibus ip univerfum Ecclefiafticis ne-

ann. 1685. apud ZEgydium ZDezique, Thefium inftar

cefTariae íunt, tum quz in iis peculiari quadam ratione

qu& eodem anno Januarii die 9. in publicis Claffibus

eminere debenr, qui in Ecclefiaftica Hierarchia ad füb-

propugnatz. Erathuic prime Editioni titulus: Ae-

limiorem gradum eveécti (unt,

'Tum verba facit de ufü

ä

petitio 7 beorico - Practica de Difpenfationibus Ecchefiafli-

in quo ipfi Ecclefiafticos redditus collocare debent; de

cis prafevtim matrimonialibus, haud exprefTo Efpenii

obligatione cui füb(ünt, uteos in bona opera conferant,

:

normine,

"T hefeshas propugnavit Leo Mattbeus, Pre-

cum praterea patrimonii fatis ad propriam füftentatio:

fide D. H. Loyenfio Juris Do&ore, Profeflore prima-

nem obtinent; devitiis que peculiariter evitare debent,

rio & fue M. C.;z Camera bipartita Confiliario,

Idem

ac de circumípectionibus quas Canones inierünt, utiis

ä

Opus àd verbum rurfüs ann. 1700, editum prodiit in

interdicerent, quicquid tam fancto ftatui addictis lapfus

5

prima Efpenianorum Operum Editione, hoc titulo:

& avocationis occafioni effe poffet, cuju(modi fünt cum

Differtatio cauonica de Difpenfatiomibus prefertim na-

5

feminis habitatio & familiaritas, publicorum Cotuum

!

trimonialibus; occurritque pariter in fübfecutis omni-

frequentatio, fpectacula, taberne, ludi, &c.

bus Editionibus, Deeft ei fane peculiaris approbatio,

Tertia pars Divizum Officium & rationem fpectat,

qua nempe Scripta que Thefium in modum publice pro-

qua fatis ei facere Ecclefiaftici debent. — Doctor nofter

pugnata fünt, muniri non coníüeverunt; nulla etiam

qui nullum unquam argumentum pertraétat ,. quin af-

ä

ob eamdem caufam in aliquibus aliis Efpenii Differta-

cendat ad ejus prima principia, nobis hoc loco divinum

tiottibusinvenitur. "Tractatus de Difpenfationibus Gal.

affidug precis praceptum ,. & obligationem ob oculos

:

lice redditus fuit impreffüfque Colonie apud Nicolaum

ponit, qua in omnes Fideles ex eu.promanat, ut pe«

t

Scboutezn, ann. 1687. -

culiaria queedam tempora fanctee huic exercitationi de«

voveant.

(a) Arþoldi Epiftola 268,

14

. VrrA D. VAN EsPEN.

voveant. Einc nimirum divinorum Officiorum vetus

denique obligationes

qui Beneficia: his illiciis modis

inftitutio, hinc mos qui in Ecclefia diutiffime viguit,

mifere adepti funt,

"Tractatus hic me

ut quicamque effet e Fidelium numero, pene omnibus

dio 1686, anno in päblicam lucem

ublicis Officiis adfifteret. Progreditur Efpenius ad

emifTus eft.

Teflatur pius & doctus Auéctor in Praefa-

abufus exhibendos qui in hanc confuetudinem irrepfe-

tione szatm €9' unicamide Dei domo folicitudinem in cau-

runt, caufa exempli, ut non pauci divinis Officiis in-

fa füife, ut fe ipfe ad id Operis elaborandum vulgan-

terünt, quin ullam ipfi per fe functionem in lifdem ob-

dumque conferret, Injuftitia quam per affictas caufas

eant, eave ratione obeant, qu& tam Auguílo minifte-

ab ipfius mente prorfus alienas in edenda Differtatione

rio prorfus indigna eft; ut eos, quo memoratis Offi-

fubierat, qua Proprietatis & Simonia abufüm in Reli-

ciis adfint, quotidianis diftributionibus allici adigique

giofis damnabat , eum impulit, ut per hanc enuntia-

;

neceflefit; ut abftineant ab hac adfiítentia fine legitima

tionem a fimili Beneficiariorum infimulatione fibi cave-

caufa, trium ipforum menfium obduétafpecie, quosiis

ret qui Simonise quam in novo Opereimpugnabat, rei

concedit Ecclefia qui iifdem opus habuerint, &c.

e(lent, XNobis tamen fecularium Ecclefiafticorum nul-

Providerat Efpenius in Differtationisexovdio non de-

lus occurrit, qui, quemadmodum Proprietariorum Re-

ä

futuros e vulgo qui coztrariam £ prope communem con-

ligioforum nonnulli, fibi exhibito pracipuo fui ftatus

uetudintm eidem opponerent.

Refellit oppofitionem

officio ab E/penio preítirum fervitium injurie duxerit,

Y

lanc tamquam unam ex earum numero quarum nullam

Unus, quod fciam, P. Clenaerts quam in Regulari-

unquam perniciofiorem impugnare debuit Ecclefia;

bus tueri ftuduerat, Simoniam in Ecclefiafticis propug-

quaque, nifi rerunderetur, Zgzominiofiffrmas perturba-

nandam fufcepit; nec per eum (tetit, quin haec difpu-

£ones maximeque intolevabiles abufus Ynveheret , & con-

tatio eeque ac prima produceretur. En ejus initia quae

fecraret.

ducimus ex Hiítorica Prae

"Aclum eft , inquit, de morali tota Chriffiana

fatione "Tractatus infcripti :

difciplina, totaque do£lrina quatm ipfa mobis veritas tra-

Aepagulum Caunonicum.

*

didit, fi confuerudo & exemplum que contra (tant,

Decembris die24. ann, 1687. E

fpenius Thefes diftri-

quocumque tandem ferpferint, regula loco ftatuantur,

butas voluit (5), quibus in compendium redacta Tra-

Nullurn extitit faeculum quo pluris interefTet omnium

étatus de Simonia füperiore anno editi principia conti-

fibi ab hoc argumento cavere, quam illud in quo ver-

nebantur. [ntellexit interea non fatis omnibus, atque

famur, quia nullum eft,, in quo quidam abufus latius

adeo nonnullis e Confratrum fuorum Juris Doctorum

difTeminati fuerint, data potiffimum ad eos confecran-

numero poftremam fecunde Conclufionis propofitio.

dos opera , quibus numeruslonge maximus auctorita-

nem probari; corollarium erat principii quod proxime

tem addidit.

Efpenii Opus hoc fpc&tari potett tam-

ftatutum fuerat in hec verba: reus eít Simonize natura-

quam germen & adumbratio prezclari de publica Prece

li juri contrariz qui per zeriporale bosum ad Beneficium

Tractatusqui, anctore D. Duguet, poft annos circiter

ingreditur, quocunque randem collationis, permura-

( El uTMM, OU v OTRDPSS

quindecim prodiit.

uionis aut refignationis tituloillud acquiratur. :ihil(a-

ne principium hoc ipfüm per fe, quod improbaretur,

exhibebat ; difficultaribus tantum | füberat confecutio

"ARTICULUS I V.

quam ex eo ducebat Efpenius, videlicet, eo tempora-

|

De Tra&atu de Simonia que locum babere potef?. in Be-

li bono penfionis nomine defignato, verba, nonrent

zeficiorum collatione, San&e Mi[fe celebratione, ce-

ipfam mutari: Zoctemporale, fi peufiomem voces , in vo-

teravumque yEcclefiaflicarum funtitonum exercitatione,

ce, n0n Iu ve diffintlio evit,

Praoccupati ab occultis Ef-

& , (a)

penii Adver(àriis animi, immodicufque molliores ho-

minurm ultra montes degentium aures ledendi timor

monige vitium in ingreffu ipfave Ecclefiaftici Mini-

prabuere nonnullis hujus Doctoris Confratribus veren-

SI

fterii exercitatione femper inter teterrima & repa-

di caufam , ne notaretur, quafi generatim omzes fuper

|

rata difficillima relatum eft. Eo nullum mapis e diame-

Beneficiis penfiones damnare voluiffet, & impedire, ne

W m un" TET N CUMMPERISSERHEY T RTT RUP CESE RRR

tro eft fini contrarium quem Chriítus in fanéti hujus

quam Papa (Epiícopi quoque) in uülla faéti fpecie in-

Minifterii inftitutione fibi propofuit.

lllud enim non

itituerent; quia nempe, fiquidem effent naturali juri

3

alio confilio inftituir, quam ut qui id honoris obtinuif-

contrarie, quod, ajebant, propofitio tamquam certum

:

fent, ut eidem confociarentur, fuos omnes labores ad

ponere videbatur, eas nulla Ecclefiaftica auétoritate le-

homines a prepoítera temporalium bonorum cupidi-

gitimas reddi poffe.

tate fanandos, eeternorumque ftudio imbuendos refer-

Huic falfae confecutioni rotundis verbis Tra&tatus de

rent. Quam grave fcandalum, cum Paítores adeo ve-

Simonia füperiore anno typis editus adverfabatur. In

nerandum munus ita fufcipiunt, ut ipfi avaritiee & Si

eo cafus aperte (tatuebat Éfpenius, in quibus ejufmodi

monie execragda lepra, ut appellarefancti Canones in-

peufiones Superioribus per Canones creare licebat; at

ficiantur, cui remedium in aliis afferre debent.

addebat (atque id unum enuntiabat notata propofitio )

Hujus contagii pravitate ac propagatione permotus

Simoniacaseas effe, quas Beneficiarii, explicitis verbis

Efpenius, ante plures annos animum applicuerat, ut

aut tacite, tamquam conditionem fine qua fuünm Bene-

antiquitatis effata fuper hoc argumento colligeret. Non

ficium non eederent, exigebant. Cafusin Thefis pro-

ignorabat licet forraffe minus aperte minufque impu-

pofitione defignatus in ea tantum penfione luculenti(fi-

denter inufu pofitam ; haud minus tamen communem

me ver(abarur, qua nonnifi velum quafi quoddam effet,

minufve criminofam Simoniam effe. Quamobrem id

quo Simonia naturalijuri contraria tegeretur, Ea igi-

in hoc Tractatu potiffimum fpe&tar, ut fraudulenras ad

tur & in obvio naturequeconfentaneo locutionum fen-

:

eam obtegendam & palliandam adhibitas rationes dif-

fu, &inperfpeéta Auctoris mente, accurata erat,

cutiat, Ejuímodi peculiariter fünt qua vulgo obtexun-

.. Oprabant tamen qui e Confratribus id negotii füfce-

tur, vexationis redemptio, propofitum pacis bonum,

perant, ut Efpeniusante difputationem perfpicue expli-

honefte fubfiftentize per penfionesrefervatio &c. Pro-

caret, quemadmodum propofitionem intelligeret. . At

greditur deinde Doctor hic fingillatim ad Simouiz ge-

iis Doétor hic plus conceffit quam petebant,: & ad om-

neta plura; ad multiplicemrationem quaquifpiam, pecu-

nem cavillationem antevertendam, fuapteíponte, zul-

liariter in per/ozarum acceptione , quoad Beneficiorum

lo infligante, aut mouente, confilium iniit , ut e Thefi

collationem , in id vitii prolabi poteft; ad adjumenta

per crafliorem obductam chartam omnino eam propo»

fittonem extruderet.

WE T GE L ABUBIR MU o C HERS

quorüm ope ejus occafionibus chc*ur'r*fuü;fks) ad eorum

Pergrata fuit Confratribus hec Efpenii indulgentia ac

(a') Tra&atus de fimonia cii-cä Beizefzih * akhüüþ]lratiönern $a-

(P) Extant he Thefes ad Efpeniani Tractatus frontem qui infcri-

cramenzorum , do celebrationem Mi

clefraflieis. 686.

ifJarum , xtemdg Ren!ibitibus Ec-

4H0nia,

bitur: Repagulum Canouicum dc, hoc titelo : Difgurario de 5i.

läbg-

Xli

Lmrzzlh AnTrCurüs IV.

I$

"m

überalitas, At Collegium ftri£tüm Facultatis Juris ve-

fior effet quam facta quie tune eà

A

ünïiäre olle gatriebat,

2

rium, ne quis Facultatis hoftis fuper hoc negotio novi

Haud diffimili caritate ductus Re

ligiofus hic ipfe Efpe.

dl

intérnuntii animurmn Occuparet, quem attreéctari inter-

niumi excufare contendebat,

i

e([e videbatur, ei per Epiftolam , addito emendatee

factum inquiens, utishaé

'] hefis Exem

occafione fua quadam folicit

udine abriperetur, aut po-

It

plo, quicquid hac occafione contigerat ,

tius; qui ejus animi candor

eít

. paffum effe fibi ab ho-

Jng

fignificavit,

Erat Internuntius D. $pada nemini non

minibus fücum fieri,| Z4utipap

alibuy , ut voeat ,

Pap&

eli

probatushactenus , ütpote uziver[im equás verum efh-

hoftibus qui eo ufi

erant ad facieridum

quod ipíos per

(s

uter, eavum etiam fuper

quibus auticipata opinio ejus

fe facere puduiffet. — Jactati h

Ve

anmo zufidere videbatur. (a)

]uris Facultas ita Epitto-

i Papae hoftes non alii de-

lam abífolvebat:

* Singula hac , excellentiffime Prae-

mum erant quam celebres D

octores duo, a Zanet

lsl

& Huigbens, quos illeibide

m defignat nomine Cozvi-

tul

» ful, tibiretülimus. utfi àu

od forte correctionisquam

varum Jele&orüm EC penii ,

qui, ut conflat, in Ariani

» diximus, expers Tliefis

xemplum in tuas rianus iü-

te

» ciderit, ipfetibi

VI. Collegio, una cam

is duobus "Theologis verfába-

prompt aniini teftis effes, quo Prae-

tur,

Clenáertiüis tameri

; ut calumniae cujus eum u

:

fit

» fidens & Faculta

tés hoftre improbarunt, quicquid ,

debat , notàm dejiceret,

», Vel fpécie tenus, haud fatis au&toritàti

( Papali & E.

gravibus aliquibus Univerff:

:

tatis mmembris in privatis

colloquiis fignificavit non eani

10*

» pifcopali) eongruere videri poffer,

(5) ,

fibi meniern ii 'Theli

fuiffe, ut de duobus iis Do&ori-

ancagendi ratonem Internüntiüs appritne fibi pr'o-

bus loqueretur, q

uos nihilominus i

I

pía fermonis ferieg

üg

batam teífatüs eft per Epi(tolam Jànuarii die 9. ejufdern

apettiffime defignabat. At pr

&terquam quod haud (atis

Jt

anni 1688, d Lovanii Facultátum plurium Decános

iüngenüa erat confeffio hiec

, ad

H

mi(fam quam ita reddimus: * Accepi, Doimini, cum

e

injuriam publicam repa-

,

,

randam privata negatio fatis effi

non poterat.

Ut aliam

iri

E]

,

Litteris veftris infigne obfervantiz quam ergaáS, Se-

tamen (arisfactionem Calumniat

or exhiberet, obtinere

dis auctoritatem profiternini, teftimofiiüm,

1

[tjus il-

non potuit,

fo-

hd

E

luftria fpecimina prabuiflis occafione TI

je

fiurn quás

Ili

»

Supplevit Efp

enius in hiftorica & apologetica Pras-

Collega vefter Efpenius propagnavit. Quod vobis

fatione ad O

peris frontem quod füb ejufdem anni finem

j

L d

L

cure fuit poft earum 'T'lie(ium exainet, ut obícurde

edidit, hoc

lm

Ed

$

quadam Affertiones expungerentur , laude dignum

naertio vitn ex

titllo: Aepagalum: Canoticum t?c, Cle-

lu

b

,

probrans quam ititegerrimae infigniuri

ominino eft ; perinde ac facilitas qua «

liéttus Collega

virorum duorum famae ex eo capite intulerat,

ne

j

,

vefteraffenfus eft, ut eas rect

o fenfü explicaret.

De

.quod

[à

hrA

)

fi

n

ulari quatn pro Sua Sanctitate ieftari eftis, folici-

nullus ex Adverfariorum turba qui eos apud S.

Sederti

m

$5 U.l

4

inVifos reddere ex tam longo tem

Ore conabantür, at-

ne vobis ago gratias quam poffüm rnaximas.

tingere aufus erat.

Suam deinde

d«

» Mihi, velim, occafio fe paffirn offerat, qua meum

t[penius füper Simo-

[i-

nia propofitioriem quz ceriforia

virga tiotata füerat j

» gratum ánimum vobis &que ac Collegis veltris figii-

Paragraphis feptem difcutit, a

cautem diícuffio pri-

"

» licetn. (C) , Me profiteor &c,

maám T'raéctatus Partem conftitüit

d

tl

Exhibuit Internuntius Efpenio ipfi praefenti nova füi

X

de qua quidem egi:

Id

mtus in hioc Articulo; tüm quia

T

ractatum confequie

in eum ftudii argumentá, itineris occafióde quod Do.

tut de Simonia , tum quiá nequaqt

iam refertur,ad O*

ATT

&or hic Bruxelles liabuit, ubi hunc Mini(trum invifit ;

peris ár

00

20,ejufdem Januarii menfis die. Cum colloquiurn in

ri

umuis;

gumentum de quo ifi proxi

mo Artieqlo dictu:

»

ejus Theflum rnegotium incidilet, ei dixit Efpenius

Una terpotum rátione habifa

0

haud fe credere, propofitionem quae expun&ta fuerat,

; hobis effet habendus

ot

hoc loco fermo de Scrip

to cui titulus: Mo£zvum

IN

S'uvié

Sumini Pontificis auctoritati quidquam detrimenti a£

pro Paffore €?. Zdituis

Eccl

efià Parocbialis $.

J'oanis

j

ferre, n ea eniin propofitioue , inquit, zog negatuy Pa-

42 Moleubeca, £? Santlg

Catbarine in Uvbe

hr

pam juffis de caufis penfiones fuper Beneficiis inflituendi

Bruxellenfi,

poteflate. gaudere,

Refertbentibus ,. coptva

R. P. Guardianum

p

Viore£

ne

Addidi, inquit Efpenius, quame-

quatuor Ordiuum Men

dicantiumejufdem Uvlis, fupplis

I

Vis idem tnihi perfuáfüm e(fet , me tamen voluif

cantes , (ina,

ünt

€, ob quorumdam, ineptam licet, formidinem verba

pag.74. cum -dppendice.) Motivum im:

pretfum vulg

atumque fuit antio 1687,

Appendix au-

lm

delere qu&& eidem occafionem prabebant, ne qua vel

tem fequentis anni Febrüatio tneníe;

Sed quoniam Q:

le

minimd fufp

icio fübeffet tme Papse auctoritati deropare

pus hoé in nulla ex O

voluiffe. '"Tum vero Internuntius admodum officiose

perum Efpetiii colle&tionibus ex-

tat, ac fi genuinum ejüus feetum effe

eerto conflarer,

de

ejus erga S, Apoftolicam Sedem obfequium excepit.

el locusefle deberetin novi Suppleme

n

lt

Poft has rmiutuas declarationes ; a ulgere debebat;

ti fecünda Parte;

illius proiride rationetn aptius in Libr

i Ill, Capite Hf;

Jdi

opinor, fpes fore, ut alturn deinceps de fioc negotio

reddendam docuimus.

L!

at

filentium effet; Id tamentertio poít menfe P. Clenaerts

rurfus excitavit, qua maxima potuiffet vi & eftu, fiqui-

0)

ARTICULUS V,

)ls

dem de efferendadeterrima, fi quaalia, fióvitateactuin

E

effet: (Prob Deus boue|. Ergo ne femper Lovasiii aliquid

De Differtatione cui tirülus:

520vi? ) exclamavit in quadam ad Efpenium Apoftro-

Repagulun Canosicuta ad:

verfus uimiam Exempti

onum a Suvifdi&lione

f

phe, adlonge Thefis impre(fze frontem, quarmia Or:

Epifcoporum

extenfiontim.

dinis füi Scholis, ejufdem anni Aprili menfe, publice

el,

propugnávit, Subdole ftudet in hae ipfà Apoftrophe,

à

B Ordinatii Jurifdicion

t

e

*

| exernptiofies imtnoders-

quidquid contigefat, diffimulate; ác licet Juris Facul.

Á

t de quibusinhoc T'r

actatu fermo e(t

tas & Internuntius fatis fibi fuperque ab Efpenio fa&tuni

, €& fünt quai

utarent, perfüadere tamen nititur hujus Doctoris hac

dümefficiunt, ut qui exempti fünt,

a propriis Epifcopig.

(iid

otnnino non pendeant ,

eosSummi Poaitificis proximai

in re peculiarem agendi rationem ejtisfamz , fiquidern

Juri(dictiotii fübdunt ;

j

perfpectaeffet, exitio fore: Facla tua particullaria, ità

rarclicarum fünétion

& id quidem quoad ipfam Hie-

At

üin exercitationem

; cujufmodi

Efpenium alloquitur , 4ue Dazc fcenam fust. comitata,

fünt divini verbi eriuntiatio,

Sácramentorum admini«

fileo5 quia noffer Ordo amoris ue quidem occulta própa-

Ítratio, Peenitentie & Ordin

Jat vitia, ut proximus diffametur. — Ya P. Clenaerts vi-

ationis potiffimum.

|

j

Ejufmodi exemptio XI. p

timum Saculo in Eccla-

o

deri volebat bene mereri de Efpenio cujus acta quae

fiam irtepfit, qno nempe t

tamquam eidem ignominiofà unus ipfe fibi fingebat, fi-

Epiítole perturbatatri nótion

empore fal(&! Decretaleg

lentio tegeret , cum ejus declamatio multo contumelio-

em diffeminaverant füper

lM

Sumrmorüm Pontificum pot

eítate nullis terminis cir«

eumfcripta, fuperquearroga

n

(5

(4) Arnoldi Epiftola 365. pag. 138. Totti, V.

ximam Jurifdictionem in üni

to jure cujus vi fuam pràs

ji

Prafatio Repaguli, p. 4.

vería Ecclefia curii peculia:

(6

j

Occafsoties quibus voffra dp veftrerum repetdere vdlearn .

rium Epifcoporum detrim

fiia,

«oníenín exercerent

ento & abfíque eoruümderi

es

—

ViTA D. VaAN EsPEN.

16

ARTICULUS VI.

Regulares & prefertim Religiofi Mendicantes ad has

fibi comparandas exemptiones pre ceteris incumbe-

i

bant; & ut earum principum ftatuerent , ea(demque

De Tra&latu catzommico ts* biforico de Horis cate-

facilius affequerentur, omnium etiam acerrime nova

"d (e) -

Roman«e Curie prefümpta jura propagare & firmare

conatifunt, Ea vero Curia, quantum in ipfafuit, au-

Differtatio canonicä & hifltlorica de Horis ca;xonicis

E.

&is cumulatifque praeter modum in eorum favorem

&c, ejus quee de Cazonicorum officiis eft, & dequain Ar-

quil

ejufmodi exemptionibus, hanc foli

-citudinem compen-

ul

favit,

J

ticulo 1II, verba fecimus,; Supplementum veluti quod-

Intellexere ft

atim Paüdres, tam primi quam fecun-

dam eít. — Praelo tradita primum Lovanii, apud Guil-

par

di Ordinis, exemptiones has cum vera Chriíti Domi-

lelmum Stryckwant , ann. 1590. hoc titulo:. Z5efes Ca-

p

nonico biflorice de Horis cauonicis €gc.ut, Efpenio Pra-

ne

ni & Ecclefie in Ecclefiaftico regimine mente pugna-

jl

re, fuzque ipforum auéctoritati ac fpiritali Fidelium

fide, a Domino Ph. H. Zeauver , eodem anno, men-

Hinc diuturnae vehementef-

Bí

bono graviffime officere.

fis Julii die 20.in Adriani VI. Collegio propugnarentur.

lit,

que Secularem inter & Regularem Clerum fuper ejut-

Supra vidimus Efpenium in hoc Collegio fibi domi-

cur

modi exemptionibus difputationes. "l'ridentina Syno-

ciliam ftatuiffe, quippe quod accurate diíciplina uti-

dus his abufibus remedii aliquid afferre ftuduit, Epif-

liumque ftudiorum laude preftaret,

D. Huigbens qui

[ist

d

5

Fiane demitfione, occa-

copis, faltem tamquam Sanctz Sedis delegatis in ex-

tunc ei prefiebart, a D. 7

emptos jura concedens, quibus fpoliati fuerant, qua-

fione fumpra, Efpenium adegit; ut ejus Collegii Theo-

K

tü

que füapte natura Epiícopali titulo feu characteri addi-

logis, una per hebdomadam quamque Lectione edita,

&a effe debent. — At Regulares his poftremis Conftitu-

SS, Canones explicaret. Inftirutionem hanc vigil is ani-

fe

tionibus haud fteterunt ; qui potius haud deftitere, qua

marum moderator ceteris omnibus adjümentis adden-

p]

dam cenfuit que ram fedulo & graviter adhibebat, ut

f

agendi ratione ipíà, qua Scriptis fua privilegia tueri,

& in dies mapis amplificare, (X

fibi concreditos juniores Clericos ad Ecclefiafticam fci-

entiam formaret,

Efpenius ipfe, non aliter animatus,

f

Ann. 1676. P. Tacobusa S. Antonio e Carmelitarum

Ordine Confültationum Colle&ionem ad horum privi-

id potiffimum fpectabar, ut in fuarum Lectionum ar-

umentüm canonicas quazftiones feligeret, quas ad Ec-

DO

legiorum augmentum firmandum typis edendam cura-

vit; cujus nova Editio, curante ipfo, ann. 1682. non

clefiaftici Minifterii fanftitatem & finem maxime ac-

f

commodatas ac neceffarias exiftimabar,

Hoc confilio

«

fine additionibus prodiit; atque Opus hoc compendia-

rium in modum, fere quidquid Regulares fuper hoc

aggreffus elt iis exponere Tridentini Concilii de Refor-

Ga

matione Decreta,

Ei Caput XII. Seffionis 24. occafio-

argumento fcripferunt, continebat.

al

Ííd Operis pati fine refponfo non potuit Efpenii de

nem preebuit agendi de canozicarum Horarum origine,

gE

Ecclefiaftice Hierarchie ordine (acrifque juribus foli-

de praparationibus ad eas cum fructu recitandas necef-

citudo ( ).

Hac eum caufa impulit, ut "Tractatum

ceffariis, de ritibus & caremoniis qua eas comitantur

&c.

de quo loquimur, elaboraret, eoque praecipuas fuper

Quod ait fuper his peculiaribus argumentis, ad

hac materiae Regulas, novoipfo Jure, Summorumque

antiquitatis mentem ufum«que exhibendum, tantopere

g

Pontificum & illuftriorum Canoniftarum Decifionibus

Alumnis placuit, ut Magiftrum ad Scriptum ex iis con-

Efípenio tamen

ficiendum ; ty

firmatas in compendium redigerer,

pifque mandandum follicitarent; quod

,

p

haud ea mens fuit, ut originis & progreffus exemptio-

perfectum fuit.

Á

In eo celebris hujus C

anonifte delectus occurrit. Pa

num Hiftoriam in hoc Scripto exhiberet (c) multoque

(

minus refellere quaecanque füpra modum elata Pater a

rum folicitus de myfticis & faepenumero parum folidis

&

lta fibi

rationibus colligendis quas eorum plerique feétati funt

S. Antonio firmare füo in Opere contendebat.

ft

temperavit, ut eorum pracipua impugnaret, qua Íci-

qui de Rubricis egerunt, eo potiffimum operamcontu-

K

lit, utantiquiratis confuetüdinem fuper hac Ecclefiafti-

licet veris Summorum Ponrificum confiliis repugnant,

C

queque, fi locum haberent, tam late ferperent , ut

c& Diícipline portione ob oculos ponerer, utilemque

in modum inrernas externafque preparationes evolve-

Épifcoporum au&toritatis ac regiminis extremum exci-

dium, totiuíque hierarchici Ordi

ret, quibus Ecclefiaftici publicae precis officio fatisface-

^

tli; perturbationem'm-

re debent, ut vere ad eorum fanctitatem conferat, &

ducerent.

Opus hoc, cum primum prodiit, quorumdam Re-

Fidelibus ad falutem exemplo. Efpenius ipfe brevi

ligioforam animum graviter exacerbavit; qui id etiam

^

"* o* .

Prafatione nobis exhibet fere quicquid haéctenus füuper

B

confilii ini

fle videntur, ut illud Romae damnandum cu-

hac Di(fertatione diximus.

rarent; quod tamen aílecuti non fünt, Eo mifit Ar-

Eff:t hic locus dicendi de Tractatibus tribus quos Ef

noldus ad D. du 7Zaucel ejus Exempla duo (2), quo

penius iu publicis Lovanii Scholis dictavit, fub annos

rum unum fibi retinerer, alrerum Cardinali Cafanatio

I690. 1692. & 16093.

Eft primo titulus: De vezera-

tioue Sautlorum, Reliquiis eorum, €9 Sacris Imaginibus,

traderer. Vaucelio fignificabat eum fe Librum legiffe,

egregium comperiffe , E(penium ejus patrocinio eum

Alter in(cribitur: Zra&atus brevis de facris Congrega-

tiomibus luquifitionis &c. pro intevpretatiome Concilü

commendare ,. eoque dignum effe, Scriprum de quo

agitur , impreffum eft primo Lovanii ann. 1688. cum

Tvidentiniy $9. Indicis Libvorum pvobibitorum, 'T'ertius

agit: De Z'ure Ecclefiaflico Belgico, . Sed quia "Tracta-

approbatione D. Pafinaus , apud ZEgydium Denique.

In füperiore Articulo de Thefibus fuper Simonua, ac

tus hi tres ad hoc ufque tempus manu fcripti perman-

ferunt, nec nifi in novo poftreme Collectionis ejus

de cujufdam propofitionis ex iifdem '"Thefibus ducte

qua füapte natura eodem refertur, difcuffione memi-

Operum Supplemento typis tradentur; quod proinde

nimus. Forte fortuna tantummodo factum eft, ut hec

nobis (üper hoc argumentum eft, in IIL. tantum Libro

diícuffio fecundam Operis Partem conficeret, de quo

referemus, in quem (cilicet noflrum de iis omnibus fer-

in hoc Articulo diximus.

monem refervavimus, qua in hac nova Collectione con-

tinebuntur.

(a) Repag. Cap.2. $. a.

i

(5) Epilogus fecunde Partis.

() D

. (c) Materies originis & progreífus exemptionum folide pertra-

earum parsibus,

jprtatfa cauonicogbi[iqriee de HoFis cq;zonicis ée fsngulis

&atur a D. Van Efpen in poftremo Titulo corpor

&ef, Univ. Part, 1II, "Titul, XII.

"

1s Juris: 3u; Ec-

. (4) Arnoldi Epiftola 402.1 Tom. V.

ART;-

Lisrs l] A&T IC unus VIl,

17

ARTICULUS VIL

** Quicunque igitur idoneus Theologus, & folidus

?5

(Sacrae Scfipturze ). Interpres evadere, vult, Patres

De. Tratatu. biftorico &5 canonico fuper otmmibus Conci-

2

legat & relegat, Si quando plus minutiarum nuga-

liorum. Canonibus €c. (a).

59

rumque in recentiorum Auéctorum Scriptis offende-

»

rint, paffim in uno. Patrum Libro, principiorum

lg

penii Opcraquoruni hactenus rationem reddidi-

?9

plus, eju/gue primi Chriffiane Religionis fucci plus,

M.

2

quam in novorum lnterprerum Voluminibus bene

mus;ad peculiaria folum argumenta fpectabant fuper

d

quibus Doétor hicaccurare collegerat,quod omnium fae-

35

multis inveniet; & verterum traditionum pabulum

il.

33

culorum Ecclefiaftica Monumentagravi(limum exhibe-

quafique fubítantia quam ibidem exfuget, ei copio-

/l

bant. Jam Tractatus Hiftorico canonicus de quo nunc

39

ífe, quicquid temporis in hanc lectionem impende-

L

agitur, imaginem primus füppeditat quae generatim om-

rit, compenfíabit. Quod fi teedio afficitur quadam

Ü

nem Ecclefia Difciplinam comple:titur; compendiaria

59

nactus, quia minus ufibus noílris erroribu(que quos

99

[,

id quidem ratione folummodo; at preterquamquod

agnoícimus, accommodata fünt, inutilia videri pof-

l

E(penius in hanc Epitomen graviores articulos contu-

?9

fint, meminerit, quafo, & animo reputet, hec

?9

ü

lit, eidem praterea regulas & principia neceffaria ad

ipía, Patrum tempore; füum effectum (ortita, &ad-

ül

cumulatiorem amplioremque ipfius Diíciplinz notitiam

LE

huc uberrimum in iisfrutctum edere qui in eorum ftu-

a-

acquirendam addidit.

dio verfantur , quia fcilicetinfignes hi virieo demum

Eo potiffimum in hoc Opere fpectavit Efpenii dili

59

ele£torum frumento, eaque püra Religionis vi foli-

li

gentia, ut in ea Ecclefiafticorum Canonum & Decre-

??

daque fübftantia alti funt ; eoque primo fpiritu cu-

rorum multitudine quze poft Apoftolos edita funt, ea

39

mulatis quem propius copiofiufque ex ipfo fonte at-

ll

nc

feligeret, in quibus SS. Patres. Evangelicas Regulas

)

üigerunt, faepe quod excidit & fuapre fponte fluit ex

?5

animi plenitudine; eft ad alimentum quam quod

üf

proponere voluerunt, qua Fidelium & Chri(ti Domi-

d

ni Miniftrorum mores omnemque vita inítitutnionem

L

meditatio deinde protulit. Arque id nimirum cen-

moderari debent, itemque effata qua univeríi Eccle-

fores noítri non fentiunt. ,,

$,

fia regiminis potiorem rationem oculis fubjiciunt,

Maxime, fi quis alius, Boffuetio concinit Efpenius

Hoc afpe&tu ad Canonici Juris ftudium incumbere,

füper argumenro quod ea fingulari vi eximius Prae(üul

non eít fane ia arida & exfucca litreralis fen(us Eccle-

expofuit; ac minus ad eumdem accedit quoad eurg mo-

lu

fiaticorum Canonum inquifitione confiftere, quae (cili-

derationis & sequitatis fpiritum quo eque, ac fpiritu

cet in plerifque Canoniftarumn occurrit; immo vero eft,

fortitudinis & roboris ad Ecclefia regimen opus efít.

[«

0«

Chriítiange difcipline vim intimamque formam medi:

Quod caufa eft, quamobrem moneat Canonif(ta nofler,

tari, ejus fuccum, ut ita dicam , & medullam colli:

collato ad antiquitatis inveflipationem animo, recentio-

o

f

gendi exprimendique animo. Quamobrem Efpenius

ris Ecclefiafticae difciplinae ftudium non omzizo negli-

pronuntiare non dubitat ejufmodi ftudium iis omnibus

gendum etfe.

Quamvis enim veteris difcipling ratio

:

neceffarium effe qui percipiendge Religioni peculiariter

iagis Chrifti Domiai Ecclefieque menti refpondear,

d

ejufque redintegratio experenda fit & curanda pro vi-

Ü

addi&ti funt, nec minus ad. Theologos quam ad eos

pertinere qui proprie Cazogi/?? nuncupantur.

ribus, nec pote/? tamen , neccongruit, ad novam fem-

d

Scripta Patrum Ecclefiz, inquit Efpenius, funt dubio

per & ubique abrogandam incumbi , ut vetus pertina-

procul unus & unicus fons, e quo puriff/morum . Eccle-

citer reftituatur. Veteris fane difcipline ratio proríüs

& integre nobis efle debet regula loco; at ratio heec

fiafticee moralis [cientie ac difciplina principiorum cogni-

tionem hauriri liceat, eaque rantum pietatem redolent

ipfa nos docet in externarum difciplina confuetudinum

IS

t

àc fapiunt, quae vere Evangelicae fimplicitatis & fancti-

negotio varietati locum effe poffe que temporibus, lo-

tatis integerrimam puritarem exhibere poíffi. — Jam ve-

cis, perfonifque conveniat, nunquamque licere in recti

]

ro SS; Canones funt veluti compendium, & ur ita di-

ordinis, pacis, communifque Fidelium boni detrimen-

cam, vitale pharmacum, feu fpiritus ipfe Scriptorum

tum eafdem invertere.

l"

Patrum Ecclefie , feu potius ad vivum exprelfa imago

Id Efpenium impulit, ut in füo de Canonibus hifto-

ufüs accuratiffimi Evangelicee moralis doctring , cujus

rico Tractatu, recentioris difciplina Ecclefiae compen-

ipfi theorica principia fuisin Operibus ftatuerunt.

diariam Hiftoriam ejufque precipuarum fànctionum

Ex his Principiis Canonifta dignofcitur fpiritu, &

epitomen traderet; addita potiffimarum novi Juris col-

/

fapore perfufüs antiquitatis cujus ftudium licet mifere

le&ionum nortitia, non fine gravibus adnotationibus,

T

no(tris temporibus adeo neglectum , nihilominus unum

quarum ope apocryphe quadam lacinia in illud indu-

e(t quod eiabufuum & relaxionum multitudini quae Ec-

ctae dignofcerentur, & genuina monumenta illuftraren-

clefiam inundat, faltem ex parte mederi poflit.

Poíte-

tur,

$

riorum quique fzeculorum infignes viri, quemadmo-

Efpenii Opus hoc imprefTum fuit primo, ann. 1693,

duim Efpenius, eorum malorum irruptionem & pro-

Leodii apud 7Z. Zoyoux, cum approbationibus elogio-

n

pagationem ingemere non deftiterunt , qua Chrifti Do-

rum plenis, DD. Eybez Antverpienfis Theologi, &

mini Ecclefiam deformant, quaque ejus hoftium mo-

Omines ad

Le Beau Examinatoris Synodalis. Periodicorum Ope-

ii

Jleftiis & irrifionibus occafionem praebent,

rum Auctoris illud eodem in pretio fe habere teftantur,

H

ànum, ut Doctor hic, animadverterunt nullam reme-

Quanti ipfum faciat D. Salmon (c) Doctor & Biblio-

dii (pem nifi ia folido fan&te anriquitatis ftudio pofitam

thecarius Sorbonicus, videri poteft in ejus Tractatu de

ele poffe. Quod ait Efpenius in hanc rem, nobis in

ftudio Conciliorum &c. impreffo Pari(iis in4. ann. r724.

S

mentem revocat magni DBoffueti fuper hoc argumento

( II Parte, cap. 2. p. 275. & feq.) (Salmon de Studio

e

ad permovendum infigne fragmentum , quoc hocloco

Conciliorum latine a nobis primum donatus, Prima hac

absrenon fuerit,

Pra(ül hic (2) in id incumbens, ut

Editio prope fexcentas paginas in 4. compleétitur. Non

eam contumelia contemptu(íque pruriginem vehemen-

extatid Operisin primis I£ditioribus Operum Efpenii,

ter impeteret, qua quidem ejuseetatis Cenfores de Ope

qua Lovanii ann. 17c0. & Colonie ann. 1702. elabo-

tibus Patrum Ecclefize loquebantur ,. fuum effe credidit,

rate funt. At Colonienfi ann. 1709. & Lovanien(i

titulo, inquit, /eziovàs Do&oris, €9* femioris Epifcopi,

(feu Rothomagenfi) aun. 1721., itemque fübfequenti-

1

bus infertum fuit.

juniores Theologos in hanc contumeliofam cenfuram

munire, eoíque proinde ad Ecclefize Patrum lectionem

Poftreme Éditionis Au&tor (ann. 175$3.) confulto

$

hortari.

illud expunxit, quia nobis ejus loco, primum, multo

(a) Tra&at-us.Hijlor.ico-canonicus exbibens Scholie in omnes Ca

(c) Exhibita hujus Operis Analyfi , fuam ita mentem aperit Sal-

mones Conciliorum r* c.. mecnom famofrores Canonum . Codices éz'e,

mon: denique pronunriari poreft. doti bujus viri (Efpenii) animac-

verfiones gravi[imas , d»* apprime utiles e[fe,

(^) Defenfio SS. Patrum &c. L, IV. cap, XVIII,

Fita Fan Efpen.

C .

fufius

18

ViTA D. Vaw EsPEN.

n

fufius in omnes Canones Commentarium exhibuit,

0

clefiee tolerantiam fpectari ; fän&am hanc Matrem op-

Pofterius Opus hoc ad eamdem ac prius formam ex-

tare & curare, quoad per eam fieri poteft, ut vetus

Pï

actum eft; fed mirum in modum auctum, & füper ar-

«

di(ciplina in integrum reftituatur; eíTe tamen certas

ticulis pluribus emendatum. — Fuiffet acta agere, quod

quaídam regulas ad hanc redintegrationem fervandas;

p(

dicitur, "Fractatus hos duos exhibere, Satis ergo ha

dh

hujus difcipline vim & rationem immutabilemreffe, .

buit novus Editor utraque manu complecti quod in hoc

& ad naturale divinumque jura fpectare; & quod inde

pll

novo Tractatu, ad verbum e veteri fumptum eft, Dici

confequitur, veterum Canoenum ftudium, eorurm etiam

j

poteft novum hoc Efpenii Commentarium efle comple.

qui non amplius ufui funt, femper effe, Paftoribus po-

tic

tum Opus füper veteri novoque JureCanonico (quod;

tiffimum, apprime utile.

fü

'Tractatu de quo fupra fermo fuo loco in Tom. V, re.

Differtatio.hec primo quidem feorfim in Thefium

li&to; 'Tom. VII, Edir. noftra Balleonianz per fe effi-

formam impreffa non occurrit Efpenii ceteris Operibus

d

cit.) nonquod Auctor animum applicuerit, ut ejus om-

addita, nifi in poftrema Editioneann. 1753. Eam Edi-

n

nesad unam partes , nullaexcepta, explicaret, & quod

torin Volumine II. ad frontem Cormentavii fuper

p

eorum nihil omiferit quod aliqua animadverfione di-

Ganonibus, cum aliis nonnullis quae deinde fübdir, tan-

gnum erat; quodque denique facillimum eft id hoc füb-

quam magni hujus Operis Prolegomena, collocavit,

ji

fidio fuppleri quod ad peculiarium Canonum quos haud

p

explicuit Efpenius, intelligentiam deelfe pofTet. Hujus

: De Munuerum . Officiorumque veualitate.

(!

poftremae Editionis prudens Auctor poftremum Opus

V

hoc juftis elogiis cumulavit , litterarie reipublicee gra.

. IIl Differtatio infcripta: Di[]?rtätio ad Legem 711-

J

tulatus cui tandem illud exhiberi potuerit. Quibus il.

liam, de Ainbitu, [ive de vetita Officiorum venalitate, ty-

lud exiftere fuüboluerat, apprime in votis erat, ut pu-

pis edita prodiit Lovanii, Thefis in modum, apud

blici juris fieret, Compleétitur univerfum poftrema

P. Zangrium, & in publicis Scholis a Jacobo Soezens,

Defuda.

Editionis Tomum tertium & quarti partem.

Maji die 27. anno 1700, propugnata. Non extat in

ï

vit Efpenius ad vitaefinem, ut extremam ei manum im-

Efpenii Operum £Editione que prima hoc eodem anno

Lovanii elaborata fuit.

poneret; nec eidem defünt adorationes aliqua cum

Ea tamen Colonienfi Editioni

e

Epiícopi Zabylozis, tum D. JFyuants, cui dubio pro

ann. 1702. & fubfecutis inferta eft,

f

cul per illud breve tempus quo ante mortem in Hol-

In hac Differtatione Efpenius avaritiam & ambitio-

j

landia verfatus eft, manufcriptum codicem concredi-

nem qua efficit, ut Reipublice honores & munera

derat. Magno huic Commentario inferuit Editor Dif.

emantur, cumSimonia comperat, per quam addipni-

fertationem de flabitate difcipling veterum Canonum quee

tates & functiones Ecclefiafticas pervenitur; oftendit-

'Thefium in modum jam inde ab ann. 1696, typis edi-

que vitium prius aeque olim civilis Imperii bono per-

ta fuerat, & de qua dicemus in proximo Articulo,

niciofum fpectatum fuifle, ac Simonia inflitutioni

Chritti Domini Ecclefieque bono perniciofa fuit erit-

queíemper. Romanarum deinde Legum contra pu-

blicorum Munerum venalitatem, a Reibuplice adhuc

ARTICULUS VIIL

ethnicz primordiis , ad [mperatoris ufque ]uftiniani

tempora, compendiariam traditionem affert,

Ejuf-

De peculz'm'z'bzis quatuor Fan Efpenii Di[fertatiomibus,

modi etiam Leges alique comperiunrur a Galliarum

'A Gere ingredimur in hoc Articulo de pecïuliaribus

Recibus editae, ad ufque Ludovici XII. rempus, qui

nonnullis Efpenii Differtationibus qua prope nihil

neceffitatis fpecie cut Regnum fübeffer, primus publi-

aliuc a nobis poftulant, quam ut earum prim:e editio.

ca Officia, a Judicum Magiflratibus diítin&ta, vendi

amum— 004 — —— 9 £ a crus oO ,A— u CjO» 3e-

nisepochamindicemus. EjufmodiScriptorum occafio

paffus eft. Venalitas hzc, regnante Francifco I. pror-

& argumentum fere innuuntur in Moaito vel ia Ope-

fus in libero ufu pofira, demum, eorum faltem tem-

——

ris corpere,

poribus qui deinceps regnarunt, ad ipfa Judicaturz

Officia devenit.

Tra&atus de Parocborum in. Decimas €?. Obla-

Perniciofo huic abufüi Parifienfis Senatus pro viri.

/

tione$ juve.

bus obftitit.

Poftulavit ad ufque XVI. f'eculi finem jus-

jurandum praícriptum in Codice, a4 Legum Zuliamng

I. Horum Tractatuum primus infcribitur: Tvala-

quo declaratur nihil datum effe, ut ad ea publica mu-

ra perveniretur; necaliade cauíà quam quia hujus abu-

tus de juve. Parocborum ad. Decimas &? Oblationes , €7

de Competentie pafforali; tribuitur in Partestres, typis

fus abolendi fpes evanuerat, & periculum erat, ;ne ve-

teri novus publici perjurii abufüs adderetur, ann. 1597,

primum traditus ann. 1694. Leodii, apud . Hoyoux

(in 12. p. 132.) cum Joannis ZLe Beau Parochorum

jusjurandum hoc abolevit. (2)

Decani & Synodalis Examinatoris approbatione, — Ex-

Felicior fuper hoc articulo fideliorqu: Brabantia fuit,

EE —Msr — TIt eE-

tat in prima Efpenianorum Operum Editione quzeann.

Affert in Officiorum venalitatem | Efpenius Philippi Il.

& Philippi IV. Leges, magni momenti Confültatio-

17oo.Lovaqii prodiit, &in fübfecutis omnibus.

nem (5) Archiduci Leepoldo a Brabantiaee Confilio ex-

hibitam, & Decifionem Facultatum trium, "T'heologiz,

De fiabilito dij'ciþlir)æ ve-terz)m Cauonum, ac de

.

Juris Canonici & Juris Civilis Lovanii ann. 1634. («)

——

legitimo eorumdem wufu.

De Differtatione fuper Probabilitate,

]l. Februarii menfíis die 22. ann. r696. propofuit

IV. Eft quod credamus Differtationem fuper Proba-

Efpenius Lovanii publicis Scholis a Domino Jofeph 4e

Brigode propugnandas Canonicas "Thefes fuper qui-

bilitate, íeu fuper hac Juris Regula : /z dubiis fémita

bus eo anno dubio procul in fua fex hebdomadarum

zutior e[] eligenda, ( perinde ac fuperiorem Differtatio-

Erat his Thefibus titulus:

Leétione verfatus fuerat.

nem, a4 Legetmn S'uliam) publice ab Efpenio in fex heb-

m TR TPSCHERPERLC pE UA r o^l — NSS - w

De veterum Canonum ftabilitate, de canouca quatn con-

domadarum Le&ioïnibuks dictatam, velad Thefiumfor-

zinent , difcilina, 9 de legititmo eorum ufu,

(a) Loifeau de Offic, Lib. III.

Statuit in his Efpenius veterés Canones reliquis gra-

(5) Efthzc 150. Decifionum celebris Stakmans.

vitate & utilitate preftare; Ecclefiam a fua veteri dif:

(c) Videri poffunt ufus Brabantie, & juramenta quibus omnes

ciplina nunquam nifi zgre recedere; abfonum fore

Magiftratus ibidem fubduntur, fufius explicata in Jure Eccl, uni-

tanquam vererum Canonum abrogationem, complu-

verío D. Van Efpen, Part.-III. Tit, 9. cap. 11, 12, & fequentibus,

rium Catholicorum contrariam-confuetqdinem aut Ec-

-

[71

m

Liszn l0E

AmnTiIcuLus IX,

19

lp.

Ug

mam in Lovanii publieis Scholis propugnatam fuiffe,

dienfis €c. contra aufum €? Libellos Tefuitavum Angli-

Ob hanc fane cau(am Differtationes hz nulla prorfus ap-

corumejus Urbiss quod Efpenio tribuit Auctor Supple-

ag

probatione munite funt, quemadmodum fere fug funt

menti ad Dictionarium Moreri, Edit. ann, 1732. im-

V

ceteris omnibus Efpenii Operibus approbationes. Quo

preffum in 4. & in 12.ann. 1699. Nosejus Hiftoriam

"

potiffimum anno Differtatio de Probabilitate typis tra-

dabimus in horum Monumentorum Libro III.

dita primum fuerit, nobis certo non conítat.

At ex-

0-

plorate fidei eft eam anteann, 1700. concinnatam fuif-

ARTICULUS IX

fe, quippe quam exhibet hujus Doctoris Operum Edi-

K

tio I

uni-

. qu& hoc ipfo excurrente anno Lovanii perfecta

De Corpore .?urz's infcripto : Jus Ecclefiafticum

uit,

verfum &c.

üg

In ea Van Efpenius propofitum argumentum admo-

l

dum compendiaria tantum ratione, & quidem Cano-

I hiftoricum & canonicum de Canonibus Tra&tarum

Wer

niítam potius quam Theologum agens pertractat, At

"

exceperis, Efpenii feetus quos hactenus expendi-

Probabilitatis Sy(tema graphice defignat, inquiens poft

mus, de peculiaribus tantum quaeflionibus agunt, quas

[,

agnanum (quem Cardinali de "4guirre (a) omuium

ut pertractaret, eum Ecclefie res, providentiee ratio-

J temporis Canoniflarum do&iffimum &9* celebervimum

nes, fuaque ipfius opprefforumve innocentium homi-

pradicat) ejufimodi opinionem ormum tam pofitivi

num defenfionis neceffitas impulerat. At eajampridem

quam uatuvalis €g. divini Z'uvis de imoribus vegularum e-

obfervabatur ejus animo cogitatio, ut Opusederet, in

(j*

verfionem excidiumque efle ; ac poíIe, quod reapfe

quo congeíta graviffime omnes fuper Ecclefiaftica dif-

y

jam prattitit, füper omnibus moralis difciplinae qua-

ciplina quaftiones occurrerent, & ordine ac methodo

d

ftionibus generalem Pirhoni(mum inducere; Pirhonif:

difcuterentur , cuju$ ope novam mutuo lucem acqui-

j

murnqui nonad ea folum referturqua falutem fpectant,

rerent.

Ma

gnum Opus hoc füb anni 1699. finemper-

Q

verum etiam ad capita qua in civili focietare ac 'Tribu

fectum fuit. Prodiit primum fequenti anno Lovanii,

Q

nalium Juftitiae Turifprudentia funt maxime nece(laria

apud Guillelmum Stry&vvant, & DBruxellis, apud 7-

1l

ceterorumque graviffima, Super hoc poftremo arti-

Serffevens, cum approbatione & privilegio, in duobus

culo Efpenius peculiaria exempla profert, equibusin-

Voluminibus zz fol/io. (c)

fert Fagnanum jure optimo hanc Probabilitatis 07/7vo-

]n hujus excellentis Operis texenda hoc loco analyfi

Jam. doctripam tauquam diabolicum imventum . nota([e,

feu elogio nonimmorabimur, Jamdiu eft, quodid aute

l

(^)

nos alii preftirerunt, — Videri poteft quod de eo dicitur

Hanc de Probabilitate Differtationem excipit altera

in Bibliotheca Zu&orum Ecclefiaflicorum Dupinii (pro-

in qua Efpenius veram fignificationem exponit V. Re-

fecutione fecunda V. partis Auctorum viventium ), in

gulae Juris: 7z parz delilo vel caufa, potior eff couditio

doctorum Virorum Ephemeride, menfibus potiffimum

po[[identis . hujus nimirum Regulaeabufum refellit, quo

Etl

Auguíto anno r70o, Decembri 17$3. Januario & Apri-

]

Ca(uiftae non modo Probabili(rmum , fed alias etiam lax-

li 1754. 1n l. &l Supplemento Dictionari Moreri, &

atas fententias plures firmare conantur, Hzec altera

in Prafatione biflorica

M

bofiremae Editionis O.pevrum D.

1l

Diífertatio Paragraphos octo continens conficiebat Ar-

Van Etpen.

ticulum IV. "Tractatusquem Efpeniusin fex hebdoma-

Satis fuerit nos in prafentia ,

Exrat ei

poft Doctorem (4)

darum Lectionibus poftann. 1686. dictaverat.

hunc ipfüm ; preci

puam & infignem notam magni

titulus: Aeflexiones ad aliquas &egulas Z'uris. Reliquos

hujus Operis exhibere. ** Peculiariter, inquit, in fuo

n

"

hujus T'raétatus Articulos exhibebimusin novi Supple-

» Jure Ecclefiaftico univerfo (Sacris Litteris, & anti-

menti IL. Parte, eritque infra de iifdem fermo (L. 5.

quitatis monumentis regula loco fümptis ) in id in

l

Cap. 3. Art, V.)

»

cumbit, ut Poreítatum duarum (fpiritualis & tem-

Differtationes duz de quibus hactenus, &in Aer;-

poralis) fundamenta , ori

ginem & naturam expen-

le

&lioues mentales. tertia quam non agnofcimus, Jeíuitis

359

dat; earumque Juriídictioni juftos terminos (tatuat ;

anfam prabuerunt, ut procacem Libellum, hoctitulo

id unum fedulo propofitum habens,

ut Ce/ari quod

impre(lum, Epzffola Parenetica de Officio Doclovis, in

?9

Cafaris eff , veddat, £? Deo quod Dei

Ü

€än.oo flonita'

hunc Doctorem emitrerent. — Hi Patres quibus ita par-

que, fubdit,

mirum videri debet eorum Theolooo-

cebat Efpenius, uta nomine ipfo abílineret, non po-

?9

rum nonnullos qui omnino non nifi

j

,

Theologis Scho-

ls

tuere tamen unum inter eorum "Theologie precipua

lafticae (ubtilitates agnofcunt,

eoíve qui ob propriam

dogmata ab eo impetitum aquo animo pati, Id ulti

urilitatem fe totos ar

rogatis Romana Curiz juribus

ls

funt hocScripto per petulantes injurias, hac nova caufa

manciparunt, quzdamin hoc O

pere nactos efIe quae

ceteris addita, quas aliunde fibi füuppetere contendebant,

» lis difplicuerint. ,, Que

peculiaris nota in Efpenii

ut quidquid o

J'ure Ecclefiaflico univerfo

in Doctorem

pugnationum in eorum poreftate erat ,

, inaliis pariter omnibus ejus

Á

unc excitarent,

Operibus eminet, & potiffimum in ipfius 'Tractatu de

XNobis ipfi temperare non poffümus, quin miram

Concordia Immunitatis Ecclefiaftice. cum Regiis Juri-

quamdam hocloco inter celebrem Fagnanum & Docto-

bus, qui paulo ante prodierat, In eo fcilicet impug-

rem noftrum confenfionem animadvertamus.

Primus

nabat incompetentiam (arrogatam ) Secularium Tri-

quem Efpenius acerrimum . Prolabilitatum | profligato-

bunalium ad judicandum 4e po[fzfforzo in fpiritualibus

rem appellat, digausfuit, quem hoc ipfo ex capite, te-

negotiis, ad reprimendas facti vias,

proceffus irregu-

fte Cardinali de Aguirre, Jefuite perfequerentur, &

lares , & violentias ab Ecclefiaíticae auctoritatis Minie

inter Bajaniflas €? Z'anjeniflas vefexrent3 nec dubitare

ftris editas, & ad cognoícendam de privilepiis & Im-

poffumus, quin Efpeniiin hoc novum morale placitum

munitatibus a temporali Poteítate conceffis Ecclefiae.

folicitudo, & cum vererum Ecclefie dogmatum pro-

Cum Efpenii magnum Opus eodem anno publici

pugnatoribus confpiratio fuerit praecipua vexationum

juris fa&um eadem firmius fufiusque evoluta & probata

cauía quas in eum ad ufque vitee finem, iidem Patres,

principia'cornpleéteretur, placitorum ultra montes ob-

obducta eadem Janfenifmi fpecie , concitarunt.

tinentum, & Ecclefiaflicae im

pendentis omnino, Ju-

2

Novum calumnie argumentum naéti funt in Scripto

ri(dictionis fautores ad ejus prof

criptionem obtinendam

fub novo Pontificatu Clementis XI.

cui titulus; Motivum J'uris, feu Defeq/io Seminarii Leo-

quiiis multo magis

quam ejus Deceffor favebat, animu

m intenderunt, D,

(4) In Synopfi Colle&. n. 40.

(^) D. Van Efpen admodum vehementer Probabilitatem in alio-

VanSufteren Magnus Vicarius Archiepifcopi Meclinen—

yum füorum Operum pluribus impugnavit, Videripoteít quod ait

fuper hac re in füz contra religioíz

proprietatis vitium Differtatio.

(c) Approbationes fünt diei 12, Novembris an, 1699. & 36,

Martii 1760.

nis Apologia ( Apoftrophe$. 3.) & ad calcem Tra&farus. bifferici

(4) Libellus fupplex ad confilium Status Bruxellarum ,

die 14,

& canonici ( Part. X, cap. 1. $. & cap. 3. $. ult. in fine. )

Julii ann. 1719. JEquitas Sent, p, 1,

Fita Pau Ef[pen.

2

^

fis

20

ViT4 D. Vau EsPEN,

fis (4e Præcz;))z'mo) ab'in'*eunqtä etate (2) Jefuitarum

narii Librorum Cen('orifs, die 12. ]'ülif'ann. 1768. Idem

alumnus ad hanc procurationem ab hoc Præfüle Romam

tertio typis traditum in eadem Urbe ann. 1729. muni-

tumque amplo privilegio quod Imperatoris Caroli VI,

miffus, eique perficiendee idoneus eft habitus, — Sane

Opus ad S. Officii Congregationem ann. 1702. dala-

manu ipfa, Majidie 24 ann. r728. firmatum fuerat.

Aliz preterea ejufdem Operis Editiones tres, Lovanii

tum denuntiatumque , at ita clam & in aurem, ut D.

Van Sufteren fateretur ipfe R. P, d Elleque Dominicano

(feu Rothomagi) ann. 1728.

Venetiis & Parifiis pro-

dierunt, Ejus defenfionem füfceperunt Suprema Bel-

qui

tum qnidem Romz ex ejus Congregationis Con-

fultoribus unus erat, ea de re, prater

Affetforem S.

gii Tribunalia, quoties impetirum fuit, & peculiariter

l

Offici éumque ipfum, confítare nemini, Elbechius

ann. 1722. 1728. 1729. 1736. 1738. 1739. 1744 1749.

]o

1718.17$9. (4).

M

tamen cui aliqua füberat negotii fufpicio, cum eumn D.

Van Suíteren die 6. menfis Septembris ann. 1702. . con-

Magni Meclinenfis Confilii Arreftum diei 23. Fe-

(i

bruarii ann, 1722. tanquam Operum Efpenii, & po-

veniffer vale diéturus antequam in Belgium difcederet ;

4

alfecutus eft, ut de re tota certior fieret. . Ufus ad id

tiffimum ejus Zurzs Ecclefiaflictr umiverfi Apologia nu-

pc

meris omnibus abfoluta fpeétari poteft, D. Govarts

Magni Vicarii officiofis ad eum verbis fuper gravibus

occupationibus quibus a facris Congregationibus fub-

eo temeritátis devenerat, utillud in Epiftola ann. 1718.

di

ad Meclinenfem Archiepifcopam miffa contumeliofe

debatur: zta, refpondit, equidem valde, ac feepe [acva-

(

atque adeo tibi for-

impugnaret; ea de reapud Regimen conqueítus Efpe-

e

vum Congregatiomum ju|Ju difHmeor ;

zaffe demandabitur examen Zuris Ecc

lehaffici univerft D.

nius; Magui Meclinenfis Conhilii Regiis Aulicis Mini-

I

nifterium in mandatis dedit, ut Efpenio fe addentes,

Pan Efpeu quod a te muper denuntiatum fertur, — dt in

antece]Jum fcias , velim, fiquidem banc provinciam obire

jus in Govartium pererent, quatenus de S. M. juribus

(

& prerogativis agebatur,

Suam is caufam defendit

jubear , baud profeéfo id wuübi. confilii fore, ut EJpenia

[/

nmum Opus damnetur ; illudenim legi; nec in eoquidquam

pro viribus, damnatus tamen, ut, quo Juttirize fatis

cenfura dignum comperi. Erubuit Sufterenius id au-

fieret, deletum notatumque videret, quidquid inju-

h

diens.... obílupuitque, at momento pof(t ad fe rediens

riofius acerbiufque in Ef(penium & in ejus Opus edide-

animumque recipiens, vocead modeftiam compofita:

rat, probibitufque, ne quid ejufmodi deincepsauderet

« Wec gos, inquit, Pater mi,

Librum hunc taàn-

proponeretque. Suus eum titulus Vicarii Apoftolici

En4

—

LE

quam continentem aliquid coptrarium fidei &9 bo.

Sylve Ducis, & Confiliarii Clerici Confiii ejutdóem

?

nis moribus , fed folum quia non fatis favet Ecclefia-

Meclinenfis dubio procul graviori animadvgr(ioni fub-

*

3

. fticee Jurifdi&tioni , (eu potius quia eam deprimit &

duxit.

Corpus Z'uris

'Ecc/qfi'aflici univer[i impi*e(fum primo

$

H

impognat; atque inter lia feculari Pote(tati id juris

?5*

tribuit, ut dubias in (Ecclefiaftice) immunitatis ne

anno 17060. haud mediocrirer auétum deinde fuit 5up-

22

gotio caufasjudicetfiniatque: , — Joc vero verumge

plementi ope, qui fruetus erat Animadverfionum &

E—qUUMGOCM MM —— ^

zu$, repofüit Elbechius , baud e uoffra competentia eff 5

[nveftivationum Efpenii per 27. aut 28. vite poftremos

ad nos Z beologos . .. . - "At valde inivor ex te unc audiens

annos. Supplementum hoc ann. 1729.typ's edirum

non (ine honorifica approbatione D. JVovet , ex cele-

nibil vos fidei bomifque tnoribus contrarium in boc Opere

natfos e[fe , 9 illud mibilominus denuntiafJe.

berrimis Advocatis Parlamenti Parifienfis in. re Cano-

nica.

Declarat Nevetius bujus fe Supplementi manu-

" Elbechiushocipfe curiofum colloquium Efpenio fig-

nificavit die 9. Septembris ann. 1702. per Epiftolam

fcriptum Exemplar legiffe, & comperiffe zztima era-

quam Doé&tor hic in füi cum D. Govartsann. 1719. li-

ditione plenum que exilimnationi probe vefpondet.: quam

B m p i M E Pa

tigii ferie apud Megnum Meclinen(e Confilium protulit,

"u&ori, inquit, jure fane optimo pracedentia Opeva

uÀ

(b ) Elbechii declaratio a D. Van Sufteren ad S. Officii

compararugt.

In eo contimemtur, profequitur INove-

Cardinales allata, fortaíTe caufa fuit, quae in hoc Opus

tius, do&e curiofeque. Differtationes plures fuper. Eccle-

perfecutiones ad tempus ftitit; qua anao tantum 1704.

fie vetevi difciplna, e? suflitutiones: quas. "du&lor ihi-

dem tradit , plereque videntuy s àn locis qua in primo

redintegrate , quo tempore agebatur apud Romanam

Curiam, ur admodum abíona & prepoftera Decreta in

Opere defignat, ommino defiderari. | Super hoc Supple-

mento videri poteít doétorum virorum Ephemeris,

Coddium Archiepifcopum Ultrajectenfem ejufque Cle-

rum cujus Efpenius tanquam confilium fpectabatur, e

menf. Jun, ann. 1729. & Trevolienfis, infeq, Aug.

mirtterentur. Ergo Fabroz: Jefüitarum emiffarius qui

In Editione Operum Efpenii ann. 1753. Supplemen-

"Hollandia Clero perinde atque Efpenio apertum bcl-

tum hoc non conficir diftinétum Opus. — Péculiaribus

ï

lum indixerant, rationem invenir qua obtineretin us

ad quze referebatur, uziverfi Ecelefiaffici urislocis in-

fertum fuir, appofitis zzazzbus, ad cuju(que additionis

Ecclefiafficum uhverfum Sancti Officii Decretum quod

editum Aprilis die 22. ann. 1704. & infequentis Octo-

initium & finem, quarum ope vetus univerfi Ecclefia-

ftici Juristextus diftingueretur. (Vide Articelum XIX.

brisdie4. vulgatumfuit. Confectum eft Decretum hoc

contra expréffam Elbechii fententiam , uniuse Confül.

S. X. inquo hujus vite Scriptor, pro re! veritate, fate-

tur,ordinem; quo hoc Supplementum difpofitum eft

toribus quibus hoc demandatum negotium fuit. — Nulla

ibidem occurrit peculiaris notatio, nulla hujus damna-

in Edir. Parifienft 1753.confufionem parere; In novoad

tionis expreffa caufa ; at in eo tamen omnes, cujufque

omnium Efpenii Operum fupplemento (2) fragmentum

eneris & conditionis fuerint, abfolute & generatim

occurret, qui in priori Editione locum habere debebat,

prohibentur Opus hoc rurfus imprimere aut imprimen-

& Editoribus excidit. Spectat bocad celebrem contro-

verfiam: an-perfonalis in Ecclefiafticos citationis De-

dum curare, retinere & legere &c. (c)

—"fam parum Decreti hujus habitara ratio, ut quadri-

cretum fufpenfionem ab ofïicic-i]fecum vrahat.

ennnio poft, hoc ipfüum Opus Efpenii, non fine ejus

Opufculorum Collectione, rurfusimprimeretur Colo-

(4) Arreftum magni Coxïfilii'Meclinexxfïs, diei 23. Februarü

anno 1722.' Confültatio Supremi 'Confilii Brabantie, diei 18. Fe-

nia cum privilegio & app;obatione D. Brouer ordi-

braarii ann. 1718.

Reprzíentationes ejüfdem Confilii fuper Plac.

die 20. Junii ann. . 1729. Ejufdem Coníültatio ,. diei 12.. Januarii

( ) Motiv. D. Mart, p. 10

L

ann. 1736. Decreta. Confilii Delgii , die 18. Novembris ann. 1738.

(5) Oceurrit Epiftola hzc frontem Operis 1

nfcripti : /Equni?as

& 15. Januarii ann. 1739.

Decreturm, Confilii Supremi Brabantiz,

Ejutdem Repraefentatio, Mail 10. ann.

fenzenzie' Parl, Meclin, impreffique ia Efpenianorum Operum cor-

ore.

die 20, Junii ann. 1739-

1744. &c,

Vide Monumenta hagc ad novi Supplementi frontem.

. («) Extat Decretum hoc, quam late poteft, in "Tractatu cuiti-

(e) H. Part, n, XIL,

tulus: /Equiras Sententiz, ad calcem Requifitionis ;ivib',s D. Go-

Varts,

ARTI-

Liszn llj, AnTICULUSs KX.

21

ii-

ARTACULUS. X

Dei eft, & Cae(ari quod Cafaris eft, reddi oportere,

Ex hoc principio fuum effe poriffimum credidit, ut pro

l

»

De Traétatu füper EC.Clefï.afïiCaruä Immunitatum

temporali Poteíftate tanquam pro aris, quoc dicitur, &

ll

, cencordia cum Regiis Juribus (4)..

focis pugnaret; ac fe quidem hac inre ipíagraviffimum

Ecclefiae fervitium preeffare crederer, Probe ac folide

intelligens , quae Eccleliafticae Pote(Tatis vis & ratio e(Tzt,

Quo tempxore—', G qua occajioþe prodierit , decl(zratio.

qua eidem addita privilegia, perfuafum habebat nihil

T

).

Ecclefize gloriofius fieri poffe, quam fi oftenderetu£

l. ANQ,OKI'7OO. elaboratus vulgatu(que Tractatus hic,

"

tantum abe(Te, ur fpiritales facaltares a Chritto Domi-

lojeo Van Efpenius Scriptum refellit, quod D.Govars,

io füis Miniftris conceflae vel levitfimum terrarum Or-

Magni Confilii Meclinenfis Membrum, & D. de Pra

bis Principibus detrimentum afferre poffent, ut potius

cipiago ejus Urbis Archiepifcopi Vicarius Generalis

ad eorum auctoritarem roborandam , fübditorumqué

ä

ad perfonalis. Sacerdotum lumnunitatis defenfionem u-

animis erga ipfos obfequii & obedientie longe perfe-

periore ànno in lucem ediderat (&). -

&ffimas fenfà infpiranda apprime facerent; nihilque

j

Editor Operum Efpenii, qu& aan. 1753. typis tra-

contra ad infidcles Principes a chriftiana fide longius

dita, deceptus eft in Prafatione fuper Origine Operis

amovendos, eofque quorum fides non faris altas radi-

de Concordia. Inununitatum &7c. (üperque ratione qua&

ces egerat , in Ecclefiam concitandos veaementius

;

eidem eft cum ejufdem Auétoris Differtatione fuper

acriufque effe, quam eorum fyftema qui Ecclcfiafticos

Immunitate locali & afyli jure.

Se crediditfe fignificat

eorumdem poteflati fübducere non contenti , ftaruen-

poftremum Opus hoc primum fuiffe quod . Govarts

res omnino perfonas , bona & loca Deo confecrata ab

confuraverit in Scripto cui tirulus, Cerzamen pro Ininu-

ipfis non pendere, omnia praterea totius Univerfi Re-

E

nitate Ecclefiaffica locali £?c. & hocipfüm poliremum

gna omnefque fuprémos

(

Principes T'iara: fubdere con-

Opus prebuifle locum Efpenii Tractatui de quo agitur

nituntur,

|

hoc loco, fuper Eccleüaftice cum Regiis Juribus Im-

Ejufiriodi Syftematis falfitatem , periculum &incom-

muniratis Concordia.

modum Efpenius admodum maturz perfpexit.

At vi-

Cerrum contra eft hunc pofteriorem Tractatum prai.

debat eodem tempore immanem progrellum quem

illud in Eccle(ia jam inde abindu&is falfis Decretalibus

;

viffe Operi fuper efy!i jure, nec impugnari potuiffe a

Govarrio jn localis Immunitatis defenfione que ad hu-

in primis vero pott Gregorii VII. Pontificatum ediderat,

jus feculi initium prodiit, quandoquidem non nifi ann.

Animorum contentionem videbat, qua Romana Cu-

1721, Efpenii Operibus addictus prela primum fübiit;

riz affentatores illud propagare & auctoritate in dies

& ipfe Scripti Govartticonfuratio eft..— Nec inagis hoc

auctum firmare ftudebant; falfamque folicitudinem qua

Govartii Scriprum Efpenianz Differtationi fuper Eccle:

eos perfequebantur, quibus faris animi erat, ut iis ob-

hatticae Immunitatis & Regalium Jurium Concordia lo-

filterent , eofdemve impugnarent. Nihil tamen in

I:

cum praebuit,

Differtatio hec ante defenfionem Im-

harum verttatum defenfione firmum . coafltantemque

munitatis Ecclefiafticae localis Govartii, vel eodem fal

ejus animum frangere potuit; & qui femper earum in-

tem tempore impreífa fuir, Ejus izitur primum in

trepidus invi&tufque confeffor extitit, earumdem glo-

perfonalis Presbyterorum Iminunitatis defenfionem

riofus martyr fuiffe dici poteft, füb perfecutionis icti-

Opus, ann. 1699. typis editum cujus Titulus ab eo-

bus moriens quam vite poftremis annis pro iifdem

dem verbo incipiebat, ( quodque ob hanc caufam cum

perpeffus ett.

Íecundo confufüm fuit) Efpeniane fuper Concordia

Ditlertationi occafionem fuppeditavir.

"Aygumentum Tyadatus de 00726'01'42'4 Immuritatis egc.

Govarrii Scriprum primum quod ibidem refellitur,

non Efpenii (uper alylis Differtationem , fed Hifpanict

IlI. "Tractatus de Cezcordia Im'mu:ätatz': Ecclefiaffie

fnpplicis Libelliy auctore P. "alazo] Je(üita, per bel

ca cum Regiis Zuribus, apertam eorüum que modo

gicos "Theologos confutationem impetit. — Poft lianc

propofuimus, probationem exhiber,

Eum Efpenius

dilcutlionem quz cau(am explicatpropter quam Operis

CouJultationem appellat ad prologi finem quem in ejus

de Ecclefiaftice Immunitaus Concordiarationein red-

frontepofuit. Ar revera Jurium füpremae Auctoritatis

dimus , antequam de Differrarione fuper afylis loqua-

& Belgicorum qui ejus defenfores & vindices erant,

mur, exponendas füfcipimus generales caufas quee Ef

Theologorum Apologia eft, E certi(fimis'& glorio-

penium, ut de hoc rerum genere fcriberet, impule.

filfimis illud eft, quod auctoritátem Principi confert,

ruot, & peculiarem occafionem qua ductus "Tractatum

ut publicam tranquillitatem fartarn. te£tamque . forvet,

elucubravit, qui nos detinet in hoc Articulo.

Paulo

fuifque Subditis contra violentias & facti rationes, unde

quamfere, longiores erimus, quia nobisargumentum

extiterint, patrocinetur, promproque prafidio fit. Hoc

grave & in curioli-t.atepolitum vifum eft.

Bimirum jus impugnari contendebatur, Vexationes

quibus ex annis aliquot, obdu&ta Zgorifmi & Sanfe-

- Efhenii de Prz'ücz'pum guvibus þlicitudz'm;y caufa.

nifinifpecie, probatiffimi quique faberant, eos adege-

rant, ut, quo earumdem curfum fifterent, ad f&cula-

A Id Scripti primum eft quod Efpenius prorulit, ut

ria T'ribunalia confugerent. Harum violentiarum Mi-

temporalis Poreíftatis Tura ex profeffo tueretur; atque

niftri qui fua ipforum aníà retardari reprimique nole-

in hujus Operis profecutione compertum fiet hoc Ip.

bant, eos ftatim in fpiritalem auctoritatem conjuratio-

nis, & facrilegze Ecclefiafticarum Immunitatum dere-

um in hoc genere poftremum non eífe; eo enim fu-

fius hac de re fcripferunt Auctorum pauci, multoque

lictionis infimularunt. Ut eos igitur ab hac accufatio-

pauciores puriore & a propriis rationibus alienoidani-

ne purgaret, & füupreme auctoritatis Juraquorum de-

1no preeltiterunt; ita quippe fe habebant tempora qui-

pofitaria fzecularia l'ribunalia erant, vindicaret, Opus

bus elaborabat, ut nullam ab hominibus compeníatio-

de quo fermo eít, Efpenius ad Ecclefiafticorum accu-

nem expeétare poífet. t£jus omnia praeterea |Scripta

fatorum z5ffantes preces, ut ipfe nos monet (c), ag-

eo primo Chrifliaug Relioionis fpiritu perfufa (ünt,

greffus eft, Sua eum moderarionis ratio tum quidem

qui non nifi recti ordinis ttudium ; & in Poteftates a

impediit, ne fingula qua negotium hoc circumítabant,

Deo ftatutas obfervantiam redolet./ Ei follemne fa-

i

per(equeretur. Supplebitur id mox, quoad. per nos

p

crumque erat Evangelicum efFatum illud, Deo quod

oterit, praccipaorum huc fpe&tantinm eventorum no-

tioge fummqtim exhibita.

(a) Concordia Immunizatis Ecclefiaflica de". uris: Regii .

(b) Cerramen Immunizatis Sacerdotum. Bei

(c) ZEquitas fententig- &c, in 4.

gii iu caufrs pedmm-

Cotntts

lz'xlms e"c.

ä

£2

VITA D. VAN ÉsPEN.

[

Compendz'aria eventorum notio que buic Operi occafiouem

rarent. Supremum Brabantiz Confilium eodem tem-

f

prebuerunt.

W

pore & motu proprio, quod dicitur, Aprilis die 13.

ann.1696. ad Davarie Ducem Belgii Admini(tratorem

: IV. Novus[Archiepifcopus Meclinenfis, Humbertus

miífa celebri Confültatione ( ) fignificavit mandata de

I

de Pracipiauo, cum perannos fere viginti omnibus Po-

quibus quaftio , füperiore anno , die $, Novembris

teftatibus obluctatus effet, ut fibi Vefontionenfem De-

edita nec omnino, nec fine periculo perfici poffe, quo-

b

u

canatum fervaret, feque a cenfuris & excommunica-

ad incerta folum communique ratione venditati Nova-

tione quibus hac occafione perculíus fuerat, non alio

tores & Janfenifte defignarentur; quin diftinéte per fir-

D

confilio abfolvendum curaffet, quam ut Brugenfis Epif:

mam certamque regulam doétrine ftatuerentur quas zo-

pf

copatus poffetfionem inire poffet , Meclinenfis Dicece-

vas £? vigoriflas haberi oporteret. Confilium hoc eo-

qi

«

feos ad quam ann. 1690. translatus fuit, admini(tratio-

dem tempore TTheologis calumnia impetitis infigne te-

nem ea folum mente (ufcepit, ut ibidem turbas confla-

ftimonium reddit, enuntians ha&ctenus inauditum effe

fi

ret; folidumque per ejus Deceffores editum bonum e-

quemptam legitime accufatum, tmultoque minus conviclum

j

verteret, Subfícriptio Formularii Alexandri VII. quam

Juiffe , quafi ejufmodi nove €7 Rigorifle proprie do&h i-

j

primus, arbitrariis quibufídam]explicationibus additis,

2 feu opimonis caput, adbervens aut particeps e[fet .. ..

in eas Provincias induxit, precipua ratiofuit, qua ufus

quamvis tamen , (übdit Confilium, zuzquam intermiffis

eft, e Jefuitarum confilio, ut quod fibi propofuerat,

«

conviciis ztomnibus finitimis Reguis €?. Ditionibus um-

affequeretur.

Generatim quamprimum perturbatio

petantur bee Provincie que S. M. parent in Belgio, per-

gï

Lovanienfem Univerfitatem totumque Belgium occu-

inde ac fi INovatoribus $?. Rigoviffis. noflve faucle fide

pavit; eoque malorum ventum eít, ut nullum aptius

contraras infavtee e[feut.

l

remedium occurrerer, quam ut, utraque confenuente

D. Hennebel qui tunc Romze erat titulo Deputati U-

fl

Poteítate, Romam utrinque Deputati mitterentur,

niverfitatis Lovanii & 'Theologorum Belgii, obtulit &

j

quorum opera, Judicium obtineretur quod novis tur-

ipfe libellum füpplicem Innocentio XII. fignificans ab-

ul

bis finem afferre poffer.

fona & pr&poftera hec ipfa decretaeffe, eorumque feu

dl

Innocentius XII. qui tum quidem S. Petri Sedem cum

jam editum feu deinceps propofitum ufüm cum ejus

Ü

laude tenebat, auditis quindecim & amplius menfium

Drevis eequis ítatutis pugnare, qux Belgium cum plau-

fpatio Partibus, nova Mechlinienfis Archiepifcopi mo-

fu receperat, & Brabantie Confilium ita. laudaverat,

]imina per celebre fuum Breve diei 6. Februarii 1694.

gl

ut affereret zib;] ad A4p

offolicatn formam aptius, mibil

damnavit,

Prefül hic & Tefuite qui ejus confilium

vectius equiu[que dici potuiffe.

f

conficiebant, cum hoc Breve admodum zgre ferrent,

Querela multiplex Jefuitas perculit , impulitque, ut

ftatuiffentque fru&tum fiftere, cujus ex eo fpes ad pacis

nihil intenratum relinguerent , quo Decretorum que

i

in Belgica Ecclefia redintegrationem afful(erat, folicite

follicitaverant , executionem curarent, & reclamatio-

apud Carolum 1l, Hifpaniarum Regem egerunt , ut,

nis effe&tum enervarent,

Nec cunéctati terrorem ubi-

graviffimis indictis poenis , Meclinen(em Archiepifco.

que diffeminare ftuduerunt , perduellionem conclaman-

um, Brabantie Confilium & Lovanienfes Magiftratus

tes. Eorum clamores & mine extorfere complurium

juberet ab Ecclefiaffacis €9 Sculavibus Officiis eos om

Univerfitatis Regularium nonnullorumque Secularium

nes arcere 4uo$ fequi aufeuii doflvinam, Rigoviffas feu

declarationem in qua dicebant /e omaiuo fupplicibus li-

ANovarores effe fufpicio e[et ; uectiom quicumque iis adbee

bellis ámimnixtos uon fuiffe qui Brabantie Supremis Ordi-

J

fiffent favi]Jentque. — Faec eadem mandata. fcularibus

mibus (quoad eamandata) exbiliti fuerant , ac fibi qui-

"] ribunalibus prohibebant , ze quam poflulatiouem aut

dem eos noz probari. (c) — Eam fübfecuta eft altera fir-

guris avvogationem , vel po[fefJorii titulo vel aliter , con

mata paucorum nomine qui fe penitus iis mancipave-

£ra atque Epi[copi ob dilorum Ecclefiaflicorum do&rinam

rant ; hec porro longius progreffa fupplices Libellos

€9 moves flatu

7

tanquam /editiofos €? Sue M.C. injurzofos notabat.

- -——— *52 £, " 4 a ——X *—499 C9'U3

iJeut €? manda[Jent , fufciperent aut pl

cinio fulcirent,

H partes & ejuímodi alie nonnulle in confectio-

Harum trium Litterarum Ex'empla , que date No-

nem collate funt füriofze Conclamationis quam eodem

P

vembris die 7. ann, 1695. eadem die ad Meclineníem

anno impreffam volueruat hoc fpeciofo titulo: Decre-

Archiepifcopum miffa Regis Hifpaniarum nomine ; vos

ta Regis Catbolici a calumuiis vindicatas paginis 126,

7yosentes , ita Rex loquens inducitur, fj quid velleviffr-

in 4.

7/5e fecus aCtum fuevit , veflri muneris id unum fore, ut

Libellum huncanonymum (4) &fine Typographi

72205 eofve qui funt e Con[filio Status, de ve certiores facia-

Ioci.que editionis nomine , quamprimum fecutus alter,

tis, quo congruutn eidem vemedium affevatur.

De his

& iis quidem furiofior quem Hifpaniarum Regiobtulit

extortis mandatis, ediroque ac propofito eorum abufu

Jefuita Z'oanues de Palazol, momine &2 juffu T'vfi Gon-

communis omnium querela fuit.

Numero 1j0. circi-

zalez Superioris Generalis Societatis.

Poítremus Li-

ter Doctores, Profeffores, Paítores &c. eDelgico Cle-

bellus hic cujus Hifpanicum exemplar erat, Gallice &

ro przcipui, quos potiffimum earum Sanctionum ufus

Italice redditus fuit, & dedito ftudio per totam Euro-

fÍpe&tabat, in hanc rem D. 7az de Ne[fe San&ctae Catha

pam diffeminatus (e) , ut ibidem exhiberentur arro-

ring Bruxellrum Parochum (Februarii die r4. ann.

gati Janfeniftee tanquam Posizes qui, dicitur, (f) zne-

1696.) procuratione munierunt, cujus vi apud Suam

vito fubfunt note aut fu[picioni perduellionis in Deum&z

M. C. operam daret, eorum nomine , ut ea Decreta

àn ejus Ecclefiam, qui nullas bumanmas aut. divinas , fe-

revocarentur, & Leges qua ibidem fundamenti loco

culares aut. Ecclefiafficas Leges agnofcunt , (g) & quo-

erant, fervarentur. Leges hee naturali divinoque Turi-

rum fauror & feditionis (piritus eeque ex iis formidandus

bus nixz prohibent, ne quis damnetur e puris putif-

atque e pofteriorumtemporum Seclariis (5) impone-

que /u/picionibus , & antequam fuerit citatus, auditus

bant (fecundum Memorialis Auétores ) /?ri&am obli-

conviclu[que ex ordine £? proce[|u per Leges prefcvipto.

gationem cou[cientie Catholicis Principibus, w£ majore

DD. Huygbeus , Chamart, Fa Efpentum quidem huic

procurationi fübícripfiffe comperti funt. (a) EaD.

. (5) Vide Confültationem hanc in Efpenii Tra&atu : De Recurfy

Vau de Nelle ufüs eít, ut ejus magni Ecclefiaflticorum

ad Principem. Litt, H

(c

Decret,.... Vindicata, p. 50. & 51.,

numeri nomíue, fupplices deinceps Libellos duos Bra-

(4) Libellus de quo fermo , fai quidem Auctoris nomen non

p EEE 2 AU n n MP - PIPSERUNT. . UP HUSN. ENUISQAPSILASTETS BQUST NTTi m o r EUBIML T E ERE RE RRR sT M DP P RP N

bantie Supremis Ordinibus exhiberet, in quibus inju-

prafert; atex tota Scripti ferieliquido conítat, qui in eo loquun-

ftitiam & vexationum periculum cujus, minis füberant,

tur, Jefüitaseffe, qui fe aperte pluribusin locis detegunt, loquene

iis exponebar, ut fraudem qua Regii Miniftri circum-

tesfuo ipfinomine, Vide pag. 52. &ga.

(e) Differs. -Arioviffi. pag.67.

ventifuerant, oftenderent, & Legum executionem cu-

(f) Num. 53.

(g) Num. 95.

(«) Derera Regis vindienza. P. 16,

(b) iNum. 29.

vi

LisEeR Il. AnTiCULUSs X,.

25

vi promptoque fubfidio excidium anteverterent , quod ir- agere, qui priorum defenfionem füfciperet, pofterio-

rum accufatorem fe proderet,

vequietus €g ardens borum Se&flariorum animus Religioni,

Catbolici[que ipfis Ditionibus minitabagtur. (a)

Govartii Opus infcribebarur: Certamen Inmnunitatis

ä

Regii Miniflvi , fereomniaS. M. Confilia, &in primis

Sacerdotum Belgii ia caufis perfomalibus , precipue cri-

Byabantie Confilium, erant, ex hoc protervo Memo-

minalibus , zelatovi[que ejus . D. "Arcbiepifcopi Mecli-

riali, fauteres (b) aperti ejus jactatee Sectae , qui ute-

nenfis , adverfus "Au&ores Libellà cui. Titulus: Lisgrnt

bantur eu£foritatevegia , ut quotidie facram Epifcoporum

HisPANICE

Epnmi, &c.

CoNruTATIO PER Bkrcas

au&tovitatem conculcavent ,.eorum otnues. [olicitudines &

'THEoLocos (pag. 95. in 8.)

emuia vemedia inutilta veddentes.

Memorialis Auctores

Ejufmodi 'Titulus in Opere Magiftratus e prima Pro-

proponunt recurfum ad feculareum. Poteffatern (c) tan-

vinciz Suprema Curia procul dubio non enuntiare non

quam effugium quod ab Hereticis Janfenilla didiceraut ;

poterat Scriptum moderationis ,'juílitie. & acquitatis

adduntque tantum abefTe , ut illud Catholicus Princeps

plenum, in quo duarum Poreftatum jura pari diligen-

firmare debeat, ut eum porius paratum efle necefle fit

tia, & eruditioneac foliditate pertraétarentur. At con-

Jui fceptvi juvibus liberaliter cedere , cum id ad fevvaudam

tra dolendum fuitin eo non nifi perperuam perfrictam-

fidem &2 libertatem. Ecclefiafflicam conferre. potefl. (d)

que in Belgii Theologos & Ecclefiafticos declamatio-

Cum Memoriale hec Romam ufque pervafi(fet, D.

nem occurrere, qui malo quodam fato Meclinenfi Ar-

Hennebel ejus folidam confütationem edidit quam Inno-

chiepifcopo difplicuerant , quique Jefuitis apud eum

centio XII. obtulit,

Illud pariter confutatum fuitin Bel-

gratia pollentibus invifi erant.

gio a D. Opfiraet in 100. paginarum Scripto cui titulus:

Ecclefiaflice. immnuuitatis materies, in qua potiffi-

Confutatio Memorialis Patris Palazol. Memorialehoc

mum ex Tituli quidem vi, Opus verfari debebat, fu-

ita praeter modum ad feditionem abíonum erat, ut Pa-

perficie tenus tantum/ attingitur, eaque notionum per-

tres hos, maxima licet exiftimationein Hifpania polle-

turbatione, ut

paífim ejus mens divinari vixac ne vix

rent, id humilitatis & ignominie fubire necef(Te fuerit ,

quidem poffit.

.ut illud , laquifitionis Decreto, 38. Septembris die,

. Syítema quod probare contendebat, in eo pofitum

ann, 1698. damnarum viderent £tazqua attentatorium

erat, ut affereret 1, ex veterizque, atque ex nova Ec-

— &8 dnjuviofum perfomis couflitutis in primis Digmitatibus

clefig difciplina Sacerdotes omnes in. criminali nego-

Ecclefiaffacis &2 [eculavibus, £? Miniffris Confilifque Re-

tio, temporali auctorirati fubductos effe, neque iis li-

güs Provinciarum Delgi. (e) —

cere, cum de criminibus agit

ur, fe Regiis & Seecula-

. Senfere horum ictuum vim Tefuite. Ergo ad eos,

ribus Tribunalibus fübdere,

fü

loque ipforum privile-

fi fieri poterat, rerundendos, infequenti ann. 1699. ju-

gio ac juri cedere; 2, omnes Ecclefiafticos Judices a

fte molis Libellum emittere properarunt, pag. 400.

temporali auctoritate omnino liberos effe, in univerfa

circiter in 4, impre(fum Leodii (ubi abfoluta poteftate

peenalium & criminalium actorum ferie, qu&, corre-

gaudebant) apud Henricum S?rae], hoctitulo: Differ-

cuonis morum & doctrinz fpecie, in fuos inferiores

fationet Jriovifli &g. Fenantii de Scripto quodam &c.

intentare potuerint.

Auétores anonymi liberius lo-

Opus hoc infignem in modum male fidei notam prae-

quentes clarius etiam fuper hoc Articulo mentem fuam

fefert, ut ferequacumque e Je(uitarum calamo derivan-

aperiebant, Jefuita, Regalium Decretorum jactatus vin-

tur,

Edicunr Auctores in Prefatione fe quidem nulla

dex, ait aperte fzecularibus Magiftratibus nil juris effe,

ratione in animo habere Palazolii Memoriale defenden-

ut de ipfo Zeneficiorum PofftfJorio judicent, illudque,

dumfüfcipere, damnationis, inquiunt, ratione habita

contra Ecclefiaticorum Superiorum pcanales Scuten-

cui illud Hifpaniarum Inquifitio fübdiderat.

Libellus

tias, Inferioribus fervent.

"drvogata coz[uetudo, in-

tamen ab initio ufque ad finem eo tantum fpectat, ut

quit, quam fuper boc articulo ii tnedium affevunt , om-

ejus Apologiam, & quidem ab(íque ulla prorfus cor-

nino cum ve&to regimine €9 Ecclefi juribus puggat , nec

rectione aut mitigatione contexat.

nift prepoffere €2 per vim ab aliquibus privatis bomini-

bus züduci potuit (f).

Scriptum D. Govarts pro Ecclefiaflicis Immunitatibus.

Maxime licet irregularis effet amendi ratio, quacum-

[ |

que vis, & facti via locum haberet, ut füa quifpiam

V. Subidem fere tempus eodemque excurrente ann.

fede, Beneficio & officio fpoliarerur, ei vetitum erat,

1699. D. Govarts Generalis Vicarius Meclinenfis no-

ex novo fyftemate, ad Secularia Tribunalia confuge-

vam Scripti confutationem aggrelfus eft quod D. Op-

re, utactorum curfum fifteret, fuamque fibi legitimam

ftraer in Palazolii Memoriale protulerat; at is paulo aliam

poffeffionem fervaret, Ecclefiafticis Superioribus ab-

ac Jefuitae fub 7rzoviffAi & Fenantii nominibus delitef-

nuentibus, Seecularia Tribunalia non poterant ut fum-

centes, rationem inlit.

Suum hi quidem univerfum

mum de Beneficiorum poffefforio judicare, nifi in uno

Opus eo referebant, ut probarent, quod vulgo con

civilis inter privatas perfonas conteftationis cafu.

At

tendebatur, perniciofum quemdam Rigorifmum &

Ecclefiaftici Superiores cumulatitlima libertate gaude-

Janfenifmum exiftere, ejufque reos Lovanii TTheolo-

re, nec omnino pendere debebant, cum eorum per-

gos comperirent.

Generalis Vicarius e converío ni-

fecutiones correctionis morum, abuíüum, criminum

hil aliud cordi habere videbatur, quam ut Archiepifco-

aut errorum füper doctrina coloratam fpeciem tanquam

pum füum purgaret, & arrogata Ecclefiafticae Immu-

caufam praefeferebant.

Eju(imodi eft apertum nudum-

nitatis privilegia tueretur, quie a Delgicis Theologis ad

que fyftema, quod ut in ufum redigeretur, opera ítu-

facularia Tribunalia confugientibus, & de Ecclefiafti-

diumque conferebatur; illud nimirum ipfum quod ut

corum Superiorum quoad ipíos initis confiliis apud ea

Regia auctoritate in mandatis diei 5. Nov.ann. 169f.

conquerentibus de medio funditus tolli garriebat. — Se

adoptaretur & firmaretur, ejus Auétores fe afTecutos

Govartius eodem tempore non nifi de Eccleiiaftici Sra.

contendebant,

tus auctoritate ac dignitate folicirum agere profiteba-

At Govartius in pofitione vcrfabatuf, inqua fibi qui-

tur, Atque proteftando denuntiabat, nemini fücum

dem non judicabat e prudentie regulis effe tam clare

faciebant; ejus vere rationes notorie erant; [efuitas

loqui, Si Meclinenfis Archiepi(copi Magnus Vicarius

- ex una parte; & Lovanieníes 'Theologos ex altera lu-

erat, bonufque Jefuitarum fervus,. erat eodem tempo-

culentius noverat, quam ut credi poffet e confcientia

D

re Magni Confilii Meclinenfis Confiliarius; eumque

poftremus hic titulus adigebat, ut quibufdam, faltern

(4) Num. to4.

- (5) Num, 164. 105, Num. 12.25.

fpecie tenus, circumípectionibus uteretur. Hinc ejus

(c) Num. 114.

(4) Num, 112,

(f) Hac Magiftvatuum prazen[a confuerudo , wuti recte guberna-

zioni &» juri. Ecclefue prorfus advería, tiec mift vi d& perperam ab alí-

(e) Memoriale hoc ipfum damnatum fuit Rome, Aprilis die

"

21, ànti, 1699.

quibui inducia, — Decreta a. calumniis vindicata. pag. 14.

Operis

VrT & D. VANEESPEN.

24

hi

n

Operis þerturbatïo & obfícuritas; cüm de Perfugio ad

dirent; dolerentque omnem in fe intentatam accufatio-

(

Secularia "Tribunalia, ac de Jure agit, quoea pollent,

nem ad arrogatam quamdam vagam incertamque h-

ut de poffefforio cognofícant. Ea eft obfcuritas hzc,

refim redigi, quin peculiare quidquam indicaretur; de-

|/

ujt Efpeniusipfe, fua omni collata fcientia & perfpica-

nique Ecclefiatticis Decretis quae Adverfarii in eos con-

torquere contendebant, eam diftin&tionem ac prat-

ca, fateri cogatur egre fe poffe pluribus in locis Au-

&oris mentem affequi, non aufurus a(ferere fe acu.rem,

fionem deeffe, quz ad do&trinee controverfias ftatüen-

&

das & determinandas necelfario requiritur.

quod dicitur; attigi(Te (2),

At non minus perfpicue

e

conítabat Govartium nibil aliud in animo habere, quam

Celebris ann. 1692. Romam depurationis Hennebel

g

ut abfolutze zzdependentia Sy(temati faveret, T'otum ejus

negotium Efpenius hac occa(ione commemorat, pro-

d

Opus inutile eft, ipfiufque omnium probationurn fal-

batque (e) eam depurtationem non alio fpectafTe, quam

L

fa confecutio, fi quid aliud fibi proponit. Summorum

ut univerfüs terrarum Orbis convincererur Janfenif-

b

Pontificum Decrertales Epi(tole & Bulla in quibus affe-

mum non nifi purum putumque pbanta[ina etfe, & Ia-

f

rendis tantopere fibi placer (/^), Bulla &iominatim 7z

nocentius XII, adduceretur, ut in hanc rem ipfe actum

E

Cena Domünsi, quam adeo oftentat & predicat, non

ederet, fuis in Drevibus duobus, non aliter de Zazfes

K

nifi abfolutae hujus nec omnino pendenus libertatis po-

uiflis ibidem loquens, quam addito diGitatorum, 7a-

&atorum , arrogatorum epitheto,

téftatifque principia & placita continent, Id ei ergo

-——32.073

confilii eft, ut ejufmodi effata ftatuat; & impugnare

Suo fiaem Operi imponit Efpenius

üngul*ärem ex-

probationem refellens a Govartio in Belgicos Ecclefia-

fyftema vult quod iifdem opponitur.

. Uno verbo non id propofitum Govartius habebar,

fticos intentatam , quos ille reos agere omnino ftude-

bat.

Eorum hoftes Jefuite Meclinenfem Epifcopum

— 0C UC

ut, edoceret, & resillu(traret, explicaretque, fed eas

potius involveret & inobícuraret, eaque pertuzbatione

adduxerant, ut Supremo Bruxellarum Confilio Libel-

*-—- - -

uteretnr, ut Zgdependentie nova placita cate & per cu-

lum füupplicem exhiberet, quozzdependenti & perduel-

—

m m

niculos fenfim inducerer , Ecclefiafticofque quorum no-

liouis notam inureret duorum de quibus fupra, Libel-

——

hm

inen deterere volebat, tanquam execrandi criminis

lorum Auétoribus, qui ann, 1696. eorum Ecclefiafti-

reos traduceret, qui füi nempe facri ftatus privilegia &

corum nomine, Brabantie Ordinibus exhibiti fueranr.

Immunitates violaffent.

Cum id confilii non ceffiffet e voto, Meclinenfis Epit-

copus adactus eft, ut novos Libellos in eorum praci-

puos quinque proponeret (f ), in quibus accufabantur,

Scripti Goþartz'i per Efpenium cozzf'utat)'o.

quafi Cetus coegillent, & J/editiomibus faviffent, quae

* dU -H e cYmy

VI. Prorfüs aliam notam praefefert Efpenii Refpon-

fidei legitimo Principi debitae evidenter adverfabantur,

fum. Doctorhicinitioftatim notiones diftinguit, quas

Pofterior conatus hic haud priore felicior fuit,

Cum

«*D —tcer-

Govartius mifcere & confarcinare ftuduerat.

Eecclefia

Archiepifcopus accufationum fuarum nullam prohatio-

t

nem aflerre potuiffet, accufati pleneab iis liberati fünt,

fticae Juri(dictioais genuina & vera privilegia, naturalia

aut liberalitate Principum acquifira a placitis feditiofis &

& is Prafül ut confecutiones qua eidem ignominiofae

ex hoc.negotio exiflere porerant, evitaret, mandata

in Regum füpremam auéctoritatem attenratoriis fecernit.

Cumulare purgat Ecclefiaíticos vexatos fimulque impe-

qua ejus

profécutionem, fifterent, folicirare coactus

titos calumnia jactata violationis Immunitatis Ecclefia

fuit (g).

fticae , cujus ipfi propterea fe reos reddidiffe infimula:

Negotium

hoc, in quo qnidquid odiofum erat, quo-

bantur, quod contra füuorum Superiorum violentias &

ad perfueium ad Secularia Tribunalia, in Archiepiíco-

fa&ti vias, ad Secularia 'Tribunalia confugitfent,

De-

pum eoíque qui ejus opera ufi fuerant, recidebar, an-

ä

monfílrat (c) tantum abe(fe, ut unquam Ecclefiaftica

fam tamen Govartio prebuir, utgraviffimas accufàtio-

"Tribunalia i negotiis proprie ac folum ad ea fpectan-

neg in füpplicem Libellum (5) congereret, quem hac

tibus declinaverint, ut potius omnium accuratiffime,

occafione Accuíati Supremo Bruxellarum Confilio ex-

hibuerant.

Eum abfolvebant, Regem in Confilii per-

in Spiritali & doctrine negotio, femper Ecclefiafticee

(ona obfecrantes

* urt declararet dictas denunrtiatio-

Immunitatis legitimis privilegiis mordicus fervandis

Ej

39

nes accufationes & injuriofas locutiones quas Mecli-

femper inftiterint, & prz cereris ad folicitanda incu-

buerint Ecclefiaftica, & peculiariter S, Sedis Tudicia,

,9

nenfis Archiepifcopus adhibuerat & protulerat, tam

»

in dicto Libello, quam in Deduciiene eidem addita,

füper do&tring capitibus, e quibus Adverfàrii rurbas

conflabant, perpetuaíque calumnias ftruebant. — Efpe-

abu(ivas efIc, prapofteras & veritati contrarias; ac

Oftendit nimirum iis qui

??

proinde juberet, utrumque, Libellum & Deducfig-

nius longius progreditur.

de violatis Ecclefiafticae Jurifdi&tionis privilegiis accu.

??

nem, lacerari, aut faltem dictas injurias$, accufario-

»

nes & injuriofas locutiones deleri & notari, prout

fabantur, nec privatas rationes, cur ld agerent, nec

;:

Occafionem füppetere (d); in morum negotio, noto-

Sua Majeftati conpgruere videretur. ,,

Conclufio hec (maxime licet ad modeftiam & ob-

rium efle eos non moralis folum quam profitebantur-

difciplinae principiorum integrirate, verum etiam in-

fervantiam compofira, contra Libellos in quibus accu-

ftitutae vitae puritate a fuis Adverfàriis diftingui; id po-

fati criminibus involvebantur haud fane leviore quam

tius zricerori effeeorum Adverfàarios identidem ob mo,

mortis pcena dignis, fi vera & probata fuiffent) occa-

rem depravationem criminalibus a&tis fübeffe, ab iif

fionem Govartio prsebuit accufandi "Theologos quin-

que qui eam exhibuerant, de facinore quod zefazdumn

que, cum ita fe haberent, ut iifdem proceffibus digni

e(fent, fibi nonaliaratione melius cavere poífe, quam

(i) appellat, qui nempe fuum Archiepifcopum ad Lai-

cum Tribunal taxiffent; in quo fe ad /fuas izjurias ve-

fi fe apertos eorum hoftes edicerent; non aliud aptius

ad omnem azfeuifmi (fu(picioném "detergendam re-

tra&landas, ad canendam palinodiam damnatum, & de-

nuntiationes Jaceratas videret.

Is demum profanatio-

medium effe , quam aperte obfirmatoque animo e mun-

di placitis, licentia, pravitàte vitam apere; non aliter

nis Immunitatis Ecclefiafticae , Govartio judice, curnu-

lus eft, ac ne ejus particepsfieret Preeful hic, inquit, Con-

fe rem habere fuüper do&trinz quaftionibus, füper qui-

bus tantum aberat, ut dictitati Janfeniftee Ecclefiaftico-

filii Decrc»to obfequi recufavit, quod ad eum remifit

rum Tribunalium Judicia pertimefcerent, aut declina-

;

rent, ut cóntra de technis & cavillationibus conque-

(e) Ibidem. -

m Adverfarii adhibebant, ut om

(f) DD. Huygbhens

, Theologiz Do&or & Prefes Collegii Papz

rerentur, quas eo

Lovanii, Geez Canonicus Cathedralis Ecclefiz Gandavenfis, Baerzs

nem diícuffionem

&

Plebanus Meclinenfis , Zaéx Plebanus Antverpienfis, & 7Van de

omne [udicium canþnicum impe-

Ne[ffe Parochus fan&tz Catharinz Bruxellis.

a) Conc. Imm. Cap. III. $. 2.

(g) Def. Paft.&c. Rec. p. 19.

- (5) Vide füpplicem hune Libellum in Appendice Cei

(5) Certam. Immun., p. 17-

fzcor:f. Im.-

(c) Cap. IHI. $.3.

munit. n. VIII.

(4) Cap.III, $. 1.

(i) Certam, Immunit, $. 1; n. 16.

þunc

— LuxskR Il. ARTICULUSs X.

25

hunc Libellum cui rcfponderet; per(uafum habens , tuta

partium ftudio, calumnizque & injuftitiee quodam im-

confcientia, zec feid po[Je , uec debeve , probibente id Ec-

petu conciliari poffe, qui in ejus Opere graífabatur; &

clefia (a).

hunc ipfum imperum in cauía effe, ut nemo non fut-

Aqua, quod ajunt, non heret Efpenio füam ut Par-

picetur eum potius minus puris minufque a propria

tem ab ejufmodi accufatione purget, ld primo qui-

utilitate alienis rationibus permotum fuiffe ; neque

dem praítat ufüs argumento quod ad bominem dicitur.

enim homines ad hec extrema gratuito ferri, & prae-

terea notorium efle , ad obtinendas przmarias Ecclefía-

Archiepifcopus eos Ecclefiafticos quinque crzminaliter

ad Regium Confilium traxerat, quin dubio procul Ee-

flicas Dignitates non aliam commodiorem, breviorem ac

clefiafticam [Immunitatem violare contenderet.

Non

tutiorem viaimn effe, quam iis, quod faciebat Govartius,

ergo hi ipfi Ecclefia(tici fe hujus violationis reos red-

indictum bellum, 24 quos tanquam Zanfiniflas, Rigo-

didiffent, füum illu(trem Accufatorem perfequenres,

viflas &* Novatores uon in Delgio folum , fed i Europa

€o ipfo actionis genere quod in eos & apud idem Trri-

univevía traducendos. mullus 2om conatus. conferebatur.

bunal ipfe intentaverat, Accuíàti minus ad moderatio-

Addebat Efpenius Govartium qui non id ignorabat,

nem & obfervantiam facti quam quorum defenfionem

haud (àti$ infignia magnanimitatis fpecimina prabuiffe,

Eípenius füícipiebat, non ita fibi temperaíTent, quin

ut ejufmodi confiliis minime permoveri & his fortunge

id facerent, perfuaíum habentes id fibi juris fuppetere,

illecebris omnino non affici credi pofTer.

/

quo quidem urentes nihil demum aliud egi(fent, quam

At Et

fui proprii Anrftitis exemplum fecuti eífent,

Efpeuii principia a publico Minifferio contra novas

penius Govartio fignificat actionem ab Ecclefiafticis

aggve[frones pz'udicata.

quinque de quibus fermo, in Archiepifcopum Accufa-

torem fuum intentatam orizo civilem eiles non alio

IV. Quod ajebat Efpenius pofträmo labente fzeculo,

qüam ad puram putamque eorum famae reparationem

luculentius in. dies & certius evafit nec dubium eft,

referri; nectanquam actionem erimigalem (pectare pof

quin hic ambitionis furor precipua progreffus malo-

fe, cujus is fcopus fuiffet, ut publica vinJicla in Pre-

rum cauía fuerit, quorum non nifi germen, ur ita di-

fulem obtineretur; Govartium qui id contendebart, fuze

cam, Doétor hic in Govartii Operibus perfpiciebat.

conrentioni non alium colorem obducere potuiffe,

Ambitione aflentationem gignente, independentie fy-

d Govartius nänöüne

quam conclufionis eorum Libelli corruptis verbis; ad

ftema quo

refervatione quadam

extremum Ecclefia(licos quinque, de quibus fermo,

infinuare contentus erat, audaciores impudentiorefque

con(titiffe in defenfionis jure quod naturale, Jus Accu.

affeclas acquifivit. Goyartius ipfe, quod amplius in

horum Monumentorum ferie videbimus , terminos

fatis conceditin eo pofitum, ut füam innocentiam pro-

bent, füique honoris reparationem perfequantur, apud

deinceps pratergreffus eft, quos in Tractatu de quo

eofdem ]udices eademque T'ri

bunalia ad que denuna-

hactenus, fibi prafcribere videbatur.

tiati funt. ( ),

Impetitus ann, 1719. in Magno Meclinenfi Confilio,

Conítans hec Adver(ariorum Lovanienfis Univerfi-

ab hujus Tribunalis Confiliartis Fifcalibus in cau(a ab

tatis & obfirmata methodus erat.

Gravium ipfi füper

Efpenio flantibus, in exprefforum Bruxellen(is Rcgimi-

fide füperque Chriftiang moralis di(ciplinae errorum rei

nis mandatorum coníecutionem, quippe qui in fuis ad

eo temeritatis & audaciae progrediebantur, ut eos er-

Meclinenfem Archiepifcopum Litteris quaeedam juribus,

roris & harefis accufarent, qui novis eorumdem pla

fublimitatibus, €2 Z'urvifditlioni Supreme S. M, contraria

citis refragabantur; in eo nunquam non occupati, ut

propofuiffet , pcríecutionem effugere contendebat, aí-

apud Principes quos regebant, in fuos Adverfarios fe-

ferens Sacerdotem nullum apud fzcularia Tribunalia

vera Edi&ta folicirarent, quae a molimine in Ecclefiafti-

criminaliter impeti poffe. | Ut hoc feditiofum placitum

cam Turifdi&tionem , & ab aperta Ecclefiafticae Immu-

confirmaret, in fuis Scriptüris revocavit Opus quod

nitatis violatione excu(ari non poterant, a fe amove-

ante annos viginti confecerat, utdefenderet /pimunita-

bant hujus agendi rationis invidiam, quam in eos reji-

tem Sacerdotum Belgai in caufis perfonalibus , &5 inlpri-

ld-

cerent, cujus ne dum rei, viéctima potius erant.

qmi$ 12 atliomibus crimialibus&?c,; fibique titulum fta-

nimirum luculentiffime probatur in Efpeniani Operis

tuit e Confilii indulgentia quod, inquit, ejus Opus eo

Prafatione,

ternpore non damnaverat. (c) ÉEfpeniusinfüoad Go-

Ibi fcilicet inter alia horum conatuum exempla id

vartii Advertentiam Refíponfo (4) rurfus Magno Con-

affert E(penius, quod egit Doctor Martinus, cum ad-

filio principia ob oculos pofuit, qus (tatim Govartio

huc Jefüitis mancipatus effet, Februario menfe vidceli-

oppofuerat in Scripto cui titulus : Cozcordia: Irimnuni-

cet ann. 1699, Do&tor hic prvato Bruxellenfis Cozfi/io

tatis Ecclefiaflice &* Zuris Regii &c. & DD.Confilia-

fupplicem Libellum, Meclinen(is Archiepi(copi die 7.

rii Fifcales fua fecere principia hecin Aep/ica quam, una

ejufdem meníis Epiftola firmatum obtulit, quo pete-

cum Efpenio, eidem Confilio obtulerunt,

Qccurritin

bat, ut Licentiati Ferfcburez & Claesa Doctoratu quem

hoc poftremo Scripto cumulata confutatio perniciofi

folicitabant , repellerentur, ob errores docrime quos

Syítematis Govartii, quem peculiariter ad illud firman-

ab iisafferi cadumrmiofe infimulabat,

Ad huncLibellum

dum S. Tridentini Concilii auctoritate abu(üm efIe pa-

refpondit Confilium per Scholium, die r4. Februarii

lam fit probarurque ozes Immaunitates pevfouales Cle-

ejufdem anni, quo tanquam indignum proríufque pro

vicorum procedere &9 pendere a. voluutate €9 libevalitate

fanum confilium rejecit, quod inirum fuerat, ut cauía

Principum , vel expre[Ja, vel tacita.

mere doétrinalis ad ejus Tribunal deferretur ; adeoque

Legitima hac fuper hac re Van Efpenii principiorum

mandavit, ut Breve diei 6. Februarii ann. 1694. Regiis

purgatio non impediit, quominus ejus, feu potius Su-

diei 2o, Decembris ann. 1697. Litteris roboratum in

premze auctoritatis Adverfarii ea rurfüs agerederentur,

executione ponererur, remifitque Partes ad Tudicium

ld ipfe Govartius preftitit in fuis Dzalog:;s , & in Afo-

quod Sanctz Sedi fuper hac dogmatica re pronuntiare

tivo furisquod Magni Meclinenfis Confilii fententiz,

placuiflet.

(Concord, Immunit. Cap. r. $. s.

Vide

Februarii die 23. ann. 1722. editee oppofuit. Impuni-

etiam III. Motivum Juris Do&toris Martini, p. r6.)

tas qua per temporum. calamitatem ei frui licuit, au-

.Animadverfiones he Van Efpenio occafionem pre-

daciores eorumdem placitorum fautores reddidit,

In

bent, ut ftatuat jactatam de juffitia &?" veritate folicitu-

Libelli famofi, graffante poftremo litigio in Efpenium

dinem quam fibi Govartius unam & unicam fui moli-

excitato, in vulgus emiffi duplici Editione videri poteft,

minis caufam fuiffe di&titabat, haud facile cum aperto

quorfum abierit animorum in huac Doctorem acerbi.

tas, &in propugnandis independentie placitispertina-

- (a) Certam Immunit, pag. $.

(5) Videri poffunt hujus negotii confeeutiones :5 Monumentis

(c) Perfiffenzia d* advertenzia dyc. n. 6. &feqq.

ad Lovanienfis Univerfizatis Hifloriam, Cap. a. n. LXIX. & fequen-

tibus.

;

(4) Dédudio juris i fathi d»'c, Cap, 3

l

)

Fita Fau Efpen.

D,

cla

L

26

ViTA D. VaN EsPEN:

Á

cia quze ipfe ad vitze finem ufque alacriter impugnave-

iis acceffum aliquem. conceffiffent, His Epifcopis ea

mens erat, ut reos: ad agendam poenitentiam adduce-

rat. (a)

Longius etiam poft annos aliquot ab ejus morte de-

rent, fatifque temporis iis compararent, ut ad veram

ducta res, cum data eft opera, ut inter profcriptos &

refipifcentiam pervenirent, non autem ut eorumdem

pO

prohibitos Libros, ejus 'Tractatus de Concordia Imma-

criminum impunitati faverent,

Hanc ut rei fibi que-

Novum hoc au-

rerent, efficacia intervenrionis Epifcopalisin caufa fuit;

fU

mitatis Ecclefiaflica €g'c.. referretur,

j

fum D, Hoynck Canonici Meclinenfis, & P. JZouters Je-

identidem in Ecclefias fe recipiebant, ut eam facilius

Fa

fuite opus fuit. Agebatur de novo prohibitorum Li-

obtinerent. Chriftiani Principes, quod iniiserat, cum

brorum Catalogo, qui ut füb Archiduciffa Mariae Eli-

eos Sanétos Epiícopos permagni facereat, eoíque per

gO

qu

fabeth regimine firmaretur, fe perfecturos ii fibi inani-

terpus vellent perfugientium gratiam follicitare & con-

1num inducebant.

Suíceptum facinus a Supremo Bra-

fequipoffe, Aíyli Jusin Ecclefüsinftituerunt, cujufmo-

qw

bantize Confilio per Confultationem Januarii die 1 2. ann,

di fcilicet in 'Theodofii & Ju(tiniani Codicibus exhibe-

1736. editam disjectumfuit, In ea peculiariter affecta-

tur. Felicibus iis temporibus ne in mentem Pcclefia-

jl:

ru

rio notatür, qua omnia Principum Juribus faventia O-

fticis veniebatin abfolutum jusconvertere, quod folum

ex pia Principum liberalirate derivabatur; & omnino

rib

pera Catalogo inferebantur, quin velunum eorum ibi-

uf

dem occurreret, quibus eadem Jura contumeliofiffi-

in horum voluntate pofitum cenfebatur, ut Afyli Jus

vel amplificarent, vel contraherent, vel penitus abole-

b

mum in modum impugnabantur.

E pofteriorum nu-

mero, inquit Confilium , Govartii opus eft ( de quo

rent. Religiofi Principes ex alia parte non nifi Afyli

ap

Í

ïudu

qu

verba fecimus, ) & Catalogus dequo loquimur:; illud

Jusaugere

erunt, quoad id bene vertere perfpexe-

in priorum numero ponit, quod Efpenius eidem oppo-

runt. Abufüs tantum qui injus hoc irrepferunt; pro-

ea

fuit: mibilominus , ait Confültatio, a Zzbrorum Ceufo-

ut Fideles a priorum fzeculorum pietate degenerabant ;

p

vibus probatum fuit , €9- extatinter Opera Do&ovis Fan

eos impulerunt, utnon unum modum eidem afferrent;

nt

lr

Efpn, impre[a Colomie auuo 1729. cum privilegio

V

cui rei tum quidem nemo reclamandum cenfuit, "Tum

folum aliter vifüum , cum füb VIII. faeculum falfe De-

bt

uæfl'v.f :

t

cretales prodiere,

Gratiani Decretum quod iistantum

ARTIQULUS Xl

au&ctoritatis contulit, nova placita fuper Afyli Jure;

bel

-

quemadmodum fuper innumeris aliis capitibus propa-

p

De Differtatione cui titulus: Differtatio Canonica dein-

gavit commendavitque.

Pofteriorum fzcculorum Ca-

bai

terceffione, five interventione Epifcoporum pro Reis

noniíte aliqui, unaeorum mendacium monumentorum

qu

auctoritate nixi, & quibufdam confecutionibus duéti

Ík

&c. & deconfugientibus ad Ecclefias, five de Immu-

nitate locali, feu Azylo Templorum.

quaz ipfze iniis minime continebantur, Afyli Jus Divinae

bu

inftitutionis , atque adeo naturalis juris effe contende-

f

runt; ex hoc nempe falfo principio , quidquid Divino

W

Extenfio Sy/iemgti: Ecclefiaflice lndepäüdentiæ.

cultui & u(üi Miniftorum Ecclefiae confecratum eft, na-

Editiofa placita Hï.per Ecclefize Judicum'ab(oluta

turam mutare & fpiritale prorfus evadere. — Hinc per-

I

I.S

independentia, fuperque períonalibus Ecclefia-

fonarum bonorumque Eccléfiafticorum, &alterius con-

N

fticorum Immunitatibus ab Efpenio in Traétatu quem

fecutionis vi, territorii locorum que Deo facra funt,

qu

[

fupra expendimus, impugnata non nifi partem contli-

fpiritalitas & independenria.

.

Cu

tuebant generalis Syftematis independentiae & domina-

Per ejufmodi ratiocinationes

Afyli effecta eo quam-

lit

tionis, quod Eccletiaftici quidam , ad horum pofterio-

primum producta , ut non amplius alio fpe&are vide-

fni

rum temporum ignominiam , manibus pedibufque,

rentur, quam ut omnibus criminibus ea quam parabant,

di

quod dicitur, inducereconabantur. Haud periculi mi.

impunitatefaverent. Id caufz fuit, quamobrem Chri-

di

nus inerat

rincipiis eque abfonis abfolute quoad bo-

ftiani Principes vetera privilegia imminuerent aut revo-

(

na & loca

b

eo facra Immunitatis &independentie que

carent. [n Gallia quidem prope omnino abrogata fue-

Iul

re, Franciícol.regnante; eorumque nullum ho« tem-

nihil eft aliud quam independentiz corollarium que per-

fe

fonis arrogabarur, ac tam infigni pertinacia propugna-

pore in eo Regno veftigium füpere(t* nifi forte in De-

to

bitorum favorem qui folvendonon funt; & id quidem

batur, Syítema hoc univer(im , quam late patet, in-

I

fpectum, fi inductum in ufümque redactum fuiffet, eo

ex Cabaffutio, cum nondum Judex caprurae Decretum

in eos pronuntiavit. (/)

demum protendebarur, ut, quidquid feu propius feu

j

longius ad Ecclefiafticos fpe&tat, omninotemporali Po-

Afyli tamen jus in aliis Catholicis Ditionibus, & pe-

pi

teítati fübduceret ; & hanc ipfam eorum arbitratui ac

culiariter in Belgio perítitit, atque adeo in Religiofas

nE

dominationi fubderet.

Domosillatum eít; fed itatamen, ut femper firma con-

Primum eít, ei Principem poffe,

ali

Infig ne diífidium quod. ( eo fere tempore quþo illud

ftarent principia duo.

te

de quo hactenus) inter Archiepifcopum Meclinenfem

quos voluerit, fines flatuere; ac re fane ipfa qui Bel-

Ut

&Belgii Tribunalia, fuper locorum qua Deo facra funt,

gium imperium tenuere, femper in reos quofdam hac

Ti

Immunitate contigit, trifte in hanc rem argumentum

poreftate ufi funt.

Alterum eft, facularis Judicis etfe

El

füppeditavi. Nimirum diffidium hoc Efpenio caufam

in dubio decidere, quinam fint cafus in quibus.rei hac

tel

prarogativa frui poffinr,

prebuit,. ut fuper Afyli Jure Di(fertationem elaboraret,

(e

fuper qua verfabitur hic Articulus; erat enim femper

Heec duo principia quze Afylorum abufibus occurre-

(ei

re, aut faltem ex parte remedium afferre poterant, Ec-

Doctor hiclegitimorum Jurium ad Supremas Potettates

fi

fpectantium aíferter & vindex ; & Ecclefiafticam Pote-

clefiafticis ignorantibus, vel ambitiofis probata nonfue-

re, contendentibus Afyli jus, & quidquid ei additum

W

ftatem ad füos veteres & proprios fines redicens , il-

lam veneratione digniorem & pretiofiorem reddebat.

eft, omnino fpiritalem caufam conficere ; Ecclefiafti-

cam auctoritatem unam poífe de ea cognofcere, & in

I

Vetufliffima & graviffima ipía per fe Juris Afyli ori-

oeft, Occurrerant ejus exempla penes Idololatras,

ejus gratiam leges & conftitutiones edere; foculares Ju-

dices non pofle fibi in A(yli locis conftitutos Reos vin-

falforum qua colebant, Numinum ratione habita; &

]us hoc potiore fane titulo quoad veri Dei templalocum

dicare, nifi cum Ecclefiafticorum Superior

um venia,

Prioribus Eccle-

ibus A&if

habuit. 'Atque ita quidem obtinuit.

& hac quidem non concedenda nifi inquifition

fize feculis, eorum felicium temporum Epifcopi, ejus

que proceffusin examine pofitis; ac fi qua fuerint Juris

Ípiritu & caritate perfufi, fuum effe ducebant fe pro

Aíyli Legibus excepta crimina ; fpectare ad Ecclefize Ju-

reis interponere apud Principes & feculares Judices qui

dices de iis cognofcere, in dubii cafu, & peculiariter

n

definire, fit, necne, Confugiens in exceptionis cafu.

Til

(a) Vid, Irenik

.(&) Cabaffutius , Thef. d? praxis jur. Can. Lib. 1. cap. 19.

C0j

Edit. p. 46,

xon,-feu quponfig pacifica dec, P. 37. & in Il

l,

Üs

Comm, Íeu Adnotatuiones i Guipape, Sed, 2, Zárt. $, n.

dufa

i

WLIBER Il AnzTICuLUs XI.

27

1

"Aufa D. de Prec

:

prioribus menfibus, popularis & feditiofze emotionis

jus Syflematis confacutionem,

piauo /drcbiepi[copi Meclinenfis im h—.u-

occafio.

Cum plurgs e reis in Urbis Ecclefias aut Mo-

;I:

na(teria confugiffent, Supremum Brabantiae Confilium,

Ill Principes & Magi&ratus eorum auctoritatis de-

vifis examinatifque disquifitionibus, requirente Regio

s

pofitarii femper his pluribus arrogatis juribus obftire-

Procuratore, pronuntiavit eos, fpectato de quo con-

j

runt. Gregorii XIV. Bullaann. rj91. quae earoborat,

victi erant, criminis genere, Afyli Jure frui non debe-

univerfimin omnibus Catholicis Regnis rejecta füit. ( a)

re; ac proinde fore, ut, per Contilii auctoritatem e

Fateamurtamen, oportet, temporalem Poteftatem vul:

privilegiatis locis educerentur , & in Regios carceres

"

go minus operz ftudiique contuliffe, ut Ecclefiafticae

conjicerentur. (e)

n

auctoritatis füper hac re conatus reprimeret, quam ali-

Meclinenfis Archiepifcopus , quod Supremum Bra-

quos Ecclefie Miniftrros, ut ei majorem in dies vim

bantiz Confilium egerat, tanquam Sanctorum locorum

l.

& exiítimationem adderent.

Atque hi quidem non fe

facrilegam profanationem, E«clefiafticeque linmunira-

yne! Principibus eorumve Miniftris ita fe commenda-

tis & Afyli Juris intolerandam violationem traduxit.

runtr, utjeos ad aliquorum Actorum jaclatis ipforum ju-

Ea de re per Epiftolam Aprilis die 28, ad Marchionem

ribus faventium approbationem cate pertraherent; cu-

de Caffro Moncayro. miffam apud Hifpanicam Aulam

g

Jufmodi fünt ; cauía exempli, eorum pleraque e qui-

conqueftus eft, contendens Refugientes ex Afyli locis

bus Meclinenfis Archiepifcopus ( Humbertus de Prz-

citra ejus nutum extrahi non pofle ; £? fe quidem , an-

cipiano) fibi prefidium quarit in Norivo Turis (/)

tequam in id affegtiretur, perquifitionum A4éla videre de-

quod editum voluit Tulii die 12. ann. 1700. 1n celebri

bere, €9 cogno[cere , an dicli Cives vei aut convicli deli-

caufa quae Efpenianse füper hac re Differtationi locum

&orum effent, que

prebuit.

In eo laudat fingillatim fuarum Confttitutio-

Juapta matura lmmzmitate Ecclefice

gaudere non po[fent.

num unam , Octobris die 10. anno 1692. (c) indi-

Hifpaniarum Rex, Maji die 20. Meclinenfi Archiepif:

ä

&am.rogantibus , inquit, & fellicitantibus dnglie Re-

copo refponfum voluit, certum effe , quemadmodum

ge, & Bavarie Duce Regionis Adminiflratores F'aude-

ei Comes de Tiremonrio & Dominus Jofeph de Arze

monutii Principe proponente, (d) cum (ícilicet. de cohi-

fignificaverant , fecularem Judicem pvo Hifbaniarum

bendis militibus ageretur, qui paffim non fine gravirei

u[u, ac (Belgii) confuetudimibus &? . Concordatis fatli

publicae incommodo e Feederatorum Exercitu diffugie

monmumenta vel "dAcla mon atite Ecclefiaflicis traditurum ,

bant.

Meclinenfis Archiepifcopus , a quo, fiei fides,

quam delinquens 12 ejus poteffateus devetivet 5 €7 prout ei

quafitum malo remedium fuit , adeo praclaram occa.

confliterit ejus crimen ex üise[fe , qu& ab bac Immunitate

"u wwv

fionem haud fibi elabi paffus eft , quin arrogatis juri

exciptuntuy , fore, ut ipfe delinqueus ex. Ecclefía extra-

bus uteretur. Conftitutio quam füper hac re protulit,

beretur , quamvis Ordinarius, vogatus, eum tvadere ve-

nullo ex capite. Gregorii XIV, . Bullee tam folemnem

0nuevet,

Addit Rex fe futurum fperare, ut re&fa Archi-

in modum tamque univerfim rejecta: concedit,

epifcopi follicitudo ad id fe conformet, 2uod juffitis &v

In ea mandat Archiepifcopus hac omnino quatuor ;

vatiomi confonum ef?, quodque ejus Deceflores facere con-

I. ut nelocorum Afyli Jure gaudentium Superiores feu

Jueverant, amimo veputans e mirnia ad Afylum Ecclefi,

Seculares feu Regulares ullum militem in ea fuícipiant,

fine gravi fundameuto , propugnandum facilitate wiag-

qui non alia mente eo confugerit, quam ut fe a perfe-

gam Divini feroitüi perturbationem €9 Subditorum dam-

cutionibus criminis defertionis in tuto ponet; 2,utmi-

num exifleres binc enim fievi , ut evrata multiplicentur ,

lites profugi. fiquidem ad Aíyli locum pervenerint , a

7 qui forta[fe vei fumt, impuner evadant,

militaribus Officiariis extrahi non poffint nifi cum Ec

Bruxellarum Prefes, infequentis Tunii men(is die r6,

clefiaftici Judicis venia, quam ipfe, ff ita expedzre cre-

Regias has Litteras ad Brabantie Supremum Confilium

diderit, poft fummariam proce(lus cognitionem con-

mifit, ut ei Judicium fignificaret quod fuper hocnego-

ceflerit, eaque tantum conditione, ur Officiarii, efuo-

tio Rex tulerar, cum illud in fua Matriti Aula expendif-

rum Superiorum euétoritate, obílridta, & quidem e

fet, ut illud eidem , pro ve i pofferummuata , vegule loco

fcripto, jurisjurandi fide, promittant fore, ut Defer-

qe d)

toribus ab Afylo fuübtractis nulla inferatur peza capitis,

Janguinis , mutilutionis , aut fufligatioms vulgo B.A-

Bruxellenfi Confilio fuper zovo diffidio obdu&le z'fecbfzæ.

GUET'TES, aut alia equivalens , aut fere equivalens ;

3. ut Defertor fi forte captus evaferit, & fe in privile-

V. Sub idem fere tempus, memoratus Zeaufort,

giata loca receperit, ibidem A(yli Jure cumulatitfime

plurium criminum accufatus & in carceribus Druxella-

gaudeat; 4. ut fi Defertor, prater defertionis crimen,

rum detentus , fraclis januis, evafit, & fe in Domini-

aliquod aliud patraverit, & in quibuícumque cafibus

canorum ejufdem Urbis Conventur recepit. (g) Bil

refugii Jus dubium fuerit, omnes authentica perquifi-

gii Gubernator Bavarie Dux de re monitus ad Mecli-

uones ad Ecclefia(ticum Judicem remittantur, ut defi-

nenfem Archiepifcopum ]Julii die r. ejufdem ann. 17C0.

niat, an patratum crimen ex eorum numero fit, qua

a Domino Jofepho de /4rze, Regio Secretario fcriptum

ab Afyli Jure exclufa funt, & quod inde con(equitur,

voluit, rogans, ut, eo operami daute, Ecclefiafica S'u-

relinquine ibidem wransfugam, an ibidem extrahi ne-

ce(fe fit.

fHitia perfugientem detineret , quoad per[peGum e[ft ,. de-

Cum hoc Meclinenfis Archiepifcopi aufüm

beret , necne, Ecchfie. Immumtate gaudere : Haud cun-

temporalis auctoritas, ut par erat, nonrepreffifer, Prae-

&atus Archiepifcopus Promotori in mandatis dedit, ut

ful ipfe eju(que Miniftri ibi propterea comparatum jus

nominatum Zeaufort e Dominicanorum Conventu ex-

cenfuerunt, ut nova molirentur.

traheret, & in Archiepifcopalem carcerem traderet;

quod cum Gubernartori fignificaffet, Dominus Joteph

Intey ddrcbiepifcopum Meclinenfem $? Brabantie Confi -

de 74rze juffus eft per alteram Epiftolam , ejufdem Ju-

lii menfis die3. rogare Praefülem , Eleétoris nomine,

hum fuper Afyli ?f:ïe diffidium.

ut ad majorem fecuritatem perfugiens in Regio carcere

IV. Omnium prima fe Bruxellis obtulit, ann, 1700.

poneretur, utpote qui Archiepifcopali tutior effer, quo-

ad Preeful ipfe expendiffet. & decidiffet, an Captivus

(4) Differt. de Afylo. Cap. IX.

(^) Morivum uris, n. XXV.

ejufmodi effet, ut Ecelefi humanitare frui poffet. (/)

(c) Huic Conftitationi adfcrfptum tempus aniimadverfione dig-

(e) Differr. Cauon, de 4/ylo, Cap. VII. $. 3.

num eft, Emiffa eft biduo ante celebrem ejufdem Przefülis Pafto-

(f) Regie Littere duz, Maji 20; & Junii 16. ann. 1700. occur-

ralem Inftitutionem , Octobris die 12. ann. 1692. füper do&trinz

conteftationibus. De ea fermo eft in Mon. infi

ervientibus Hift.

rant in colle&ione Awreftorum Lagrzy, Arrefto 63. pag. 114.

Univ. Lovanii , Cap.II. n. XXII,

(g) Mozivum STuris Archiep

-Mecblitt, p. 64'..

(4) Mezivum juris pag. 63.

(5) Motix'/um idem p. 64. & 65.

Fita Fan Efpen,

D4..

Ej«f-

28

VtTA D. VAN ESPEN.

Ejufdem Prefulis cum Regio, itemque cum Magno

Ad hoc refponfum , Officialis Ecoutetten per contu-

maciam damnavit, editaque Sententia Maji die 26. de-

Meclinenfi Coufilio litigium.

claravit Ophovenium debere Afylo frui; & ad Domi-

nicanorum Monafterium per Ecclefiafticae Juftitisee Mi-

VI. Quotempore Meclinenfis Archiepifcopus hu]QC

modi Litteris utebatur e Magiflratu dubio procul extor-

niftros remitti.

Executione caruit hec Officialis Sen-

a

tis (a4) &abHifpanoSecretario fcriptis qui hecrerum

tentia; ei parere Carcerarius expreffis verbisa Magiítra-

genera parum callebat , & recens iu Regionem perve-

gi(tratu prohibitus. JuíTa hec Magnum Confilium fir-

nerat, cujus leges & confuetudines quas diuturna tan-

mavit, quod eodem tempore, Fiícalibus (feu Regiis

tumexperientia edocer, ignorabat; Mechlinz conügit

Miniftris) per fupplicem libellum Tunii die 14. exhibi-

ejufdem generis negotium , quo perdurante, Archie

tum requirentibus, fanxit, utin Officialem ipfum ferio

piícopus füua longius aufa protendit.

procederetur, quippe qui remporalis Potefítatis jura,

Ex hac Urbe quadam Vidua, male admodum audi-

ejufque depofitariis Magiftratibus debitam obfervantiam

ens, operam dederar, ut vindictam fümeret de Hifpa-

impetiffet. Officialis proinde femel & iterum in jus

no Officiario militari probis moribus adolefcente quije

accitus, ut (uze Sententiz rationem Magno Confilio red-

diturus accederet; actantum abfuit, utjuflitize pareret,

prafidio ibidem erat, cujufque, utajebat, quibufdam

fermonibus ejus fama impetita fuerat, Cum ei fruftra

ut per novum porius aufum contenderet, in ea facü

fpecie de qua agebatur, fzecularis Tribunalis judicio fe

per menfes duos ad perniciem in(idias ftruxiffer, Pran-

cifci cognomento Opboven, licentia & violentia noti ho:

non fübeffe. (f) .

minis mini(terio uti ftatuit.

In hoc Juriídictionis q

uafi conflictu ( fiquidem ira

Nequam homini poft inu-

tilianonnulla molimina, tandem Martii die 18.ann. 1700.

conteftationem appellarilicet, in qua Subditus renuit fui

vefpertina hora $. fecundam occafionem obtulit, ut mi-

Principis eorumve per quos exhibetur, auctoritatem

nimum rormentum bellicum in Hifpanum Officiarium

agnofcere) fe mutuo partes, altera in alterius auctori-

intenderet, emiffo globulo, quibono fato afflictam fo-

tatem moliminis accufabapt, & utrinque deinde accu-

lum ejus comam incendir. (^) Fugientis Proditoris

fatio haec ranquam novum. facinus fpectabatur. Sen-

femur ftricto Officiarius enfe perculit.. Subfecuto mane,

tentie Officialis ad Magnum Confilium per Procurato-

cum .primus de Officiarii ceede rumor percrebuiffer,

rem Generalem denuntiatio habita eft ab Archiepifcopo

Opboven apud Dominicanos perfugir, E Magiítratuum

facrilegi aufiloco per quod excommunicationem in Gre-

juffu, Commiffariis quefitum reum in Conventu infli-

gorii XIV. Bulla inflictam zpfo fa&o fubierat. . Ac Prae-

&ti vulneris caufa in le&to jacentem nactis, folliciti(que,

ful etiam perfuadere voluitíe quidem e moderatione tan-

ut eum , cum criminis reum comperi(fent, fibi fume

tum & economia [ive indulgeutia quadam diítuliffe eam

rent, Archiepifcopus, de re certior factus füuum promp

excommunicationem enuntiare; cum id tamen eo fo-

te Officialem (D. de Coriachio) ad Dominicanorum

lum animo egiffer, ut interim in Magiftratus qui ei ob-

Conventum mifit, qui juribus quz fibiin Captivum

fi(tebant, mandatraa Bruxellenfi Aula obtinere per tem-

vindicabat, expofitis, Commilfariisque obfiftentibus,

pus poffet.

Ergo Davarie Ducem per lirteras exter-

ad D. de Z'ardinio Magni Meclinen(is Confilii Procura

rereac decipere ftuduit, Magiítratibus ob oculoseidem

torem Generalem fuas quamprimum querelas detulit.

pofitis tanquàm criminofi in fpiritalem auctoritatem co-

Eum Procurator, tranquillandi animi caufa, monuite

natus reis, qui Ophovenium tanquam füum captivum

Dominicanorum haud fatis tuto Monaílerio accufatum

in Regio carcere detinerent, cum, ajebat Archiepiíco-

extrahi oportere, ut deinde judicaretur, utrum Afyli

pus, ejus captivitas ad Officialem fpectaret, & quam-

Aflentiente Oth-

Jus in ea facti fpecie locum haberet,

vis Officialisipfe per Sententiam mandaffet, ut per Ec-

ciali, Opbovez in Regium carcerem delatus eft. (c)

clefialicae auctoritatis Miniftros in Afyli locum remit-

Archiepifcopales Miniftrri rationem improbare vifi

teretur.

funt, qua demandatam provinciam OfRcialis obierat ;

& ut confilii quod faltem przpofterum iis videbatur;

Belgi;" Prfe]ïdi | fucus faäu.r.

confecutiones anteverterent , Archiepifcopum permo-

verunt, ut aperte declararet Opbovez Captivum ad fe

'AïVlI. Archiepifcopi querimoniis, ejufque Affeclarum

follicitationibus permotus deceptufque Princeps, datis

fpectare, nec fe palfurum, ut alii quam ejus Officiarii

juridicas perquifitiones in eum ederent.

Magiftratus ,

Julii die 9. ad Ecutettem & Magnum Meclinenfe Con-

filium litteris, mandavit, ut.captivus Officiali reddere-

nulla hujus arrogati jurisratione habita, earum profe-

cutionem mandavir, qua inchoare fuerant; cumque

tur, adeoque per ejus Sententiam Ecclefiaftica lmmu-

probationum fàtis colleétum effet, capruram in Opho-

nitate gauderet. (g )

g

ven decrevit, Carcerario mandans, ze quid ageret, aut

Ecutettes perterre

fa&tus juffa maxime licet m quo-

agi finevet. quoad Captivi perfonam , ejufve dimiffionem,

ad rem ipíam tum quoad formam ab(ona & illegitima

executus eft; ac ne confuetis quidem fervatis rationi-

'üïjü coguofcente 9 jubente univerfo Magflratus Collegio.

bus, aclegibus, ut nempe a J'uffitie Tvibunalibus ve-

Id Officialis in fpiritalem au&toritatem factum enun.

vificarentur, (atis habeus efficere, ut per 74udientiam

Viceco-

tians, ad fuum Tribunal Magiflratum accivit.

mes de Hombechio erat eo tempore Officiarius in ca-

traufigeretur , que Regionis locutio eft (5)

pite Jurifdi&tionis Urbani Fori; . vernacula lingua 7 Ecou-

'- Mng?zz' Confilii. þgm'jïcatieüe: audita.

zette dicitur,

Magiftratus hic Officialem monitum vo-

luit fe nihil habere cum eo conferendum; eum fibi Ju-

VIIVI. Magnum Confilium, animofíus, aut ejufmo-

dicem non agnofcere ; & praeterea ab inchoato Opho-

di. mandatorum rationem melius intelligens adducinon

venii nec&

[e]

potuit, ut iis per affenfum fe fübderet; convictum ip.

otio, ejufque in carcgrem co.lnje&ione femper

?*

fam Principi debitam fidem non pati, ut juífa indubita-

abfentem fuiffe, (e)

tis ejus juribus contraria, cujufmodi erant a Provincize

(a) Serm. Hift. p. 121.

Adminiftratore edita, exequeretur.

Suum pariter effe

(5) Exemplum Epiftolz faper exe. Pro

;- Gen. -po l 3-0

(c). Meclinenfis Archiepifcopi monumentum quod Factum in-

credidit, ad nova Archiepifcopi molimina anteverten-

fcripfit rem paulo aliter memorat. In eo contenditur Officialem

da, iterum atque iterüm Carcerario prohibere, ne cui,

sd Procuratorem Generalem fe non centuliffe; liunc Magiftratum

nifi ex expreffo ejus mandato, detentum de quo age-

cum ZEdilibus apad Dominicanos fuiffe , cum Ophovenii in Regium

carcerem translationi Otficialis affenfüs eft; eum ita folum affenfum

batur, hotþiqþm -vt.'radc-ere,t. (4 ) . Hanc (pecie tenus in-

effe, quia Mecling nullus Archiepileopo carcer erat; edicentemque

fore, ut Ophovenius tanquain

-ejus Captivus in'R'eg'io carcere fpe-

( f) de:iz;üm guris, pag. 95. Fafluh', pag., 6.

Geretur.

Y

(g) Ibid, p. 96: & pag. 8.

(4) Exemplum Ep

(5) Epiftola ad D.f* fuper Excomm. p. 24.

iftole fuper excom. Proc. Gen p 16.-

-

(«) Ibid. pag. 17.

obe.

(1) I:'ac'fum , pag. $.

LisEsz Il.

AmxTicuLus XT.

29

i

le

obedientiam ex integerrima fide ortam Archiepiprüs

copus, ad Ordinarios loci femper. [peGavit , €? pertinet;

declarans praterea, fe dzcfo [uo Officiali probibuiffe ..tue

1l

Bavarie Duci tanquam perduellionem obtrufit, a quo

[

nova proinde prioribus graviora mandata obtinuit.

dictum Magnum Confilium. in eju[dem Requifitiouis ve-

prorfur agizafcewt, e1ve re;[porzderet, aut covam conte[lZa-

Haud magnopere Magno Confilio laborandum fuit,

d

ut technas disjiceret, fuamque agendi rationem purga-

retur, NON. OBSTANTIBUS MANDATIS OB.

TENTIS SUB & OBREPTITIIS A. S, A. E. ( Julii

h

ret, cum primum afífequi potuit, ut audiretur, Ejus

lg

ad Bavarie Ducem, ejufdem Julii menfis die 15. fuper

die 19.) €? per allegationes facto &2 )uvi contvavias; ac

Archiepifcopi Syftematis perniciofis confecutionibus &

7 forte, pergit Epifcopus, di&fum Confilium , ejufve

l

IQ

effc&lis fignificationes adeo vehementes gravefque fue-

fupradiéli Confiliavzi Fifcales contenderint ulterius attene

runt, in lifque tam perfípicue demonftrabatur per zzvz

tuve fuper. Ecclefig juribus in. Immunitatis uegotio nul-

d

éla vationum momeuta £. exempla au&toritatcin ab Offi

lunroe quoad bane vem proce[Jum vel coutra diclum ejus

cialitate arrogatam tolerari 202 poffe , ut Bavarie Dux

O fficialem vel aliter perfequi fupra di&us Avcbiepifcopus

uj

veritatem tandem perfpiceret, perficeretque, ut Ma-

proteflatuy. de nullitate, attentato, infraclione, con[pi-

gni Confilii jus & competentia decideretur per authen-

vatione, €9' coutraventione manifefla im ditla jura £g

lt,

au&teritatem Ecclefi $. cum declaratioue fe nec delatuvum

d

Ucas Regii Confilii Litteras, ejufdem Julii mcnüs die

19. expeditas in hac ver

ba:

uec uuquam pa[[urum ut deferatur dis qu& ditli Fifcales

[e

F

aut Confilium attentaveriut aut ufurpaverint; fed ob-

-

Rex, Cariffmi, &2

ideliffmi. — Fifa , juffu uoftro,

examinataque pev eos qui e Regio noftro Confilio [unt, 11

ffliturum vationibus adjumenti[/que quecumque Deus , Ec-

"

tervenientibus Confiliarüs Confilit . privati Vaa der

clefia, fuus /Arcbiepi[copà chara&ter, 62 dila (amm. v$91.)

ul

Brugge & Van Voorfpoel, fiuificatione quam [uper ve:

Gregoriana: Bulla i imanus ei tradiderunt, ut Ecclefice

firo cum Meclinenfi. "Arcbiepifcopo de. Zuri[dichione con.

6 fyli jura defeudevet. — Factum Mecbline lii die

!

füi&u ,. Seveniffimo Principa. Eletori & Bavarie. Duci

23. aun, 1700. (d) (fub

;

obtuliflüs, iNos per prefentem vobis motumi volumus,

AMecliuenfis,

fcriptus f:fal) ü. G. zArchiep.

Jf*

&atis ratiouibus iu veftva dila Significatione conten-

E

tis,, VOS POSS

E ET DEBERE, AD ECCLESIA-

Magni Confilii moderatio.

STICI JUDICIS. EXCLUSIONEM , DE IMMU

NITATE COGNOSCERE: az gominatus F'an Op-

X. Afchiepifcoþum haud fefellit opinio qua du£tus

Monitionem & Proteítationem quam modo attulimus,

boven extrattus ju[fu. vefiro, ea gaudere debeat , necne,

qua de ve di&lus Seveniffimus. Princeps. Idrcbiepijcopum

in anteceffum,. ut fibi caveret, ediderat.

Magnum

äl

moneudutm curavit ; voli[que proinde mandauns , ut ad

Confilium nullam reapfe rationem habuit mandati Prze-

J.

bujus caufee iuffvuGionem & Sudicium [ime cunttatione

fidis (ne quo, ceperat, pede pergeret), eique ille-

procedatis ; ac fi ex eju[dem cauf examine con[Hiterit

gitimae & perfonali prohibitioni authenticas Regii Con-

.

"Accufatum Immutitate gaudere debeve, eum im locum e

lilii Litteras praetulit quibus fuperioris Julii die. 19. ju-

r-

quo extvaxiflis, vefiituatis.

Propterea , Cariffimi €9

bebatur ex legibus a ejus cauJ& iuffrucliouem &5 u-

Fideliffimi, D. N. vos in fua [an&a cuflodia contineat,

diciuin fiue cuulatione procedere.

Qr

Bruxcllis, die v9. Z'ulii auu, v7oo, (fübfcriptus) Zir.

'Tribunal hoc eo minus Actorum fuüorum profecu.

tionem intermitrere poterat, quod ei, menfis ejufdem

F. (&Hinfra fignatus) Galvaz.

Julii die 8. Perfugiens fupplicem libellam exhiben-

ANove tecbue.

dum curaverat, quo Judicium follicirabar, poftuiabat-

que, ut, fiquidem Aula, quod fperabat, par effe cre-

s

IX. De/his Regii Confilii Litteris tanquäm Ecclefia-

deret, in Afyli locum remitteretur.

ftice S'uvifdidlioui aperte injuriofir. Meclinenfis Archie-

.Et (ane Maguum Confilium non fàtis firmas crimi-

pifcopus graviter queftus eft (4); & quoniam Ma:

num de quibus accufabatur, probationes in inquifitio-

num Conf(ilium, nulla, harum querelarum ratione

nibus naétum, aut fortaífe indulgentia uti volens, ut

habita, ad negotium ipfüm judicandum fe compara

ita pro viribus Archiepiícopo faus faceret, & funeftas

bat, jamque editas ab Urbani fori Magiftratu difquifi

ejus moliminum coníecutiones anteverteret , Arre(ítum

M

tiones expenderat, fuamque agendi rationem, ad Re-

Julii die 24. in Opboven captivi favorem edidit, quo

gii Procuratoris Generalis Requifitionem , Offciali in

mandabatur , ut is 77 ( Dominicanorum) C/aufrum e

finuandam curaverat, (5) Praful hic & ejus Atfeclee

quo ipfum extraxerat, vemutteretuv , ju[[o. Coufiliario

tarmo vehementer exclamarunt, tamque acriter Bruxel

Procuratore Generali

]

ad ejuf/dem zdrrefl exgcutionem in-

lenfem,Prefidem perculerunt, ut ab eo nova manda-

cuimbeve. (e)

ta extorquerent prohibendi caufa, ne Magnum Confi-

d

lium in ejus negotii profecutione perfiíteret, quoad

ipfe mififfet ad Regium Confilium probationes juris,

Fiolentig 6? faf?z vie j Mini/lrorury, "rchiepifcopi.

l

quod (ibi ad illud dijudicandum füppetere contende-

XI. Sententia hæc ciuæ diffidio finem imponere de-

bat; quod jus ipfüm Regium Confilium tam rite ac

buiffet, f1 vel tantillum Archiepifcopi ejufque. Affecla-

recte agnoverat & firmaverat, | Archiepifcopus tamen

rum animum moderatio & aquitas efficere potuiffent,

quem experientia dotuerat Magnum Confilium haud

novorum potius facinorum occafio fuit.

Ea vix pro-

fe credere peculiaribus Prae(idis mandatis parere debe-

nuntiata, Procurator Generalis (e ad Regium carce-

re, cum Supremze auctoritatis, cujus ipfum depofita-

rem contulit, ut eamdem éxequeretur, perficeretque,

)

rium erat, juribus adverfabantur, itafibi preecavit, ut

ut Captivus in Afyli locum duceretur, (f), — Archie-

contra quidquid przterea Magnum Confilium egiffet,

pifcopus a fuorum Exploratorum duobus de re moni-

edendum curaret Actum proteftationis infertae cuidam

)

tus ( £), nihilque de fuis arrogatis juribus demptum

priori Mozitioui ad D. de Javdinio, Generalem ia Re

]s

(4) A&us hic Procuratori Generali figriificatus non fuitnifidie

gis Magno Confilio Procuratorem mi[]e. Ejus impvef

24. poft pronuntiatum Arreftum , de quo mox fermo erit, & cum

fu. quod uobis fuppetit, exemplar Julii diem 23. ann.

Magiftratus ad ejus obtinendam executionem incumberet.

1760. adícriptam habet, (c)

In ea exhibetur dicti

$i li-

l.

bello fides quod Archiepifcopus Fachum infcripfit , editus non fait

Proc. Gen. die 14, Junii Requi(itio tanquam continens

nifi die ipfa 24. Przfule certiore fa&o de Arrefto

quod ea die Mag.

h

apertum & intolerandum aufum iu Ecchfie invitla juva,

num Confilium ediderat, de

Generalis curare debebat,

que ejus executione quaim Procgraftor

quoad JAfyli negotium cuju: cogtiitie , inquit Archiepif-

(e) Serm. hift, p. 123.

1-

(f) Exemplum Epiftole, .. p. 26.

(a) F&Etum , Pag. '9.

(g) Au&or. Libelli Factum hos Exploratores duos a

capti-?o ipfo

(5) Serm. Hift. p, 123

tiflos cout;ndit;

qui affentiri non poterat fe. nifi per Ecclefiaftici

(c) Epiftola ad D. ** fuper Excomm, p. 38.-

-

volens,

39

WiTÀ D. VaN EspEN.

Ü

volens, nulla iüterïe&a morá, fuos Officialem & Se-

Secretavio, qui, ut capiivun; Jervaret , ultro fearteque

fio

cretarium , fuà ipfius rheda, domefticorum fuorum

occupari pa[fus erat.

Ubi ventum eft ad januám, Se-

dit

duobus comitantibus, mifit, qui Arrefti Magni Con-

cretarius fe ad parietem applicuit , ut Opbovenii egre[fui

filii executionem facto ipfo impedirent; tanquam in-

firmius obfifferet ; quod . ejus pallii ac talaris veffis [a-

)u

tolerandum in Ecclefiafticam Jurifdictionem facinus

ceratioti occafionem preebuit.

Senfit eodem tempo-

e

fpectans, Captivum quem ipfe revindicabat, & de quo

re, inquit Facfum (p. 20.) fibi collare premi, capillos

p

eidem reddendo cogitabatur; una íacularis Poteftatis

avelli, & a Satellitum uno ad periculofi cafus difcrimen

gii

auctoritate, e Re

o

lo carcere educi, & in A

[

fyli lo;um

fibi cruviutn unum attolli.

d

reduci e quo exportatus fuerat,

Procurator Generalis h

aud quidem faffus eft hec fin-

fa

Officialis & Secretarius, cum fe ad internam carce-

gula contigiffe, Verum, utcumquefit, hic Magiftra-

fis

ris januam ftitiffent, Procuratori Generali, cujus col.

tus finem violentiis impofitum voluit, fatente libelli

eq

loquium petierant, fignificarunt fe venire Archiepifco-

Factum Auctore ipfo , & ad novum mandatum, inexe-

n

pi nomine proteftaturos ozzi mueliori fortma &9' tnodo

cutionis Arrefti fufpenfionem confenfit; miférationis

[0

tum contra (arrogatam) zzauditam violestiam quem

fenfu procul dubio, ob ftatum affectus ad quem Secre-

foi

in ejus Captivum (fua propria liberatione) exercebat,

tariusfe, tametfi fua ipfius, eaque feditiofa temeritate

M

quam contra enorme facinus quod 7z Ecclcfiafficam Im-

redegerat, ut fcilicet executioni Arrefti Su

premae .Cu-

1

tmumitatem patrabat; ei preeterea declarantes fore, ut,

riz per factum obfifteret.

Mil

fi ipfe aut qui ab eo erant, aufi rurfus effent 2z eorum

Procuratoris Generalis clementia abufus Officialis

tà

captivum manus , prafertiin violentas, immuttere, po-

ftatim captivum Ophoven fibi traditum voluit, quera

Vi

füvidie excommunicationis quam ipfo fa&o fubievat , enun-

ipfe e carcere educeret; at Procurator, id perfpiciens,

f

ziationem , Ecclefiee foribus affixam: videret (a). Pro

ejus januas claudi Juffit, quo fibi remporis fatis effer,

fi

curator Generalis refípondit, cum expre(To Magni Con

ut Curiam dere tota certiorem facturus pergeret. Poft

g

filii Mandato miffus effet, nihil impedire pofle, quo

horz (patium, mandavit Curia , ut carceris januee Offi-

0l

minus ejus Arreftum exequeretur, & captivum libera

ciali, Secretario ac Domefticis duobus aperirentür, qui

t

ret,

Paulifper tamen feorlim rece(lit; ut A£tum Mo-

ibidem conclufi remanferarit, ea tamenlege, ut ne Op:

|(*

nitionis feu proteftationis Archiepifcopi legeret, quem

Procu-

hovenio circa novurn ju(fam egreffus pateret,

qui ab eo miífi erant, eidem fignificaverant, Archie

ratorts Generalis Magnique Confilii extrema modera-

di

pi(copi Scriba contendit, ftatim ab eo Procuratoris Ge-

tio, cum poffent, & fortaffe deberent criminaliter in

Ti

neralisjreceffu, Captivum eo libertatis momento ufum,

eos agere qui Magifltratui tam augufíla nota infignito;

jamque (jaétatis) diuturnis immodicifque violentiis

adeoque in publica fuarum func&tionum exercitarione

b

defatigatum quae editae füuerant ejus cauía (ut fuis in-

infultaverant & vim intulerant, Archiepifcopum non

fà

gratiis e carcere educéretur) acriter de ejufmodi vexae

fedavit, fed feviorem potius ac duriorem reddidit,

d

tionibus apud Archiepifcopi Deputatos conqueftum

ut proinde ftatueret nulla in ré cedere, nihilque iüten-

effe, contendentem eas (e palTum non effe, nifi quia

tatum relinquere, fuis ut juribps omni fübderet.

l

affentiri noluerat fzculari áuctoritate fe liberari, & quia

.....

.

(fu,

Í

reclamaverat Officialis auctoritatem cujus ü

niüs ju

: zïrcbz'epz'fropus ad Excotmutmutmicationes: devenit.

ita loquens inducitur, in Alyli locum reftitui poterat,

[

q |

e quo contra jus fa(que ereptus fuerat. ( /),

XII. 'Triduo poft hanc tragicam fceenam, fcilicef .

Procurator Generalis, lecto Archiepifcopalis prote-

ejufdem menfis die, Praful hic animum contulit, ut

&

ftaionis Actu, Legatis refpondit, eos Magno Con

fuas priores minas exequeretur, & ad ambitiofa quae

filio cujus ipfe non nifi Arreftum exequebatur, quas

fovebat, firmarnda placita , remedio uteretur, quod ex-

ü

f

áarrogabant, oppofirionis, rationes fignificare debere;

tremuürm Ecclefia ad pretiofiora bona fervanda adhibe:

fe quidem non poffe, pro fui muneris officio, quin

De excommunicationis gladio loquimur,

re poflit.

Curialia juffa faceret, vi & coactione ufüs ex Legibus,

ipfo quidem per f& maxime formidando, fed qui ra-

fi oppofitionem comperiffet (c).

rnen ejufmodi effe definit, ftatim atque eo quifpiam

Id confilii Archiepifícopales Deputatos in furorem

abuti non veretur, feu contra innocentiam & verita-

egit, Secretarius, vehementifífime ceterorum anima-

tem quarum pr&fidio Ecclefiaftica poteítas unice addi:

tus, ad Captivum converfus, elara ad feditionem vo-

&a eft, feu ut per ambitionem contra veram Ecclefige

Non aufus eft ta-

ce: madle, inquit, amice mi, non hinc oppido pra-

mentem arropara Jura propugnet,

fentibus nobis exibis; tum ad Procuratorem Genera-

men Archiepifcopus nifi

agni Confilii Generalem

lem reverfus: Zuc equidem, iuquit, 2rebiepz/copi no-

Procuratorem imperere, licet haud rmagis reus ipfe

mine mi[[us [um , ut ejus locum tenerem . pro nofivi capti-

quam hoc Tribunal efet, cujus Arreíta folum execu-

—— 259 C —— weas -- — 9 — À M —

vi corpore meum ipfum do; fi quam in eum vim exer: lu-

tus fuerat. M

bet , a Me incipiendums me potius vita Jpoliari €9 pedi-

modi eft.

onitionem primam attulimus: alteravejt'l['a;*

bus conteri, quatna eum ex boc ergaffulo egvedi pati para-

Per[petlis-vite conatibus quos edidit Dominatio veffra,

tus fum.

ut Francifeum Opboven Captivutn noflrum e carcere vio-

Procurator Generalis, quin his fermonibus terrere-

lentey extraberét , ad prejudicium Ecclefiaflice immuni-

— $T — 494 I

tur (narrationem fequimur Archiepifcopalis libelli Fa-

tatis in A[ylinegot?o , €& cum injuria Officiali &? Secre-

&uin), fuis Miniftris mandavit, ut ceptum Ophove:

zavio Deputatis noflvis &g Metropolis: Canonicis illata,

—— 99

nium in praífcriptum locum deferrent; quod executi

€? bos impediret, ne di&lum captivum noffrum e diclo

funt, inquit idem Auctor, eum, /aceratis veflibus , ad

carceve educerent , vi fentia noflvi dili Officialis , ut a

anteriorem qfque' cayceris jamuam trabentes, una C(zm

Afyli locum apud bujus Urbis RR. PP. Domimicanos ve-

flitueveur , 102 olfftante proteflatione noffra volis adicfis

Tribunaliä auctoritatem a carcereliberari, Utut reshabeat, exejus,

Deputatis uoflris e fcvipto tradita, remedüs utentes que

Julii die.8. fupplici libello certum faltem fit eumn tum quidem lon-

mobis a jure conce[Ja funt, €? aptiora 1m prafenti cafu,

ge aliter cagitaffe.

(a) Factum, pag. 14. & 15.

ADMONEMUS JDonminationem veffram, ut fine tergi-

(5 ) Liquido conftat ,. e narratione quidem libelli

Fac'? um ab Ar-

ver[atione defiftat ommino gmpedire, ne ditfus noffer capti-

/

uctoritatem ad

chiepifcopo editi, Ophovenium, fi Magui Confilii

vus per of aut. Deputatos noffros i2 diéi A[yli locum,

fuam reftitutionem eo momento temporis répudiavit, id Otfioialis

"

didle Sententie vi vellituatur, tollatque de medio omue

tantam fermonibus feductum feci(fe, Auctoritatem hanc, Julii die

8. infüpplicilibello libere profeffüs erat, Longius deinde progref-

obffaculum €? omme mandatum. buic veffitutiomi coutra-

riums alitey. declavabimus , noflvis licet ingvatiis, pvo

fus eft; carceris enim pertzfüs, Magno Confilio novum libellum

obtülit, in quo przterea coinpenfationem petebat ad Officialis onus

Epifcopalis officii noffr: vatioge , Dominationem Feftram

qui ejus liberationi obftitiffet. Epiftola ad D,... pag. 36.

incurriJe excommum'c-'ationem ma]:orem, latae Seme

miæ;

g

E lbidïm, pag.18. & 14.

J

LiBEn II.

AnTICULUS Xl

231

eo? präut opus fuerit, tos ipfi. Peffvam di&lam Domina-

vetoyum fex snille commninatovie indiclam pey. Schbolium

tionem excommunicabimus, Datum . Mecline, ul

diclg diei 6. bujus meufis , Mandat fupplicantibus , ut

die 27. aun. 1700.

y

eam pev temporalium ejus bonorum occupationem €9 exe-

Secundam Monitionem hanc, quam late patet, at-

cutiouem perficiant ; "mandat ditfo J4wcbiepilcopo , ut,

tulimus , ut perfpicuum fieret excommunicationis Pro-

provifiozis ergo, prompte.vepavet aufum ja&late excom-

curatoris Generalis caufam non aliam fuiffe, quam pro-

muticatiouis pevfong Procuratovis Generalis Regis, id-

prii muneris funclionum exercitationem; & in Regicee

ue probet cras, aute matutizas bovas decefn, in penam

auctoritatis juribus contra Ecclefiafticee auctoritatis ufur-

altevius mul&e florenorum decem mille, ad emolumen-

pationes fervandis fidem,

Quia tamen immoderata

tum , 9 fumenda , ut fupra, & ULTERIORIS PRO-

facinora femper cum timore conjunéta fünt;, Meclinen-

VISIONIS ad ejus ONUS ; zezet. intevim diclum ja-

fis Archiepifcopi Miniítri, & peculiariter ex ejus Se-

&atam excommunicationem in [latu €9 fu[penfioges eg

cretariis unus, ut fucum facerent, & publicam illufio-

u/que ad diclam vepavationem fattam, probiber ee intey-

nem inducerent , diffeminare ftuduerunt (4) Procura-

dicit ommibus Sue Majeflatus Subditi$, ne cum ditlo

torem Generalem anathemate perculfum fui(fe ob ab-

"Acbiepifcopo focietate yungantur , eive diretle vel indj-

Íona quaedam que ei perfonalia erant, ut, quod exer-

yeClecavues , vina, cervi[ias $9 alia efculenta fuppeditegt

cuiffet ipfe & exerceri jufliffet aut paffus effet, zz/ultus,

(4), fecus babendi vefractavii mandatis. Regit , t2 pq.

in[olentias , violentias tuvpe[que etium 9 crudeles inbu-

blice trauquillitatis perturbatoret , ad quem effe&tum bee

maiitates quas pudor , ajebant, expremz mon patitur. (L),

prafeus. flatim ad publicum clamorem ac. tube fonum

tam in prafulis Secretarium quam in captivum Opho-

enuntiabitur , locifque folitis affigetur; collata ad i4 de

ven.

His calumniis acriter reclamatum ef(t, earumque

quo fupra, vequiretidi au&oritate ommibus Cur [ovibus $$

fe nullam rationem habere Archiepifcopus ipíe figni-

Olficiaviis, diebus, Feffis €& Domsnicis nom obflantibus,

ficavit, quas nempe filentio texit in monitionibus, in

Faftum Mecliuag dieg.-4ugufli an. 1700.

(Subícriptus )

quibus ceteroquin apprime íollicitus erat, ut caufas

A. Fan Folden.

omnes exponeret, quae excommunicationis commina-

tionibus quas intentabat, aliquid ponderis adde

"drchbiepifcopt nova. Molimina,

terant.

re po-

Interea Procurator G.enera'lis, ejufdem ]ulii menfis

XIV.' Novum hoc Magni Confilii in[titut,um haud

die 29. in eas priores moniüones proteítationis Litte-

Prefulem turbavit, nec ab inita via dimovit; qui po-

ras Archiepiícopo fignificandas curavit; quod non im-

tius, hisauditis, edixit nulla fe fe unquam adigi poffe,

pedüt, quominus Prafuül hic ei monitionem tertiam

ut id quod ipfi placebat appellare cerzz//rria Ecclefiee

biduo poít, 31, fcilicet ejufdem menfíis die, & quar-

jura, defereret, (e) At longius progreffus e(t; ítu-

ram ex fpeciali gratia, ut ipfe ait, fequenris Augufti

duit fibi rudem populum devincire, propofito Magno

die j. fignificatas vellet.

Hazc ad rabiem & fürorem

Confilio tanquam Schifmatico Corpore, & ab Eccle-

veluti quemdam acerbitas Procuratorem Generalem

fia (ejuncto, eujus venditata defectio omnium Catho-

impulit, ut Magnum Confilium, Augufti die 6. obla-

licorum folicitudinem excitare deberet.

Ad has fzdi-

tolibello fupplici, follicitaret, ut, quibus poterat ra-

tiofas animorum preparationes commovendas aut fo-

tionibus, fcandali progreffum reapíe fifleret; eadem:

vendas, publicas im ormmibus. Ecclefüis preces indixit, qui-

que die a Confilio Sententiam obtinuit, qua Archiepif-

bus neceffitatis 9? difcriminis in quo Ecclefra verfabatuv,

copum ad florenorum fex mille mulctam damnabat,

cauíam prarexuit. Necdeliftebat eodem tempore pef

Levis hec pceena nihil permovit, & poftridie fignifica-

Emitfarios novas minas intendere, fe, cauía exempli,

tionis hujus Sentenrie (ejufdem menfis die 7.), Pra-

excommunicationem ulterius produtfurum, eofque orn-

ul, cum, inquit, una cum Prepofito, Decano & Ca-

nes qui ejus confilia improbare , eumque pr&cipitatiotiis

nononicis fuüi Metropolitani Capituli delibera(fet, de-

accujave aufi ejJeut, Haveticos habiturum (f). Haud

finitivam excommunicationis Sententiam nominatim in

fibi tamen quifquam in animum inducar credere Archi-

D. Philippum du Jardin Proc, Gen. follemniter pro-

epifcopum harum omnium türbarum primum aucto-

nuntiavit, In ea ejus coztumaciam (arrogatam ) pre-

rem fuiffe; ejus omnem agendi rationem dirigebat &

batam declarat, exhibetque tanquam deinceps auctam

fuftentabat preepotens Factio qua fuo velati Anrefi

gná-

sovis aufis tam in ejus quam in fui Officialis pevfonam

no, ni deferbuitlet, certum ei triumphum polli-eb

atur,

per invaflones ia juvifdidlionem $7 Immunitatem Eccle-

Regimen tamen haud animum referens ad peroicio-

fíafficatm 5 quamobrem , addit Sententia ,^ declavamas

fas confecutiones quas ejufmodi incendium fuapte na-

eum fubii[e excommuzicationemnajorem, LAT E SEN-

tura non afferre non poterat, neglexit in ortu ipfo ma-

TENTI/E, ob fata in noffris monitorialibus Littevis

lum fiftere, obreptum infirma cuju(dam & periculofas

fupra velatis expve[Ja, €2' nihilo minus, pro ut epus fue-

politie placitis, illud obtegere ac diffimulare [tatuit ;

vit , eum excommuuicamus €9 declaraums evitaudum effe

reis, ut par erat, non punitis, quaíi cum iis conveni-

tanquaimn talein , donec ad. vefipi[centiam venevity mam-

dantes, ut prafens Seutentia affigatur ad jauuas. Eccle-

(4) Hzc Arreftia Magno Meclinenfi Confilío editi difpofitio

javumi AMetropolitaue &9 Pavocbialis $.. Soannis, €9

eft prope fimilisj ejus claufuüle quod aun. 1651. contra Romana

ab eavumdem |Ecclefiarum Concienatoribus , opportuua

Curiz Internuntium Bruxellis refidentem a Supremo Brabantiz Con.

filio pronuntiatum füit. Extraneus Minifler hic. arrogatorum ul«

prima die, ia Catbedra publicetur. (e).

tra montes jurium acer defenfor ferre non potuit Archidaci:

Leo.

poldi Edi&o infertam claufülam qua declarabat eam S, M. C. men-

"drreftum Magni Confilii cotitra Sententiam Excomm.

tem effe, Urbani VIII. Bullam (i4 Emínenti)

fene jurium , pri.

vilegiorum de confuezudinum Belgii prajudicio e

nuntiatuim "fuiffe,

Internuntius, ita dubio procul ei inandante Rom

ana Curia; edito

XIII. Poftridie, Auguíti g. Magnum Confilium Me-

Aprilis die 20. ann. 1651, — Decreto , füb excommuuicatioi

clinenfe, Confiliariis Fifcalibus re

jis pee-

quirentiþus , fequens

na, vetuit, ne qua Edicti aut Litterarum ratio ,

quibas Archidux

Arreftum edidit:

eam claufülam firmaverat, baberetur.

Supremum Brabanti Con-

Pev. Regem.

filium quod id aufi ferre non poterat, Junii die 23. Arreftum edidit

quod Inrernuutii Decretum cum ejus minis omnibus a

Relatione fa

Ga, o]lenäatur Ar?bz'epi]äopö Meclinenfi

brogabat ;

ut fupev eo dicat, fuperque Requifitione pracedeuti diei

eoque res abiit, ut Internuntius, omnibus Suz Majett

atis Subdi.

tisei panem, vinum, aliudve

quidpiam parare a Regio Confilio

6. bujus menfis coujuuttun, àntra boras 24. ab infigua-

prohibitis, recedere cogeretur.

tioue pevemptovia. Iutevim Curia decevtit 1mul&am flo-

Hinc liquet hanc Atrefti formam effe circuitionem

veluti quam.

dam ad exilii peinam non fine indulgentia ptonuntia

ndam. ( Vide

a) Serm. hift, pag. 124.

Hiftor, Gen. Janfén. per P, Gerberonium, T, t, P.

( ) Factum pag. 17. & 20.

(e) Exemplum Epiftole &

*

Cs Pa]ge' 39.

543,-,544.!)

Cf) Sel'm. Hiü- Po 46

«) Exemplum Epiftola Gc. pag. 44.

endi

22

| VITA D. VawN ESPNENV.-

endi & tranfigendi gratia, nepotiationes adhibuit, His

Papa, fi Hennebelio fides, Rome quidem , quoad

Áüp

nu

imbecillitatibus roboratus Archiepifcopus enuntiavit fe

haec Ecclefiafticarum Immunitatum genera, mollis ac

debilis habeatur.

Immunitatis Congregatio qua con-

ha

ne latum quidem unguem ab inita via receffurum, nec

nj

excommunicationem fuüblaturum, nifi ea conditione,

trá fuper articulo acerrimam exhibebat, & quidquid in

ut Procurator Generalis veniam petiturus accederet,

hoc negotio Meclinenfis Archiepifcopus egerat, tam-

fe

& Regis nomine, ab omnibus per temporalem aucto-

quam magni momenti fervitium Ecclefi& praftitum

/Zo

magnopere commendabat , vehementer querebatur

j

ritatem in Afyli negotio revindicatis juribus, in fpiri-

p

talis auctoritatis favorem, defifteret. . Procurator Ge-

eam Pape imbecilliratem Laicis anfam prebere, ut id

iní

neralis, quod in eo erat, fatis firmus eo quidem tem-

pedibus tererent quod ea S. Sedis au&toritatem appel-

e

pore videbatur, ut nihil ageret, quod ejus muneris

labat: Sedis ^4poffolice au&toritatem ob buuc ejus lan-

Hinc Zeznzebel infere-

fK

officiisadverfaretur: tamdiu licet, ajebat, inea injufta

guoretn conculcari avbitrantur.

excommunicatione remaneré deberet, quamdiu D.'de

bat, fiquidem caufa haec ad Papam ipfüm, non autem

&i

Pracipiano, cum adhuc Vefontionenfis tantum Deca-

ad Immunitratis Congregationem delata fuiffer, facile

nus effet, in cenfuris ipfe jacuerat quas ob agendi utri.

Meclinen(e Parlamentum de fuo Archiepifcopo trium-

que Poteftati injuriofam Alexander VII. ?n eum infli-

phare potuiffe; prorfus ut, inquit, in fimili facti fpe-

Xerat.

cie quod in Sabaudia contigerat, faecularis auctoritas,

ä;

Cum tamen Bruxellenfe Confilium nihil aliud quae-

ob Pontificis indulgentiam , qmmunitatis Congregatione

Qu

vehementer ingemifcente, victoriam de Ecclefiaítica

X

reret, quam ut eas conteftationes, quacumque demum

&

ratione poffet, ad finem perduceret , Archiepifcopus

reportavit, Ergo Bavari Ducis Belgii" Adminiftrato-

ris, in Meclinenfis Archiepifcopi favorem, provifio-

l

ut & ipfe in hec quodammodo fenfu concederet, vi-

M

deri voluit humanius agere, Romanamque Curiam fe

nale Decretum nonalia de cauía tam infelicem huic ne-

ccnfulturum promifit; ea procul dubio fpe fore, ut in

gotio finem attulit, quam quia Hifpaniarum Rex & In-

negotio quod temporalis poteftatis preefumpta in fpi-

nocentius XII. fub ann, 1700. finem uno veluti fato e

j

ritalem jura afficiebat, ea magis quam olim fuper Ri-

vivis erepti illud finire non potuerunt (/).

f

oorifmi & Janfenifmi quaftionibus, fibi faveret,

(

Magnum Confilium & ipfüm confüluit; at perfuafum

| la Meclinenfis. "rcbiepifcopi favorem S'wz'þlta.

habens fe, quin proderet officium fuum, & Supreme

d

It

auctoritatis Jurain difcrimen adduceret, non poffe Cu-

XV. Que in hujus nepotii ferie prodicfe Scripta,

ex Meclinenfis Archiepifcopi parte, haud minus acria

l

rie qua in hoc negotio pars erat, Judicio committe-

re, magis lepitimam rationem iniit; fuas ad Supremum

fuere, quam ejus agendi ratio.

Afferitur in ejus Moe

!

tivo Juris (c) privilegium juris Afyli tanquam zatura-

[

Hifpaniarum Regem querelas detulit, cui fingularis ejus

litigii vim ipfam & adjuncta ob oculos pofuit.

li ££ divino jure, fimulque Fide, Religione, pietate

pz

(d) nixum fpeéctari debere ; illud Canoniftas omines,

ü

Mutu& confültationes Romam &'Matritum omnino

viciffitudinum tempore pervenerunt, qua in utraque

antequam Covarruvias fcriberet, ad Divinam infítitu-

tionem r«tuliffe, omnefque Catholicos illud ipfum fal-

l

Aula füb ejufdém ann. 1700. finem contigere. lnno-

centius XIl. pacificus & bene animatus Pontifex 27.

tem ju/Te, fancle&g legitime inflitutumm (non Principum

?

auctoritate) Sed per $5. Canones, &2 .SS. Patrum au-

menfíis Septembris die, naturze debitum folverat, in

ejuíque locum fübfesuto Novembri menfe Cardinalis

&oritatem ad Diviui juvis imitationem cenfeve.

Ex hoc

:

nimirum fundamento & principio, AM»tivi Auctor fe

Allami faffe&us , fibi fampto Clementis XT. nomine,

jure purat inferre poffe (e) Afyli caufas ad unum Spi-

D

longe aliter ac Deceffor animo comparatus erat. Evi-

vis etiam excefferat , prima ejufdem Novembris die,

ritualis Poteftatis Tribunal fpeétare, ejufque unius effe

Carolus II Hifpaniarum Rex; ac certo conftat, re-

fuper hoc negotio Leges edere, dubiofque omnes ca-

(;l

*

gnante Philippo V. qui eum excepir, Jefuitarum qui-

fus huc fpectantes judicare.

Una e technis ad quas hujus Scripti Auctor confugit,

f

bus Archiepifcopus Meclinenfis f« totum tradiderat,

exiftimationem & gratiam ea in Aula majora in dies in-

ut fuorum popularium animum fibi devinciat, eft, in

fubfidium vocare Nationis invidiam quamdam que in

crementa cepiffe; Religiofis his tum quidem affecutis,

ut Regi.a confeffionibus effent, eamdemque domina-

Hiípanos tunc in Belgio dominantes contra Gallos ca-

2(

dere poterat.

Syftema proinde quod impugnat, a fe

tionem in juniorem Regem Patre Confeffario exercen-

te, quam P. de Ja Chaife & Tzllier deinceps in Ludovi

fatis in conremprum adductum imaginatur, gratis pro

d

certo ponens ei Gallos tantum Auétores patrocinari,

ci XIV, animum exercuerunt.

Hac rerum ratio profecto contu

lit; ut hoc nego-

eidemque originem prebuiffe Petrum de Cugniens, Ca-

rolum de Moeulim, aliofque Scriptores quos ei libet

tium parum gloriofus & parum utilis Supréme Aucto-

ritatis ejufque Confiliorum juribus exitus confequere-

(p.41.), pofteriorem pracipue, tanquam aserrimos

aperuflimoíque S. Sedis & fpiritalis Poreftatis hoftes

tur. Memorie proditur Bruxellenfe Regimen Procu-

traducere.

Addit (p. 55.) eadem temeritate: erro-

ratori Generali mandaffe, ut, faltem provifionis in

modum , faceret Pra(uli fatis, ad obtinendam excom-

nea principia ab his Auctoribus in Gialliarum Regnum

muhicationis abfolutionem qua is unus obítringi po-

induéta non alia omnino effe quam juris Afyli fuppret-

tuerat, qui adeo notoria injuítitia & nullitate eam pro-

fionem, & id quod Ecclefiafticee Jurifdictionis & Im-

nuntiaverat, Magiftratus hic de cujus recta indole,

munitatis extremam everfionem appellat,

eruditione, probitate non (ine fingularibus laudibus

Paffus ett etiam Meclinenfis Archiepifcopus in füi fa-

aliunde conftar, fuis ingratiis adactus fuit, ut duram

vorem edi nefcio quod Zaum, SZuris 74/yli titulo,

hanc conditionem fübiret (24).

At Ecclefie & lmpe-

quod non minus calumniofis factis & ignominiofis de-

funeftis confecutionibus.quas hac Regalium ju-

Ícriptionibus quam falfis quibus fcatet, principiis fto-

perio

machum movet,

rium dereli&ctio ; & in Affecl

arum Meclinenfis Archie-

Hujus note Libelli profecto non ni&

contemptu digni funt; quod fana caufz fuit, ut in

pifcopi ambitiofis aufis conniventia non afferre füapre

natura non poterat, qua(que re ipfa gravi(limas attulit,

ejus refponfum aut confutationem nemo unus calamum

fumendum putaret.

D. a LL L M E a TMM E aL N d u E .

tam acerbe perculfus fuit, ut dolori fuo fuperftes effe

non poffet, & quamprimum marore obrutus interiret.

Archiepifcopus tamen e

;iuf'que AíTeclae ek hoc filen-

Hujus negotii fucceffus melior exiftere potuiffet, fi

tio triumphum canentes, id ipfum tanquam inviétum

Hifpanica Aula contra Meclinenfis Archiepifcopi mo-

(5) Vide Litteras D. Hennebel Roma

limina fuis a Confiliis ftrenue ftetiffet; atque adeo fi

bris ann. 1700.

3

;

fcyiptas ) - & 11. Septem-

res Innocentii XII. ]udi;io commiffa fuiffer hic enim

(c) Morivum Juris, pag, 61.

)4) Pag. 5

| (a) Exemplum Epiftole, pag. 6.

fgpra-

*

Lisrzn II

£

AmnTICULUS Xl.

33

«2

fupraque omnem reípónfionem pofitum füarum ratio-

copus in litigii ferie vuloaverat, amplificata repetitio

num argumentum obtrudere conati fünt,

Ut iisigitur

(^). Auctorem hunc Confiliarium Clericum in Magno

hanc cujufdam quafi victorize fpeciem. adimeret, Áno-

Meclinenfi Confilio non puduit non modo in Regia ju-

nymus quidam bonus Jurifconfultus Magui Confilii de-

raquz, proprii flatus vi, defendere tenebatur, ipfur-

— 7- — — tv

CHBS-e

—

fenlionem fufcepit per Opus infcriptum: . Dz/cuffto bi-

gere, verum etiam, füfcepra defenfione infignium ad

Jfforica, juridica & politica fuper reali. Ecclefiarum. Im-

omnem violentiam Meclinenfis Archiepifcopi facino-

qmnuuitate. 4 ju(dem Auctoris Epiftola anonyma fuper

rum contra ejus Tribunalis confilia ad moderationem

Procuratoris : Generalis Meclinenfis excommunicatione,

apprime compofita, fui proprii Corporis proditorem

B^ UM - o db " deiiipn

infcio ipfo, publici juris facta, adid Operisextremum

evadere. Operi Appendicem addidit in Auctorem

ei ftimulum addidit, Cum ea Epiftola proprie hi(to-

Anonymum JDsfcufRhonis biflorice, juridice, &?c. Et

rica tantum effet, ei fu

quoniam Anonymus hic ad fua caufa pra(idium, ma-

addendas cenfuit.

per'quæüione ipfa declarationes

gnaque cum laude, in favorem competentie anétori-

í

tatis faecularis in./ocalis Immunitatis caufis , interpreta-

In Magnï Conþliï favofeh Scriptä. j

tus erat principia ftatuta in. Z'ure Ecclefiaffico Univer[o

D. Van Efpen (c) (quod nuper prodierat)5 inde Go-

. XVI. Occurrit in Difruffionc £9c. eorum omnium

vartius occafionem fumpfit declamandi ia hboc novum

qua: Canoniítarum probatiífimi füper Afyli negotio di-

Opus Doctoris noftri , cuidubio procul pernicioforum

xerunt, affabre elaboratum compendium. | Annuntiat

fuorum fuper Immunitate perfonali Miniftrorum Eccle-

ad calcem Auétor fecundam Partem füper excommu-

fia principiorum folidam confurationem non condona-

eicationum ufu. vetevi, &2 abufu vecentiores an hac fe-

bar, quam. ediderat.in Concordia Immunitatis: Eccle-

cunda Paus unquam lucem afpexerit, ignoramus, Su-

fiaticee &c. cujus rationem addidimus Artic. X, Gio-

premum Drabantize Copfilium in fua, Januarii die r2.

vartium pariter in Efpenium acerbitas impulit, ut ma-

aon. 1736. Conílitutione Opus hoc tanquam pro & iz

nu fcriptum Opus contra Motivum Surir Archiepifco-

javorem Magni Coufilii Mecliuenfis editum revindicavit

pi Meclinenfis, huicipfi Doctori tribueret. ( d).

Con-

(IN. XV. e.) ( y

tendit etam . Ef(penium clam illud.ad D. Z«f Bruxel-

E veftigio, D. Govärtsuqui fe malarum omnium Me-

lenfem. [nternuntium , & ad Canoniftas & Doétores

clinenfis Archiepi(copi caufarum defenfione infignie-

plures mififfe, ut.agendi rationem & cauíam Prafulis

bat, eam quoque fibi fumpfit quze (uper Immunitate

fuper quaítione de Afyli jure detererer. — Accufàt eo-

Ecclefiaftica verfabatur. — In hunc finem. emifit .Opus

dem tempore Auctorem Anonymum Difcuffionis biffo-

ingens pag. 34$. in 4. hoc tituloz Cerzamen pro Immu-

rice, €2c. qui non nifi probationes & objeétiones EC

nitate EcclefiufHica locali , fou /Afylo &8c. "Auctove Gg com-

peniani, ut ajebat, manu fcripti Operis exfcripfiffet;

pilatore Petro Govartr 6c. 1700.. Ad. hüjus compila-

qug quidem eum omniía non alio pror(us animo affin-

tionis frontem extar quoddam veluti Mandatum feu Mo-

xiffe intelligimus, quam ut Doctorem hunc Meclinen-

nitum quod D. de Pracipiago nomen. prafert.. ln eo

Prac(ul hic acerbe queritur de ja:tato Magni Meclinen

fi Aifvclhicpi(copg ejufque Fa&ioni invifum redderet.

fis Confilii molimine, quod haéctenus exemplo carere

Govartius ob editum Seriptum aþud Magnuu Cog-

dictitat, at quodipfum graviffima deinceps incommo-

- fiium impetitur,

da atruliffet, nifi ipfe, inquit, tam triflis augurii izi-

ts fovtiter obfHiti]fet : quippe qui, fabdit, reos ad pe-

^

^

-XVH!. Govartianum Scriptum in quq'nihïl occur.

uitentiam . vocare 3Ómallet. quorum. animum.. e:

»

acevbaret,

rebat conftans conünuarumque nifi pertinax Regia jura

quam je cum iis quibus. blandivetur , in [nferos pracipi-

impugnaadi , & Efpenio eorumdem jurium folicito

tem agere, — Declarat deinde. Praeful fe Govarui. Opus

ftrenuoque vindici per calumnias infultandi confilium;

adoptare; r, ut ita fübjiciantur omnium oculis ejus

publici in fe Minitterii attenrionem &animadver(ionem

cau[g veritas 69! juffitia, ut nulla Secularis. Poteflas fa-

traxit,

Ad períecutionem DD. Confiliariorum Fiíca-

crilegüs in Domini Sanéctuarium au(is ignorationem

lium Magni Confilii Meclinenfis, Govartius per/ozali-

pratrexere poffit; 2, ut. ugiverfus terrarum Orvbis. ne-

£cr 9 crimimaliter citatus fait, ut apud D. de Tombear,

ceffitarem, perfpiciat qua ipfe compulfus excommuni-

ejus Tribunalis eotempore Confiliarium, nominatum-

cationem in. Procuratorem, Gieneralem adhibuit tan-

que in hac parte Commiffarium compareret (e). Re-

quam poffremum vemedium quod Eccl

nuit Govartius fe fiftere, Ecclefia(ticornm perfonalem

efia exrremis ma-

lis afferre. deber.

]mmunitatem pratexens, cujus vi fe in criminali re a

Quod hoc loco Meclinenfi Antifliri extremum ma-

fecularium Tribunalium Jurifdiétione exemptum pror-

]uj dicere placet, nihil erat aliud. quam contra ipfius

fuíque librum pradicabar. Seditiofa haecallegatio quae

molimina Regie auétoritatis aífertio, ]uvat. etiam in

novum in eum deliétum ftatuebat, erat eo magis ob-

animum revocare proximam late in Procuratorem Ge-

fona & praepoftera, . quod D. Z/az de Feune cui in mu-

neralem excommunicationis cauíam , quoad hunc Ma-

nere Confiliarii Clerici apud Meclinenfe Parlamentum

giltratum non aliam fuiffe; quam fun&tionis neceffario

fuccefferat, eilonge alterius agendi rationis exemplum

.cum ejus minifterio conjuncte exercitationem, hoc eft,

prebuerat; qui (cilicet, ad Capucinorum poftulatio-

executionem Arrefti Magni Confilii, quod ipfum non

nem, apud Meclinenfem Archiepifcopum in jus.vocae

alio fpe&tabat, quam ut Afyli juri faveret, quandoqui-

tus , fe fiftere recu(àvir, ejufque Urbis Magno Confi-

demid unum mandabat, utReusin A(yli locum e quo

lio libellum fupplicem obtulit (f), inquo, licet chcle-

eductus fuerat, reftitueretur, Nihil tamen non apeba-

tür, utid ipfüm exhiberetur tanquam facrilegum in Ec-

. (5) ZEquiras Senzentie , pag. 71. Edit. in 4.

"

cle(iae certiffimajura facinus, ac tanquam aggreílio quae

(c) Part. IT. Se&, IV. Tir, IV. Part. I1L. Tit, III.

(d) Cerzam.pro Immu. Exclef. locali , pag. 16. .

eam graviffimis periculis exponebat, quaeque ipfius no-

(e) 4Equir. Senz. pag. 17.

mine (zeviffimas penas & maxime folemnia anathema-

ta poftulabar.

*

-

(f) En libellum fupplicem (cum Devreto eumdem confecuto )

quem D. Pat de Venne Magno Meclinenfi Confilio obtulit, ut fuum

Govartii 'præterleaþ,prolixlum ,Opus nihil þ(t aliud

ei jus fervaretur, ne in perfonalis actionis negotio nifi apud Tribu-

nal cujus inembrum erat , comparere deberet. Ad Curiam: Sig-

.quam fallacium ratiocinationum inaniumque probatio-

nificat humillime Francifcus Jan de Venne, Confiliarius. in,hoc

num JMotzvi .7uf"if & Fa&li quae MgclinenüsAtchigpifï

Confilio, R. P. Provincialem Capucinorum ( P. Micbaelem) epe.

ram dare, ut Supplicantem in judicium trahat apud Dominum Ar-

(a) .Cpbfuli:pqmmt'äljai fQþ.eig äod&'rh.;ar.gu.mentkol Scupta duo,

chiepifcopum Meclinerifem , in a&ione mere períonali , ut apparet

Primum infcribitur : Exemplum Epiftol . Dumonr Compilazoris

ex addita Requifitione, quzexéooriginem ducit, quod di&us Pro-

: Juris. Diplomutici -Hage. Comirum , date die 7. Seprembris ann,

vincialis intercepit, contra jura gentium , epiftolam ad fui Ordinis

17006, Alterumvero: Refpenfio ad pracedenzem

;

Epiflolam cum no.

Patrem Definitorem feriptam, Etquoniam omnia hujus Confilii

5ij 1. Dumont,replice loco, — Antver

pi&, die 6. Oftobus ann. 'Vx'yoo.

i

"E

membzra notorie privilegio gaudent, ne ftent in judicie nifi apud

L

Fita Fan Efpen.

&

.. faafticus

ViTA D. VaN ESPEN.

34

9l

fiaficus effet, propugnavit fe Confiliarii titulo infigai-

de Ecclefiafticis omnibus Belgii negotiis pro lubidine

ff

.

tum non nifi ad hoc Tribunal vocari debere.

Cum

ftatuiíTe,

)

Govartius Meclinenfi Parlamento fe fiftere noluiffet,

Hac indulgentia abufüs Govarts, quod ejus note

d

Confilium hoc zoz potuit , quin eum ab officio fu[pende

homines facere confueverunt, vi&forzam cecitit , ut DD.

d

Fifcalium Magni Confilii locutionem exhibeamus, quia

i

vet; 9 in Confilium ingvel]u interdiceret (a). Govar.

tius citationem fatetur, at (ententiam qna eam fübfecu-

dufia monfuerat (ex pura putaque gratia) ad rogum

b

viclima ( e). Arrepta hinc anía poft aimos viginti,

V

ta eft, filentio preterit. Subdit deinde (/) (eineam ci-

tationem imploraffe opem Ducis Bavariz Adminiftra:

fibi credidit id juris e(fe, ut rurfus Efpenio infultaret,

ql]

hujufque Do&toris fuper ea veteri ageretffione filentium

ul

toris Belgii; D. Zuff, tunc Internuntii Bruxellenfis,

& Archiepifcopi Meclinenfis cujus perfonam ipíam &

tanquam tacitam roboris & evidenti& rationum füarum

Q

confeffionem jactaret.

quidem praecipue negotium hoc afficiebat, exi(timatio-

ne & gratia afTecutum effe, ut ipfius Liber, cum indi-

Ad hanc exprobrationem re

fþöädit Efpenius fe fi-

catione locorum qua tanquam fupremee auctoritaus Ju-

luiffej noa quod «gra Govartii folidis, ut garriebat,

ribus contraria notabantur, ad aliquos Bruxellarum &

rationibus occurrere poflet; fed quod ejus $

eriptum

f

Matriti Ecclefiafficos mitteretur; in eorum examinis,

refponfione indignum cen(eret. (f).

If

Carolo II. in vivis agente, editi confecutionem , Opus

* Ut fidenter & libere dicam, fübdit Efpeniws, ex

p

füum a nemine reprobatum fuiffe; elapfifque menfibus

» quo mihi Cerftamenz in manus incidit, & antequam

J

tribus quorum fpatio ha difcutfiones & difputationes

?9

omnem Operis indignitatem, indignationemque co-

|

perdurarunt; fe, juffu Ducis Bavarize, in pacificam fui

93

gnofcerem qua nemo non illud exceperat, indigna-

mini(lerii exercitationem reftitutum fuiffe, quin ad per-

LE

tus ipfe ejus enormia & perniciofa füper Priucipis

e

fecutionis expenfàs damnatus effet.

»

juribus auía, ad illud confutandum me comparavi.

r

Ur ut de hoc jactato examine, Carolo II. vivente,

35

Et mea quidem confutatio non parum proceflerat,

ql

ad cumulatam Govartienfis Libri abfolutionem edito

»

cum Scriptum de quo fermo, nonnullis tantum apo-

[it

»

cryphis & Mutilatis. Gratiani Decreti fragmentis in-

fentiendum fit, allate narrationis contradiétiones &gre

conciliari poffunt. Se criminaliter in jus accitum fate-

99

fartum nactus, certiorque factusillud vulgo contem-

nl

)

tur ann. 1701. ineunte, & iníuiad Bavariz Ducem con-

ni & fere non quazri, ab Opere dettiti quod incepe-

n

tra hanc citationem recur(us confecutionem mandatum

?9

ram, ne curiofitatem excitaret copfutatio, Scriptum-

L]

»

que ipfum e pulvere educeret,

e(le, ut ejus Liber a Commiffariis ad;trutinam revoca-

Hac animo repu-

e

retur; & eodem tamen tempore examen hoc, adhuc

PI)

tans mihi perf(uafi fatius efle Regia quoad localem Im-

95

n

vivente Carolo II. qui die i. Novembris, fuperiore

munitatem jura peculiari Diflertatione flatui, quin

»

ann. 1700. mortem obierat, factum effe contendit, Ira-

,

ulla fieret vel Certaminzis , vel ejus Auctoris mentio. ,,

D

que, prout DD. Confiliarii Fifcatis Magni Confilii mo-

ld nimirum executioni per Differtationem mandatum

nent, Govartius non nifi mortuos fua narrationis te-

fuit, qua hujus Articuli argumentum conficit,

"

ftes appellat (c)| — Me/rore fide ageret, addunt hi Do-

Magni Meclinenfis Confilii Sententia, Februarii die

23.ann. 1722. edita fpectanda efl tanquam novain Go-

mini, fi fe veuitteret ad publicam famam , €9 ad aliquos

,

Regii Confilii Dominos, ipfos tautum megoti? oculatos

vartii Opus animadverfio.

Prodiit hec, perfequenti.

bus ejus Tribunalis Confiliariis Fifcalibus, Efpenio in

b

zefie$ , quod vutmoris tam multum excitavit , € Govar

|

L.

£10 tamn pavum bonoris artulit.

D. de Tombeur, in eo

caufía additis, Regiminis juffu, guantum quidemn de Su-

prema amplitudine €?. S'uvifditfione agi poterat. Sen-

veteri negotio Commiffarius, adhuc in vivis erat, &

,

quidem eo tempore DBruxellenfis Regii Confilii mem-

tentia heec preecipit inter alia, ut verba Efperrio injurio-

brum.

Govartii narrationem in maximam fufpicio-

Jà qua in Govartii Scriptisad proceffuri produétis oc-

nem adducentes DD, Confiliarii Fifcales univeríam re-

currunt, zofeztur €9 deleautur ab uno e Confilii A&ua-

ris, coram Confiliariis Fifcalibus, in locit a Confilia-

&tificandam non ceníüerunt ; fatis habuerunt alibi nos

certos facere (4) futurum fuiffe, ut in Govartium per-

vio Relatore cauje indicandis.

Ex indicatis locis unus

fecutio ** longius abiret, nifi S, A. E. Davarie, tunc

erat periodus IN. r4. Scripti Goovartii cui titulus: Per-

» Vicarius Generalis Belgio, ex mera gratia, in diffi-

fiffentia £? "ddvertentia, & locus hic citatus exfcriptuf-

Di£.

» cilirerum ftatu, eum frequefttare paffus effet. ,,

que erat ad verbum e Govartii Opere füper Aíylis cu-

cilis rerum ftatus qui hoc loco innuitur, eft Gallorum

jus caufa ante annos viginti impetitus fuerat.

dominationis tempus quo eonftat PP. 4e /a Chaife &

d'Aubenton Regum Hifpanie & Gallie Confeffarios

Efpemii Diffrtatio difputatioui finem imponit.

hanc Curiam, cumipfo tra&tionis jure in omnibus caufis , feu agen-

XIX, Efpenii Cazozica Di[Jertatio de /4zlo Templo-

di feu defendendi gratia, de quibus omnino fimpliciter candideque

vuti C?c. qua (uper ipía quetionis ratione quafique

di&um Archiepifcopum commonefaciet, qua de cauía rece(lit ad

s

i

fundo ad omnia Scripra in favorem caufze Archiepifco-

Curiam:

Eidem humillime füpplicans, ut Dominis Confiliariis Fifcalibus

pi Meclinenfis edita, refponfi loco eft, in hujus difpu-

mandet, ut ad hujus copfilii adeo notoria & certa privilegia defen-

tationis ferie, omnium, quod noverimus, poftrema

denda & fervanda hanc caufam fufcipiant; autfaltem fe Significanti

prodiit,

Hoc ineunte feculo, concinnata fuit; & ob

focios addant; & interim interdicat, ne di&us Dominus Archie-

hanc fane caufam ejus rationem hoc loco reddidimus,

pifcopus ullam hujus a&ionis cognitionem aggrediatur, itemque

etíi non nifi ann. 1721. impreffa fuerit; in Efpeniano-

ne di&us P. Provincialis eam. ut inchoavit, profequatur, cum de-

rum Operum Editione, hoc ipfo anno Lovanii & Ro-

claratione, ut ad eorum' Clauftri hac in Urbe P. Guardianum infi-

euatio habeatur tamquam ejus perfonz facta. — Quod faciende Ge.

thomagi elaborata. In ea modeítus nofter & pacificus

(fübfcriptus erat F. an de Venne) I. Scholium: Offenaarur Pro-

Doétor rem ipfam pervadit, pravafque probationes,

curareri Genérali, (4) Decembris ann. 1686. II. Scholium: Omn-

& falías auétoritates in variis Operibus contra Regiae

pibus vifi , de rélarione facta » audita.

Procurator Generalis Re-

Magnique Confilii jura in lucem editis allatas refellit;

gis, oftendatur P. Provinciali Capucinorum , ut ibidem dicaz, In.

zerim ei Curia inzerdiciz , ne a£liones ibidem memoratas apud Mecli-

at id praítat, ut fibi propofuerat, quin eorum Auéto-

res nominet, ullumve eorumdem Operum innuat;

nenfeu Adrcbiepifcogum profequatur , dg fcribentzur Lirtere fecundum

eninutam ad diclum Arcbiepifcopum , declarantes: Supplicantem pre-.

adeoque moderationi ftudet, ut ne ullam quidem diffi-

greffurum edita infrnuazione ad P, Guardianum in bac Urbe, | Fa-

dii mentionem faciat, quod Meclinenfem Archiepifco-

éum. Mecling,.die 16. Decembris amn, 1686. (fübfcriptus erat))

pum inter & Magnum Confilium exarferat, Verum

H. Bruizfma.

Infinuazum die dils ad P. Guardiatium per Curforeim fubferiptum.

lifdem circumfpectionis rationibus hoc tempore non

Cefin, 2. de Rzynhere, ann. 1686.

fuübfi(tentibus, hiftoriz fidelitas, & publici boni ratio

(4) ZEquitas Senr, p. 13.

nos impulerunt, ut haoc partem füppleremus, atque

(^) Ibidem, p. 18.

(c) Ibid. pag. 46.

(e) Ibid. pag. 64.

(4) Ibid. pag. 13.

(f) Ibid, pag. 73.

adeo

LirsEeR Il ARTicurus XI.

35

adeo narrationi noftre juftam amplitudinem tribuere-

querimoniz randem aliquando Vindobonenfem Aulam

mus.

Neceílarium nobis vifum e(t extrema facinora

adduxerunt, ut per folemnia Decreta Supremam inhoc

.

ob oculos ponere, ad qua dominationis & indepen-

negotio auctoritatem , irrevocabilem in modum firma-

ret. Id egerat Imperator Carolus VI. per Litteras Pra-

dentie prurigo, & quidam impetus quafique furor Ec-

clefiafticos, quorum animum occupat, pertrahere po-

gae datas Julii die 19. ann. 1732. ad Archiduciffam Ma-

)

tefl. Parum gravis ipía per f? videtur Afyli res; per-

riam Eli(abeth Belgii Adminiftratricem miffas, quas ra-

(pe&um tamen hactenus, quoríum ducere poffit fup

er

men ea Princeps per omne vitz fuae fpatium, ad P.

Amiot Jefuite, íui Confeffarii, infinuationem, celatas

veris quoad hoc argumentum principiis in(citia , &

quantum opus fuerit, ut hanc ipfam rem ejuímodi vir,

detinuerat. Eas in ipfius fato fun&te capífüla nactus

i

cujuímodi erat Efpenius , pertractaret, funditufque dif-

Comes Harrachius ad füperiora Belgica Tuftitie Con-

cuteret.

filia, Reginae regnantis juffu, mifit per Epi(tolam diei

10. Aprilis ann. 1242.

Enuntiabatur in Imperialium Litterarum difpofitio-

- Definitiva fuper boc zegotio Decreta,

ne, r. fecundum SS. Canones, perinde ac per Decreta

XX. Huic Articulo finem imponet Judicium quod

Principum, cozffauter àn Belgio fervata, quoties fecu-

in Conf(ültatione diei r2. Januarii ann. 1736. de hoc

lari 7'udici confHterit, eorum delittum qui fe in aliquem

ipfo negotio Brabantie Confilium edidit, cui addemus

A[yli locum vecipiuut , eJJe ex illorum genere que ab n

;

Decreta Regiminis,. quae deinde fuper hac re Delgicam

munitate excepta [unt , eidem liceve ex Ecclefia delinquen

jurifprudentiam ftatuerunt.

tem . extrabere, quamvis Ordinarius (vequifitus ,)

Ü ii n

Coní(ültatio hac eo fpectavit, -ut-perniciofas confe-

tradere venueret , 2. ex Ediclis 6? Decretis Principus

cutiones patefaceret, quas fecum trahebat prohibito-

& ex ufu in. Belgio fine intevmiffFoue fervato. con[feque::

rum Librorum novus- Catalogus quem Jefuita ceteri-

eri, Z'udicem ((ecularem) ad quem criminis coguitio

que ultra montes a S. M. I. firmatum & auctoritate do-

privative pertinet, debeve paviter (1n conteftationis cafu )

natum volebant,

Con(ilium monet ejus Catalogi Au-

judicare, utrum . Delinquens patraverit, mecue , crimca

é&ores peculiariter animum intendi(Te ;, ut ei Scripta om-

ex eoruim numero qu& ab Immunitate excepta funt,

nia in Regalium jurium favorem edita infererent , eo-

Comes de Harrach poftquam in fuis ad Confilia Lit-

teris univerfum Imperiale Mandatum retulit, eas abfol-

rumque nullum apponerent, qua a contrariis placitis

arrogati(que juribus ftabant ; allatiíque in hanc rem ex

vit in hec verba: JVobis placuit id volis uotum face,

emplis pluribus addit: ** Necin memorato Caralogo

ut vor ipfos ad id conformetis in cafibus qui fuper avgu-

953

occurrit Liber editus a füpra dicto Vicario & Confi-

meuto, do quo ibidem agitur, occurrere poterunt; volis

55

liario Govarts ann. 1700. cui ritulus: Certameng pro

ig autece[fum fignificantes banc ipfam S. M. Regine men-

L»)

Imiunitate Ecclefiaflica locali £?'c. tametfi S. M. ejuf-

tem ejJe, qua mbil ttovi inducere voluit quoad caput boc,

??

que Confe(Torum au£torirati ex diametro oppofitus;

Jéd id fequi quod ejus quondam bona memorie Imperator

$3

nec pariter alia Scripta duo in eadem caufa ann. 1760.

Pater [Patuit declaravitque, qua de ve Mag

tffratus Ur-

35

exhibita, unum hoc titulo : jus 4/yli lefum , in quo

bium ditiomis vefire cevtioves faczetis. d boc &ec.

?5

Magum Meclinenfe Confilium vehemenrer impeti-

.. Noyus, in Afyli re, cafus novo Decreto füper hoc

LE

tur; hoc titulo alterum: AMotivum juris impreJJum

negotio locum prabuit. — Homicidium Januarii die 6,

953

Manudato /4rch. Meclinenfis, pro defenfione quris Afl

ann. I749. Antverpige patratum, cujus reus in Con-

,?3

tg'c, in quo (tatui contenditur Ecclefie Judicem fo-

ventum fecefferat, ejus Urbis Magiftratus impulit, ut

L

lum competentem efTe ad dubios cafus füper facro-

lmperatridi Reginz Libellum füpplicem exhiberent,

»

rum locorum Immunitate finiendos: Zudicem Eccle-

qui ad Judices tum quidem Belgii Regimini provifionis

,*

in modum additos remiffus fuit.

Delatus eft Libellus

fiafficum e[je competentem , ut coguofcat in cafu dubio

35

de Inuutate loci facri.

hic Februarii die 4, ejufdem ann. ad Privati Confilii Sen-

* V. A. S. non ignorat omnes

Principes "eorumque

tentiam, At non nifi negotium finiit adveniens novus

»

omnes Confeífores contra. fentire, & quidem non

earum Provinciarum Adminiftrator Lotharinpie Prin-

33

ceps Carolus, qui füper hac re eodem ann

(ine graviflimis rationum momentis, , ( Confulta.

o Septem-

»

tio hoc loco peremptorium fermonem edit contra

bris die 25. ejufmodi Decretum edidit:

35

Meclinenfis Avchiepifcopi

Sy(ítema, fubditque: )

$. 44. R. tum eorum qua in bac fignificatione conti-

* Poft hanc brevem digreffionem , ad orationis no-

j

mentur, tum (a) Refcriptionit vatioue babita quam in

firze (eriem rédeuntes, animadvertemus id cure fuifle,

banc vem Zdutverpienfis Epifcopatus Ficarii Genevales edi-

,5

3*

ut profcriberetur in diéto Caralogo, fub Litt. D. num.

derunt , declavavit ; e Regii privati Confilii foutentia ,

quemadmodum per prafens Decretum declavat. ad. di&los

39

102. Scriptum editum in dicta cauía pro & in favo-

??

rem Magni Confilii Meclinenfis, hoc tirulo: Dif.

Ficarios Generales mon pertinti[fe facultatis. 49ui , de

35

cuffro biftorica , quridica €? politica [uper. Immunmitate

quo fupra, quem ad Urbis Antverpie Magiffratum de-

L

veuli Ecclefiarum &c. quafi nihil aliud in animo fuiffet,

derunt , claufulam inferere qua fibi veforvarunt judicandi

quam ut Magnum Confilium damnaretur, contra

jus, deberet , nec ne , Petrus Bernavdus Dbotmicidii veus

15

atque ibidem contra Archiepifcopum decifum fuerat,

Afyli qure gaudere.

Fult proinde $. 44, R. bancclau-

»L

Magnum Confilium, ad Ecclefiattici .Judicis exclu-

Julam , quippe qua omni ex parte S. M. au&oritatem

2

fionem, poífe & debere de Immunitate cogno(cere:

€g juri[dicivonem impetit quam ei placuit in fuos. Magi-

uda

3*

an nominatus J2 Opboven, ejuídem: Confilii jufTu

ffratus conferre, tauquam nullam, 4

ifique 109 evenevit,

?5

eduétus, ea, necne, frui poffit; per Decretum Diei

Jpe&lari, di&i[fque F'icariis Genevalib

u5 otmmbu[que quo-

3

13. Julii. ann. 1720, quod occurrit in Arreítis Lau-

rut interevit , mandat , ut fe

deinceps conforment ad De-

rienfibus, fol. 117. ,

cretum quoudam M. 1. &7?. C. gloriofe tutimnorie, Stulii

Brabantiae Confilium proampliore materiz difcutfio-

die 19. a42.1732. — Decretum , Comitis de Harvacb, die

ne ad Confültationemi remittit quam ann, 1732. feu

10./4prilis aun. 1742. — Litterit ad Be

]

£ Confiliamiffts

1734. €x

hibuit S. À. S. Super hac controverfia: Ufer,

infertum, dequo tniüttentur ad Antverp

zeufis Epifcopatus

Ecclefiafticus S*udex definire debeat , at

Fücarios Genevales admonitionis Litte

re ad eorum noti-

Swcularifne, an

tim.

Fadum €7c,

veus im 7Af yli locum confugiens, eoy mecne, frui debeat.

Er paulo poít graviter queritur , quod in propofito

His admonitionis Litteris eadem 2 . Septembris die

prohibitorum Librorum novo Catalogo pofitus fuerat

ad Antverpienfes Vic. Gen, miffis additae funt Ezcycl;-

'Tractatus Efpenii . de Jpmmunitate locali, feu de /Afylo

c& Littere ejufdem Principis nomine a4 Epifcopos Bel-

T'auplorum &c. per quem ftatuit, Z'udicium de Immu-

gii €? ad Decanum . Catbolicorum . Ha

verba :

z:naut date in bec

pitate fpe&lave ad Principemn , ejufve Magifivatum.

He Delgicorum: Magiíltratuum . Significaiones &

(*) Magiftratus Urbis Antverpiz,

Fita Pau Efpen.

* .

.CARO-

*

56

D. VaN EsPEN,

b

CAROLUS ALEXANDER Jwux Lotbavimgie €9'

vum vegionum Epifcopos de ea certiores a. Nois fattos fa-

i

Barri &c. &c. &c.

!

iffe, ut pev[picerent , qua effet eornm peculiaris officii va-

j

oria Carolus Vl.datz'i

7210,

Jtatec. Bruxellis OGobris die 31.a22.1753. Club-.

lmpevator quozidata glovio[c mem

f

Prage S'uliidie 9. aun. Y732. ad $. "drcbiducifJam Ma-

fcriptus) Sfeimb. ut. (fignatus) Carolus Lotbaringie

f

(erarinferius) ex Mandato S.. A. R. (contrafigaatus)

viam El[abetb Littevis fupremam fuam fuper Afyli Zuve

L I. Je Roz.

v

sneutem [iguificaverat ; €? $. M. vegnant earumdem Lat.

!

zevavum vim coufirmans , ju[fit Comitem de Harvacb id

Idem Decretum Princeps notum voluit Epifcopis Bel-

pl

precipuis Belgii Tribunalibus motum facere , qui ad ea

gii per ezcyclicas fequentes Littevas :

a

pi

froinde Aprilis die 10.ann. 1742.

Epiflolam mifit, que

CAROLUS ALEXANDER £&?c.. Per uoftrras

Sup-

ztenbvis diei 25. anm. v749.

Litteras ad vos exemplum

K

ita babet : Sua quondam M. l. & C. &c. (a)

f

Memoratam Epiftolam vobis exbibendam duximus , ut

Decreti mifimus quod. hnpevator. quondam Cavolus F/1.

J'ulii die 9. anu. 1732. quoad Afylijus edidit , quodque

a uolis ipfis de $. M, voluntate fuper borum Decretorum

avguinento certiores fatfi, accuvate, provenata, vos ad

Amperatvici Regiua paulo poff imitum Solium coufivina-

Q

eatm conforimetis , quim ommino obfifflatis, Factum &c.

ve placuit, prout volis declaratum fuit pev INoflvas dictas

f

At cumin eo quifpiam Litteris Julii die 19. ann. 1732.

Littevas , €9 pvout Superioribusjuflitie Tribunalibus per

datis abuti poffet, quod pro certo habebant fore, ut

Litterat Comitis de Havvacb

Apzfz'li:'dz'e IO, 472. 1742*

fzecularis Judex ab Ordinariis peteret , ut Delinquen-

fignificatum fuevat.

tem ex Alyli loco dimitterent, ita tamen, ut iis eum

Sed quia cogitavimus vequ

z'þtiöm': formam que ad Reos

confugientes ex AAfyli locis extrabendos apud. Diecefanum

zradeve veuuentibus, perinde progrederetur ; vifüm eft

Principi bujus forme incommoda falfaqueinductiones

Epifcopurn edeuda ett, iis evadendi, juffz/que fe peuis fub-

antevertere, quaindetrahipoffent. lraque Decretum

duceudi occafionem prebere poffe , Nobis eve vifum efl , ut

edidit Octobris die 31. ann. 1753. ad Juftitiae fuperiora

buic incommiodo coufulevemus , €7 pevniciofas confecutio-

Confilia datum his verb!s:

QVes quas criminum umpumitas uece[Javio fecum trabit, an-

CAROLUS ALEXANDER Dux Lotharingie €9?

teverteremus, uounullas vegulas fuper vequifitiomis de qua

;

Barri &c, &c, &c.

agitur , forma prafcriberes iuquem finem bodie ad fupe-

Chavriffimit? Dile&iffumi ,

viova juftitie Tvibunalia Littevas dedimus bic ex[criptas

*b £ —* Q oWv 09——, 0994 qeeg m 99 ol

[— -5

uc[ouis , an Reus gaudeve debeat Afyli juve , cog-

(b) quas volis, peculiaris novina loco , zotas volumus ,

witio 9 decifio mullo 102 tempore im. Belgio ad fceculavem

ut agatis ex earum vi, quoties occafio fe obtulerit. . 14ta

l]

€?'t.

4

Sludicem, Ecclefiaflico S'udice exclufo , fpetavunt.

- Sturifprudentiam banc. Editis: Decretifque. Supvemo-

Adeo luculentum füper Afyli negotio Decretum ca.

jufmodi eft quod attulimus, non impediit, quominus

*aM—

vum Principum uixam coufirmarunt [mperator quondam

Cavolus F1.87. Inpevatrix. Regina gloriofe vegnaus, quod

D. Deznr, Canonicus Cathedralis & Prafes Seminarii

Archiepifcopalis Meclinenfis imprimendum curaret fub

vobis fignificatum fuit per Comitis de Harracb 1o. Apri-

Car-

lis vg42.. Litteras. . Quia tamen in iis enuntiatur vequi-

ann, 1758. finem, "Tra&tatum de Religione &c,

reudum e[]e ab Epifcopo, ut eum tradat, que vequifitio

dinali Al(aciae Meclinenfi Archiepifcopo nuncupatum;

veapfe equitatis tantum €2? in. Epifcopalem titulum obfer-

in quo placita qua ultra montes obtinent, a Regimine

vantie forma eff , quandoquidem [i Ordinavius ei non ac-

profcripta renovans docet, num. rg7. & feqq. (eecula-

— l s "—— PHES o s

rem Poteftatem non pofle Reos fuo ex Afylo trahere ,

quieverit , [eculavis S'udex: mon mimus id juvis. obtinet ,

ut Reum ex Afylo ad quod confugit, extrabi jubeat: No-

vel in privilegiatis cafibus, fine Epifcopiloci confenfü.

Decifioni quidem huic modum adhibet, inquiens Epif-

bifcum ipfi. veputamus formam banc etfi sninime nece[[a-

viam aliquando Ecclefiafticis anfam prabeve poffe , ut fce

copum non affentiri non poffe; at non minus conten-

culavibus Studicibus liberum ad Immunitatis loca acce[Jum

dit, Magiftratus, fi abíque hoc affenfü profequantur,

Ecclefiaíticarum Immuniratum violatores effe, & hoc

denegent , pvafevtem cum bac loca ab Epifcopali vefiden

zia vetnota fueritit , ?. S'udices, provifiomis ergo, Reos

titulo, preter veatum , ejus verba fünt, /acrilegii €9

violate juflitie, cujus, eo judice, rei fiunt, zgcurrere

compreben[os voluerint, ueiis vequifitionis ve[ponfum ex-

m OAm — Bu ^ nxaa L. la A M

pe&antibus elabantur . itpedire proinde volentes , ze Rei

zpfo facto excoumnmunicatiouem re[evvatam Summo Ponti-

fe, per evafionem, juflis quas ineventur. pemis. fubduceve

fici, 3uxta Decreta Gregorii XIF. £? Clementis F IlI.

poffint, ejufinodi incoummodo ipfis favente, declaraudum

Cum placitd hec & alia (imilia, qua in Denfii Theo-

duximus, ut declaramus, cum quifpiam cviminis veus ex

logia continebantur, ad Bruxellenfe Regimen denun-

tiata effent, emanavit ex eo: Decretum Miaji die 2. ann,

eorum genere qu& a localis hnumumtatis privilegio excep-

£a funt , fein Af[yli locum extra Epifcopalemvefidentiam

1759. datum ad fuperiora omnia Belgii Confilia, fup-

Magiftratum iuitio [latim ad. Diecefa-

pretfionem enuntians hujus Operis, tanquam comple-

fitumn veceperit ,

R

20-

zum Epifcopum confugere debere, ut ejus extrabendi

j

fa:

&tentis przncipia auctoritati S. M. &9^ effatis in bac

ä

cultatem obtineant , quam 15 aut ab[entis Ficariatus , fi

ne fantie fevvatis, tamquoad Bullam lN COENA

D

-

ore teuus. petita fuevit , àpfo momento tempovis, fin per

MINI, ?rofcrptionem Librovum per. Romanam Curiam,

Litteras , intra 24. ab harum receptione horas zog coz-

t? IMMUNITATEM LOCALEM, &c, . Occurret

Decretum hoc in fronre Supplementi ad Collectiones

cedere 102 potevit , ea lege, ut ommis ultevior moya babea-

:;

£ur uegatiomis loco , flatimque deinde. Magiftvatus eda-

Operum D, Van Eípen,

cere Reum po[fit €? in carcerem trudeve, — 4c ne intevea

zemporis evadere vei po[fint , locorum Magiffvatibus, ub

ARTICULUS XIL

Epifcopus t0n vefidet , au&ovitatem concedimus , ut eos,

provifiomis in tnodumy, comprebendendos , fibique in ma-

De Tra&atu bifforico £? canbm'þo de Cenfurü Ecclefia-

nur tradeudos curent . in quem fiuem iuvifeve poteruut A-

fficis.

fylorum loca, ibique biatus &2 perquifitiomes , prout opus

e[fe credidevint, ad latentes veos. detegenudos , fibique fu-

dufuum utiverfitn uotio qui buic Oþerz' occafionem

mendos edeve.

prabuerunt.

-

.

Et cum ca fit Nobis meus, ut pra[ens Santlio effedum

fuum ubique fortiatur, vobis tnandamus , ut eam omnibus

Raclatus hic impreffus primo fuit ann. 1'769. la

IT

veftre ditionis Magiffratibus figuificetis, qui, prout oc-

eo Van Efpenius veterem fuper Cenfürarum ne-

cafío fe obtulerit , ea tamquam regulautautur , ad quaim

gotio Difciplinam a nova diftinguit; explicatque, quo-

modo animati eífe debeant Ecclefiaftici Superiores;

fe accuvate conformenut ; vos i. antece[fum tnouentes. ba-

(4) Oceurrunt hoc loco, quari late patent;. Litterz Comiti

dum eas pronuntiant , & quasregulas fequi Fideles de*-þ

"s de

(5) Eadem fünt ac que füpra a nobis allate funt.

Harrach , de quibus diximut,

beant;

'imm I An TiCcurus XIl

37

Beäm, ut eas vel antevertant, vel fervent; quod ipfe

tudine, do&rina füpra ceteros eminebant, .AmBï ui$

nimirum enuntiat Operis titulus. (2) lllud Efpenius

his communibuíque declamationibus quotidiana gemi-

—

in publicis Univerfitatis Scholis dictaverat, & hac pro-

tibuslacrimifque digniffima peculiariaexempla addeban:

feéto de caufa fine peculari approbatione typis editum

tur. Saculi XVIL poftremis annis plerique a feniori

fuit, quemadmodum jam non femel quoad fimiles T'ra-

bus celebris Auguftinianorum Ordinis in Belgica Pro-

étatus contigerat ; qui fuam ipfi fecum approbationem

vincia Superioribus inter excommunicatos rejeécti fue-

deferebant. Argumenti delectus quem adeo cordatus

rant per Superiores intrufos, qui id affecuti fuerant, ut

prudenfque vir Efpenius fecerat , & ftudium quo illud

ad fui furoris auctoritatem Romane Curie Brevia (ur-

pertractavit, gravitatem nobis procellae & calamitatis

riperent; cum veterauis iis Superioribus id uaum cri-

tempusannuntiant. Eratea fàne triftis & mifera rerum

mini verti poflet, quod contra Religiofos, qui omnino

ratio que eum impulit, fuos ut difcipulos primum de

fui ftatus fpiritum, ut P. Defirantius, amiferant, re:

quaftionibus edoceret, qua gravioresin dies magifque

é&uin ordinem & regularem difciplinam fervare vellent,

neceffariae evadebant; quibus ipfis caufis permotus id

(^). Ante annosetiam quatuor aut quinque D, de Jar-

confilii

dinio, Meclinenfis Parlamenti Procurator Generalis ana-

faceret.

quamprimum jniit, ut Opus hoc publici juris

s

themate a fuo Archiepifcopo perculíus fuerat, ea una

Ut Lectorem noftrum ad aptius faniufque de hujus

de caufa quod fui muneris officiis fuoque Principi fidelis

'Tractatus pondere & neceffitate judicandum compare-

haud fe debere crediderat rata habere ejus Pracfulis con-

inus, noftrum effe credimus ei paucis hoc loco exhi-

tra temporalem in localium Immunitatum negotio au-

bere cenfuras jam numero pluresquas hic Do&or, dum

&oritatem molimina, (c) Quoipfo temporeíüum Ef-

fcriberet, habebat ob oculos, non modo nullas, abu-

penius Tractarum elaborabat, habebat ob oculos e íe-

fivas, autimprudentes, cuju(modi nullo non tempore

nioribusia Dicecefi clarioribufque Paftoris exemplum

perfpeéte fünt, fed eas quoque quas Sacra Scriptura &

qui & ipfe per iniquiffimam agendi ratioaem Satane

'Traditio tanquam pofteriorum fzculorum ícandalum

traditus fuerat; itemqüe Brabantie Magnum Confilium

nobis portenderant; videlicet, excommunicationes

excommunicatione involutum , Decrero Romange Cu-

quas infideles Paftores jaciunt in Ecclefize fiiios quibus

rie, ex Bul

la /n Cena Domini , quia prefidium ei dig-

ejus dogmata, difciplina, unitas maxime cordi (ünt,

no Paftori conceflerat, quod eidem n

«

egari leges ,& ju».

in graviffimarum Religionis doctrinarum & veritatum

ftitia non patiebantur, (4)

i

odium.-

31

Neque vero in Belgit tantum Provinciis triftia haec

Nihil in Ecclefiafticis H

ifto-ricisvcommunius firmiuf-

abufus exempla oceurrebant, in quem fpiritalis poteftas

que quem acerbae a Gregorii VIL. Pontificatu in cen-

quam Chriftus Dominus in füam Ecclefiam contulerat,

fürarum multitudinem quafiqueimpetum querimonia,

trahebatur..Ad ea eque Efpenius attentus erat, quae

Enervabatur omnis earum vis, dum fcilicer inferebap-

agebantur eodem temporein reliquis Ecclefiae partibus,

rur ob leves caufas, autperíe quidem graves, fed quas

& peculiariter in Ditionibus ad Auftriacam Familiam

tamen ob circumftantias di(fimulari, autremediis, quae

fpectantibus cui tum quidem Belgium füberat. Ea tan-

malo tninus exafperando augendoque effent, (anari o-

tum attingemus hoc loco, que in [talia & in Neapoli-

portebat. Dici nihilominus pote't verum fere malum

tano Regno poti(Iimum contingebant.

in his occafionibus impetitum fuiffe, ac fi eas excepe-

Neminem latent acria diffidia, qua hoc ineunte fze-

ris, que Romane Curie ejufve a(Teclarüm arrogata ad

culo inter Imperatorem Jofephum & Clementem XI.

ambitionem jura atficiebant, in veros-peccatores eo-

extiterunt, Papa hic con(ueto ftudio placitis ulura mon-

rumqueinjuftam & criminofam vitee rationem Pa(tores

tes obtinentibus obíecutus, qua Romana Ecclefias ab-

excommunicationis gladium ítringebant , tametfi non

folutam ia Regna & lmperia poteftatem tribuunt, in

id femper eo lumine, ea caritate, ea difcrerione face

Neapolitanum. Regnum , Parmeque & Placentie Du.

rent, qua priorum fzeculorum Epifícopos animabant,

catus fibi jura arrogabat, qua cum Auftriace Farmiliae

rauionibus non cobarebanr.

nulloque non rempore Ecclefiae Paftoribus regulee loco

"

Denegavit obfirmato ani-

e(le debebant.

[

mo Regni Neapolis inveflituram, qua abeo in Archis

In eam, propedixerim , /eculorum fecem, quibus

ducis Caroli gratiam , poít Caroli Il. Hi(paniarum Re-

iniquitatismyfterium quodab Apoftolicis ufque tempo

gis mortem , petira fuir,

Recuíatio hac Auftriacam

ribus conflari ceeperat , ad confummationem accedere

Familiam non decinuit; fofeph Imperator copias in Ita-

videbatur , refervatum erat, ut hominum nequiílimi

liam mifit, quasann. 1706. per Parme & Placentiae Du-

paffim erecta cervice in Ecclefia incedentes, de impu-

catus hiemare juífit,, cum tamen füper hac re folemnem

nitate fere certi, atque adeo precipuos Óbi gradus pol-

conventionem cum Farnefio Principe tranfegiffet, pe-

liciti confpicerentur ; dum Juíti Sanctique viri praeter

nes quem erat eorumdem poffeffio.

Clemens XL id

omnuem modum vexantur , ab ornnis dignitatis aditu

quod facrilegum facinus appellabat, inique ferens, Jue

arcentur, iis ipfis quarum poffeílione gaudent, contra

lii die27. fequentisann, 1707. viginti pott diebus quam

jus fafque fpoliantur, eorumque in defendenda veri-

Ccmes de Dauz, Carolilll, Regisnomine, Urbis Nea-

tate & innocenria ftadium & fides quorumdam Supe-

polis poffetlionem inierat , Bullarn quafi fulmen emifit,

riorum oculis crimen , & quidem nullo non Ecclefia

ut eam conventionemabrogaret, Miniftros, Commit:

farios, Officiales &c. quieam executifuerant, excom-

anathemate fjïgnum crimen evadit,

municatos declararet,

prohiberetgue, ne quis ullam

U

Megäi momenti exempla qu& Efbenii oculis

ejus rationem haberet,

ob ervalmnturr.'

junii die 2,ann. 1708.. Clemens XI. adImperetorém

Jofephum Breve mifit, in primee monitionis modum,

Il Elpenius & cq,m eo tota Delgica Ecclefia non fe-

ut eur ad Dei "Tribunal acciret, moneretque ejus effa

mel hujus po(tremi generis abuíuum teítes fuerant, &

jactatum aufüm contra S. Sedis jura in Parma & Placens

in dies fingulos etiamnum erant.

Nihil oberat, quin

tig Ducatibus perpetratum fiftere; aufüm, inquam,

per complurium Libellorum Auéctores quos ad cclum

quod in eo Brevi tanquam divinis bumamifque legibus

uíque laudibus efferebant, qui apud Meclinenfem Ar

contrarium proponitur. |Jofephus Imperator hac occa-

chiepifcopum gratia & familiaritate pollebant, tanquam

fione, ejufdem ment(is Junii die 26. celebre illud Decre-

Haretrici Excommunicatique fpeétarentur, quicumque

tum edidit, (e) quo, prius explorata totius Aulici Con-

in Belgii tum Clero tum Magiftratibus pietate, follici-

Art. IV, num, IV,

(5) Monumenza. ad Hifloriam. Univerfitatis Lovanii,

Cap; Vs

(4) Titulus hic ejufmodi eft: Tracarus Hiflorico.Canonicus de

(€) V.fupra Art, XL. n. XII. & XIII,.

Ceufuris Ecclefiaflicis , in quo prifHina difciplina a recentziore fecerni-

(4) Vide monumenta faüpra laudaáta Cap. V. Art. 2, n. XIT. VIV,

iur, d quo fpiritw. in cenfuri; infligendis procedendum , nec non

- (e) Vide Decretum hocin A

ppendice Tra&atus D. Van Efperi,

De Recurfu ad. Principem ,

Qc, Litt, T.

qua(iref simende ac obfervanda eenura , in 12.

filii

38

VIVTA D. VAN ÉsPEN,

h

filii fententia, confulti(que exterarum quoque Regionum

fcriptam voluit fuper iis, qua ad earum Provinciarum

£0

Epifcopatus fpe&tabant, & in Litteris die 13. Septem-

do&tis Theologis & Jurisperitis, abrogat nullumque de-

4i

clarat Decretum Clementis Xl. füperiore anno Tulii die

bris ann. 1708. ad Cardinalem Grimani datis qui tuac

Neapoli Prorex fedebat. (f) | Occurrit in hoc pofterio:

1

27. editum, tanquam fuis Imperiique Juribus contra-

Ü

rium ; Subditos fuosullam ejus rationem habere vetat ;

re rionumento adjumentorum indicatio quorum ufüum

fibi Rex proponebag, // Aomaze Curie vifum ef[et ,

71:'/

edicitque irritam nulliufque roboris excommunicatio-

li

quemadimodum 1ninitabatur , ejus Regni tranquilitaterm

nem in eo pronuntiatam ; fpectato , inter alias nullita-

l

tes, capitali defectu corporis delicti,

per EXCOMMUNICATIONES turbarc.

ii

Decretum hoc non modo Clementis XI. molimina

. Quia parum nota fünt monumenia, I

1aud mole&ä

Lector tulerit ea fibi hoc loco exhiberi.

Dl

non retardavit, fed ei potius anfam ad nova preebuit.

Afferemus in hanc rem ad curiofitatem faciens ejuf-

jn

Haud cunétatus alteram Bullam edidit, qua Imperato-

1

dem temporis Anecdotum quod a Regis Neapolis Mi-

ris perfone ipfi declarabat, fiquidem prava confilia fe-

niítris unum afficit, Marchionem Alexandrum Accardz

qui pergeret, quibus, ajebat, fedecipi paffus erat, fe

i

fcilicet, ejus Regni Fifcalem , ac deinde pro Fifcalem

non polífe, quin eum tanquam perduellem filium habe-

f

ret, ineumdemque excommunicationis fpiritali gladio,

in Supremo Hiípaniarum Confilio Vindobonz, adeo

eruditione fingularique contra nova Romana Curizar-

l

atque adeo materialibus armis , (i res ita tulerit, utere-

&

tur: 7v tanquam vebellem filium : excommumicatione €9'

rogata jura celebratum, | Id ducimus e Marchionis Epi-

ftola cujus nobis ob oculos exemplar;eft, Julii die 30.

avtmis , fiopus fuevst, auimadvertemus. — Cenfecutus eft

!

extremas has minas exitus.

Aciera Papain Imperato-

ann. 1709. ad D. Coddium Ultrajectenfem Archiepif-

copum data, quem peculiariter, ineunte fzeculo, Ro-

rem inftruxit; at fücceffus ejus fpei non refpondit, qui

me verfantem noverat. Ejus Archiepifcopi caritatem

ad negotiationis rationes confugere conatus fuit,

: Clementis XI. peridem tempus cum Carolo IlI. Jo-

& opem Riccardius implorat ad eam fa&ti fpeciem in

qua fe coactum videret in Hollandiam confugere, con-

fephi Imperatoris fratre non minus animadverfione dig-

g

na litigia funt. — Agebatur peculiariter de Bullis nomina-

fecutione quadam formidaudi difcvimims cuife, inquit,

obyzoxium íentit, ob veritatem alacriter propugnatam

tionis ad Epifcopatus & alia Beneficia in Neapolitano

Regno & Belgio vacantia. («) Nolebat in his Bullis

contra eam veritatis inexorabilem advev[ariam ; T'u qui-

dem probe intelligzs , inquit, de Romana Curiatae loqui.

Clemens XI. füpremi dominii jus in Carolo IIl quoad

—

Proxime elapfo amuo (17c8.), pergit Riccardius, oc-

Neapolitanum Regnum agnofcere, pratexens fe ejus

inveftituram non conceflfifle, eamque folicitare Caro-

cafioue Edi&li fegis uoffri quod apoffejfione Beneficiorum

lum III. deftitiffe, quippe quam fpectaret tanquam for-

omnium exc-luiïs. iis omnibus qui, qaa&umque demurn ratione

marn & ceremoniam, a quaabflinere, & tanquam fer-

qui immediate aut mediate fe commmendandos curaverint, quia

vitutem a qua fe jure optimo liberare poffet, Agore-

)»

probe certum eft ejufimodi homines ex hoc uno capite fe Epifco-

diebatur praterea Papa hic ad Regiz nominationis E-

patuindignos eidemque ineptos reddere e S. Bernardi fententia :

pifcopatus &

Beneficia nominare; ad ea nominare ex-

Qui pro je rogatz , jam judicarus eff. Quamobrem uti. decet. fe:

expeditionibus inferere inufitatae clau-

»

cretarum explorationum via ad eos perquirendos, qui ob pieta-

traneas perfonas;

L

tem , do&trinam & experientiam , quas exhibuerint , & ob ani-

fülas & temporalis auctoritatis juribus noxias &c. — Va-

»

mum $. M. fervitio addi&tuin taim füblimi minifterio digni ja-

Prohibitam voluit Caro-

ria hacc aufa repreffa graviter.

»

dicentur, Eafdem regulas Princeps hic ad Ecclefias in Neapoli.

lus IIl, executionem cujufque Decreti Romaneg Curie,

»

tano Regno vacantes noipinans fecutus eft.— Atque haberi pro

5

certo poteft Excellentiain Veftram iftic apprime dignos, & for,

ob Beneficiorum provifionem potiffimum, ni(i Regio

Éxequatur infignitum effet; juffis Miniftris illud non

ta(Te nihil tale cogitantes viros nomiuaturam, Equidem nullus,

aM E h— Mudk —R eniumu ^ o^ Gede MOMRLICOMETERS u — quEOSs o

)

dubito, quin in negotio a quo maxima ex parte re&um Reipnb-

ante concedere quam expenditfent , an ea Decreta ecun-

?

licz regitnen pendet, E. U. vim ommnem & omne ftudium cui

dum veterem formam concepta effent, nullamque Prin-

»

par eft, ad accuraram tam jufte fan&zque Rcgiz mentis execue

cipis juribus noxiam

claufülam continerent.

»

tionem adhibeat,

Neapoli, 30, NNovembris die ann, 1797.

Exrat in Jannenii Neapolitana Hiftoria; horum gra-

(f) Ad Cardinalem Grimani.

/

vium eventorum compendiaria indicatio. (h) Eare-

ER

726. Comiti de Dauz (c)

fert Efpenius ann. 172 5. & t

qui in Neapolitani Regni Mi

nifterio per eorum diffidio-

» Reverendi(Time in Chrifïo Pater , Cax'dixïaläs ,Grimrm?'. Dile-

(d) ipfi qui

33

&i(fime amice mi, e meo Regio Confilio, meus prorex, Vica-

rum tempora 'verfabatur , & Carolo lll.

deinde Caroli VI. nomine Imperator evafit.

Pleraeque

)9

rius & Dux Generalis Regni ?Neapolis in 1N TERIM, | Quumn-

2

vis e Litteris ad Comitein de Daun miffis perfpexeris, quid aian-

per Belgium & Neapolitanum R:gnum Ecclefia aut va-

??

daverim & ftatuerim füper litjgiis in Romana Curia pendentibus,

cantes remanebant, aut private Paftore, qui nomina-

te tamen ad majorem illu/trationem & intelligentiam tuam mo-

tus ad eas quidem fuerat, in iifdem tamen refidere non

nere volui de Regia mea inente & voluntate fuper S.S. Brevibus

fionesquas a Romana Curiàin hunc

»

exhibitis aut exhibendis in hoc Regno; cam enim, quidquid

poterat, quia provi

Ut his calami-

effe&tum acceperat, irregulares erant.

contigerit, nec mez Regiz poteftati, ineifque Va(lailis nocucrit,

me femper obfequentern. Ecclefiz filium profitear, ea mibi nun-

tatibus occurreret Carolus IIl. nullam ron negotiationis

)

quam mens effe potuit , ut Litterarum Romanz Curiz curfum

viam iniit, cavens tamen pro viribus, fua ut jura füo-

P

executionemqueturbarem ; quocircacaveas, velim, ut quacum .

Quod pecu-

rumque Subditorum

privilegia fervaret.

que occurrerint Papz Brevia, a Collazerali examinentur, inter-

liariter perfpicitur in

Epiftola quam 3o. Novembris die

ventu Capitum Tribupalium; & fiquidem hzc Brevia feu Bullz

venerint idoneis verbis iifdeinque cum circumftantiis ac Regum

ant. 1707. ad D. 4e

Quiros faum in Belgio Miffum (e)

3)

decefforum imeorum tempore, me Rege Hifpaniarum habito,

pro ut cum Rege Carolo Il. Patruo meo factum eft, abf.

" Ca) Jannonius ;

L.XI. C. lV.

que minima innovatione; hoc in cafü tribuetur iis EXEQUA.

b) Jannonius,

L. XLI Cl Iv. & VIO

??

TUR, ita fcilicet, ut a Papa provifi & Neapolitani fint , nec in

lex exhibitus Comiti de Daun die. 10. Septem-

(c) Libellus fupp

meam Regiam Perfonam male animati,

Id autem intelligi debet

bris ann, 172 5.

»

de iis Epifcopatibus & Dignitatibus Ecclefiafticis quorum pro-

d) Ulterior De

fenfio Do&oris Van Espen n. 225.

»

vifio ad S. S. tantum fine mea prafentatione pertinet; quod enim

(e) Epiftole ad D. de

Quiros Italice fcripte verfio: ** Sua Ma-

fiquidem diutius ad Ecclefias in Belgio

ad eos attinet qui mei Regii Patronatus fünt, minime dubitan-

39

jeftas ammmo reputans ,

dum , quineorum ad Papama me facienda prafentatio precedere

3)

vacantes nominare diftulerit, dilationem hanc progre(Iu tempo-.

debeat.

Et cum audiam aliquos Epifcopos a S. S. provifos hoc

ris ejus juribus o&ficere poffe, & occafionem przbere Romanz Cu.

in Regno effe , qui ad fuas Ecclefias accedere nequeunt , quia non.

9»»

iim, quz.in eam adeo fe acerbe gerit, iis Ecclefiis per devolu-

iis traditum fuit EXEQUATUR Regium , mando, ut, fi ob-

3?

tionem , licet injuria, providendi ; flatuit perficere, ut ab eo

Eodem tesn-

LE

tulerint eafdem Litteras fine diminutione aut variatione minimi

39

Confilio confüetz Confultationes ad fe mitterentur,

?)

verbi, & ut exhibebantur in tali cafu , Regis Patrui mei tempo-

)

pore hac de re fcribitur ad Excellent

iam Veftram, cui dicam,

23

re, quemadmodum füpra expre(füm eft, matureomnibus in Col-

3?

oportet, in tanti momenti negotio, eam $. M. mentem effe, ut

»

laterali ad trutinam revocatis , ea lege, ut provifi fint naturales

)

iftis Confilii Dominis fignificetur hunc Principem füz confcien-

33

Regni, non füfpe&i , nec in meam Regiam Perfonam male ani.

tiz motus fequi volentemn mandare, ut in fua Confultatione agant

3»

mati, tunc iis Regium EXEQUATUR , tribuatur; qua in re

.2; füummo jure & qua maxima poterunt animi eontentione, primum

ARegni

LiseR l. AnTICUrus XIl.

39

(* o

Jegni Meapolis extrameos vepellebat , (a), ene ada&um

vel unum exemplum intota Ecclefiaftica Hiftoria egre

inveniri poffe Efpenius animadverterat, ejus Écclefiae

comperi, ut fuper bac controverfia Monumentum, unoe

primis ejus Miniftris id ine etiam atque. etiam vogante ,

hoftesa Romana Curia Decrera'vel abejus Nuntiis Sen-

:ï

intra pauca miomenta contexevem.

Pofl aliquot bebdoma-

rentias in dies fingulos obtinebant, ut excommunica-

vas, Opufculum impre[[um prodiit, mom fine magna Ko-

tioni obnoxia, zp/o fa&to , Capitula & Cleri Membra

i

nane Curic perturbatzone, titillatiomum miearum caufa

reliqua declararent.

Ea urta de caufa Catholicus Clerus

quibus ea munquam -Itala maiu. affici confueverat. — .Sui

his Cenfuris impetebatur, quod renuerent Prafuülem

Junt bic Romane Curie nec pauci "A[fecl , inter eos ipfos,

füum fuzque Ecclefiz juradeferere, ut(e proximo ab-

qui fe Regis Miniflros dicunt, — Ergo immanis illico in

folutoque Romanz Curie regimini & Apoítolicis Vica-

sne excitata perfecutio cujus fuvorem mibi credidi exitio

riis fübderent, quos ea iplidare volebat, contra SS. Ca-

fore; me tamen ipfe defendis non

perii , atque adeo tan-

nones, patrias Leges & confuetudines, denique man-

tillum de tneis boffibus trviumphavi,

X

data Principum quife non pofle crediderant, quin huie

Subdit Riccardius id hominis, quem soffrum Cardi-

totius difciplinae p

erturbationi ,. collatoque ad ejus ex«

nalem appellat, qui dubio procul erat Cardinalis Gri-

tremum excidium furori obfifterent.

mani Prorex Neapolis, ejus Monumentum tanquam

iafamem costra. Romangam Curiam Librum denuntia(fe,

- Coutra. Ceufurárum abufum. ab Ejpenio ,[Intüta

eamque Curiam cui animos addebat cum Neapolitano

Priucipia,

Rege conventio, qua tunc agebatur, id Operis om-

nino diris devovere ac perdere ftatuiffe. — Difceffit eo

III. Ergo rumor quem ha omnes cenfüre excíta-

ipfo tempore Riccardius , ut Caroli lll Principis fui,

bant, commorio quam ez penes rudem aut preven-

tunc Barcinone commorantis, prefidium imploraturus

tum populum edere poterant, ex iifdemque perrimef-

pergeret, Eo refponíum attulit ad Librum, qui vul-

cenda quoad Eeclefie boàum & Imperii tranquillita-

gatus in eum fuerat, (/) idque affecutus eít, ut veri-

tem perniciofe confecutiones Efípenium impulerunt,

tàtem Carolo IlI. fignificaret, cujus ei gratia & munifi-

ur materiam hanc folidius doctiu(que quam fere Scho-

centia frui licuit ad mortem ufque qua fub ana. 1725.

laftici & Decretalium Interpretes, pertractaret.

finem, feu 1726, initium conügit.

Dandam fibi cenfuit in primis operam, ut, quod ab

Poterant eju(modi acta cuju(modi funt, que innui-

hoc hominum genere rninus accurate fit, veterem dif-

mus, funeftiffimas rurbas & f(editionesinferre, fieventa

ciplinam ab iis fecerneret quae füper hac re in Eccle(ia-

ys arrififfent, nec Principes, ut par erat, ne ingruen-

fticorum "Tribunalium ufura'nova (eu abfona & abufiva

tia mala contingerent, precaviffent. Suo fidelirer ad-

inducta funt ; affurgeretad antiquitaris initia, ut genuinas

dictus Principi Subditus, quierat Efpenius, hujufmo-

Ecclefiz regulas & mentem dignofceret ; ad has leges

di calamitatum minis ipfis non moveri non poterat.

exigeret cenfurarum pondus aut nullitatem, earum po-

Suum ergo non credidit, ut confueverat, & pro fua

tiffimum que appellantur /ate fentemtie & ipfo fado,

virili parte, ferpenti morbo remedium afferre, .Expo-

qua (cilicet his pofterioribus faeculi

S

rater omnem

fita dubio procul injuftee excommunicationis natura &

inodum excreverant &c, In(iftit potiffimum in omnis

d

cffe&ta maxime, fi quid aliud, ejus in populorumani.

generis incommodis qua Eeclefiz & Imperio injuttee

mos vim cobibere porerant.

Ut igitur ob omnium

cenfüra & excommunicationes afferre poffunr; in ju-

oculos hoc grave principium poneret, excommunica-

dicio de iiídem ferendo; in eorum periculo qui eas fet-

tionis notorie injuftae metum nunquam nobis impedi-

vant, quarum nulliras & injuítitia notoria et, quibuf-

mento efle debere, ne, quod officii noflri eft, perficia-

que cauíam praebet con(lata in veritatem eju(que vindi-

mus, autnos ipfos ab obíequio & fide quam omnes

ces conjuratio; denique in ordigario contra hae excome

- Subditi füo Principi debent ; abducere, fuum Efpenius

municationes remedio, fcilicet ad fuüperius Tribunal

de Cenfuris 'Tractatum edidit,

Appellatione, Quae quidem Appellatio femper /uf-

JEque ingenuus Catholicae Ecclefie filius, ac fuo

penfioum & devolutivum ettectum obtinet , quoties (en-

Principi fidelis Subdirus non minus E(penius Cenfüra-

tentiam pracedit, aut eam fequirur que non ab/oluta

romin eosabufu permotus fuit, qui Ecclefize doCtrinam

fed comminatoria tantum eít, quae nempe poft leciti-

eju(que Hierarchiam propugnabant. Ei trifte inhunc

mam recu(ationem pronuntiatá, aut jure ip(o ob necef-

rem exemphum in Catholico Belgii Feederati Clero oc-

fariam aliquam omiífam formam nulla eft; in qua etiam

currebat.

Poft ejus Archiepifcopi fufpenfionem &in-

facti fpecie, per Canoniítas, ita nulla eft

terdictum, per fimplex Breve ad. privatum hominem

tionis remedio non opus habeat.

, Ut Appe-lla-

fine ulla forma miffum, & per agendi rationem cujus

»

Regno provifi, qui ád meam pï-;&f*ematicnem non fpe&ant, aliz.

»

que Dignit&tes Ecclefiafticz extiterintin eo €afü intraque eosfines

»

cüm omni cirmimfpe&ionc & maturitate quam res poftulat,

$,;

agas, velim, &id fedulo cures ; mihique ftatim fignificabuntur

)»

quos füpra in Nuntio Aldobrandiniorequifimus, eoramque Lit.

3?

einnino fingillatim caufe propter quas EXEO UA TUR datum

tere per nullam unquam claufülam innuerint Regem in cujus

»

Regno expediuntur, eos nominaffe, & ita Regis Caroli If, tem«

aut negatum eft; omnia enim cognofeere volo, tibi mandans,

31

quemadmodurm peculiariter mando, ut diligenter invigiles, ne

pore faétum fuerit, perinde agetur in prelentia, EXEQUA.

meis Regaliis, juribus meis meorumque Subditorum, quibus

»)

TUR iifdem tradito, dummodo his Epifeopatibus aut Eccle,

maguopere cavere debeo, detrimenti aliquid afferatur: quaenim

fiatticis Dignitatibus infigniti indigenz fint, & bene meo Regio

fervitio affe&ti,

Super ceteris quz in meis Regiis mandatis con.

ratione dabo operam, ut id accurate fervetur , quod Pontifici

55

debitam eít, eadem ftudium ad Regalium meorum jurium defen-

tinentur quoad Arreftum de Ecclefiafticorum extra lioc Regnum

fionem collatum volo; atque in id adjumentis, quzjus patitur,

verfantiuin cenfibus, & quoad interdi&tam denariorum ad Ro.

Et quia mandavi , ut id quoad Nuntium Aldo-

)

manam Curiam miffionem , id adamu(lim quod tribi prafcrip:

equidem utar,

??

tum eft, exequeris,

UOD $1 ROMANA CURIA ID

brandinium executioni daretur, fatis luculentum hujus agendi

rationis fpecimen exhibui; cum enim perfpexi(fem, quas affere-

?5

PRAETEXENS HUS3US REGNI TRANQUILLITA.

bat, Litteras eafdem effe ac quas alii Nuntii ad u(que Regis Caro-

))

TEM PER EXCOMMUNICATIONES, aut aliter, PER.

»

TURBARE, iis omnibus adjumentis uteris, qut ceoiuomica

»»

li II.. Patrui noftri tempus attalerant , iis EXEQUATUR tra-

»

ditum volui, ut fa&tum eft ; ex quo univerfis terrarum

rbis

poteftas prebet, & quiz naturale jus patitür, ut vis vi repellatur,

intelliget , ff hoc in Regno Ecclefie plures Epifcopis, &

ves

meique Regales tituli. meique Subditi defendantur.

Hec O1f.

nino habeo, quz tibiin prafentia dicam,

Ita; Reverenditfime

fpiritali Paftorum fuorum alimento carent , non mea, fed Ro-

in Chrifto Pater,./ Cardinalis Grimani , cátifime & dile&itlime

2)

manz Curie culpa fieri; quoties enim cum ufitatis Litteris, &

circuinftantiis ad meorum Regalium jurium incolumitatein. ne

amice mi, Dominus nofler te. femper euftodiat.

Barcinone,;

33

ceffariis venerint, fuis in. Cathedris ftataentur; fin aliter. fiat ,

?5

die 13, Septembris ann, 1708 TO EL REY, D.

?5

nia Romeo y Anderaz,

] f.l-axa A-nt(?-

confcientiz inde ortam onus dubio procul in e0s recidet, qui pe-

$?

culiaribus confiliisid perturbant, quod tanti ad Dei fervitium

4) V. Jannonium L. XL. Cap.VI,

imomenti eft..— Atque ut meai, voluntatem ac deliberationem Re«

(^) Nos latet libri titulus; at Riccar

dias &it ipfé edm confti-

tiffe impre(fis Foliis amplius 25.

??

giam faperiis, quz fervanda quoad hanc rem fünt, fineulla du-

??

bitatione auz obícuritate cognofcas, fi Epifcopi a Papa in ho«

$in

ll

VrrA D. VaN ÉsPEN.

4o

diffidium erat, qui contra jus ufumque fe fecularibus

Sin hoc ovdinarium vemedium defit, quod unum fci-

licet cum. Appellatione tanquam ab abuíu que in Gal-

fex exaequare volebant, & ad Decanatum zeque ac fa-

culares fex contendebant.

Cum eorum petitionem

lia quibufdam in cafibus adhibetur, locum habere po-

teft, cum Judex in Sententia omnes prefcriptas for-

Univerfitas ad quam confugerant ,

rejeciffet, Buffium

:

Suze Sanétitatis Nuntium adiere qui p

lura Mandata &

mas fervavit, nec aliud agitur, qnam ut caufa ipía di-

varia Decreta in D. Gafparem Jofephum Hluigez ex con-

judicetur, apte monet Efpenius extraordizaria vemedia

füeta forma ele&tum Decanum edidit; eum ad graves

rae(to effe, & quidem tum adhibenda, cum Ecclefia-

pecuniarias mulétas damnavit, in.

eumdemque excom-

ftici Judicis a&ta quoad formam irregularia & extraor-

avit, quas ubique per

dinaria funt, quia fcilicet iis una vis ineft & facti ratio,

municationis fententias pronunti

Urbem affixas voluit, tametfi nu

llum fuae ibidem exe-

qua prompte ac reapfe non nifi per prefens ad tempo-

ralem Poteftatem perfugium reprimi polTunt. — Paucis

renda jurifdictionis jus obtineret.

Negotium tandem ad

S. I M. delatum eft, cujus Decreto, Januarii

die 31.

oftendit Efpenius, cujuímodi fit, & quam legitima hac

Eccleliafticorum Do-

ann. 1713. abroparus rejectufque

agendi ratio; jubere in his cafibus Deum , ut Princi-

&orum fex ad Nontii Jurifdi&tionem recurfus.

"Ábro-

pes fuam oppreffis Subditis opem concedant; & hanc

gavz't* ; AYvitaot

t & alolevit pariter Imperator omnia

Dei legem ita paterc, ut ad omnis generis vim, & ad

i comminatoria. & executoria Decreta,

E X OE r EEE

externam omnem legum quoad rem ipfam, & ordinis

ejufdem Nunti

Ecclefiafficorum Doéctorum fex occupa

ri redditus juf-

uoad acta ad formas ípeétantia violationem referatur.

mandavitque,

Odlavus Paragraphus octavi Capitis hujus "Traétatus

fit fimilia deinceps perfugia prohibuit ;

a dato

gravibus indictis poenis, ut intra menfes duos,

peculiari quadam animadverfione dignus nobis videtur ;

x acta

lmperiali Decrero numerandos, ii Dottores fe

in quo nimirum injuftarum excommunicationum Ícanda-

removerent aut retractarent, quaecumque füper hoc

luni radicitus evellit Efpenius, tum quoad Ecclefie ho

negotio vel ipfi vel Nuntius ediderant,

!

fles quorum pervicácia & ludibria ex hoc fere fonte

promanant, tumn quoad Carhol

icos bene multos quibus

In buuc Tvatatum declamntiong;.'

: d

ez lap(üs aut deliberationis occafioni funt, — Objectio-

Ejufdf*rn.j)ubliga

nem Efpenius in probationem vertit. Hareticos mo:

exiffimatio.

net eas a Sacris Scriptoribus praedictas & a fanctis Patri-

busnuntiatas efle, fore fcilicetaliquando, ut his peculia-

]V. Ut communio;em & fru&uofiorem hujus de

Ceníüris Tractatus lectionem redderet, aquitate qua-

ribus notis veri eorum Difcipuli &. veritatis defenfo-

dam ita fibi temperavit Efpenius, ut;ne faéta quidem

res infignirentur; probatque Catholicis inju(tas excom-

municationes non modo nihil detrimenti iis afferre qui

innueret quibus ad eum elaboranduzm adduétus fuerat,

Satis habet in Preefationis exordio dicere fibi utile vifüm

eas, ut veros Ecclefia filios decet, animo comparati

perferunt, verum etiam nonambiguum folatii argu-

effe de hoc argümento agere, quo portiffimum tempo-

il

re multus erat de cenfuvis fermo, eorum.pra[ertim occa-

mentum iifdem fuppeditares r. dum eos ad extremum

bunc cum Capire Chrifto 1

)

omino, &cum primis Hie-

fioue qua 1n Federato Belgio coutingebant. /Heec tamen

circumfpe&tio non impediit, quominus novorum hu-

rofolymitanze Ecclefiae Chriftianis fimilitudinis gradum

m promiflio-

jufmodi facinotum promotores verum Efpenii i hujus

evehunt; 2.dum eos ipfosin Evangelicaru

Hoc aurem

Operis emiffione confilium , ejufque, nece[Tarias confe-

num & praedictionum fide confirmant.

cutiones perfpicerent, fi quidem lectum ponderatum-

eo magis neceffarium monituin erar, quod, ut Efpe.

nius ipfe animadvertit vulgo hujus &tatis Chriltiani, &

que pro meriro fuiffet; nihil iraque; ur in igne Opus

llum excommunica-

defererent, omifeérunt, . Ea id impudentia P. Defiran-

Ecclefiaftici quidem potiffimum nu

tionc , quanrumvis injufta fuerit, gravius fibi malum

tius egir, ut alferere auderet Efpenium per id Operis

de erimine conviétum effe /ogge graviore, quam qua

contingere poffe arbitrantur ; ita fzpe miferi funt, ut

in (confictis) Lovanienfis Fraudis libellis eidem Do-

ejus metu veritatem deferant; eam verbis aut faclis te:

étori 1mputata fuerant.

"Praétatum hunc ipfüum, norat

ftari non audent, injuftifque & iqua Dei praeceptis ad-

tanquam zzipium , licer ab homine elucubratum quem,

verfantur, juffi$ obediunt, ut cenfuras & excommuni.

cationes evident, quarum comminationibus percellun-

inquit, putamus Catbolicum (a). . 'Yam abíonus exe-

crandufque in quo ita Defirantius.garriebar, libellus

tur, autab iis abfolutionem obtineant, quas fe iubiifib

-

opinantur,

erat, ut Rome Septembrisdiä r2, ann. 1714. damna-

|

tus fuerit.

Pretioft

bujus Efpeniani Operis editioni divina Pro-

videntia preefuiffe videtur, ut praeteritorum temporum

Idem Defirantius

in a!rero.S'crz';:?tö) (di&irato) confo-

laterio, ad Hollandiee Catholicos mifIo , 24. preeterea

fcandalis remedium afferret, & fimilia vel eriam gra-

pa

e

ginas Infumit, füum ut virus, & atram quo ejus Je-

D

viora anteverteret qua jam inibi erant, ut in Eccletiam

cur eftuat, bilem evomati

n Efpenium, hujusde Cen-

irrumperent.

Quamvis certa principia fint que in

i

'Tractatu de Cenfüris mirifice evoluta cernuntur, re ta-

furis Tractatus occafione ( P). D. Hoynek van Papen-

dreck in füa falfa Ultrajectenfis Ecclefiee Hiftoria, mul-

men ipía non minus verum eft Chri(tianos bene mul-

tis poft annis in lucem editá, fpe&tat &ipfe Opus hoc

tos de rebus ejufmodi acde vero Religionis

fpiritu pa-

rum edoétos precipua quaedam ofhcia violare malle

tánquam confectum, ut ejus Ecclefia Clero Apologize

loco effet, illudque ipfum Efpenio crimini verrit, (c).

uam injuftarum excommunicationum confecutionibus

f

üu

At Au&torem fatis fuperque commune omnium judi-

bdi quibus obnoxii effent, fi ea fideliter exequeren-

cium ab his declamationibus vindicavit, Hlujus Traéta.

tur. Innumera hujus rei exempla poft ann. 1709. fu-

tus properate Editiones numero plures, quanti habitus

per graviffimis quibufque negotiis, cujufmodi depofi-

univerfim fuerit, invicto fane agumento fuünt, E typis

ta Fidei, & obfequii legitimis

2

| Principwibus' de'bj.tïi ;u[to-

iterum prodiir in g. an. 171 r.Infertusfuit Editione Ope-

dja eft, facile afferri poffent,

Satis habebimus animadvertere

ha:c 1pf'a anïmorum

rum.D, Van E(pen Lovanii (Rorhomagi) ann. 1721.

elaboratae, — Proítat pariterin omnibus Editionibus po-

difpofitione abutentes Ecclefiee Miniftros excommuni-

cationis gladio identidem ufos effe, füa ut injuflitiee,

fterioribus, & quod inde coníequitur, in ea quoque,

qua ann. 1729. Privilegio ipfa Imperatoris Caroli VI.

& in omni rerum genere dominandi prurigini rnorem

manu füb(cripto firmata prodiit. Atque eximia quidem

gererent, Inhujus Articuli exordio nonnulla huju(mo-

lumina, qux Opus hoc fuper hacre longe lateque dif-

di exempla protulimus , quibus hoc' loco addemus

unum D. Zf Nuntii Colonie contra fzeculares.Pro-

fudit, .qufufäs per,iniuffäi:*um exeomm*unication,ukm for-

fefTores fex Facultatis Juris Univerfitatis Lovanii, quod

(a) De ndiliratibus &c pap.t 21. & 40.

Efpeniinum de Cenfuris Tractatum in lucem emiffum

(^) Proteftatio Cleri Holl, &c. denuo a

(Terta &c p,'*6w7-'.' j

proxime fecutum eft, Sex his Profefforibus acre cum

(e) Hiftoria Ecclefiz Ultraje&t, &c. -ann, 1725. «ol, 1. p. 69,

aliis fex ejufdem Facultatis Ecclefiafticis Profefforibus

mifli-

. Liszga Il, An Ticurus XIII,

4 I

h.

snidinem erroris tenebras ex omnium jam mentibus

prodiit cum authentica approbatione D, Zzerlaz? Coa:

disjecer-unt.

filiarii in Supremo Brabantie Confilio, totius hujus

*

Tribunalis nomine exhibita, die 23. Septembris eju£-

-ARTICULIUS XIIL

dem anni. Infcribitur Opus hoc: Zva&atür de pro-

l

mulgatione Legum Ecclefiafficarum, ac fpeciatim Bulla-

-Dszärtatio Juper autiquis im Ecclefiarum gratiam ?z;itäy

vumn C? Rejcriptorum Curie Romnaues ubi g de PLA-

Donationibus , fuperque Capellavum. utnionibus cum

CITO REGIO, quod anteearum publicationetn &7 exe-

earumdem vedditibus &9c.

cutionem im Provinciüs vequivitim.

Typis editus fuit

primum in qzarto, Druxellis , apud "T'ypographos

T Mffertatio haec infcripta: Diffivtatio Cazonica de pri-

T'jevilevens , infertus deinde Efpenianorum Operum

flnis "ditarium €9 — Ecclefiarum dncorporatiombus

Editoni Lovanii ( Rothomagi ) ann. 1721. concinna-

€7c, impreffa primum fuit ann,. 1711. cum appro-

t&, ac deinceps fequentibus,

batione Facultatis ítricte ]aris Univerfiratis Lova-

Super occafionibus quae locum praebuerunt Efpenio,

nii n ea pertracteta materies proprie nihil eft aliud

fuam ut operam in hac re collocaret, nos Le&or pra-

quam corollarium T'rectatus dejmre Parecborum ob De-

venit, qui Ícilicet eas jam perfpexit quibus permotusg

cimnas £7 oblationes |ann, 1694. typis editi, quippe quee

Ecclefiaíticarum cum Regiis juribus Immunitatum Con-

potifimum füper decima ob /Vevalia jura veríatur.

cordiam , fuper Afylis Differtationem , de Cenfüris

Concinnara fuit quoddam veluti Fa&um ad jurium Ab-

T'ractatum &c. Doctor nofter emiferat, Eacdem eum

baus Monialium de Cortemberg (a) contra Parochum

caufze impulerunt, ut materiam Promulgationis Eccle-

de Leef? defenfionem. — Animadverfione dignum eft

fia(ticarum Legum illuftrarer & conditiones exponeret

Belgicam confuerudinem qua' Efpenio hac in re ufui

qua eam comitari debent, ut hae Leges confcientiam

&adjumento eft , a Gallicana differre.. Ejus tamen Dif-

obligent & executionem obtinere poífint.

fertatio in Belgio ipfo fine altercatione non fuit; eam

Antequam hujus T'ractatus occafionem , contextum,

Nicolaus Aicbard S. Gillefii Bruxellis Parochus quin

confecutiones diftinf&tius perfequamur , notionem , du-

queanio poft refellandam fufcepit, edito Scripto cui

ce & magiítro Efpenio ipfo, Aucterum ultra montes

tirulus: us Pafforinn Titulavium £2 Ecclefiarum Pa-

in hoc negotio Syftematis quod Doctor hic fibi confu-

vrocbialium ad oblationes,

Decimas €? amuaxime Novales

tandum proponit, exhibendam fufcipimus.

(^). Doétorum virorum Ephemeridis Auctores ftatim

Romana Curia Affentatores haud fatis habent ei jura

norarunt Auctorem hunc, et(i Efpenii Di(Tertationem

tribuere quae ad fzecularem tantum auctoritatem perti-

de qua fermo eít, impugnandam fibi propoferit, im.

nent; contendunt praterea eidem adícribere fingulare

morari tamen longius in queftione de qua omnino non

privilegium, (uis ut juribus feu legitimis feu u(ürpatis

agebatur, videlicet, Monialibus Cortembergenfibus

utatur ratione quadamqua irrationabilis appellari poteft.

ad veteres decimas nil juris fuiffe; viderique ita graris

Univeríim receptum effatum eft, pofitivam omnem

digredi voluiffe, ur anfam arriperet flatuendi placita

Legem, Divinam ipíam, ut obligatoria fit, fatis pu-

qua a nullo "Tribunali adoptari poffent; denique cum

blicatam expofitamque ad eorum omnium notiriam ad

in viam rediens ad decimarum Novalium quazítionem

quos emiífa eft, effe debere (c). Contendunt ramen

accedit, ad quam fe totum redigere debui(Tet, (atis

Romanz Curize Fautores Decreta Pape feu Romano-

habere fine probatione pro certo ponere, decimarum

rum T'ribunalium obligare in confcientia omnium ter-

donationem in alicujas Monaíterii gratiam faétam non

rarum Orbis Regionum Catholicos, tametfi non nifí

nifi de proediorum decimis intelli

.

Roma in Campo Flore, vel ad S, Joannis Lateranen-

nis tempore exculra erant.

pi poffe quae dona[io-

fis januas publicata & affixa fuerint.

Pura putraque cz-

Van Efpenius in Prafatione que ad ejus Differtatio

remonia hac, eorum fententia, fuam omnem perfe-

nis de autiquis douationibus &£c. frontem eft, nos mo-

étionem füuamque omnem vim Legi tribuit; ftriéteque

net Advocatos qui pro Parocho de Zeef? contra Abba

hec afficit eos omnes quos fpectat, perinde ac fi per-.

uiam de Cortemberg defudaverant, contenditfe ejus juri

fonaliter eorum fingulis notificata & infinuata fuiffet.

prefidium querere e nonnullis principiis qua (tatuerat

Executioni proinde mandari fervarique debet ab iie

in Traétatu de Z'ure Parocboruta ob decimas &9 oblatio

omnibus ad quorum notitiam pervenit , quacumque

7ges €?'c. lexdecim circirer ante annis impre(fo; fed ad.

demum ratione, quin pror(íus neceffe fit aut locorum

dit eos genuinam ipfius fententiam male inrerpretatos

Paítores eam expendere vel publicare, aut Supremos

fuiffe, & praterea fi quid obfcuritatis in eo primo

Principes ejus executioni affentiri, ad effe&ta ipía publi-

"Tractatu quoad locutionum fenfum inerat, füam füper

ca feu civilia qua eidem tribui contendirur.

quaítione mentem in nova Differtatione (atis perfpi-

cuam « apertam fore.

Hiítoricae Praefationis Auctor

Suam placita hec originem trahunt ex notione qua-

dam Poteflatis non modo infallibilis & füpreme, ve-

quz ad Efpenianorum Operum Editionis ann. 1753.

rum etiam omnino abfolute quee nullilegi nullique fors

frontem extat, hallucinatus eít inquiens Efpenium in

m« (ervande fubeft,

hanc rem fateri fuum de 'ure. Parochorum ob decimas

Qnuo magis hac arrogata jura modum excedunt, &

tg'c. "Frattatum contra f/uam ipfius mentem in publicam

publico bono officiunt , eo magis tenentur Épifcopi &

lucem emiffum fuiffe.

Van Efpenius id unum ait ioter-

Principes iifdem obfiftere, propriifque utrique juribus

pretationem fibi, contra at

uii; priores quidem ob examen & doctrinale judicium

volebat, adhibitam fuiffe,,

que ipfe fentieþat, fibique

L

( cujus jus ab eorum chara&tere (:jungi nequit) quoad

Ecclefiafticas Leges quibus fübdi Fideles lubet qui eo-

ARTICULUS XI V.

rum cure commiffi funt5 pofteriores vero obexamen

formae atque adeo rei quafique fundi, quoad ea fcilicet

IDe. Tvaflatu faper. Ecclefiafticarum Legum . Promulga-

quz Imperii cujufque effata, ipforumque Principum

tioge, fuperque Placet Regioante earum publicationem

aut Subditorum jura afficere poffunt.

He nimiruin

G executionem . uece[Jario.

funt ad legitimam Ecclefiafticarum Legum in. Chrittia-

nis Ditionibus

Huju TvaGatus publicatio.

dug,

premulgationem neceflariee conditionæ-s

Ovum hunc ipfüm Efpenio Tractatum tempó-

N

rum calamirati debemus ; qui nempe ann. 1712.

Natura. 09 meceffitas Placiti R&gii.

(4) Abbatia hzc e $. Benedi&ti Ordine eft ; fpe&atad Dicecefiin

Meclinenfem , Bruxellas inter & Lovanium fita.

]I. Et hec adhafio & coníenfio cujus neceffitas,

(^) Opus hoc impreffüm fuit Leodii a

:

ann, 1716. induobus Vol. in 12.

pqd Jofeph S, Serftevens

(c) De Premulg. Leg.C. 1. $. 1. & C. HI.. $. 1.

KFita Fan Efpen.

F.

tametfi

42

V-z'rA R VAN Esrzmv

tametíi variis nominibus , in omnibus Catholicis Regnis

mam P/aciti (latuitin Diïïertätionequam ann. 1674.cof-

pe

acrier propugnatur, ut Legum ad Ditionern fpectan-

cinnavit hoc titulo: 2us Belgarum civca Bullavum ve-

a

tium character Ecclefiafticis Legibus comparetur. us

ceptionem. — Mirandum Opus hoc per S, Officii Decre-

ti

hoc nec Principes nec eorum Magi(tratus do&trinz aut

tum damnatum fuit, At hec damnatio & ejuímodi

l

Fidei Tudices reddit, ut in dogmaticis quaftionibus,

aliae nihil aliud faciunt quam magis magiíque mali gra-

per Sacre Scripture & "T'raditionis examen, quid re-

vitatem & remedii neceffitatem oftendunt; quod acri-

qt

velatum fit, quid non, cum auéctoritate definiant; id

ter Brabantiae Confilium in fua Confultatione, Decem-

j

enim ad Eccle(iaí(ticos tantum Judices pertinet; at iis

ficavit.

bris die 17. ann. 1657. (d) Archiduci Leopoldo figni-

b

facultatem atque adeo obligationem affert, ut in Sum-

J

morum Pontificum dogrnaticis Decretis non folum for-

At fignificationes has non omnino felix, ut par erat,

V

mam examinent, ut nempe judicent, an in iis regulee

exitus confecutus eft. Enuntiata in Janfenium Bullae

j

& follemnes rationes fervatz fint, fed ipfam quoque

per auctoritatem, & e Principis apertzffrsmo juffu, quemm

rem acfündum, ut per diícretionis judicium certo con-

npumquam intermni[[e. Nuntiorum 9? Intevmmtiorum fo-

ü

ftet, quidquam ne ii(dem infit Politicis rationibus, na-

licitatioues defatigaverant (e).. Divifionis germen hoc

Ü

turali lepi, aut definitionibus univerfim ab Ecclefia re.

haud mediocrem in modum auxerunt, hoc ineunte

(

ceptis contrarium. Duplex hoc examen cui proprie

faculo, fuper Janfeniani facti afTertione renovare dif-

non nifi facta quaedam propofita funt, neceffarium eft,

putationes, Ufui fuit in Belgio Bulla Z;geam Domini

f

ut Principes eorumque Tribunalia prudenter & cum

Subaotb, ut hujus fa&ti atteftatio non fine jurejurando

cauíae cognitione Ecclefiafticas Leges fua ipforum au-

in Formularii fignatura extorqueretur, fujus Bullae

&oritate infignire poffint, dare operam, utreapfe exe-

executio fine PJacet Univerfitati Lovanii graviffimum,

cutionem fortiantur, iis obfervantiam quorum legiti-

fi quod aliud, detrimentum attulit, quemadmodum in

mitatis fe preedes & vades ftatuunt, conciliare, teftari

Monumentis ad Lovanienfis Univerfitatis Hiíloriam

füppofitas eas non effe, nec per fübreprionem, obre

( Cap. 1P, num. XLP.t9 fegq.) videri poteft. — Ea fci-

[

puonem, ullamve technam impetratas fuiffe; denique

licet viam ftravit Bullae Uz:geuitus quae quamprimum

(

fecundum prudentie regulas & fine temeritate judicare

eadem irrepularitate in has Provincias inducta eft; ubi

earum publicationem utilem fore, nullamque in Regi-

adhibita Bulla haec, ut quod boni Formularium refer-

à

mine perturbationem ,. nullum publice tranquillitati cui

vaverat (f) in Univerfitate & in Clero funditus ever-

potiffimum invigilare debent, incommodum allaturam.

teretur.

:

Hic Supreme Poteftatis ACtus , idem licet ubique

Horum omnium malorum Au&ores veri, dicam ite«

entium, non eodem tamen ubique nomine notus eft

rum atqueiterum, non tam homines ultra montes, &

ï

(a) Appellatur P/acet in Belgio, Exequatur in Hi-

Romanz Curie Miniflrri erant, quam Tefuitae qui ad

pania, In Italia, &c. Patentes Littera in Gallia, 74

opus eos admovebant,

Quodcumque tandem effet

:

zexainea Galliae parte quae peculiariter Provincia di-

priorum ftudium, fua ut arrogata jura latius difTemina-

citur, &c. Jusillud nimirum eft, quod affentatores Ro:

rent, fere inutiles eorum conatus erant, nifi horum

manse Curiez totis viribus apgrediuntur. Hujusextin-

pofleriorum technis & exiftimatione roborarentur?

uendi confilio & fpe, Curia hec eototies devenit, ut

quod annorum 150. experientia univerfam Europam

aepe contra fuam ipfius propenfionem, Decreta con-

docuit, Vullum prope diffidium extitit. (inquit appri-

cederet, qug pravz doétring, laxiorique morali dif

me peritus Auctor) Pontificios Miniftros inter & fü-

ciplinze favebant, quia fcilicet harum novitatum defen-

prema Confilia, fuper Placiti meceffitate, mifi cum ad-

fores executionem , in Aegii PJaciti prejudicium, ei

ueve Decreta borum Patrum confiliis faveutias quia uon

dem fpondebant. Negligentiae denique aut infidelita-

fibi cenfuere dandam opervam , ut aliaederentuv. (g),' Eos

ti Miniftrorum Principum in hoc gravi Suprema Po-

in his occafionibus privare rationes, non de Romane

teftatisjure fervando Van Efpenius inteftinas turbas po-

Curie jactatis juribus folicitudo animabant, quosnem-

tiffimum tribuendas demonítrat, qua DBelgicam Eccle-

pe nemo non vidit ipfos in S, Sedis Decreta que non

fiam poft annosamplius centum vexarunt; idemque de

iií(dem favebant, P/aciti lepem proferre: quod annis

hujus generis turbis atferi poteft, qua reliquas Catho-

octo ante prima Rome in Janfenii Librum Decreta con-

* Diururna ex-

licae Ecclefie portiones exagitarunt,

tigit, occafione Decreti, Septembris die 9. ann. 1632,

2)

perientia didici (inquit Doctor hic in Opere oblato

contra Patris I B. Poza Bzftayz eorum Confratris Ope-

ra.

))

S, . M.ann. 1727. ) (/) turbas omnes que in prz-

Ejus enuntiationem in Belpio impediere Patres hi,

L»]

fentia noftram dictam Univerfitatem diftrahunt, ex

mandatis Infantis lfabelle (5) propterea folicitatis,

»

eo prope unice derivari, quod non fàtisalacriter Suze

Mandata hac data Januarii die 7, ann, 1633. in caufze

Majeftatis jura fervata funt, & illudin primis, utne

prefeferebant, quod Hifpaniarum Rex de memovato

liceat ullam Bullam ullumve Decretum Romana Cu-

99

Decreto 1nonitus o fuiffet, nec veniam dedi[fet, ut dicla

2

enuntiatio fierct.

Neque artis ejufmodi unum hoc &

ria in eas induci, quin Aegio Placito munita int, ;,

unicum exemplum eft. Inaperto eft, quibusobductis

caufis operam dederint, ut Innocentii XI. contra laxio-

Abujïa ex uegligentia Legis Placet derivati.

ris moralis doctrine Propofitiones 65, ex eorum Socie-

IIII. Turba de quibus Efpenius, ec potiffimum funt,

tatis Cafuiftis depromptas Decretum per Parlamenti Pa-

quas in Ecclefia excitarunt Bulle in Janfenium & Con:

rifienfis Arreftum fupprimeretur. Ad fuorum ergo pe-

ftitutio Unigenitus. Priores quidem incendium uni-

culiarium confiliorum executionem retulere femper hi

verfo Belgio attulerunt, quia illate , cum exemptione

Patres, quidquid folicitudinis ob Romzee Bullas in pra-

a Sapientiz plenz legis Placiti auctoritate. —Celebris

judicium Sacre Lepis de Aegzo Placito, exhibuerunt;

Petrus Stolenans, Confiliarius Confilii Brabantize &c.

& huic potiffimum folicitudini tribuende funr fune(tae

(c) harum calamitatum teftis, & qua erat mentis acie;

turba quas ha Bulle, Placito non infi

excitarunt & adhuc excitant.

gnitæ in Ecclefia

longe funeftiores & quidem neceffarias coníecutiones

providens, quantum in ipfo fuit, eas antevertere co-

(4) De Premulg. Leg. d*c.. Part. IV.. Cap. I. $. 2.v&inter Mo.

pnum. Litt. R.

natus eft. Eo corifilio neceffitatem & legitimam for-

(e) Supremi Confilii Brabantie Confültatio, Junii die 16. ann.

1708. Colle&io Fragmentorum Defenfioni

s Parochi San&z Cath?'

4) Jannonius LXXXII:I, Cap. IV. & V.

rinz Bruxellarum,

(5) Defenf, Ulter, n. 161.

(c) Petrus Srokmans fuit

deinceps Profeffor Juris in Univeffïtate

(f) Vide Monumenta Hiftorica füper negotio Bulle Unigenitus

Lovanii, Confiliarius Confilii Brabantiz , Confiliarius Regiminis,

in Belgio Auftriaco &c.

(g) Terrium Monumenzum Hiftoricum fuper publicasiote Decre-

Requifitionum Magifter, Cuftos Archiviorum Brabantie , militaris

zorum Rome (1708.) pag. 64.

Juftitie Prafe&tus, & Deputatus Circu

li Burgundiz ad Impgrii Co-

sniti&,

"

"

(5) Ibidem pag. 29.

Eas

LiszR lL AmTICULUS XIV.

45

l

Ó

Eas hoc ineunte fzeculo non fine dolore videbat Ef

viffimifque auctoritatibus quibus undique fulciebatur,

«j

penius quas in Belgio & Lovanienfi Univerfitate exci-

parum foliciti ad ufitatum inanium damnationum admi-

rabat Bulla Zzeam Domini Sabaotb, ad cujus enuntia-

niculum confugerunt que fundo & forma penitus defti-

j

tionem nunquam Principis veniam obtinere potuerunt.

tutee Tribunali potius e quo prodeunt, quam Operi-

At non minus perfecerunt, ut eam flricta Facultas

bus que fugillant, . dedecori funr.

l

Decretum quo Ro-

l

Theologie Lovanii reciperet, edito Formulario per

mana Inquifitio hunc T'ractatum impetiit, ad Septem-

quod ob omnibus Candidatis acceptaretur. Formu-

bris diem 12, ann. 1714. fpeétar,

Bene tamen habet,

larium hoc cum per follemne Arreftum Confilii Bra-

quod Efpenianum Opus ejufdem damnationis focium

bantie Octobris die 30, ann. 1710. füppreffum effet,

habuit Tomum 1. 'T'heologie. moralis Henrici de S.

reftitutum fuit per novum Breve Clementis XI. 19. No:

lgnatio, . Ceterum haud latet, quam parum auctorita-

!

vembris infequentis die, quod ibidem prompte, nulla

us ejufmodi Decreris infit, iifque potiffimum que Fe-

impetrata Principis venia, executioni mandatum eft (2)

ria quarta data fünt, qua fcilicer, ut certo conítat,

r

Hec eadem Bulla Zzzeam Domini Placito deftituta

non eduntur prafente Papa cui Affeffor S. Officii fatis

enormibus etiam aufis Prefulis de Pracipiago inD, Van

habet eorum fummariam rationem reddere, quaque

de Neffe Parochum Sanctee Catharine Bruxellarum oc

unius rantum hominis Opusut plurimumíünt. — Ei prae-

cafionem prebuit; e quibus aufis prodiere deinceps

terea de quo fermo eít, auctoritas nulla

;

prorfus in Bel-

Romanez Inquifitionis nova Decreta qua funeftitfima

gio ubi nunquam enuntiatum fuit.

Duobus poít hoc Inquifitionis Decretum annis, D.

fuiffent, nifi imminenti malo celeriter fapienterque Re-

gimen occurriffet (5), .

Decker. Cathedralis Meclinenfis Ecclefiae Decanus, ca-

cus in Jefuitarum fervirium deditione, anticipati(que

JNotio Tva&atus de Placet.

ad exiremum furorem in jactatos Janfeniftas opinioni-

bus notus, malum ruíticanum Opufculum in eumdem

?

V, He pmifïïmbm caufa permoverunt Efpenium,

E(penii Tractatum in publicum emittere flatuit.

I.zi;

ut Tractatum elucubraret de Promulgatione legum Ec-

belli vel unus titulus partum (tudio abreptum Scripto-

clefiafficarum &c. &? de Placito Regzo &c. — Lippitu-

rem prodi, Scriptum De Promulgationé Legum &9c,

dine laborabat Doctor hic, cum hunc laborem füfcepit,

tanquam Zibellum damnofutn notat, nec per eum ftat,

at ejus de Ecclefize & Imperii bono folicitudo novum

quin idem Opus ut errorzbus ad fcandalum gravibus , li-

llluftris caeecus hic Tracta-

hoc obftaculum füperavit,

bertati 69 Zurifdicliom Ecclefiaffica &c. perniciem affa-

tum de quo agirur, dictavit, quam late patet, eumque

rentibus infartum fpectetur.

Hos ipíos errores, in-

haud minore cura & diligentiaelaboravit, quam (i ocu-

quit, complectebatur ejus Scriptum de 2'ure. Ecclefía-

lorum ufus ei przfto fuiffé.— Memoria tam felix erat,

flico univeroy quos ait fpem fore, urt Romz jam dam-

ut haud egre omnes quibus opus habebat, auéctoritates

natos Auctor eo promptius revocaret, quo praviora

indicaret, fuifque finguloslocis querendas curaret; ac

mala (gravia damna) in Belgium atque adeo in uni-

pronuntiari poteft ejus Opere füper hac magni momen-

verfam Ecclefiam intulerat.

Ejus opus , inquit Decke-

ti re nihil etle folidius, doctius, graviufque.

[n eo

rius, a plurimis Pragmaticis ( Canoniflis) avide fufce-

fcilicet oftendit E(penius antiquitatem füummamque am

ptum fuerat; quod, eo judice, non alio fpe&tabat,

plitudinem Legis P/acet, graves caufas quibus ea niti-

quam ut redderet perniciofius. In hac tota declama-

tur, rationem f'ituli qui Principesad ejusexecutionem

uone nil vere diétum occurrit, nifi quod Au&or publi

curandam adigit; qui T'itulus alienari non. poteft, ut

Cete-

cum Efpenianorum Operum plaufum teftatur,

pote nixus füprema Poteftate ipíà , & neceffariis officiis

ruin Deckerius nil novi affert, quo Doétoris noftri

quorum vi ea quicumque a Deo infigniti fuünt, uti de-

Scriptum confuret* — Satis habet rangüam füfpectos &

bent ad externarum Ecclefize Leoum executionem, pu-

a Romana Curia damnatos Libros deterere, a quibus

bliceque Ditionum (üuarum tranquillitatis incolumita-

fua Efpenium principia mutuatum contendit,

Ejufmo-

tem,

di funt Scripta celebris Petri Stockimotis, Petri de May-

Infert ex his principiis Do&tor nofter ejufmodi legem

ca, Pitbou, Fevret, Auctoris Tractatus de Juribus &

ad nullum peculiaris Decreti genus redigi poffe; Ge-

Libertatibus Ecclefie Gallicana, earumque Probatio-

neralium Conciliorum eque ac Romanorum Pontifi

nibus, &c. eique non nifi aliquorum ultra montes

cum ceterorumque Epifcoporum Decreta eidem fub

Scriptorum auctoritatem opponit, ut Zellevmini £2

eíTe; nec magis ab ea dogmaticas Decifiones quam dif:

Z)ypei, quorum fuper hoc argumento Scripta a Jufli-

cipling leges & Librorum prohibitiones exemptas effe;

tie Tribunalibus notata funt, Bellarmini quidem in

in his enim fingulis occafionibus Principes eorumque

Gallia, Zypaei autem in Belgio (4).

Confilia de fa&tis externifque circumf(tantiis judicare de-

Ex Jefuita potiffimum Bellarmino fua Deckerius pa-

bent, qua neceffario Imperium afficiunt, quae dubio

radoxa decerpit. Adoptat ex eo hac füper Clerico-

procul ad temporalis Poteftatis Juri(dictionem perti-

rum independentia. Papa, inquit Deckerius, Je(ui-

nent, & quorum examen, tantum abeft, ut Ecclefiae

tarn hunc ducem fecutus ( e) omhes Clericos a. Secula-

fpiritalem auctoritatem ladat, ut ei potius non nifi ro-

vium Principum juvifdi&lione liberavit. Eos nulla obli-

bur addere & obíervantiam conciliare poffit.

gat civilis Lex ol/igatioue coacfiva, iidemque ejufmo-

]Jam vidimus Opus hoc adeo folemnem in modum

di Legum rationem aliquam habere debent, cum ab

a D. Pzerlaut, Ceníorum Regio Cenfore, totius Su-

Eccletia approbate fünt, tum vero nihili facere, cum

premi Brabantie Confilii nomine approbatum fuiffe,

aliqua iis Ecclefiaftica Lex adverfatur. Statuit proinde

Hac approbario (c) Magiftratum exhibet veritatis (tu.

Clericof a Sacularibus Magiffvatibus 3udicavi ue tum

dio & publici boni folicitudine cumulatum , cui proin-

quidem po[fe , cum civiles Leges 02 obfervarumt, — Ea

de admirationis & grati animi fenía fingulare fervitium

Deckerii n Bellarminum obfervantia eft, ut egzi P/a-

infpirat , quod modo Efpenius Ecclefie & Imperio pre.

citi neceffitatem ex eo potiífimum capite impugnet,

ftiterat , fui principis fuzque Patriz jura vindicans ad-

quod illud aeque requiri poffet ob Canonizationis Bul.

verfüs id quod appellat exo/os Momorutn aculeos.

las, eoque in hac facti fpecie Principes urerentur, ut

S, Greg(-)rii F püffimi Belavinini , aliorunque fini-

Jva&atus bic impugnatus propugnatu[que.

VI. Quo firmius & ad triumphum illuftrius erat Ef-

— Cc) Suppreffum eft ( omnino fane per ofcitantiam?) pretiofum

hoc monumentum in Editione Operuin Efpenii àann, 125$3. — Occur

penianum Opus, eo vehementius ejus Adverfariorum

rit tamen ad frontem novi Supplementi variarum Collectionum ejuf:

bilem excitavit; qui de folidis rationum momentis, gra-

dem Operum.

(a) Monum, ad Hift. Univ. Lovanii &c. cap. V. arz. V.

E..

)

) VideConfaltationem ann, 1628. quam affert Efpenius Lite

(5) Ibidem cap, V. arz. II, d Tra&t, de. Recurfu ad Principem,

tei

Cap. VI. $ IV.

ie) De

-Cle::'cis. L, 1, Cáp. a8.

Fita Fan Ejpen.

A

lium .

2

44

Vx'rA D. VANNESPEN.

ora

liutt canoni(ationi refragarentur , prætäxe,ntes fuis eos

» rius hic di&um de Placito Rägz'o Tradatum ex pro-

(af

Scriptis & exemplis, in jura & privilegia Principum

» f*f[o vituperare au(us fuerat. ,,

aufis faviffe; quod ei quidem malum prorí(us intoleran-

At non Belgii folum Tribunalia Efpenianum de Le-

[

dum videtur.

gum promulgatione Placitoque Regio "Tractatum ma-

c

gnifice commendarunt; id exterorum quoque Cano-

fd

Adeo perniciofum Scriptum nihilominus Regii Cen-

foris (de Quareux ), alteriu(que Cenforis ( D. de $met)

niftarum celeberrimi non minus folicite praftiterunt;

D

tunc Meclineníis Seminarii Prafidentis, deinde Hy-

e quihus unum tantum in prafentia, eumque Italum

prenfis, denique Gandavenfis Epiícopi approbatione

proferemus, celebrem fcilicet Jaanonium Advocatum

M

munitum erat, — Ar quo tnagisliocin fupremam aucto

Neapolitanum , qui in fua /Veopolitaui Regui civili Hi-

fforia, 'Tom, IV, Lib. XXXIII. cap. 4. agens de necef-

ritatem aufum firmatum fultamque prodibat, eo acrius

illud reprimi neceffe erat; non tamen pro merito re-

fitate egzi exequatur (quod idem elt ac Aegzum Pla-

|

preffum füit; unum fcimus Deckerianum Libellum,

cet) ad Romae Refícripta, fuam ita mentem aperit:

il

meníe Julio ejufdem anni ab Huetio Confiliario & Ad.

« Confüli poteft füper hoc negotio Van Efpenius (7ra-

fit

vocato Fifcali Hainaut denuntiatum fuiffe tanquam zz-

» Gatus de Promulgatione Leg. Eccl. part. L. pev totum)

d

53

doctus Presbyter & celebris Profetfor Juris Canonici

^

aime goxium auttoritatibus S. M. l. eoque (pectantem,

[2

ut periculofiffima fen[a populorum animis infpivavet , fu.

?9

in Academia Lovanien(i, qui edito peculiari 'Traéta-

premas Poteffates duas am Provincias inducevet adeoque

??

tu Bruxellis ann. 1712. in lucem emilfo refellit eo-

j

perniciofiffimas confecutioues , ordimis everfionem , aper-

rum erroresqui a Romanz Curiz placitis ftant. ,

tamque fuprema poteflatis diminutiouem pareret,

Petiit

Lufitani Sceptri Procurator Generalis laudavit haud

ira pridem ÉEfpenii Tra&tatum ipfüm tanquam Opus

ergo Magiftratus hic, ut ejus Libri curíus fifteretur,

ä

cogereturque Auctor, ejus occupatis bonis, palinodiam

Docloris pietate 9 veligioue infignis, atque im utroque

canere,

Comes de AJomigfegg um S. M. I. plenipoten-

Jure apprime ver[ati. Magiftratus hic id pronunriacin

)

tarius in Belgio Minifter Huerii Conclufiones appro-

nurm, XVIIL füi Requifitorii menfis Majiann. 1765. con-

baverat & firmaverat per Epiítolam eodem anno Julii

tra Bullam z4poffolicaum &7c. preecedentis [anuarii die

7.datam; ubi allatis quam plurimis auctoriratbus &

die 29. datam quam Huertii ad Confilium Hainaut füp

i

plex libellus, & hujus Tribunalis provi(ionale Decre-

monumentis, inter que gravia hactenusignora non de-

rum fecura fünt..— Quidquamne praeterea rem hanc con

funr; flatuit jus ffegii'])llacet effe jus certum , iubarens

eP igtime addichum Supreme Majeftatà Principum , qui

fecutum fit, ignoramus Scriptum illud adeo contempru

dignum erar, ut ad ejus confutationem fibi eam unam

in negotiis ad [piritualia fpe&lautibus mullum Superiorem

operam dandam Van Efpenius crederet, ut exceptis

agmojcunt, quod ut tale nec alieuari a. Principibus , mec

füpra ceteras abfonis propofitionibus animadvertiones

abdicavt potejf 5 quod mullam pye[criptionem vecipit ; quod

nonnullas adderet quz Huetiang Denuntiationi facen

minime peudet a Concordatis cum Romana Curia, vcl pri-

pra:ulerant (4).

vilegiis ab ea conceffiss. quod denique i2 ommibus Chriftia-

Celebris D. de Zonibeur , Supremi Bruxellarum Con:

na Reipublice !iperiis, Supreuzfque Ditionibus uni-

filii Membrum, Monurento ann. 172 1. Eugenio Prii

5

verfitn, couflauter 6 iminutabiliter ufui eft.

|

cipioblato (/) de Deckeriani facinoris impunitare gra-

viter queftus eft. — In(tituit querelam hanc, def(criptis

QJUB CR UI W Y

malis quibus jam Conflitutio Uzigezitus Belgium affe-

cerat, dicifque qua hac occalione principio necetlita

De Operein[cripto: Auitas Sententi Par lamenti Me-

p MT RREETNEVALSTTQUT p

tis Placiti impactee fuerant:

* Nuper etiam, (ubdit

chlineufis in favoremi D. Fan Efpenii cogtra D.

ER UR

99

D. de Z'ombeur , jus hoc roboravit Doctor Efpenius

Govartium.

»

eximio "Tractatu quem Brabantie. Con(ilii nomine.

Hujus Scri/)tZ publicatiomis occafío.

??

Fierlantius ejufdem Membrum f(ingulari cum laude

95

approbavit.

Toleratur tamen, pergit, Dominum

Pus quody innuimus, nibil eft aliud quam Frag-

)

Deckerium Metropolitane Meclinenfis Eccletize De.

7)

canum, maximum Conítitutionarium & opinionum

I.O

mentrorum ia litis ferie quam Magnum Mechli-

3*

ultra montes obtinentium Fautorem contra fcripfifT:,

nienfe Confilium in Efpenii favorem.dijudicavit, edi-

torum Collectio. Govartius per hoc Judicium Pebrua-

edito Libro placitis referto, qua cum publicis effa-

tis

& Legibus pugnant. ;

rii die 23. ann. 1722, damnatus, Sententiam hanc aper-

to marte rectaque impugnare biennio polt circiter ag-

Anno poft quam T ombeur ita loquebatur, Magnum

Mechlinienfe Confilium ultum eft idem Opus Etpenii

gre(fus eft.

Quamvi ipfe Tribunalis quod eam pro:

ab aggreffionibus quibus eum Govartius Sylva Daucis

nuntiaverat; Membrum effet, haud íatis habuit. ejus

Non immorabimur

(jaétatam) zgcompetentiam notoriam . abfoíutamque ob

Vicarius Apoftolicus impetierat.

hoc loco in hujus negotii defcriptione de quo mox fufe

urifdéhonis defetium Seutentie nullitatem biduo poft

admodum in peculiari Articulo dicturi füumus. Unum

poft enuutiare; edidit praeterea paginarum circiter 80.

addemus, Supremum Drabantie Confilium in celebri

in 49. latinos Dialogos tres, in quibus arroganter in

Confultatione diei r2. Januarii ann. 1736. quam jam

Arreítum de quo agitur, declamabat, nullumque lapi-

dem non imovebat, ut Scripta & principia qn«e dam-

laudavimus, hujus T'ractatus defenfionem (u(cipere con:

tra Govartium & novi prohibitorum Librorum catalogi

nata fuerant, intuto poneret; eo demum audacie pro-

Auéctores, cui cum aliis pluribus eju(dem Doctoris Ope

greffus, ut ejus Libelli fronte füum nomen appoueret,

ribus infertusfuerat : *«INon fàris habetur, in hacCon(ul.

atque adeo eum ipfüm Belgicis, Epifcopis dedicaret.

» tatione dicitur, in eum novum Catalogum referri

Quidquid in eo tamen ad arrogatam fui purgationem

congerebat, nihil erat aliud quam infulfà & mole'ta co.

» Opus hoc, fed in eodem ponitur etiam ad Litt. 7.

» futh. so. Tra&latus ejufdem Auctoris De Placito Re-

rum repetitio qua Jam in Scripturis per litis curfüm ex-

» gio. ita infcriprus: De Promulgatioge Legum Eccle-

hibitis effurierat ; nihil preeterea, nifi abíone incondi-

taeque contra Magni Confilii Arreftum, contraque Van

[iaficarum ,. & fpeciatim: Bullarum &2 Refcriptorim

L

Curiae Romana ; tametfi Tractatus hic Regii Cenfo-

Efpenium declamationes, acerbz querele , numquam-

que intermiíTa dicteria; innümere denique vang ridi-

ris approbatione munitus fit; quamvis etiam quam

25

reéte idem Au&or in hoc ipfo "Tra&tatu fentiret, Ma

culzque laudes quas in fe füo in Dialogo ab amico In-

terlocutore collatas volebat (c).

Potuiffet fane ejuf-

9?

gnum Confilium perfpexeritirí memorata contra Vi-

modi emiffüs fcetus juftum novo calumnie Judicio,

9»)

carium Apoftolicum Govartium caufa, in qua Vica-

(4) Occurrunt Animadverfiones hz in II. Parte novi Supplemen-

| (5) Extat integer Libellus hic in Monumenzis bift, fuper negoti

Bulle . Unig.ín Belgio 'Yom.IM. p. 477.

,

ti, num, X. cetera vero Monumenta de quibus dixiinus , ad ejuf-

dem Supplementi frontem,

(«) Pag. 1o. 12. 3G. 74.

gra

LizER lHl ART!CVULHS XV,

45

Q«

graviorïqüe quam per Sententiam Februarii die 23. edi-

morum Principum Leges non licuiTe e&onem crimi-

tam infliéta fuerat, punitionilocum prebere, nifi vifum

zalem £? ad injyurias in ipfüm inrentare; fibimeripti

e.

efTet deinceps Scripta contemnere que non nifi impe-

eequa interdictam effe ad ejufmodi a&tionem refpondere;

fe proteffari nec po[Je mec velle vefpondere aut contcflari;

).

tum auimi, partium ftudium & virus olebant, quseque

ceteroquin prodibant e calamo qui nihil unquam nifi con-

uamque proteítationem ipíam folummodo ranquam

)

tnplicem Adveitentiam fpectari debere.

temptu dignum enixus non amplius is erat qui fupra

o&tuagefimum atatis annum in ordinem redigi poffet.

Replica & Duplica quas Efpenius & Confiliarii Fi-

cales oppo(uere huic ZZdverteztie Goovartii, eamque

fecutee Perfiflentie (ejufmodi locutiones funtin Regio-

Monumentoram que contimet, defcviptio. — Super. caufa

Studiciuim.

nis ftilo), novorum delictorum eum convicerunr tam

EE

-

ob injurias & perniciofas opiniones quas in his Scriptis

. 1. Optimum ergo, feu pötius unicum ad eju(modi

irerum propugnabat, quam ob perduellionem in fupre-

Libellum cum dignirate refponfum enuntiatio ipforum

mar auétoritatem qua inftruétum Magnum Confilium

)

litis A&torum fuit,

Colleétionis titulus innuit, & qui-

profiteri renuebat.

Evolutae(t pariter techna qua fuis

dem merito, fatis id unum fui(Te, ut Zemonflraretur

in Scriptis Govartius numquam non utebatur, (eu po-

nens tanquam certum criminalem actionem in fe cirecte

equitas Sententi contra Dialogos, quos Govartius ei

oppofuerat.

Aclicet in hac omni Collectione reapfe

intentatam fuiffe, quamvis id effet cumulative tantum,

nihil occurrat preter ipfa litis A£ta cum Sententia quae

& per cozfecutionem ac dependentiam quamdam attionis

eamdein finiit, nullus tamen equus Lector extiterit,

injuric; Íeu criminalem actionem banc Efpenio tri-

quin ibidem fatis fuperque numeris omnibus abfolutam

buens, tametfi reapfe Doéctor hic czvilem atfionem raa-

tum ineum intentaffet, & criminalis indirecta per(cca-

Sententize qua de agirur, Apologiam invenire poflit.

ä

Occurrit initio ftatim. Efpeniana ad Supremum BDru

tio non nifi Confiliariorum Fifcalium .Sf M.IL. nomiue fa.

&ta eífer.

V

xellenfe Coafilium Requifitio; eft hec denuntiatio in-

H Replica & Duplica Govartium deterruere. Non

juriarum & declamationum Govartii ia hujus Do&toris

perfonam & Opera quz in utriufque Porelftaris jurium

audebat in partem fümere, aut directe conqueri de cri-

minali per Regios Miniítrros períecutione , quamvis

defeafionem elaboraverat. | Eas exhiber g. Decembris

die ann. 1728. ad Mechlinenfem Archiepiícopurn Epi-

nihil non ageret, ut eam disjiceret, Nec pariter aude-

ftola qua deinde in 4is. Ecclefie. Mecblinenfis füper

bat Maeni Confilii auctoritatem omnino declinare, li-

Bulla UNIGENITUS e typis prodiit (2 *

cet adnitererur, fuis in Scripturis omnibus, generale

Cognitio querelarum E/penii ffatim ad Magnum Me-

priacipium ftatuere

* ex Ecclefize veteri novaque dif-

,5

cipina, non licere Epifcopis ceterifve Pralatis Ec-

chlinien(2 Confilium remi(fa eft, in quo CGovartius,

Counfiliarit in eodein. Tribunali Clerici titulo; & ipfe

clefiae, fimplicibuf(que Presbyteris ipfis f& in crimi-

»

judex fedebat.

DBruxellent? Regimea eodem rempore

nali negotio Regiis & laicis Confiliis fübdere, fuifve

Fifcalibus ejus Contitii Coufiliariis (appellantur in Gal

Lb

privilegis cedere; (d) id vetare Canones etiam C/e-

ha Miniftri Regis) in mandaris dedit , ut E(penio fe

vicis iuferioribus (vel in caufis criminalibus zzzuf

L

gravibus, fubgraviorum . cenfuvarum . paenma. (e)5 s

focios adderent, quantiim (itain mandato) zbidem de

(S. M. l. & C.) amplitudimibus ac de Suprema Sturif-

& quod inde confequitur, fe non poff: Magno Confi-

Contiliariis Fifcalibus confocia

vildi&tione agi poteff.

lio in iis ob(equi qua criminalem actionem fpectabant,

tus E(penius novum Magno Confilio Libellum fuppli

aut apud ejus T'ribunal conteftari, quin Ecclefiafticum

cem Augufli die r9. ann. 1719. in confecurionem ob-

Sratum omnino dedecoraret, & in Belgicam Ecclefiam

totam turbas inferret: f//ge maximo Status Ecelefiaffici

tulit, in quo nihil ahud pottulabat, quam ut Goovartius

3

jnjurias reparare quas in dara ad Mechliatenfem Archi-

dedecore , €g totius Ecclefie Belgice, pertuvbatione (f.)

epifcopum Épiftolain eum evomuerat, illatumque ejus

Preefentiens tamen ex ejufmodi principiis novum in

nomini damnum reparate juberetur, At Confiliarii Fif

fe deliétum conflari, ne dum fàtis eorum vi Supremam

cales addidere, quaudoquidem Epittola ad perziczoffz-

auctoritatem cujus depofitarium Magnum Confilium

erat, evitare fe poíTe, virtualiter ab iis recetfit, ipfius

j confecutionemn vergebat, & peffimo exemplo erat,

(íc quidem perere, ut expungeretur & deleretur e Li

rei meritum fuübiens, difcutienfque caufamn principalena

bro in quo impreffa fuerat, zeterdiceretur. omnuibus €g2

in fuis "dvertentia & Pevfiffentia, contra. eju(modi

opufculorum prima principia. Cum per hanc repu-

fingulis, cujufcummque conditionis & qualitatis fuevint,

ue ca uteventur ad. flatuenda mova placita qu& Wnperii

gnantiam & hanc irreeularitatem agendi tranquillari

non poffzt, confugit ad dolum Govartius, ftuduitque

prinarias Leges evertunt, omnibu[que Dibliopolis £? Ty

C

pographis, uedi

7

lam Epiflolam venderent aut di[J[emina

fucum facere, oblata Magno Con(lio Aequifitioue Ci-

vili.

vent, fub gravibus peuis €?. inulclis, prout Curige vi-

Videbarur in ea redigere principalem cauíam ad

fum etlet,

Efpenii principia, fuper Aegzz P/aciti neceffitate; eam

Govartius , hac Requifitione (ibifienificata, refpon-

tamen legem fibi prefcribens, ut hanc neceffiratem

dit in 7Zdvertentia, quod in data ad (uum Metropoli-

ob ea tantum Decreta conteftaretur quae Dogmatica

tanum Epiftola dixerat in Efpenium & ejus Opera,

nuncupabat; confentiens neceffarium eff^ P/acet ob Re-

multo infraid effe quod in eumdem Auéctorem ejufque

fcripta fuper beneficiariis negotiis in privatorum homi-

do&rinam imprefferat in Scripto publici juris facto

num favorem conceffa.

Utilem diítinétionem hanc

ann. 1700. hoc titulo: Certamen pro Immunitare locali

Govartius a celebri Francifco Zypeo Officiali & Archi-

£?c. Scriptum tamen hoc fine refponfione remanfi(Te

diacono, apud quem Auttorem ea primum legitur,

(5); fe porro cum maturius legiffer attentiufque ejuf-

mutuatus füerat, quin animadverteret Zypeum aut fe-

dem Auctoris Opera, a fummo Pontifice deinde dam-

cum pugnaífe, aut palinodiamin pofterioribus Operi-

nata (c), non potuiffe, quin contra reprobatam do-

bus ceciniffe; ejufque fuper hob argumento Scripta

étrinam qua in iis conrinebatur, fuze. Dicecefis Cleri-

digna fuifTe quae publicae auctoritatis vi prohiberentur,

In hac Requifitione Govartius, faltem ex parte, a pro-

cos praeveniret ; E(penio per Sacros Canones & Supre-

teftatione deftitit, quam in ipfo litis exordio propo-

(a) Vide hujus rei deferiptionem in Monumentis Hifforicis fuper

fuerat (e apud laicum "Tribunal conteflari sec pof[?: mec

negorio BDulle Unuigenitus ia Belgio Auflriaco. 1. Art, 1. $. II. num.

velle, fatis habens edicere id fibi, quamvis voluiffet,

]11. & $, 1l. quarm late patet.

facere non licere, quin fe gravibus ;enfw:isvexpane-

(5) Refponfio Van Efpenii de Inzerce[[ione Epifcoperum pro Reis,

& de luununiz. Locali d?*c, nondum impreffa fuerat, Solum bien-

nio poft e typis prodiit.

(4) Perfiffentia dj*c. n, $9.

(e) Ibid. n. 144.

(c) Agitur hoc loco de Inquifitionis Decreto contra Efpenii us

(f) Ibid, n 152.

Ecclef. umiverfum.

tets

A ViTA D, VauN EsPEN.

46

t

(

/r&t: & fi velit, conteflari non licet fub gravi cenfuva;

Videri peculiariter poteft, quod in Dupliea (num.

quia nimirum, ut prsetexebat, de caufa omnino Ec-

17. &íeqq.) de temporalis & coactiva Juri(dictionis

ài

fr

clefiaftica agebatur , feu perfonee ratio haberetur, feu

a fupremis Principibus Ecclefiae conceffie natura & ori-

fpe&aretur materies qua principalis caufa continebatur,

gine, ac de abufu dicitur, ad quem Ecclefiaftici ftatis

€

Chorda tamen femper oberrat eadem Govartius, in

temporibus hzc principia detorferunr,. ** Actum erat,

fuse Requifitionis conclufione poítulans, ut Efpenius ad

V

» Ibidemdicitur, tam in Gallia & Germania, quam in

fuam a&fzonem cviminalem deferendam adigeretur. No-

25

Belgio de temporali & foculari juftitia, nifi docti

L À

)

&

vum hoc effugium confutavit Efpenius in fua ad Dedu-

quidam homines , quique ipfi earum Regionum no-

&iouein Íeu Motivum Juris additione, caufaque jam

,

,

bilem ac tertium Ordinem conítituebant, in hos abu-

F

fatis inftructa, poft conteftationis annos duos, dimi-

$

,

fus invecti e(fent , .. qui ad extremum politici Regi-

dium & amplius, Magnum Mechlinienfe Confilium

29

minis excidium tendebant. ,,

Ecclefiafticae Immu-

Februarii die 23. ann. 1722. definitiva tandem Senren.

nitatis fautores eo devenerant, ut a(fererent oses Cle-

fi

tia litem dijudicavir.

Govartii Requifitio va/;data tan-

$

vico$ , in ipfo ad Ecclefiaicum Statum sugreffu , Pria-

quam civilis veje&a fuit; ejus fiues declinatorii declara-

cipis Subditos effe defineres €?. cvimnimis lefe Majcflatis

ti füere zou fujceptibiles nec fuudati; judicatum fuit e

veos evadere onmmino uon po[[e$ eorum nec bona a Prin-

periniffum non fuiffe üis in Operibus de E(penio loqui,

cipibus nec perfonas pendere; &id quidem dévizo jure;

quemadmodum egerat in Epiftola Decembris die g.

neque in id aggredi Principes quidquam pof(le, quin

ann, 1718. data. — Probibitus fuitzz pofferum fimiles pro-

pgraviffima anarhemarta fübirent &c. que placita fingula

pofitiones &v allegationes in medium afferre in majoris

fuis in Scriptis Govartius directe vel indirecte firmare

demonfivationis peuam.

Mandatum fuit, ut zzjuriofa

ftudebat, feu fümmisad calum laudibus Au*tores effe-

verbaqua inejus ADVERTENTIZE & PERSISTEN-

rens qui ea docuerant, feu ceteros proícribensqui, ut

"TIZE. Scriptis occurrebant , delerentur. per unum e Con

Petrus de Cugnieres ejus etare, & bac noftra Van Ef-

filii Graffariis (a), coram Confiliarüs Fifcalibus , n

penius, ea folide graviterque impugriaveraat,

[

Jocis a Con[iliario Relatore cauf , prout monitus fuerit,

Van Efpenii Dedutlio juris 09 fatli elt in primis gra-

indicandiss tandemque Govartius ad mul&am 69 expen-

vis ob diftinctionem & curam, qua hac argumenta pe-

Jas , e Curie taxa, damnatus fuit.

nitus ibidem diícu(fa proftant. Jactate Immunitates

äl

Nos nemini non grarum facturos credimus allatis

Ecclefiafticae, perfonales, criminales(eu reales adamuffim

hoc loco gratulationis Litteris quas occafione Senten-

enucleantur in I, Capite.

Cernuntur finpillatm cona-

tus in Tridentino Concilio ad earum obrinendam con-

tiae diei 23. Februarii ann. 1722. DD. Confiliarii Fifca-

les Magni Confilii Mechlinien(is ád Éfpenium dederunt.

firmationem ediri, &in idobluéctariones Catholicorum

D. Coloma , e duobus unus, privati deinde Bruxellen

Principum nomine.

ccurrunt inaltero Capite nova

jg

fis Confilii Caput prafidens renuntiatus, tum Vindo-

lumina novaque auctoritates fuper neceífitate" confén-

bonam ad (üpremum Codnfilium accitus fuit quod ibi-

fus aut P/acitr Principum ad Ecclefiafticorum omnium

dem ad Belgii negotia inftitutum eft.

..

D. Keyaerts,

Decretorum enuntiarionem.

Monet tramen ibidem Ef-

duorum alter , Magniadhuc Confilii Fifcalis obiit, Epi

penius fe femper expendendum Theologis reliquiffe ,

ftola eju(modi erat latine fcripta: Gratulamuv vobis £

an PJaciti defectus unus efficere poffir, at Bulla dogma-

zobis , quod villvix caufa dotlis verum eflimatoribus pla

ticà, ceteroquin Ecclefize doctrinze conformis, in con-

ceüt; quibus vero Magui Senatus Belgici dectfio difplicet,

(clentia non obliget; fatishabens (tatuere, Canoniftee

vix illis quidquam pejus exoptar? poffe putamus, quam

titulo, publicarionem vi P/aciti fa&tam neceffariam effe,

Hoc unum nobis modo

ut diu fatuitate fua fruantur.

ut Bullae etiam doumaricae vim nove leuis incivili Di-

veflat defideratidum , ut Dominus Dominantium qui om.

tione acquirere poflinr, & per publicas cenfuras , aliaf-

aem amimam Poteflatibus fubditam e[fe voluit , 82 utrique

que agendirariones (5) a Principibus auctoritate do-

EEE EE

PotefZati fuos terminos pofuit, claviffimum tante do&yi-

natas populus ad eas fervandas adigi poflit.

ne interpretem ad. Nefloreos amuos fervet incolumem ; at

Ejufdem Operis Caput rertium non minoris momenti

que ita clariffimi fuaviorum mortem £uorum vadii, eg

eft ob rectas diflinétafque notiones, quasexhibet füper

optimi iugenii lux fplendere pergant, donec qui lucubva

Ecclefiafticee Jurifdictionis natura, origine , finibus,

fiomum tuarutm Lecfores evudieris im foro fovi, tandem

Efpenium Govartiusin hoc negotio criminabatur ex eo

ficut flella fulgeas ia foro Poli.

Jta vovenut Claviffime

potiffimum capite, quod infuo Z'ure Ecclefiaflico Uni-

Dominationis tue Servi devotiffimi. (fignati erant) H.

verfo, poftPetrum de Cugnieres & du Moulin , utaje-

Coloma, F. Keyaerts.

Mecblinie x2. Martii aun. v722.

bar, docuiffet Ecclefiam & Epifcopos nulla proprza u-

Omnia de quibus hactenus, & ipfius Govartii Fra

rifdi&lioue pollere; eam quam exercent, non nifi pre-

ementa continentur in Collectione ad. quam incumbi.

cariam effe, & eju(modi, cujufmodi eam ipfistempo-

mus,

Colle&tio quidem hec, e fuperficiétantum, &

rales Principes concefferunt &c.

Efpenius Accufatori

cortice tenus nihil grave ac fcitu dignum compledi vi-

fuo primum exprobrat, eum fibilocutiones quibus nun-

deri poffet; ac fiquidem neceffe fuerit declamationes

quam ufus eít, imputaffe; deinde vero auctoritarem

& plagia Govartianis fimilia pro re nata refelli, mini-

mere fpiritalem quam Chriftus Dominus Apottolis fuis

me folicitam pofteritatem fore, ut has ineptias earum-

conceffit, qua fcilicetad internamíolum rationem ani-

ve confutationem percipiat.

Erraret tamen qui ita ju-

marumque falutem refertur, & intime ad ea redigitur,

dicaret. In hac caufa contra Govartium produéta Scri-

qua nece(faria funt , ut Fidelium focietas ad zternam

pta fplendidis intimifque difcuflionibus plena funt fu.

beatitatem ducatur , ab externo quodam & publico hu-

per gravibus negotiis ad qua fpectabant; eoque pre-

jus Jurifdiétionis ufü diítineuit, qui adjunctam habet

terea titulo gaudent, ut ab earum Provinciarum primi

externam auctoritatem vzzdicativam & coa&ivam pev.

"Tribunalis publico Minifterio firmata, ejufdem

penas temporales pecumiarias vel affli&iivas ,

qua unicg

bunalis definitivo judicio confecrata fint.

queT Tri-

funt e ditione jurir, gladi €? Impera.

In Efpenii & Confiliariorum Fifcalium Z'ep/ica & Da-

Primi generis auétoritas que minus propria rantum

ratione Surifdilio nuncupatur, Ecclefiee propria eft,

plica fe prodit rerum geftarum & principiorum feries

qua Ecclefiafticee in Saecularem auctoritatis aufa, eorum

eamque Ecclefia ipfa nonnifi a Chrilto Domino accepit,

confecutiones, neceffitatem qua Principes adegit, ut

At hujus auctoritatis publica per ultrices in bona & in

iis obfifterent, circumfpectionum quas, ne latius fer-

corpora peenas exercitatio conceflionis Principum effe-

perent, inierunt; gravitatem in optimo lumiae collocat.

&us eft. Id nimirum efl, quod hodie Jurifdictioin fo-

vo contentiofo appellatur, quea Jurifdictione in internó

(a4) Deleta verba in publicam notitiam juridice non venerunt;

& Sacramentali foro plurimum differt.

Ecclefia per

&t certo conílitit Scripta hec 9. aut 10,in locis notata fuife.

Vi-

de,c-ujuf'dam gurifconfulsi Refponfum Supplem, V. Part. n, 11-

(5) Addirionalis Deduéiio ,bm

tria

LiszR Il AnTiCULUS XV.

47

tria pejora fzcula, 'i(nüdeïibwï'que Principibus rerum po-

dota revocarent, quas hz m)väe Bulle in Belgium in-

3

tientibus, pofteriorem hanc unam auctoritatem pofle.

tulerant , Anecdota fane ad earum exiítimationem pa-

dit exercuitque, & eam quidem fatis firmam ad necef-

rum accommodata; deinde vero ex earumdem qui ob-

farium ordinem in Eccleíia fervandum , pronuntiandas

tinuerat, Bullarum ufu, £eezi Placiti necefTitatem often-

cenfüras, ftatuenda difcipling decreta &c. Priorem

derent , in cujus praejudicium enuntiatee fuerant.

non acquifivit, eademque non ufa eítnifi perexpreffam

Sermoni huic poftrema animadverfio finem imponit,

vel tacitam Chriflianorum Principam veniam, — Addit

Eftne veritati & errori, perfpe&is, uterant, eeque at-

Efpenius, fiquidem poftremam hanc vindicativam &

que utriufque propugnatoribus id redditum quod [u(ti-

coactivam Jurifdictionem precarzawi dici lubeat , prout

tia poftulabar? Magni Mechlinienfis Confilii Sententia

E:cclefiee propria non eft, & a Principum liberalitate

quz litem in Efpenii favorem finit, quod ea omnia quae

deícendit, haud fe pugnare, quamvis ipfe nunquam

ftatuit, pronuntiantque , non indigent Apol

ia.

Li

hac locutione ufus fuerit. — Atfi precavia voceturita, ut

quido conftat e nece(faria Regiminis ratione

E

uiffe, ut

permi[fumn (it Principibus eam pro fuo ipfovum arbitratu

hoc T'ribunal Scripta Van Efpenii, ad ejus defenfionem

4€ beueplacito vevocare , licet Epi(copi per decefforum

elaborata ab atrocibus injuriis ulcifceretur , quae ad ea,

Principum expreffam aut tacitam bemigmtatem pacifice

deterenda conferebantur. At hoc auguftum Tribu nal

eam exercuerint, id equidem, inquit E(penius, nullibi

fatisne fecit? Punitufne pro merito reus? An vero per-

vería & perniciofa placita, quae propofuerat, ejuíque

dixi, neque in hanc &:ntentiam defcendo,

in feditiofa, ne fe in criminali negotio Magno Confilio

eHis €9 con[ecutiomibus animad-

fubderet, obluétatione períeverantia, ut parerat, re-

Super borum jurium eff

verfiones.

preffa? ld nimirum fapientum horum Magiítratuum

examini relinquimus, ubi magistranquillum pacificum-

Ill. Abíolvimus hunc Articulum animadvertentes,

que tempus arriferit. . Giovartium fane impunitas hec

1. fragmentis perConfiliarios Fifcales & Van Efpenium

audaciorem & ad nova promptiorem reddidit, Prote-

in hujus litigii ferie propofitis contineri principiorum

ftatio quam F'ebruarii die 2 g. biduo poft Arreftum, apud

Apologiam,; qua Doctor hic füperutriuf(que Poteftatis

F'an Glabbeck Notarium Apoftolicum tradidit, tam pe-

jurium natura & amplitudine tradidit in precipuorum

tulans quam quod maxime. — D. Zan der Cruys Ecclefise

Operum fuorum quatuor, videlicet, in ?'wre Ecclefia-

Cathedralis Mechlinienfis Canonicus Peniteatiarius u-

4flico univer[o , in Differtatione De Coscordia. Jmmiuni-

nus fuit e teftibus duobus huic Actui praefentibus, quem

Tatis Ecclefiaflic g S'uvis Regii, n altera. De Inter-

fuae Partis Procuratori Govartius fignificandum curavit,

cefftone Epifcoporum pro Reis, €?c. & in "Tractatu De

In eo declarat ** feaudita quadam Magni Mechlinienfis

promulgatione Legum Ecclefiafficavum &gc. &2 de Placi-

» Confilii arrogata Sententia enuntiata in caufa inter fe

to Regio. , Quatuor hec Opera, ut conítat, ea funt,

& Efpenium Confiliariis Fifcalibus confociatum agi-

in quae acrius faevitum eft; primumque & poftremum

9»9

tata, fpectataque abfoluta nullitate ejufdem arvogatze

ea tantum fünt, in quz Romana Inquifitio peculiariter

Sententie per Jurifdictionis defe&tum, & ob ejus Con-

aliqua Decreta ediderit.

Efpenius & Regii Miniftri,

»»

filii zetoriata zücompetentiam , proteftari de ejus dicta

qui eidem in cauía fe focios addiderant, horum 'Tra-

gullitateabfoluta, cum intentione fibi providendi con-

€tatuum doctrinam cumulatiffime purpgant & prorfusin

» tra, ommi meltovi snodo €7c, . ,,

Proteftationem hanc

tuto ponunt ; per hiftoricam fcilicet magni ponderis

fecuti Dialogi tres de quibus in hujus Articuli exordio,

narrationem qua non omnino, prout in votis fuiffet,

Vulgandaz Collectioni cujus rationem reddidimus, hi

uti potuimus, oftendunt eos non nifi ob juftam urgen-

Dialogi locum prebuere. — Differunt ab Opere alio, de

temque fupremae auctoritatis jura tuendi necefftratem

quo Epenius in füa Defenfioneulteriore (4) meminit,

fufceptos fuiffe, eo(demque ad victoriam a vanis In-

quodque ait infcriptum fuiffe: Motivum S'urir.. Go-

quifitionis damnationibus vindicant.

Ejufmodi Apo-

vartius eo termeriratis devenerat , ut hoc poftremum

logiaconfirmata occurrit per Magni Mechlinienfis Con-

Opus, perindeac Dialogos ederet ad propofitiones ip-

filii Seatentiam Februarii die23. ann. 1722.. que eiex-

fas ex profe[Jo afferendas, quas Magnum Mechlinien-

tremum figillum apponit, damnansin Govartii Scrip-

fe Confilium per Sententiam F'ebruarii die 23.ann, 1722.

tis, quidquid eidem adverfari poterat.

enuntiatam damnaverat, fimilibus ia poflevum propofitio-

Altera qua pariter ex iis fluit, quae in hujus Colle-

zibus t9' allegatiomibus interditlis. Libellus hic notare

&tionis Opufculis continentur, animadverfio eft, hofti-

audebar, vel in ipfotitulo, hanc eamdem Sententiam,

bus jurium Principum nunquam fe occafionem obtulif-

tamquam znjufZam , millam &5 incompetentem. | Ydmpret-

fe, füa ut molimina exererent,. & commendarent, nifi

(us fuerat publice Mechlinii, cum approbatione & elo-

cum id affecuti funt, ut deceptos Principes ipfosad fir-

giis Ecclefia(ticorum Cenforum duorum (D. Zau dee

mandas adigerent Romae Bullas in id quod Z'azfezifmi

Crays Canonico Penitentiario Metropolis , & D. de

nomine venditatur, lis in fictitios hzreticos perfecu-

Quareux Canonico Lovanii). Edicebat 4 Libellifron-

,tio femper colori fuit, ut in eos defzvirent, qui vere

tem Govartius eum fe ejus Regionis Archiepifcoporum

Ecclefize do&trinam & pretiofa dogmata defendebant,

& Epi(coporum prafidio committere, eofque obfecra-

in quibus eft pofita Principum eorumque Ditionum fa-

re, ut libenter ejus defenfionem füfciperent. Selibere

lus. Negotia Janfenifmi & Bullee Uzigenitus ad Efpe-

& publice venditabat, oftentabatque, eum contra di-

niana de quibus modo diximus, Opera, nulla proríüs

cere aut denuntiare audente nemine, Hac fingillatim

ratione referebantur; attamen Govartii Scripta in hec

nobis exhibet Eípeniusin Opere ad S. M. T. mifTo in quo

Opera, Scriptureque, quasin hujus litisferie produxit,

queritur fe vexationibus ob negotium , dequo alibi fer-

fuper his ipfis rebus ubique vanis declamationibus in-

mo erit, impetitum impeditumque non poffe in nova

fartee funt.. Quo demum hacagendi ratio fpectare po-

Govartii auía fibijus petere, — Auétor Scripti cui tirulus:

terat? Nonalio quidem certe, quam ut Bullis dequi-

Belgici J'uvifconfulti ad Parifienfem Advocatum Refpon-

bus agitur, vis & exi(timatio quzreretur impenfis pre-

ffo fuper moumulliscalummis a Govavtio €?c. coutra P'an

tioforum dogmatum füper temporalis au&toritatis Juri-

Efpenium €9c. propofitis , Octobris die 5, ann. 1724.

bus quibufcum earum Bullarum fundus & forma conci-

de Dialogistribus loquens, quos ejus prima Epiítola

liari non poffunt, ac deinde acquifita in hunc modum

fpectat, GovartiiScripta ait adeofuiffe contemptudig-

his Bullisfides ad ea dogmata delenda funditus, eorum-

na, uteorurm reritum confutatio füperaret, eum vero

que defeníores exterminandos adhiberetur.

ipfum provectam etarem (erat plufquam octuagena-

At divina providentia eorum confilia confudit pror-

rius) potuiffea perfecutiomibusintuto ponere, quibus

fufque peffamdedit. Nedum iis ha declamationes e

alias in Juftitiae Tribunalibus locus fuiffet. " Utcumque

ípe ce(lerunt, Efpenio potius & Confiliariis Fiícalibus

(ä) Dgfeniïo ulterior D. Ven Efpen n, a.

äw;u:p prabuerunt, ut gravia plura fuper turbis Anec-

de

N iTA D. VauN EspENX.

48

-de hac animadverfione fentiendum fit, Van Efpenius,

ut ead'em Regule (e) opponerent quam ipfe in Brevi,

jicet annis eeque gravis ac Giovartius, coactus fuit füb

Februarii die 6, ann, 1694. ad Belgii Epifcopos miíTo

"*idem tempus'e patriis finibus egredi, &in extera Re-

flaruerat. Sibi factum fucum perípexit Carolus H. &

'gione mori, ut diris vexationibus fe fübduceret, quae

aliqua ratione reparavit, mandansiterum atque iterum;

in eum concitabantur, quibufque ipfe deincepsfuberat

ut Regula ab [nnocentio XH. inftituta quam Brabantize

"folicitudinis:caufa qua fui Principis jura defenderát, &

Confilium in Confültatione Aprilis die 13. edita 74po-

"Govartius eorufhdem juriam pertinax ho(tis, &in Mag-

Jiolicam , juflitie €9' equitatis plenam appellaverat, (er-

pum Confilium ad feditionem animatus tranquillam in

varetur. "lurbarum tamen Auétores veri, hisjuffis fa-

*Patria mortem occubuit, in honorumac dignitatum finu

ventibus, Ecclefiafticos omnes fibi non probatos impt-

ne vexare non deftiterunt,

De violentis & abíonis eo-

'quibusob hec ipfa animi fen(a cümnulatus fuerat.

du . m qimEM - ERE A

Colle&tio, dequa diximus, anun. 1724. in 4. primum

rum actis apud Juftitie "Tribunalia conqueri, erat Re-

"imprelfa füit; in Colonienfi tamen, licet ex accurariffi-

giis jufis obfiftere, & per Jacrilegatn profanationem Ec-

'mis fit, E(penianorum Operum dirione non extat,

clefiafticas 1mmunitates violare , omnes denique quas

-quaz fcilicet ann. 1729. prodiit, 'Occurritin Éditionis

Summorum Pontificum Bulle, & peculiariter Bulla /;

ann. 1755. 'Tomo IV, übi proxime Tractatum Ze Re-

Cena Domini contra ejufmodi privilegiorum violatores

"eurfu ad. Priscipem antevertit.. Ephemeridum Docto-

pronuntiaverant, ceníurasfübire; ut Govartius, Mag-

*yum virorum Auéctor hujus Editionis rationem reddens,

ni Mechlinienfis Confilii Membrum, & Prafulisde Prz-

*Collectionem inferipram, Zguitas Sententae Parlamen-

cipiano Generalis Vicarius expreffum ad hzcipfa para-

"t Mecblimienfis €?c. cum alia non minus gravi confu-

doxa propügnanda Opus edere juffus fuerit.

Impete-

*dit, cui titulus: Canfa E/pemiaza, que noundumnifiin

bat in eo nominatim ípectatos Ecclefiafticos quinque

-4. lucem afpexit, in ceteris omnibus Efpenianorum

quos in Belgii primariis Urbibus precipus dignitates

"Opérum Editionibus; 'eaque 3pfía quam annus 173.

ornabant. Eorum porro crimen id unurn erát, quod

'protulit, pretermiffa, "Hancdat novam ad varias ejus

ad Regiüm Confilium confugiffent, ut a feditionis &

"Cperum Collationes Sapplementum, Patte V. eritque

perduellionis accufationibus liberarentur, quas Mech-

linienfis Archiepifcopus in eos primusipfe intentaverat.

*de ea --feymo fuo loco.

Ad Privatum Confilium remiffa res; Accufati innocen-

ARTAICULUS XVL

tes perfpecti. — At Archiepifcopus ab hoc Confilio vo-

catusin jus, ut calumniatorum peenz, faltemex parte,

iDe Tradatu äe'Re-curfu/ ad Pv*«incz'pem

fubderetur, obfequirenuit, faam independentiam affe-

ruit, Sacrilegium conclamavit, affecutufque efít, ut ne-

-Hujus Operis occafto.

gotium in longum protraheret, ad Gallorum regimen

ufque quod ei ad omnem favorem fuit. . Gallicum Re-

SE ] Ra&atüs'hic ann. 172$. Lovanii apud Gilleium

gimen (cilicet omnino Juftitie curfüm, ad imploran«

À. Denique non fine fupremi Brabanue Confilii ap-

damjSecularium "T'ribunalium opem quod attinet, in-

probatione & authentico privilegio primum impreflus

termifit; qui poft annos aliquos reftitutus, cum Bel-

fuit, Ejus argumentum & gravitatem unus titulus (a)

gium fub Maritimarum Poteílatum moderatione fuit,

fatis innuit, Agitur in eo de legitimitate Recurfus ad

Epifcopatus Prefulisde Zoffu, qui Prefuli de Precipia-

Principem ejufque Tribunaliain vexationiscafu, defacti

£0 fücceílit, turfus inrerdictorum abufüm & querelag

viis, actifve violentis & irregularibus, prefertim cutn

fuper incompetentibus , ut dicebantur, Recurfibus exci-

tavit.

&b Ecclefiafticis Superioribus derivantur.

Princeps Eugenius quoad animum 'ad earum

Inutile fuerit monere enormem progreffum & into-

Provinciarum adminiítrationem applicuit , malorum

jerandum ufum fyftematis dominationis Epifcopalis

progreffui certum quemdam obicem pofüit. Carolus

quoad fecundi Ordinis Clerum huic Operi occafionem

VI. Maji die 26.ann. 1723. fuis omnibus Confiliis per

dediffe. Jampridem abufus hic in Belgio graffabatur;

Litteras mandans, ne Epi/coporum Z'uvi/ditlionem im-

ac peculiariter Epifcopatus Preefulis de Pracipiano per

pedivent, veceptis Recuvfibus aucompeteutzbus, non eo qui-

annos viginti ejus trifte fpecimen exhibuerat, Praful

dem animo erat, ut abfolutum Epifcoporum Imperium

hic Hifpaniarum Aule non femel, & jquidem per ob-

firmaret, ullave ex parte fuam ipfius auctoritatem, Le-

ducta mendacia, praefertim vero Nov, die 7. ann. 1695.

gefque & confüetudines Repionis proprias fuper hacre

abfoluta mandata furripuerat, quibus Tribunalia pro-

lederet, verum hac claufula Epifcopi abufi fünt, Ae-

- hiberentur allum a&um aut poffulatum fujcipere , quod

cuv[us incompetentes eos omnes dictitantes, qui eorum

cumque taudem ad ea deferri. libui[Jet , vel poffefforii ti-

arbitrariae dominationi fines ftatuere poterant, Hujug

£ulo vel aliter , coutva difpofitiones €€ ConfRitutiones quas

generis querelas fepenumero Praful de Boffu ad Vin-

Epi[copi aut Diecefaui do&tvine morumque Ecclefiaffico-

dobonenfem Aulam detulit, a qua quidem fufceptae fze-

vum fuorum caufa edidi[Jeut. (b) :

pius; quod Archiduciffa potiffimum Maria Elifabeth re-

Adlaboratum fane non femel, utpalamfieret (c) his

gente contigit, qua hujus Cardinalis noto Confilio

juffis everborum fono recurfus /egitizos non damnari ;

mordicus adherebat. Deícripta hec gefta omnia vi-

cum tamen ea follicitantium & mens &ufus huc rantum

deri poffunt in Mornurmentis ad Hifforiam. Univerfitatis

fpeé&taret, Juffa hec, feu porius iis adhibita interpre-

Lovanii, Cap.ll. num, 58. & feqq. iniifque qua füper

tatio reclamationibus pluribus occafionem prabuere;

negotio Dullee Ugigemitusin Belgio Auftriacoann 175 r

Supremi peculiariter Brabantiee Confilii nomine, quem

prodierunt,

Ex annis fere 4o0. Van Efpenius teflis erat

admodum ex ejus Confultatione , Aprilis die r3, ann.

hujus incommodi quod quidquid boni in Lovanienfi

1696. compertum fit, (4) lnnocenrius XIJ, Pontifex

Univerfitate & in. Belpgica Ecclefia aderat, evertebar.

Maximus füas ipfe querelas ad Hifpaniarum Regem fü-

Jam hec falía placita breviter impugnaverat ineunte fze-

per hoc capite delatas voluit, quia nequam homines

culo, in Tractatu de Cozcordta Ipimutitatis Ecclefiafli-

ce & J'uris Regii , &in aliquibus Scriptisaliis; verum,

ejufmodi mandata nonalio confilio follicitaverant, quam

antequam natur& debitum folveret, Ecclefiae & Impe-

(a) Tratarus de Recurfu ad frincipem , in quo offendizur autto-

rio poftremum hoc officium praftare voluit, ut hanc

Annis licet adverfaque

viras do* obligario Principis eju[que Confiliorum , proregendi fubdi-

rem totam penitus enuclearet.

£05, fignanzer vero Ecclefvaflicos , tiec non confervandi jura d privi-

valetudine preífus, eetatis ann. 8o. calamum rurfus ar-

legia Principum ac populorum adverfus illegitimas ceufuras , alia[que

fimiles S3udicum Ecclefraflicorum. violenzias, — Isem de ejus. Recurus

ripuit, ut fupremz auétoritatis opprefTaeque innocen-

tig jura uno eodemque tempore ulcifceretur.

effetiu: Cum Gratia & Privilegio,

" (5) Derecurfuad d*c. Monum. R.

(c) Ibidem , cap.IV. $.8.

(e) Préfcribebat Regula hac, ne quis arceretur ab ullo munere,

(4) Ibid. Litt. H;

nif« fervato juris ordine,

Com-

Liseg ll. AnTicULUS XVL

49

ii

|

j

cipem cumulatiffime poffe atque adeo debere horum

Comþemämfi:: bujus Tratatus "nalyfis

omnium poffe(fionem fuis omnibus Subditis ; quicum-

l. P'rincipiofum qu

& in hocgravi Opere (tatuuntur,

que fuerint, contra violentie genus 'omne. fervare.

lm,

hoc loco brevem analy(íin. exhibeamus.

"Perfugii ad

Poffeforum bonorum. varietas. poffeffionem ipfam

(l

non mutat, (QOmnis poffe(fio res eft smere tempora-

Principeseorumque Tribunalia legitimitas,feu, quod eo-

o

dem recidit, in hisjus auctoritasque legitima fufcipiendi

lis.

Omnis in hac poffe(fione

erturbatio crimen

WT

eft,. cujus aeque ac fürti rei maxime facra punitio ad

! f'an

Subditorum fuorum opprefforum querelas , iifdemque

fatis faciendi ex juftitie Legibus, unum efte publici juris

fzecularem Poteftatem fpectat;: & hoc in genere effe&fuy

Jl«

proprius Regii prafidii eft , definire per facti probatio-

10.

principiis,. que impeti nequeunt, quin obfiftatur ordi

ni quem Deusinftituit, &in extremam perturbationem

nes, adquem poffefIio pertineat; (f) eosomnesin ea-

u

dem fervare, quos legitime detrufos expul(ofque fuiffe

c-

Reípublica conjiciatur.

. Et fane cum hocloco

de violentiis & facti vi;is tantum

probari non poífet, eofque punire qui pofleffionem hane

ldg

ffunt, quid nonin-

turbare aggrediuntur. Liquido conftat ejufmodi jaris

h

agatur, que non nifi vi reprimi po

grueret mali, fi minus liceret iis, quos folos Deus gla-.

ufüm non poffe fpiritali Ecclefiafticorum Superiorum

(3

auctoritati damni quicquam afferre. (7) Hiremanent

dii & ultricis poteftatis depofttarios reddidit, his in-

eorum omnium foli Judices qua in eorum minifterio

lg.

commodis, repulía vi , remedium afferre? Non alia

dde

de caufa Principes fupra ceteros homines pofiti funt,

fpiritalia & interna funt ; eorumque externa ipía a&ta

d.

juridica nullam derogationem fübibunt, fiquidem eorum

quam ut iis pacificam tranquillamque vitam comparent,

i

ut nequam homines puniant, qui eam turbant, & ut

auctoriratis fines preetergreffa non fuerint ; ipfique in

Ils

ejus ufu ad formas praeícripras, conditionefque requi-

bonoscompenfent, quiad eamdem afferendam incum-

"

"

bunt. ' Quidquid ergo publicam tranquillitatem pertur-

firas a Legibus Sanétifque Canonibus accurate fe con-

d

formaverint.

:

bare poteít, ad eorur juriídictionem fpectat, quando.

quidem eam fartam tectamque fervare unum efte pra-

. Legitimum ad fupre

mam auctoritatem perf'ügïum lo-

le

cum

h

abere non poteft, nificum ufürpatio, autabu(us

cipuis eorumdem officiis. (4)

.

"

-Violentia dicitur & fa&i via i

n agehdi negptio non

apertus auctoritatis exiftit; quod proinde formidandum

!

non eft, nifi 2yraznice poteffati ac dominationi tam per-

folum quodvis injuftum & violentum facinus a privatis

)s

hominibus fine au£toritate in perfonam, bona, famam

ípicue graviterque Ecclefiafticis Superioribus interdi-

&e. Quicumque Superior id unum perficere ftudue-

"

proximi perpetratum, fed omnis etiam legitimorum

rit, ut Leges dominentur, nihil aliud experietur ipfe

je

Superiorum actio in qua juris formae, prarícriptaeque

;

a SS. Canonibus regule fervate non funt. (P) In his

quam felicia praefidii Principum in refra&tarios effecta.

Effata hec omnia probantur in Opere Van Efpenii

omnibus cafibus, denullo doctrina capite, acde nulla

:

piritali re judicat temporalis auctoritas; non cognofcit

ex aequitatis & naturalis legis principiis, ex auétoritate

Sacre Scripture , ex Patrum. fententiis, ex infignium

«

ni(i de factis ac delictis externis, quae juftitiae quam füis

la

omnibus Subditis admini(trare, publice tranquillitati

quorumque San&torum virorum & Principum religio-

Íorum exemplo, &Legibus ufque Ditionum omnium,

[I

quam tueri , Legibus & Canonibus quorum executioni

,

invigilare debet, contraria funt. . Exceecat ipfe fe, gra-

denique ex graviorum omnium cuju(que regionis &cu-

jufque profetfionis Au&torum füffragio.

la

viterque aliis illudere vult, quicumque contendit, quod

quidam Auéctores faciunt, (c) tum folum huic v

iolentiee

Has probationes abfolvit E(penius (5? per animad-

locum effe, cum Sententia in legitimae Appellationis

verfionem, qus nobis excidere non debet, Si Prin-

prajudicium edita eft.

D

cipes, inquit Doétor hic, nullo non tempore id juris

Jusergo prafidii de quo ag

iturhoc loco, noneft pe-

obtinent, fuos ut. Subditos a vi tueantur, his potiffi-

mum poftremis fieculis eft apprime neceffarius ejufmo-

culiare privilegium , fed jus zaturale 69* e[[entialiter 2u-

barens auctoritati fupreme , eft azima regitminis; eft

di juris ufüs ; primo quia nunquam haétenus Ecclefia-

ftici Superiores fua ipforum auctoritate faepius & into-

ä

portio quz a Regia Dignitate fejungi nequir, qua, quod

inde confequitur, omnibus Principibus, nullo prorfus

lerabilius abu(i fünt; fecundo quia ex quo Provincialia

Concilia in defüetudinem abierunt, & inducte in Of-

excepto , convenit, cui denique ipfi renumiare oimnni-

no non pof(funt. (4)

ficialitatum ]udicia forme , ad temporalem auctorita-

Ob eamdem caufam jus ad hoc omnium generum

tem recurfus unum & unicum perfugium eft quod op-

E

publicas externafque violentias protenditur, feu privati

preffis fupereft, ut a vi liberentur, & cujus ope inju-

homines eas feu Superiores intentent; adeoque contra

Ítitias antevertere aut reprimere poffint. (i)

egitimitatem recuríus

legitima: quoad Superiores auctoritatis abufum, con-

Poftquam probavit Efpenius 1

traque oppreffionem quam iidem fuis Inferioribus in

ad Principes, expenditejufdemeffecta, & peculiarirer

:

ferunt, hujus jurisufus eft potiffimum neceffarius.

regulas, qua: Ecclefiafticos injufte & violenter oppref-

Haud fatis eft id juris concedi Principibus, fuis ut

fos dirigere debent,

Conítans effatum e

ft, inquit (k) apüd Theologos

Subditis bonorum fortunz pacificam poffetfionem fer-

vent; quacumque bona per vim aut faéti viam hisadimi

eeque & Canoniftas receptum , omnem ceníüram per

Ecclefiaftice Jurifdi&tionis abufum & cum alicujus re-

oífunt, eorum fidejuffioni & cuftodiae füapte natura

fubfunt, Cujufcumque tandem generis hec bona fue-

gule, quam a Legibus Sanétifque Canonibus prafcrip-

tus ordo poftulat, omiffione pronuntiatam nullan

rint, externa & publica eorum poffeflio (emper tem-

poralis eft, (e) omnique pro

inde dubitatione procul,

invalidam effe, . Alterum etiam eque receptum prolo-

Áieculari auctoritati fubditur.

Seu de redditibus Bene-

quium eft, in hac facti fpecie, neminem teneri, velin

externo foro, eamdem fervare, Excipitur cafüs unus

fficio cuipiam addiétis agatur; feu de functionum etiam

nempe rationalilis metus veri fcandali, ut cum popu-

-fpiritalium , quae eidem annexe funt, externa publica-

lus Sententie , zullitatis €? imvaliditatis ignarus peri-

-que exercitatione;. feu de ejus honore & fama qui eas

non fine legitimo jureobiit, feu denique de quovis of-

cnlo fubefler, ne cenfure contem

:

prum in Claviutm po-

teflatem traheret.

ficio, jure, privilegio. alii(que externis. preerogativis

-cum Catholice Religionis publica profeffione conjun-

" Videndum tamen , ne qua fübfit quoad hujus f.an-

dali naturam deceptio. Non agitur hoc loco de fcan-

.€&tis, aut cum minifterio quod in. Ecclefia publice per-

dalo quod fumptum , paffivum , pharifaicum diciturs

)

agitur ; certum perinde -:.el;t'o-mnem Sq-premum Prin-

fed folum de Za£o velacfivo

: ) Ibid. Capo lfc. Q- I.

quqd ger maju's bonum.nog

) Id Ad TimiII.

!

) De recurfu de'c.

Cap. I. $, V. & to.to;(fap. tertio,

(g) llid. $. 4. s. & 6.

) lrenichon d?c, p. 37. Edit. 1. & pag. 46. Edit, a.

j Cap. VIIL. $. $.

) Derecurfu dc*c.. Cap. 1.

Toto Capite feptimo,

ä

ïi

$.2. Cap. HI. 62. à

ä

&

) lbid, Cap. Il. & Cap. V

. 3?

1

Cap. Vuk. $. 1. 06 aV

Cotn-

* Fita Fan Efpen,

^

30

VrTA D. VaAN EspEN.

i

j

*cobpenfatur, fimpliciumque & rudium inftitutione an-

teverti non poteft. — Hujus autem ícandali cafüs non ita

armis omnino fpoliabat, qui iifdem fübfidium hoc ad-

gm

imebat. Id autem acrius eorum animum exacerbabat,

(X

communis eft, ut cuipiam videri poffet. Quinimo

quod intelligerent, inomnia rationum & auctoritatum

haud raro fit , in cenfürarum negotio, ut, quemadmo-

fi

momenta, quibus nitebatur Efpenius,

fé nihil plau(ü

dum Efpenius poft celebrem Gerfonium animadvertit ,

dignum afferre poffe.

Hzc animo reputantes bien-

pi

unicea Superiore qui eju(modi cenfüras pronuntiat, non

]a

nium obmutuere, cumtandem Anonymus quidam vo-

ab Inferiore, qui non eas fervat fcandalum, preebeatur,

cem extulit , ut acerbe conquereretur, quod ormes

Eff, inquit, aliquando meritovium Q9 bouo

vificum refi-

1ll

Z eologi &g' Catouifie. Lovasi tamdiu (ine refponfo

:

Jfere in faciem Superiovibus Ecclefiafficis,

qni fua aucfo-

hunc perziciofu

vitateabutuntur. — Ca(us hic potifimum 1

ocum haberet,

fent, (c)

1

m dvadatum » üt appellabat , reliquif-

dp

cum cenfuras zullar iujuffaaue (ervari ve

rum fcandalum

Huju$ anon

ymi libellus Mechlinii ann. x 727. impr&f-

fte

effet, hoc eft, Fidelibus univerfim la

pfüs & feductio-

M

nis occafio. . Ad hujus (candali cafüm

fpectant cenfüree

fus fuit , apud Archiepifcopi Typographum, & cum

Á

approbatione Cenforis Ordinarii

(Damen), inícriptus

injufte & invalide , pronuntiate, n

on ob facta feu ra-

fallo Jrenicon five Refponfio pacific

4.

Cum rationes &

tiones perfonales, quz ita comparata natura fünt, ut

auctoritates deeffent, hic atmens Au&tor, quem íemper

pl

raro in publicam notitiam veniant,

fedob caufas gene-

(ü

rales & evidentes ipfas perfe; ut,

cum turbis ditfidiif:

creditum eft non alium quam Jefuüitam effe poffe, Li-

[

bellum fuum injuriis. & declamationibus infarfit. In

que inteftinis in Ecclefia graffantibus,

quemadmodum

eo Van Efp

caufa exempli, S, Athanafi

i tempore contigit, Nova-

enium tamquam jactatee machinationis Jan-

tores fibi fàtis affeclarum a

feniftarum & Quesnelliffarum Anrefignanum traducit.

ddunt, ut ejufmodi cenfura.

In eorum gratiam, inquit, id Operis elaboravit; fpe-

l

rum pronuntiationemin r

eligiofores acriorefque catho-

licarum veritatum propu

&atur a Secta tamquam fedes fapieutie , &2 altér 7dpollo

gnatores obtineant,

Hujus

Delpbicus (pag. 30.) . Infülrat huic Doctori. qui, fe-

eneris potifi

mum cafibus cHïatum accommo,d.ari de-

et,

nettute paenitentiam C? gemitum apud. Deum poftulaute

ob emortnem baGenus [cientie €?. calami abufum ad Eccle-

Efpenius hac occafione rzag

izakimitatein mentifque

Vim quam fü

per hocargumento Magnus Gerfonius ex-

Jfiaftice J'uvi[di&ionis &? S. Sedis permiciem t9. couculcas

hibuit;

tionem , vur[us ejus Miniffros blafpbemiüs €9 1maledidlis

f

cum quorumdam hujus temporis hominum me-

)

ticulofis difpofitionibus comparat. ** Gerfonius, in-

impetat in fuo poftrremo Tractatu, nec aliud quarat,

quam ut eos 2777/05 62 execraudos reddat apud. terrarum

d

» Quit, non erat eorum fimilis, qui nunc in Religio-

99

neém eos vanos

preetextus o/edientig & timoris fcan-

Principes, per afroces cajamnuias €9 errores, de quibus

99

dali apparentis

in eos congeftis hunc Doétorem accufat. (ibid, p»36.)

inducunt , ut ad omne cenfürarum

Oppref(fionis ftatus in quo jacebat Efpenius, occa-

H

??

genus fervandu

m pertrahant, utcumque manifefta

fione indigni proceffus in eum excitati füper ipfius &ef-

(

& notoriafirearum nullitas, | Hac apendi ratio, per-

pon[o Epiffolari, in favorem Confecrationis D, Steez-

I

»

git; in Ecclefiam inducere feroituteg; intolevandam,

39

boven. Archiepifcopi Ultrajectenfis, & immanis exifti-

quam Patres noftri ferre nec potuerunt nec voluerunt,

matio qua Jefuitae fruebantur in Belgio, füb Archidu-

quaque ejuímodi eít, ut ei

par nec penes Infideles

??

ipfos occurrat. ( 4)

cifie Regimine, afflabant eorum animo audaciam , im

punitatis objecta fpe, ut in hunc Doctorem nihil non

Ad hujus effati legitimam accommodatjonem id u-

num in quaftionem venit ,

molirentur, Libellus, de quo fermo, nulla refponfio-

ne fcilicet errori judicium

ne dignus erat ; una ei debebatur publicae auctoritatis

fubfit, quod fuper notorietat

e nullitatis cenfüurarum edi-

tur; at fi qua difficultas adeft in hoc judicio

animadverfíio ; eam nimirum adeo infolenter aggredie-

; cum pri-

batur, declamans, ut faciebat, in Scriptum cujus ea

l

vatis hominibus relictum eft,

oteftne dubitationis quic-

praefidium füfceperat, quodque ad ejufdem jurium de-

quam fupereffe,, cum hacnullitas folemnem in modum

:;??

fenfionem elucubratum fuerat, "Tanta erat aufi proca-

a juftitie "Tribunalibus pro

nuntiata eft ? |taque ftatuit

Ctas, ut, quantumvis parum faveret temporum ratio,

Efpenius, (^) hoc in cafu

fummopere oprandum &

l

peue ueceJarium etfe ,

non omnis tamen reparationis fpem Eípenius abjiceret.

* ut Ecclefiaítici, qui Principis ef-

Infamem Libellum hunc denuntiavit, utpote cui Ap-

» ficaci preefidio fe tradiderunt, azimofe functiones ob-

» ire perpant, a quibus non nifi

probator e(fet precipuum vexationum, qua in eum

per acta zllegitima £2

poílremae excitate fuerant, inflrumentum.

Supre-

» violenta interdicti fuerunt, ,,

Obfervare cenfuras

mum Drabantiz Confilium jam Efpenii priorum que-

has inejufmodi circumftanriis, effet oppre(foribus con.

relarum depofitarium, ejus Requifitionem die 4. Fe-

cedere quicquid defiderant ; eos ad profecutionem ani-

mare; & extremo Ecclefia(tici ordinis excidio occafío-

bruarii ann. 1728. recepit; mandavitque, ut Requifi-

tio hzc & excerptum Zrezic: quod eidem addictum erat,

ä

nem preebere. . /teque.ita Ecclefiafficus ovdo

ad Officium Fiícale remitt

| Jubverti-

«

eretur, quod pro fui muneris

£ur, ac peït'utbatur peuitus,

vatione ageret.

Ejufdem Februarii menfis die rg. Brabantie Confi-

| Aþpi'obaz;iones 185' reprolmi'ione: bujus Operis. |

lium ; Archiduciffz ' Gubernatrici contra denuntiatum

Libellum Coz/ultatiouem obtulit.

Ill Ejufmodi Tr:a&atus cujus analyfin haétenus ex-

Ei fe obítupuifT: fig-.

hibuimus, dignus erar,

nificat, femiorum Lovanii Do&torum unum

(D. Damen )

qui fub prafidio & aufpiciis S.

prinariis fug Univerfitatis D

M. I. in publicam luce

m emitteretuür,

Ejus ergo pri-

iguitatibus pluribus iufig-

vilegium a Supremo Brabantie Confilio

; fub examine

Jitum (jam in Doctoris Van

Efpenii perfonam recen-

tis aufi reum quod eum impulerat, ut ad ju(litiam con«

& approbatiore Comitis de W

ynants Membri ejufdem

Confilii, folemnem in modu

m conceffum fuit,

Hic

fugeret) zam parum circum[petliouis im tanti momenti

uegotio adbibui[fe , ut, quia ejus confugii vationam ba-

idem Tractatus quadriennio po(t e Coloniae typis

ite-

beret, .. €? quim cogitaret, quid $.44. $. debeve

t cui pyee-

rum prodiit, in nova Collectione Operum Van Efpe-

Jfo evat facli cognitio, auderet, in utriufg

ue conteniptun,

nii, non fine fpeciali privileeio ipfa Caroli VI. manu

vur[us £? ob eamdem caujam, ia didli

fübfcripto.

Quamvis omnia noítrri Doctoris

Fan Efpenii per-

Opera

fonam crimina &* verba intentare. ..

BSuccrevit admira-

fulciret Suprema & publica fides,

eorum tamen fortafle

?io 2offra , pergunt iidem Magi(lratus

9.

nullum eft

; Cui principiorum, qua in eo (tatuebar, Ad-

vOut expendi-.

-

ver(arii mi

mus varias periodos vepetitas in feepe dit

rA

o impre[fo Li-

nus pepercerint,

. Quia violentiis tantum &

bello, cuititulus: lremicon five Re

fa&ti viis auctoritatem fuis a

porifio pacifica , de quo

ufis quaerere poterant, eos

queritur Do&or Fan Efpenius ,

£2 vix al

qui mentepo-

" fuam vebe-

(4) Cap. VII. $. 1.

tuitmus, qui demum D. Dameri approbatione

(b) lbidemS. s.

'€6) Jrenikon, ffve. Refpenfso pacifica. dge, P« 37 :

. titntiff-

D

LisrR If. AR'Ti(EU-LUS XVL

PI

a.

seuti[fetnis "verbis (a) tvibuere voluevit. Operi. quod in

t

hoc veneno, eo judice, infe£ta funt, æ-mnia S&ripta

m

quibu[dam articulis. comtumelio[um in modum impetit,

hac, inquit, in primis coaleícunt.ex Operum excerp-

eodem tempove, &2 /du&lorem Operis (quod in lucem pro-

tis, quae Romana Curia prohibuit; ejufmodi funt O-

"

Ml«

fert altitudines €? praeeminentias S.. M. obfcuratas &2

pera D. de Marca, D.Stocinans. l'evret,, Auctoiris Li-

Q«

bertatum Ecclefiae Gallicane, Zu Mozulin €gc.

prope fepultas per contraviam ufuvpationem , €2 iudebit

Quoad

]

J'urifdicwnis exercitationem) & Régii Confilii publicam

hac autem Opera & in primis quoad Opus du Moulin

Ío

fidem , &7 fupremi Confilii veligionem , cujus mimflerio,

propterea vehemenrer angitur, quod, inquit, ( p. $5.)

i(-

impetitum Opus approbatum fuit &2 pralo traditum.

omnes Romang Sedis ceníura impedire non potuerunt,

Idem 'Tribunal exhibet Scriptum a Doctore Damen

quominus ogiges propemodum forenfes bomines illud pra&

.

approbatum, tamquam um ex ii$ Libellis famofís. qui

marmbus babeant , adeoque. familiave evafevit in Belgio ,

fejiciuntur ia quaque Republica ve&eque inffituta Ditione,

ut in ipfis pullicis Tribunalibus appelletuv. (f)

ze dum approbautur , quocumque gravi/fime puuiuntur

Auéctorem etiam hunc in hac fecunda Editione quam

Ug

zdutfores , Cenfores , £? quicumque ad. eorum editionem

in prima audaciorem reddebat oppreífio Van Efípenii,

&& produtfionem aliquid contulerunt... & quidem, per-

cui extrema tum quidem manus impofita erat. Uni-

Al'

gitür, ex re&e politie (quam boc Confilium tautopere

verfitatis Lovanii Rector quidam ad hoc facinus in fede

commeudatam babet) genuinis principiis. adacti fuimus ,

pofitus eum dudum füis omnibus funétionibus inter-

n

l:

àta poflulante moffrorum munevumratione, ut Confiliario

dixerat, jufferatque, graviffimis indictis poenis, pali-

Procuratori Genevali tradendam cuvaveius Dottoris a

nodiam canere, quod facere non poterat, quin obftri-

b

:

Efpenii Requifitionem, cum . Excerpto Libelli infcripti ,

&am Religioni, Principi, conícienriae fidem frangeret.

lrenicon , eidem addito, st fuo faceret officio fatis €9c.

Huic venerando Doctori, cum omni jam prefidio (po-

.

An Daren pro delicti gravitate pcenam fübierit; haud

liatus effet, unum (upererat fuga fubfidium, quo fe a

"

nobis conftat. Id certum eít, punitionis metum, fi

difcrimine cujus rminis fuberat, intuto poneret. . Con-

Doctorem hunc ad (ilentium redegit, non iisos obfiru-

fügit primo T'rajectum ad Mofam , tum Amersfordiam

4

xifle, qui ejus operam adhibuerant.

in Provincia Ultrajectina. Hinc anfam arripuit novus

Et (ane, menfe circiter poít, quam Drabantiz Con-

Editor, ut ei novam notam inureret conatus ejus fidem

filium , qua diximus, egerat, Libelli, de quo agitur,

ex eo capite füfpectam reddere, quod ejus coaéti re-

apud eumdem T'ypographum nova prodiit Editio, ad-

ceffus locus Proteftantium dominationi fube(T*t , quod

ditis novo Titulo, (/) prafatione, multoque quam

Apoftatarum confuetum Aíylum. (g) ta Saulisaífe-

prima compleéctebarur, pluribus & gravioribus contu.

meliis.

cle de Davide, cum apud Philiftzos fe recipere coa-

At fuppreffía eftapprobaio D. Damen , ut ei

étus fuit,

nova D. Fan der Cruys Canonici Mechlinienfis , pari-

Novis hisinjuflitiisimpunitare gaudere licuit,

ï;

Inop-

ter Librorum Cenforis, &

preffione occubuit Efpenius per eju(dem (1728.) ane

intolerabilior fubftitueretur.

quidem longe quam p-rïor,

ni curfum, cum82. & ampliusannos vixiflet,

Atca-

Videri vult Editor in Prafatione promittere fe fatis

pitales hoftes id afTequi non potuerunt, ut fidem &aa-

aliqua ex parte publice expeétarioni fa£turum füper ver-

é&toritatem ejus Operibus derogarent, quorum tanrum

bis z Quesuellias £? D. Pan E[peuium &quo longe'du-

cauía eum tam inhumaniter per(ecuti fuerant. . Ejus Tra-

réorzbus acrioribu[/que , qua, inquit, inpriore Editione

&atum De Recarfu ad Principeim anno poft, fingulari

difplicuerant; at eo redigitur haec compenfatio, ut pri-

cum laude appellavit Arreftum Confilii Brabantiz diei

$a dicteria confirmet, & novis aupeat.

Accufat. (c)

12. Maji ann. 1729.

Agebatur de ílatuenda vera no-

Eípenium, cui nihil aliud propofitum fit in "l'ra&au:

done juris poffefforit. — "Tribunal hoc haud credidit id fe

JDe Recurfu ad Principem, quam ut Ecclefiafficum Ovdi-

melius poíTe facere , quam fi locutiones ipfas Efpenii

aem univer[um im Latcorum contemptum adducat j €? ad

muruaretur ex ejus pretiofo Zra&atu ("Tribunalis verba

Ac declarat eodem

Tribunalia Secularia TOTAM Suri[diclionem Eccle

funt) De Recwrfu ad Principem.

fiafficatn transferat,

Unus ritulus $. 7. Capius primi,

tempore euz fibi fuiffe tanti, ut faum effe evedevet tanti

atrocis hujus accufátionis probationem conficit. Ex

Fri defenfionem [ufcipere quem calummofus fomofu[que

hujus Auétoris ratiocinationibus pronuntiari non poreft

Libellus ad. [candatum impetierat , juffo. Filcali Officio

(ut in hoc Titulo legitur ) Swperiores £2 2udices Eccle-

Febraarii die 4. anu. 1728. pro fuo munere quoad. banc

fiafticos fua fepe poteftate graviter abuti, quim ommis Ec-

reimn agere.

elefiaflica . P uvifdi&lio funditus evertatur. (d) Hujus

ÁÀnn, 1736.

Brabantie Confilium rurfus Tra&ä»mm

rei probationes, malo fato nimis copiofae nimifque cer

De Recuv[u ad Priucipem, ad alia omnia ejuídem Do-

t&, quas füoin Opere Efpenius attulerat, ita Anonymi

&oris Opera contra eorum temeritatem propugnanda

bilem furoremque incendebant; ut, fiquidem ei preeíto

fufcepit, qui ea infigni catalogo Librorum prohibito-

fuiffet, inquit (pag. X.) ovis man[uetudo , afivi patien-

rum indiderant, cui Archiduciffae Gubernatricis auéto-

£a , columbe [fimplicitas , pifcis tacituruitas , clamareut

ritas follicite querebatur, ut proprie dicta inquifitio in

lapides in privati bominis intolerandam audaciam , quee

Belgium induceretur.

Confilium S. ÀA, S, in Con(ul-

feditiouem iu[pivat. €? ad Santam Sedem contemneudam,

tatione Januarii die r2. in bunc Catalogum eidem exhi-

centumneliis imnpeteudam €9' deferendam . Principes excitat,

bita, perniciofas ejufmodi. confecutiones fignificat,

Secundus hic Editor haud fatis habet huic Efpeniano

*« Sane, inquit, teftimonium hoc Do&ori Van Efpenio

"Tractatui hanc horrendam notionem affingere , ceteris

?5

debetur, nullum nobis Auctorem füpperere, qui S,

omnibus hujus Doctoris Operibus eamdem fere dicam

,

M. Legalia Jura, ejus Confiliorum Jurifdi£tionem ,

impingit, Ez4uidem videntur pene ommnia eotantum con-

?

Regionum Leges & coníuetudines, contra Romanae

»

filio elabovata fuiffe , «t extremum excidium $S$. Canoni-

Curiz arrogata jura Ecclefia(ticorumque aufa melius;

bus €? Ecclefiaflice Suvifdicliomi affervetur, (e) . Ejus

»

eruditius, accuratius illuftraverit, afferuerit, & pro*

Ecclefiafticum Jus univerfüm , ejus 'Tractatus de Cen-

»

pugnaverit. ,,

Ira Deus eum gloria poft mortem

affecit, quem hoftes omnis Boni ad tumulum u(que

furis, alter de promulgatiorte Legum '&c. potiffimum

perlecutifuerant; itaquefententie , quas isfuisin Ope-

(a) D. Damen in fua approbatione dicebat fe legifle Irenicon

sagna arrenrione , nec ainoré voluprate , ludque comperiffe con-

tinens docirinam folidam zutam, [anam , ortbodoxam atque cazbo-

(f) D. Van Efpenins monet, (in'Tra&G. de Placito Regio, c, a.

$. 4.) quamvis in Operibus du Moulin occurrant nonnulla, qua

licam ; quapropter illud luce publica Digniffimum cenfeo,

cum Exclefiz Catbolice doctrina nou omino convenire videntur ( ea

(^) Eft huic alteri Editioni titulus : Z. B. V. Efpen , propriis

quidem per additas Notes in inelioribus Editionibus emendata ),

feriptis jugulazus , five . Refponfro pacifica dec.

(c) Praf. pag. VIII,

ifdem tamen Jurifconfultos utiliter admoduim uti oP fummam in

wrroque jure, uec ngn in patriis eeufuetndinibus ds* méribus peritam

(d) lbidem pag. IX.

&reruditionem.,

( ) Ibid. pag. 51.

(g) Pag. 6o.

. Fita Fan Efpan.

G 2

»

ribus

$2

ViTA D. VáAwN EsPEN,

ribus defenderat, de oinnibus ad earum infamiam col-

tinet auétorirataum quäe in Textu Gallice feu Belgice

latis conatibus triumpharunt.

pro exemplari afferuntur ; Collectionem altera Excet-

torum 23, qua in 'Fextu tantum laudantur.

ARTICULUS XVIEL

- Gilles Denique impretffit eodem ann. 1700. Lovanii,

Volumen 3. in folio, eadem forma, eodemque cha-

De Supplement.(wi ad SJ'us Ecclfiaflicum | Univerfum

ra:terequo volumina de quibus diximus , duo prodie-

C9'c. &2 de compendiario i. Gratiaui Decretum . Com-

rant. Volumen hoc Collectioni conftabat Opu/culorumm

"entario.

plurium D. Van Efpen, qu& jam feperatim in lucem

venerant, fed qua Auctor ad. hanc novam Editionem

Oftulat temporum.ordo, utagamus hoc loco de his

vevifit €? auxit; eawedecim numero fünt; e quibus ta-

P

duobus Operibus, alibi licet rerum ordo nos ad ea

men Éditor fuo Volumini non inferuit Opera tria quae

revocet, ImprefTum utrumque Parifiis ann. 1729. apud

fequuntur, etfi jamtypis tradita, videlicet: Zxaatum

Sacobum Fincentium , cum . Regis privilegio.

Primum

bifforicum €?. Canouicum de Canonibus €?c. impre(fum

celebris D. Novet Advocati Cleriapprobatione; . Janua-

ab ann. 1693, Di[fertationem Canonicam ad Legem 7'u-

De eo dixi

rii die 2. ann. 1729. data munitum erat.

liam de Ambitu, [ive de vetita officiorum venalitate, im-

mus Artic. IX. rationem reddentes magni Operis in

preífam propugnaramque in Thefis modum Maji die

fcripti: 9'us Ecclefiafficum umiver[um , cui Supplementi

27. ann. 1700. denique Concordiam Immunitatis Eccle-

locofuturum erat.. Id unum addimus in prafentia Edi-

fiatice &2 uris Regii &?c. Poftremi Scripri hujus ap-

torem neglexiffe nonnullis additionibus nonnullifque

robatio ad ann, 17có6. diem 2. Martii fpeétar, hac po-

E

fragmentis uti, quibus ibidem locus effe debebat, qua-

ftrema Colle£tione Operum Van Efpenii privilegio Ca-

queinnovo Supplemento ad varias E(penianorum Ope-

roli lI. firmata, die 6. Maji anu. 1696. cui privilegio

rum Colleétiones occurrunt.

4

adfícriptum tempus dubio procul Editorem impediit,

Brevius Commentarium, füper Gratiani Decreto,

quominus ederet horum trium, quae diximus, Ope-

die r, Juliiann. 1728.a D. Zerraffonio, Parifienfis ejuf-

rum pofteriora duo qu& non nifi prope biennio poft

dem Parlamenti celebri Advocato, approbatum fuit.

illud privilegium typis edita fuerunt, — Quod attinet ad

Hujus poíterioris Operis Approbator alter haberi po-

tertium videlicet, Zradatum bifforicum &9 canonicum

teít D. Parletius , Babylonis Epifcopus.

Ei Van Ef

Juper omnibus Canonibus , .de quo fit in privilegio ex-

penius manufcriptum hujus exemplar, tanquam Cen-

preffa mentio, quemque jam annus 1693. publicae luci

Ífori exhibuerat, cujus in re Canonica eruditiogetn, fé-

dederat, non alia nobis occurrit caufa qua eum addi

dulitateg , vima & moderatiouem admirabatur. —| Vid:ri

vetuerit, quam voluminis moles, Extat in hoc poftre-

mo volumine rerum 'Tabula:

poteft in Refponfionibus ^4zimadverfiones conjunctas

que in prjoribqs duobus

babentibus quas hic Praful ad Efpenium mifit, quanti

defideratur.

faceret Opus hoc.

Harum adnotationum plures fuum

. En indicem Opufculo

rum 13'4..,c;1uæ in hocgö. volu-

in ufum Efpenius contulit, atei fortaffe ceteras expen:

mine continentur,

dere & evolvere per tempus non licuit. . Uturres ha:

1. D

1

*

ffertatio Canotica de Peculz'aiitate in ]i?elz;gione,

1

;

beat, in Litterarum Efpenii ad Varletium ferie, hujus

9^ Simonia circa ingve[Jum Religieuis,

Praefulis animadverfiones occurrent, quas Doétor no-

3. Findicie Dif[ertatiomis. Canonice .de

«

*

'ecul; ecc;

fler inter ceteras non adhibuit.

"Appendix duplex ad Findicias Differt. Can.. . .

tatem & ad rem.

:

m

j

Ea faciunt.ad curio:ü-v

e

3. Brevis Refponfio ad ea qu& objiciuntur. Differtatio-

Supplementum ad

jusE

cclefiafticum univeffum-, fu-

zi Canonice de Peculiavitate £9c. . ( contra

*

P. Clenaerts).

4. "dpologia (contra P. Defirant).-

perque Gratiani Decreto Commentarium , rurfus im.

preífa fuere. Colonie ann. 1732. apud Viduam JZill.

$. Peculta &?c. (contta eumdem) cum duplici "p«

[

Metteruicb qui, triennio ante, nova Efpenianorum

pendice &'c.

Hac Opera

Operum Edironis expenía perfecerat.

6. Differtatio

Canonica de hz,/lituta,üf,. ,Qtfiriis ano-

duo rurfus hac oblata occafione approbavit D. I. /Veu-

micovum 3 'c,

wian , Canonicus, Archipresbyter, Librorum Cenfor,

7. Di[fertatio Canonic

de'/lor:'ca de Horis. Catonicis.

gc.

& Colonienfis ele&toris Ecclefiafticus Confiliarius. Ad

novi Supplementi frontem occurrent approbationes D.

. $. Tvaclatus de i

monia circa. Bme(ïcïd » adinin. Sa-

crain. €8c. |dem de Penfionibus Ecclefiafficis. -

Tevva[Jomi ,. & D. Neumanii omiffa per ofcitantiam in

Editione.Operum Efpenii ann. 17;3. Hujus nimirum

9. Differtatio Canomca de Difpenfationibus, prefer.

po(trema Editionis rationem reddentes agemus de ma-

tim Matrimomialibus,

no in Canones Commentario , nonnullifque Scriptis

1o. Zralfatus de juve. Pavochorum ad Decz'ma: e

Oblationes, &? de competentia Pafforali,

aliis in »haq Editione primum Editis..

ir.. Dillertatio ad &

egulat ; ln dubiis femita tutior

ARIICULUSXVIL

eft eligenda &c.

-

I2. Expoj[itio

Regule urir: In pari delicto: vel

CAUSA, MELIOR EST CONDITIO POSSIDEN-

.DeAVm)fz'i: Editiouibus Corporis Operum Fau Ejþekiz'.

TIS.

3

13. Repagulum | Canonicum advevfus mitniam . exem-

» Editio þrz'äm Lovaniz'"c's' Bruxellis aun. 1760.

ptiouum a yurifdi&iom Epifcopovum extenfionem.

Ditio primä Sturis Ecclefiafici umiverfi D. VanEf-

LE

pen concinnata eftann. 1700. Lovanii apud G.

: Editione:» Colonie aun, 1702. &? 1709.

illelmuin Stvyckwant , & Bruxellis apud .Frazcifcum

T^ Serílesens, duobus voluminibus in folio, parva char-

l. Hec eadem Opera rurfus im*preffa fuere Cöla-

ta.

Extat in ea fummarium privilegii Caroli II, Hifpa-

ni& an, 1702. Colonienfis Editio hzc omnino Lova-

niarum Regis ,. Principis Belgii, dati die 12. Septem-

nienfis ann. 1700. conformis eít, "'ra£tatum numero &

bris ann. 1698. approbatio D. Joannis /e Zeau Parochi

ordine, nifi quod Differtatio a Legem S'uliam de /4tn-

Decani S. Adalberti Leodienfis & Examinatoris Syno-

bitu €?c. qua in Editione Lovanii ann. 1700. defidera-

dalis, diei 12. Novembris ann. 1699. & alia D.

rgol-

tur, huic Colonienfi ann. 1702. ad voluminis calcerm

di Cuyper Canonici Cathedralis Antverpienfis Ecclefiee,

inferta eft. Ei pariter addita eft Opufculorum Latina

Librorum Ceníoris, diei 26. Maji ann, 1700. Editio

verfio que in Opere, J'us -Ecclefiafficum suiver fun,

hac bene admodum elaborara eft, ficharram, fi ty-

Gallice tantum aderant, quaque fuis fingula locis in

Operis corpore pofita fünt.

pos, ficuram fpectes, Se fiftunt ad 2. Voluminis cal-

-

cem Appendices duaz ; prima Latinam verfionem con-

Pro-

Liseig ll. ÀÁkgTiCUrUs XVIII.

d

33

T

— Prodiit eorumdem Operuim alterà Editio Colónie

miunitate locali feu de -4fylo Ecclefiavum tyc. PræFätione

ann. 1709. ad ejus normam qua in eadem Urbe ani.

& Monito caret.

Alibi vidimus (4) Opus hoc ann.

ill'

1702. elaborata fuerat, & magno Tractatu Hiftorico-

1700. elucubrarüm fuiffe, nec alia de caufa Van Efpe-

d

Canonico fuper Canonibus, ann. 1693. in 4. primum

hium ab eo tunc emittendo abítinuiffe, quam quia Go-

&

imprelfo locüpletata. - Poftremus "Tractatus hic in Edi.

vartii Opus quod ia eo impügnabat, quin nominaret,

tione ann. 1709. pag, circiter 200. compleétitur.

eo contemptus & oblivionis prolapfum erat, ut expe-

Utraque Editio elaboreta fuit apud JZzllelim Metter-

lire non videretur illud é meritis tenebris vel per con-

ticb , Superioribusannuentibus. Editionem ann; 1709.

*

MR

futationem eXtrahi.

comitatur peculiaris approbatio D. Zroutwer 'Theolo-

- H&c ann. 1721. Editio fronti fimpliciter infcriptum

gie Doctoris, & Librorum Cenforis, datà Junii die

prafert; Lovani ann, r72 i, cim appyobatioe £ per-

12, ann. 17608.

sn[[|u Superiovum. — Vulgo creditur elaboratà Aorboma-

:a;l:

In hac Editione ad finem Operis, S'us Ecclefiafficuin

£1, non autém Zovanii, àtque ita quidein nos eam de-

l

utiverfumy occurrit rerum Tabula qu& nec in Lova-

fignavimuüs; quoties de ea dicendi occafio f& nobis ob-

nienfi ann, 1700. nec in Colonienfi ann. 1203. Editio.

tulit, Ea conficit duio juftàe molis Volumina zz folio,

-

pibus exi&ebat;

grandiore chartà, & nitido chara&tere. — Conftat pag.

924. Volumen primuüm. . Voluminis Il. elementare$

le

Tä

Ediiio Lovaui '('Ro't'quagi)' atü. i*àt.

littere rédeunt oties, illudque ócnino paginas circi-

ter centum füpra mille complectitur,

:

Iil. Quee ànn.. 1721. prodiit Editioy cüm ob alia,

tum ob id füperioribus de quibus hactenüs praftat,

Editio Cologi& aün. 1729.

quod eam revifit, correxit, & auxit Aütlor. Conti-

à

net i, Opera omnia qua vidimus in précedenti, at

IV. Colonieníis Editio àtn. 1713. fpectatur ab Ephe-

cum additionibus & augmentátionibus ad eorum non-

meridis Doctórum virotum Auctore, ranquam oprimá

nullaj 2. Opera pluraante eas priores colleCtiones im-

Ceterarum orminium que eárn anteverterant.

ld extra

|

preffa, quaeque eedem omiferant; 3. alià Opera dein

omnüeri controverliam eft, nullam faltem ea curmula-

Ceps elaborara.

In ea ergo de 'ure Ecclefiaflico unioer-

tiorém effe, Ejus Volürmina tria fünt z2 fo/io, tàmetfi

Jo Traétatus novis pluribus atimadverfionibus & au-

laudatus Ephémeridum Scripror duo tantum numerert,

E

&oritatibus auctuseft, qu& proinde feorüm pofita fünt

Ut integra Editio fupperat, eidein addendá funt etiam,

l

ad Voluminis frontem hoc ntulo: /242e2424d 225 Ec-

Supplementum ad us Ecclefiáficimn univevfum , & bre«

clefiafficum umiverfum, — Jam Appendices duie quce Juris

ve Cominentavium Decreti Gratiani , apud eumdem Ty-

Ecclef; univ. finem in prioribus Editionibus excipiebánt,

pographum ann. 1732. impre(fà quae períceque cum 3.

vifze funt loco fuo ad Lectoris commodum Textui in-

Volumine connexa comperiuntur..

ferende, Extat etiam in hacnova Editione rerum Tà

Hane Editionem. Auctor ( Guillelmü$ Àetrergich

bulaà, ad 7us Ecci

ejufque Glii) in fronte tanquam tertiam in Germauniá

Lovanienfi.

efiafficum univerfimn, qua& deerat in

confectam ànnuntiat,

Eám addit aliquibus additioni-

. Quoad Opufcula peculiaria, priora tredecim funt

bus & correctionibus, Latinàque praterea nonnüllo-

eadem eodemque ordine atque in Editione ànn. 17co.

Redacte fo

rum Opufculorüm verfione locupletatam e(fe quas in

quam Gzlles Denique Lovanii perfecerat.

fuperioribus Editionibus Gllice tantüm extant. — Air &&

lum fünt ad unum eumdemque titulum . Diffoyzatio &

illud eamdem vezuffiorér effe quàm Belgicari (quod

sg

Explicatio Regularum duarum ]uris, qua fuum utra-

nobis non omnino verum viderur, quoád eam qua

que titulum in Editione Lovanii feparatim obtinent,

ann. 1260. Lovanii, rnultoque minüs quoad aliam quaé

^ H&c Opufcula tredecim, Differtatio Canonica ad

ann. 1721. prodiit); Id etiamn anitpadverti vult, (e

Legem Juliam de /4mbitu &?c. & 'Tractatus Hiftorico.

quo füam commodiorem redderet, inferuiffe ( Corpo-

Canonicus zz omnues Canones: Conciliorum &c, confe-

ri Juris Ecclefiaftici univerfi tantum ) Opufculá quaé

quuntur, addita, in horum r ;; Opufculorum gratiam,

rerum Tabula,

Auctor in prioribus Editionibüs ad Operis calcem rea

miferat. Hic idem ordo quoad Opufculà occurrit in

raétatus quinque qui füb(equüntur, huié novae Edi

Editionibus Colonienfi ànn. 1702. & Rothomagen(i

tioni additi fünt, nec in preecedentium ulla exhibentur.

ann. 1721. At poftrema ànn; 1753. Editionis Auétor,

Primus eft T'ra&tatus De Promulgatione Legum £?c. &

rebus in priftipurn ftatum reftitutis, Opuféula hac ad

de Placito Regio &?c, lbi enuntiatur tanquam altera

Ecclefiaftici Juris unuumquodque Volurmen retulit, ad

Editio (4); eique preponitur Prafatio, & D. Fier-

quod referuntür,

^

lazd Confiliarii Confilii Brabantie & Cenforis Regii

]am vero Efpenii vatia

Ó

)pera iri Colonienti Editio-

approbatio,que in Editione Operum Efpenii anri. 125 3.

ne hunc ordinem occupant.

dubio procul per incuriam omiffa eft; Nonearh novi

Volürmetn primum cónti-

net Juris Ecclefiaftici univerfi partes tres, Volumen

Supplementi Editio prateriit, ubi unà curn aliis non-

alterum compleétitur Opufcula tredecim qua extant i

nullis Opufculis ad frontem extat..

Editione Lovanii ann. 126&. in eümdem ordinem di-

i's Ec-

"Tractatus alter additus eft Cogcordia Iumunitat

gefta. Hee excipit Differtatio ad Legem Shuliami de

clefiaice &9c. Eft hac fecunda pariter ejus Editio,

"inbitü €?c. & alia de priffipis. Altarium &? Ectlefia-

Prima erat in O&avo ann. 1700, cum approbatione M.

rüm incorpoyatioiibus €r'c,

Hac Opufcula i. id con-

À. Eyben diei 2. Martii ejufdem anni,

ficiunt quod Editor fuüz

collectionis IV; partém appel:

Tractatus tertius eft de Cezfuris Ecclefiaflieis 7v

lafs

In V, parte liuic fecundo Volumini addita conti-

Erat hac Editio tertia quze iti publicum emittebatur,

netur Zra&atus DiffoVicus & camoticus füper Coucilio:

Prima peracta fuerat in 24. anin, t

709. Ei tertia* hec

3

vum Caiosibus, ann.i693. primum Impre(Tus.

ceteroquii àdamuffim congruit.

Opus quartum Editioni ánn. 172 t, additum Differ-

olumini tertio initium prabet "Typographi ad

Le&torem Admonitio, a quà (atius fuiffet eum áb(tine-

tátio eft: DIE PRISTINIS ALTARIUM ET ECCLE-

ré. Nimirüm Lectori fignificatum vtlt, quod, abfo.

SIARUM INCORPORATIONIBUS ET DONA-

luta; inquit, Editione, ab amicorum uno qui fe 'Theo:

TIONIBUS &c. impreffa primum ann. r711. cum ap-

logum dictabat, audierat, Ja&atus hic "Theologus in

probatione Prioris & ftri&tee Facultatis

Juris L-'oVanii,-

data eodem anno, die 22. Januarii;

ea etàt fententia in Efpenianis Operibus occurrere qui

dern multa utilia que vix, inquit, alibi itüivenia$, non

Exhibetur. ibidem Scriptum quintum tanquam tünc

deeffe tamen aliqua que T'ypographo, poft àmici Io-

primum publici juris fa&tum. — Eft hoc Diflertatio Ca-

noniea de /nterceffione Epijcoporum proveis, &2c. de Im-

nitüm, notare placet tanquam do&£rigam sos fastam , 9s*

qu& partis, Pontifici Ecclefi&que pridem infen[, fu.

(4) Editio prims eonfecta fugra*t in 4 Bruxellis ann, 1213;

am pecue«

df"'", rédoleast, Hic incoufultus Cenfor nall

liatem

$4

ViTA D. VaN ESsPEN,

liarem fententiam defignat; addit tamen fe, eo ipfo

(;*) Nifi de fide & integritate Scriptoris hu;us Vaa

"Theologo hortante, id fibi confilii capiendum credi-

Efpeniane vitae conítaret, facile fufpicari poffe-

T

diffe, ut fuze Editioni judicium fübderet, quod Cardi-

mus ilum vel diligentie peperci(fe, vel veritati

nalis de Biffi Meldenfis Epifcopus de Efpenio tulerat;

defecife, vel deceptum ab aliquo cui erat cordi

ut venegum [iue antidoto mon propinetur,

Editio Parifienfis, titulo Lovanii 1753. in. cujus

Hocarrogatum antidorum quod ipfum

Lectores plu-

laudibus totus effe videtur, rem omnibus noriffi-

restanquam verum venenum ípectaverint, paginarum

mam ignoravilTe.

Poft Editionem enim pri-

aliquot celebris Inftructionis paítoralis Cardinalis de

mam Venetam, qua BDalleoniana eft ann. 1732.

Biffi, ann. 1722. Parifiis impreffae excerptum e(t, — In-

nomine Lovanii, fecuzda. vulgata eft ann. 1793.

ftructio hec jam tum ab infigni Magiftratu ( Abbate

deinde ferfia ann. 17f1.

quarta denique ana,

Mengui) apud Parifienfe Parlamentum denuntiata fue-

1759. in qua omnia quecumque Van Efpenii ex-

rat, tanquam do&hrigam contiuens ei quatn. Gallicanus

tabant Operain feptem 'Tomos in Fol. diftribu-

Clerus profitebatur , oppofitam. juvibus &2 incolumitati

ta funt ; "Tomus quippe Septimus complecte-

Sceptri contraviam &gc..— Eam eodem tempore confuta-

batur Opus Pofthumum Van Efpenii, quod. X

runt fex e celeberrimis Galliarum Epifcopis, in Ref-

feparatum conceffum fuit, ut nunc quoque con-

ponfione quam Ludovico Regi XV. obtulerunt, Hac

ceditur.

llla porro Editio ne uno quidem apice

diffimulare Colonienfis Typographus, ac fibi tempe-

in integritate autographi Van Efpeniani differt vel

rare non debui(fet, quinfaltem Juri(confulti Belglci ad

ab Editione Parifienfi 1753. vel a quavis alia, fi

hoc Prafülis de Biffi judicium ann, 1724. Refponfio-

excipias notulas quafdam aliena manu affutas, &

nem afferret,

Ita fcilicet Leétori confüluiffet, ur de

fape Proteftantium Scriptorum auétoritate fulci-

hujus cenfürge vi & eequitate judicare poffet; ac per-

tas, ac nonnullas Gibertianas obfervationes Gal-

lico idiomate exaratas diverfis Gailiarum Provin-

fpexiffet Efpenium adeo de fua ipfius innocentia con-

victum fuiffe, ut injuftam ditamque rationem qua a

ciis peculiares quas D. Gibert confecerat, ante-

Prafüle de.Biffi habebatur, intelligens z azimo baleret

quam prodiret Opus Van Efpenii Pofthumum, in

iu eumdem Prefulem apud Pavifienfe Parlamentum age-

quo, ur ipfe Editor Parifienfis faterur, Van Et-

vt , abeoque confilio non alia de caufarecetfiffe, quam

penius fufe & diferte agit deiis quae Gibertus qua-

quia Galliarum Aula Parlamentum prohibuit ejus In-

fi leviter attaéta ac delibata indigitabat; alteras ha-

ftructionis cognitionem fufcipere.

rum ut inutiles negleximus, alteras vero ut fuf-

Huic Prefulis de Biffi in Efpen

ium irruptioni occä-

pecte fidei, qua Prote(tantium eft in foro Catho-

fionem prabuerat a Cardinali Noviliacenfi in fua paíto-

lico; & in Jure Ecclefiaftico, rejecimus; neque

rali ann. r719. allarum Canoniíte noftri teítimonium,

ab ann, 1753. quo Editio Parifienfis Orbi innotuit,

quem /apientis Dotloris titulo infipniebat. Hac ergo

fed qua tamen nondum ad fecunda prela rediit,

de re contendunt inter fe Cardinales duo; at quis a

aliquiseas notulas vel obfervationes in dictis Edi-

Noviliacenfi non fteterit ?

tionibus queftus eít defiderari, (uod vero ad

Poft hoc Monitum, & Inftructionis Cardinalis de

Supplementa attinet, qua Van Efpenius ad TJus

Biffi latinum & Gallicum excerptum , Colonienfis Edi-

Eccletiafticum &c, . fecerat, ea ad ejus mentem

tór in hoc tertio Volumine collocat infequentes Efpe-

Articulis Capitibufque propriis, fequenti nec in-

nii Tractatus quinque, quorum priores tantum in RRo-

terrupta oratione, vel perturbato Capitum & Ar-

thomagenfi ann, 1721. Editione extabant ; &ífunt: r.

ticulorum .numero aptatafünt; quod Parifienfis

Editor, ceteriqueipfüm imitati haud praeítiterunt.

Tva&atus de Protmulgatioue Legum $9c. 2. De Cenuja-

vis Ecclefiafficis &9c. 3. De lnutevceffone. Epifcoporum

Quator vero prafíaus Editionibus, nomine

proveis &?c. 4.. Concordia Immunitatis Ecclefiaffica g'c.

Lovanii, addenda eít Quizta hoc ann. 1269.

j. De vecurfu ad Principem &7'c.

publici juris facla,

Venetiarum ,

& Balleo-

Exhibetur etiam ad hujus 3.

Voluminis finem Sup;

niang T'ypographie nomine fubfignata , quz

plementum Efpenii ad fuum Z'us Eccfefiafficum univer-

feprem T'omis in Fol. complectitur Opera omnia

fum, eju(que compendiarium fuper. Gratiani. Decreto

Van Efpenii integra & complera, qua vel in Pa-

rifienli 1753. vel in quavis alia extant, nunc de-

ï

Comtentarium quod ann. 1729. per Vincentium Pari-

fiis impreffum erat.. Pofteriora tamen hec Opera duo

mum addiro Tomo Octavo qui Supplemenutum ad

non edita fuere Coloniz nifi ann. 1732. apud Viduam

varias Colle&lioues Operum Fan Efpenii complc&ti-

Guillelmi AMetterzicb, Superiorum venia, €7 S. M. I.

tur, de quo peculiariter Scriptor hujus Vitee

privilegio. Adeft etiam ibidem approbatio D. I, /Veu-

differit, cujus pace hac dicta funt, ne ex

3402 Doéctoris in Ture, & Canonici S. Severini Colo-

ejus errore, in quem innocenti calamo prolapfue

nie, Ecclefiaítici apud Ele&torem Confiliarii &c. data

eít, Editionum harum numerus aliquem late-

ret.

Augufti die 30. ann. 1729. Hanc fronti inícriptam prae-

fert novum Supplementum ad opera Van Ef(penii, ut

& privilegium Imperatoris Caroti VI, die 24. Maji ann.

Editío Co/onierg/f: ann 1748.

1728, hujus Editionis proprium.

VI. | Extat Efpenianorum Operum nova Colonienfis

Eam ita

Editio Feneta auu. 1732.

Editio ann. 1248. Voluminibus fex in folio.

publicus catalogus nobis indicat, quin ejufdem oculati

teítes effe potuerimus; id unum fcimus adeo exilia e(fe

V. Opera Van Efpenii rurfus edita fuere Venetiis

ann. 1732. at in hujus Editionis fronte legitur: Lova.

Volumina, ut redigi potfint ad 'Tomos tres; quod

opinandi locum prabet Editionem hanc Colonienfi

ziü, fumptibus Societatit.. Eam nos quidem conferre

cum pracedentibus non potuimus, at ad Colonienfis

ann, 1729. cumulatiorem non effe.

ann, 1729. Editionis normam, qua cumulatiffima ce-

terarum erat, elaboratam fuiffe pro certo ponimus.

Editio Lovauienfis ( Par:fen]z':) an, 1753-

Dictionarii Moreri Supplemcntum ann, 1735. certo

. VII. Editio ann. 17;3. quam do&orum virorum

nungatum ait novam. Eípenianorum Operum Editio-

nem Venetiis concinnari,

An Id confilii reapfe perfe-

Ephemeris ranquam poítremam nuntiavit, eít ea qui-

&tum effet, quarentibus nobis refponfum eft nullam

em certe omnium qua hactenus prodiere, locuple-

ejus rei notitiam allatam effe, Fortaffe laudati Dictio-

tiffima (*).

[

narii Auctor deann. 1732. Editioneloquitur, qua po-

l

terat fub prelo effe, quo is tempore hunc Supplemen-

—

.. (*). Latebant doctum Scriptorem Edi,tione's na&ræg

ti Articulum contexebat (*)

. de quibus in fuperiori nota fufe diximus.

Con.

.LisER Il - AR Trcurus XIX.

55'

!

Concinnata fuit,

D. Dagueffóau Galliarum Cancel.

jus potiffimum canonicam eruditionem þlurimi facie-

lario, & D. 5o/;

de Fleuri Procuratore Generali Parla.

menti Parifienfis folicitantibus & faventibus.

Com-

bat Efpenius, eique non femel fuorum Scriptorum re-

cognitonem demandaverat.

D. Joli de Fleuri, Parla-

plectitur juflae molis Volumina quatuor z7 folío; no-

vumque in ordinem digeíta & non mediocriter aucta

menti Parifienfis ad mortem uíque Generalis Procura-

tor fummo in pretio hoc Opus habebat.

eft r. manufcriptis Au&oris Codicibus pluribus; 2. D.

Giberti manu(cripto Codice; 3. nonnullis Przfationi-

5. I !'. "

us, Monitis, Adnorationibus ( & his quidem nume-

,

ro fatis multis; Editoris; 4. novis aliquibus opufculis,

! Confultationes (*)

aliorumque co

mplurium quaz in füperioribus Editioni-

bus Gallice ta

ntum aderant, Latina verfione, genera-

(*) Hac omnia jam in noftra Editione anai r75 z.

1 denique rer

um tabula qua 4. Voluminibus continen-

extabant; fed Bibliopola Parifienfis Opus Potthu-

tur, eaque admodum fufa, accurata, & ad ufum fa-

mum Van Efpenii 'T'omo feparato, ut a nobis

cilima. ^Cererum Editio haec , papyri typorumque

factum eít, edere noluit, ideoque haec alia Opuf-

ratione habita, ceteris omnibus quas eft conífecura,

cula quafi nova, in Opus Po(thumum , quod ran-

longe multum

que preftat; ad ejuíque correctionem

collarum eft cure plu

rimum,

iwummodo Commentarium in Canones [uris ve-

teris ac novi, & in Jus noviffimum compleéteba-

;i

P. Barre, San&te Genoveffe,. Parifiis, Canonicus

tur, ex confultointrufit, ut novum Opus habere

ti

egularis, aliis pluribus Operibus notus, in hanc Edi-

Ccupientes vetera quoque Opuícula illi immixta

onem incubuit eamque digeffit. Id opere fibi fum-

comparare cogerentur.

plit, ut omnia laudata teflimonia cum exemplaribus

conferret; qua vitiofa erant, emendavit, & fapilfi-

A

Ltera que Editionem ann 1753. vlecu.p!et.avit, ad-

"

me Editiones innuit quas Efpenius fecutus erat. Jam

ditio Confultationes novem complectitur , füper

proximus Articulus harum omnium augmentationum

inüaurationum rationem reddet;

Simonia, Difpenfationibus, Litteris dictis Exeat , Con-

curfibus, Portione congrua , Parochorum in decimas

& Beneficiorum unionem jure. Eas Editor tum folum

ARTICULOS XIx

accepit, cum Editio ad finem vergeret, quas proinde,

inquit, nón a

ptius quam ad 3, voluminis frontem collo-

care poruit,

De Operibus in. Editioue a, 1763. prg'munl anpre(frs.

$r

Nulla nobis füppetit hiftorica declaratio fuper Con-

fultationibus fex ex his novem exhibenda; bene vero

MNovus im Jus Canonicum Commeutavius,

fuper tertia, quinta & (eptima veniunt dicenda quaeedam

qua ad curiofitatem faciunt & fcitu digna fünt ipía per

Ditionum omnium qua Editionis ann. 1753. pecu-

contiaent.

fe, magnamque decifionibus lucem afferent; quas eae

ä

Á

liares & propria funt, nulla profecto majoris mo-

menti eft, eamque potiore titulo prafert reliquis fe-

50 IIL

ptem quas antea littereria refpublica po(fidebat (*),

Conj&zlmtib de Parochorum trawsletiome ac de Extat,

(*) Semper eodem pede claudicat di&tus Scriptor,

cum Diecefin mutant.

qui tantummodo Balleonianam Editionem 1732.

noverat, illas vero a

*

onorum 1739. I25 :, & 1759.

norabat. Hic vero Commentarius, qui aliter

Hujus Cm:fultgtioæi: eccafio.

Ó

pus Pofthumumdicitur

» proftat T.Vll. Dalleonia-

Onfultatio a Van Efpenio pluribufq-u'e Lovaniá

ne Editionis.

IC

Doctoribus die 23. Julii ann, 1697, fubfignata

qua inter Con(ultationes novem de quibus modo dixie

quam Commentar:

i im Canones f)'z)rz'! veevit ac uovi,

mus, imprel(fajam fuerat ann. 1698.latina & gallice, in

& in us moviffimum. Novum Opus hoc compledti-

litis T'abulis qua ei occafionem prabuerat. Nobis ex

tur totum Volumen tertium nova Editionis, & quarti

horum Scriptorum uno compertum fit (4) eam edi:

paginas prope 200. Fatetur Editor extitiffe jam in prio-

tam fuifle pro D. Petro Zaz Eesbecke, e Meclinienfi

ribus Editionibus haud mediocrem hujus novi Com-

Diccefi, qui in ejufdem Dicecefeos gratiam Presbyter

mentarii partem in Tractatu hiftorico & canonico ann,

initiatus , ibique per aliquod tempus verf(atus, quin eum

.* — F COR

X633. primum impreífo, 1n iifdem etiam occurrit

ommentarius in Gratiani Decretum aun.

proprius Epifcopus ulli muneri addiceret, primo Vici

1729., typis

Helver[eel , àin Gandavenfi Dicecefi, tum Urbis Cortra-

editus, & Di[Jertatio de difcipline veterum

Canonum fta-

lilitate, que Thefeon inmodum ann.

ci in Dicecefi "'ornacenfi Parcecias obtinuit, quin fui

I696. prodierat.

proinde Archiepiícopi vel confenfüm vel £xeat füfci-

At certum femper indubitatumque eft novum Com-

pere juífus effet,

Poíteriorem tamen hanc Pareciam

mentarium multo füfiorem effe quam quidquid innui

accipere noluit, nifi ea conditione, ut fibi integrum

mus, quemadmodum Editor animadvertit ; inhoc Au

effeteam deferere, cum ita expedire credidiffet, at in

&orem protuliffe admodum graves additiones & fup

fuam Diccefin rediret; & D. de Choifeul du Ple(fis-

plementa; plures etiam correétiones qua contemnen

Praslin tunc Epifcopus TTornacenfis conditionem hanc

de non funt, adhibuiffe; in primis vero cuique Con-

acceptavit.

cilio cujus Canones explicat, addidi(fe Differtationem

hiftoricam qua peculiares ejus celebrationis caufas ex-

Decembri menfe ann, 1696. Capitulum S.. Michaelis

& San&cte Gudule Bruxellarum, auditis meritis D,

ponit; quod lucis multum ibidem prafert,

Van Eesbeeke, magni(que bonis que in Urbe Cortra-

Opus hoc eo majoris moinenti eft, quod poftremus

co per ejus minifterium Deus perficiebat, revindican-

eít ejus Auétoris ftudiorum fructus; quod quafcumque

dum credidit ob Mechlinienfem Dicecefin Operarium

novas notitias & nova lumina in dies (ingulos acquire-

qui ad eam fuapte natura fpectabat ; eumque, die 23.

bat, in illud contulit; quod per annos amplius triginta

ad ejus perfectionem defudavit; quodque illud adhuc

menfis Decembris ann, 1696. una propemodum voce,

ad Ecclefie (us Plebanatum nominavit

; qua prima

in textorio, prope dixerim, pralo detinebat cum eum

Bruxellenfis Urbis Parcecia eft,

Deusterriseriput. — Limarunt duo feu tria

manuftcripti

(4) Refpoufio ad Motivum ]

Ly'is canonici ,

latino fermone ty-

Codicis loca D, Varlet Babylonis Epifcopu

Ss, & D. de

pis edita in Petrum Vau Eesbecke

&** L«odii apud Et-Hoyou;:A

Wynants Sanéta Gudulg Bruxellarum Canonicus, .cu:

Bibl. &nn. 16? (5

D.

$6

ViTA D. Vawx ÉspeN.

Ur

D. de Pracipfiuo, tunC.Archiepif'copug Mechlinien-

rantur. At hec difciplina , f'ubldit., quoad Parochosnon

fis, initio quidem hanc electionem probare vi(us eft;

viger; quamvis enim Epifcopi, ut ab uno ad alium

fe

fe

nihil oppofuit faper Electi feu doctrina feu moribus;

Epifcopatum transferantur, difpen(atione opus habeant,

non eamdem tamen poftulat ad Parochorum translatio-

eum paf(fus eíte juridicis formis poffeffionem inire; cer-

tum quoque effe voluit fore, uteum ipfe lubens libéns-

nem prafens Écclelie difciplina, omnium Epifcopo-

que füfciperet; at eodemtempore ab eo poftulavit, ut

rum mos unanimi(que confenfus. Erat igitur ufurpa-

"'l'ornacenfis Epifcopi Litteras Exeat dictas afferret. ei-

tio per Epifcoporum quatuor aut quinque privatam

au&toritatem renovari veteris difcipline caput hoc

que Zfa, vel utin Belgio dicitur, agimarum onus con

f

cedere recu(avit, quoad illud Exeat & veniam ab eo

quod non amplius ex pluribus jam fzeculis fervabatur,

quodque reítitui non poterat, quia graves in Ecclefia

Epifcopo obtinui

A[Tet-, ut Cof;racen('em Parceciam di-

mitteret.

turba excirarentur. Krat etiam abu(us pravior in hoc

Erfi nulla lex poftularet, ut D. Van Eesbeeke hujut-

admodum prapoftero Bruxellenfi Coetu qui habitus

modi conditioni fe fübderet, operam tamen dare vo-

fuerat abíque ulla Principis venia, ad quem nullum fe-

luit, ut hoc Exeat obtineret.

At id ei concedere novo

cundi Ordinis Membrum accitum fuerat, cuju(que pe-

culiare Statutum non modo non rite & cum Principis

*T'ornacenfi Epifcopo non placuir. '1n hujus recufatio-

nis confecutionem , dubio procul ex condicto cum

Placiro enuntiatum erat, fed omnino delituerat, quod

Mechlinienfi Archiepifcopo; Praful hic pofterior im:

ab Archiepifcopi Fifcali in Motivo Zuris contru Van

pediit, ne Van Eesbeeke pacifice (uo novo Beneficio

Eesbeekium e latebris erutum fuit.

Id vero huic no-

rueretur, ejufque functionesobiret. At cumlhaec agen-

va Sancltioni peculiare erat, quod Coetus eam fibi unam

di ratio effet pura putaque faéti via qu:e nullius Legis

folicitudinem tribuens , utimaginarium nefcio quem Ri-

auctoritate fulciebatur, quamque ju(titiae Tribunalia, ad

gori(imum evelleret, incidébat ipfe in veri nominis ri-

"—— ——Á— QG — VR —? gES—UU-QN æ

üelatas querelas , non reprimere non poterant, Archi-

gorifmum, difcipling veterem quamdam legem red-

epifcopi Confilium eum impulit, ut poft aufum Legem

integrans , quz, prout eo tempore fe res habebant, nec

ederet, qua indigebat, ut probaret neceffitatem £xeat

erat ufui, nec effe poterat,

[d nimirum propofitum

quod ex- menfibus pluribus a Van Eesbeekio poftula-

erat, ut non vetus quidem difciplina reítirueretur, fed

bat.

Id nimirum executus eft celebris Coetus qui non-

novum porius fülcrum Epifcopalis dominationis fytte-

numquam Provincialis Concilii titulum tribui placuit,

mati quareretur,

Aprilis die 22. & 23. ann. 1697. Druxellis habitus (4);

in quo Archiepifcopus, una cum Suffraganeis quatuor,

Detifio Coucili Brabantie fupy Efpeuii

& D. Steyaert Vicario Apoftolico per Sratutum edixit

Cou' ultatiene.

« nulli Paftori feu. Parocho licere. Parceciam deferere

remum

ponfam femel addiderat, ut ad aliam, &

III, Suas Van Eesbeekius querelas ad Su

ORE T UET v

» quam fibi fj

&obris

» quidem inalia Dicecefi migraret fine confenfu &

Brabantiaé Confilium perlibellum füpplicem,

$» commendatitiis . Litteris: Ordinarii. , . Nova hec

die quinta ann,

1697.tam contra períonalem inju(titiam

fanctio, fiquidem legitima fuiffet ipfa per fe; retracti

quam ipfe ob negatas Litteras 7/a fübibat, quam con-

vam vim quoad Van Eesbeekium obtinere non pote-

tra generalem Conftitutionem detulit, per quam Bru-

rat, aut Tornacenfi Dicecefi legem facere, cujus Epif-

xellenfis Ccetus earum Provinciarum Subditos adigere

enfem Ccerum tanquam Membrum

voluerat, ut beneficia ibidem fibicollara'acceptaüdi ve-

copus ad Bruxell

/non pertinebat.

Eam tamen Archiepifcopi Fifcalis op.

niam ab extraneis Epifcopis obtinerent; & id quidem

ia prajudiciurn juris patronatus tam ad

Priacipem ip-

ponere Van Eesbeckio non deftiüt in Motivo J'uris,

&tanquam pr

gcipuum fundamentum proponere nega

fum quam ad ejus Sübditos pertinentis, — Haec Suppli-

tmn

tionis 7/a, -in qua Praful perfiftebar.

Quamvis Ees

catio fignificata fuit Archiepifcopo, ealege, utad ea

beekiinegotium , &ejufinodi legis in eum neceffitas ad

refponderet ; at Prae(ul Ecclefiafticas limmunitates, &

eamdem Ítatuendam potiffimum permovi(I:t, faten:

Sacularium Tribunalium in ejufmodi negotiis incom-

dum tamen eft eorum confilia qui ejus primarii promo:

petentiam pratexens fàtis fe facere credidit, Adverten-

tores fuerunt, multo longius fpectaffe, — Auctor Motivi

tiis duabus exhibitis quas Brabantiae Confilium exceptro-

juris Bru

xellenfem Cetum ait ira. ftatuiffe, ut Ecclefice

nis declinatori loco habuit; deiude vero per definir i

doctrine

,

eg difcipline con[uleret; videlicet, quae hujus

vam Sententiam , Martii die 22. ann, 1698. editam vo-

ufione exclufum haberi 5 Pje-

Scriptoris locutio eft, ut impediret, ne Janfenifmus &

luit Archiepifcopum a re/po

banie S. Michaelis €?. San&àà Gudu

le poffejffonem Van

Rigorifmus, fictitia nomina, latius ferperent, in quae

füas praecipuas technas Coetus converterat; feu potius

Eesbeekio fervari, mandarique Archiepifcopo, uf de

non alia mente Decretum hoc editum fuerat, quam ut

medio tolleret owme litigium & impedimentum quod

ftruxerat in Plebanum per recufationem cure anima-

ejus Prov

incie Epifcopi omnium bencficiorum obfío-

luti Domini evaderent ;

ut iifdem liberüm effet in om-

vum, fub pretextu. Litterarum Exeat,äf;u coqunfus

nes Ecclefiafticos f(üpremam dormninationem exereré;

*

Epifcopi oTornacenfis (/).

wt Capitulorum , Monafteriorum, Laicorumque & Éc-

Concinebat cumu

latitfime Sententia hec decifioni

clefiafticorum Patronorum jura, quibus Parccie non

Van Efpenii, Julii die 23. ann. r697. exhibite , quod

deerant; quas conferrent, inutilia redderentur; ut hu-

diximus, inter acta proceffus, & a feptem é praecipuis

is Canoniítis fubfcripre (c),

jus deniqu

enova legisvi, novi Formularii loco quod

Lovanienfis Univerfitati

[nnocentius XII. Februarii die 6, ann.

1694. edito Brevi

quos intef erant ii ipfi q

uibus Mechlinienfis Archiepif-

ab omnibus faltem Paftoralibus muneribus

fupprefferat,

copusapprime fidebat. Porro quo |plus libertatis Con-

arcerentur exteri omnes

Ecclefiaftici qui minus hujus

fulentibus fervaretur, impedireturque, ne quod prz-

ne qua preventio veritatem inobícurare

judicium,

machina;io»nis' Au&ozjbus probapcnmr.

poífet, atque adeo ne q

uis fübeffet eorum exprobatio-

io timeri potuifTet, id confilii

£? Epifcoporum tra;):lationem

nibus quorum exacerbat

i »Parocbjaruvm; inier

! Adi ct(z'mml.

captum eít ; üt fidis nominibus ex perpetuo Fori &

, W. San& v inq.uif Van Eesbeekius in füa ad Motilvm-n

(^) Vide Sententiam hanc,

quam lste patet , in Defenfione Pa.

floris San&e Catharinz Bruxellarum. &c,

"Append. Monum. XLI.

ju

ris Adverfariorum Replica, Parochorum translatio-

, (c) Cur ann. 1697.

Jul..23. Confültatio a fex tantam DoGlori-

nem Próhibent veteres Canones,

quemadmodum etiam

in Editione ann. 1753. haud nobisin com-

bus fubícripta occurrat

Ex his quoque

vetam, & multo quidem acrius, ne Ep).i(;'copi tansfe-

perto eft, Occurrunt

feptem in Edit. ann. 1698.

feptem, duo (nempe DD.

Bovigii , feu Boucby, & dela Hamayde)

in Editione ann. 1753. evanueru

nt; atfuffe&dtus

eft

0" (4)H

ujus Ceetus aCta päch*liafirer exhibita videri poffünt in Ma

[ Nicolaus Bones

numenutis a

onjus nomen in prima Edisione non extat,.. -- ^«

d Hifloriam Univerfisasis Lovanii , cap. 11. n. 61.

Uni-

^

—

II

Lanrn Il.

AngTicurnus XIX.

37

Univerümtum»-ufu, confuülerentur. Titius fignificabat

Prefülis contra Oratorii Congregationem occupatus

animus, intimumque cum Jefuitis eju(dem Congrega-

,

Van Eesbeekium , Epi(copus Atrebatenfis Mechlinien-

fem Prafulem, Dicce(is Audomaropolis Gandeven-

tionis inveteraris & pertinaciffimis hoftibus feedus jam

H

innotefceret, ejus nominationis nuntius propofitam

l«

fem, & Epifcopus Bononienfis Tornacenfem.

unionem disjecit; cui un

us Magni Vicarii con(eafug

le

deerar,

Ex Mecblimigufis dv

ebiepifcopi pavte in bguc vem

ócvipta,

ä. Vo

! IV.VMotz'zgum juris, in Mechlinienfis Archiepifcopi

favorem editum fal(is placitis, & peculiariter principiis

Coufultatio fupev ufu juris Patrouatus per Principes uon

Catbolicos.

ei juri contrariis infartum erat, quo temporalis poteítas

í| —2 & 4 -"

gaudet, ut in Ecclefiafticorum Judicum plerifque re-

primatfacti vias, impediatque, ne fuisinactis violent

ffl&i expofitio.

Ecclefie Leges & Regulas quarum Principes

eorumque

Hoc juris

Uod in Confültatione VII. a DD. Van Efpenio

Miniftri cuítodes & vindices e(fe debent

I.G

Motivum (ecuta eft ad Eesbeekii Refponfum Replica

& Bauwenfio Juris Doctoribus, Julii die 23.

ann, 1714. fubícripta hiftorieum eft, ad curiofitatem

(a), eadem placita continens confirmansque. Ejus au-

&or Govartius, Magni Confilii Mechlinienfis Confilia-

facit magnique eft ponderis ipíum per fe, eorumdem-

que decifionibus lucis non parum affert. Agebatur de

rius, & Diccefis Magnus Vicarius. Se prodidit eo-

dem tempore Aotivi juris Auctorem, quin eum im-

nominatione & collatione Decanatus & Canonicatuum

quatuor in Tornaci Cathedrali Ecclefia vacantium, vi

pedirent anticiparze opiniones & craffa infcitia in ejus

Scripti Auctorem luculenter exhibitae.

juris Regalize , aut faltem confifcationis temporalium

bonorum Epifcopi ejufdem Urbis, per Belgii Fcedera-

$.

I V.

ti Generales Ordines edita. Confuetis temporibus nulla

uNv PIENSET A C UAET "

fortaffe quaítio extitiffet, nec qui(quam dubitaffet Ge-

Coufultatio /uper. duarum | Pareciarum vum'or:e'.

neralium Ordinum jus, eorumque collationis validita-

tem agnofícere. Hac in re quidem Ordines hi nihil

Editione no-

Onfültatio quinta que in ann. 1753.

amplius egerant, quam T'ornacenfis Ecclefia peculiari

bis occurrit, duorum cum animaru

m cura Bene-

cafüi jura & privilegia Priacipum plurium, conftan-

At ex Editoris adnotarione

teíque ac fine obluétatione in Catholieis bene multis

ficiorum unionem fpeétat.

perípicitur id inrelligi poffe de unio

ne ad rempus & ad

Ecclefüs receptas confuetudines applicuerant. Diffi-

hominis vitam; quod nihil aliud

cultatum ergo fons & origo Zelotypia fuit & partium

peculiaris alicujus

ftudium,

quam velum fui(fet , quo Benefi

cioram pluraliratis abu-

Singulari quadam Divinz Providentie .dif-

unionem de

ofitione faétum erat, ut Proteftantes & Collatores a

íus obtegeretur, Eft ergo fcitu dignum,

qua Van Efpenius, nec ad vitam,

nec in privati homi-

Catholica Ecclefia fegregati electionem fapientius &

nis favorem fuiffe, fed perpetuam & in favorem

Cor-

ad Religionis mentem & regulas accuratius ederenr,

P. de

poris, ut Oratorii Congregationis in Belgio.

*

qnam Collatores Catholici fape ac fapius edebanr,

Swert hujus Cougregati

onis veteranus Prepofitus feu

quamque Tornacenfis Epifcopus ipfe, quod omnino

nis Hi-

vero fimilefit, edidiffet.

Superior Generalis contexit hujus Confültatio

ftoriam in Opere quod infcripfit: C

bronicon

Congre-

Generales Ordines Sapientia, moderatio & equitas

atiomi$ Oratovii &9c. ann. 1740

Infulis in Belgio

adduxerant, ut in ea peragenda electione non nifi re-

(Lilla) apud P. Mattbon (ut ett in Libri fronte) cum

gulas in Catholica Ecclefia firmatas con(ülerent ; itaque

(p. 189.) memorie

approbatioue typis edito. In eo

prodiit nominatio quae quafque fortaffe ante longum

proditur ad finem menfis Maji ann.

1713. Bruxellis ha

tempus ad exemplum infignes equaret. . Nominatos

bitas fuiffe collationes p

lures inter Praepofitum & fe-

viros quatuor fingularem in modum fcientia & probi-

ras commendabant.

cundum Adfiftentem Oratorii ex una parte, & Cano-

At qui non erant eorum fimiles,

nicos duos a Rothnaci in. Brabantii Urbis Capitulo de-

quorumque proinde intererat eorum nomen deterere,

putatos ex alia, Actum ett in his collationibus de duarum

agoreffi funt fufpectos reddere per vagas accufationes

Rothnacenfium Parochiarum ad Oratorii Congregatio-

Janfeniími, quod , Lovanienfis 'T'heologica Facultatis

nem unione; cujus conditiones ftipulatione firmate

Judicio, crimen efl ommium nulum cramen babentium

fuerunt in A&u cui Partes 29. ejufdem Maji menfis die

(5). Fuit hec nimirum divifionis fententiarum quae

Ratum habuere Contraéctum hunc Ca.

fubfcripferunt.

in l'ornacenfi Capitulo extitit , & contradictionis quam

pitulum. & Decanus Rothnacenfis, a quibus, ut hoc

ha nominationes fübiere, genuina caufa,

e(t totius rei f:ries.

!

Eiu(qui

negotium prompte finiretur, delati Libelli (upplices ad

D. A. . de Coriacbe Confiliarium Confilii Status Bru-

D. Renatus de Beauveau qui Tornacenfis Epifcopa-

xellarum & Vicarium Generalem Mechlinienfem , Se-

tus poffeífione gaudebat, cum F'derati Belgii Proce-

de vacante, & ad Baronem de Ogzies qui Rothnacen-

res ejus Urbis potiti funt, e re effe judicaverat. ut

fis Capituli Prepofitus earumque Parochiarum duarum

paulo ante recederet, renuebatque conftanter, vel ju(-

Collator erat, His Supplicationibus robur addidit

fus, eo regredi, fuorumque novorum Principum au-

Confultatio de qua fermo eít, a DD. Zanz Efpeuio &

étoritatem,

perobftrictam confüeto iureiu'raïnkdo fidem,

Hecquio fübfcripta, eodemque anno; die 13. Septem-

agnoícere,

bris data. . Negotii tamen conclufionem varias caufas

Per iterata juffa vocatus in jus, additis etiam pro-

pre exens Magnus |Vicarius diftulit, quoad tandem in

fcriptionis bonorum minis, Preful in fententia per(ti-

Regione audita eft Prafulis Al(atie de Boffu ad Mech.

tit, pretexens fe Gallicano Sceptro devinctum exterge

hottilique Poteftati jusjurandum prerftare non polT..

linienfem Archiepifcopatum nominatio. Cum' hujus

Mandara eft igitur executioni proferipiio, cujus Decre-

(a) Hzc Replica infcripta erat : vReplica ad'ïerfnglum cui zizulus:

tum Julii die 14. ann. 1710. con(uctis locis affixum fuir.

Refponfio ad Motivum Juris Canonici füper translatione Parocho-

Itaque ad Canonicatus qui in Epifcopi collatione eranr,

rum, &c. exhibita per Auctorem ejufdem Motivi P, Govarts Cath,

vacantes nominandi jus ad' novos Principes, ex' ufü,

S, M. in Magno fuo Confilio Confiliarium. . Complecdtebatur O-

pus hoc pag. 118. totidemque Motivum juris cujus defenfio füfci-

fpectabat. — Generales tamen Ordinies circumfpectione

piebatur, Van Eesbeeke inexamine ( quodedidit) Replice quam

&

;

moderatione ufi funt, nihilque in hoc negotio pra-

Govartius emifit &c.. congerebat fexaginta G amplius Govartii in fe,

alias aliis. graviores injurias, quibus potiffimum conftabant. ejus

"D) Ad- Alexandrum VilI. Epiftola , Martii die 14, ann. 1690.

CJanfenismus ). crimin. efd 'emniunn. uullum ds.

refponfa ad oppofita ratiönum momenta.

Fita Pau Efpen,

CIPX*

H '*

58

' D. VaN EsPEN,

vipitanteregerunt , fatis habentes, datiseod, ann. 1710,

Hallerii Profefforis Sorbonici bis a Papa nominati ad

Kal. Septembr, provifionis in modum Litteris, Capi-

Epifcopatum Tullenfem; Subditi Regis Sardinie ad

tulo fignificare fore, ut zull& provifioues veciperentuv

Genevenfem Epifcopatum nominati quem propterea

qu& Principis juribus nocere poffeut, — Prodiit e veftigio

j

refpuit Galliarum Rex; quod ejus Dicecefis pars Galli-

confectum probatumve ab aliquibus "'ornacenfis Capi-

ce dominationi füberat; Cardimalis Infantis qui ann.

tuli Membris Monumentum (4), in quo dabatur ad

1636. noluit Ambianenfem & Bononienfem Epifcopos

probandum opera, fuas A, A. P, P. omnino non poffe

eam Artefiae ipartem admini(íltrare que ab ejus Domi-

ad Canonicatus de quibus qua'ftio, nominare, feu con-

natione, fedab ipforum Dicecefeon ditione quoad fpi-

fi(cationisjure, qua ícilicet valida in prefenti cafu non

ritalia pendebat; Cardinalis Bullomienfis damnati ad Z4r-

erar, ut dicebatur; feu Jure Regaliz, quia jus hoc, ad-

cis carceres , fiquidem apprebeudi potui[[et tametfi Car-

debatur, Gallicane Corona peculiare & proprium

dinalis hic Sacri Collegii Decapnus effet, & hoc titulo.

erat? nempe zullum alium Europe Principem eo gaude-

in Romana Ecclefia primus a Papa, Princeps extraneus,

ve; ex alia parte Generales Ordines non nifi 7ure Pelli

origine, Principis filius &c.

Quae omnia exempla

"Tornaci dominos effe, &? ARegalia jus tantummodo cef-

probabant Supremis Principibus id juris eífe, ut ab

Epifcopis qui praefunt eorum Subditis, fidelitatis jura-

fionis vi per initum de pact Tra&atum tranjmz'ttz' boffe.

menturn poftulent, quod fi preftare noluerint, eorum

Ecclefiam aut partem qua ipforum dominationi fübeft,

Suþef boc n&gotib J'urifconfultorum duorum Refpon un.

tanquam Regaliz jure vacantem fpectent; ;ta quideun,

II, ;Arrogäta jura hæciquibus adverfabatur ufus & pe-

concludunt noftri Jurifconfülti duo, wt dubitari mosm

culiariter Sententia quam Tulii die r4. ann. 1646. Bru-

po[fit , quin Epifcopus Tornacenfis venuens. ad contuma-

xellenfe Privatum Confilium ediderat, Generalium Or-

ciam [uo ovo Principi per jusjuraudum fidem obftvinge-

dinum Miniftris occafionem prabuerunt, ut füper ejuf-

ve, digre[Ju/que ad Gallie Regem avmatum boffem , fub-

modi quaítionibus apud eorum T'ribunalia parumagi-

fit notorie

perfidie 9 perduellionis lcrz'mz'm' cujus v; Re-

ratis Catholicos Jurifconfultos confülerent. Primo qui-

galia patet.

dem accepere favens duorum ex ipfis refponfüm cujus

Jurifcon

fultorum decifio häec ab omni prorfus du«

exemplar Hagam Comitum miffumfuit. In eo ftatue-

biratione Generales Ordines liberavit; qui Januarii die

batur 1. confifcationi admodumlegitimam caufam pro-

14. ann. I71I, capto confilio, ad vacantes "Tornacen-

ptereafübeffe , quod Epifcopus fub hoftium domina-

fis Cathedralis Ecclefie Canonicus quatuor, ut affolet,

tione degebat, contra füuorum Principum voluntatem,

nominarunt; & quidem ne qua difficultas in nomina-

eofque ut rales, per confueturn fidelitatis jusjurandum

torum perfonam confingi poffet, eam fibi lepem im-

agnofcere recufabat; 2. per hanc confifcationem Epif-

pofuerunt, ut eos eligerent, qui in aliis Ecclefiis Ca-

copo civiliter mortuo, fuis A. A. P. P. id auctoritatis

nonici aut Paftores effent.. Evzeffo, Sanécte Gudule

adveniffe, ut iis Canonicatibus providerent Regalize

Bruxellenfis.Canonico, & veterano S, A. S, Duci(fae

jure cujus poffeffione Tornacenfis Urbis Principes Jam-

Bavarie Eleemofynario a Generalibus Ordinibus eo-

pridem gaudebant; 3. Ecclefiam in Regaliam incidere

dem tempore collatus fuit ejuídem Cathedralis Eccle-

qer Epijcopi tam natuvalem quam civilem €9 àntevpveta.

fi Decanatus qui, ut Canonicetus quatuor, Regaliae

tivam wortem... perfidiam aliamve mutationem qua ex

jure vacabat. Frneftus & de Cupiere ad Canonicatum

Poftremum

eo novum bominem quoad Principem facit.

nominatus fe fiftere '"T'ornacenfi Capitulo , exhibitifque

effatum hoc ex Pinfonio ductum (cap. f. num. 22.)

Patentibus Litteris, fibi poffeffionem petierunt.. Ca-

Jurifconfulti ad propofitam facti fpeciem referebant.

pitulum quod in ejufmodi cafibus inftallandi jus unum

Ottendebant agi de Prefule, rion qui abfuiffet, ut mo-

Oobtinet, fe fciffum prodidit.

Canonicorum undecim

ris eft, aut non feciffet re(identiae legibus fatis, fed qui

feu duodecim, communi judicio fcilicet fanior Capi-

reapfe Dicecefin fuam deferuiffet, juffufque a Principe

tuli pars ; in ea fuere fententia, ur petita inftallatio con-

renuifTet ad eam redire, confuetum fidelitatis juramen-

cedereiur; at eam pluralitas improbavit pratexens col-

tum praítare &c, eum proinde fuorum omnium red-

latas a Fcederati Delgii Principibus provifiones valido

dituum profcriptionem perjuftiffimam poenam fubiiffe,

fatifque Girmo titulo non pollere (/). Extiterunt ergo

Decifionem fuam firmabant fuffragio D. /e Naitre qui

proteítationes, alique forenfes de more actus.

Qui

in Tractatu deRegaliis cap. 4. tunc ait aperiendae Re-

e Capitulo recüfaverant, rurfüs Haga Comitum con-

galiz caufifm füppetere, cum Epifcopus, contra obfiri-

quefti rejecti fuere; rogantibufque ad fuorum jurium

incolumitatem, ut Romam res deferretur, füe A. A.

&am jurejurando fidem , ab bofte flat.

. Afferuntur in hanc rem exemp

la Erardi de la Marche

P. P. declararunt fé quidem nolle quidquam facere,

Carnatenfis primum, deinde Leodienüs Epifcopi &

quod TomaccnüskEccleüæ iuribqs aut privilegiis ad-

Cardinalis ;; Gezebrardi ad Aquifextienfem Archiepifco-

num Epifcopatum, fipoífent, evertete, ejufque maxime facra jura

patum in Provincia a Summo Pontifice nominati; D.

invadere voleptium , & id (ibi demum fümebat, ut fuarum A. A.

P. P. confilium, tanquam ufürpationem nulli non legicontrariam

(a) Monumentum hoc eft primum e novem , qua elaboravit

per extremam impudentiam ag temeritatem damnaret,

fuper hoc negotio D. Lengler du Frefnoi, ea fenfus Gftili ratione

Se porro venditabat, quafi Catholice Ecclefiz' nomine, loquere-

qus ejus indoli fatis perfpectz refpondet, — Tam parum acri judicio

tur, quafi eo carizaris fpiriru quem a fuis ipfa Miniflrris poflulat ,

eft in rerum & probationum dele&u , .ut hz fepenumero nullo mo-

animatus effet, quafi fe fifteret marzyrie ob Ecclefre fidem ac di[ci-

do ad quzftionem propofitam referantur, interdum etiam contra-

linam, & ut füis ipfe fratribus pacem conquireret , &c.

rium evincant, Swlus violentus & praceps.

Impetebat contume-

Abbas Lenglet ita impudens fuit , ut ipfe Monumenta hzc De-

liofüm in modum in fide ac moribus Tornacenfes Canonicos a Gene-

putatis Generalium Ordinum exhiberet, a quibus ad aliquot men-

ralibus Ordinibus nominatos, & e fenioribus Canonicis eos ipfos

fes carceris peena mulctatus fuit.

quibus vifum füerat ei nominationi affentiri, nominatim vero D.

Pacificus quidam Auétor qui non habebat in animo quzftionem

Erneftum & D, Erneftum & D. Van Efpenium,

Hi Catbolici, ita

funditus difcutiendam füfeipere , eamque ipfam tanquam izcerzam

ille de iis omnibus, e Sacerdorzum nuiero [unr fpecie tenus, az ve-

d& dubiam Ípectabat , fe ramen adeo vehementer. Lengletii. furore

apfe fejuncli , qui volunz Ecclefsam deprimere ad quam adbuc fpecant

percitum fenfit, ut ejus Monamenta denuntiaret. Continetur de«

inrerius (legendum forfan, exrzerius) , ad macbinationem do* per.

nuntiatio hzc in Epiffola ad Tornacenfi; Epifcopi Vicarios Genera.

duellionem in Ecclefíam animati qui ftriclioris quam fuis . Exclefsa

les miffa, fuper argumento Libri cui rirulus -- Monumenza fuper Col-

filiis prefcribit , moralis difcipline fpeciem affeclant , qui peniten-

lazionibus Cauonicatuum Ecclefte Catbedralis Tornacenfís , edizis a

ziam [uper zeclis potius quam privatis in domibus pradicant ; qui re-

füis A. A. P. P. DD, Ordinibus Generalibus Belgii "Federati, colle-

liquos bomines ultra primam Ecclefse difciplinam abripere volunz, fed

&a a D. Lenglez du Frefnoi, Presbytero. Licentiato in Theologia.

$ta zamen , ut ub bis feducenzibus isiagiuibus fibi zanzum . ipfís eam

Data eft die25. Septembris ann. 1711. G continet 31. pag. in 12.

emper facslzarem ve[ervenz , ut' pro libidine de omnibus Religionis

Ecclefteque. juribus flatuanr dec. (pag. 25. Monum.2. ) Notabat

(5) Contenditur Recufantes non alia de caufa pluries fuiffe quam

Canonicos a Generalibus Ordinibus nominatos tanquam intruüfos ,

quia füfcepti fuerunt ad deliberationem vecales

quatuor quos l'&&iui

par erat,

Krnefti Mé$; Monumenra.

bonorum dignitatumque-Eccleüa&icarum«in-vaforcs , genus hoxpi-

*

f

LiBER II.. AnRTICULUS XIX.»

^

59

verfaretur ; at de (üo jure certiores fa&tas baud paífuras

res quæfïiones,äuas refpohderet ; refpondit ad primz;ni

illud alterius Poteftatis judicio fübdi, perfe&turafque,

tanturn, inquiens per Epifcopi nonrefidentiam Sedem

Epifcopalem vacantem fieri non poffe,

ut in refractarios ageretur e juris ordine.

Eo magis prapofítera erat Capituli recufat

io, quod

- Nidebimus infra, qua reapfe caufze Lovanienfem Fa-

cultatem adduxerint, ut ita fibi temperaret,

Hinc aa-

ad expendendam provifionum vim nil juris eidem erat,

eam conteftari, firestulilfet, ad Collatores ordinarios

fam arripuit Abbas Lenglet edicendi (

pag.2r. fui T.

Monumenti ) eam flatai[[e commmnni voce

er. Con[ulta.

ípectabat; Capitulo fatis effe debebat inquirere, au

L

prafentati idonei effent, & qualitatibus praediti ; & id

tiones duas valde accuratas , 89 valde enuc

eatas , ad ba-

quidem tum quoque, cum de provifionibus agebatur

jus (inquir) Adogumenti calcemimpve[[us, Fedevati Bel-

gii Principes ad T'ornacenfis Ecclefie. Beneficia nominave

per Patronos ordinarios conceflis, multo autem potio-

re jure, cum eas auctoritas Suprema contulerat, Ca-

zon pof[e. . Nifi , quid hominis fuerit Lengler, innoref

ceret, portento fimile vidererur eum tam craffe abuti

pitulum itaque Tornacen(e aufu (uo tum propriz po-

teftatis limites tranfiliebat, tum in Principem fuum ia-

publica credulitare , ur in fui Monumenri corpore Lo.

vanienfibus Do&oribusid affingat, quod eos nunquam

juítitia peccabat. — Itaque bene multi Doctores, Advo-

cati & Magi(lratus a (uis A. A. P. P. confulti fenferunt,

dixiffe vel ex Refolutionibus aperte conftat, quas ipfe

in ejufdem Monumenti fine ad verbum affert,

in hujus aufi con(ecutionem, agi poffe in refractaria

'Tornacenfis Capituli Membra, eorumque redditus fif

co addici Satis tamen habuere Foederari. Belgii Princi-

Recufantes obpugnationem mutant , Ss'* gegotium Ramäm

dejerunt.

pes iis mulétam imponere qua fuimpta ex Capitulari

maífa, & faltem ex parte,

tuum redditus foluta fuit,

per vacantium Canonicq-

IV. Firma & moderata Generalium Oi*d*inumagqn*-

di ratio Recu(antes "Tornacenfes Canonicosimpulit, ut

negotio cui Lovanienfis facultatis Re(ponfà tam parum

Facultäs Slulris' Lövqizii a Partibus confulta. ,

Haud ab i!s

favebant, aliam quafi faciem apponerent

hactenus contra collationis validitatem allata perfpicitur

liL In his cireumftantiis Generales Ordines ex una

fuarum A. A. P.P. 4catbolicitas. Id unum fuerat in

parte, & T'ornacen(is Capituli Recufanres ex alia, pro-

ponendas curarunt Faculraribus duabus, Juris civilis &

uze(tione pofitum , an locum haberet in "T'ornacenfi

Ecclefia Regalie Tus, & fiquidem ei locus effet, (atifne

& canonici , Univerfiratis Lovanii quaeftiones plures ad

hoc negotium fpectantes , quibus fingillatim refponfum

ipfa per Epi(copi ab(entiam aperta cenferi poffet; an

in hujusabfentize confecutionem, vacans effet habenda

eft.

Generalibus quidem Ordini

Sedes; an per E pifcopalium reddituum profcriptionem

bdus requirentibus quafi.

jus ipfum patronatus profcriprum. e(fer; fatiíne firma

tum fuit:

Epif&oPi Torna

effet in 'ornacenfem Écclefiam Belgicorum Procerum

L. An vi profcriptionis reddituum

cenfis, Praful hic excidilTor jure conferendi Canonica-

dominatio, ut omnibus imperii privilegiis ibidem gau-

tus & alia beneficia fua liberae collationis.

dendi jus iifdem fuppeteret.

Super his tantum quz-

II. An jus hoc, profcripuonis vi ad Principem perti-

ftionibus verfabantur Monumenta a T'ornacenfi Capi-

tulo einiffa; confulendus Libellus (üpplex quem idem

neret, ex communi jure per eaim regionem obrinenre.

. Facultas ftricta refpondit ad hec quafita duo, dc

Capitulum Lovauienfi Facultati Juris exhibendum cura-

veraf, & Juri(confültorum duorum ia Generalium Or-

clarans r fibi quidem in univerfo canonico Jure nullam

Legem , Canonem nullum occurrere cujus vi beneficio-

dinum favorem Confultatio &c.

Singulis his queeftio-

nibus pene omnibus in fuarum A. A. P. P, favorem fo-

rum collatio temporalium bonorum profcriptione con:

tineretur, fibique videri magis congruere SS. Cano-

lutis, Tornacenfes Canonici aliis armis uti ftatuerunt,

num menti, fpeétatis [nterprerum auctoritatibus & ra.

Contenderunt Beneficiorum collationem jus quoddam

e(fe quofrui, quicumque Catholicusnon erat, omnino .

tionibus, ne temporalium bonorum profcriptio Dene

ficiorum collationem complecteretur, 2. nulla occur-

non poffet; non licere proinde tuta confcientia a Ge»,

neralibus Ordinibus prafentatos füfcipi, atque adeo

rente in toto canonico Jure regula, qua Beneficiorum

collationem in temporalium rerum numero poneret,

tanquam. excommunicatos fpectandos effe "T'ornacen-

fes Canonicos undecim aut duodecim qui in id confen.

quicquid ia favorem huju(modi juris fifci quoad Dene-

ficiorum collationis enuntiari poterat, non nifi per pri-

ferant, ut novi quatuor ad eorumdem Ordinum nomi-

nationem provifi fufciperentur, &c.

Qui jactata jura

vilegia, per Indulta Summorum Pontificum,

per ap-

denique confuerudinem afferi poffe.. Cer-

hac ceterorum acerrime propugnabant, fere ormines

probatam

-

exterl erant.

tum enim e

(t, fübditur, inaliis Provinciis aliifque rem.

Eorum precipui peculiaribus quibuídam

onfifcationis jura aliis rationibus in ufüu

rationibus ad Galliam fpeétabanrt, & quo majorem apud

poribus hac c

pofita fuiffe. Quamobrem Do&tores confuldi nihil de

illud imperium pratiam inirent; Gieneralium Ordinum

juribus hac occafione, ut ferebatur, obluctabantur.

finiti certiquefüper altera propofitione refpondere pof.

s

funt ; fentiuntque ex Regiis Miniftris per (tata tempora

E converío undecim aut duodecim Canonici Refra-

&tariis oppofiti omnes indigene & ex honeíta familia

ad ejufinodi jurium executnionem prepofitis percipi pof

e, quid juris in fimili facti fpecie.

erant, virique infigni quadam ad exemplum probitate,

fide difciplina habebantur, Eorum duorum inter Ca-

"Tornacenlis Capituli Deputatus quaftiones alias tres

pituli membrafenioreserant; alter (D.Farvaques) per

propofuerat:

L. An Tornacen(is Epifcopatus cenfendus effet va-

annos fere 20. (pectantibus DD. de Chozfeu] & de Ja Salle

qui D. de Zeauveau praecefferant, "Theologiam in Semi-

cans, per ab(entiam aut non refidentiam Epifcopi.

II. Utrum Epifcopus Tornacenfes Canonicatus in

nario docuerat, Favebateorum Sententiee doctiorum

quorumque Jurifconfültorum fuffragium. — lidem eriam

ejus libera collatione pofitos conferendi jure. gauderer,

anvero habendus effet eo fpoliatus per editam ejus tem-

füperagendi ratione quam inierant,. plura Capitula con-

poralium bonoruüm profcripiionem, vel ob ipfius non

fuluerant, qu ex voto refponderant,

refidentiam , vel quia fidelitatis juramentum novo Prin.

Brveve Clementis Xl.

cipi nondum obítrinxerat ; & an dictus Epiícopus di-

&os Canonicatus per Vicarios Generales T'ornaci refi-

V. Priores tamen cum ad Rom-anain Sedem rem de-

dentes, fatifque au&toritatis obtinentes conferre poffet.

tuliffent, a Papa Clemente XÍ. Decembris die $. ann.

III. An qui per id remporis a di&o Epifcopo ejufve

Vicariis Generalibus provifi fuerant, poflent privari ju-

171 t datum Breveobtinuerant, quodcollationesa Ge-

neralibus Ordinibus editas nullas & invalidas declara-

re quod iis per eju(modi provifiones acquifirum erat,

Facultas Juris erefore non judicavit, utad pofterio-

bar, non quidem eorurp zdcatbolicitatis caufa, vel quod

ex-

Fita Fau Efpen.

g&æ

6o

ViTA* D. V.m EVSPEN.

gxcogpmunik:,atiotii fube(feht ; hoc enim de re in Brevi

di facultatem adimebat, eofdemque adigebat, ut Pro-

ne verbum quidem; fed quia provifiones a /aca pote-

curatores Catholicos nominarent, qui eorum nomine

flate, fine S. Sedis Indulto expedite fuerant.

illud obirent5 at hunc ufüm ad hac ufque tempora in

Eosidem Breve qui ejuí(modi provifiones receperant,

Belgio, Germania, Hollandiaipía viguifTe ob Patrona-

exhibebar veluti anathemati obnoxios per Conttitutio:

tus, qui fundos poffidebant, in quorum gratiam jus Pa-

tes, & Bullas Summorum Pontificum in eos pronun-

tronatus olim conceffum fuerat ; in Dicecefibus Antver-

pie & Sylva Ducis paffim Patronos Proteftantes oc-

tiato, qui ,Ecdeii'a[ïicam difciplinam perturbant.

currere qui ad Beneficia in Catholicis Ecclefiis nomi-

D. Fan Efpenii fuper boc Brevi Confultatio.

nant. Qauod fi hunc ufum Ecclefia in privatis Refor-

mata , ut dicitur, Religionis hominibus patitur autto-

VI. Poltremum hoc Breve, ejufque conféecutiones

lerat, multo fane magis natura ipfi confonum e(fe, eam

uni Canonicorum undecim Tornacenfium, qui proin-

hac ipfa indulgentia quoad Supremas Poteflates uti;

detanquam excommunicatus traducebatur, locum pra-

adeoque Generales Ordines plena poteftate gaudere no-

buerunt, ut Van Efpenium confuleret, . Hujus Doéto-

minandi ad Canonicatus S. Servafii & Domine Noftrz

ris reíponfum , cui etiam D. Zauvvens ejus Confrater

Trajecti ad Mofam, in eamdem rationem eamdemque

fübfcripfit, diei 23. Julii ann. 1714. — Confultationem

formam, qua veteres Catholici Principes ejus Urbis

Domini nominare confueverant.

Laudat in hanc rem

conficit, quae occafionem huic Articulo fuppeditavit.

Occurrunt ibidem folida & utilia ad has quatuor qua-

exempla dierum 1. & r5. Juliiann. 1697. quoad Tra-

ftiones refponfa.

I. Capituium quod inítallandi tan-

jectum ad Mofíam, aliudque diei 14. Decembris ann.

tum & in poffeffionem mittendi jure gaudebat ,. pote-

1708. quoad Ruremundz Decanatum, füper quo nil

ratne inítallationem hanc ei denegare, cui per Princi-

difficultatis Epifcopus attulit; cum primum Patentes

pis Collationem provifum erat, pratexens eam Colla-

Litteras ad earum normam redactas vidit, quibus Ca-

tionem tanquam ex invalido infirmoque titulo factam

tholici Principes uti folebant.

Arau(ionenfes Principes

aíefípectari? 2. Hujus Principis 74catholicitas vel ex-

tanquam Diez//e Domini ea &ipfi poffeflione gaudent,

communicatio poteratne fatis auctoritatis eidem Capi-

ut Canonicatus & Pareeciam ibidem conferant. Bo-

tulo afferre, ut renueret ei poffeffionem tribuere, qui

ruíTie pariter Rex coufert Parcecias & alia Beneficia in

ejus Collatione munituserat? 3. Canonici quiin hanc

Gueldrie & Clivie Regionibus pofita, qua olim ad

inftrallaionem confenferant, fubierantne excommuni-

Catholicorum ejus Provincia Dominorum nominatio-

cationem, & vitandi ne erant tanquam excommunica-

nem fpectabant.

'Toleratur mos hic in umvería Ger-

ti, vi poriffimum poftremi Brevis? — 4. Poffuntne ira

mania; fpectatur ut validus & licitus ab omnium Scho-

excommunicati habiti Canonici ad hujus Cenfurz abfo-

larum Theolo

[o]

gis;

i

ac fi reformandus effet, id vero fa

,

lutionem petendam adigi, & eamneipfi tuta conícien-

cere non privatorum hominum foret,

Poft has fcilicet animadverfiones, juvat Efpenianam

tia petere poffunt ? Leétorem remittimus ad Opus ip-

um, ut in eo refponfiones ad has quatuor controver-

Coní(üultationem [ulii die 23, ann. 1714.. editam perfpici.

fias inveniat.

D. Rutb d^dns 10 fàis Monumentis ottendit, quainea

ftatuuntur, principia nec huic Doctori peculiaria, nec

recens ob T'ornacení? negotium adoprata effe; citat &

D. Ermefii ffzper þoc «*negqtio Monumentum.

affert excepta fatis fufa reíponfi quod hic Canoniítaad

VII. Unum addemus , ob oculos nobis effe ia er

Infulen(is Canonici Epiftolam,

]ulii die 24. ann. 1709.

hoc negotio ampla Monumenta duo, a D. Autb d'ns

füper fimillimo cafu dederat.

elaborata, &a DD. du Zaucel, Fouillon €? Petitpied

reviía & correcta. (a) Nimirum ex his Monumentis

"ia fuper bac ipfa quaftione F'au Efpenii rq/þonfz.

deprompfíimus, penequidquid hiítorici hactenus exhi-

buimus. Ibidem oftenditur in hac controverfia non id

VIIf. Canonicus hic Efpenium confulerat occafione

actum effe, ut Ecclefizee.nova difciplina, quod ad Be-

profcriptionis edite, Generalium Ordinum Belgii Fce-

neficiorum Collationem pertinet , cum ea conferretur

derati juffu, in Infulenfis Praepofiture redditus, & in

quam veteres Canones preafcribebant. |Concedebat,

jus Collationisaliquorum Beneficiorum quod eidem ad-

haud egre, jus Patronarus laicorum, & alios novos

dictum erat.

Proícriptio haec pronuntiata fuerat ob

ufus minime cum Ecclefiz priftina mente ac difciplina

caufashas; r. quiaPrepofitus fefugce dederat, & cum

congruere.

Ordinatio per ea fanetempora a Beneficio-

Prafidio recefferat; 2. quia recu(averat Infulas regredi

rum Collatione fejungi non poterat, nec nifi commu-

intra tres menfes, de quibus per bellicas conditiones

nibus Epifcoporum , Cleri & populi fuffragiis definie-

convenerat; 3. quia Abbatiam Commendatariam ac-

batur,

Verum id agebatur, ut in re ipía his pofterio-

ceptaverat quam ei Ludovicus XIV. contulerat, quae-

ribus feculis inducta difciplina expenderetur, &an hu-

que fpeétabatur tamquam probatio eum fibi domicilium

jus difziplinge vi, jus hoc patronatus evafiffet, necne,

fub Galliarum Regis dominatione (tatuiff»,

Refpoudit

civilis & haereditarius effectus veluti quidam, qui prz

E(penius, in his circumítantiis profcriptionem reddi-

dia & bona, quibus addictus erat, íequi deberet; &

tuum Prepofiture validam &legitimam effe; profcrip-

quod inde confequitur , ad Laicos & ad eos ipíos tran(-

tionem hanc ex prafentis temporis ufü, communique

mitti poffet, qui in externa Ecclefia communione non

Victorum Principum more, ad ipfum jus Patronatus

erant, fiquidem ea praedia eaque bona in eorum pof(Tef-

referri, nec fcrupulo e(Ile debere provifionibus a(Tentiri

fionem legitime deveniffent. . D. Zuzb d'/4ns affert ex-

quafcumque Generales Ordines in confecutionem ex-

empla bene multa, qua palam faciunt ejuímodi jure pa-

pediendas curarent, Religionis difcrimine nihil ob(tan:

tronatus z4cazbolicos ufos effe.

te, 710do in veliquis regule Canouica fervarentur.

Erneítus etiam in füo Monumento nobis exhibet fa-

Congeftis auctoritatibus probat, in Gallia, per an-

tis amplum propofite confultationis excerprum quam

nos plures, Religionis, ut dictatur; Reformatee Alffe-

clas in hujus juris exercitatione perftitiffe, cum illud eo-

Efpenius füper peculiari quaítione juris Collationis Or-

dinum Generalium quoad Tornacenfes Canonicatus

rum Dominiis aut prediis addictum erat; id ipfüm per

acultatis Juris nomine.

pacificationis Edicta firmatum fuiffe; re quidem vera

edere juffus fuerat, univer(ze

Facultas hac füper eadem re, quod füupra vidimus, a

mutationem: in diíciplina extitifTe. per. Ediétum diei g.

Generalibus Ordinibus , & a T'ornacenfis etiam Epif-

Julii anq. 16j 1. quod iis per fe jus patronatus exer—cenr-

copi amicis intimis confulta fuerat,

At Capituli Depu-

( 4) Eftiis titulus : Monumenza fuper aiizjuorum Tornacenfis Ec-

tatus pertechnas impediit, ne Facultas propofitum ref-

clefie Canonicatuum per. fuas A. A, P. P. Generales Ordines dipofs-

ponfum a Van Efpenio, follicitanteipfa, editum adop-

£i0N6,

taret.

1

Ér-

LiseER ÍTl. AgTICcurus XIX,

61

.. Erneftus in f(uo Monumento nonnulla tantum hujus

nis inftallationis a&uni*'us vi juftitie "T'ribunalia ci-

propofiti fragmenta profert. In primo quidem Efpe-

vilem poffeffionem eidem concederent. Convenit eo-

nius, inquit Erneftus, regulam ftatuit ex qua judican-

dem tempore, ut, quoad res effet füb judice, nomi-

dum de juribus Regum £? Supremorum Principum pro-

nato Atb d'/2: annua penfio refpondens 'Decanatus

videndi de dignitatibus ? beneficiis: Ecclefiaflicis: in fuis

& Canonicatus proventibus folveretur,

Quod execu.

refpe&iive Ditiouibus (que vulgojura Regalia, five jura

tioni mandatum fuit vi Sententiae Magni Confilii Mech-

Corone £5 fupreme Majeflatis vocantur) uon tam ex Ca-

linienfis , qua civilem poffeffionem abfolutamque col-

nonibus €? Decretalibus: Poutificum jus commune Cano-

lationem concede

nicumn conficientibus, quam potius de [pecialibus privile-

uit,

*

i

bat , queeque rite Capitulo fignificata

giis, sudultis , ac potiff?mum ex longevo ufu, qui vicem

Quia tamen Sententia hzc nihilaliud erat quam De-

privilegii obtinet , flatuendum efl ; uti paffim notanteva-

cretum feu Arreftum quoddam ad Requifitionem edi-

ditiores Pragimatici , qui de bis juribus ex . profeffo tva-

tum, integrum omnino erat "Tornacenfi Capitulo de-

&aruut j atque pra ceteris intev. vecentiores Petvus de

fenfiones fuas apud Magnum Confilium proferre; at

Marca zdrcbiepifcopus Pavifienfis in fuo Opeve de Concor-

juftitiee cau(ae füae procul dubio diffidens, haud íatis

dia Sacerdoti €? Imperii. Hinc & ob[ivvant ditli /4u-

habuit renuere fe fiftere, obtinuit praterea Bruxellen-

&ores , bec jura Principum pro diverfitate temporum €9

fis Regiminisabíoluta mandata, ut hoc negotium evo-

locorum etiam varia fuiffe , &? etiamnum e[fc.

caretur, ejufque profecutio Magno Mechlinienfi Con-

In altero fragmento Van Efpenius , pergit Erneftus,

filio interdiceretur,

eneralem regulam quam modo (tatuit, ad propofitam

Hac de re D, Rutb dPIgta

üd Generalium Ordinum

:

j

acti [peciem refert: uf zgitur de jure Principum Belgii

Deputatos ad (tatuenda con

nia, poft initam Ultraje-

providendi de dignitatibus &? beneficiis jure confi[cationis

€tenfem pacem, congregatos conque(tus eft, qui qui-

(quod &9' inter jura fupreme Majeflatis. vefertur) ali-

dem folemnem primam cum Prafule de Leeuvvenffein

quid certi flatuatur, id mom tau ex juve commumi quam

Tornacenfi Epifcopo füper eodem negotio conventio-

ex continuo ufu quo Principes Belgii vigore confifcatiouis

nem per fue Conftiturionis Articulum XXI, firmarunt,

de beueficiis &9 dignitatibus ab antiquo ufque ad bac tein-

Poít annos aliquot, cum omnino Belgium ad Impe:

pora palam ufi fuere peteudum eff.

ratoris Caroli Vl. dominationem rediiffet, novufque

Hujus autem ufus . certior €?. exatlior motitia baberi

Mechlinienfis Archiepifcopus (de Boffu de Alfatia)

non poteff, quatn ex publicis £? Regiis Regiflris, inqui-

Tornacenfi Capitulo in per(onam D. Zutb '425, qui

bus fimiles Provifiones Beneficiorum €?. Diguitatum vi-

ei non arridebar, füuum omnem favorem promitteret,

gore bujufinodi coufifcationis per Principes facte exadlif-

ejuí(dem Capiruli Canonici apud Magnum Mechlinien-

Jime &5 [ingulatim aunotantur : &2 per ordiaem temporis

fe Confilium hujus negotii profecutionem rur(üs aggre-

anuotate facile reperientur.

di ftatuerunt. — Erneítus pro fe novas Con(üultationes

. Utinam vero liceret nobis addere exceptis his ejuf.

obiinuit ; arintelligens cum potentibus Adverfariis fibi

dem Ef(penii refponfum füper Opufculo cujus examen

rem efle, medio circiter ann. r719. idiniitconfilii, ut

ei per hujus negorii (eriem demandatum fuerat.

In eo

fuum omne jus ad S. M.1. pedes remitteret. — Ergo ad

proponebatur conciliationis ratio quam Efpenius, quem.

novum confilium negotiorum Belgii quod Vindobonz

admodum dicitur, non repudiavit; ita fcilicet, ut Col-

inftitutum erat; demandata re, nova Monumenta Er-

latio per Patenres Litteras a Generalibus Ordinibus edi-

neftus exhibuit, quorum vi füum jus roboraret, & a

ta ad puram putamque prafentationem redigeretur,

calumniis & accufationibus Janfenifmi quibus pertina-

D. Ruth d'Ans hoc Éfpenii refponfum tanquam in fui

citer impetebatur, fe ipfe purgaret.

Monumenui fiae le

gendum. annuntiat, ubi tamen non

Sub ann. 1721. finem Abbas Lenglet du Fyefzoi Vin-

invenitur.

dobonam iter fufcepit, & quadam fortaffe ab Abbare

Hujus uegotii feries..

Baffarderienfi, T'ornacenfis Capituli Preefide & Magno

Micario, vel abaliquo alio Canonico fibi mandata pre-

texens, fe ejus Capituli Depuiatum dixit, ut Decana-

IX. Haud injucundum Lectori fuerit, antequam hunc

tus negotium profequeretur. Fieri reapfe potuerat, ut

Articulum abfolvamus , ex nobis audire, qua Efpenia.

Capirulum íua arrogata jura univerfim ei commenda-

norum Confültationum vis & confecutio , qui denique

ret; at heec ejus itineris preecipua caufa non crat; at hu-

ravis bujus negotii exitus fuerit. . Ipfe Ruth d'Ans

jus tituli fpecie tegebatur arcanum negotium quod ei

;

gc nobis Anecdora füppeditabit.

Cardinalis.du Bois demandaverat, ut nempe Vindobo-

Cum D. de Beaveau 'T'ornacenfem Epifcopatum clam

nenfem Aulam, quoad Conventionem füper Bulla Uj-

abdicaffet, ad eum Papa Comitem de Leeuvvenffeiz no-

gemitus , in Galliarum confilia traheret.

minavit, quin Generales Ordines aut Imperatorem con-

Ut utde hoc poftremo mandato (entiendum fit, Vin-

füleret, ad quem Tornacenfis Urbis & Belgii Auftria-

ci proprietas fpectarecenfebatur, Ergo nominatio hec

dobonenfis Aula, fub infequentis annifinem , Repium

Bruxellenfe Confilium juffit fuper 'T'ornacenfis Deca:.a-

conteítationi fübeffe poruiffet./ Novi tamen Epifcopi

tus negotio fententiam dicere.

Ejus Confilii Mem-

inftallationi Generales Ordines affenfi fünt; at ea con-

brum D. de Tombeur ad fi(calia negotia defignatus, hac

ditione, uteos quatuor; quos ipfi ad Cathedralis Eccle-

occafione, füper hoc negotia addztionale Monumentuin

fia Canonicatus ann. 171 t. nominaverant, poffetfione

exhibuit, quod Regium Confilium Vindobonam milit;

donaret... Prae(ul de Leewvvenffein pure & fimpliciter

Monumentum hoc quod D. Autb Z'74ns favebat, Ad-

conditionem quoad eorum tresacceptavit ; quoad quar-

tum, major extititin re difficultas; eratis D, Autb d?4nt

verfarios, & praefertim [e(üitas ac Bruxellenfem later-

nuntium impulit, ut in eum celum terramque mifce-

cui Tornacenfem Decanatum, ut diximus, Generales

rent.

Is etiam in publicis rerum geftarum Diariis tra-

Ordines ex eodem jure & in ii(dem circumflantiis ac

ductus fuit tanquam perditus Scbifmaticus , qui nibil ia-

reliquis tribus Canonicatus contulerant.

Difficultas er-

tentatum velinqueret , ut bavefinin Imperium induceret,

go non aliunde oriebatur quam ex hominis perfona ip-

Actum in eum eft apud Regium Confilium , apud Mar-

ía, quem fcilicet Adverfarii, pro confüetudine, füfpe-

chionem 4e Pri?, apud. Vindobonenfem Aulam &c.:

&um invifümque reddere per vagas Janfenifmi accufa-

Foederati Belgii Principes, auditis novis conatibus qui

tiones , prefertim apud Clementis XI, Curiam conati

intendebantur ad follemnis conventionis excidium,

fuerant, ltaque Praeful de Leeuvven[feiz , quod unum

quam füper hac re cum T'ornacen(i Epifcopo inierant,

potuit, ne quid negotii ditfidiique cum ea Curia fibi

quamque deinde in Conftitutione ob confinia firmave-

crearet , folemnem in modum recepit fe bona fide cu-

rant, D, Peffers fuo Bruxellis Refidenti, & D, £al

raturum , utejus nominatio Summo Pontifici probare-

Zruyniue (uo Vindobone Legato . mandarunt, ut fuam

tur, quod fi affequi non potuiffet, editurum recufario.

utrobique operam in Exnefti eorumque juris favorem

eon-.

62

ViTA D. V.:AN;EïSPE&. j

conferrent, [ra quidem co

a videntur Adverfario- 'T)Rater manufcriptos Codices plüres, de quibus dixi-

rum molimina; certum faltem eft, Erneftum ab eo tem-

musin editione ann, 1753. primum impreflos, nos

poread mortem uíque in Tornacenfis Decanatus civili

monet Editor fibi fuppeditatas fuiffe additiones feu cor-

polfeffione, annuaeque penfionis

rectiones non paucas quas in 'Tractatibus ad quos refere-

qua ejus'reddims refe-

rebat, fruitioneper(titilï'e'.

bantur, fuis quafque locis inferuit.

Que vero Com-

menrarium fuper Gratiani Decreto fpectabant, ei fatis

*

9. V[.

graves viíae (unt, ut diftinguerentur a primee Editio-

nis Textu per indices manus duas inter quas continen-

Y

Tra&atu: de Ufura.

tur,

Omiffa tamen eft. in hac p

o&fema Editione additio

Onfültationes de quibus -ha&enus, fequitur in 3.

Scripta Efpenii manu, ad Can. 3. Diíl. 22. primee Par-

^ Volumine Operum Van Eípenii Editionis ann.

tis Decreti Gratiani; quae quidem inter fragmenta no-

1753. fuper Ufura brevis Diífertatio, quam Auctor

vi Supplementi ad collectiones Operum hujus Docto-

ris occurret, . Adeftaltera additio ad Cap. IV. 'Fic; IX.

Ephemeridis doctorum Virorum nuncupat admodum

brevem €7? admodum do&um de Ufura Tvaclatum. Non

primae Partis Juris univerfi, quam Éditor ad calcem

ii fümus qui huic judicio refrapemur; atque adeo cre-

Collectionis Opuículorum 1.Voluminis, pap. 94t. pro-

dimus addi poffe Efpeniana in hoc "Tractatu principia

pterea remifit, quia ferius in ejus manus pervenit;

accuratiffima effe , &fane "Theologie cum primis con-

quam ut fuo loco inferi poffet... E(t & Declaratio a

ruere.

Nos Editor per adnotationem monitos vult

Van Efpenio fübícripta Novembris die 13. ann. 1726.

Efpenium Differtationem hanc quibus primum annis

ad explicationem lociin quo Cathedralium Ecclefiarumà

Jus Lovanii profeffus e(t, Auditoribus fuis dicta(Ie,

Capitulo, Sede vacante, vi(us erat eam facultatem tri-

eamque quamprimum publici juris factam fuiffe. Quam.

buere, ut ex juris ordine de recu(ationis caufis Magno

cumque tandem íuper hac re diligentiam adhibueri-

Dicecefis Vicario oppofitis cognofceret.

Declarat Ef-

mus, nos de en certos reddere non potuimus ;. Édito:

penius fe de Magno Vicario loqui qui voluntariam tan-

ri!tamen id ipfi enuntianti quod audierat ejus Con-

tum Jurifdictionem exercet, non autem de eo qui con-

fratrum uno qui Lovanii ftuduerat, repugnare non pof.

tentiofz jurifdictionis exercenda jure

polleretk , Ma-

fumus. Notat idem Auctor hoc uno in Opere Efpe-

gnufque Vicarius fimul & Oiïicfalis efTer.x

nium Scholafticorum methodum fecutum effe.

Initio

quidem iu animo habuerat ei viee infiftere in Juris Ca-

"n

nonici profeffione; fed ab eatamen poft unius auc duo-

rum menfium fpecimen receffit inomnetempus, quam

Obfi

ervationes D. Gibert zp us E"/eþ(æicuæ U,?iæïä

Ícilicet intellexit nec Canoniílis nec Jurifcon(ultis Uni-

:

jum D. Van Efpen (*).

verfitatis. probari,

Nobis pre(to eít Van Efpenii Epiftola fuper Ufuree

Ovus Editor haud fatis habuit Editioni-fuæ äd&-ere

^

;

negotio, die4. Februarii ann. 1728. ad. Van Erkel Ca-

quidquid Operum aut fragmentorum D, Van Ef-

tholici Ultrajectenfis Capituli Decanum data, quae fcri-

penii colligere potuit; eam praeterea locupletavit ani«

ptra fuit occafione difputationum qua tum quidem in

madverfionibus quas, D. Gibertus celebris Canonifta

Hollandia fuper Contractibus utrinque. redemptioni

Gallus fibi fumpíerat. in(lituendas fuüper iis omnibus

obnoxiis fervebant.

In ea teítatur Efpenius fe. vehe-

Uuiverfi Ecclefiaffica Juris locis quae minus ei videban-

menrer.optare füne(tis hujus controverfiae confecutio-

tur Gallicanis ufibus coníentanea.

Eas Gibertus con-

|

nibus finem imponi; atargumentum fibi quidem haud

texuerat ad Gallorum commodum 4ui deinceps , inquit,

fatis illuflratum videri ait, ut omnino füper ipía qua-

id per[bicient quod in tagti momenti Opere pcculiaviter

Notrat tamen Éditor has animadverfiones

ftione pronuntiet; additque, cum ipfe, 'ante annos cir-

eo$ afficit.

citer $o. fuper hac eadem materie, una cum DD. Z

exhibens, earum.permultas effe quas Eípenius quo-

Fiane, Huyens, Steyaert &?. Heuncbel contultus fuiflet,

dammodo inutiles reddidit in fuo novo füper omnibus

nihil flatutum fuiffe, quantum.quidem memoria tenere

Canonibus Commenrtario, providens ibidem errata vel

oteft, inquit, ob difficultates, quibus decifio, quaecum-

omiíliones que in Z'ure Ecclefiaffico univerfo ei a. Gi-

berto exprobrabantur. —Giberti adnotationes in locis

que |demum eflet , fubeffe videbatur. — Difficultates hae

potiffimum ex Generalibus Ordinibus hec contractuum

ad qua referebantur, Editor collocaífet, fiin ejus ma-

nu ante inchoatam impre(fionem fui(fent; qua ramer

genera permittentibus ipgruebant, Quae fane cau(a ipía

impediit, quominus D.D. Zuygezs, Styaert, Pafmam,

ad finem vergente folum acceptas ad I. Voluminis cal-

cem, & (ecundiinitium ponere coactus fuit. (*) Quod

Henumel €? de Swaen hac de re rurfus die 13. Marui

ann. 1683. coníulti contractus hos tanquam fuapte na-

Editor Neapolitanus ceterique ipfum imitati, licet pre-

tura ufuürarios damnarent, quemadimodum primum

ftare poffent, tamen non praftiterunr.

animo comparati erant; fatifque haberent re(pondere

eos ob periculum vitandos elTe, & animarum Moderato-

$. nb

res, quantum in iiseffet, ad eofdem abolendos incum:

bere debere. D. Opffraet Septembris die 21. ann. 1710.

Monummta, Prefationes aut V;*r/ione: addit&.

cum ei quaftio füuper hoc negotio propofita efTet, in

eumdem fere modum refpondit ( 4). . Univerfim Lo-

; C&urrunt etiam in hac Editione Monumenta quae-

dam addita, que illuftrandis argumentis ab Efpe-

vanienfes "Theologi a re&tis omnibus principiis contra

Ufüram aperte (tabant; id unum cavebant, ne expref.

nio di(ícuffis inferviunt.

Ejufmodi fünt Edicta Regis

fac damnationi Contractus addicerent, qui utrinque re-

Gallie men(is Aprilis ann. 1693. & diei 2. Septembris

dimi poffunt, cujufmodi nempe a Foderaii Belgii Prin-

ann, 1749. ad finem Voluminis I, pag. 915. & 917. col-

locata. Promiferat Éditor ad hiftorice Preefationis fuae

cipibus tolerantur.

calcem fe Latino fermone allatarum Opufcula fingula

5 VIL

quorum gallicum exemplar eft, queque hac ranrum

lingua in ceteris Edirionibus extant. Haud nobis con-

ltat, cur obftrictam fidem non preftiterit nifi quoad:

Peculiaves corvetliones. €? additiones ("). ln fuperiori-

. bus notisexpofuimus errorem Scriptoris, licet docti

Monumenta quz referuntur ad finem tra&tatus De Pro-

.. & eruditi, qui noftras editiones ,. prafertim illam

mulgatione Legutn &gc. & alterius De: Recur[u ad Prin-

175 9. ignorabat.

C

per.

72, &quidern folummodo prout jam factum fue;*ac

(4) Vide Colle&ionem Var. Script. cvirca ufüram,

in Editione Colonienf ann. 1729.

3

P

In

Lisrn TIII, AARTICULUS l.

65

; In Additionem negotio, nobis de Prafationibus tan-

fuis Supplementa locis inferi, quin Not&e Capitum &

tum & Monitis Editoris dicendum füpereft. Hiftori-

numerorum Corporis Juris inverterentur.

€a Prafatio qui ad I. Voluminis frontem eft, notio-

Quoad Opuícula, novus Editor ea omnia in 2. Vo-

nem exhibet, & maxime compendiariam vitaee Van Ef-

luminis finem contulit, quae in prioribus Editionibus

penii, occafionum quz ejus Operum aliquibus locum

occurrebant, eodem fÍervato in iis ordine, praer

prebuerunt, & impugnationumquas proinde pertulit.

quam in Differtatione Ze Dozatzozibus £? uniopibus Ca-

Ea nobis uíui noftris in Monumentis fuit, & ípecimi-

fpellavum &9c. quam Traéctatui de Zure Parochorutn £7c.

na que non alibi invenimus, füppeditavit. Ac ampla

cujus corollarium eft, proxime fübdidit,

Opufcula

& peculiaria Monumenta quz in noftram notitiam ve-

hac ab eo numerantur XVII. qua in Superioribus Edi-

nerunt, quaque eum latuerant, nobis ad fufiorem ac

tionibus non nifi XV. numero funt; at ei propterea füuc-

diligentiorem Efpenianam hi(toriam adjumento fuerunt,

crevere, quod Fragmentorum Coll:&ionibus duabus

Volumini 3. prait altera Editoris Preffatio quze. eo

qua duorum ex his O

pufculis Appendices f'unt , pecu-

Ípe&tat, ut eruditi in omnes Canones Commentarii ab

liarem T'itulum tribuit.

5

Eípenio editi gravitatem ob oculos ponat, aperiatque

Alia Opufcula fex in 'T'orn

i IV, fine pofiutay füunt; ea

qua caufz Auctorem permoverint, quamque ipíe. me-

fcilicet quinque qua in T'omi IIL. Fditionis Colonien-

thodum in eo concinnando fecutus fuerit.

Latinarum

fis ann. 1729. initio proílant, quibus Scriptum cui ti-

harum Prafationum duarum ftylus, ita in. doctorum

Virorum E

tulus: ZZquieas Sententie. Pavlamenti Mecblinienfis t9.

nempe Collectio Fragmentorum qua apud Mechlini-

phemgride, purus eff , j?uenr, x nobilitgr

enfe Parlamentum edita fünt in ferie proceffus anno

Fmplex.

1722. Govartio intentati, de quo füpra diximus, Ho-

$. X.

rum íex Opufculorum ordinem mutavit Editor ex

Chronologie contemptu, fed qui ramen parvi mo-

In aui 1753. Edz'tione fervatus. ovdo,

menti ef(t,

Copiofa huic Editioni (inem affert Van Ef-

penii Declaratio in favorem D. Van de Neffe, Februa-

Á

D huiu(s'Editionis ordinem ac di&ributi;)nem quod

rio menfíe ann. 1708. — At eam Editor fuze Collectioni

attiaet, precipua mutatio quam in ea nosquidem

appofitam voluit, u£ zibi] eorum, inquit, qQue a D.

animadvertimus, eftin Zuris Ecclefiaffici univerfi Cot-

Fan Efpen fcripta funt , omitteretur.

pore omnium additionum & correctionum per Edito-

na hac animi praparatio (atis firmo nobis funda-

rem infertio, quas in fuo Supplemento Van E(penius in

mento fui(fet, ut a(Tereremus futurum fui(fe, ut fcitus

illud ediderat.

$ua novo huic ordini commoda fünt,

hic Editor in eumdem modum exciperet Efpeni Scri-

at eidem incommoda non dee(le do&ctorum Virorum

pta que variis ejus Operum collectionibus novum Sup-

Ephemeridis Auctor animadvertit. — Supplementi , in-

plementum fuppeditant, fi in ejus notitiam opportune

veni(Tent.

quit, Commientario inneclendi nece[fitas nonmunquam di

At addere praterea poffumus, eum, cum

vifionum mutationem ueceffario fecum traxit , adeoque

haec omnia Monumenta deinde accepiffet, expendi(Ter-

citationibus non nihil perturbationis attulit. — Hoc ma-

que, enuntiaffe fingula fibi videri publica luce digniffi-

ina,

-Iüm? ut videtur, vitatum effet, f fatis habitu*m fuilïet

a

2

u

AnE-

: 3!(?*-——5&.-!&&5&775

LIBER IIL

ILLUSTRATIONES HISTORICJE SUPER SCRIPTIS D. VAN ESPEN,

- QU/E SUPPLEMENTO PLURIUM COLLECTIONUM

EJUS

. OPERUM CONTINENTUR.

cumulum addet poftremis hujus Do&toris Operum Kdi-

CAPUT PRIMUM.

tionibus, eique potiffimum qua ann. 1754. Volumi-

Novi Suppleme'ntz" tnioev[im . motio,

nibus 4. in Folio, Parifiis, Lovanii nomine, elabora-

ta eítqua , licet abfolutiffima ceterarum (( Au&tor non

N

publicis votis jampridem erat Editio Sctiptorum

refpexit ad Editionem noftram anni 1759. que ne uno

omnium Efípenii qua fuis tandem omnibus abíolu-

quidem apice differt in integritate autographi Van E(-

I

. ta numeris effet. Aviditas qua varia ejus Opera

peniani ab illa Parifienfi, vel a quavis alia)) non ea ta-

docti homines arripuerunt, eorum feu fingulorum

men vel ipfa eft, ut in hoc IlI. Libro.comperrum. fiet,

feu complurium fimul Editiones auxit. At harum Col.

qua fuiffetexpetenda, Non ita fàne propterea factum

le&ionum nulla, quarum Editiones haud pauciores

quod do*to viro (4) qui Editioni prefuir, follicirudo

quam octo, & quidem aliz aliis locupletiores nume-

íeu cura defuerit; at is operam navabat Parifiis, ubi

rantur, tanquam omnibus expleta partibus fpectari po-

plura ex Operibus etiam impre(fis de quibus agimus,

teft. Prater impreffa bene multa que in fingulis Edi--

vix nora funt, pretiofumque quod manufcripti Codi-

tionibus omifla funt, iifdem plura etiam Opera defunt,

ces fervabant, depofitum ignorabat, .Novi Supplemen-

quae ha&tenus in manufcriptis Cedicibus remanferunt,

ti Auctor fibi videtur id aífecutus, ut omnes I:(peaii

cujufmodi fünt Epiftolae, Confultationes & alia gravia

fcetus, qui quidem luce digni erant, in illud conferret,

Monumenta qua plurimum ad publicam utilitatem con-

Ne quem eorum omitteret, haud mediocrem perqui-

ferre, illuftrandifq

3

üe canonicis quee(tionibus pluribus

fitionem edere neceffe habuir in iis ipfis Regionibus in

infervire poffunt.-

quibus impreffi fuerant, &in quibus hi manufcripti Co-

Id exomnibus ejus Scriptis licebit intelligi qua in no-

dices diffeminati erant; opus eidem fuit ad eos aditu

vam Collectionem congefta funt, Titulo Supplementi

qui foli anonyma Scripta certo indicare poterant quae

ad varías colletiones Operum Fan Efpenii, quorumque

rationem reddere apgrediinur, ' Supplementum hoc

(5) P.Berre San&ta Genovefa Caponicus Regulqh.

ad

ViTA D. Vau EsPEN,

|

64

com-

ad hunc Au&torem vere fpe&tabant ; at hos labores

rédderemus, non ita tamen nobis placemus, ut nobis

eorur fructus eft, & fu-

videamur id affecuti, ut, quorquot ex ejus calamo pro-

peníavit ampla Collectio que

ut fqam Deus belïedj&io-

dierunt, ad unam omnes colliperemus. Doéctor hic

g

per quam fperare juvatfore,

tam parum de fuis Operibus folicituserat, ut fere nun-

nem diffundat-

- Colle&tio hec feu Supp

lementum in Partes quinque

quam Confultationum formam & exemplum apud f&

retineret, quas mittebatin dies fingulos ad omnisregio- .

tributum eft, |Compleétitur prima peculiarium Con.

fultationum feriem fuper ca

nonicis pluribus argumen-

nis omniíque conditionis homines a quibus confuleba-

tur.

Auetor Supplementi ad Dictionarium Moreri fibi

ä

tis. Varia inalterum conge

fta (üut Opufcula & Frag-

folum erant, aut qua tanquam

ad id ait fepenumero Magiítratus, Epifcopos atque

menra qua manu fcripta

adeo Principes praeíto fuiffe. — Facileintelle£tu eft haud

ab Efpenio elaborata hau

d litterarie reipublice innotef

Occurrent in tertia eju(dem

Do&toris Epifto-

nobis integrum fuiffe perquifitiones noftras in his facris

cebant,

depofitis edere.

Eorum eft, quilitterarios thefauros

le, & in quarto i

pfius Confütationes & peculiaria

licae unitarum VII. Provinciarum

norunt, quos continent, eosin publicum bonum con-

Scripra fuper Catho

—— —— E -R . C N

Ecclefiee fpiritalibu

s & hierarchi

cis juribus.

Denique

ferre, cum per fecrerum & circumfpectionem licet

bitur omnino Scriptis que Van Ef

quam iidem requirere poffunt, Quas nos exhibemus

quinta Pars devove

d füam ipfius,

fuorumque Operum defenfio

Coníultationes e privatorum tantum hominum fcriniis

penius a

Ad

depromptze fünt,

nem, fingi

llatim vitae poftremis annis elucubravit.

horum Scriptorum in c

laffes fingulas di(tributionem vi-

in iis occurrent longz plurime quaftiones jucundae

fervandus ordo ; &cum utilia

& udles folide pertractatze,

Inter has porro Confulta-

fus eft adícripti temporis

ucedam atque in curiofitate pofit

a monumenta fe pro-

tiones, priores XIV. (fi fecundam exceperis) adopta-

t folum aut fübfcriptae ab Efpenio fuere ; at eum reli-

diderunt, que ad eorumdem Scriptorum aliquod re-

ferebantur, fed quorum tamen Efpenius Auctor non

quas ad unum omnées elucubraíTe certi füumus; quod

innuimus in titulo, ranquamab Efpenio fübfcripts tan-

erat, ea quidem fuo Scripto addita Appendix exhi.

buit.

tum exhibitis iis, quarum ipfum Auctorem effe nobis

non conítat, Quiavero harum Conf(üultationum vulga

Hanc in univerfüm notionem excipit accuratior dis-

difparata argumenta funt, non alium nobis quam ad-

cuffio noftra quam tamen ad hiftoricas illuftrationes re-

digemus,

qua ipfae per (e magni momenti funt, qui-

fcripti temporis ordinem in earum diftributione fervan-

ft, ut cumulate Scripta, qua novam Col-

dum cenfüimus; a quo tamen ipfo receífimus, curmm

bufveopus e

lectionem co

nficiunt, intelligantur.

At cum occurrent

Confültationes variis temporibus edite füper eadem

m

omnino re verfíabantur.

Harum Gonf(ültationum mul-

in iis plura,

qua ad idem negotium referentur, cu

hoc ipfum negotium permixtum

erit, cum deniqueil-

tzjin [udicio produéte fuerunt, apud Suprema Tri-

bunalia , ubi queftiones , quee in iis finiuntur , agita-

::

lud fufius explicari neceffe erit, ut e Scriptis eodem

us neceffarius omnis fruétus percipi poffit;

bantur; eedemqueuniverfim Magiflratusin fententiam

fpectantib

traxerunt, eorumque Judicium moderata fünt, Nos

tum vero

peremus eam veniam , ut paulo quam con-

fuevimus, longiores fimus.

quidem Judiciumhoc, quotiesobtinere potuimus, Con-

fültationi ad quam referebatur, in Appendicis formam

Occurrentad hujus novi Supplementi frontem aliquee

Efpenii, qua in

addidimus ; ubi gravia pariter monumenta, qua Van.

approbationes & privilegia Operum

E(penii decifiones confirmant 5 aut ad eas illuítrandas

Editione ann. 1753. deliderantur.

Ejufmodi funt r.

diei 24. Maji ann, 1728.

in E-

faciunt, interdum occurrent.

Harum Confultationum

Privilegium Caroli VI.

ditionis gratiam , que

ann. infequente 1729. Coloniz

aliquibus occafionem prabuere turbze, qua in Belgio

rodit.

batio D. Zzerlazt Confiliarii Confi-

fuper Conftitutione Üuigezitur extiterunt. Inis vulgo

2. Appro

lii Supremi Brabantie

& Regii Librorum Cenforis, ejus

filentio teguntur eorum nomina, quorum intererat, ip-

"l'ribunalis nomine, Septembris die 25. ann, 1712.

ad-

fique ut plurimum hujus Conftirutionis nomini parci-

tur.

Erat hec tunc temporis neceffaria circumfpectio,

hibita Tractatui De Promulgatioge Legum &c. & De

(

cum id potitfimum quarebatur, ut hae Confültationes

Placito Regio.

Sua pofteriori huic Operi addita e(tin

ann, 1753. Editione pariter omiffa

Pravfatio.

3. Ap-

a Doctoribus & Jurisconfültis, quibus animi quam Ef-

enio minus erat, approbarentur. ld nos per aliquas

probati

o D. Terraflon Cenforis Regii, Kal. Julii ann.

b

1728. pro comipen

diario Decreti Gratiami Commentario,

reves Adnorariones, potiflimum vero perllluftratio--

nes, quas in hujus Articuli ferie fuper his pene omni-

apud Vin

D

centium ann..

1729. Pariliis impreffo. . 4. Ap.

D. Neuman Cenforis Ordinarii Librorum,

bus Confültationibus exhibemus, fupplere ftuduimus,

probatio

Non eft tamen ea nobis mens, ut diíputationes fu-

data Colonia

die 30. Auguftiann. 1729. pro Supplemen-

to ad 9us Ecclfiafficum univerfi

(//

m, &9 compendiario

per negotiis refricemus, que, quin Ecclefie bono a-

;

Colonie rurfus im-

Decreta Gyatiami. Coumenutavio ,

que atque Imperii tranquillitati noceatur, agitari non

polfe Supremi complures Principes fàpientifhime judi-

pretlis.

carunt, Arcafuüum expofitio, füper quibus Efpenius

Has approbatione

s fequuntur. Decreta duodecim feu

Confiliorum Belgii, infavoremScrip-

decifionem fuam enuntiavit , nobis quidem ad hancip-

Confüulta plurium

fam in meliore lumine collocandam neceffaria viía eft.

torum Efpenii.

Si comperiuntur ibidem fpecimina, qua deplorandas,

AEXAE

i

in re judiciaria, depravationes quibus heec Bulla occa-

fionifuit, & enorme incommodum ob oculos ponunt,

quod ejus religiofi propugnatores praecipuis difciplinae

CAPUT II

& regiminis Legibus, fuprema Poteftatis juribus, &

ä

juftiuae Tribunalium auéctoritati crearunt, in eam addu-

. Dg Pan Ejþem'? anfultatz'onibur.

cimur fpem fore, ut id bene vertat. Gravitatis mali

notitia eos, in quorum manibus auctoriras eft, adige-

ARTICULUS I

re pot

e

u

rit, utei remedium aliquod afferant, autcgyeant,

Jlluftvationes bifforice fupev E[penii Co

ufultationibus ,

ne quid deinceps tale contingat.

j

qu& Parte 1. Supplementi ad varias. C

2

ollgf?iones ejus

Operuimn continentur.

De Confultationibus tribus fuper jure Patronatus aliquo-

vum Hollandie virorum Nobilium,

Univería notio Ce]le&ïonis Confultationunj Efpehii.

I. Confultationes tres, que in hujus Collectionis

fronte funt, N.1. edite fuere in favorem & ad poftu-

'Tfi nihil neglexerimus, .üt Colle&ctionem Confulta

ifcopi

tionum Efpenii, quoad potuimus, cumulatiflimam

lationem llluftris Toaunis, d :Necïc;eggl, Archiep

tra-

LisreR Ill AmxTICULUSs I

65

Ultraje&enfis, fub titulis Vicarii Apoftolici Belgii fce-

Beyei-um (4) in ejus Religiofi locum nominavit.

D.

dérati, & Epifcopi Caílorie, Huic Prafuli, quod

Cbigius , tum quidem Colonie Nuntius, ac deinde

conflat, omnium, dum viveret, obíervantiam & exi-

Summus Alexandri VII. nomine Pontifex ratum ha-

ftimationem conciliabat animi robur in Catholice Reli-

buit Rovenii confilium , improbavirque Affendelftenfis

gionis propugnatione, vigilantia & folicitudo in con-

Baronis aufüm, datis ad hunc pofteriorem Julii die 4.

crediti gregisregimine, & diligentia, qua ftudebat eum

ann. í64f. Litteris, At Jefuitas quorum per Hollaa-

ipfe per fe ac per dignos laborum focios inlituere, ei-

diam propagationi major affulgere poterat ex Proce-

demque preire; traditis Evangelicee moralis difciplinee

rum quam ex Epifcoporum favorefpes, haud primus

purioribus regulis, exhibitifque omnium chriftianarum

hic fragor detinuit. Aliis Dominis eadem preefümpta

Virtutum exemplis,

jura infpirarunt, qua in Barone de JZffendelft impro-

Ejufmodi quibus vivimus , fzculis tam infignis &

bata fuerant.

Rovenius , cui nihil aliud cordi erat,

fplencida virtus fine impugnarione eífe non poterat,

quam ut doceret & convinceret, iis oppo(uit infignium

FHollandie Ecclefia mifere iafarta erat, &tate Prafülis

Facultatis Juris Lovanii Profefforum Judicium, quiSep-

de Neerca[fel, ingenti Jefuitarum aliorumque Religiofo-

tembris die $, ann. 16;6. pronuntiarunt evidenter con-

rum numero, qui cogniti laxatee moralis diíciplinge

ftare jufpatronatus ab iis Viris Nobilibus arrogatum

fautores, publicique Hierarchiae & auctoritatis Epiíco-

omni pror(us fundamento deftitui, conítanti per. eas

alis hoftes fuccrefcere conabantur, fibique vim in iis

Provincias poft viciffitudines confuetudini repugnare,

b

covinciis conquirere , idque habere propofitum vide-

ejufq

ue praeterea ufüm famimo periculo fummifque diffi-

bantuz, ut aliquando fibi univerfüm omnium Catholi-

cultatibus obnoxium efle.

corum rcgimen arroparent.

Interea quoniam Ecclefie bonum, ea S. Sedis De-

. Caítorie Preful Deceffores füos imitatus, alacriter

creta, & Concordata, quibus Jefüite fe ftaturos pro-

i$ quidem ac ftrenue, fed humanius fortaffe ac parcius,

Coafttus fuerat iter

miferant, Hollandie Epifcopos permovebant, ut ho-

omnibus eorum aufis obftiterat,

rum Patrum ambitionem reprimerent, eofque intra

Romam facere, Ecclefiam regente Clemente X. obti.

flationes veterescontinerent, hiReligiofi Nobilium Vi-

nendi animo , ut eorum fpiritus independentiz repri-

rorum fuper jure patronatusinani arrogantiee favere per-

meretur; qui, eo feliciter, quod petebar, affecuto, fe

ftiterunt, ea fpe fore, utDomini in eorum gratiam ar-

ad craviora paratos exhibuerunt, Conatus erat dein.

rogato jure uterentur, ipfique hac ratione Epifcoporum

de prave eorumdem doétrinz progreffum fi(tere, da-

& S. Sedis ingratiis, in dies latius protenderentur, Mo-

ta opera, ut [nnocentii XI. Deceretum , die 2, Martii ann,

rali Evangelicee difciplinee addictus, &a laxatis Cafui-

1679. contra moralis antichriftianz do&trine Propofi-

ftis alienus animus Prafulis de Caítoria poftremum hoc

tiones 65. & alia nonnulla eju(dem Pape Decretacon-

perfugium iis magis neceffarium reddidit ; ac dubio pro-

tra, fuperftitiofos ufus, quibus hi Patresfavebant, enun-

cul eofdem impulit, utacriusquam antéa, conteftatio-

tiarentur, &, quantum in eo erat , executioni manda-

nem fuper jur

*

e patmna;usN obilium, fub ejus regimine,

:

rentur. Arthac Pre(ulis nova con(ilia pervicaces ho-

fuícitarent.

— Haud cun&tatus Prafül hic nullam non rationem ad-

mines nedum cohibuerunt, vehementius exacerbarunt.

Hac omnis rerum ratio in cau(à fuit, ut rur(us exci-

hibuit, quam folers ei caritas infpirare potuit, utabar-

raretur füper jure Patronatus laici vetus conteflatio ,

rogaris juribus eos abduceret; patientia & tolerantiau-

ä

quod Confultationum trium, quarum rationem reddi-

fus eft; iis humaniter paterna monita prebere non de-

turi fumus, argumentum efl. Religiofi de quibus lo-

ftitit eos ab errorerevocare ftuduit rationum mormen-

quimur, in id incubuerunt, ut Caftorie Prafuli non-

tis & auctoritate precipuorum in "Theologia Lovanien-

nullorum e Regionis Catholicis nobilibus viris exifti-

fis Univerfitatis Doctorum, a quibus Aprilis die 29.

mationezn & auctoritatem opponerent, lis inftiganti

ann, 1679. datam, &a preclaris DD. Z'incentiot? Huy-

ä

«

bus, hi Domini non contenti fuos ipfi fibi domefticos

gens (übícriptam decifionem novam obtinuit. Cum

Capellanos eligere contenderunt fibi jus effe ad Pafto-

autem ad eosconvincendos fatis ponderis huic deci(io-

ralia íuarum Domipationum officia nominandi.

Non

[

ni non effet, aflecutuseft alreram quamiidem DD, 7s

alium titulum afferebant quam vetusjus Patronatus, quo

centius £? Huygeus, & praterea Pan Pianen, F'an Ej-

eorum majores potiti fuerant quoad Parochiales Eccle-

pen , aliique duoin Ture Do&tores & Profeflores firma:

fias, qua poft inteftinas viciffitudines fingula cum red-

runt. Hectrium primaeít, qua huic Articulo locum

'e

ditibus in Prote(tantium manibus erant, quoque &ipfi

prebet. Data eft die g. Julii ann. 1682. eique quam-

fruebantur, nominandis Minifítris, qui eas Ecclefras

primum typis impreffae addita fuit (üper eodem argu-

Ü

poffidebant.,

mento (L) folida Differtatio cui faltem caementa Van

L

Alii quibus nunquam eju(modi jus Patro-

natus fuerat , illud fibi acquifitum ajebant a Religionis

Efpenium füppeditaffe fit vero fimile. — Caftoriee Pree-

mutatione, per foli donum, füper quo, communibus

fül a Comite Z«unara Bruxellenfi lnternuntio cui haec

)s

Catholicorum impenfis, extru&ta fuerant Ecclefize, in

duo monumenta fignificaverat, Epittolam Septembris

ln

quas conveniebant, quin eas dote dona(Tent, & quin

die ro. ann. 1682. datam accepit; in qua Minifter hic

Catholicorum Paítorum eafdem admini(trantium fu-

ro rmnandatis & documentis, quein id a Romana Sede

ftentationi con(ulerent.

fibi tradita ajebat, ramquam :77juffam Nobilium Viro-

Denique non deerant, qui jus Patronatus fibi vindi-

rum arrogantiam norabat, Preefulis folicitudinem fin-

|

care vellent, illudve faltem fibi concedendum conten-

F

gularibus Jaudibus efferebat, eum hortabatut, t viré-

derent ea una de caufa, quod non impediebant, nec

litcr his aufis obfiftere pergéret, eique pollicebatur, fa,

rurBabant Catholicorum Cotus, per mulétas aliafque

fi res ità poftularet, deciaraturum, £2/e

:

j

" ' 4& | mntefn

peenas , quod , aiebant , veterum per ejus Regionis

Principes Editorum vi, facere potuifTent.

$ug Santfitatis. ( c) 1

ä

Ante annos fere triginta, prima harum conteftatio-

(4) D. G. Beyer notus eft ob ex'fmi-a Oþe'r; vpï':llrü l;&: fe'cizli;-

num fermina fe prodiderant. — Philippus Rovenius Ar-

titer ob Tractetum : De auctlorirare ac nece[firate Epifeopornm dc,

|

impreffum Bruxellis ann. 1669. cum approbatione Epifcopi . de

chiepifcopus Ultrajectenfis, qui magüanimus non femel

Cafítoria, & Internuntio dicarum,

Beyerus nominatus fuit Canóe

]

fundos refpuerar (ibi in Parochialium Ecclefiarum do-

nicas Har

$

lemenfïs.*ann. 1668. (H;ifï. Epiï'cepq. Tom. (ï. p 1.

r

tem oblatos, ea conditione, ut Fundatoribus jufpa.

&ol. 2.

tronatus concederet, a Barone de ZJffendelft (uperhoc

(5) Eft huic Differtationi titulus*. Differzario, qua e&þend:*tw,

uun: Nobilibus Caibolicis in Hollandia jus comperaz pro Juó árbierio

articulo difficultates fubierat,

Dominus hic jam ejus

»

loci Paftorem P. Leoznardum ]e(uitam nominaverat; at

defrgnandi ac nominandé Paffores fuper Populum Carhelicun, -Eam

nos ütpote per raram tribus fuper eadem re Confültatio

Rovenius, Harlemenfi Capitulo confentiente , nullam

Appendieis modum, fübdendam duximus.

m

hujus arrogati juris rationem habuit,

^(6) Canonice Animallverféones dec. p. 39.

| & ann. 1644. D.

IH

Fita Fan Ejpes.

*

ls

4

Pl

ï

« *

66

Vimà D. Vàx EsvkX,

*di;ahäüzf?äm'zqfiic:a,'-in publi&um ex;dit.teretuf. Fa&um

- Pape tamen ]udicjïüm non —iniïpe-a'i'it Nobiles Viros

(qui ceteroqui magnam de obfervantia Pontificiis De.

id tamen e veftigio, vel ejus, vel Jefuitarum cura; qui

ufi fuerant ejufdem opera, Dominorum unus, quos

cretis exhibenda (olicieudinem affe&tabanr, cum ea fibi

favere putabant) quominus in opinione perfilterenr.

caufa hec afficiebar, ejus exemplum ad Prafulem de

Aggretli

p

(untetiam Dzffértationeni de qua diximus, con:

Caítoria mittere,non eft veritus. .Maxime licet con:

utare; at

fuam ut rechnam celarent , ufi funt cclebris

temnendus & refponfo indignus effet abortus hic, vi-

fam tamen eft eum per confutatiodem elidi oportere,

Nicolai du £0i5, Lovanii Sacre Scriprurae Profefforis

nomine, qui jampridem iis per vile fordidumque fer.

ut disjiceretur illufio quam Dominorum animo ingere-

vitiumfe-rancipaverat. Libellusqui ejus nomine pro-

re poterat, in quorum gratiam prodierar, Edita eft

diit, (4) ubique genuinos Auctoresfuos, effrzni pat-

confutatio haec eodem excurrente ann..1583. hoc titu«

tium ftudio , prafeferebat. Scatebat vafritie , 'mala

lo: Canonice uiniaver[iones im. Differtationem cauo-

nicam D. N,. du Bois £2c. Ei addita monumenta firi

fide, àudacia, inju(titia in Praefulem de Neercaffel ejuf:

que fpeéctatiffimum 'Clerum , quos ad exiremam atro-

gula, de quibus diximus ;; Confultationes Doctorum

In eo Praeful

Lovanii, Epittolae Inrernuntiorum &c. & nova decifio

citatemn injuriis calumniifque imperebar.

hic impudenrer inter.eos rejiciebatur, qui ibidem novi

D. G. Raffery , Vicarsi Genevalis £2 "A4poffolici Sylvie

Ducis, data Maji die $, ann. 1683, Spectari porelt O-

feforimatores appellabantur; compertumquefit non id

folum confilii fuiffe, ut per has locutiones "Theologilde-

pus hoc, ejus potiflimum II, Pars a num, XVII. ad fi-

fignarentur, quos Jefuitae rzgor?/Zas, acriorefque feverae

nem ufque, tamquam difcutlio e folidiffimis jucundif-

moralis doctrinze fautores dictitant, fed uriidem etiam

fimifque füper natura & origine patronatus laici, fuper

ejus multiplici cum parronatü Ecclefiaftico affinitate ac

cum Religionis P. R. Se&aroribus confunderetar. Ex eo

proinde capite Sanétus hic Epifcopus accufabatur, quafi

difcrimine, fuperque Ecclefie quoad utrumque regu-

non alia de caufa INobilium contentioni refragaretur,

lis... Opus hocaliquando tributum e(t Domino Gere-

quam quod hi ** fidei fideles quama (uis Majoribus acce-

votiio, dc Praeful de Neercaffelevertit idrei per Epifto-

lam Novembris die

»y perant, amoreac ftudio "Theologos profequebantur,

[

,, ;1'7'.( ann. 1683.- ad Arnoldum mit*

s

,; qui-eam tuebantur contra temporis novitates, qua

. Differtatio

hac admodum rara eft; Bruxellenfis (ci-

»;; Catholicorum animos & conícientias turbabant; ;

I&et Internuntius eo ipfo tempore Caftorienfem Pra-

(4)-& ut omnis ambiguitas adimeretur, D. du Boif

hos pofteriores Theologos indicabat, appellans Aelr-

fulem impulit, utiis rantum, quorum intererat, ejus

exempla traderet.' Nos penequacumque hactenusar-

giofos fana do&trina imbutos , [and moralis difciplina de-

fenfoves ,. qui ob banc caufam, Epicopo. accepti uon. fant :

tulimus, illinc excerplimus. Dogmatica pars folide

quaeftiones has quatuor pertractar. — 1. Jus patronatus

quemadmodum.. Viri. Nobiles, inquit, ante longum

tempus apud eum quefti funt, fecuti documenta Ma.

prioribus fzeculis nullum fuiffe , & patronarum laicum

ab Ecclefia VII. tantum fzeculo conceffüm effe. — 2. Jus

jorum füorum , qui ipfis hos Religiofos tamquam fuos

veros Paftores commendaveraüt: 4uo5 a proavis fnis»

patronatus effe

ratiam & privilegium quod non nifi

Ecclefie confenfü obtineri poteft.

i

3. Jus patronatus

ejus verba funt.. didicerunt veros e[Jz Paftoves, Pexlpi-

cuum fane eft hocloco de Jefuitis agi.

e(fe fervitutem quamdam. — 4. Hollandie Nobiles Vi-

omi

ros ad jus patronatus ab Oratoria Communitatum, in

. Haud nos quidem longius D

ini Zu Bois, feu 'þ()'-

quze Catholict conveniunt, nec vi füi juris patronatus

tius. Religioforum , quorum is non rifi organum erat,

declamattones fequemur; erant adeo perditz profiiga-

in publicas Ecclefias, quae in Proteftantium manibus

funr, necin foli confecutionem quod ipfi eorumve Ma-

teeque , ut eas is ipfe fibi horrori effe fimularer. . Bru-

xellenfis laternuntius de hoc

fcetu certior. factus, ante-

jores concefferint ad eadem Oratoria conftruenda ce:

teroqui conítruéta Communitatum are , que rantum

quam praelo 1

fapponeretur, Domino du Bois fignifica-

vit eum Sanct

^

a Sedis confiliis adverfari , ab eo poftu-

ipfae Paftorum fuftentationi profpiciebant, necpropre

rea denique quod ipfi Catholicorum Ceribus fuffraga-

lavit, ut

Dominos , de. quibus quaftio , .pertraheretin

hoc negotio ad obfequium Prefulis de Ca

(toria , . fal-

bantur, nec vetera Edicta, qua id verabant , exeque-

a5, poft

bantur, contendere poffe.

xem provifionis in modum, & quoad Sua Sauctit

maturum examen , aliter flatuiJct ; atque adeo

rmmanu

Novum támen Opus hoc haud felicior quam *upe-

dü

riora fecutus exitus ; nec defüit e Dominis, quos res

fcriptum Codicem fibi traditum petiit... Dominus

Jois faper his omnibus poftulatis tergiverfatus, adIn.

fpectabat, qui, veris omnium turbarum Auctoribus

inftieantibus , nonnullorurn Colonix Doctorum (4)

ternuntium refponfum diftulit, eiq

ie tandem quinque

aut fex elapfis hebdomadis declaravit * nullam fe fuae

quorum fuffragium per . rei falfam expofitionem fürri-

-

puerat, eidem op

j

onereauderet.

. Perfpicitur in Latinis

99

- Differtationis formam fervaffe, fed (tatim ad Domi-

b

57

»

num de Crozenburg ad quem. eam miferat, fcriptu

litteris, quas hic

"

Z

ominus in hujus negotii profecutione

ad Caftorie Prefülem fcripfit, is impetus elationis &

»

rum, haud fane füturum fuiffe, ut eam contexeret;

95

arrogantiz, quze peculiaris eft eorum nota, qui ei facem

fi quid contra jam a Sancta Sede ftatutum credidifTet,

»

nifi forte majoris ante definitivum Judicium explica:

prabebant, quique dubio procul has eidem Litteras

contexebant.. In Epiftola Novembris die 28. ann. 1683.

»

tionis ergo;' fe.proinde fperare fore, ut Domini,

33

quorurm.caufa 1

-

oraverat, ftatuerent fimpliciter S.

data (pecimenoccurrit animadverfione dignum, — Paci-

ibus fuum ipforum jus

$5

Sedi rationes exponere;.qu

ficus Preful, in omnem indulgentiam effu(us; guam

*95

niti putabant, potius quam privati cujuíquam Aucto-

T Nibil itirenriou? noftra i fruclui ex A-nïmädv'erïïo:ä&s a

»

ris, quicumque tandem effet , decilioni adharere,

nobis fperazo mngis efficere po[fer, quam. i KERKERIUS ( Dom.

3*

atque id nimirum ab eorum m

apnanimitare nobili-

Gerberon.) illarum auctor. diceretur. — Alius illarm. auctor babere

Omnes biccreduuz eas. ab tllis

35

bu(que. fenfis expectandum: effz, qui tam gloriofà

si01. dehez , quam familiaees / mei,

cettamind pro Catholica Religione fubierant.,, — Scri-

conipofizas. e[je. -

GODEFRIDO (ipfemet D. de Neereaffel) mare-

riam fuggerente; TPMOTHEO (D. Van Heutfen, aliifque fam:-

'

a fuitEpiftola haec die Pafchatis ann. 1683.

..M"

Poít ejufinodi declarationem nemini forraffe fururum

liaribus meis flylum dirigentibus , d&* ea. fcribenzibus , que landem

Cafforienfis concernunz. — Hac per[uafíto vericazi confona,

^(4) * Noftri Viri Nobiles, qui fibi jus patronatus arrogant,

?ïd?ri ?Oterat- ut Domini du Bois Diflertatio, ut ven-

w

b

typis mandarunt Scriptum D..dz. Bois.. , Jefüita: Colonientes. il-

u

per quajtione , u-

(a - ImfcrlpmS elat à DQ(]'eïtat?o vanomica, fi

35

.ud imprimendum, curarunt, operamque dederunt, ut Senten-

erum Nobilibus quibufdain Cazbolicis in Hollandia , ex caufts in Dif-

3

L

tiam omnino D. D. Lovanienfium Sententiz contrariam obtine-

fevtationc bae adducendis, jus comperar pro : fuo arbirrio nominandi

»

Yent, Hic jurant horum fe Scriptorum minime participes effe ,

;

)

eorumque' contentiones, qui fibi jus patromatus arrogant, irmi-

& prefenzandi Epifcopo, feu Ordinario Paffores , quo: ipfe deinde,

ff capaces veperiat , zcueazur inflizuere, ut. prafint populo Catholico,

»

. probare, ,, ^ Caftorieníis Epifcopi Se

L

?tembri-s- flie, 3.'a»£11;1;' 163j.

Lovanii, apud Hieron, Nempe 1683.

ad Ernefítumn. Epiftola,

3

(^) Differz, Canon, 'Nic. du Bois ad n, XXV.

qui-

Lisrn III.

ARTICULUs l.

67

quidem ad nequam homines rationi reddendos utilem

ut huic.poíteriori rnorém gereret, Actum ediderat, ut

crederet, huic Viro Nobili femel & iteram propofue-

jus patronatus ei fervaretur, fi quando |

;atholicis vetus

e

r

tur,

rat , ut ejus caufze decifio Summo Pontifici relinquere.

Ecclefia cum fuis proventibus redder

:;;-

At hzec

tur.

Aris obnuit * non, inquiens, quod tam exper-

conventio nonimpediit, quominus idem Dominus ali-

»

recti fapientifque Pontificis judicium reformidaret,

quanto poft per Ballivum e quadam füze Doiminationis

?3

fed quia nihil effe caufze videbat, quamobrem tam:

Lcclefia, Presbyterum quem eo miferat Caftorienfis

??

quam dubium S. Sedis examini jus fübderetur, quod

Pra(ul, expulfum vellet. Ad eum Prafül iple fuper

fibi, ajebat, pofleffio & confuetudo ramquam cer-

hac re Januarii die 18. ann. 1684. rationis & caritatis

9?

um adjudicabant. ,, — Vidimus paulo ante , quo de-

plenam Epiftolam mifit (e); qua quidem e voto cef-

Ut ur res ha.

fi.. Se Dominus dedidit, promifitque cum Procerum

mur bec arrogata poffeffio redigeretur,

beat, allatum eít e Romaria Curia Decretum quod no-

nonnullis aliis fore, ut ipfi S. Sedis judicio ftarent. Ei

minationis jus, de quo agebatur, Ordinario provifio-

Caftorienfis Pra(ul ejufdem. menfis die 27, per Epifto-

nis in modum adjudicabat.

Bruxellenfis Internuntius,

lam gratulatus eft, & quicquid utrinque fuper hoc ne-

Decretum hoc Caftorien(i Praíuli tradens, petiit eo-

gotio productum fuerat, datis Litteris ad Papam mifir.

dem tempore, ut, quo animi humaniter haberentur &

Omnia S. Pater diligenter & fedulo expendit, ran-

fedarentur, caveretur, ne Canmomice z4nimadverf[iones,

demque in Caftorienfis Prafülis favorem pronuntiavit,

qua D, du Bois Di(lertationem in favorem juris patro-

Extat decifio hec, cujufmodi a Cardinali Cibo ad hunc

natus editam refellebant, publice diftribuerentur, ea.

Prefuülem miífa fuit, in Confultationum confecutione

rumque Exempla traderentur iis tantum , de quibus e

de quibus diximus, Litt, H,.Data eít Kal. Aprilis ann.

docendis convincendiíque agebatur.

D. Cafogi, dein.

1684. LEkam D. Tanara Bruxelle

nfis Internuntius Prae.

de Cardinalis, füb idem tempus ( Novembris die 20.

fuli de Neerca(fel ,

fequentis Aprilis die 2 1. figoifica-

ann, 1683.) ad Caftorienfem Preefulem fcripfit, Con-

ur Cf

/

gregationem de propaganda Internuntio mandaffe, ut

Hec tamen decifio non obfuit

: qüominus adhuc ex-

Dom. du Bois temevitatem veprimeret , ad palinodiam

iflerent aliqua nova molimina Domini de 2

y/wyck qui

canendam adigeret , (2) juberetrque fe deinceps in offi-

vindictz animo, quod, ajebat, fuo parr

onarus jure

cio continere, nifi vellet a S, Sede remediis fubefle,

fpoliatus effet,

excitavit Libellos veteres, quibus af-

quorum vi dum Nobilium Virorum errata corrigeban-

fixis e fua Parcetia Paftor ex

pelleretur quem proprius

tur, ipfe ignominia fuffunderetur. (5) Reapfe D.dw

Epifcopus miferat, ibid

emque Catholicis con(ueri Ca-

Blois eorum, quz fcripferat, revocationem prafetulit ;

tus Divini Servitii interdicerentur.

Alter Vir Nobilis

& Viri Nobiles, in quorum gratiam fcripferat, infen-

( D. Florentius Zam) cui in eodem loco domicilium,

tentia perfliterunr; atque adeo is, cujus nonnulla Lit-

quique ex ejus Domini factione erat ; aliam viam iniit,

terarum excerpta protulimus, Paftorem ad Ecclefia

ut Prafuli Caftorienfi meerorem afferret, Sibi devin-

fervitium, cujus ipfe fibi jus patronatus arrogabat , a

xit Patrem J7ygzauts Ordinis Sancti Dominici

,. adegit-

Caftorienfi Prafule miffum videns, perficere non eft

que; ut privilegium foll

Icirarer, cujus vi Capellanus

veritus, ut per Officiarios Proteftantes , omnes Altaris

ex ejus Ordine flatueretur, qui, abíque Ordinarii fa-

decorationes, & facraomnia vafa in Paítorali domo de-

cultate, in domeftica ejus Domini Capella Sacrum face

pofita fübtraherentur, & in ejus oppidum deferrentur,

re, Divinum verbuüm nuntiare , confeífiones audire,

ac deinde per eofdem Officiarios Proteftantes , quam

totique ejufdem familie Sacramenta admini

(trare poffet.

late patebat ejus Dominatio, quicumque Sacerdos ad

Re ipfa P. JPyzants, die 2 Maji ann.

1684. a Congre-

Catholicorum fervitium adiiffet , extruderetur,

Po-

gatione de Propaganda, o

pe Secretarii ejJus Conere-

ftrema vis hec novis, a Van Efpenio, & majore quam

gationis cui amicitia conjunctus erat,

optatüm privile-

gium obtinuit.

in antecedentibus factum fuerat, Lovanienfium Docto-

ld D. P'am una cum afleclis, habuit

rum numero firmatis Confultationibus locum prabuit,

wiumphi loco5 & ita quidem fibi plaudens ea de re ad

Caí(torien(em Prefulem fcri

Iniis nonnullorum Mendicantium Religioforum , adeo-

pfit. — Pre(ül hic cum uni-

que Patris Maximiliani Deg£ Jefüitae ac D. du Bois (ub-

verfo Capitulo fuas proinde querelas ad

Congregatio-

Ícriptiones occurrunt ; ad quas quidem pofteriores fub-

nem. de Propaganda per Epiítolam

proríus Epifcopa-

fcriptiones operam contulit Internuntius T'anara, quem-

lem detulit, die 3. Maji ann, 1684.

Suus hanc Épiíto.

admodum ex ejus ad Prafuülem de Neercaffel Decem-

lam effe&tus confecutus eft, & íe

quenus menfis Junii

bris die 28. ann, 1683. Litteris compertum fit. (c)

die 20. fibi fucum factum perfpici

ens, quod cencefTe-

. H« Coníulrationes menfibus, Decembri ann, 1683.

rat, privilegsium. revocavit,

abrogavitque. D, de

cretum

& Januario ann. 1684. date funt; & quod inde coníe-

Neercaffel hoc abrogationis De

ad eos qui in ip-

quitur, pofteriores Epiftola Cardinalis Cibo Secretarii

fius Clero primas tenebant, Tulii die

Status Innocentii Xl. data Novembris die 20, ann, 1683.

18. per encycli-

cam Epiítolam milit.

Juris patronat

us fautores flexit

qua proviforium Decretum in Praulis de Neercatfel

depre(fitque poftremum Decretum hoc,

nullaque am-

favorem continet (4).

plius Virorum vere Nobilium obluétatio n

obis occurrit,

Proviforium Judicium hoc anteverterat aliqua cum

- (e) Occurrit in hac E

peculiaribus Dominis, ut cum D. de JZarmoud, &

rei lucem atfert, & eft

piftola grave monitum quod magnam huic

ejufmodi: ** quidam fingulari do&rina &

Comite de 7arfufe compofitio. Caüorieniüs Praful,

» pietate vir, inquit Caftorienfis Preful

» 8 ine füper hoc negotio

» confultus ad me feripfit his verbis :

Parocbie bujus milionis nom

.(a) Palinodia hzc eo potiore jure requirebatur, quod Lovanii

effe vera d proprie dicta beneficia , cu

m nullos fundos uullofque red.

publice notum erat eum pecuniz vi ad Differtationem edendam

ditus flxos Presbyzeri babeanz , fe

d liberis zauzum

ac [ponzaneis fide.

adactum fuiffe; & ab ea proinde epocha , venalis calami coguo-

lium oblationibus d» eleemolynis fuftrenrenzur.

Undc porius mini.

mentum eidem indi&tum femper deinceps perftitit.

fferia vel officia. dici debeuz quam beneficia , prou

de* forenfi ufu bodie ufurpatur,

F boc nomen ex jure

: (&) Md ceercendum Nic. du Bois zemeritatem, demandatum fuit

Sjam vero cert

ifimum ejft jus perro.

dnreruunzio Bruxellenft , uz eumdem ad vetraclazionem adigeret, dv

nazus ad ea [olum minifteria extendi po[fe ,

que proprie dicuurur be.

in poflerum. compe|cerer , nifi iis vemediis nos bic uti veller , quibus

neficia , nonu ad officia d

guras aur gubermationem animarum

MT N

Nobilium animi, magna cum [ui nominis ignominia , ab erroribus

me: fs ille non effent zemporarie fed perpetue , neque ad nusum

Unde inaudirum de 3oti

veoQo-

avelli po[Jent.

eari poJenz.

,

?ri inffar forez. ad femiles CH-

(c) Noviffime accepi fpecies facti ab Ill. D. V. mibi fubmiffas ,

vas de gubernatïones patronatwm extendi,

uas dirigo ad diclum D. du Bois , eique potero obzinere , quod veliz

(f) Ex ejus Epiftola excerptum: San&iffismus D. ferio d azzen.

aifdem fub[cribere, d* fatagere fubfrgnari eziam ab .aliis Tbeologis

ze perpen[a contentione iflorum Nobilium, qui f«bi nizebanizur

aj]'e.

Regularibus ; curabo illis accedere quoque. cenfuram aliquorum . ex

rere jus patronaras , decrevir, quod , cum ÉEccdlefte Federari Be

Docloribus fecularibus Lovanii.

Inter ea[dem cbavtas defideravi fal-

bonaque ii[dem atzributa in. earum

t Qb

Heterodoxis , d* Parochi Miffiona

fundatioue ufurpata. fuerin

f,

fam facti fpeciem Colonie exbilgimm , eujus D. F. Illufiriffima me.

rii vivanr. impra|

enziavtiun ex ob-

ainit in fuis,

larionibus Cazbolicorum , abíque eo quod babeaut cert

uin aliquem fun-

'(d) Eam exhibe

bit Supplementum ad feriem Confültationum,

dum, quo f[ubfiflanz , nullazenus iflis. Nobilibus com

Litt. G.

V

prajenzaudi ad. Ecclefuas [rzns fub semporali e

perere queat jus

2

erum juri[dictione,

^m Ejpen,

*

Haud

kz'ta F.

r

ViTA D, Vau EsPEN.

68

D. du Vaucel ad D, Godde eodem an

Haud moleftum fuerit hoc loco Tudicium audire

no, Julii dig 2é.

quod hac dere Magnus Arnoldus edidit. De ea lo-

dakt—a pgrf picitur.

quitur in Epiftola quam Auguíti die r. ann. 1685. de

dit; ubi indignarionis fenfa qua hac occafione in D.

Con/ïtltzätio fecunda fuper legftimitaäe jurisjuvandi ab dis

du Bois animo imbiberat, cohibere non poteft. Pof?

requifità qui matrimonium coutrabunt,

Zdnn, 1697.

indignam vationem procacitatis &? calumme plenam, in-

quit, q4a (Dominus du Bois) Cafforienfem Prefulem

- 1I, Peculiare nihil faper altera Confültatione, De-

babuit, qua uon is exprobatione dignus eff , quaudoqui-

dem nibi] de eo dicitur , quod cum veritate nom congruat?

cembris die 2 1. ann. 16g6,. data dicendum occurrit,

Ea nihil eft aliud quam Decifionis (eadem die datz )

Mibi quidem , ingenue fateor , bovrori efl , [petandu[que

videtur ut inffrumentum Satane ... equome qui[quam

compendium, qua quidem , quam late patet, in Vo-

lumine 3. Operum Van Efpen Editionis ann. r753.

acrius bominem , qui ipfe efd , gullius 202 boni immicum

? Addit Árnoldus in altera. Epiftola data Kal.

ag, 25.

Ei nos addidimus Romanae Congregationis

impetat

Martii ann. 1686. Jefuitas in hoc nepgotio focietatem

ab Efpenio laudate re(pon(um, in quo ftatuirur matri-

monii difpeafationes femper 22 forma commijJoria con-

cum-nonnullis aliis Regularibus iniiffe; 2juffis Nobi

lium Fivorum quoad Pareciarum patronatum contentio-

cedi, ea lege-fcilicet, ut facta verificentur. Eiminet

in hac Decifione contra abufus in Ecclefiam inductos

mibus faviffe pro viribus; €? Dominum du Bois, 7e-

fuitis alique. Regulavibus penitus maucipatumemalam

Efpenii folicitudo. — Confülrationes allatze numeris VI.

banc caujam propugnaffe per impve[Jumn. Libellum atroci:

& VII. .fuper eodem argumento verfantur,

hus in eum excellentem Pre[ulem (D. de Caftoria) ca-

lumniüs infavtum.

Confulfatio tert

ia fuper violentiis in Paflwem

,quemdam

Animadvertemus

hunc Articulum abfolventes, ca-

adbibitis... d nm., 1687..

zonice Dillertatiomis, D. du Bors nomine editze , .Au-

II. Confultatio tertia potiffimum ad D. bmmpricb

&ores haud fatis habuiffe in ea directe jura Epifcopalis

'auétoritatis ageredi , fed praeterea perniciofiffima fuper

Hapcw Comitum Imperatoris Miniftrum referebatur,

Principum juribus principia ftaruiffe. — Qui eam confu-

Jefuita Foffeus, Culemburgi Miffionarius, cum 5o-

'tavit Auétor, haud ealoca notare neplexit, preefertim in

cium, aut Sacri bis in die faciendi facultatem , contra

Concordata & Decrera Summorum Pontificum quae

füisadn. 17, 1g. & 19. animadverfionibus. Impugnat

id prohibebant, ab Ecclefiafticis Superioribus obtine-

jbidem acnter laudes quas D. du Zois non in patientiam,

ne eju(dem Urbis

fed in pervicacem refiftentiam , congefferat, qua eorum

re non potuiffet, impedire voluit,

Sacularis Paltor eo privilezio gauderer, In hunc fi-

Nobilium Virorum nonnulli mandatis Generalium (

dinum contra publicam Catholicee Religionis exercita:

nem Imperialem Miniftrum impulir, ur Principem de

Waldec, licet. Proteftantem — folicitaret; qui, ntulo

tionem obluéctati fuerant; ejufdemque feditiofam con-

Domini Culemburgi, füa, ad Parochi Vicarium ex

tentionem , Hifpaniarum Regem adhuc an. 1682. Su-

premum Imperium fervaffe, adeoque vetus ipfum jus

Urbe pellendum , auctoritate uteretur; quod execte

tioni mandatum fuir,

Scandala hiuc fuborta, quo po-

'nominationis ad Epifcopatum Sylva Ducis, tametft in

pace Monaílerii, vulego Muufler , inita"Fæderati Bel-

tiffimum tempore Ultrajectenfis Sedes vacabat, in cu-

jus Dicecefi Culemburgum exiftit, Parochum permo-

gii Principibus illud cefiffer,

In eodem Libello D, du

Bois eo impudentie pro

verunt, ut primum ore tenus, tum e (cripto apud D.

Cramyprich nihil intentatum relinqueret, quo de inju-

greffus erat, utnon modo J«íuitasin Hollandia Mitfio-

narios, falfo titulo, veros Pa/fores ediceret, verum

ftitia ficinorum Jefüitee, exiliique Vicarii füi cumdem

convinceret; quod cum a(fequi non potuiffer, Lova-

——

etiam jactatum ab omni cupidirare alienum animum

nienfium Doctorum fuper ea facti fpecie fententiam

pradicaret, quo ii quidem ad fàn&tum Minifterium in-

cumberent, pree Paítoribus fecularibus quos per füm-

petit, ut Imperialis Minifter eorum rationibus & au-

&oritate permotus non amplius in hoc negotio füi no-

mam petulantiam tanquam nercezarios traducere aude-

Ob hanc nimirum caufam

bat. Ad hunc Articulum initio ftatim refponfum fue-

minis vim. interponerer,

in-hac Con(ülratione, tamerfi faéti fpecies ipfa per fe

rat, exhibita calumniatori extrema impudentia qua Je-

nullam dfficultatem pati deberet, conjunéta fuere fuf-

fuitas Miffionarios tanquam omnis cupiditatis expertes

extulerar, quo ipfo tempore ejus Regionis Principes

fragia Doctorum feptem in 'Theologia, &.Doéctorum

inibi erant, ut eosejicerent, ob immenfáas portilfimum

duorum in Jure, quos inter adeít E/penius. — Dara eft

Qui univer-

fümmas quas a Catholicis accipiebant aut extorquebant,

Confültatio haec die r;. Tulii ann; 1687.

füm negotium hoc; qu

od magni momenti eít, ícire

oblatas aut €orrogatas , eo confilio ut eas deinde ad fuos

Conventus in exteris Regionibus mitrerent. Impedie-

voluerit, illud inveniet 1

n Epiftolis IX. & XXX. D. An-

drez Zan der Schbuur , Lib.2. p

rat fuis vehementibus folicitationibus Caftorienfis Pree

'

ag. 34- 9? feqq. 98. &

ful, ne hoe expulfionis Edictum promulgaretur, quia

J«1-

nimirum ad Regulares omnes protendebatur. Sua ta-

men moderatio Sanéctum hunc Prafulem impulit , ut

Refolutio IF. fupev excotimunicationé Cafparis d«ä Bie

aH2, 1691.

rem hanc per obductum folium e refponfo disjiceret,

quod in Differtationem D. du Z'ois edendum curaverat.

IV. Edita fuit hec Refolutio in favorem celebris Ja-

Satis habuit f'æcularem'Cle—rum ab afficta calumnioíaim-

cobi Ao/Zat Abbaris de Tozgerloo , Ordinis Preemon-

putatione purgare , & oftendere Dominum du Dois pri-

mum füiffe, qui eum calumniari füper hoc articulo au

ftratenfis, & Patris Jayenbergh Canonici Regularis ejuf*

dem Otrdinis, Paítoris Ao[fendalie.

Ga[par de Bie,

deret: £Ecquis.euim ba&fenus , inquit , -Miffomavios mo

quemadmodum ex cafus expofitione fatis conílat, erat

flvos qui e Clero fumt , alieujus. Iucri cupidimis , vel mi-

em Congregationis, fuis cu-

noris pro fibi commi|Jo gvege . folicitudims ufquam vedar-

perditus Religiofus ejufd

piditatibus mancipatus. Isfibi preefidium aptuid. Abba-

guit? Immo quis plurimos ipforutm fuis flipendiis [acra

adiiniftrrave, ac omues populovum . faluti fedulos invigi-

tis de Tongerloo, & Parochi de Rofendale nonnullos

Adverfíarios invenerat ; qui quidem Adverfarii non alii

Jave ,"nou ft

(ua , :fed qu& funt. J'efu Chrifit , qz;gæ*enfef, u0n

Jeiat , 9 faciens uon gratuletur 6u2

demum erant quam hoftes doctrine S. Auguftini, a-

naeque moralis difcipline quam hi duo ftrenui Praemon-

Neecotium hoc fignificatum fuit Romani Sedi tan

ftratenfes, aque ac magnus:aliorum ejufdem Congre-

! quam pgnitus aþfolgtqnz annl 698. PI'Ou[ eX Egiüola

gationis Membrorum nümerus, tuebantur mordicus

:

(oliciteque ac fideliter exequebantur; quod unum fatis

(4): Animjaäue;.'fïor'z'äi Ca'7101211g;£- ig ; D,./]E;muonem crmommm D.

qibus—

N. U du Bois pag. 55«

fuit, ut Zaufenifint & R;gow]mi. vagis acc?f'a;—tio-

in-

L]

LisER ïI'II..* ARirmuLä/S E

69

involverentur, q

uee rurfus in Belgici Cleri florem -ip—

pituvlomcongr&gatos miffa, depravationes denuntiandi

fum füb trempus hoc emerferunt.

B

caufa que domui quam incolebant, dedecorierant Rei

Harum accuíationum adminiculo ; Ga

fpar de Bie per

ui exiftimarione pollebant, Religiofos hos in partem

eorum exifílimationem qui eas fulciebant, affecutus eft,

1

impferunt, in quos tanquam eJus Epiftolae auctores

ut juftas quas meruerat pcenas, & medicinalis excom-

quam ut Zibellum diff.

amatoriem notabant , actum vo-

municationis canonicas confecutiones effuperet, quam

lebant.

Superiores ex Ecclefie Canonibus, Ordinifque Statu-

"'Theologiz & Turis in Lovanienfi Univ&rfitate Do-

His in eum pronuntiare fe coactus viderant. lpfe in

&ores, faper hoc nepotio confulti, graves in refpon-

fuos Superiores produc&tus t«ítis, quamvis infignium

fo regulas ftatuerunt per quas L ibelli diffamatorài quo-

ad fcandalum criminum reus eílet ob quae Sententiam

rum Auctores perfecutione & punitione digni erant, a

fubierat, auditu(que fuit.

Potiffimum Íuper crimine

legitimis & canonicis denuntiauonibus difcernerentur,

jactate revelationis fecreti Confeffionis inflitit. — Infa-

cujufmodi erat, qua de agebartur, Religioforum Epi-

mis P. Defirantius e Belgio Hifpanico bis deinceps eli

ftola. Inutile fueritad barum regularum perceptionem,

Jinatus bas accufationes Romz profequi juffus fuit;

eos hoc loco peculiariter exhiberi qui earum explica-

quo fere tempore ad refpondendum deputatus Henne

tioni locum prebueruar.

)

bel procurationem .a Belgicis Theologis plurimis de-

mandatarm (ignavit die 2. Septembris ann. 1692. — Ab-

X. Confultatio [uper Rkþelqtionibur quas ädereþotb]lübizi-

bas Ao/zata qui Romam &.ipfe ann. 1694. profectus.

ibidem perhonori(fice fü(ceptus fuit, Apottolici Palatii

fejarius, Panitente facut'tn;em daute, /dunu. 1702.

Curruum ufü a Papa Innocentio XII. eifdem concello,

- VII. Negotium fecreti Confeffionis quod decimae

j

cujus tamen fuppreflionem.. P. Defirantius obrinuit,

Confultationis argumentum conficit, eorum unuin eít

fimplex pii Abbatris hoípitium caufatus, (ignificanfque

:

uae acrius in Belgio fub poftremi (eculi finem agitata

)

fore, ut haec fingularis honoris & obíervantiee arpu-

u

ere,. rioftes Univerfitatis Lovanii füper hoc articulo

menta vilefcerent, fiquidem vulgaris nota , minuíque

multos ex ejus Theologis accu(àarunt,

Eorum accu:

congrui fplendoris hominibus a Palatio Apoftolico tri-

faiones Romam delata.

Hennebel ibidem ad eos

bui con(uevi(fent.

Hac occafione pater hic eo fe abri-

Theologos purgandos, luculentas Declarationes exhi-

pi pa(fus eft, ut Abbati de Tongerloo Apoftafiz di-

buit fuper effaris ad quae ipfi (uam agendi rationem hac

cam impingeret (4). Decifio quam exhibemus, quam-

in parte exigebaut (5). — S. Sedes nihil in iis comperit

que Oéctobris die 23, ann. 1691. Univerlitatis Docto

quod improbaret,

Conf(ultario

uam annuntliamus,

res & Profe(lores íexdecim, &P. Defirantius ipleanno

iídem principiis nititur, a 'The

j

ogis edita quorum

circiter ante füum Romamiiter, fignarunt, faus often-

maxime fuerat rem hanc expendere & enucleate . dií*

dit; quo loco habendz effent declamationes ha quz

cutere.

vee cum aqua Canonicum Jus ac 'Theolo-

confiliis tantummodo nitebantur quae Abbas hic cum

giam fpecter, his fe "Theologis addidit Van Efpenius,

Gaípare de Bie fibi ineunde cenfüerat, confilia omni-

Argumentum quod ei occalionem praebuir,

;f

no a Doctoribus fexdecim approbata qui Confaltatio:

. perfpi-

citur ex Epiítola P, Zezuver Congreg

ationis Oratorii

ni qua de agimus, fubícripferunt. Gafpar de Bie cü

ad P. de $wer£ ejus Confratrem, deinde Superiorem

jus tamen famae parcere Superiores volebant, fuàm

Generalem, data die 10. Junii an. 1702, P. 9toannes

'.

primus caufam publicam fecit per quoddam Mo£ivura

Daptifla , ita ibidem, zgiquas bas omnes difficultates £?

J'uris quod eo ipfo tempore emifit, quodque D. de

vexatiouey propterea. patituy , g,uod -præäar'eä/äfvi;ium

Pracipiano Mechlinienfi Archiepifcopo, patrono fuo

voluit earuimdem au&tori ab i5 exflimuluto qui t& Ora-

nuncupavit.

Hoc folemne facinus Abbatem de Ton

toriutn baud bene agimati funt.

Noti funt homines ht.

gerloo & Rofendalenfem Pattorem impulit, ut ei Do:

Cum Pater joannes Baptilla. Cameracenfi Officialitati

étorum fexdecim Confultarionem opponerent, tum

addictus effet, Archiepifcopus (D. de Fezelen) Lova-

ut fe ipfos purgarent, tum ut rectae doctring eju(que

uienfium Doctorum opinionem fibi exbibitam eupüt, ante-

defenforum rationibus. confulerent.

In hac prima ta-

quam Sententiain

favit.

ferret, quae dubio procul huic Patri

men enuntiatione fuppreffum e(t, quicquid Gafpar de

Die non fine (candalo agare(fum erat, & refolutio que-

ftionis fexte qua fuperhac re ver(abatur; nec nili ut

XI. XII. XHI. t9 XIV..;C;'wä/ä;ltatz'on'es. Zduu. 1709.

ad ea refponderetur quae Gafpar de Bie nova protulerat,

aA Á C* D o w—— £*

Monumeutum ad con(ulendum, & refponíionem ad

VIIT. .—Seqüenres Coníultationes. quatuor breviores

quaítiones (ex, quam late patebanr, non vulgari non

funt, eaíque. nos quidem non tam ob intimam ratio-

potuerunt; quod Confültationem conficit cujus a no-

num vim quibus nituntur, queque fe fatis produnt ip-

bis ratio reddenda erat. — Videri poífunt füper lioc ne-

fa per íe, publici juris effe volumus, quam ut Efpe-

;ï

gotio quidam primus cafüs anonymus, quadam ad

nii Theologorumque qui ejufmodi cafus cum eo expe-

Ga(parem de Die füper ejus Agotivo S'uris Epiftola ,

diebant, mentem & ingenium exhibeamus. Undeci-

denique Scriptum cuititulus:. Cafus pofitio vera coutra

ma nobis ob oculos ponit moliminum, fcandalum &

falfamn G. de Bie cafur pofitione.

fchifma fecum trahentium exemplum quo in Hollan-

dia Ecclefia Religiofi quidam in dies fingulos uteban-

Confuþltntz'orz,es F. FI.t? FIl. ana. 1654. €? 1697.-

tur, ut Fideles fubducerent Secularis

Cleri regímini,

cui via non fuerat deferenda D. Coddii Archiepifcopi

—

X Refolutiones V. Vï. &VIIL fpectant focietatis ca-

Ultrajectenfis, & hierarchicorum ejufdem jurium de-

fum quemdam, & matrimonii validitatem in cafu dif:

fenfio. De hoc negotio fufe agemus in peculiari arti-

peníationis ex factis falfo .allatis conceffae.

Nulla no-

bis (uppetit quam fuper his afferamus, hiftorica decla-

culo(c), Decimusfecunduscaíusa cupiditate alienum

animum ípectat quo omnino opus eft, cum de Miffa-

ratio,

De VIII. XXIII, XXVIII. XXXV. & XXXVIII.

rum ftipendiisagitur, Decimus tertius verfaturin Com-

qua Oratorii Con

gregationem afficiunt, in peculiari ar-

munionis publica recufatione cui nunquam locus- effe

ticulo'fermo erit.

$

poteít, cum haud de publicis criminibus quat(tio eít,

Perfpicitur in decimo quarto cogirandi ratio peculiaris

ll

leper' veikz no?ioneïz'b?lli

12? Covnfzdtiztio

difan'z'atqriä

Efpenii ceterorumque Theologorum Lovanii füper bo-

an. 1687. feu 1689.

norum Librorum lectione quos unius Ínquifitionis De-

0s

creta damnarunt. ld ibiporiffimum agitur, quam par-

! VVTI.:--NOHä Confültatio verfatfxr» fuper' Epi)—f-ïio'laa- pri-

$

vatis Religiofis ad Superiores in.Ordinis Generali Ca-

.(

b) Vide Differtationem diei- 16,

H

Sep;egnþxjs vann. 1709, n. 6,

l$

(4) AEpiü"ela D. Hennebel'diei 3. Julii ann. 1694«

EX Lib, LII. Cap. v :

*

va

v*

70

ViTA D. Vav ÉsPEN.

va Decreti diei 15. Tulii ann. 1708, contra Moralium

Curia vim adhibuerat, cenfüras alia(que Ecclefiafticas

;

Animadverfionum Librum habenda ratio. — Videri po-

peenas iis minitans qui

ei obftitiflent; & utens circum-

teft fuper hac quafítione difficultas 95. D. Steyaertio

ftantiis, ut de harefi,

'& S. Sedis contemptu fufpectos

redderet, quos minus excommunicationis timor füb-

propofita.

egerat, Leguntur ha pofteriores animadverfiones in

altera fuper eodem argumento Confültatione diei 3.

XPF. Confultatio fuper compatibilitate Decanatus &? Ca-

nogicatus i2 eodem Capitulo. Z4mu, 1710.

Novembris ejufdem ann, 1711. qua infcribitur ; Aejo-

lutio additionalis €7c.

Eam initio ftatim Efpenius tan-

IX In Confultatione decima qu,in/ta' qua ad Matrtii

tum & Zrenart ejus Confrater fignarunt; at Suellaerts

Canonicus Graduatus Antverpie, vir füa aetate maxi-

diem 4. ann, 1710. fpectat, id agitur, ur Decanatus

Capituli S. Jacobi Lovanii cum ejufdem Capituli Ca:

me fi quis alius,'in Hiftorie & Jurifprudentize notitia

Qui eam impugna-

nonicatu compatibilitas ftatuatur.

verfatus (4) eamdem adoptavit Martii die 3o. fequen-

bant, feniti contendebant fundationis Actu,. peculiari

tis anni.

"

Extat fuper ead

em re Confultatio tertia in montu-

Statuto quod deinde editum jactabatur, communijure

& patriis legibus, denique Tridentini fuper incompa-

mentis annexis Supplemento ad 2!us Ecclefiafficum uni-

verfum, Litter. N. Data eít die 30. Julii ann. 1715. 6

tibilibus Beneficii Concilit Decretis. — Van Efpenius has

fingulas probationes difcutit & impugnat, — Oftendit

ab Eípenio aliifque preterea quinque Doctoribus &

Profelloribus Juris in Lovanienfi Univerfitate fignata.

peculiariter Tridentini Concilio Decreta qua affere-

m

bantur, non probare incompatibilitatem Beneficiorum

In eade Thefaurarii Dignitate agitur, quam Capitulu

S. Petri lufularum Raymundo Ludovico de 7"lory ;

;

&

duorum, de quibusagebatur, in eodem Capitulo, id-

que probat ex argumentis & rationibus que iifdem De-

Nicolao Parezt Papajcontulerat. Eadem proríus erat

cretis fundamento fünt, ex fignificatione quam iis tri-

conteftatio atque in diei 10. Februarii & 3, Novembris

buit Congregatio ad Tridentini Concilii interpretatio:

ann. 1711. Confultationibus edira. H pofteriores

nem inftituta, ex ufu denique & praxi communi, Con-

dua numquam, quod fciamus, impre(fze fuere5 at quae

fültationem hanc D. D. Kezuebel,. Renar & Ferfcburen

JUlll die 30«

ann. 1715, prodiit, eas tunc temporis ap-

pel

laverat. In publicum etiam emiffa eft deinde Re-

'Theologizin eadem Univerfitate Doctores adoptarunt

fignaruntque.

Hac iüter eas omnes de quibus hacte-

qui

fitio miffa ad Regem Gallia & ad ejus Confilium

nus, fecunda eft, quam poffimus afferere a Van Et-

ulii die 2. ann. 1719. per Dominos Fr.

Deme &l. Fr,

penio elucubratam fui(fe ; reliquae ab hoc Doctore non

Olert de Chaufaes a Papa provifos Decanatu & The-

fauraria S. Petri Infularum, veteribus provifis jam fato

nifi adoptate efle poffunt.

functis,

Con(ültatio decima fexta verfatur in controverfia

Negotium hoc decifüm fuit in favorem Capituli, per

qua maníit ad annos fere triginta fub jüdice. In eo

'erat pofita quaeítio, an Dignitates Capituli S, Perri In-

Arreítum Confilii azz, 1727.

Videri poteft (üper hac conteftatione Proceffus ver-

fularum, nominatim Decanatus, per fundationem ele-

&ivam confecurumque prope quingentorum an-

balis Ccetus Cleri azz. 1723. pagin. 366. Relatio Agen-

norum ufüm in Papa nominationem incidere po-

u.

tig anm. 1730. pagiz. 112. & Opufculorum -Colle&id

tuiffent, fiquidem eas menfibus per Cancellaria Reg

pagin. 218.

las Summo Pontifici refervatis vacare contingeret, &

id quidem aliquot ejufmodi nominationis exemplo-

Con[ultatio in favorem Z&dilium €9 Paftoris Urbis Halæ

rum vi,

vem Collegii ejufdem Urbis.

contlm Reclo

Zun. 171j

Confultatio fuper jure Capituli Infulavum, ad electiouem

Dignitatum , meufibus Pape vefervatis.

XI. 'De&ima feptima Confultatio edita fuit ab Efpe-

nio Julii die 7. ann. 1715. oc

cafione gravis litigii apud

lium in Urbe Mons inífti-

X. Inchoata fuerat conteítatio hec ann. 1698. De-

Supremum Hannoniz Coufi

canatus occafione qui die ro, Julii, unius e menfibus

tutum , pendentis inter Urbis Hale Magif(tr

atus & Pa-

Pape reíervatis, forte vacaverat. Capitulum Digni-

.

ftorem ex una parte, & Rectorem Collegii Je(uitarum

re contulit, & PapaPhilippo Cor-

ejufdem Urbis ex alia, Unierat Alexander VlI. ejus

tatem Carolo Magu:

royer ejuídem provifiones tribuit. Ergo inter

provi-

Parcecia redditus Jefuitarum Collegio per Bullam diei

1. O&obris ann. 1659. eodemque rempore Re&ori

fos duos eofque quorum intererat, coorta lis, — Hac

Parochi primitivi, & plura

de re confültus Efpenius primam Februarii die 1o.

Collegii jura patronatus,

Confülrationem edidit, quam quinque ex ejus Confra-

privilegia patriis ufi

bus & Legibuscontraria c

oncefTerat.

tribusadoptraruntfignaruntque. Inea ftatuit, cum id

Jefuitze his privileg

üs in prejudicium jurium Ordi-

narii, Archidiaconi, Paftoris feu Vicarii per

petui, ZEdi-

apitur, ut beneficiorum conditionibus & qualitatibus

derogetur, qu& in eorum fundationis ,Actis expreffae

tuorum Parcecie , Capellanorum , ZEdilium Uzbis, &c.

fant, difficillime tantum & ob graves €? ; pullicas , a

tam enormem íin modum abufifünt, ut tandem ad Ju-

(Te fuerit qua fciliceteorum ufur-

Principe approbatas caufas id fieri poffe; quod ipfum

ftitiam confugere nece

pationes cohibe

ret.

4

Quoad Prefuül de Fenelon Ca-

tum quidem eít certius, cum difpofitiones Actorum

diftri&u Urbs Hala eft, Archiepiíco-

fundationis, cujufmodi funt que in fundatione Capi-

meraci in cujus

tuli Infülarum occurrunt, confentanez Turi communi

pus in vivis fuit,

haud viderur fuife fatis animi, ut jus

ffimus Societatis Fautor, qui

funr. Definit proinde Van Efpenius facta a provifis

peteretur, cujus aperti

in Romana Curia contra provifos a Capitulo in me-

Praefulis erat, nullam fpem exbibebat.

Atper ejus mor-

erectis

dium allata nihilo minus quam fàtis apta ad eorum jus

tem qua menfe Januario ann. 1715. contigit ;

firmandum effe; unum tantum Romanarum hujufmo-

animis, inchoata lis qu& Confuültationi qua de agitur,

di provifionum exemplum füpperere, quod ipfum per

locum praebuit.

fe tranquillam poffefionem creaverit, in eaque ipía

Ea reíponfion

em continet ad queeftiones triginta quae

facti [pecie admodum legitime prefumi poffe Romana

ad Jefuitarum u

furpationes totidem referuntur. Ad

Curiz provifiones, & P/acet ipfüm quod eas firmave-

eas reípondens Efpenius

fcire unionum & incorpora-

tionum beneficiorum ad

Monafteria & Collegia Eccle-

rat, non nifi per fübreptionem obtenra fuiffe.

: Quoad exempla reliqua ad prafcriptionem in Ro-

fiaftica materiam diícutit. Diftinguit earum genera

mane Curie favorem proóbandam allata, monet Efpe-

nius ea ad unum omnia impugnata fuiffe , ac fi Electia

(a) Vir in Hif

oria d9 7urifprud&1nia ad fluporem ver[atus

Necrologimm aliquot Rorano-Cat

Capitulo fere coacti fuerant provifis a Papa cedere, id

holicorum apud Belgas annf

1739. p*g.35-

ex eo potiffimum capit: factum efIe, quod. Romana

plura ;

Liszgn llHl . —A-R.'ncu'w-'s- L

71

plurá revocatad trutinam privileoia Bullis unionis in«

ut eum ad retractationem. damnaret , rurfufque juberet

ferta que dum communi juri & con(uetudini contra-

Mandatum edicere; . quod is facere renuens, ; per diei

rià funt, fpectantur ut purz £ yli claufale-qua nullum

2. O&tobris Édi&tum a Divizis fuf(penfüs declaratus fuit,

effe&tum obtinent. Expendit deinde naturam & ori-

quiád Cameracenfem Mertropoliranam Officialitatem.

ginem Parochz , ut dicitur, prigztivi, huic titulo ad--

appellavit, ubi Juítitiam obtinere non potuit; tum [ne

ciéta jura & honores, independentiam in qua Vicarii

fulis detentus coactuíque irerum "Tornacenfi Officiali

perpetui füat, ab ejusau&toritare , &c. & poltamplam

fe Gftere, juridice fno Judici appellationem ad futurum.

& tolidam fuper his omnibus capitibus di(cufftonem,

Gallicanz. Ecclefiae Nationale Concilium quod publica

concludit contra P..P.. Jefüirarum contentiones, hor-

famaà proximum annuntiabat, fignificandam curavit.

tàcurque. Magittratus: & Incolas Urbis Hale, ut po"fi

Duobus poft menfibus, &quidem Janvarii die 12.ana,

liris decifionem hand. cunctari apud Regios: Judices &

1715. Vice-gerens per novam Sententiam declaravit

Cameracenfern: Archiepifcopum erectionem Parceciee

Waterloopium juris omnes peinas & cenfuras, & qua-

in tirulum ordinarium ,, & Concuríus in Delgio prope

cumque Bulla Üeigenitus infligebat, fubiitTe ; eumque

univerío ex Tridentini Concilii mente ad ejulmodi Be-

damnavit, ur ia Seminario bienniumn tranfigerer, Car-

neficiorum collationem ia ufü. pof:iriï inftitutionem fo:

vinienfis Parochus €ontra Sententiam hanc, contraque

liC*lqten[:. Hujusrnegotii exitum ignoramus, :

calumniofàs imputationes, quas continebat, datis eo»

dem ann. Januar. die 29. & Februar, 4. ad Epifco-

XVAHI. Confultati faper ff AIpoftolici cujufdem 4n-

pum & ad Vice gerentem Litteris reclamavit.

At de-

eria difpen[ationum dMatrimoui.

rentus rurfus Kalend. Marr, primum in. Cameracenfe,

42:/;:'« ^ "f Wiat

Sulpicianis moderatoribus, Seminarium conjectus, dein-

de in Arcis catceres duéctus fuit

, ubiad ufque Ludovi-

Xïl Cönrfhlra*-riö dïe:cjimä octava küpeï L'-S-P(m»o"'ci cu:

ci XIV. mortem jacuir.

jifdam Indulti-fenfu verfatur quod eam cuidam Epif-

Hujtus in Seminario ve

l in Arce .cäptïvïtäi'is tempo-

copo facu:tateni tribüebat,. ut matrimoniales diípen(a-

re, confultus fuilfe viderur Efpenius, que ratio quoad

riones in cafibus Papae refervatis concederer. - Specta:

hunc Parochum ineunda effo. — 1n hoc rerum difcri-

tis Indulti verbis , I pifcopo conferebatur auctoritas, ut

mine, Doctor, propolitam rem ita fibi fpe£tandam

quibufdam in cafibus

ad Catholicos z2 cogtrabendis

cenfuit, ut eorum fe anticipatis opinionibus accom-

THafViuio1$, G :5 co

qup

ni' i

atlis quo

ad Hereticos difpen-

modaret quos Confultatio (pectabat, iporumque ani-

favet, — Perfpicue diftincteque decidit E(penius fecun:

mos permovens, . haud aperto marte prjudicia impu-

dam quidem claufülam/in: prima contiaeri, non item

pnaret, | [*rgo negotioipforelicto, unam ejus formam

primam ia fecunda , videlicet , cum . ea fit. Ecclefiae

difeutit,,| Ut ut judicari poffit de Bulla ipfà, eam pro-

mens, ut facilius.di(pen(ationes concedat ad redinte-

bat non pronuntiare peculiarem cen(üram ullam in eos

'aranda matrimonia.bona fide.cam impedimentis diri-

qui eamdem acceptare noluerint, immo fatis habere

mentübus jam:contraéta, quam ab iifdem impedimen-

declarare eos qui damnatas propofitiones afferunt aut

tis ante ullam Sacrarmeati celebrationem difpenfer, eum

propugnant, in cen(uras quas Jus exprimit, incidiffe.

qui difpenfandi in hoc (ecundo ca(u potettatem acce-

Jam vero, pergit Eípenius, . $us expreffamexcommu-

pit, in primo quoque ca(u difpenfandi pote(tatem ac-

nicationem in eos tantum pronuntiat , qui pertinaciter

cepille cenferi, at non vice veríà. ..

a follemni aliqua hareti ftantj nemo igiur unus ex-

Sentit Efpenius in hujus cafus fecunda parte Epifco-

communicationem ,. Bulle vi, fubii(Ie dici pote(t, nifi

pum perficere non debere, ut per ipfius tantum aucto-

probatum fuerit eum pervicaci animo hareticum ali-

x

Titatem in cafibus quos uíus Papae refervavit, matri-

quam propofitionem docuifle.

monia redintegrentur, quia non íatis'probatum vide-

Addit Efpenius, in.hac ip

fa. poftrema fa&i fpecie

tur, inquit, hanc poteftatem que radicitus intimeque

€6s tantam tanquam excommunicatos evitari, & pu-

ad Epifcopos pertinet,. ipfis fervatam. aut' redditam

blice tanquam tales Sacramentis privari poffe, in quos

fuitfe, ex quo fenfim fpe&tata eft tanquam ad Summum

exifteret excommunicationis Senteniia juridice publica-

Pontificem devoluta;... E füpplicls ad confulendum Li-

ta, cum expreífa denunrtiatione perfonz; eam fcilicet

'belli forma & expofitione de Galliarum quodam Epif

difciplinam effe quam ftatuit Bulla ad evitanda, quam-

. €opo cujus tamen nomen nos latet , a&ctum fui(fe vide-

que univerfa Eeclefia recipit & fervat (a), — Conftat

tür..—. Ad Jolii diem 31. ann. 1715. fpectat Coníulratio.

Confültationem hanc a Lovanii Doctoribus multis fig-

Alie nobis occurrent, qua ad idem argumentum, fed

natam fuiffe, at ejus Exemplar invenir

*

e non pptuimus,

in alia fpecie referantur.

ut eorum nomina detegeremus.

Eiufmlqu' fu—nt quas numeri

XPgV. & XXVI, exiïibgat.

*

Poít Ludovici XIV. mortem , Waterloopius reddita

H

libertate ufüs eft, ut ad Parifienfe Parlamentum a Tor-

j(':/;yjHC'-oilzf;tllfntio-:v M*q"m. wf W

r Bulle, Unige-

naceníis Officialis Sententia, Januarii, die r2. aun.

.uitus; Aaberi po[frut excommunicati , &? a Sacra-

'1715. pronuntiata tanquam ab abu(íu appellaret, Erat

| m&/?tä& publice avcervi, A?m. 1715«

ea pluribus e capitibus abufiva, & peculiariter ut pro-

nuntiara ab externo Judice contra Subditum Regis Gal-

XIH Decima nona Confültatio a Van E('pefnïb edità

lie ; quamobrem Pari(ienfe Parlamentum nullam.& ir-

"

fuit a&torum occafione qua ab Officiali Tornacenfi con-

ritam declaravit.

t

tra Clémentem Ze JVaterloop, Carviti Epinoi Patochutn

Paulo poft hoc poftremum Arreftum

, XV;terioo.püis

in Dieceíeos parte quae Gallicee Dominationi (ubeft,

in deliberatione pofuit, an a Senrenria ipfa ad. aliquem

interirata fuerant, ^ Crediderat paílor hic f& nec (ufei-

IE:cclefiafticum Tudieem appellaret. . Confultum hac de

pere; nec enundare poífe Mandatum quod Julii die 2 .

re voluit Efpenium per interpofitam perfonam apud

ann. 1714 fuus ad eum Épifcopus mi(eraty at ad Ru

Colletiuii Regentem Collegii da Faacoz in Urbe Lova-

nio.

Re

ralem: Decanum & ad Epifcopum fcripferar, ut iis fuce

gentis hujus, Efpenii ipfiusnomine; relpon-

recufationis cauías exponeret,

Ad Officialitatem acci-

füm ,. haud illud quidem fatis ad Gallici (ermonis. puri-

À

ruS fuit , eique Augufti die 31, ejufdem ann. fe . (ti-

tatem elaboratum ita latine reddimus, .

üit, - Interroeátus, an. tor, propofiriones per Bullam

Domine, exhibui Monumentum tuum Van Efp

en:ïo.

damnarae catholicae éffent, fatis habuit're(þondere fe

fuper Carvinienfis Paítoris negotio, qui mihi refpon-

quidem eas omnes in Auctoris fenfu & in ejufdem Li-

dit ufüm tam Gallie quam Belgii notorium & quoti-

^bri conrextu catholicas credere, at non prout infideli-

dianum effe, Eccleliatticorum Judicum Sententias in

ter, afferuntur in Bulla; in qua earum plures murilae

exterum Subditum, eaufa exempli, ab. Ecclefiaftico

.íunt ,Harum refponfionum moderatio Vice geren-

(4) Vide illuftrationes fup;r liac quäïïibhe, infra Capit, VI.

tem non impedit, quominus edaret fanctiones plures,

Al'[u Vll;

n

y2

À VITAD VAN ESPEN.

Galliarum Judice , vel ab ipfa Romana Curia in quem-

XX. Confg:ltatio fuper Indicis Aegula P. Arm. 1717.

piam in Brabantia refidentem editas, tanquam nullas

V'XlV. E('pmins in ü:a*'viceüina Confültatione quae-

per Regios Judfces abrogari, quemadmodum videre

poteris in Libro cui titulus: 2'us. Ecclefiafficum, Part.

ftionem expendit, an /zdicisregula IV. recepta & pro-

mulgata fuerit in Belgio, Negantem partem invi-

3. Tit, V. Cap. 3. Atque haud ita pridem abrogara eft

in Brabantie Confilio , ad Regii Procuratoris períecu-

&e probat propofita compendiaria folemnis . exami-

nis 4ndicis & Regularum , qua eum comitantur, in

tionem, Sententia quam Romana Curia inter Partes

duas ad Canonicatum in Ecclefia Collegiata C..... in

Belgio, Philippo l, regnante, editi Hiftoria, Hujus

Brabantia contendentes ediderat, quamvis eec-m Par-

examinis is exitus fuit, ut in. /zdice multa tran(verío

tes apud Romanam Curiam conteftate effent, & in

calamo delerentur, multa corrigerentur, Expuncte

Judicem confenfiffent; idemque Confilium non judi-

pariter fuere Regula fex e decem Pii IV. ju(fu additis,

cavit habendam e(f? rationem Sentenriarum duarum

nec nifi fecunda,.quinta, feptima & o&tava fervare

conformium in cujufdam Brabantie Monatterii Reli-

funt. . Opus hoc quod Zzdiczs expurgatorii titulo pro-

giofüm 'Trinirariurn, quia earum una Namurci, alte-

diit, Edicto Philippi IL. poftrema [ulii die ann.. 15 1.

ra ab Officiali Atrebatenfi pronuntiatae fuerant. Atque

firmatum fuit ( ) Oppofitioni deinde e. Cameracenfi

ann. 1586. Concilio duétz .refpondet. Efpenius, qui

ànn. 1700. in eodem Confilio abrogara eft Sententia

(a) aLeodienfi quodam Archidiacono contra Limbur.

qui fane refponíum idem Synodo Gandavenfi ann.

1650. füb celebri 77e/2/0 celebratae adhibere potuiffet,

gici Ducatus Subditum edita, quia licet Seatentia in

eodem Ducatu pronuntiata fuiffet, Scholium tamen

quod.praeftirir Arnoldus in fua 91. ad Sreyaertium dif-

ficultare argumentum hoc fufe pertractans, | Poruiffer

primae Supplicationis Partis Leodii datum fuerat ; jut-

fufque per eamdem Sententiam Archidiaconus Leo-

etiam addere per Trieítii Mandatum a generali inter-

dienfis Officialem feu Vicarium perpetuum & minime

dictione, ne Sacra Litterz vernacula lingua ligantur,

amovibilem inftituere , qui fpiritalem Jurifdictionem

Novi Teítamenti verfionem excipi, prafertim cum

in ejus Archidiaconatus diítrictu, qui füper Limburgico

Animadverfíiones eam comitantur.

Occurrunt doctze

á

Ducatu eft, exerceret.

fuper hac.re difcuffiones in cenfura Sorbonicorum Do-

Haud oportere purat Efpenius Waterloopium , abro-

&orum centum contra Propofitiones 3 5.. füper quibus

ata per Parifienfe Parlamentum Tornacenfi Sententia;

D.-de Montgaillard. Pontipol

,.-- :

anus- Epifcopus eorum

':id Ecclefia(ticum Judicem confugere, a quo excom-

judicium petierat, fuperiore

f

culo ad finem vergen-

municationis abfolutionem obtineat.

Primum enim

te, Videri poteft, quod ajunt peculiariter füper 2. 3.

Sententia nullam excommunicationis mentionem facit,

& 4. Propofitionibus. . Pertraétaverat ipfe Van Efpe-

nec ipfüm Paftorem Judex in eam incidiffe declarat; 2.

niusargumentum hocin Supplemento ad Juris Corpus

1n Bulla U7

igenitus nulla adeft excommunicatio in ve-

(Part, r, "l'it.. XXIl, Cap, 5.) & in Tractatu de Pro-

Í

mulg. Legum &gc. ( Part. IV; Cap. V, $. 3.). At extat

fra&arios inflita, fed eos tantum pcepas a Jure indi-

las fübituros enuntiatur; quae quidem pcenz

aliquid novi in Confultatione quam exhibernus.

gxpref

fz & decrete a Judice fint, oportet.

Nec ignoratur excommunicationes qua dicuntur la-

XXI. Confultatio fupey cujujdam Abbatis Curialibus

Sturibus i& Domeflicos zdbbatia fervitio ad-

tee fententie , nullius hoc tempore roboris effe, cum

in quempiam nominatim pronuntiate non funt, per

di&o:. Amz 1718.

"Extravagantem Martini. V, qua incipit 744 evitanda,

quemadmodnm in Tra&tatu de Cenjuris: Ecclefiaflicis

XV. In vicefima prima Confültarione quaritur , a

Abbas S, Throni Brugenfis, Ordinis Ciftercienfis in

perípicere poteris. 2. Parifienfe Parlamentum, po

Domefticos in Abbaria degentes, ejufque fervitio addi-

Sententie abrogationem, Paftorem ad Ecclefiafticum

Judicem confügere non patietur, ita enim videretur

étos Curialibus Juribus frui deberet. Nonafferebatur in

favorem Parochi Ecclefiee S, Mariez intra Abbatiee (epta

in dubium vacare, fatis, nec ne, ponderis abropatio-

ni fuiffet, ut Sententiam invalidam

collocata nifi Parochi quoddam informe Scriptum quod

"

omniíque che&us

in ejus propria cauía probationi effe non poterat, Pra-

-expertem redderet.

Cenfet Efpenius e re

fore, üt mbditum (Päriüehfe)

fto erat Abbati füupra omnem memoriam pofleffio, &

praterea Parochi primitivi & Collatoris Ecclefiae S.

Parlamentum Officialem a Tornacenfi Epifcopo in Ar-

tefia inftitutum velit, ad. quem Chriftianiffimi Regis

Marie titulus.

Nullus dubitat Efpenius Abbati, aut

Sacerdoti quem ipfe Ecclefie in. Abbatia fitee fervitio

Subditi pergere poffint, quod nullibi non pofitum in

ufu ett.

addixerit, id juris tribuere, ut Sacramenta adminiflrer,

Poftremum Confilium hoc per eventum inutile pror-

Matrimoniales enuntiationes peragat, & reliqua Cu-

fus evafir. — Waterloopius, evocato ad Confilium ne-

rialia munia quoa

otio, Atrebatum relegatus fuit, unde quamprimum

obea;.

dölbxdem commorantes Domefticos

;

n

fulas, in patriam fcilicet, redeundi veniam obtinuit,

ubi ei tamen haud diu tranquille verfari licuit. Ann.

XX'II. Coþnfultat'z'o- Juper fufpenfione D. Pan Roofl Ple-

batii Catbedralis Ecclefig Mecbliuienfis, aun. 1718.

1726. e Tornacenfis Diccefis finibus egredi juffus, in

fequenti anno Dunquercam relegatus, ann. tandem

XVI. Efpeniana Confultatio vicefima fecunda in D.

1728. Mandatum Regio figillo obfignatum per quod

e Regno pellebatur, accepit. Warerloopius has pro

Van Rooft, Cathedralis Mechlienfis Ecclefiee Parochi

(qui Plebanus ibidem nominatur) favorem eft. D. Al-

bationes e Dei manu non fine fingulari fide füfcepit.

In Holandiam feceffit, fe Carthufianis addidit, qui

fatige de Boflu ejus Archiepifcopus, tum Cardinalis,

paítoralem Oétobris die 17. ann. 1718. Epiftolam emi-

illuc ob eamdem caufam confugerant, pietate & fua-

- vitate confratribus exemplo fuit, ibique in domo Scho-

ferat, in qua titulo Aegule Pidei Con(titutionem Um-

geuitusinfignibat , declarabatque fe cum iis qui eam ac-

nauw die 25. Aprilis ann. 1731. cum fanclitatis laude

fuprem

um diem obiit, Videri poteft inhanc rem Vo-

ceprare recufabant, nullum amplius communionis vin-

lum. 3.

(Clamoris Fidei), Cap. 24. Folio NN. Ecclef.

culum fervare velle, — Juffit deinde paftorali huic Epi-

ftolae (üuum omnem Clerum fübfcribere. D. Van Rooft

diei 2. Augufti ann. 173 1, & Libellus infcriptus: 7-

gravibus rationum momentis adducebatur, ut ne hoc

fia Scripta fuper 7:egogiq D. Parqcbi Carvz'iz-Epirzoi 1715.

(c). Contenditur Edi&um hoc nec receptum unquam, nec 5 Su-

F. (a) Refertur Sententia liïäc,ï Tom, III. Edit, D

lleoniap? "gd

premnis patriis Confiliis in acta relatum fuiffe, fed folum turbarum

tempore ab eo quod Confzlium Centum sppellabatur ; ac proindenon

Moxzutjentum Operum D. VanE:fpen.

folum Indicem. Roma impreffum, verum etiam Indicem expurga-

sorium inhBelgi-Q Legis-loc? effe non debere.

in

Linren III.

AngTICULUSs l.

75

in capite, quod ejus plerique Confratres inierant, con-

quideim boc Plebani vefponfum ita ad bvudentie £2 35o.

filium imitaretur; fatis tamen habuit fuam ex eo recu-

derationis leges exattum videtur , ut fufpenfiomis proinde

ationem repetere, quod adhuc ea caufa apud Regium

infligende jus ,drchiepifcopo nullum e[fet , pergit D. de

Bruxellenfe Confilium penderet. Edoctus fane Pleba-

Tombeur ; & egre excufari poffet. qui aliqua vatioue

F?o.*

nus informe quoddam P/acitum , e quo fatis auctori-

obfervautiam Supremo Sug Majeflatis. Coufilto. debitam

taris an, 1714. fuppetere vifum fuerat, ut in Delgio

quod boc negotium libi fumpferat, violaffet.

ltà qui-

Bulla Upigemitus indiceretur, illegitima tantum ratio-

dem Magittratus hic de fufpeafionis rantum fententia;

ne impetratum fuiffe, Regio Confilio Libellum fuppli-

quid (i de excommunicationis ann. 172g.,

cem exhibuerat; illuftrationes fuper hac re poftulans,

cutus eflet?

Qentential»o-

ne forte fuo Principi ejufque Legibus obí(tricte fidei

Novam deinde D. de Tombeur Internuntii quoad

deeffer, qui Romanam Bullam fine ejus approbatione

D. Van Rooítinjuftitiam notat, Appellaverat Van Rooft

reciperet. Supplex Libellus hic ad Archiepifcopum

ab Archiepiícopi Sententia ad Judices Synodales; tum,

remiffus fuerat; & ex eo quidem tempore Praíul a

ut moris eft, Judices poftulaverat; hos Internuntius ei

Plebano tum Bulle tum füz-paftoralis Epiftole acce-

denegavit, etfi per admilfiomis Litteras eos concedere te-

prationem 'exegit; renuentemque, nulla Juris fervata

geretuv. — S'am vero in ejufinodi. occafionibus denegare

forma, fufpentüm ab omnibus funétionibus, provifio

judicer, profequitur D. de T'ombeur, e/f juffitian de-

nis in modum, declaratum voluit: /zterz. (Senten-

üegares que quidem aperta oppre[fro eff , quatia omnes di-

tia verba fünt) eumdem D. Guillehnum Fan Rooff pro-

vine 07 bumang Leges, & peculiaviter. Leges noffre,

vifionaliter fufpendimus a Divinis &?' Pafforalibus fun-

privilegia noflva, &7 jucundus ingve[[us probibent.

&ionibus, donec vel prefütam Bullam acceptaverit , vel

vefponfioue per[onali ejus vifa, aliter ordimaverimus. Su-

XXIP. Con[ultatio i2 favorem D, de Bade, Parochi

per hac ergo Sentenria Van Eípenius coníultus fuit.

Moen, Dicecefis Tornacenfis. Ann. 1719.

Ex certis indubitatifque Juris priacipiis definiit fufpen-

fionem, vel una fpe&tara agendi ratione, nullam &in-

XVII. Agemus de Confültatione XXIII. in hujus Li-

validam effe. Ejus decifionem D. Zaumezs ejus Con-

bri HIT. Art. H.. num. VIII. Peftilens fuit Mechlinienfis

frater, octo celebres Advocati Confilii Brabantie, &

Archiepifcopi exemplum. a nonnullis aliis Belgii

alii quatuor Confilii Flandriae adoptarunt (4).

Diccefibus haud minus abs regulis deinceps habiti

Cum interea Regium Confilium nullam Van Rooftio

vexatique ftrenui Ecclefiaftici quibus Bulla Unigenitus

fidem faceret Placítum vere &legitime conceffum fuifle

accepranda non videbarur,

In Dioccefi potiffimum

ad Bulle Unmigenitus enuntiationem ann. 1714. a qua

T'ornacenfi paffim hoc in generead execrationem con-

fane re procul aberat (/); Plebano cumulata auctori-

tra jus fafque faevitum eft. — Epifcopo ( Comire de Zeg-

tas praeíto fuit, ut poftulatam acceprationem denega-

mein[lein ) abíente, concreditum Regimen erat Magnis

re perperet.

Se tamen ad nova in-eum acta Archiepif-

Vicariis ambitio(is, accufatifque, qui fallam de Bulla

Plebanusejus "Tribunal recufavit,

folicirudinem prafeferentes ftuderent ad primarias Ec-

Copus cormparavit.

petiitque pro more a Bruxellenfi Inrernuntio, ut ex

clefiatticas Dignitares fibi viam fternere,

In Waterloo-

patriis Legibus Judices nominaret, qui recufationis

pium quid a£tum, jam vidimus. Jofeph de Bade Paro-

caufis expenderenr. Refpuitejus poftulatum Ínternua-

chus Maen, viciin hujus Dicecefeos portione quae Au-

tius , etfiillud omnino non concedere non poflet. Con-

ftriacee l'amilie dominationi fubeft, altera fictae hujus

tra banc juítitie denegationem, contraque Archiepif

folicirudinis victima fuit. Appellaverat a Bulla Uzzge-

copi acta fuas D. Van Rooft querelas ad Regium Con-

gitus una cum alis eju(dem Dicecefis Ecclefiafticis be-

filium derulit, quod reípondit e ftylo patrio: Seroz-

ne multis ad futurum generale Conciliums qui fcilicet

tium Sue Majeftlati praffitum fuiffe , ut. Mecblimenfis

omnes Prefulis de'/a Salle (ui quondam Epifcopi, alio-

"Archiepifcopi: profecutienes: cobiberentur. — INon obfuit

ruraque complurium per Galliam E

pifcoporum appel-

lationt adharebant,

Decretum hoc, quin Archiepifcopus aétorum profecu-

Ergo D. de Pade ad 'Torvacen-

tionem praciperet.D, Van Rooft fuas apud RegiumCon-

fem Vicariatum (ita nuncupatur in ea Regione Confi-

filium querelas ad novum quodque Prefulis in fe faci.

lium quod ex Magnis Vicariis Dicecefeos adminiítra-

nusinteravit, Refpondebat (emper Confilium per Scho

tioni prepofitis conftat) accitus fuit; quam ea ipfa die

lia ( per Arreíta fcilicet fuper Requifitione), feu per

qua comparare debebat ; (Novembris die28.ann. 1719.)

Contulta eidem Van Rooftapprime faventia ad Provin-

idem Vicariatus ab omngibus paffovalibus fuuttiouibus fan-

ciae Praefectum miffa (c). Omnia tamen Conf(ülta hec

&orumque Ordinum exevcitatione iutevdixit; 'Tribunal

effe&tu caruerunt, eaque conniventia ufus Archiepiíco:

novum cui contentiofze Turiídiftionis exercendae nul-

pus eo tandem devenit, ut in D. Van Rooft Augufti

lum jus erat, & quod eam tamen in Parochum hunc

die 20. ann. 1728. definitivam Sententiam pronuntia

exercuit, quin vel unam fervarete formis quibus ordi-

ret que eum Canonicatu & Parcecia privabat, Zeret

naria omuia Tribunalia (ümmo jure adílri&ta fünt,

Monftrofa nimirum hec agendi ratio Confültationis

cuimque €?. excommunicatum excommunicatione majori

declarabat. Negotium hocin AMonumentis fuper zego

argumentum fuit, quam in favorem D, de Zade, die

tio Bulle Unigenitus zz Delgio A4uflviaco , €gc. T. 1, p.

9. menfis Decembris ejufdem anni 1719. edidit Efpe-

121. &2 fegq. videri poteft.

nius, una cum aliis duobus e fuis Confratribus.

Unum hociloco Judicium quod D. de 7Zormbeur , Re-

kta primum omnium D. de Pade Confültatione hac

gii Bruxellis Con(iliarius de primisin Van Rooft actis

ufus eft, ut eam Regio Bruxellenfi Confilio exhiberet,

addito Libello fupplici in quo jus petebat contra 'Tor-

protulir, afferemus, Éxtat illud in ejus Monumento

ann. 1721.ad Sabaudz Principem Eugenium miffo (4).

nacenfis Vicariatus Sententiam , quippe qua non (olum

Re paucis expofita, necnon füfpenfionis in Van Roott

omnibus procedendi regulis adverfaretur, fed fupre-

pronuntiatze caufis ; fubdit D. de 7Zombeur eam : uno

mam etiam auctoritatem impeteret, fine cujus concur-

Paftoris hujüs ad petitionem acceprationis Dullae ref.

fu publicum in Ditione Tribunal, cujufmodi novus

ponfo niti, fcilicet e gegotium bocad Regium Confilium

Tornacenfis Vicariatus erat, cum contentiofze ]urif-

dictionis ufu ,. inftitui non poterat.

Aufum hoc a Re-

detuliffe , 89* gxpe&are, dum illud explz'mretur. Mibi

gimine non ea qua par erat, feveritate repreffum fuit:

(a) Confültatio hec ftatim impreffa fuit,

nec data opera, ut D, 4e Z'ade libere in (üarum functio-

(^) Videri poffünt fuper hac re Monumenta ad B. Unigenizus

num exercitarione perfifterer; at cohibita faltem acta

in Belgio Auftriaco &c.. fpe&tantia. Parz. L. Zrz. HH.

- €€) Confulta hzc edita die 9. Nov.ann. 1711. Junii 13. 1720.

qua in eum inchoata fuerant; cumqueann, 1724. per-

fecutiones refricarilibuiffet, eas idem Confilium ftitit

Jan. 22. 1721. & Julii 20. 1728.

d) Mon. Hift. fuper negotio B. Unigenirus in Belgio Auftriaco

irerum, & Jofepho de Bade ad vite finem ufque Bene.

G&c. Tom. III. pag, 477. & feqq.

ficii titulum ejufquereddituum fruitionem fervavic. Ad-

Fita Fau Efpeu.

*

dita

74

VwrTA D. VaN ÉEsPEN.

dita funt bonfultationi Van Efpenii Libellus fupplex

» re potuit contra Bulle au&toritatem qu& P/acito mu-

D. de Bade, & Décretum Confilii Status diei 26. Au-

, nita non erat, quaque intolerandas claufulas conti-

TOU T RRE

guíti ann. 1724-

» nebat, Excommunicationis etiam minis impetitus fue-

limh Parocho de

» rat, nifi Dullam intra ffatum tempus acceptaffet. ( a).

Supremum pariter Flandrie Confi

Moen ann. 1721, faverat, injurioíos.fermones repri-

Confultationes XXF. & XXFI. fuper Epifcoporum , €2,

inens quos :ejus tum Deferviens tum Vicarius in eum

Sede vacante, Capitulorum poteflate Difpenfa-

per ipfius propriam Paroceciam diffeminabant. Ei per

Decretum diei 3. Octobris accommodavitConftitutionis

Ziones coucedendi. Zinn. 1719.

Arreftum per quod die 20. Seprembris ejufdem anni

éditum interdixerat, ne quis Pafforum fuorum do&tri-

XVIII. Redigimus ad eumdem titulum duas Vaa

Efpenii fuper eodem argumento Confultationes, ta-

me, pratexens didlam Conflitutionem ( Unigenitus),

áut alitev , obloqueretur , üfve S'anfeniflarum. odiofum

metfi inter eas annorum aliquot intervallum interfir. Id

in iis queritur, an Epifcopi, feu Capitula qua , Sede

ER VTRU PUR TTTE PT EUR

nomen, Bulle $. S. Innocentii XII. die 24. Novemnbris

ami. 1696. date contraruun affiugeret , ii[demve, quod

vacante, eorum Juriídi&tionem exercenr, Matrimonii

pejus, berefoos, fcbifinatis, aut [imilem notam inurevet,

di(penfationes aliaíque Summo Pontifici refervaras con-

cedere poflint, cum a Papa obtineri non poffunt nifi

quamdiu tales a legitimis, Superiovibus declarati mon ef-

fent, eamve ob

caufam depofiti ab auimarum cuva &7c. Ia

füb injuflis conditionibus quibus af(fentiri non licet. Ia

driz:: Confilium de Parochis a Bulla Ui-

hac nimirum fpecie, poít D. Coddii Archiepifcopi Ul-

quidem Flan

genitus ad futurum Concilium Appellantibus loqueba:

trajectenfis ann, 1702.

Interdictum, Hollandie Ca-

tholica Ecclefia verfabatur.

Romana Curia per hunc

tur.

Jofeph de Zade non unus e Tornacen

fis Dicecefis

actum primum mifere obftri£ta, omnem deinde gra-

Paítoribus fuit, cujus defenfionem Efpenius contra

tiam omnemque juítitiam iis denegaverat, qui ex cjus

Ecclefiae feu Clero feu populo legitimum validumque

injufta & prapoftera Ecclefiafticorum Superiorum acta

fuíciperet,

Una cum D. Zauwens, in favorem D. de

ejufmodi lnterdictum profiteri, injuítifque mandatis

illud confecutis f« fubdere non poruerant,

Hinc orta

Sentis Parochi Lezengii, Junii die 4. ann, v720. novee

Confülrationi fübícripfir, quam biduo poít Supremi

quaítio, an, cum erat ob cafus Papee re(ervatos legi-

Brabantie Confilii celebres novem Advocati adopta-

um diípenfationi locus, Capitulum aut Epifcopi qui

runt, ln hac Con(ültatione probanturtria; 1. nullitas

deinceps eam Ecclefiam adminiflrarünt, eas conceden-

Sententiz Interdiéti contra D. Ze Seztis cujus unum &

di poteftate gauderent; admodum fane Roma ab au-

unicum crimen erat ejus ad Bullam Uzigezitus oppoi

diendis poftulatisaliena, qua in ejufmodi cafibus exhi-

tio; 2. legitimitas ejus recurfus ad fupremam auctort-

beri potuiffent,

Edita fuit Confultatio prima, Ultra-

jeétenfi Sede vacante; quo potifTimum tempore, haud

ratem & ad ejus Tribunalia, ur in füuarum functionum

polletfione contra Sententiam notorie nullam fervare-

nobis conttat; D. Qof£erlingz teítimonium quod eam

comitatur , id unum probat , Octobri menfe ann. 1720.

tur; 3. eum ab Epifcopo ia loci Seminarium mitti, qui

extero Principi füberat, non potuiffe. . Extat Conful.

priorem effe, . Alteraad D. Jarcbinag Ultirajectenfem

tario hec in /4ppendice "Tractatus D. Van Efpen de &e-

Archiepifcopum menfe Oéctobri ann. 1725. imni(Ta fuir.

cuv[u ad. Principein (üb Litera l,

Occurrunt in his monumentis duobus vera füper Dif-

inferta e(t eidem /ppendici , ad litteram C, altera Van

penfationum negotio principia, & pura S. Cypriani

. 1721, a tribus

effata fuper Epifzopalis au&toritatis amplitudine, Chrifti

Efpenii Confültato diei 16. Julii ann

aliis Jaris Do&toribus ejus Confratribus adoprata. Ea

Domini tantum inflitutione fpectata.

D. Mavrecaux. Parochi. Moucrozii, in eadem

Coní(ülrationi fecundae fimilem decifionem menfe

porro ia

'Tornaceafi Dicecefi, favorem eft.

Agebatur de Mif

Majo aun. r718. a D. Laurenüo Fianci(co Zourfier

Doétore Sorbonico editam addidimus Appezdicis loco.

fione quam Jefuitz in ejus Parcecia peragere, invito

Monumentum confulendum pro certo ponebat Papam,

ipfo, volebaut, ut Schifinatis & fureris pruriginem

quoad Bullam Uaigemtus ibidem incenderent, que

cum perficere vellet, ut Decretum quod Libertates no-

errurbationes in proximis vicis pluribus

(trasafficiebat, in Regno reciperetur, confilium initu-

ja m graves p

excitaverat,

In ea ftatuit E(penius Parochum, pra-

rum, ut nullam amplius.difpenfationem pro Epiíco-

porum Dicecefi concederet, qui Decreium illud fufci-

fertim fi füa omnia munia obire velit & poffit ipfe per

íe, ab Epi(copo adigi non poffe, ut Miffionarios in

pere renuiffent, omnefque fupplicationes quae ex iif-

dem Dicce(ibus exiflerent, reje&turum,

Quareba-

füam Parceciam recipiat; 2. fi Parochum Epifcopus ad

id adigere velit cenfuras minirans, eidem licere fuum

tur, an cum Papsee proinde recu(atio certo innorefce-

ad Principem & ad ejus Tribunalia confugere, peten

ret, Epifcopus matrimonii, itemque vororum difpen-

di caufa, ut fua fibijura ferventur, FHuic definitioni

fationes concedere poífet, quibus in cafibus Romam

rzefidio erant Flandrici Confilii Decreta tria (.quee ad

confugi con(uevit. Affirmans Durferii, nixumque prin-

Confultationis calcem exiftunt), & ejufdem "T'ribuna:

cipiis iifdem quibus I£(penii refponfum eft, cui pro-

lis ad horum trium Decrerorum purgationem Epi(tola,

prerea illud addimus, qua fane principia ex opiimis

fontibus, & nominatim e Van E fpenii z'plïus Operibus

Videri poteft Epiftola haec in Mogumengtis fuper nego

tio Bulle Unigenitus zz Belgio /4ufiriaco, "lom.l, pag.

qua Burfíerius laudare non negligit, petita füunat, Ad

Confultationis tamen calcem animadvertitur, cum Ma-

f40. Occurrunt in eodem Opere dittinétim expofita

trimonium non modo Sacramentum , fed etiam civilis

acta precipua negotiorum trium ( Parochorum /oez,

Lexenniüi, & Moucromii) que Efpenianis Con(ultatio-

Contractus fit, quem civilia cffzcta confequuntur, e

re fore.videri, ut Partes tum Pape recufationem, tum

nibus tribus quas exhibuimus, occafionem prabuerunt.,

De his Tornacenfis Dicecefis turbis loquitur D. de

neceílitatem in qua verfantur, ut fibia; ud Diceceíanum

Toinbeur in füo celebri Monumento ann. r721, ad 5a-

Epifcopum confulant, Parlamento fignificent.

baudie Principem Eugenium miffo (num. XXVIII.)

Eas ait ejufmodi e(fe, ut vix credi poffent, nifi juridi-

AXXFII. Cbnfultatio fuper Probatione ad uova in Ovdime

ce probarentur. Earum profert exempla plura; nos

ininus auflero Profeffionis validitatem uece[Ja-

id unum afferemus quod dici fuper D. de Bade Moera

Yid. 4dHH, 1721.

Parocho; ** Paítor de Jade prope Contracum , in-

»

quit, ex optimis in eadem Tornacenfi Diccefi , a

XIX. Difcutit E(peniusin Confultatione XXVII. Fe-

?»

fuis omnibus paftoralibus funétionibus ob eamdem

bruarii die 28. ann, 172 1. data, & ab aliis quatuor in

lÀ

,

caufam (quod nempe D. de /a Sallefuüi quondam Epif-

(4) Vide Monumenta (upcrw negotio Bulle Uwigenitus iv'þ.

w

,

copi Appellationi adhaefiffet) interdiétus fuir; &ad

Tom. 3. pag.505.

d

»

contemptum rifumque traductum eít, quicquid affer-

' Jure

75

Li»zs Ill AnTIcuLUs [,

Juré Do&oribus adoptata validitatem novae Profe

fTio-

Confilio Facultatis Ártíum replendis fädii)us agebatur,

turbarumque Auctores votorum plurálitatem ad eas

nis Religiofi qui in Ordine minus auftero jam vota edi-

derat, Oftendit fecundam hanc profeflionem, etfi

pro fua ipforum libidiae implendas fibi polliceri non

poterant, fi Membraduo, fuüb Decanatu D. Van Dyck,

poít quinque tantum aut fex probationis menfes per-

2&ta fuerit, non minus validam effe, quia regula qua

illegitime intrufa fuis fedibus privarentur. Erat ergo

neceffe litis jadicium fuüfpendi, utinterim ufui effet la-

Novitiatus annum requirit, eos tantum fpectat, qui

primum a communi focietate ad Monattesium gradum

truforum füffragium. | Et fane D. Coedyck, Succeffor

faciunt,

D. Zan Dyckin Decani Sede,. prinum omnium ambos

Occurrunt in hoc monumento graves appo-

fiteque füper hoc argumento difquifitiones.

Nationum duarum Deputatos nominavit, quae Deca-

natus D. 7/az Dyck Aéta approbaveraut; deinde ad

De Confultatione XXVIII. qua Oratorii Patrem Ze-

gerum fpectat, nihil hocloco. Quod nobis de ea di-

diem ;. Januarii ann. 1720. quz Dominica erat, ordi-

narium Cetum indixit, cum ex ufu ad Sabbaturm an-

cendum, in Articulum refervamus, in quo continuata

oratione, quicquid hanc Congregationem afficit, per-

nuntiandus eíTet; & id egit, Nationum Deputatis tan-

tum ira fentientibus, quirr exquirerer, ut parerat, quid

tractabimus.

(Infra Art. H. n. VII.)

Facultatis Corpori videretur,

Id confilii feliciter dif-

jectum fuit,. D. Zaffaert, in Artium Facultate (enior,

Kan Efpeniü Conþltatione: fuper. Statutis . Facultatis

"rtium Lovauii €gc. "dnn. v721.

eumque fecuti Nationum Flandrice & Hollandica Pro-

curatores, & ejufdem Corporis alii complures, oblata

XX. VanEfpenii Confultationes tres , ad NN. XXIX.

ftatim Supremo Brabantiz Confilio nova Requifitione,

obrinuere die 24. Decembris ann. 1720. Decretum ;in

XXX. & XXXI. copulata de quibus in hoc Articulo di:

hac verba.

éturi fümus, eo gaudent privilegio, quod non modo

* Relaüone facta Confilio, ad Fifcalis

,5

Officii interventum, Curia addit hanc (Requifitio-

vix edite a pluribus aliis Doctoribus Jurifque conful.

tis magni nominis adoprate, verum etiam digne fue-

99

nem) inchoatam per Requifionem diei 32, Maji ann,

1719. quam Parti communicatam vult. ut ibidem

re, quibus Supremi Brabantiee Confilii Decreta expref.

fis verbisauctoritatem adderent, qua(que Tribunal hoc

intra dies oéto a communicatione dicat 5 interdicens

Eaedem non

interim Parti, ne quid amplius attentet, quoad Sua

Regio Bruxellenfi Confilio exhiberert.

minoris momenti fünt ob eventa qua Van Efpenio eas

Excellentia (Marchio de Pr:à ) difpofuerit (uper hujus

Eo nimirum tempo-

)»

Confilii Confultatione ( diei 29. Novembris) editae

edendi occafionem prebuerunt.

re Lovanienfis Univerfitatis hoftes id alTecuti, ut vali-

,»

fuper interdictione cujusin ea meuatio.

dam in Artium Facultate fa&tionem conflarent, nullum

Non impediit Decretum hoc, quominus D, Coedyck

dieindicata Cagerum haberet,

non lapidem movebanr, ut eam ibidem dominantem

Arrantum abfuit, ur ele-

&ionem'in deliberatione poneret, ipfiufve electionis re-

redderent, & quicquid reliqui Nembrorum erat qui.

bus inefTet veteris doctrinze rectaeque difciplinae in Uni-

mi(fionem in aliam diem decifioni Confilii Facultatis

verfitate fervandae ftudium, opprimerent. -

fubderet, ut potius (tatim Caetum folveret, ex una In-

Decanatus Domini 74z Dyck pexuliariter per heec

truforum duorum fententia, eodemque temporis mo-

mento recederet.

Hanc Agendi rationem tueri con-

non unius generis aufa infignis evaferar; Rationes qui-

bus is ufus eft, ut Bullam Umigenitus illuc induceret,

tendit ex Regiminis & Internuntii mandatis que non

oftendebat, quaque ajebat e(fe Decreto Confilii con-

ibique fervaret, alibi (a) videri poffunt. Poftremum

fcilicet confilium hoc animo verfans , D. de Clergc Pra-

traria videlicerantequam ad fedium vacantium nomi-

nationem procederet, fibilicere perternpus voluit no-

fidem Collegii Montium, & D. Zertonville Vice Pa-

rochum S. Perri Lovanii in ejus Facultatis Confilium

vas a Marchione de Pri? Litteras obtinere, quae Decre-

Statutorum contemptum induxit. Cum

tum hoc abrogarent, duoíque Intrufos fervarent, ut

per ejufdem

eo ventum eft, ut hujus Decanatus Acta probarentur;

per eorum vocem novos viros duos, prour (ibi pla-

dua Nationum quatuor quz Artium Facultatem con-

cuifet, eligere poífet. Contra indignam fciffionem

ftituunt. in eam fententiam defcendere non potuerunt,

hanc, fenior e Caetu, ad requifionem ceterorum Mem-

fuis ut fuffragiis eadem firmarent; cumque res inibi,

brorum Confilii Facultatis, Caetum ipfum per(ecutus

efer, ut, earum reclamatione nihil obftante, A&aip:

elt e Statutis; Ceetufque poít confueta procemia, D.

fuas ez quereras ad Supre-

Reymenant , Sub.Regentem . F'aucozzi admifit ad unam

fa Regiítris in(criberentur,

mum Brabantie. Confilium detulerunt. Haud negle:

e fedibus in Facultaus Confilio vacantibus, pro indu-

xere füper hominum duorum intrufione de quibus mo

bitato jure quo ad id pollebar,

do diximus, infiftere, Deducta fuit cauíe profecutio

Eleétio hec , ex eaque orta lis prime Confültatio-

i inclufive, que vernacula locutio eft.

num trium Van Efpenii de quibus diximus, locum

ad u[que veplica

At D. Zan Dyc

k haud fe duplicando parem (entiens, &

prabuit, Data eít Januarii die 7.ann, 1721. In ea per

vincend:e litis abjecta fpe, fátis arte valuit,

uta Mar-

Facultatis Statuta & ufus, perque generales regulas ad

Univerfitatis regimen fpectautes oftendit, Decano Coe-

chione de Prié, claufas, die 2. Decembris ann, 1719.

datas Litteras obtineret, qua Confilio mandabant, ut

d/ck nil juris fmtfe, ut ordinarium diei 5. Januarii Cee-

ab actis omnibus fuperfederet, quoad Regimen, vi/a

tum folveret, in aliamve diem remitteret, abíque con-

ne fuper. [ntermuntii. Requifitione, aliter ftae

fenfu Corporis; 2, cum Decanus hic & fuüb. Decanus e

ejus opinte

zui[Jet.

H

& Littere Marchioni de Pr;? fürreptae, fue

Catu recetliffent , Seniorem in Facultate eo jure pol-

rant ex

Abbatis Santini Bruxellenfis Internuntii Requi-

lere, ut Catum ipfum profequeretur; 3. Huic non

fiione, in

qua Brabantiz Confilium incompetens effe

intermiffo Caetui jus fuiffe, ut D. Aeymenant (üpplica-

alferebat, ut hac de materie cognofceret,

tionem reciperet, eumque ad Facultatis Confilium ad-

Brabantize Confilium Novembris die 29. fequentis

mitteret, Confultationem hanc approbarunr alii Juris

anni r720. Opinio

nem (P) quàm clau(z Littere pe-

Doctores & Profe(Tores duo, & Advocati decem Par-

In ea cumulate falfa & perniciofa

lamenti Mechlinienfis, feu Supremi Brabantiae Confilii,

tebant, exhibuit.

Internuntii placita confutabat, Una füpererat

huic Tri-

Eam D. Aeymenant annexuit Requifitioni quam huic

Confilio obtulit, ut nova fibi fedes fervaretur.

Decre-

bunali reddenda libertas, ut fuper querelis in Decana-

tus D, Van Dyck Aéta propofitis tandem definitive (ta-

ta fuit requifitio, & Requirens fervata poffeffionis De-

cretum obtinuit.

flatueret, — At id eft affecura calliditas, ut ea juftitiae

profecutionis ifitermi(fio protraherett

i, atqueitaliber.

Cum tamen adhuc alie fupereffent in Facultatis Con-

De vacantibus in

filio replendz fedes, in eafque Decanus fua factionis

tas ad nova molimina quareretur,

homines inducere vellet, ad novam Internuntii Saztzni

a) Monum

. Hift, faper negotio Bulle Unigeniru; in Belgio

Auftriaco Torm,

I. Pal't. IIO Al't. l. VI. &VIIO

Requifionem , ultra.gpontanis ut primam principiis &

(^) Ibidem pag. 253.

K 2 .'."

factis

Fita Fan Efpen.

76

AVITAL -—D. VAN ESPEN,

factis omnino falfis infarram (2), novas a Marchione

æd-ium amplitudinem &folidita'tem, feu quoad Magi-

f

de Pri? claufas Litteras [Januarii die rz. ann. 1721. da-

ftrorum certam tutamque fuftentationem parceretur.

Eo deducte fundationes feuburfze plures Profefforibus

tás obtinuit, que iateralia enuntiabant Decretum Con-

filii Brabantie diei 24. Decembris precedentis, 52

& Studentibus Humanitatum addiéte ;; novaeque addi-

tx. Celebris D. Zaz Fiaue fuit eorum unus, qui íe

po[fe fpectave admiffionem D D. Clercq. €?. Bvetonville.

Habitus eft igitur novus Cetus ad. Januarii diem a1.

hac occafione infignierunt.

Novi hujus.Collegii fun-

indicatus, ad quem latrufi hi duo appellati admiffique

datio, quod-Litterarium Sanéte Trinitatis Collegium

fuerunt. Stitere fe viri quator, ut fedes in. Confilio

appellatur, prima renovationis & cujuídam reforma-

vacantes replerent, DD. 7ae Aie| & Gybelr ex una

tionis origo eft, qua in Lovanii Univerfitate medio

parte, & D. D. Petrus Joannes Soeteff) Syntaxis Pro-

circiter füperiore feculo contigit. lnfignis meriti viris

feffor, & Nicolaus Z'Offogue (ub Regens ex alia, uter-

demandatum fuit inftituendze educandeeque juveriutis

que e S. Trinitatis Collegro quod unum ex Humanita-

grave munus , atque in Regione deinceps Alumni, qui

tibus Corpori Facultatis Artium additum eít. — Hi po:

ibidem alti edoctique fuerant, ab iis diftincti fuere, qui

fteriores duo füam jampridem operam in S, Trinitatis

fludiorum fuorum curriculum alibi confecerant,

Da-

Collegio non fine communui plauía navabant. — Jam ve-

rentes, quibus aliquid effer folicirudinis, fuis ut filiis

idoneam azeducationem conquirerent, eosad hocunum

ro hujus Collegii Regentes & Profe(Tores eo privile-

gio fruebantur, ut in Confilium Facultatis Arrium ad-

Collegium mittebant. | Suosibidem Alurmnos fere cen-

tenos Cla(fes fingulae numerabant,

Erat Rhetorice fre-

5 - —— -^ . -- —— &2 ""U Touuev W X —— 4 ov —

mitterentur pre ceteris qui, ut D. D. Zanz Kiel & Gy.

bels , nec Regentes nec Profeffores effent in uno e qua-

quennífima cererarum 5 ad hanc claffem celebrata Ma-

tuor Facultatis Collegiis, inauditumque erat recufatum

gGiftrorum , quieidem preerant, ingenii virrutifque

fuiffe Collegii S. T'rinitatis Regentes & Profe(Tores ad-

praítantia magnam Srudentium multitudinem trahebar,

mitti, qui quidem eas fedes peterent, hujuíque tantum

poftremis potiffimum anni menfibus , quibus ibidem

generis homines concurrentes baberent, [ecanus ta-

moralis doctringe compendium tradebarur.

Colleg:ium

men ejufque Confortes duo in eorum prajudicium D.

hoc ad tempus uíque quo de loquimur, fuum omnem

D. Zan Kielium & Gybelium admiferunt; & folum D.

fplendorem fervaverat; & hac ipía de cau(a Univerli-

tatis hoítes nihil non moliebantur, ut ejus Profe(fores

Taffaert ejufque Adjunéti alios duos pro merito habue)-

runt.

fuis veteribus privilegiis fpoliarenr, eoque in primis

Nova hec nominatio litigii tertii argumentum fuit,

quod iis pra ceteris jus afferebat, ut in Facultatis Con-

filium admitterentur,

Contra vero quicumque in. U-

quod locum preebuit fecuncae Confültationi Van Efpe-

nii, quam ex ejus Confratribus duo, duo, & Confilii

niverfitate eminebant , ob eamdem caulam Ííe hujus

Brabantie Advocati undecim adoptarunt, Data eft die

Collegii Profefforibus addidesunt,

Nihil ergo aliud

jo. Januarii ann. 172 1. Occurrit ia ea diícuffio hittori-

egit Efpenius, quam communi bonorurn ítudio obfe-

cutus eít, dum ad eorum jura fervanda füam operam

ca eademque ad magnam curiofitatem compofita iníti-

rutionis Facultatis Artium , prime fundationis ejus pre-

contulit, qua fàne inutilis non fuilfet, nii bonorum

operum hoftes per folemne perfugium , per facti vias

cipuorum Collegiorum quatuor (5), peculiarium pri-

vilepiorum quibus eam Summi Pontifices & Principes

ícilicet, ju(titiae curfum intermittendum cura(lenr.

Poftulantes duo contra jus fa(que íuo jare privati, ad

frui voluerunt, ac denique Studiorum fepararonis quae

ann. 165 9. ita ftratuta fuit, ut Philofophiae quidem Stu-

Supremum Brabantizee Confilium , decimo poit exclu-

dia veteribus Facultatis Collegiis quatuor re(ervarentur,

fionem die, Januarii 31. confugerunt , faoqu- Libello

litteraria vero Studia, ZZumagitatum nomine defigna-

fapplici Efpenianam Confultat;onem quam magnus

ta, tun quidem ad novum Sancti(fima Trinitatis Col

aliorum infignium Jurifconfultorum numerus adopta-

In hoc uno poftremo imbuitur

verat, addiderunt.

Ea Confilio tam folida vifa eft, ut

legium deducerentur,

humanioribus Litteris Juventus omnis, quze Uuiverfi-

eo ipfo momento temporis abfolute pollellionis De-

cretumin eorum favorem ederet,

Atnovum fubfidium

tatis partem conftituir, ejufque privilegiis fruitar. — Id

in-

hujus Collegii fundationi peculiare & animadver(ione

Decano & ejus adjunetis expreffa jufía attulerunt

ternuntius Santim permovas Requifitionus Marchioni

dignum eít, quod eo precipue fpeétavit, ut impedi-

ret, ne Jefuitze fimile Collegiumn Lovanii inftituerent;

de Pri? fignificavit Brabantiae Confilium in Jurifdictio-

nem Rectoris Univerfitatis falcem immittere; non iilic

quod jampridem , & perquam folicite moliebantur,

Pra'íto iis erat tunc temporis fpeciofus titulus e (tatu

agi de Poffzfforii caufa (quamvis id rotundis verbis in

editis Scriptis Decanus aliique quorum intererat ; faffi

ductus, ad quem humaniorum Litterarum Studia in

Facultatis Artium veteribus quatuor Collegiis devene:

e(fent) & id negotiiad Rectoris Tribunal remitti opor-

tere, — His falfo propofitis, a Marchione claufas Litte-

rant. Fueranr Collegiis his in ipíà inftitutione Profet

fores per Claffes omnes ad Philofophiam u(que, &

ras quinque, diebus 22. Martii, 13. Junii, 9.Julii, 4.

& 17. Septembris obrinuit, ut Decreta, quibus Confi-

hanc ipíam.

Ateastemporum calamitas funditus ever-

terat in Collegiis tribus, in quibus uni Philofophie fub.

lium pofleffionem adjudicaverat, fufbpendereurur, qua-.

fiftrere licuerat.

Quod ftudiorumin quarto ( Porczezfi

que Decanus & ipfe moliti erant, firmarentür. — Ad ha-

rum Litterarum poftremam : diei 17. Seprembris) Dra-

nempe) & in aliquibus aliis , Univerfitati non aggre-

gatis, ut Gandavenfi, fervatum erat, id ipfum a pri-

bantie Confilium per gravi(Iimam Confülrationem ref-

pondit, in qua fua jura & acta contra lnternunti per-

ftino fplendore non parum exciderar 5 ut proinde ti

mendum effet, ne ea rerum ratio Principem adduce

niciofa placira & alez plena aufà purgabat, injuriamque

exponebat, quam füprema auctoritas apud ipíum de-

rer, ut tandem Jefüitarum diuturnis acerrimi(que ad

Hoc diei 2. Octo-

ublicum Lovanii Collegium obtinendum folicitationi:

pofita per ejufmodi juífa fubierat.

b

us cederet.

'Tum vero Univerfitas füüam omnem fo-

bris ann. 1721.

Confültum (c) fecuta eft Expoliuo &

licitudinem excitavit, utque iis anfà quam intentabant,

Requifitio Regentis Collegii "T'rinitatis, nixa Coníulta-

tione tertia Van E(penii, die 24. Oéctobris data, &a

adimeretur, ejusprecipua Membra ad fümptus ob no:

vi Collegii conftruétionem & dotationem neceffarios

DD. Zrauvvens £? Brenard ejus Confratribus adoptata.

Probabatur ibidem agi in hoc negotio de pofJefforzz cau-

liberaliter contülerunt, lllud ergo ex condiéto cum

atriis Ordinibus, nec fine omnium bonorum plaufa

fa, & eju(modi rerum cognitionem dubio procu! ad

Brabantie Confilium fpectare.

Requifitio hec cum Ex-

gnüitutum fuit; quin ulli prorfus impenfie feu quoad

-

pofitione & Con(üultatione exhibita fuit Regio Confilio

(4) In ea dicebatur inter falftates alias Brabantie Confilium

die 15, Novembris ann. 1721.

nondum opinionem die 2. Dec. ann. 1719. poftulatam protuliffe,

tametíi expedita füuiffet menfe INov. ann. 1720.

(€) Occurret illud infra Van Efpenii Confultationes, in quibus

(b) Vetera hec Collegia quatuor funt du Lis , du

yerfainus.

E

1ean , d)^ du Faucon,

*

Pere, fdu Cba-

At

LiszR IH AmTicurüs ].

27

Át que ptt'ïmu*m officia feu potius techne Bruxellen-

tinuit, quod , auditis Metropólitani Capituli defenfio-

fe Regimen devinxerant , omnia confilia hec inutilia

nibus, ex Regii Fifcalis opinione pronuntiatum fuit.

reddiderunt, Marchio Priaus per novas Litteras diei

D. de Tombeur in Regio Confilio Druxellenfi. Confi-

s.Fébruarii ann, 1722. fuper iterata Requifitione Fa-

liarius id aufi retulit inter injurias, de quibus hoc ipfo

cultatis Artium rurfus declaravit caufam de qua ageba-

anno t721. querelas fuas ad Principem Eugenium Pro-

tur, ad Brabantie Confilium non pertineve, quippe, qua,

vinciz Gubernatorem detulit: * Quodetiam (inquit

ajebat, zamquam po[Je[Joria matevies [peGavi mon potevat ;

?2

in fui Monumenti num. XXIL) (a) D. Leydecker,

& actionem Partium intenrari non debere nifi apud Re-

35

Vicario feu Vice paftori Metropolitanee eju(dem Ec-

Goris TYibunal — S. Trinitatis Profeffores, 8. Novem-

53

clefiae contigit , magis preter ordinem praterque

bris die ejufdem anni exhibita Requifitione, DBrabantize

P»

rationem eft.

in enim in eum pretexeretur id

Con(ilio nova hec juffafignificarunt. Requifitioni huic

25

caufa , quod B

m non &ccepraret, id unum ex-

additum erat folidum Monumentum, in quo deduce-

2

probratum eidem fuit, quod acceptationis confecu.

bantur momenta rationum , qua fucum Marchioni

??

tiones non aqque produceret, atque iftis folicitis Con-

Prizo factum in honoris & auctoritatis Regalium Tri-

32

ftitutionariis in votis erat, nolens ei & legi fübdere,

bunalium, quibus prafidio effe debebat, juftitiae Par-

2»

ut Ecclefiafticis feu Laicis morti proximis Sacramen-

tibus debite , precipui neceffariique boni Univerfitatis

95

tà negaret , quosS conftabat Bullam tamquam F;dei

Lovanii, publice denique pacis & tranquiilitatis pree-

35

vegulam non recipere, ltane unquam ultra omnem

judicium probabant.

At contra pervicaciam & auécto-

??

modum deducte res in favorem Bulle , quam con-

ritatis vim quid evidenria & ratio poffunt? His poftre-

?»

tra dicitur in Ecclefia, quae nunquam P/aczto munita

mis querimoniis haud plus quam füperioribus momen-

?»

fuit, nec in hac regione, quod inde confequitur,

ti fuit, atque ita Facultatis hoftes eo pervenerunt,, ut

,»

legitime promulgata ? Nihilominus, hac inepta de

,

in ejus Confilium contra omnem repulam omnemque

caufà Vice-paftor hic (uis conciones habendi & con-

juftitiam homines inducerent, quibus haud quicquam

:

» feliones excipiendi functionibus privatus eft, ,,

aliud meriti erat, quam ut iis mancipati effent, ab eo-

Ineunte Januario ann. 1722. D. Leydecker in ipfa fun-

que per f-aäþ abfolutaeque auctoritatis vias eos arcerent,

&ionum exercitatione turbatus fuit, quae cum ejus Vi«

qui maxime , fi quis alius, ejus veterem exiftimatio-

ce paftoratu conjuncte erant. — Eadere que(tus eíta pud

nem tueri poterant.

Magnum Mechlinieníe Confilium quod ejufdem men-

fis die 16. priores adjudicata poffeffionis Litteras,quas

In D. Leydecker favorem 'Canfz;ltatio, contva fufpenfio-

ei conceílerat, confirmavit, ommuibus tnandans, quoruin

uem a Divinis a Magnis Ficariis. Mechlinienfibus

inteve[/et , ut ad eas fe conformarent

) i2 ulteriovis pra-

aun. 1Y722. pronuntiatam.

vifionis penam.

?

Leydecker tamen a divino verbo nuntiando, & con-

XXI. Efpeniane XXXII. XXXIIl & XXXIV. Con-

feffionibus audiendis abítinuit; at in. cererarum (an&i

fultationes in D, 1. Ch. £eydecker Capellani & Vice Pa-

Minifterii fun&tionum exercitatione perftitir, Functio-

Íftoris Ecclefie Metropolitanz Mechlinienfis favorem

num una , quz ceteroquin ei cum fimplicibus omnibug

funt. , Rationem reddidimus (fupra, Num. XVI. ) (uf-

Sacerdotibus oommunes erant, ineo verfabatur, ut San-

penfionis Novembri menfe ann. 1718.in D. 772 Aooff,

&am Communionem inS, Sacramenti Capella per Pa(

ejufdem Ecclefie Plebanum feu Parochum pronuntia.

chatis dies quindecim diftribueret.

Inter eos, quidie-

tz non alia de cauía, quam quia Conftitutionem Uz:-

bus 9. & 1o. menfis Aprilis ann. 1722.accefferunt, non

genitus, & Mechlinienfis Archiepifcopi paítoralem E.

defuere, 7^ Roofi peculiariter ejufdem Parceciae Ple-

piftolam fuperioris Octobris die 17, emiffam acceptare

banus, qui Conftitutionem tamquam Z7i4ei Regulain

diftulerat, quoad Regium Confilium fuper Libello fup:

non recipere cenferentur, Eos Leydeckerus iudifzri-

plici pronuntia(fet; quem eidem obtulerat, ut certus

minatim ad facram Menífam fuícepit.

Ei poftridiequi

fieret, a ejus Bullaa promulgatio cum Supremo P/a-

Vicariatum obibant, nempe Magni Vicarii tres, quos

cito facta elTet.

Regiminis in hanc expedita Mandata

Cardinalis de Alfatia, qui aberat, Dicecefeos repimini

infirmiora fuere , quam ut hujus primi facinoris con-

fecutiones fifterent.

prapofuerat ,. Sententiam figaificatam voluerunt, qua

Nominavit Archiepifcopus paulo

mandabant, ut eorum 'T'ribunali proxima feria quinta f&

poít D. Baetfelevfium qui in Zaz &ooflii locum ei Parce

filteret, & provifionis in modum « i

cie deferviret 5 tantumque porefítatis eidem contulit,

interim declarabant,

vinis (ufpenfum

ut D. Leydeckerum prohibitum vellet ullam in ea Eccle-

Sententia hec Efpeniane Confültationi locum pra-

fia, invito ac venitente Defivvitore, Vice Paltoralem fun:

é&tionem obire.-

buit, quam ipfam D. Zauvzezr ejufdem menfis Aprilig

die 24. fignavit. Peream firmabatur prior Con(ültatig

Vice- paítoratus in Belgio non ut fimplices Vicariatus

cui die rg. D, L F. Melcbior, Canonicus Graduatus Ec-

in Gallia funt.

Spectatur vulgo Vice Paftor ab idoneis

clefi& Cathedralis Mechlinienfis fübfcripferat, Cano-

Canoniftis, tamquam Beaeficiarius in titulum, qui de-

nicus hic, etfi paftoralem Epiftolam diei rz, O&tobris

turbari fede non poteft, quin in eum juridice proceda-

ann. 1718. fignaffet, in füa tamen Confültatione flatuit

tur, prafertim cum Vice paftoratus alicui Capellee ,

Sententiam Aprilis die rz, ann, 1722. contra ZLeydecke-

utin ca(u Leydecker de quoagitur, addicta eft, — Eita-

rum a Vicariatu pronuntiatam spfo jure sullata effe, au-

men Archiepifcopus Mechlinienfis menfe Januario ann.

&oritatis defe&tu $ Vicariatum enim, ut ejufmodi, nul-

1721. au(us eít arbitrario predicandi & confeffiones

la contentiofa Jurifdictione pollere; defectu corporig

audiendi facultates adimere; & Capitulum Metropoli-

deli&ti; publicam enim Communionis diftributionem

tanum nulla interjecta moraalium Vice paftorem in ejus

quam Zeydeckerus peregerat, efferegulis omnibus con-

locum fuffecit; Unum Zeydeckeri crimen erat, quod

fentaneam; denique formarum omiffione, quas omnig

noluiffet id fibi füumeret, ut omnibus e Pareecia Eccle-

actus juridicus poftulabar. E quibus infert ejufmodi

fiafticis aut Laicis Sacramentaad mortem negarert, quos,

Senrenriam non modo nullam, fed e

x oumi pavteinju-

ebant, compertum erat, Bullam Ugigenitus ut Fidei

flam effe , plure

tJque tam facti quatn juris intolerabiles ers

Regulam recipere nolle.

Quamvis Leydeckero jus effet

rove$ contigeve,

de [nterdicto conquerendi quod deftitutionem eequa-

Cum Leydeckerusin füo ad confülendum libello füp-

bat, fatis habuit Capituli confilium agere quod alium

plici quaefiiffer, qua tutius ratione in ejufmodi Senten-

Vice. paftorem in ejus locum induxerat.

Exhibuit

tiam fibi profpicere poffer, refpondit Melchior eum

Magno Mechlinienfi Capitulo anfüm hoc , ramquam

citationi parere non debere, fed fatis habere fimplicem

facti turbationem in Beneficii poíTeífione, qua pacifica

fruebatur ex annisfex, ejufque fervate Litteras eodem

(4) Exteat Monumentum hoc ad calcem Tomi III, Monum,

anno, Aprilisdie4. per Arreftum contradictorium ob:

Hifter. fuper negotio Bulle Unig. in Belgio,

qds

78

Vi1TA D. VaN ÉEsPEN.

"

tu

inflidta eft, Magnumque Confilium r.eapfe non nomi-

advertentiam fignificandam curare, qua declararet fe

fs

nullam in Vicariatu contentiofam Jurifdictionem agnof.

nat nifi Prepofitum , Decanum &? Capitulum Cathedra-

ribus Magnis

lis Ecclefiae tamquam Leydeckeri Partes, quin verbum

p€

cere; quod fi forte Officialis, qui unus et

i

Vicariis erat, quique Sententiam diei t r. Aprilis eo ti-

addat de Magnis Vicariis tribus, qui fufpenfionem pau-

lo ante pronuntiaverant, Dici tamen poteít fufpenfio-

pl'

tulo pronuntiaverat, hac una Officialis qualitate novam

nem a Divinis tacite per hoc Arreftum infirmaram fuií-

[

wftionem inchoare voluiffet, Leydeckero plu(quam fa.

D

tis firmas eum recufandi caufas fore; vel ob id unum

fe, qua

ndoquidem di&

& Cabelle £? Fice Pavecia, €2

FUNC

TIONUM . FICE- PASTORALIUM fru-

t

quod Aprilis memoratae Seutentiae fübícripfiffet.

fil

Melchioris priores duas füper zzvaliditate£? injuffi-

Quum £5 emolumentorum , preter quam pradicandi g

r

tia Sententize decifiones omni ex parte Van Efpenius

confe[fioues audiendi jus & po[Jeffronerm Leydeckero fer-

lu

confirmavit,

'Tertiae tamen addidit, fi quid novi in

vabat.

Mechlinienfis Archiepifcopusin

Libello füpplici quem

Leydeckerum Magni Vicarii poft z4dvertentiam quam

|iz

iis fignificandam curaffet, aggrederentur, einullum fa-

Suz M, l, ann. 1723. contra Recurfus (jaétatos) 2-

competentes exhibuit, nobis fignificat D. de Baillet pri-

tius effe perfugium poffe, quam utopem Regiam con-

&«

tra ejufmodi vim imploraret, fibique in abrogationem

mum Magni Mechlinienfis Confilii Prefidem ( qui to-

tus ei mancipatus erat ) abfuiffe, quo tempore Tribu-

il

confüleret, pro confuetudine in Belgio firmata; & eo

li

quidem potiore jurein hac facti fpecie, quod ratio qua

nal hoc jus reddidit Zeydeckero per ea tria fervatze pof-

fe(fionis Arrefta; hoc autem Magiftratu Mechlinium re-

[

Magni Vicarii fe gefferant, erat proprie dictum in Su-

premam au&toritatem facinus , abíque cujus confenfu

verfo, infinuatumfui[fe (D.Leydeckero) Magni Con-

'l'ribunal omnino novum, in Ditione, non fine con-

filii nomine ( Magni Praefi

dis nomine fcilicet) w£ reli-

t

tentiofae Jurifdictionis ufu erigi non licebat. — Aufum

giofe cav

eret , ue quam funclionem obiret , quamvisid ei

per Árre

fta expreflis verbis liceret. De Confulratione

f)

hoc erat ei geminum quod ann. 1719. in D. de Zade

XXXV.a

d Oratorii Congregationem fpectante dicemus

Parochum de Moen a Magnis "Tornacenfibus Vicariis

adhibitum vidimus.

Coníultationem Efpenius Decem-

in hujus Capitis Articulo Il. num, VIII,

l

fi

bris die 9. ann, 1719. in hujus Parochi favorem edide-

rat; de ea nos fupra, num. XVII.

Confultatio XX

XVL fuper titulo ad Exteworum in Fa-

f

olicis Ecclefiis Ordinationem

E-—

—

Cum Efpeniana in Leydeckeri favorem Confultatio

derati Belgiz' Catb

cum ea quam Melchior prorulerat , impreffa fuiffet,

nece[Jarzo.

Magni Vicarii Advocatorum trium Parlamenti Mechli-

nienfis & Theologorum quatuor Cathedralis Ecclefiee

XXII, Confültatio tricefima fexta agit de tituloin Bel-

gii Foederati Ecclefiis ad eorum Ordinationem neceffa-

decifionem utrique appofuerunr. Hanc Efpenius per

alteram Confültationem ]ulii die 27. confutavit, quam

rio, qui earumdem fervitio confecrantur., |n hac pro-

T £ t^— 9 "UT

nuntiat Efpenius eas Ecclefias niti mente communibuf-

Bauvvens ut primam Aprilis die 24. editam adoptavit.

fcipline, vi poffeffionis,

Altera Coníultatio non modo fuíe purgat decifiones

que principiis Ecclefiaíticoe di

L m - d

qua gaudent ex annis centum & amplius, ac neceffita-

tres, quas prima conrinet, fed graviter etiam plures

incidentes quzftiones illuftrat ; ejufmodi funtr, ex gr.

tis, in qua veríantur, ut omnes ordinent, quiinS.

Officialium irrevocabilitas; reftriétiones, quibus T'ri-

Minifterium ingredi, feque iifdem Ecclefiis addicere

dentini Concilii Decreta ad difciplinam fpectantia in Bel-

parati fünt, quin eos proinde necefTe fit in iis Provin-

gio recepra fuere; functionum mere paftoralium natu-

ciis natos efTe, autibidem decenne domicilium tenere,

qui mos in Regionibus obtinet, in quibus Religio Ca-

ra, & probationes e quibus conftat publicam hoc tem-

pore Communionisin Ecclefia diftributionem tamquam

tholica dominatur. 1n ejufinodifactifpecie, & prore-

1

rum natura, veri tituli (ünt Ecclefiaftici Minifterii pe-

earum unam fpectari non polfe.

Quaecumque tandem foliditas ineffet Refponfo huic,

culiaria munia, quibus quifpiam in omnem fe viram de-

vovet, non autem jus ad ítatos redditus ; aut ad alias

res erat, ut jam Efpenius animadverterat, cum homi-

nibus ftudio partium abreptis, & contra partium ftu-

temporales prarogativas.

dium evidentioribus rationibus parum. momenti eft.

Efpenii Confultatio Februarii die 4.ann. 1723. data;

a D. D. Zauvvens ? Foringo Juris Do&toribus & Pro-

Refponfionis ad hanc fecundam Confultationem loco,

fe(loribus, &a D. Zerfcburen T heologie Doétore, Al-

Scriptum prodiit hoc titulo: 4zimadverfiozes ad. Refj

ticolenfis in Urbe Lovanio Collegii Prafide adoprata

po

nfum alterum 9urifconfultorum Lovamieufium , in cau-

b

quod Efpenius per aliud repli-

fuit, Parifienfis Theoloziae Facultatis celebris Docto-

Ja

- Leydecker &c.. ad

res octo, eodem anno Januarii die 24. jam idem fta-

cavit, quod infcripfit:

Reflexiones ia . 4ANIMADPFER-

ä

SIONES .4AD RESPONSUM ALTERUMKEst. Po-

tuerant, & quidem iifdem principiis nixi. Paulo fu-

fius tantum perfecuti fuerant domicilii titulum, qui, do-

ftremum Opus hoc; quod haétenus manu fcriptum re-

manferat ; complectitur animadverfiones tres, qua

cenr'?us Canoni(lis , acquiritur momento temporis ;

cum quifpiam ex animo ítatuit certze cuidam Ecclefiae

novam lucem argumentis afferunt, qua in anteceden-

tibus duabus Con(ültationibus pertrastantur, Speétat

ífe dedere , fiquidem nulla lex aut confuerudo repug-

net, HecinnovoSupplemento Lovanienfium Docto-

rima fenfum Decretorum Tridentini Concilii fuper

rum Confültationi addita eft, Servatur e manufcripto

Officialibus Magnifque Vicariis, & quid ufus in Gallia

Codice, in Archiviis Ultrajectenfis Ecclefiae , graviffi-

& in Belgio quoad hec Decreta fufceperit. — Altera

raterea difcrimen explicat inter Turifdiétionem volun-

mum füper.hoc argumento Monumentum a P. Q. pau-

lo ante elaboratum quod hanc controverfiam ad prima

tariam, cujus Magni Vicarii depofitarii funt , & conten-

tiofam, qua (olum Officialibus concredita eft. — T'ertia

mentis & difciplinz Ecclefiae principia revocat, & Re-

gulas ftatuit, quae aliis cafibus aliifque Ecclefiis accom-

refpondet ad pravas difficultates plures, qua duabus

Confültationibus opponebantur. Hac tamen Opera

modari poffunt prater Belgicas, in quarum gratiam

tria non omne prafidium Zeydeckero attulerunt , quod

confeétum fuit.

merito fperare poterat. Sane Magnum Mechlinienfe

Confilium quod ei jam femel & itérum abfolute pof-

Con[ultatio 11

favorem Nominatorum a. Facultate Ar-

D

tiumn Lovatin

pre Indultarüs etiam Amperialibus.

feffionis Litteras contra Capituli aufum concefferat,

ejufmodi alias Maji die24. ann. 1722. eidem tertio con-

XXIII, In Confültatione tricefima feptima de conte-

ceffit. (4) At nulla nobis ibidem occurrit mentio fuf-

flatione aoitur inter Facultatem Artium Lovanii ex una

penfionis a Divigis, que pracedentis Aprilis die 11:.

2

parte, & T

horenfe in Leodienfi Dicece(i Capitulum,

(

) Occurret Sententia hzc poft Confaltationem primam Efpe-

expeétativa feu Indulto Impe-

. Proftat eadem in z4ppetidice "Tratatus

ac D. Jacobum De/ree,

nii in Leydeckeri favorem.

Poítremus hicIndulti fui vi con-

De giecurfu- ad Principem, Litt. D.

riali gunitum ex alia.

tendebat

ARTICULUSs L.

LisrR IIL.

79

tendebat fibi jus effe ad 'Thorenfis qCapituli Canonica-

4) * Vis qua Gandavenfis Epifcopus in D. Petrüth

tum, qui Novembri menfíe ann. 1721. vacaverat, Men-

» Jaille Oe[felgbemii Parochum ufus eft, quicquid ha-

fis hic eft eorum unus, qui Facultati Artium Lovanii

» Ctenus attulimus , fingulari quadam immanitàte prae-

per Summorum Pontificum Bullas a Principibus peti-

» tergreditur, Eftis integerrimusin omni vite ratio-

39

ne vir , indefeffusque operarius vel ex teftimonio

tas aut faltem approbatas affeclifuere. Statuitur, ex-

preílis verbis in his Bullis, in iifque potiffimum, quas

?9

quod expreffit ex ejus perfecutorum ore veritas ipía.

2

Leo X, Octobris die 2. ann. r13. & Paulus V. Kal.

Ex annis amplius triginta dignus hic Paftorfuoore-

Decembrisann. 1616.ediderunt, utquia Facultate Ar-

» gi preeerat eo cum omnium Parochianorum plaufü

tium Univerfitatis Lovanii ad Beneficia nominati fue-

25

ftadioque, utinter eos nemo unus extiterit, quod

rint, qua forte menfibus eidem affectis vacaverint,

LE

fane mirum , quem excitata in eum perfecutio pelli-

?3

preferantur &? praferri debeant. quibufcumque babenti-

4«

ceret, utipfüm defereret, Habebatur omnium ju-

bus PRIMARIAS PRECES REGAALES £? 1MPE-

95

dicio ita ad fuavitatem ac pacem a natura factus, ut

?*

RIALES. Hujus privilegii fenfüm ufumque non in-

nullus effet fufpicioni locus eum potiffimum fore

termifía poffefio firmaverat; nec Imperator Carolus

9*

quem Epifcopus fuae falfze folicitudinis victimam fibi

2

VI. in peculiari cafu, de quo agebatur, ei derogare

primam ftatueret,

Atqui Praíul cum animum ap-

contenderat per Indultum cujus D. Delree delatorerat ;

955

plicuit, ut eum imperteret, hanc fingularem tragoe-

illud enim non ad Facultatem Artium, fed ad Capitu-

?5

diam egit.

Menfe Junio anno 1723. familiariter &

lum aut Dominam Principem "Thoreníem, ordinario-

2

in colloquii modum ex eoquafivit, de Bulla Unige-

rum Callatorum titulo, mittebatur.

?5

nitusquidfentiret; candide & modefte Parochus eam

Perílitit tamen Conteftatio fere biennium, cujus fpa:

??

recipere per fuam fibi confcientiam non licere ref.

tio Facultas Artium elaboratum voluit Libellum fup-

?»)

pondit.

Poft dies aliquot Epi(copus eum tanquam

plicem S. M. I. exhibendum, in quo omnes ejusratio-

35

a paftoralibus functionibus fufpenfum habuit, quam-

nes fufe deductafunt.

Si minus Efpenium Libellus hic

»

vis eidem nullum adhuc Decretum fignificandum cu-

Auctorem jactat, certum faltem eft ab eo Maji die 7.

59

ra(fet, & Defervientem per puram facti viam inejus

ann, 1723. approbatum fuiífe per maturum pondera-

»

locum induxit, Littere quibus hunc Defervientem

tumque judicium quo palam facit Adverfariorum oppo-

»)

inftirdit, non aliam fufpenfionis Parochi caufam,

fitiones folide confutatas, & caufam Facultatis Artium

35

quam ratiozef, inquit, ad id 205 moventes afferunt.

zervofe demon[lratam etfe in Libello de quo fermo ett.

», Cumiin id Pareecia innotuiffet, Confilium & ZEdi-

Hoc idem Scriptum approbarunt alii (ex Facultatis Ju-

»

les fuapte fponte ac nemine follicitante Epifcopum

ris Doctores & Profeffores, tres Confilii Supremi Bra-

39

convenerüpt, eique Requifitionem cui pene omnes

bantiae celebres Advocati, & Leodienfes ]urifconfulti

?9

Patres familias fübfcripferant , obtulerunt.

In hac

fex , qui in hoc negorio fufpicioni fubefTe non debent.

,»

Requifitione, fingularibus Paftoris fui laudibus pro

Eft hic Opufculo titulus : 9uris C? fa&i dedu&tio, feu

?5

merito expofitis , humiliter admodum & folicite,

prerogativa privilegii nominationum ad beneficia Diece-

93

quoad fieri per eospoteít, eum fibi redditum petunt.

15 Leodieufis , conceffi Facultati /4vtium €7c.. ante P RI-

,*

Epi(ícopalis Curie Miniftri Deputatis faffi fünt, id

MARLAS PRECES....vindicatatgc.

Comperientur

L

quod in (ui Parochi commendationem dicebant , ap-

93

prime cum verirate congruere; at nullam tamen eo-

in eo principia Juris publici admodum fplendida & af-

fabre exhibita.

?9

rum poftulati rationem habuere.

De Coní(ultatione tricefima octava agemus in Arti-

, Sug femper via inftitebat Epifcopus, & quamvis

culi lI, poftremo N,

» Parocho vifüm effet oportere, ut eum fibi Judicem

, recufaret, fuo tamen Officiali mandavit, utacta pro-

Confultatio "fuþäv.validz'tate Qquarumdam Littevarum Re-

» fequeretur.

Atcum Officialis non aliud quam ipfius

fignationis obtentarum ex fal/a expofitione in. Cre-

» Epiícopi Tribunal effet, ac cereroquin apertiffima

ditorum pr&judicium.

» praventionis argumenta czzatorie Litteree preefefer-

» rent, Officialem Parochus recufavit, prorfüs ut E-

XXIV. Trice(ims nonz Confültationi argumentum

» pifcopum recufaverat ... atque Officiali ab incepto

prebet refignatio pura & (implexin Romana Curia per

» non defiftente, ( D. Z'aille coactus fuit ) ab eoad S.

Cathedralis Tornacenfis Ecclefia Canonicum cui ere

» Sedem appellare, & a Paps Internuntio, qui Brux-

-alieno laboranti, necunde viveret, nifiex Canonicatu,

»:eliis refidebat , Judices petere , quos Internuntius

Falfoin

habenti fuum Capitulum Curatorem dederat.

» haud fe daturum folemnibus verbis edixit, propte-

Supplicatione expofuerat fibi alia fuppetere e quibus

» rea quod de negotio agebatur , cui Bullae cauía ad-

:commode vitam traheret.

Quia nullum Romane Cu-

» mixtaerat.

ri& Decretum. executionem in Belgio fortiri poteft,

Hac juftitiae denegatio Zaillem impulit, ut fuas dein-

nifi quatenus Patentibus Litteris aut. P/aczto Principis

ceps querelas ad Confilium Flandrie , ad Magnum

infignirum eft, confultus Efpenius fuit, an in ea facti

Confilium Mechlinienfe , & ad Regium Bruxellenfe

fpecie fatis ad. P/acitum recuíandum firma rationum

Confilium deferret.

Hujus ultimi Tribunalis extitit De-

momenta praíto effent.

Fuit affirmans Refponfum ,

cretum primum Kal. Aprilis ann. 1724, quo ftatueba-

Refignationis falía fupplicationis expofitione nixee nul-

tur AECUSAATIONEM coutra diclum Officialen ia-

litate fpectata.

Hec Efpenii refolutio ab aliis duobus

tegvam fore.

Juris Do&toribus, tribufque Supremi Brabantie Con-

Nimirum rebus ita fe habentibus, Van Efpeniuscon-

filii Advocaris approbata fuit.

fultus fuit, — Officiali füis profecurionibus infiftente, Re-

gii licet Confilii Decreto quod recufationem firmave-

2 favoren D. Jaillle Parocb; Oeffelghem ,

rat, probiberetur, quafivit j'ailles , quid (ibi facto o-

Confultatio 1

fuper vecufati Officialis adlis,

us effet. Refpondit E(penius Maji die ro. ann, 1724.

per Confültationem, quae huic articulo locum przebet ;

'XXV. Confultationem quadrageümam. in D. P. 9'ail-

quaeque proprie fuper Recufatione tantum verfatur, cu-

Je Parochi Oeffelgbem in Gandavenfi Dicecefi favorem

jus in propofita facti fpecielegitimitatem , neceffitatem,

editam nonalia ratione melius illuftrare poffemus quam

effe&taque oftendit. Lex naturalis, pofitivae Leges,

id ex(cribentes quod de ea dicitur in Libello fuüpplici ,

& canonica omnia principia ibidem dicitur, plene ac

quem Belgii Ecclefiaftici quinquaginta novem Octobri

plane rgcufationibus favent 5 cum nihil magis odiofüm

menfe ann, 1724. Sue L M. obtulerunt.

Libello huic

addita erat Epiítola, cui fübfcripferant viginti quatuor

(4) Extat univerfus in Monum. Hiftor, fuper negotio Bulla

ex eorum precipuis, inquorum numero erat Efpenius.

Unigenirus &*c, "Tom, IV, Gallice quidem pag. 34o. Latine vero

pqg.,aSs.

Jam iþ Libello (uum. IF. $. IP.) ita de re propofita:

fit,

$o

D. Vav EsPEN.

Delatisa graduatis quin-

fit, qüam utaccufatus

cogatur fuorum ipforum hoftium

commif[fo fibi gveg: pv:oþofuz't.

Mandatum

remfífe-

que Cathedralis Ecclefiae-Canonicis contra

Judicio fe (übdere. — Congerit Efpenius in hanc

le&a bene multa maximique ponderisteftimonia. Tum

hoc contraque turbas, quas annuntiabat, querelis per-

ä

motus Princeps Éugenius, Aprilis die 17. ann. 1720.

recufàtionem probat recufato Tudici manus ligare; non

eius effe de reculationis caufis jüdicare; quicquid is in

refpondit coztra Sue M. I. & C. mentemjafJumque fievi,

fis Epifcopus aut quivis alius perfecta equa-

hujufmodirecufationis praej

udicium egerit, nullum effe

fi. Gandaven

bilitatis limites 1

2 Conflitutionis megotio pretergvedere-

Jure ipfo; ac fi quid novi molitus fuerit;

aillem (oi

*ur, Mandara hec per aliquod temporis fpatium fal-

Principis opem implorare debere,

fas indubitara funt

- füm Conftitutionariorum folicitudinem cohibuerunt ;

Hac omnia principia , qua pror

davenfis Officialis ignorare non

qua tamen ann, 1723. recrudefcens , peculiariter in

in Jure, queque Gan

Parochum de quo hactenus, graffata eft.

oterat, Officialemipfüm non detinuerunt, quominus

eju(dem menfis Maji die 13. ann. 1724 novam 5en-

veftitutione Depofiti , quod , katumli-

tentiam pronuntiaret , & eam quidem eo magis abío-

Confultatio [uper

quod hic Paftor auditus non fue-

bus infcns bevedibus,

Beneficiavius veliquerat.

nam & prepofteram,

rat, omnifque eidem erat ad pro

priam defenfionem

« Declaramusin ea dicitur, Accu-

XXVI. Quadragefima prima Confultatio perturba-

aditus interclufus,

235

fatum in Ecclefiafticas cenfüras a Jureftatutas, & pe-

tioni refpondet,

qua probi Viri confcientiam exapita-

mortuus ab

bat, apud quem Beneficiarius diífipator;

,

culiariter in dicta Bulla Uzigenitur in eju(modi deli-

?5

&um enuntiatas incidiffe ; eumque ur talem' denun-

iuteflato magnam pecuniae vim depofüerat, ad ejus de-

liberationem in bona: opera conferendam, qua Bene-

tiantes füfpendimus

a Diviuis, quoad dictam Coa-

/ficiariusipfe, Monumeutis exhibitis, defignabat. Sen-

9?

fticutionem receperit, & debitam S. Sedi obedientiam

?

rario de accepta fumma pro

9

præüiterit. »

tit Van Efpenius Depofi

Sententiam hanc

fecuta eft omnium Parochi bonorum

Deponentis mente ftatuendi ju

s fore, fi nulla ejus no-

deteéto Depofito;

fequeítratio, apad quem Officialis duos in praefidium

titia ad Haeredes pervenerit ; at iis

ei folum licere eofdem hortari , ut defu

n&i perfpectam

apparitores mifit, qui non ante recefferunt, quam om-

ad quas damnatus fuerat , folvcrentur.

voluntatem exequantur , atque adeo diftribuantin paue

nes impenfz,

peres Ecclefia

(tica omnia fucce(fionis bona , quorum

Hec per novam vim g.fta;

fparfaeque proximee de-

& carceris minae Paro-

reftitutioni Beneficiarius ipíe fuberat,

qui nempe nulli

pofitionis, excommunicationis

- fuiftatus officio fatisfecerat.

chum impulerunt;

ut rurfus ad R

egium Bruxellenfe

um füpplicem muniit fo-

Hanc facti fpeciem confe

quuntur aliz queeftiones plu-

Confilium confugerer. Libell

Data eft ejus Confulta-

lido Monumento füper auctoritatis fupremae ejufque

res, a Van Efpenio definitz.

tio Septe

mbris die 27. ann. 1724.

eique D. Renardi

'Tribunalium competentia ad reprimendas facti vias ,

iores inirent; eidemque Efpe-

'Theologie Doctor,

& D. Hacquias Juris Profe

quas Ecclefiaftici Super

flor fqb-

nianam diei ro. Maj'ann.

1724. Confültationem addi-

fcrip('erunt.

fitio Gandaventt Epifco-

dit. .Significata eft ejus Requi

'Tandem

po, qui fuas defenfiones edcre

diu diftulit.

Confultatio fuper. avbitrariis Epi[copovutn quoad Sacer-

dotes extevos Iuterditlis.

Novembris die 7. ann. 1725. Regium Confilium, vifa

-

opizione Gaudavenfis Epifcopi, &

ulterioribus Oettelghe-

t, ZAprilis

XXVII. Qu Confultationes quadragefimam & qua-

menfis Parochi figzificatiozibus , [uoque diei

s 15. & 23. Decembrisann.

ann. 1724. Decreto inb

&ren

declavavit cum dictus Sup-

dragefimam tertiam, diebu

1724. datas anteverterunt ,

& fubfecuta fünt , majoris

plicaus in integvo veliti

u5 fuifet in fua vecu[atione con-

antum attinoi poffint.

buic 202 licuiffe in prejudi-

funt momenti, quam ut obiter t

tra di&i Epifcopi Officialem ,

£

De Namurcenfis Epifcopi Sententia agitur, quac Oéto-

ciuin di&e recufationis fu& pevjo

u&, in Supplicantis con-

tva Promotorem cá

u

fa, ullum Decretum, Sententiam ,

bris die 27. ann. 1724. compleétebatur difpofitiones

(f

.tres. r. lnterdicebat, in pcenám fufpenfionis a. Divi-

Jeu g'udicium emittere.

Idem Decretum eidem Promo-

"Arbityum nominaret , qui ad

zis, D. Germeau, (a) ne Sacrum faceret, ne quam

tori mandavit, u£ parzter

Ecclefiafticam in Dicecefi functionem obiret, ne deni-

di&lg Recufatiomis

Studicium, procederet.

Per qu& , in

que in Oignienfi

Monatterio 'Theologic leétiones aliaf-

Decreto eít, ceffat. quicquid a datto

Officialiex Kal. Apri-

2.

xellis

ve traderet.

Ejufdem Monaftterii Religiofis prohi-

lis auz. 1724. JaBdum ef bucufque, — Fadium. Bru

bebat, ne, füb eadem pcena fuüfpenfionis a* Divizis,

C.

Per hoe Decretum, cujus poftrema claufuüla Senten-

ipfius D. Germeau le&tionibus intereffent. — 3. Oignien-

fis Monafterii Priori ( Domino Bergardo. Denis) ac fi

tiam diei 12. Maji aun. 1724. abrogabat, Parocho fatis

is nullus effer, Subpriori ( Domizo Patricio Hagie Co-

erat auétoritatis, ut ad füarum omnium fuünctionum ex-

ercitationem rediret ; abítinuit tamen moderatione du-

imitum) wandabatur, ut Sententiam hanc, congrega-

tà Communitate, duabus poft ejus receptionem horis,

étus quam for

taffe neceffariam reddebat temporis ratio ;

Paroecia, cujus etiam redditibus frui non

promulgarent, perficerentque eodem tempore, utde

at perftitit in

ea conftaret; & id omne pariter fufpenfionis a Drviuis

deftitit,

Officialis , quod in eo erat, novam omnem

Sententia non aliam caufam ad has dif-

indiéta poena,

profecutionem intermifit, & Parocho, cum Gandavi

meníe Augufto ann. 1728. in morbum incidiffet Sacra-

pofitiones tres quam in D. Germeau jactatam extranei

notram prafeferebat.

menta non fine confüeris ceremoniis adminiítrata funt,

bus difpofitionibus Van Efpenius

fevato filentio fuper Conftitutione Uzgemitus, fuper-

Super prioribus dua

confultus fuit, duafque feparatim , de quibus agitur,

que litigio qu

od in eum hac occafione excitatum fue-

Coní(ultationes edidit.

rat. Obiitdie 26. ejufdem menfis,

peractifque de mo-

Prapofteram Sententiam hanc

acta qua a recto ordine non minus aberant, anteverte-

re caeremohiis , in Parochiali Ecclefia fepultus fuit.

Ceterum, nihil eft, quod quifpiam de perfona mire-

rant.

Novembris die 3. ann. 1722, Namurcenfis Epifco-

tur quam in hoc negotio Gandavenfis Epifcopusagere

vifus fuit. Abfonum Mandatum quod, folicitantibus

pus, Secretario alioque Ecclefiaftico comitantibus, ad

promotoribus Conftitutionis

Uuigenitus , die 3. De-

(4) Erat D. Antonius Germeau. ex Leodienfi Dicecefi ,. Licen-

cembris ann. r718. fignaverat, ejufmodi effe&ta non

tiatus in Jure & in Theologia in Univerfitate Lovanii, Theologie

edere non poterat.

In eo Conftitutio Uzigeuzitus tam-

Le&or (feu Prefetfor) ex aunis quindecim in Monafterio Cano-

quam Zide Aegu

la proponebatur ;

& in hujus affertio-

nicorum Regularium Oigniz, qui locus in Brabantig Provincia,

bidem, contra rerum geftarum no-

& in Namurci Diccefi. Fuerat, annüente Epifcopo, per id tem-

nis probationem, 1

poris a concionibus & confeffionibus. Abire coa&tus obiit Parifiis

torietatem, ità: $0/a G

allia, ceptum &2 ultra. Epifco-

ann, 174.

Oigaienfis

porqmpulzlz'cz's Epiftolis, H4NC REGULAM FIDEI

LiseR lll, AnTiCcurus I

81

À

Oignienfis Monafterii vifirationem, quod ab Ordinarii

* Vifa hac, cum ceteris Requifitionibus & monu-

?

Jurifdictione exemptum non eft, improvifo f contu-

mentis Supplicantium nomine propofitis, Opinioni-

!

lit5 ab omnibus Religiofis, & peculiariter a D. Ger-

25

bus & Significationibus fuper hac re Namurcenfis E-

?5

"

704 poítulavit, ut Bullam Unigeuitus tanquam 74e:

pifcopi nomine editis, itemque opinione per Braban-

Jiegulatm acceptarent; renuentibufque nonnullis , Prio-

25

tiae Confilium iteráta, denique judicio Confiliariorum

LE

ri ejufque Religiofis acerba exrtra ordinem & gravia mi-

Magni Confilii Zaz Polden Courtois, & de D Alfault:

nitatus eít; interea vero, nulla fervata forma, omnes

9)

rebus omnibus fedulo ponderatis, S, M. 1. & C

Scr

»]

i de-f

pro arbitratu Libros,

ta, Litteras tabulafque e D.

clarat caufam ibidem memoratam qua fuper Eccle-

Germeau cubiculo fuüblata

"

ie

cumque afportata voluit. ls

)

fiaftica & dogmatica re verfatur,

99

proponi agique

apud Supremum DBrabanriee Confilium de illata vi que-

apud Namurcenfis Diccefis Officiale

m debere, apud

ftus eft, quod Epifcopum juffit defenfiones propone-

)»

quem jubebit Epiícop

,»)»

us promotorem füum agere,

re; qui nihil habens quod pro fe diceret, a Regimine

ibidemque contra diétos Supplicantes aut eorum

mandatum obtinuit, Januarii die 9. ann. 1723. quo in-

?»

quempiam eam conclufionem fumer, quam conerue-

??

terdicta Brabantie Confilio negotii cognitio, ea tamen

re judicaverit; Quamobrem, Sua Majeítas di&to

conditione, ut Narurcenfis Epifcopus ab omi deinceps

P

Epifcopo mandat, ut dicto Officialis tradendas curet

»)

pro[ecutione &2 ipfe defiffevet.

omnes Litteras tabula(que quas füftulit aut tolli jutit

lta quidem fufpen(àa res ad ann, u(que 1724. quo Na-

»)

ex cubiculo Sacerdotis Antonii Germzeau Le&oris

LP

mursenfis Epifcopus adductus eft, utacta refricaret, &

Oignii; zmjungens di&o Epifcopo $ua Majeffas , ut ve-

peculiariter ab Oignienfi Priore peteret, ut dictum D.

25

prelJas. veltt. Intevdi&liones ab eo editas per. Decretum

»

Geineau Lectiones profequi prohiberet, eumdemque

diei 277, O&obris auu. 1724. poftquam per Reciminis

dimitterer.

Cum hazc nova commotio juflis diei 9. Ja-

9?5

Litteras fcriptas ad dictum Epifcopum biduo ante

nuarii füperioris anni contraria effet, D. Germeeu fuas

LE

juffus fuerat ipfe tenere in omnia z Zatu 4uo ;

ut pro-

de ea querelas per Requifitiones duas, Octobris die-

LE

inde actio tum a diéto Sacerdote Gergzeau

. ttum a

bus f. & 23. ejufdem ann, ad Regium Bruxellenfe Con-

9?»

diéti Monafterii Priore, Bernardo Zezi; apud Bra-

filium detulit, quod eas Requifitiones Epifcopo fignifi

H

bantie Confilium intentata jam ceffet; mandans Sua

cari juffit, ad quem die 25. ejufdem menfis in hzc ver-

»)

Magjeftas iis omnibus quorum intereffe potuerit, ut

lï

ba (criptum voluit: zzterim €? quoad tua di&ía opinione

)?)

agant, pro ut jubentur, denturque ad Namurceníem

»

vifa, aliter flatuatur, tenemus zz ffatu quo períecutio-

Epifcopum & ad Brabantiz Coníilium Litrera fecun-

nes ibidem commemoratas,

?»

dum authographum, — Factum Bruxellis die r3. Au-

.Epifcopus non modo non paruit, fed infcitiam pre-

95*

guíti ann. 1725, (fubícripro) Elif»- Ut ( & figaato

texens, baud cunélatus 27. ejufdem menfis Octobris

953

l. A. Suellinck ), a

ppofitoque ibidem figillo Suae M,

die Sententiam de qua füpra diximus, pronuntiavit.

?)

]. & C. ex hoftia rubra.

Cum hzc Sentemzia eque Prioris Oignienfis & D.

Decretum hoc notificatum fuit a Comite de Daun

Gerineau jura laederet , fuas uterque feor(im querelas

Confilio Brabantiz per fequentem Epiftolam.

ad Regium Bruxellenfe Confilium detulit, in cujus con.

3

* Virric Phle Laurentius C

temptum Sententia lara fuerat.

)

de Thiano &c,

omes de Daun Princeps

Requifitiones has Confilium Namurcenfi E

pifcdpo

* Domini.., Quoniam per h-uiüs diei Decretum de-

de more fignificavit, & Oiguienfis Prior certior factus

959

claratum fuit Epifcopum Namurcenfem in re- Eccle-

Epifcopum fuam opinionem füafque defenfiones mi-

LE

fiaftica perficere debere ,

ut Promotor ante ipfius

fiffe; novum Libellum füpplicem obtulir petens. ut fi-

»

Dicecefis Officialem agat ; conclufionis (amendz cau-

bi res heec tota palam fieret, Debebar is fane ad fuam

25

fa quam congruere compererit contra Oignienfis Mo-

ipfius defenfionem fcire, quid Epifcopus attuliffet, ut

»

naíterii Religiofos , aut contra Sacerdotem Antonium

legitimam & pacificam poffeffionem conteftaretur, in

»

Germeau Lectorem dicti Monafterii;

adeoque opor-

qua ipfe fe hactenusextitiffe contendebat, «t £azquatn

?»

tere, ut memoratus Epiícopus dicto Officiali traden-

Prior , quemcumque volui[Jet , Letovem ( Lifeur verna-

39

das curet omnes Litreras tabula(que quas füftulit aut

€ula lingua dicitur 'Theologiae Profeffor) a[fumeret di-

2

fublatas voluit ex di&ti Gerzzeau cubiculo, & Inter-

mitteretque, &5* in fuos Religiofos immediatam &2 coatfi-

??

dictiones cohibeat, quas edidit Octobris die 27. ann,

vam juri[di&lionetm exercevet , in obedienti& con[ecutio-

2?

1724. cum ei biduo ante per Re

giminis Litteras in-

nem quam ei follemmibus verbis in zpfa pvofefflone promi-

?3

junctum fuiffet, ut omnia relin

queret 27 fZatu quo;

L

Nos hanc ad vos mittimus,

Jferast. Petiteodem tempore, ut fibi liceret confuge-

ut vobis declaremus,

re, pro ut femper ia Brabantie Ducatu ex patviis Legi-

»)

memoratz difpo(itionis vi,

caufam per dictum Sa-

bus obtinuevat , ad ejufdem Provincie Coufiltum, ut fua

»

cerdotem Germeau apud vos intentatam ceffare,

qua

fibi contva jus fafque impetita po[feffro fervavetur..

??

ex reagere veítrum erit.

Ita, Domini, vos Deus

. Germeau pariter infpectionem refponfionum Epif-

99

in fua fanéta cuftodia tenear,

: Brux;llis Augufti die

copi poftulavit , fuas ut defenfiones poffet iifdem oppo-

w

,

I3. ann. 1225. &c.

nere. SuisRequifitionibus Confultationes addidit quas

Regium. Confilium fimilem Epi&olam ad Namurcene

racipuit Lovanienfis Univer'itatis im S'ure Do&tovibus

ob

tinuerat. Et quiafe in Namurcenfis Epifcopi ref-

femlEpifcopumwmifir in haec vlerba :

ponfis tanquam füfpectum in do£trinz negotio notatum

Imperator & Rex,

percepit, fe paratum effe declaravit ( poffquam jain di-

&a tnolimina, fattique vatioues Sue Majeffatis autovitas

* Reverendiffime Pater in Deo dilecte & Fidelis: Vi:

vepava[Jet) fubire quoad caput boc competentem quemque

» faopinione quam nobis exhibuifli die 9, Januarii an.

€9' a partium fludio liberum S'udicem , ut apud eum ca-

». 1723. fuper Requifitione nobis oblata nomnine F. Pa.

zonice ex. Regionis legibus €8* confuetudinibus baberetur,

tricii ZZage Comitum Superioris: F. Huberti L'Ef-

€g juri fubderetuv , quippe qui probe de [ua jatn inuocen-

2»

cuyer Secretarii Capituli & Deputati ad negotia; F.

2:a certus e[Tet.

Poffidenii S'acobi Parochi Vicorum d'Oiguier & de

Regium Confilium hasxüngulasw Requifitiones ad Su-

Menorieux, Canonicorum Regularium in Monafle-

premum Brabantie Confilium; & ad D. D. 7arz P^l-

[»)

rio Oipgnienfi, & Antonii Gerzzau, tibi remittimus

))

den, Courtois, & de D'Affaule, Magni Confilii Mech-

exemplum authenticum Decreti noftriad dictam Re-

linienfis Confiliarios mifit, uteorum fuper hac re mutuas

quifitionem editi, ut ad ea te conformes qua in eo

opiniones audiret ; quibus acceptis, eam felegit, quae

continentur. lta, Reverendiffime Pater in Deo di-

1nollier & ad Epi(copi auctoritatem pronior ei vi(à eft,

25

lecte & Fidelis, Dominus Nofter te in fua fancta cu-

& Augufli die 1

LL

3. ann. 1725. (D:c'retum edidit quod fe.

quitur :

ftodia teneat ; Bruxe.llis Auguíti die 13. ann. 1725.

Fita Fan Efpen,

L ,

Cum

$25

ViTA D. -,VAN "I*':SPEN.,

Cum Namurcenfis Epifcopi morsante acceptam pra-

Novum Decretum hoc abrogabat precipuam ejus

cedentem Epiftolam conrigiffet ; ea proinde ad ejufdem

difpofinonem quod a Regio Confilio die 13. Aupufti

Diccefis Magnum Vicarium remiffa fuit ; quo Juffa fa.

ann. 172. editum fuerat, quoriiam Sententiz Epiíco-.

cererenuente, Oignienfis Prior & D. Germeau fequen-

pi, faltem quoad D, Germeau, proviforiam executio-

tis Septembris die 25. Regio Bruxellenfi Confilio Li-

nem tribuebat. Arillud ipfum firmabat in difpofitio-

bellum füpplicem obtuleruüt, ut di&us Magnus Fica-

ne qua mandabat Epifcopo , uteumdem Gerrzau apud

vius Diecefis INamuvcenfis , omne[que ali quorum inter-

füuum Officialem fuper accufationibus doctrinz in eum

fuiffet , itev

ato juberentur prompte [iue ulteriove dilatioue

intentatis perfequeretur. SpiritugJium proinde Namur-

Jupprimen

das curare lutevdiclioues a di

&o quoudam Epif-

cenfium Curiarum Promotor ei novum litigium inten-

tavit apud Cathedralis Ecclefiae Capitulum cujus nomi-

copo per.

Decretuim diei 277. O&obris amt. 1724. fub tali

panva &7'c.

a

ne D. Germeau, Decembris die 20, ann. 1725. juffus

um deditiad

fuit füuum Lectoris munus in Oignienfi Monafterio de-

Super

hac Requifitione Regium Confili

Magnum Vicarium Namurcenfem, Sede vacante, fe-

ferere. INova hac actio adeo preterregulas, preter-

j

qgen'tes Litteras.

que canonicas Conflitutiones, & Repionis pracipuas

Leges edita fuit, ut D. Germeaufe coactum videret rur-

Imperator & Rex.

fus ad Brabantie Confilium confügere. Ejus Requi-

fiio Aprilis die 23. arin. 1726. data eít, Proceffus apud

€ Venerabilis chare & bene Amate, Cum hic aci-

hoc Tribunal ex formis omnibus inftructus fuit; audi-

»

dita Requifitio nobis exhibita fuerit Prioris & Leéto-

t&e in fuis omnibus defenfionibus ibidem Partes; ac

tandem Junii die 27. fequentis ann. 1727. per contradi-

»

ris Monafterii Oignienfis nomine, ob fines quos vi-

??

debis, Nos eam tibi remittimus mandamufque , ut

&oriam Sententiam decifüm fuiteam novam agendi ra-

Decretum noftrum ibidem memoratum executioni

tionem in D. Germeau apud Namurcenfis Cathedralis

3

?5

des, in ulterioris provifionis poenam. Ita &c. Bru-

Ecclefi& Capitulum intentatam, effe abufivam nullam,

€9 fine effe&'u. Sententia, quamlate patet; ejufmodi eft.

xellis die 25. Septembris ann. 1725.

Magnus Vicarius Namurcenfis fuis confiliis viam per

Vifa in Supremo S. M. l. & C. Confilio in Brabantia

inftituto, Supplicantis Requilitione Aprilis die 23. an.

has poftremas Litreras interclufam videns, Requifitio-

nem obtulit Regio Confilio contra Decretum diei 15.

1726. ibidem exhibita, continente eum tanquam Lecto-

rem Monafterii Oignienfis ad Sabin flumen in Namur-

Augufti, cujustanquam per fübreptionem & obreptio-

nem, utajebar, obtenti revocationem petebat. Ejus

cenfi Dicecefi, Drabantiae Provincia, ibidem ex confe-

cutis quindecim & amplius annis domicilium tenuilTe,

Requifitio per fequens Scholium rejecta fuit:

« Vifa reprafentatione Vicarii Generalis Epifcopa-

quemadmodum ex fide Prioris diéti Monafterii eidem

323

tus Namurcenfis, S. M. I. & C. declarat in füo De-

addita compertum fieret; & quamvis certum & noto-

??

cretó diei 13. Auguíli ann. 1725. nec fubreptionem

rium effet Cathedrale di&tze Dicecefis Capitulum utpote

93

ftatum firmumque Corpus, ià Namurcenfis Provinciae

nec obreptionem interveniffe; Mandans diéto Vica-

959

rio Generali, ut adillud fe conformet intta dies quin-

Metropoli fitum non poffe notorie in Brabantiz Pro-

vincia Jurifdictione gaudere, ullamve fibi cognitionem

decim, in pcenam futurz provifionis ad ejus onus,

»2

Fa&cum Broxellis Octobris die g. anp. 1725. (füb-

aut judicandi facultatem in caufis ad [ncolas fpectaati-

bus arrogare, quinon alios Ecclefiafticos agnofcebant

fcriptus erat, de Baill, Ut. (fignatus) L1. Rex.

Singula hec Regii Confilii Decreta dubio procul tan-

quam re(tdentes ibidem & antiquitus inftitutos, fecun»

dum Provincie Leges & privilegia, fore tamen , ut,

dem aliquando perfeciffent reftitutionem D. Germeadu

in füuam veterem poffeffionem dicendi Miffam, exer-

cum dicte Diccefis Officialem in rite Supplicans recu-

cendi functiones Ecclefiafticas in Dicecefi Namurcenfi,

faverit, deveniatur ad Arbitrorum dele&tum qui dictam

tradendi 'Theologie Le&ionesalia(que Religiofis Oig-

recufationem dijudicent; eum qui fe dicit Promotorem

Curiarum fpiritualium. Diecefis Namurcenfis ,. effeciffe

nienfibus, quoad Domi Superiori placuiffet; at muta

tio que eodem tempore in earum Provinciarum Regi-

per meram novitatem, perque apertam dictarum Le-

gum & privilegiorum iafractionem, ut Supplicans, ita

mine contigit, hos felices fücceffus ftitit. Archiduciffa

ejufque Miniftris alia a precedenti Regimine coufilia

Namurci domicilium renens juberetur Gemblaci fe fifte-

re 27 judicio coram Capitulo Catbedrali ditte Diecefis . ut

praefeferentibus, magnus Vicarius Namurcenfis haud

cun&tatus ei Requifitonem obtulit ad petendam revo-

apud dictumCapirulum memoratum recufàtionis caufam

intentaret & profequeretur, quemadmodum conftaret

cationem Decreti Regii Confilii diei 3. Augutti ann,

1725. confirmati die 25. Septembris & 8. Octobris fe-

ex Aéctu pariter ibidem addito, certe Namurcum, ejus

refidentiae locum expedito ubi morabatur eque Greffa-

uentisj itemque executionem, ex provifione faltem,

interdi&ti quod O&tobris die 27. ann. 1724. Defunéctus

rius Farrius cum Regiítro aut Judice; quod aufüm eo

magis moní(trofum & intolerandum effet, quod Cathe-

Epifcopus Namurcenfis in D. Germeau pronuntiaverat.

" Super hac Requifitione Confilium expediit Decretum

dralia quoque Capitula, in Tridentini Concilii, con-

ftantifque per eam Regionem confuetudinis confecutio-

feq

^«

uens: .

Sua M. I. & C. cognitis in hac Requifitione con-

nem nullajudicandi vi pollerent; quiaporro Confilium

tentis, ex deliberatione Sereniffimee Marice Eli(abeth,

hoc ut religiofe dictas Leges & privilegia cu(todiret,

99

23

Dei gratia, Gubernatricis generalis Belgii , Suppli-

cujufque Provincie Incolas ab exteris &£oraneis eorum

canti mandavit, quemadmodum per banc mandat,

Judicibus tueretur; & ab iifdem omnino liberos exem-

23?

?5

ut fe corformetad Decretum ab ejus Regio Confilio

ptofque fervaret, id femper egiffet, ut contra ejufmo-

di facinora provideret, caffationis ope, cum interdi-

3)

poftremi Augufti die 13. editum, quoad profecutio-

9)

nem judicariam ibidem mandatam, intra dies quin-

dictione, rie quis e S. M. Subditis alios Judices quam

,

decim ab hac data, in füture ad ejus onüus provifio-

domicilium ftatamque refidentiam in Regione tenentes

P

nis peenam ; & fine ullo in id preejudicio, interdictio

agnofcerent, inprovifionis peenam ad eorum onus, pro

a Namurcenfi quondam Epifcopo per diei 27. Octo-

ut conftaret inter alia ex hujus Confilii follemnibus Ar-

35

99

bris ann. 1724. Decretum prolara locum habeat.&

reítis, & nominatim ann. 1700. && 1720. editis, quoad

??

fortiatur effectum füum provifionis in modum; quo-

Ecclefiaftica 'Tribunalia a Sinu maritimo ad Regionem

,

ad Sacerdotem Antonium Germeau; in quem finem

ultra Mofam & Condrofium in Limburgi Provincia;

, hec tam dicto Priori & Religiofis Oignienfis Mona-

quamobrem diéto Confilio füpplicabat, ut ne renueret

)

flerii, quam diéto Sacerdoti Germeau infinuabitur,

declarare dictam citationem actionemque intentatam

Factum Bruxellis die 6. Novembris ann. 172 . (fub-

apud Cathedralis Namurcenfis Ecclefiae Capitulum ,. &

39

fcriptus) de

3

quidquid indefecutum erat, aurin pofterum fequi pof-

: Rex.

Bail,l: Ut ( & infer;:g.s f,lgngtus,)h L. L.

oque pra-

3»

fet, abufivum, nullum, & fine gffe&u, ade

. dicto

LisgR II »A-R'r,rcunus IE.

85

dicto Pæ:omotofï i Laliiïque.omhibtis .Quorunä intere(fet,

in numerum Van Efpänï&, cum ielïqui tres fuerint

mandare, ut ab iis prompteab(tinerent, cum omnibus

DD. Hacquius, Buggenbout, &9 Poringo. —

fumptibus, damnis & lucris toleratis & tolerandis, &

Confultationes ha& claudunt Primam Supplementi

acultate ea ponderandi . nihilque non (üb pcenis ad Cu-

Parcem ad varias Colle&tiones Operum Van Efpenii,

riz atbitrium carm. expezfis. . Vio ad dictee Requifitio-

His tamea ob ad(criptum tempus priores occurrent in

nis marginem Scholio per quod ea miffa ad Fifcalis Of-

IV. Parte quz Opera ad Hollandice Ecclefize jurium

cii opinionem fuit, dictaque opinione vifa, per aliud

defeanfionem a Van Efp

enio concinaata complectitur,

Scholium dicti meunfis die 29, ea lege, ut Parti ad ref

Eorum nos in Capite V, Ra[;ign;m reddimus.

ponfionem fignificaretur vifo eriam Scripto cequifitio-

nis infinuati ibidem pro re nata ,. fatisfactione & fuften-

ARTidULUSrLj

tatione contraria Supplicantis , Refcriptione , fatisfactio-

ne X perfiflentia incidentaria, & fine prajudicio ejus

Jäuþ;aïierkr biftorice fuper Coäzf?änfz'oæibm P?m. EJpe-

eplicee ad principale, Refcriptione ulteriori additiona-

"i, én fqvowm Congrcgatiwü Qratorü Elandriæ.

ria, Perfiftentia uiteriori & Duplica di&tarum Partium,

is omnibus reputatis $.

*

-Quæ caufe impulevint utviömpmdäm*in Hiftoria Cos-

Curia declarat citationem &

ä&i'onem intentatam

gregationis Qratorii Flandrie contexeretur,

apud Namurcenfe Cathedrale Capitulum , & quidquid

ándc fecutum, aut in poftrerum íequi poffer; abu(ivum,

N Ethodus q&am nobis præ-fcrip"(ïmus,'m hiftori-

nullum & fine effe&u, adeoque.pradicto Promotori

I .

M

as illuftrationes fuper E(penianis Confultatio-

Amandat, ut prompte ab iis abítineat, & Refcribentem

nibus ad gravia negotia fpectantibus exhiberernus, nos

fubdit expenfis ad debitam raxationem & moderationem

impulit, ut in unum Titulum dilücitationes conferre-

Curie. . Ita fa£tum in Urbe

/

Bruxellis Junii die 27. ann.

F

mus, que fuper Oratorii Flandriae Congregatione vet-

1727. (fignatum erat) vobis,

fantur, Ejus precipuum confilium femper Efpenius

. Sententia hic Oignienfe Monaflerium tranquillitati

fuit ad illud ufque tempus quo eo calamitaris adaéta eít,

reddidit; verum haud fane perdiu; novus enim Na-

ut hominibus quibus Cardinalis de Al(atio Mechlinien.

murcenfis Epifcopus Strickland de Sizerchbe). in. illud

fis Archiepifcopus favebat

» prioribus cjus Epifcopatus

Monafterium - perfecutiones Septembri meníe ann.

annis manciparetur,

1728, refricuit; & ut anteverteret, quidquid eum in

Hujus Do&oris fententize ut plurimum oretenus ede-

fui confilii executione rerardare potuiffet, Octobris die

bantur. Hujus generis confilia neceffario nos effuge-

23. ejufídem anni ab Archiduci(fa Gubernatrice manda-

runt, nec aliunde quam ex hujus Congregationis rcéto

rum obrinuit, perquod interdicebatur Brabantize Con-

regimine cognofci po(lunt, ad quod tantopere contu-

filio, nequam ejus negotii cognitionem füfciperet. Vi-

lerunt. — Alias Efpenius per Epiftolas refpondebat, qui-

dens igitur Oignienfis Prior nullum amplius perfugium

bus fervandis non femper adhibita cura fuit. — Exiis ra-

fibi que atque ip(i Germeau füpereffe, quo íea vi cu-

men aliquas exhibebit earum, Collectio qua in pobli-

jus nimis fuüberat, in tuto poneret, eo fe demum ad-

cum emittuntur, ( Suppz. P. 71.) Denique in litigiofis

actum fenfit, ut eum

beret e Mona(terio egredi; ei

;

negotiis in quibus Jurifconfültorum rationes & auécto-

proinde in id Actum

&obris die 29. ann. 1728. da-

ritatem afferri necefI? erat, Efpenius eam (ibi legem im-

tum exhibuit, |ta nimirum triíte negotium hoc, po(t

pofuit, ut id fervitii Congregationi ei pree(taret, qua

conteftationum annos fex & amplius, abfolutum fuit.

Sacerdotii & Imperii fervitio confecrata erat.

De va-

Nos ejus peculiarem de(zriptionem protulimus, quia

riis nimirum Confültationibus his nobis agendum eft;

nempe defcriptio haec nonalibi occurrit;, — Auctor AMo-

quod ut utilius pleniu(que prz(temus, nof(trum effe du-

uutnentorum [uper aegotio Bulla Unigenitus.z Zelgio

cimus cormpendiariam hujus Congregationis Hiftoriam

Zfufiriaco, apud quem hac de re non nihil ( Zo. //.

allerre, qua per integrum feculum maxime floruit, &

^g 279.£7' fegq.) ,. eam non ita peculiariter & enucleate

per id temporis viros fcientia & pietare fpeétatilfimos

per(equi potuit, quia nonomnia fragmenta habebat ob

totius Delgii Ecclefiis fuppeditavit; ut eam proinde a

oculos,, & in primis fingula Regii Confilii Decreta quae

fua jam aetate celebris

Doétor Szzcb Oratoriuan Epif.

nosattulimus , quequefere confirmant Confultationum

copale &2 Paftorale, hoc eít, Epifcoporum & Paftorum

duarum effata, que locum huic Articulo preebuerunt.

Seminarium appellaverit,

Magnum ea fane Parceciee

Confultationes he dua non pervadunt facta ipfa, fed

rum numerum per XVII. Provincias poffidet, dumque

canonicis quz propofitae fuerant, qua'ítionibus conti-

ei fors arrifit, fcederati belgii Catholica Ecclefiae bene

nentur. Qu pertractatur in prima, longe maximi

multos etiam primi Ordinis Paflores praebuit. Rove-

momenti ett ipía per fe. Principia ibidem flatuta ex

nius ejus alter poft Viciffitudinem

Archiepi(copus fe,

eorum numero funt, qua: plurimum conferunt, utco-

quod vixit, atq

ue adeo fuum Clerum huic Cong

rega-

hibeatur Epifcopalis dominationis progre(Tus, & po.

tioni coníociare ftuduit.

Eam fuz totius Ecclefiae Se-

tiffimum abufus adeo poft annos aliquot, praefertim in

minarium e(Te volebat; eoque confilio peculiarem ejug

Gallio, communis, ut fcilicet. interdicantur pro arbi-

domum in VII, Provinciarum una ftatuiffet,

nifi, quo-

tratu paíTim Sacerdotes noti, ad exemplum probi , Ec-

minus id perficeret ,

eum temporis calamitas impedii(-

elcfi utiles, domicilium ex annis pluribusin ftata Diae-

fet. Ultrajectenfes tres magni nominis Archiepifcopi

cefi tenentes, ea tantum obducta caufa, quod originis

per annos circiter quinquaginta ex Oratorio prodie

re,

prerogativa non gaudeant, iiífque inepra admodum

Jacobus de Turre, Joannes de ;V

Z

[4

Codde,

'erca[fel, & Petrus

affingantur canonica regulae qua vagartes tantum igno-

Omnes hz caufa nos im

pulerunt, ur hujus

to[que Sacerdotes. afficiunt.

Coníultatio haec diei 15.

Congregationis hiftoricam rationei

n exhiberemus, ei-

Decembris ann. 1724. eft, & adoptata fuit a Z'uggen-

dem apte infertis iis

qua nobis füper É-fpenianis in ejus

bout Juris Do&tore & Profeflore Lovaanii.

favorem Confuültationibus & Epiftolis dicenda erant.

Altera Confultatio, ejufdem men(is die 2 $. data dic-

Compendium hoc ex Latino potiffimum Flandrici Ora-

jure agit, quo Moua(teriorum Superiores ad di(ciplinae

torii Chronico du&tum e(t, cujus auctor Pater. Petrus

fuis in domibus cuftodiam gaudenr; ac de obligatione

de Swer£, qui plurium annorum f

patio, Coneregatio-

qua tenentur Epiícopi, tum quoque cum hzc Mona-

nis Prepofirus, feuSuperior Generalis fuit. Ejus Opus

fleria ab eorum Jurifdi&tione exempta non (ünt, ne

cum approbatioue impreffum Infulis, apud Petrum Aa-

quid agant, nifi ut eorumdem Superiorum negligen-

tbonium ann, 1740. pag: circiter 350, iin 4.. complecti-

tiam fuppleant, & id quidem canonicis fcrvatis Regu-

tur. Hiftoria hac incipit ab origine Congregationis

Jis, -Hanc fecundam Con(üultationem fignarunt Lova-

in Belgio, an. 1726, & in annum 1729, definit, rerum

nienfes Juris Doctores & Profeffores

rum feriem

quatuor ; relato

g

[a ]

;

Ccontinens qua maximi momenti funt,

Fita Fau kfpen.

L

av

*

*

pa:

*

*

Ld

84

VrTA D. VÀAN ÉspEN,

& parum notz, quibus addità

D. de Précipiano qui fe totum iis manclpaverat ; acrio-

gm*?iüm;&äïäm;ntoyu'fn.':

rem reddidit; — Hujus Preefülis ad'Alexandri VII. For-

eodem fpectantium 'Collectio,

mularium additiones, ad jusjurándum füper Janfenii

V

Ofigo G ;'(lzïtfa-.nez*z

negotio ab omnibtis extorquendum excogitat&? pecu-

. Putribur,

'tudinis Vrm Efpemz gum Or Ilto; n

liarem iisoccafionem ad nova molimina füppeditarunt.

P. Beauver in Lovanienfis Oratorii Dorio "Thieologiae

II. vHäïyid* mirum 'videri debet intimam neceffitudi-

Profeffor Z4dditionibus (abfcribere primus renuit (4);

nem cum Belgici Oratorii Patribus Van' Efpénium

cumque ceteri'omnes ejus Confratres haud àliter affecti

iniiffe, . Hujus Congregationisratio, Domiqua eidem

effent, P. josnües Martinus de Zondt, tunc quartus

Lovanii erat, cum ejufdem Urbis Univerfitate confo-

Oratorii Flandrici Superior Gerierali$, ut Archiepif-

ciatio, ejus Membrorum adhafio Ecclefie doctrine

copi in uniVerfam Congregationem £erribilitim tnina-

tam fideliter in ea celebri Schela fervatee propugnatae-

vuin effecta anteverteret, ea de re Ménfe Maájo ann.

que, &c. éam bonis' omnibus fümrmopere commen-

1692. ad Cardinalem Colloredutmm Congregationis Orá-

dabant.

Hac ipía Van Efpenrum non permovere non

torii Romari Membrum, totius füi Corporis nomine,

poterant, ut cjus fervitio fe' devoveret ; fed huic Do-

(cripfit, a quo gratitfimum $. fequentis Augufti die

étori, cur ita faceret, peculiares cau(ze füberant; eum

refponfüm accepit (e). "Sub idem tempus Archiepit

copi Mechlinienfis Additiones in Urbe Roma damnatz,

Divina Providentia clariffimis ex Oratorio mature de-

vinxerát; in eorum Tamifienfi Collegio altus ipfe edu-

credendique locus eft eum Catdiualem non parum ad

catuíqüe füerat; ei condifcipulüs in fingulis Cla(fibus

hanc darhnátionem curandam contuliffe, quam Orato-

fuerat P. Gillefius Syre£ qui deinde.per annos quadra

rii Patres nón folum, verum etiam ex Belgicis Eccle-

ginta fex ibidem Parochusfuerat, & annorum amplius

fiáfticis multi e quorum numero Van Efpenius erat, fo-

quindecim fpatio Flandricae Congregatiónis Prapofi

licitaverant, Hac prima Cenfura Decrero diei 23. J4-

rum feu Süperiorem Generalem egerar. Huic Patri

nuarii & Brevi diei 6. Februarii ann. 1694.-ut conítat,

deinceps & reliquisejuldem Corporis infignibus Mem-

firmata fuit. " Cum Mechlinienfis Archiepifcopüs his

bris cum femper Efpenius maxime addictus perttité-

iteratis damiriationibus minime territus /dditzonum fub-

rit, haud cuipiam admirationi fuerit huncipfum ei praà

ícriptionem requirere pergerér, atque adeo Patri dé

cipuum confilium fuiffe , ipfiufque Con(ultationeg ei-

Hondt fignificatfet (f£) (uam fibi confcientiam legis lo-

dem facem praebuiffe inter difficillima difcrimina in qui-

co fore, ne unquam ab incepto. defifterer, Pater hic

bus Congregatio veríata eft; ut is proinde Gerypbeus

ejus Adfiftenftibus & praecipuis Oratorii Membris com-

amicora

"

fentientibus & approbantibus, aun. 1695. ad Innocen-

E

? Oratorii (a) appellatus fuerit, & 'quidxcn'),

ut mox Vidcbimu"s, non i.jm.m;:ritvo'.

tium XII. de 'hac nova vexatioóne conquerens fcripfit

(gX. Suam tamen coní(cientiam Archiepifcopus paulo

L duit ät'uä cum Orator ii'Pa-trilms.þ&u-ltälei. ;

poít novis Romana Sedis mandatis cedere juffit.

At

IIl.. Qua cauíàe bonum quemque Oratorii Patribis

ld per Patris de Aondt Epiftolam factum inrelligens ul-

addicebant, eae Jefuitas acriter adducebanrt , -utiis apet-

tionem ftatuit tam in eum quam ir optimum quemque.

tum bellum indicerent ; ita quidem animati ab ipfà Con-

ex ejus Congregatione, abíonis quibufque cavillationi-

gregationis origine, cuilongealiam atque ipforum So-

bus, !plfgdt;pes tulit , m feþs- excitatis,

cierati regiminis formam effe perfpexerant. "Teítatur

L

id Cardinalis de Berule in Epiftola ad Cardinalem de

P. de Hondt' $

"Ifäïfä(;fiifwamm

uperioritatem

Ricbelieu Decembris die 23. ann. 1623. data, & fedulo

"P PORTRHIM

a P. deSwert publici juris facta (5); e qua conítatexé-

erandam. in. hanc na(centem Congregationem eorum

— |V. Ín än-iïum' proximum ( 1696.) inci'(—ïï-.;bgt«"()lrä-

Patrum aver/atiouem jam tum haud levia effecta edi-

torii Flandrici triennalis: & generalis Cditus, in quo

diffe, Ei vix in Gallia inftitute sullam , qua aperta

peragenda majorum Superiorum electio,

Ergo Patri

de Hondt ex ánnis novem Prépofito feu Superiori Ge-

fronte, qua cate &? per cunniculos: noceudi occafionem

e

füitee zeglexeratt; haud cohibiti utili opera quam

nerali firmata (uprema Digniras." Mechlinienfis Archie-

;

Jeruliusiifdem prae(titerat zemporeipfo (eorum expul-

pifcopus Ceetüi preefens obítitit, electum Patrem non

fionis' füb Heurico IV.) quo memo unmus ex eo Regno

uno ex capite criminatus, potiffimum vero quod inri-

mam cum 24ra0/do , dum Bruxellis verfaretur, necel-

( Gallig ) id fatere audebat. . Neque id mirüm, pet-

git Derulius, neczobis imputandum S'efuitas egve nobit-

fitudinem iniifTet,' eidemque, ajebat Prefül, füám ip-

cum viveres id enim mali nobis cutm veliqua propetioduin

fam Domum locaffet,

Ad hasexprobrationes Patri de

Ecclefia commume eft.

»

Hondt facilis fuit & expedita reíponfio. Suam curn

Haud fane poterat,

quin Jefüitarum in Gallici Ora-

Arnoldo neceffitudinem , eidemque' locatam domum

torii Patres odium hujus Congrecationis quafi palrni-

profiteri non eum puduit, at quarn tandem ob caufarm;

tem medio circiter füperiore faeculo in Belgio fatum in.

quafivit, utrümque fibi crimini verti poffet quoad Do-

cefferer; eo fcilicet acrius acerbiu(que, quod ad hanc

étorem quem plures in dignitatg conftituti viri amore

Inítitutionem potiffimum operam contulerant Janfeniuds

&eexi(timatione profequebantur, & cui Provincie Regi.

men ipfüm praefidio erat. — Eadem facilitate Pater hic fe

Iprenfis Epifcopus, & Jacobus Boonen tunc Epiíco-

pus Gandavenfis, deinde Mechlinienfis Archiepi(co-

aceteris omnibus Archiepifcopi cavillis purgavit, eidem-

que Prafuli ex juris redundantia fe praterea paratum

pus, uterque ob caufas qua. neminem latent, Jefuitis

invifus,. ftaque Patreshi numquam ex eo tempore de-

obtulit inteori Judicis fententize ftare quem ei ftatui li-

ftiterunt huic ad virtutem infipni Corpori extremam

büiffet. « ZEque huic propofitioni acquiefcere non aufüs

erniciem moliri; eorum dira períecutioni P. Joannes

á

Archiepifcopus in füa ramen recu(atione perflitit, ta-

lugo Quarré primus in Belgio Congregationis Supe-

mertfi electionis aut profecutionis ab univerío Caetu ex

rior Generalis, quoad vixit, obnoxius fuit; e cujus ad

regulis decretz: probateque confirmarionem recu(are

Boonen Archiepifcopum fuum Litteris (c) conítat id

non poffet, | Recta Romam (cur; haud fcimus) dela-

eos znüffe confitii, uteum, unaqueuniverfam Oratorii

tares; ibique Cardinalium ad Tridentini Confilii inter-

Congregationem ad. u/timuni ufque fpiritum perfeque:

pretationern Congregatio, matüre ratiónibus utrinque

yentur; quorum furoris impetum cum Alphonli de

di(cuffis, Novémbris die i 7. ann. 16 96 pronuntiavit

Berghcl's- pacificum regimen qo'hilþ.u:i(fet, Epifcopatus

É

;

" (4) Chronicon , pag. 152.

r

»

(4) Chron. Orat.- pag.198.

x

n

Ch

,

) Vid»g hanc Epiüpla*r

L

4

i

xon. Orar pag 54

( b) Vide zfppendicem. Chroni

d Otmbrii.— N;on.v-TV'. p; -

&5

;

;

-

:

E

(c) Vide Litteras 16. Junii & ?, Decembr, 1651, ppendi

xX

T

) Chr-onicm; : pag. 155.

*

Cironicon , 3ag. 153, 21.

223,

?

) Appendix Chron, Orat. p. 56.

eleBlio-

Luex HE- AvTicULUS l.

85

electionem Patiis aäsz legitimam e(fe, nec licüiffa

píére (e), ^ At grüvia rationum momentäquas éàcon-

Archiepifcopo non eam confirmare (4).. Decifio haec

tinebàr,, cum nihil contra vim poffent, inju(titiam re-

Aprili menfe fequentis anni 1697. àd Bruxellenfem In-

primére non potuerunt; & Archiepifcopi fautoribus

ternuntium mi(Ia eít, eique mandàtum, ut electionem

ar$ ita profuit, uteos in Congregatione fervarent, qui

confirmaret, fiquidem Archiepifcopus in recu(atione

contrà Statutay & Su

perfi(teret. :. Av Praefül haud (atis habens hac in re fibi

tufi ïfqe;&alnit»'.f :

þ&rio,rlumïingratiäs m eamdem in-

conílare, novas in eumdem Patrem accüufationes ad

Romanam fedem mifit , quem tánquam Stanfenifini, Ri-

Patmäe

,

H

gort/imi , & oppofitionis izfallibilitate Pape, ejufque

| Contm J»f:ieïfdiääni

DO AIN.

omit , Pn»Ejþemt |

Superioritati fupra. Generalia : Concilia (ufpectum tra-

duxit. Replicavit Pater de /7ozdt, peculiari Declara-

Vï.h;;Qüä'tü*of, polt annis, fcilizet Aptilis mäh;('e Jäm-

tione (b) (ua feníà patefaciens. In ea fuam candide

t761. Oratorii Ccetus. generalis P, Smetium 'Superio-

'mentem aperit contra decantatas Propofitiones V. pro

rem Generalem nominàvit in locum Patris de Zondt

Iterurque fe nonaliam hac in re doctrinam tueri, quam

qui Süperioritatis annos (uos duodecim ab(olvebat (£);

quz in veteri Lovanienfi Cenfura, in-fua ipfius Pur-

poíterior hic menfe poft primus 744/1fens electus fuit. '

gatione, &in infigaibus Articulis V, Difcipulorum S.

Cum Vicariatus Dominz noftra de Figiffere in-Ur-

Auguítini, ab Alexandro VII. Alexandro VHI. & Inno

be Druxellis, poft hujus in Brabantia Congregstionis

centio Xll. (ann, 1663. 1689. & 1693.) approbatis

inftitutionem , ab uno ex Oratorii Presbyteris admini-

continetur,' At quoad Papam fallere & falli nefcium,

ftratus, per mortem Parris Aorumel/pacb , vacans eva-

fatis habet edicere (e num

fitffet, Sanctee Gudulee Capitulum, utpote Collator, ad

pugnavilfe.

quam "ejþqs 'infallibiiita;em Op-

eum nominavit Patrem de 7fogdt Exprepofitum Ora-

Cardinalium Congregatio cui non fatis faper hoc

toril, quem P. Sizet novus Praepofitus impulit, uteam

poftremo articulo faétum fuerat, Mechlinienfi Archie-

fedem acceptaret. — Ejusergo poffeffionem iniit, & Ju.

piícopo (ex primo uodam exacerbati animi moru )

rifdiétionem feu Z;/a a Sanéte Gudule Plebano f(

mandavit, ut clamin eum Patrem inquireret (c): Ha-

cepi — At Mechlinienfis Archiepifcopus huic electioni

bita eít ergo peculiaris collatio cum Pratfüle qui Ro

quam minime probabat, pro viribus obítitit cumque

mam mifit, quod in ea captum, non fine aliis notitiis

fibi füpplicem Libellum oblatum voluiffet, füper eo Pa-

quas ei vifum fuerat ex officio exhibere; quibus ad tru-

trem 74ppelimaus ejus Parcecie De(ervientem nomina-

tinamrevocatis ,^ Congregatio die 2, Martii ann, 1698,

vVit,

Capitulum & Plebanus Sanctee Gudula una cum

definiit nihil izpedire debere. confirimationem . ele&tioniy

P.de Hondt, ad Brabantiee Confilium confuügerunt , a

Patvis de Houdt, fi pure & fimpliciter Alexandri FII.

quo ia fingulis jura fervarentur.

Perfugium hoc, li-

Foriularium fignaret(d.). Haud egve Pater d: Hondt

cet Archiepifcopo figoificatum, noü eum impediit,

ja.hujufmodi fignaturam con(enfit, quam Belgium om-

quin 74ppelmanfium per novum Decretum Junii die 3 ,

ne approbabat, poftquam per Pap:e regnantis ( lano-

ejufdem anni editum confirmaret.

Sanéte Gudule,

cenrii XIl.) Brevia notorium evaferat Suam Sanctita

Capitalum, & P. de 77ozdt Brabantize-Confilium con-

tem non nifi Juris idem requirere, ^ At ctim Mechli-

tra pofterius Decretur hoc in-ejus auctoritatem atten-

nienfis Archiepifcopus qui fuis femper ;4dJitiosibus,

tatorium iterum implorarunt; & praterea P. Je Hozdt

ob factifidem, mordicusadhewrebat, haud hac fübícri-

Archi-p:ícopo fignificandum curavit recu(ationisActum

ptione contentus, varias cauías pratexens, Patris de

quem Brabantiae Confilio infiauatum voluit; a quo, fe-

Hondt confirmationem recufare pergeret, eam D. Spa-

quentis Augufti die 20, fervatae poffeffianis, 2» amplif-

da Bruxellenfis Internuntius 'Aprilis die ». ejufdem an-

fima forma, Seotentiam obtinuit, de qua Mechlinien-

ni concetfit, & Brabantiee Confilium

!

; eju(demque Ur-

fis Archiepifcopus apud Marchionem de Zedwar:tunc

bis p'riyatugp Co.nfihum- pla;itg roborarunt,

Belgii Adminittratorem acriter quettus eft;. incallüm ta-

men; quià Sancta: Gudulae Capitulum & Plebanus ejus

Supef Oratorii. Statutis: 'an EJfpenii Co:g/'ültatio;zef,

querelarum falfà principia & perniciofas confecutiones

per exhibitu

ficarunt

qm Libellum füpplicem huic Mi—ni-ïl/ro (?gni.

V. Hujus conteftationistempore , 'Cbngregatibnem

adminifítrabat unus:Pater $;et primus Adfiftens, fed

cui tainen: interdum vires deerant, ut oppofitionibus

Tum vero Archiepifcopus ipfe fibi ,ju.s Faäei*e "Ap-

greflus eft ; & Patri de Aozd?, quem fuo titulo fpoliare

quibus imperebatur, obfiíteret.

Archiepifeopus hac

non potefat, minitatus e(t fe pradicandi & confeffio-

imbecillitate ufus inteftina di(lidia in Congregationem

nes audiendi facultates (quàs in ejus. Dicecefi ex annis

inducere ftuduit, .ibique factionem fibi creare. nitio

triginta octo exercebat ) adempturum, fi fervate pof-

ftatim Adfiftentem (ecundum cum aliis nonnullis expu-

gnavit, .& ut hanc nafcentem Affeclarum manum aü-

fe(lionis Sententiam exequeretur . nec recu(ationis A-

étum revocaret, P. de /7ozdt recufavit utrumque, in

gerer, per eos in Congrepationem intulit hiomines

Appellatione perftitit, petiitque , ut ad elizendos Ar-

quofdam quos'e Statutis, ii(que poriffimum qua nuper

bitrosdeveniretur, quide récufationis caufis judicarent.

poítremus Ccetus renovaverat , tán

Prafül, nullahorum oómnium Actorum ratione habita,

gitime excluíos fpectari oportebat.

quam admodunþ le

24. Novembris die, Patri^de Hozdt Interdiéttum quod

Sua vis huic facinori, nec levis erat, quippe quod

minitatus fuerat , fignificatum voluit; quod. ipfuüm eo

Congregationis Januam pravis omnibus hominibus

magis admirationi erat, quod Decanus Metropolis,

aperiebat quos ipía rejecerat, modo f& paratos often-

quem Internuntius Synodalem Judicem nominaverat,

derent novis ejus domefticis hottibus morem gererej

novamque auétoritatem Prafuli tribuebat, qua is qui.

hoc titulo & Summi Ponrificis nomine, Archiepifcopo

prohibuerat, ne, quod mipatus erat, Interdictum ex-

dem folum ad Congregationis detrimentüm aut exci-

equeretut, ^ Internuntius ad quem P. de. 7/oz4? rurfus

diumi uti contendebat. — Ergo iis aufis obttitere pro vi-

confugit, eum remifit ad Synodales Antuerpiz Judi-

ribus P, P. Sipet & de Hondt , fibique prafidio effe vo-

ces, & Appellationem /i/pezfivam declaravit. " Eodem

luerunt Van l (penii Confultationem cui Martii die ra,

tempore P. de Hondr pro fe Van Efpenii, aliorumque

ann, x637'.1-d'agæ Lovanien(s alii Do&gres duo (übferi-

Lovanienfium Doctorum trium Coafültationem obti-

i

d

(a) Chronieon, pag. 760.

nuit, quae enun;iabaF 'c:a—ipfbmua-uc'*toritatjcpollgre, fuas.

(

!

^) Data e&juniidie æ:i.ann.'xöglj-. V

"

. (e) (;br;)it. Orar, Append, p.65.

€t Orat; p. 66;

Qic,iev Appen.d'fi.cem-(;h;o'ni-

Parr L n. VIH.

&Sti'pplcnmztüu,: Efpei, Cuüm

(c) Chronicon Oratorii, p, 163,

(f). Cliron, Orat, p t2

(4) Chrenicen, p. 165,:

P. igi

bid, Tra&, Pred. Part. 4, $. yn;fl

ut

96

ut -fun&ion-&s ïprof-&c']uerc;tm;. Decifio. hec nitebatur

neficiis agebatur —,' fJudrüm collátio :aä*Eþïfc;opüm* 'non

fpectabat, ^ At omnem in Brabantia fuüper hoc negotio

ä]

principiis duobus; .quorum primura erat,. Vicariatum,

n

de quo agebatur, quamvis haud Parecza feu F'icavia-

uaftionem füftulit allatum nüntium Prefulem de Boffü

.ad Mechlinienfem Archiepifícopatum nominatum effe ;

g.

£u5 perpetuititulum gereret , non minustamen fpectan-

düm eífo tamquam Officium perpetuum & ad vite tem-

.adeo jufto timori eratexiftimatio , qua apud eum Te-

fuitae , Oratorii inexorabiles hoftes , pollebant. -

ä

pus, cui annexa erat Ecclefia(ticarum fun&ionum exet-

ciratio qua fine jufla cauja ,. legitime probata , potfefTo-

.. Eventum hoc tum in hanc Congregatiónem, tum

It

in illuttriorem quemquüeex ejus Dicecefis Clero renova-

f

resípoliarinon poterant ; alterum , & maximi quidem

momenti, preterallatam rationem , ac licer defimplici

te perfecutionis veluti fignum fuit. Praful de Boffu

cum Meclinium ineunteann, 1716. perveniffet, id con-

b

tantum Presbytero fine Officio & Beneficio fermo effet,

ádmodum legitime dubitari poffe de validitate revoca-

Ü

: filii ccepit, ut Praefulis de Pracipiano, hoceft, jefui-

l

tionls arbitrariz facültatum Divini verbi nuntiandi &

tarum veítigiis infifterer ,. & quod opus iidem Patres

confeffiones excipiendi . quee conce[Té erant cum clau-

tantum inehoaveranr, ad finem perduceret. Ergo in

ejus Confilio ftatutum fuit, Oratorii Congregationem

fula, ad revocationem u[que , quia fcilicet in prafenti

fa&ti fpecie ,. aliifque fimilibus, ejtj/imodi revocatio [iue

a fundamentis everti, aut ejus mentem ac regimen mu-

tari oportere, Duplex ad id obtinendum adhibita ra-

infamia fierinon poterat , haec autern pcena non potetat

fine canonico Juris ordine pronuntiari, . Confülratio

tio; primáquidem, ut fal(i fratres in Oratorium indu-

-cerentur parati füum Corpus hoftibus ipfis tradere, &

haec data die 24. O&tobrisann. 1701. refertur in Appen-

dice 'Tractatus De. Aecurfu ad. Priucipen. Litt. D,— In

ab eo quicumque movi confilii executioni vehementius

obluctari poterant, arcerentur; altera vero, üt fuper

hac Con(ultatione expofira rationes firmate fuere maxi-

me authenricis attefílaüonibus in favorem Patris de

his duobus potiffimum articulis auctoritas a Congrega-

tionis Superioribus ad Archiepifcopum traheretur. D.

Hondt ,. Bruxellenfium Parochorum & Confeffariorum

nomine; at Archiepifcopo in Sententia perítante, Ro-

de Svverts tunc Congregationis Prepofitus feu. Supe-

rior Generalis is nimirum erat, cujusobluctatio maxi-

mam. delata res, ubi tantum potuit Moliniana factio ,

ut fuper Patris de Hondt negotio judicium ad ejus mor-

me timebatur.

Majus fane menfis ejufdem anni 1716.

tem uf

ejus primo triennali regimini poftremus erat ; at ea fta-

que fufpenderetur , quain Augufti diem 29.ann.

1707. incidit.

36

re videbatur Congregationi fententia, ut eum confir-

P. de Hondt, cui tituli poffeffio

marer, & Archiepifcopus, qui id non ignorabat, ad

.Haud videmus,. cur

P. de

a Brabantie Confilio fervata fuerat, ad hoc idem Tri-

acrem füper hac re vindictam fe comparabat.

JSNECORDIEEHEEPCILT Fepem p r UPPU EKO EE ECC ERE RORU ANE LLv lu m

Sovert, hec ftrui moliminaintelligens, fuee ipfe Con-

bunal nen confugerit, utin pofle(fione facultatum prae-

dicandi & confeffiones audiendi fervaretur, quae necef:

gregationis Jonas effe voluit. Congregatos Confra-

tres vchementer obíecravit , ut ne amplius de eo cogi-

fario eidem annexa erat, .quibufque fine legitima Sen-

tentia fpoliatus fuerat, . Eurn forta(fz a confilio avoca-

tarent ; edixit etiam fe in prefenti rerum difcrimine

numquam adduci poffe, ur confirmationem füam ac-

vit oppreffionis ftatus, cui fubeíTe jam tum coeperant

fub Galico Regimine Delgtca Tuftitie "Tribunalia; ac

ceptaret, Coetusipitur, egrelicet, Patrem $5tet, be-

ne animatum- fenem, at imbecillem & meticulofum ,

dubio procul iis reddita woft Ramillienfem pugnam li-

E

bertate , ad eadem confugiffet , nifimorte praventüs

quod monuimus, in ejuslocum eligere ftatuit; eacon-

^

l

effer.

ditione ramen , ut totum Regiminis onus apud Patrem

de Svvert primi Adfiftentis titulo remaneret.

Hc tamen ordinis ratio, in quam non alia de cauía

riö fub. Prafule de

Zurbarum ín Oratb

4yïztia de Boj]'u

Cotus confenfit, quam*ut novi Archiepifcopi antici-

T renovat;'o.

patis opinionibus indulgeret, Oratorii amicis pluribus

VII. D-bxxüinationisf rhutatid, qUæin B.elgio contigit,

( peculiariter OpfZraetio) difplicuit; qui fibi perfuadere

non poterant imminens malum haud melius anteverti

egrethis Gallis, cohibuitaut retuditalia plura molimina,

qua. Praful de Pracipiano poftremis Epifcopatus annis

poff? quam in fede pofitis iis, qui minus eidem obfifte-

oflent.

inierat; ejus mors, quaeann. 1711 .ineunte conticit, tan-

demin ejus Dicecefi, & potiffimumin Oratorii Congre-

ICS

robavit, ac nimium quidem , timoremexitus, Vix

bonus fenex Congregationis rationibus admota manu,

gatione pacem ac tranquillitatem omnino reftituit, qua

ante tam multum temporis exulaverant, . Coepit id boni

fuo tramiti oppofiram falforum fratrum Factionem com-

perit, praeunte D, /Z;zauts fecundo. Adfiftente cui ti-

u(ui effe, üt mala repararentur, & abufus reformarentur,

quibus füperius regimen caufam praebuerat P. de Svver?,

tulum conquifierant fal;e politices ea ipfa confilia, per

qua novus Generaliselectus fuerat, Hic tamen fecun-

quem Catus men(is Majiann. 1713.. Oratorii Superio-

rem nominaverat , folicire hanc in füo Corpore refor-

. dus Adfiftens (uis cogitationibus utile judicans virus ad

tempus occulere, fpecie tenus omnino cum P. de Svvert

mationem aggreffus eft cujus is fructus extitir, ut Con-

regatio pluribus novis domibus ditaretur, aliis etiam

primo Adfiftente concordem operam conferebat; nec

.ifi aliquanto poft füae Congregationis jam inde ab ini-

ocupletanda , -nifi Praefulis de Po[/u ad. Mechlinienfem

Archiepifcopatum ( Martii die 3. ann. 1714.) nomina-

tio- proditor ; fuorumque —frattr.um delatolr«de:e&'us eít,

tio hujus felicis fcecunditatis progreffum remorata effet,

Adeo notum erat hujus Pracíulis animum perdite Jefui-

- ABa in Patres de Hooghe Einef. Zegers. Pam Ef-

tis Oratorii apertis hoftibus addictum effe, ut unaejus

| pemz in buju;— pojlez"ior?; favorem. onfultatio.

nominatio communem reformidationem pareret, ac

.. VIII. Libellus, quem P. Jiants Mechlinienfi Ar-

recta in Oratorii favorem inita confilia disiiceret, Hwu-

jus rei paulo ante memorandum exemplum perfpexi-

-.chiepifcopo primum obtulit, impetebat Congregatio-

. nis Membra , qua pra' ceteris ejus veterem formam

mus. (a) Renei Capitulum füb ann, 1714. finem ejus

Utrbis Parcecias duas Oratorii Congregationi uniri con-

- tueri ftudebant. |Eorum quatuor, Patres ícilicet, 4e

Sovert , (primus Adfiftens), de Pzfcb,: de Hooghe,

fenferat.

Omnino unionem hanc D.

äe ^oriacbe Mag-

nus Vicarius Mechlinienfis, Sede vacante, confirmare

- Zegers unus omnes- impetus inceffit ; Archiepifcopus

porro a Patre-$/7;et; cujus irnbecillitatem fibi utilem fo-

paratus erat ;

& Van Efpenius una cum focio Facultatis

[uris Lovanii per folidam Confultationem (5) proba-

re noverat, ad fe Aprilis die 13. ann. 1717. accito, co-

. ram Seminarii Superiore confanguineo füo ad Iprenfem

verateum Magnum Vicarium, Sedis vacantis tempore;

-Epifcopatum nominato ; poftulavit, 1. ne P. de Svvert

dubio procul ejufmodi poteftate kgaudcre,' qgia de Be-

fui primi Adfiftentis confilium fumeret nifiin eo, quem

(4) Lib. II. Art, XIX. 9.IV.

neceffitatis cafüm appellabat, füuamque omnem fidem

(^) Extat Confültatio hzc in T. VII, E

dit, nofirwæ«,u iï'-lv'c in Q-

P. Wynantio ad Congregationis regimen adhiberet ;

pere pofthumo,

20 iübe-

87

L: geR IILI ARTthlLus LT.

2. juberet Patres duos ooghe 69 Zegevs Formulario

non alia cauía quam fingularis de veritate folicitudo ;

Alexandri VlI. ex Bulla Z7zeam Domini (ub(cribere,

fcilicet fummo jure torum deliéti quai corpus ad lo-

& Bullam Upigezitus acceptare, fecus ab eorum Ge-

cutiones quaídam redigebatur, quasfamiliaris colloquii

nerali, ejufve defectuab Archiepifcopo ipfo e Congre-

liberras exprefferar, qua(que feveriores

gatione expellendos ; 3. deftitueret Patrem de 7fch.

iale fomantes (c) tantum notabant..

quique tamquam

-

fua Sede Directoris Domus Inftitutionis Lovanii. . a

Interea Archiepiícopus a P. Wynuantio certior factus

étatus Janfenifmus unus his fingularibus Mandatis prse

Tamifienfem diei decimae Maji Cceetum nihil definiti-

texebatur, & boc in genere Pater de Svcert füpra ce

vum fuper hoc negotio pronuntiaíe, 28, ejufdem men-

teros notabatur ; qui fcilicer jampridem omnibus per

fis die novum ipfe mandatum dedit ad P. $zet a quo

Re

gionem dictiraus Janfeniflis fe. Confeffarium prae-

Accufatos duos ad fe miffos volebat. qui (e apud eum

buiffet, & (em

:

per vag:s placiti[que refponfis fuper hac

a Janfeniími fufpicione purgarent , & ex Bulla Zzgeamz

"x 07 o "T.2

re fibi faCctas exprobrationes, quoad D. 77az de IVe[[e

Domini, Alexandri VII.

ormulario fub(&:ribercnt,

potiffimum , elu(iffet.

Ejus confeffiones , ferebatur,

alioquim ab Oratorio excludendi. (d)

Pater de $vvert audierat ad mortem uíque (coniigit

Pofterioris Decreti hujus Auctores non aufi candide

hac Februario menfe ann. 1716.), quin ei mandaret;

exponere, quicquid Praful Aprilis die r3. Patri Syze£

ut faltem abfolutionem ad cautelam peteret ab arrogata

verbo tenus mandaverat.

Nulla in eo merntio, ut in

excommunicatione in quam Praful eum incidiffe vo-

verbalibus mandatis, de Bulla Uzigezitur , aut de jure

luerat vi Bullee z Cena Domini , qui ad Brabantiae Con-

quód fibi Praefül arrogabat, ut ipfe ab Oratorio, quos

filium confugiffer contra violentum & irregulare Inter-

vellet, eorum Superiore abnuente, amoverer,

dictum quo

d

in eum undecim aut duodecim ante an-

At ha mitigationes non effecerunt, ut magis legiti-

nis quam mortem occumberet, D. de Pracipiano pro-

mum Decretum eífet, minufve Generalis Superioris

nuntiaverat, quin eum hac Interdictumaut hec excom-

Oratorii auctoritatem impeteret 5 Archiepifcopo ibi-

municatio impediiffent, quominus deinceps fineinter-

dem fibijus refervante, ut exclufiones ei demandaret,

muílione fui Paftoratus munia profequeretur. SePater

quas non exequeretur ipfe per fe, ld acriter expofuit

Siner id quod Patres Hoogbe £? Zegers fpectabat, pon-

Efpenius in altera ad Smetium Epiftola , f« poft matu-

deraturum recepit, Patrum de Vilch ab impaétis accu-

rum examen intime convictum teítatus Mechlinienfis

Tationibus purgavit, edixitquefe confilio Patris de $vvert

Archiepifcopi Decretum, quoad Sociorum admif(fio-

non uti non poffe; fibi enim Congregationisregimen

nem & exclufionem , cum Congregationis Statutis,

hac ipía conditione delatum effe, Promiffis tamen ef-

ejufque primi Superioris juribus ex diametro pugnare,

fecta non refponderunt ; ita ejus animum perculerunt

ac proinde füum effe credidiffs eum cohortari , -ut per

Archiepifcopi mine , ut Patrem de $overt con(ulere

juridicam proteftationem Prafuli (ignificatum vellet fibi

non amplius auderet; eique non ni(i conrremifcens ha:

perfuafum effe, quoad Socios e Congregatione amo-

biti cum Prafüle colloquii vationem per Epiftolam red-

vendos, ejus mandatis fe non fubefle.

deret, Prima hec conílernatio omnes Oratorii. ami-

Miferanteodem tempore ad Smetium litteras eorum

cos deterruit. . Patrem de Svverz recufate in füpremo

multi, qui Congregatoni apprime ftudebant, quique

Congregationis gradu confirmationis poenitere ccepit,

inter ejus Membraeminebant, nominatim Patres 777/-

(4) viriliter ad P. Smet Epiítolam refpondens, figui-

lemans , INefse €?. Bouberel, qui uno ore Van Efpenii

fican(que quid ab eo hac in re demandati muneris ratio

monitum confirmabant, Eum Pater de $vvert & ipfe

poftularet. Van Eípenius porro, eorum unus, quibus

pro viribus extimulavit, ut tam gravia & tam neceífa-

Orarorii incolumitas maxime cordi erat, ad eumdem

ria confilia fequeretur. Smetius his omnibus fignifica-

Patrem BSret (üum veterem amicum firmiter fcripfit.

tionibus aures obítruens Cetum ad eorum executio-

Eum per Epiftolam Aprilis die 19. ann. 1717. datam

nem, quz Archiepifcopus jufferat, g. Junii die Mech-

inonuit, jus quod Archiepi(copus fibi tribuere volebat,

linii habendum indixit. Unus adfuit. Pater Hooghe,

ut de caufis ad Membrorum Congregationis exclufio-

qui fe fuper una Formularii fübfcriptione (atis Archi-

nem fpectantibus cognofceret & judicaret, nullumque

epifcopo facturum , nec ulterius progreffurum recepit,

aliud officium Superiori Generalirelinqueret , quam ut

itaque animatus ei fe flitit; at aliis pluribus , peculiari-

ejus maudatorum //iplex ? cecus executor e(let, inter

ter ad acceptationem Bulle Uzigenitus, quzitionibus

graviffima negotia locum habere; per hanc ufürpatio-

territus, imminentem vim feliciter evitavit, & quam

nem in przcipuo capite auctoritarem everti quam Con-

citiffime potuit; Antuerpiam fugit, unde datis poílri-

flirutiones . primo Oratorii Superiori concedebant;

die litteris Superiori fignificavit fe Oratorio vale dicere;

Congregationis bonum ab hac potiffimum auétoritate

£

Congregationis hoftibus ad nova facinora animos ad-

.

peudere, &

didit Smetii imbecillitas; & quo promptius, quod fibi

foret hanc ipfam impeti.

lacile percipi poffe, quam grave Oratorio

"

propefuerant, ejus domini prorfüs evaderent, ab ipfa

Van Efpenii Epiítola hac Patris $7ez animum exci-

uno quafi ictu , quaccumque fibi non probabantur,

tavit, (/) qui proinde Mechlinium profeétus crimina-

Membra amputare ftatuerunt , ufi rurfus ad id opera

tionum in Patres Z7oogbe & Zegers communicationem

Smetii, Mechlinienfis Seminarii Preefidis , ut ita quidem

s

petür, uteas ipfe, quantum Oratorii ceconomicum re-

Iprenfem Epifcopatum nuper delatum folveret. (e) .

,

gimen pati poterat, dijudicaret; eoque confilio ad Maji

Praíes hic P, Smetium cum Ortratorii Adfiftrentibus

diem decimam Tamifii Cetum indixit, ubi una cum

duobus in fuum Seminariutn traxit, nihilque neglexit,

ipfo Adfiftentes duo ade(Te debebant.

Van Efpenius,

ut eos ad novam propofitam formulam, qua Alexan-

aliique duo Lovanienfes Juri(confulti (aper forma in

dri VIL, Formularium ex Bulla Zzzeam Domini conti-

ejuímodi proceffu (ervanda conífulti fuere , eorumque

nebat, adoptandam adigeret ; formulam , inquam,

decifioni additum fuit economice Senteatiz exemplum

quam non amplius nonaulli tantum privati homines ,

'-

quaz in propofita facti fpecie pronuntiaripoterat. Pla-

fed Superiorum primi primum ipfi fignare, tum om-

cuit eorum confilium ; at omnis is apparatus nihil de-

nibus generatim Congregationis Membris fignandam

mum aliud quam extremum indulgentiae fpecimen erat,

proponere jubebantur, exc/ufionis indi&a pena.

uia

f

um mina Ar-

uod neceffarium vifüm eft ad au

a, quor

porro timendum erat, ne propofiti confilii execurio non

chiepifcopi nomine perfonabant , antevertenda ; re

unius litis dif(pendia fecum traheret, Seminarii Praefes,

)-

enim ipía notorium erat accufationes in eos Patres ex-

Archiepifcopi nomine , ea fibi fumere jubebatur,

a

Prapofitus & fecundus Adfiftens ad eam vexationem

cogitatas non nifi puros putoíque cavillos effe , qulibus

*

curandam fe comparatos exhibuerunt; at ei Pater

(a) Chrónicon , .pag. 193

« (e) Chronicon , pag. 199.

(5) Ea legitur inter hujus Do&oris Epiftolas in

(4) Ibidem, pag. 200.

ä

tmenti Parte,

I.II, Slippllt-

-

(6) CA/J—rfmibOn;, päg'.:og

vaeit

)

88

ViTA D. VaN ÉsPEN.

£

Svvert acriter obflitit , declaravifque, etiamfi propofi-

fa'!þ percrebui[Je 5 fe nempe veri zomimis Catbolicum effe,

.tam formulam fignare per conícientiam fibi liceret, fe

& Mlexandri F/H.. Bullam juvare.

^numquam adduci po(fe, ut id a Confratribus poftulans,

Mechlinienfis Prae(ulis omnes in hoc negotio citatio-

ä

füge ipíe Congregationis everfor & perfecutor evade-

nes & Sententie Patribus duobus . Zegers €? Hoogbe

ret, Nullis non blanditiis Seminarii Prafes, ut ejus

communes erant (4)5 pofterioris tamen nomine, nul-

obluctationem vinceret , ufus eft; quod cum affequi

lus oppofitiónis Actus nobis occurrit, nifi longa Bra-

bantiae Confilio exhibita Requifitio, querendi caufa de

non potuiffet, ad auctoritatem compofitus ei forepor-

Mechlinienfis Antiítitis Sententia, tamquam patriis pri-

tendit, ut omne perecutiomis onus iu eju$ caput vecide-

vilegiis contraria ; quippe qua Mechlinii fignata &

vet.

ïä

Poftridie quam fccena hec actaeft, cum Adíiftentes

promulgata in eum effet, qui ante cirationem primam,

|

extra eam Diccefin domicilium fibi ftatuiffet, & id Ar-

duo Bruxellas fe recepiffent, fuo ipfius arbitratu Prae-

pofitus Decretum 28. Maji die ab Archiepifcopo edi.

chiepifcopo fignificandum curaffet.

um ad Lovanienfis Domus ubi Pater Zegers aderat,

Brabantie Confilium, de more, huncLibellum fup-

Superiorem mifit, mandans, ut ei domicilmum 9 men[a

plicem ad Prefülem deferri jutfi:; quitamen impedien-

di rationem comperit, ne Tribunal hoc id negotii per-

negaretur, fi ter monitus eidem obíequi renuiffet, Mo-

nitionem primam'edidit Lovanienfis Superior; atePa-

fequeretur ac judicaret.

tris de Svvert fententia reliquas duas omifit.

Opor-

Oppreffis hominibus, quibus interclufa erant jufti-

ä

tere tamen credidit Pater Zegers feab Actorum horum

tiee 'Tribunalia, nihil aliud perfugiifuit, quam ut inno-

coníecutionibus in tuto

centiam füam apud Univerfi rerrarum Orbis "Tribunal

ponere , & primo Gandayum,

deinde Furnas feceflit,

probarent. Zegerusergo Monumentum una cum om-

* [nterim Tunii menfis die 19. Pree

ful per novum De-

nibus proceffus actis exhibuit Efpenio , qui, cum fin-

cretum publice affixum Patres de Z/ooghe && Zegers ad

ula ponderaffet, cum D. Beauvvezs Confratre Con-

füum Tribunal accitos voluit, juris 2zdi&fis penis, ut

i

ultationem edidit, in qua oftendit irregularia & nulla

o Do-

Mechlinienfis Prafulis Acta fuiffe; opprefforum ho-

per Formularii fübfcriptionem ex Bulla 7zea

fnimi a Janfenifini füfpicionibus fe purgarent, Pater

minum recurfüum ad füpreme Juftitiee T'ribunalia legi-

timum efTe; hac eo jure pollere, ut Principis Subditis

Zegers, qui Archiepifcopi a fe alienum animum fatis

füuperque noverat , ei [ulii die 3. recufationis Actum

prafidio fint ( etiam per remedia coactiva) contrà vio-

lentas. Ecclefiafficorum. S'udicum Sententias ; denique

1

fignificandum curavit. Erquoniam fimplex citatio ve-

rum Decretum pezale &2 difj amaus in fua enuntiatione

Zegero adhuc integrum effe fui Ordinis tunia libere

£utaque con[cieutia pvofequi , fiquidem Princeps ejuíve

complectebatur, Appellationem ad Papam, ex patriis

Legibus, interjiciendam putavit; ab ejus Internuntio

Confilia declaraverint Interdicti Sententiam contra ne-

ceffarias judiciarize a&tionis regulas pronuntiatam effe ;

poftulans, ut, quod jus erat, Judices in partibus no-

minaret , qui recufationis hujuscaufas & Appellationis

pretermn[[o fubflantiali Ordiue Zuris. — Contültatio heec

inomenta expenderent & judicarent; fe quidem folida-

ann. 1721, Junii die 27. fignata fuit, & fequenti meníe

rios Tudices (annuente ipfo) Abbatem de Ulierbeeck,

Julioa Bruxellenfibus feu Gandavenfibus Advocatis un-

& Sanctae Gudula Brüxellenfis, itemque S. Jacobi Lo-

decim adoptata.

Qccurret in novo Su

Part. 1. 2. XXFAL

Pplemento,

vanienfis Decanos acceptaturum recipiens.

Recufavit Ioternuntius huic petitionijus, pretexens

Archiepifcopi Decretum nihil aliud quam /izp/icem ci-

Irregulares Catus ann. v719.. In szmc ven Fat Efp

1

gm'i

fationemi e(fe videri; quam fi Seztentia füb(equeretur,

Confultationes.

tum vero fe, quos petebat, j'udices delegatos datu-

yum,

IX, Utcumque Smetius Archiepifcopi Mechlinienfis

confiliis juffisque obfequeretur, eidem tamen ; feu po-

jJactatam hanc fimplicein. citatiomem fecuta eft alia,

qua fine ambiguitate, pceenam füfpenfionis a Dzvizis

tius Jefuitis, qui eum manu ducebant, haud faátis ia-

cenfus ejus animus vifus eft ad ea, quse fibi ad perni-

enuntiabat; data Julii die 29. & 2. fequentis Augufti

die publice affixa.

5

L

ciem propofüerant, perficienda. lraque cum prope-

(ibi pradenter e Mechlinienfi Dice-

diem novus Oratorii Superior Generalis eligendus ef-

P.Zegerus, qui

cefi difcedendum crediderat , ut ab imminenti vi fein

fet, nihil intentatum reliquerunt, ut ei hominem ad

ipforum prava confilia promptiorem füfficerent.

.tuto poneret, abiens D. Z'uffine Zegers Sorori peculia-

riabendus erat Coetus meníe Majo ann. 1719. cum-

vem procurationet veliquit, ut in eare tota ageret ejus

nomine. QGenerofa puella hec animi firmitate ac vi fu-

que loci, in quo habetur, Epifcopus eo jure gaudeat,

ut eidem interfit, Mechlinienferá Archiepifcopum im-

pra fexum commiffionem füam executa eft; Augufti

die 9. a fufpenfionis Decreto die 2. enuntiato appella.

pulerunt, ut ibidem habendum curaret, quo facilius

in eo dominari poffent, ( 5) : Satisadhucroboris Con-

vit; comitata eft ipfa Norarium, qui ejus fignificatio-

nem apud Archiepifcopum & Internuatium edidit; te-

gregationi remanferat , ut hanc petionem rejiceret.

Novis igitur oppugnationibus opus fuit, ut ele&tiones

ftis fuit minarum carceris in Notarium per Archiepif.

copi Secretarium, &c. Cum Praful hic Augufti die

hoftibus e voto cederent. Eo primum collata opera;

ut imminueretur in Coetu voealium numerus, quibus

14. Decretum definitivum füfpenfionis a Divinis pro-

nuntiaffet, in quo fibi jus refervabat, utulterius ad Ec-

non ejufmodi fenfa fore preefümebatur. . P. Hierony-

mus Zegers, etiamnum Congregationis Membrum,

clefiaflicas cenfuras , pro ut de jure, procederet, ab eo

puella Ze

ers novam Appellationem interpofuit, quam

ac tum quidem Bruxellenfis Domus Deputatus, om-

nium primus Archiepifcopo propofitus fuir, cujus ex-

Archiepiícopo fignificatam voluit, rurfufque ad Inter-

nuntium cum Notario fe contulit, ut ab eo delegatos

clufionem peterer, Atcum poftulatum hoc perfici non

Judices obtineret, quos denegare in ejus poteftate non

potuiffet, vehementerfalíi fratres extimulati, ut Coetum

diffolverent, ab eove recederent, fi minus affequi po-

erat, quofque ipfe, cum prima Appellatio fignificata

eft, fe daturum promiferat, fiquidem, ajebar, Archi-

tuiffent, ut qui animo defignati eranr, eligerentur.

epifcopus ad Sententiam deveniffet. Jam vero Praful

Apertus Cotus die 9, Maji in Congregationis Dorno,

hic non unam modo Sententiam fed duas pronuntiave-

qua in Gandavenfi Diecefi erant.. Ei de more Dice-

cefanus Prafül, itemque legitimi omnes fine exceptio-

rat. Ab his ergo Sententiis duabus puella Zegers no-

vàm Appellationem fui fratris nomine interponebat;

ne Deputati interfuerunt.. Patres de Svverz €?" Ferron

abíque oppofitione in Ceetus Confu/tos, ut appellantur,

ei tamen jus Internuntius negavit, fatis habens urbane

declarare fe quidem Zegero auctorem effe, ut-fito cum

Superiore ex inimicitia 12 gvatiam vediret , ediceretque,

Chronicon , þag. 204.

(

Cbronicon , pag. 297.

fi de ganfeuifimi ufpicione accizfabftur ) eum Yuthorem

ele&i.

*'LI-BE'R I1TI. ARTICuLus IT.

89

4

electi, At cum ad Prepofiti feu Superioris Generalis

gregationis Presbyterorum nomine, qui procuratio-

electionem ventum eft, fuffragia (ciffa fuere. — Archie-

nem in id utrique contfulerant, Regio Bruxellenfi Con-

)

piícopi fautores octo a P. Petro £uy/?, & decem a P.

filio Libellum fupplicem obtülit.

Regium Confilium

.

DBouberveel ftabant.

Renovatum non femel fcrutinium;

eadem die ( Augufti 19.) mandavit, ut Libellus Patri

l

e Coetu quoque difceffum eft, ut, fi fieri poffet, col-

Preepofito fipnificaretur, vetuit

:

que, ne Catus ad 30.

ligeretur ad electionem fuffragiorum fatis, at femper

diem indiétus idterim haberetu

*

fruftra.. Denique Gandavenfi Epifcopo folicitante, ut

Ut autem Opponentes auctoritati rationes adderent,

electio, fe praefente, perficeretur, Confulti novos vi-

cum Lovanienfes Turifconfültos iterum con(üluiffent,

ros quatuor.Prepofito propofuerünt, in quos fpera-

D.D. Zan Efpen $? Beauvvens eju(dem menfis die 26,

y

bant fuffragiorum fatis congeri pofle; at cum actum eft,

Con(ultationem fignarünt, in quafirmiffimis & prorfüs

ut ad hanc electionem conveniretur, ex Archiepifcopi

invictis argumentis probarunt Coetum diei 9. Maji legi-

fautoribus plures,. qui füo Patri 24y/? nuntium remit.

time folutum non fuiffe, & adhuc fübfiftere cen(éndum

.

tere nolebant, adeffe renuerunt; quod Giandavenfem

effe, quamvis ii, quibus conítabat, e loco, in quo in-

Epifcopum impulit, utrecederet. "Tum vero Vocales

choatus fuerat, egretfi effent. (/)

reliqui, maximum numerum conficientes Prepofito

Van Efpenius de tri(ti perfona vehementer. dolens,

auctores fuerunt, ut novam electionem aggrederetur;

quam in hoc negotio verus ejus arnicus Smerius agebat,

qui ramen veritus, ne Mechlinienfi Prafüli difpliceret,

per novas ad eum Litteras (c) in eorum favorem füfe

affentiri noluit, edixitque (fuoipfiusarbitratu, &quin

differuit, qui Patrem Z'ouPeree] ei Succefforem optabant.

|

Cotus vora fumeret, quod eum dubio procul facere

At hac oravia confilia furdas boni fenis aures non füb-

nece(Te erat) Cetum ipfum folutum effe , novumque in-

iere. . Perítrinxerat ejus oculos vana fpecies, poftremis

dici oportere, cui omnia Congregationis Membva, quibus

his temporibus adéo communis, &amori proprio tan-

acfiva €? paffiva vox erat, adelfe poffeut.

topere inferviens, Congregationis bonum requirere,

Hujus folutionis irregularitati ac nullitati reclamatum

ne quid fieret, quod Epifcopis difplicere poffer, quze-

eft a pleritque Coetus Membris; vifum etiam non pau-

cumque tandem, &

quidem injuftee eorum animis in-

cis deliberationes profequi; at ceconomica ratio pervi-

fitee opiniones effent,

cit; itague domum finpuli rediere, Superiore annuen-

lra (cilicer affe&tus, & his principiis du&us bonus is

te, teítati tamen fe Ccetum tamquam adhuc vigentem

Pater Regio Confilio ad Opponentium Requifitionem

Ípe&tare, & convenire

Reíponfum obtulit, vehementibus eidem additis Ar«

paratos fore , cum primum le-

gitime revocarentur,.

chie.pi('copi folicitationibus , qui obtinuit initio (tatim,

Antequam id confilii exequerentur, pacis ftudiofial.

:;

ut ejus caufze relatio illuftri D. de Zombeur ,, quamvis

teram compofitionis rationem propofuere, qua Supe:

eam ip(e jam fibi fümpfiffet, adimeretur; perfecit de-

riori quidem probata, fed ab uno ex Archiepiícopi fau-

inde, ut Regii Commiffarii duo nominarentur, inter

toribus rejecta fuit, qui acriter proteflatus eft numquarn

quos tamen convenit (auditis utrinque Partibus) eo-

Jore, ut Cetus baberctur , mifi qui Patrem . Boubereel

rum caufam, qui novo Cetui o

bfiflebant , apprime per-

ä

proponebaut , unamimi confenfu prounfifJent fua fe omnes

Jpicuam £? folidum fibi videri.

(d) lidem nihilominus

vota in Patrem Buyfl collaturos.

CQum Pater 4e $vvert

pro viribus conati funt Opponentes adigere, ut a Re-

Exprapofitus in contentionem adeo fuffragiorum liber-

quifitione defifterent, & novo Ccrui intereffent; ea

tati contrariam vehementerinvectuseffet, Patris £uy/?

tamen lege, ut (ua ipforum & Congregationisjura per

fautores omnes tumultuofe e Ceetu excefferunt, quin

juridicam denuntiationem tueri pofTent. Cum Pater

Confratribus ullum urbanitatis officium exhiberent, aut

de Svvert adducinon poffer, ut rationem iniret , quam

verbum dicerent , ecumque P. Smetium traxerunt,

tamquam fua Congregationi perniciofiffimam jure

quem eo ipfo momento temporis Tamifium, ejus refi-

fpectabat , tandem Commiffarii pronuntiarunt Repgem

dentie locum, regredi voluerunt.

t

velle pro bono pacis, ut Ccetus indicta die Mechlinii

Qui inter Antuerpie, Bruxellarum & Lovanii Jurif-

haberetur, incommodis autem occurri poffe, data ope-

confultos praftabant, unanimi fententia finierunt, cum

ra, ut proteftationes & alia Juris remedia, quae necef-

fuper ejus Coetus folutione confulti effent, eam haud

faria vifaetfent, A&is infererentur.

Hac jactata Regis

legitime factam effe, & adhuc Ceetum (übfiftere ; idau-

voluntas ad Marchionis de Pri& Belgii Gubernatoris

tem propterea quidem certe, quod Catus legitime con-

placitum redigebatur, qui mane ipfo in frequentiffimo

vocatus inceptufque, in eodem loco & ab ii(dem per-

fonis abfolvi debet; nifi forte Ad(iftlentes omnes in loci

Regio Confilio declaraverat, oportere congruas vationes

excogitari, ut indi&lus Cotus. executione

" fuam fovti-

mutationem novorumque hominum inductionem con

retur , ab[onum enim

fenfiflent.

a

fore "drebiepifcopum Mecblinzenfem

Congregationis Ad(iftentes duo per Epiíto:

& Epifcoputh Gand

venfem pve noumullis. Presbytevis

lam Maji die 21. prima, poít Catus feparationem fep-

caufa cadere,

tima aut octava, Prapofitum d

.

g hac deci(ione monue-

Opponentes ergo , mandatis his quantumvis infor-

pyunt.

mibus obíervantiam profiteri volentes, Ccetui ad 20.

laterea Mechlinienfis Archiepifcopus, confentiente

Auguíti diem Mechlinii indicto adfuerunt. At hujus

Praepofito, quem fenectus & timiditas omnibus ejus

indulgentie nulla ratione habita, oppofita Factio nihil

placitis mancipabant , Mechlinienfi Domui, contra

cedere voluit, & vis perítitit,

Cum Pater. Zegers ,

Congregationis zeztem , libertatemts expre[Ja Statuta,

tamquam Depuratus , i

pliufque Caetus Membrum ac-

novum Prapofitum nominavit, (4) eodemque tem-

ceffillet, eum Archiepifcopus monitum voluir, fi pe-

pore novum Cceetum ad 30o. menfis Augu(ti diem, Mech-

dem intuliffet, fore, ut eodem monumento temporis

linii indictum voluit, cui quicumque activa & paffiva

in eum ipfe anathema pronuntiaret ; ejusque Officiali

voce in Congregatione gauderent, ut enuntiabat, ad.

ad monitiones eidem fignificandas fe

jam comparante,

effe poffent.

Opp

onentes fé coaétos viderunt ad hos fragores vi-

Pater de Svver? primus Adfiftens, quoinício, & fine

tandos, ejus exclufionem pati, Tum vero de Supe-

cujusaperta opinione, confiliahaec omniainita fuerant,

riore in Mechlinienfem Dormum intrü(o conquefti fuünt;

huic novae convocationi, Bruxellenfem. domurn refe-

at operam inrerponente Prafule, Ccetusadductus eft,

rens, cujusSuperiorerat, reclamavit, ejusexemplum

ut ei fedem relinqueret ,

Archiepifcopo promitteqte,

fecutis ceteris Congregationis Domibus; & cum jam

nihil.tale deinceps fore,

jam adeflet indiéta dies, eiquenon alia novi Caetus ce-

lebrationis antevertenda fpes affulgeret, una cum Patre

(b) Occurret Confültatio hec in

ma, num, XXIII.

novi Supplementi P:me glrf—

Coppeus San&tee Gudulee Canonico; complurium Con-

(c) Chronicou, pag. a11.

(4) Chronicen , pag. 212.

(2) Cþranïmn, pag. 219,

M

Fita Fan Efpen,

?

Patres

í

Ó Ó——MÁ€—

WiTA-.D. VaN EsPEN.

9206

Patres de Suvert £2 Fervonius, quos. Cctus prece-

tuerunt ; eum fe per hanc indulgentiam adaécturos fpe-

dentis Maji. die 9. habitus Cog/ultos elegerat, in hoc

rantes, ut Decretum fervarer, humaniterque excipe-

ret Opponentes ( quiin Congregatione plurimi erant)

munus fuum obiere ; eoque titulo , poít neceffarias

proreítationes, quas Actis inferendas curarunt, pro-

faliem ad uíque proximi Ceetus tempus , qui elapfo

triennio habendus erat.

At per illud intervallum Con-

pofüerunr, ut.Statutum füper eorum qualitatibus ede.

retur, quosgeneralibus Congregationis Ccetibusinter-

gregationis hoítes Archiepifcopum impulerunt, uteos

Decretum . hoc neceífarium omnino

elle oportebat.

Mechlinienfis Archiepifcopos multiplici ratione vexa-

erat, quod fícilicet turbarum coníecutiones, que ha.

ret ; qui eorum novo everfionis confilio refragati fue-

étenus extiterant, & abíona deinceps hoc ex capite ti-

rant. (/) Divini verbi nuntiandi & confeffiones au-

inendaincommoda anteverteret,

INovum hoc Decre-

diendi facultates ademit eorum preecipuis, iifque ipfis

tum quod exitus celeberrimum reddidit, enuntiabat

qui poft annos 25. aut 30. communi cum laude &

» neminem generalibus Ccetibus intereffe poffe, quin

fructu fan&tum Minifterium obibanr, Superiores quof-

, adid fui muneris vi peculiare jus obtinerer, aut pluf-

dam depofitos novofque fuffectos voluit, ne Commu-

» quam decennale in Congregatione Sacerdotium age-

nitatibus quidem coníültis, contra Statutorum vim ac

» ret. ,. Decretum hoc unanimi confenfu approba-

verba, contraque inconcuffas Congregationis confue-

runt.omnia Ceetus Membra, & Archiepifcopus ipíe,

tudines, quas in Superiore Cctu fe nulla ex parte vio-

qui aderat, fummopere commendavit.

laturum promiferat.

;

Plus difficultatis in Superioris Generalis electione fuit,

Poftremi hujus mol

hii hn la Dnccttln

Domo, cui Pater de Svvert Exprepofitus Superior

Ad eam habita fcrutinia plura, in quibus unum femper

füffrapium deerat Patri 24y/?, quem omnino Mcechli-

erat, eosimpulit, quieam conftituebant, urapud Bra-

INelocus am-

nienfis Antiftres volebat in íede ponere.

bantie Confilium fibi confulerent ; («) a quo quidem

plius fciffionieffet; Prafül eum fuorum affeclarum non-

O€tobris die27. ann. 1721, proviforium Decretum ob-

nullis contendit veteri Preepofitoin novi electione fup-

tinuerunt , quod fuam iis pofleffionem fervabat , ne

quem novum Superiorem fuíciperent, Superiore ve-

petere debere fuffragia duo. .. At cum paradoxum hoc

in craítina feffione falfitatis convictum fuiffet, &adhuc

teri & Commnunitatis Corpore non ante confíultis,

novoque Superiori acriter interdicebat, indicta pravi

íciffio perftaret, eorum.unus aut duo, qui de Congre-

gationis bono recte fentiebant, ad Archiepiícopi partes

muléta, ne quid: atüngeret in. ejus Domi regimine;

migrarunt, quoad novi Prepofiti electionem tantum,

quoad curmulate difcuífa caufa , per contradictorium

& ita quidem Patri Buy(t fatis fuftragiorum fuit.

Judicium aliter ftatueretur.

Boni & libertatis Congregationis hoítes, haud fatis

Ceterum ejufmodi vexatio multiplex nihil aliud erat

habentes fe tandem aliquando tam optatam electionem

quam univerli fyftematis confecutio quod Jefuitee per

.affecutos e(fe, fenfere deinde, Decretum (4e Decez-

ea temporaab omnibus ejus Regionis Epi(copis execu-

tioni mandandum curabant, quicorum confilio fe man-

zalibus appellatum ). quod communi fententia in Seffio-

ne prima firmaveraut, obítare polle confilio quod fo-

cipaverant.

Impetebantur ibidemin dies fingulos om-

nia Corpora eorumque Membra, qua intentatum no-

.vebant, ut Congregationi aliam. quali faciem afflinge-

rent. . Archiepifcopum proinde impulerunt, utin Acto-

v& dominationis jugum fuübive non poterant.

Ergo

um Ceatus confirmatione quam debebat in fcriptis ede-

paífim jam ac preeter omnem modum illata vis. Oppref-

re, Decretum hocipíum exciperet.

Huic recufationi

os adegit, ut.ad aram confugerent ; itaque ut perve-

jn omnibus univerfim Oratorit: domibus reclamatum

nirent ad S. M, I. perf(onam ufque, e locis pluribus

eíl, nemine non undique apud novum Prepofitum

Principem Eugenium tuac Provincie Prefidem adiere,

conquerente ,. & operam dante , ut ei perfuaderet fuf-

qui faciles aures querelis preebuit , füzeque Majeftati

fignificata re, ad Lovanien(íis Univerfitatis Rectorem;

cepti muneris rationem requirere, utab Archiepifcopo

juridice exigeret, ut quam Conftitutionem verbo tenus

ad Mechlinienfes Parochos, ad Canonicos Gandaven-

fes, ad Orvalienfem Abbatem, &c..eam S, M. men-

apud ;jo. & amplius teftes ratam habuerat, eamdem

Ícripto firmaret.

Prepofito id facere non audente,

tem efle refpondit, ne quis in ejus Ditionibus turbare-

plures e Congregatione Presbyteri Patribus de Svvert

tur (2) in negotio Conflitutionis Uzigenitus, qug iis

omnibus vexationibus occafioni & colori, cuidam erat.

& Coppens plenam poteftatem contulerunt, ut eorum

nomine juridice in hoc negotio tam apud Regium Con-

O&odecime precipuis Oratorii Membrisaliorum com-

plurium nomine pro hac ipfa re nata ad eum Principem

filium, quam.apud quodvis aliud "'ribunal agerent,

Ex Lovanienfium tamen. amicorum fententia, (4)

fcripferant, (e) utde privatis, quibus füberant, VeXa-

tionibus, communique confilio conquererentur, quod

Libellum fupplicem Regio Confilio non ante exhiberi

placuit,. quam ederentur & confirmaren;i, rAGa, qu&e

ab Adverfariis initum videbatur ,. ut Congregationis

Decreti, de quo agebatur, exceptionem complecteren-

mentem & regimen extinguerent, aut inverterent.

tur, aut faltem.aliquid excepto Decreto contrarium

fieret,

INovi Catus pfæþoj?em comrvocatio a Regib 'Con]þilz'o if

terdiéla , : F'an Efpenii fuper bac ve Confultatio.

| l/exatiorge: peculiaves.

XL Has poftremas formidines fatis.fuperque proba-

X. Tum quidem 34. circiter Oratorii Presbyteri in

vit eventus ; non obfuit perfpecta. voluntas' & mens

hujus Congregationis Domibus quatuor,: que ia Mech-

Principis, quin deftructionis con(ilium omnino execu-

linienfi Dicecefi.funt,. de veteri regimine recte fentien-

tionem fortiretur,

Habendus erat. Oratorii novus ge-

Pater de

res numerabantur ;: qui tamen non omnes ad illud refti-

neralis Ceetus Auguíto. menfe anu. 1722,

Svvert & quicumque ab eo. ftabant, moniti fuere de

tuendum. potiorem rationem inierunt ;. plerifque fibi

blaudientibus fe tüm demum voti compotesfore, cum

confilio a novis Superioribusinito, ne qus, inejuscon-

vocatione , celebris Decreti de Deceznalibus, in füpe-

id affecuti effent, ut generalem Coetum compararent,

qui regulis & ftatutis mordicus adhereret, eique in

riore Ceetu fümma animorum confenfione firmati, ra-

tio haberetur, ea fpeciofa. de caufa-quod. illud confir-

primis de Deceunalibus quod homines in Congregatio-

nem recens iaductos, ejus proinde mentis & legum

mare Mechlinienfis Antiftes g»bürmalt-o gnimo—r-enuebq.g,

minus peritos, minufque de ejufdem vero bono, foli-

citos a Ceetibus amovebat. Ut ejufmodi Coetum obti-

(5) Ibidem; ,päg.: 21 6

(c) Chronicon , pag. 219.

1

ferent, antecedentium Coetuum abufüs & nullitates

.(4) Extat hac l*äpyiüblagi

E

Mqrfziüm:n!:is bg/lorzw Belgii, Tem.

;

L. pag. 339..-

diffimulare, novique Præpoü;i,anigum'pertra&arc fta-

(e) Chronieon , pag. 225.

L

(a)'—O.bronicon, pag. 214.

&

Ut

"

LipgR IH AnTIiCULUS 11.

et

"

l«

Ut turbas, quas id conlilii nónetteitare non poterat, án-

Jefüitarum placitis (ubdeiént ; q*uï eju$ Veteres Mapi-

]

teverterent, Patres de Sovert &? Copperzs ; quibus hus

ftri fuerànt; quibufque confiliariis unice ipfe urebatur.

jus negotii procurationem Confratres demandaverart;

Práful hic Rorna rediens, Vindobona iranfierar, ubi

I

grave confültumque Monumentum concinnarunt , in

j

Litteras & Requifitiones plures ad Principem Euge.

quo probabánt, fi femellocorum Epifcopis, in quibus

nium , & ad ipíam S. M. L. a magno füae Dicecéfis Eé«

]e

eorum Caetus haberentur, id juris cohcedebatür, ut

clefiafticorum numero rniffas audierat , üt de vexario-

"«j

Conftitutiones legitime unanimique confenfü i iifdem

nibus quererentut, quas occafioné potiffimum Bullaé

editas, pro ut iis libuiffet , confirmarentaut improba-

Unigenitus, fübejusregimine perpetiebantur. Exhoe

S

rent , actum fore de eorum Congregationis libertate,

numero erant Oratorii Patres plures. Prelátus, qui f&

futurum fcilicet, ut ea fervilem in modum Epifeopo-

figriaturis omnibus inftructum Jactabat, eos omnes; qui

rum Aulicorumve, quibus ipfi faepius fe dedere con-

eas ediderant, fe perditurum rhinitabatur ; eigue tem-

fueverant , lubidini fubderetur, iidemque Prefules de

poris ratio occafionem fuppeditavit, ut has rinás pri«

univerfa ejus adminiftratione pro arbitratu ftatuerent;

mum in Oratorii focios exequeretur;

Proóximo No-

ï

3

Cum Monumentum hoc Lovanienfibus Turifconful-

vetnbri rmenfe Cornfrater C

a

rieaü minis terriius fore ,

Je

tis quorum precipuus dubio procul Efpenius erat, fig-

ut à Congregarone fegregaretur ; nifi intra biduu

nificatum effet, haud cun&tati refponderunt * Orato:

Contlitutionem Unigegitus accepta(Tet;

Ejus apud Re-

95

1

ri Superiorem Generalem rogandum efle, ut pri-

giurn & apud Brabanti& Conlilium de his minis tári

??

mum triennalem feu generalem Ccetum convocaret,

quam S, M.T. Decreto pracedentis Maji die 2&. enun.

93

ad Decretum Je Decennalibur (e conformans, quod

tiato contrariis quetel& effecerunt quidem, utexclu(io.

)»

ipfe fatis approbatum fpeétare , cujuíve faltém ap-

nisarrogata caufa mutaretur, ut ekclufio ipfa vitaretur,

35

probadonem curare debebat , quippe qua, fatenre

efficere non potuerunt Hancin Patrem Carteau inju:

?9

ipfo, hactenus abfque uilo fundameuto dilatà aut re-

EE

ftitiám alie multee comitate funt, quarum defcriprio.

5

?3

cufata fuerat. ,

nem omittimus, ut veniamüs ad confecutiones convo:

Mechlinienfis Archiepifcopus nondum redierat ab

cationis Coetus ad Septembtis ann, 1722.

diem pritátni

1

Urbe Roma, ad quam fe contulerat, ut. Conclavi in-

indiétii

tere(fer, Clemente Xl. vivis erepto.

Oratorii Prepo-

fitus, qui ejus reditum fruítra expectaverat a meníe Ma-

Catus, frzterdiäo fzbþþ'enfeg celebratio;

jo , Ccetuum confueto tempore, tandem ad Kalendas

Septembris eum couvocare flatuit, quieoanno ( 1722.)

XIL, Quamvis fuper hac convocatione lis adliuc efff

;

habendus erat.

Ad'eum accivit omnes Presbyteros ,

fub judice, Interdittumque a Re

gio Confilio pronun-

qui ex annis non ampíius quiaque in Congrepationem

tiatum f(uam omnem vim roburque ferváret, Oratorii

recepti erant, quod non folum ad Decren de Decenna

tamen Superior Generalis, e omni Cardinalis exi?i-

libus , verum etiam ad articulorum , qui in Oratorii

matone nixum fentiens, Mechlinii Coitum iüidixit ad

Conítitutionibus maxime perf

picui erant, contemptum

12. [ulii diem aün. 1724. iifdem conditionibus , quaé

vergebat.

Regii Confilii Interdi&to caufam prebuerant ; nova

Patres de Svvert €?" Coppens tum füo tum complu-

etiam addira claufula eeque Coagregationis Statutis Op-

rium Confratrum nominein eam illegitimam convosa-

pofita quequeinirumde ea hoftibus cradenda confilium

tionem quamprimum Regio Confilio Libellum fuppli-

innuebat, eam arbitrario fubdens Mechlinienfi Archi-

cem obtulerunt, a quo die $. menfis Augufti Decre-

epifcopo, quinihil omnino nifi ex eorum confilii

tum obtinuere, quod Cotus celebrationem interdice-

bat.

s dce-

Per hanc novam claufülam , Coetus. non . folurii

bat, hisverbis conceptum : ** Oflendatur Oratorii Pre-

L

Archiepifcopi Mechlinienfis, tamquam loei, ia quo ha-

pofiro, ut proinde die rr. hujus menfis ( Auguíti)

bendus erat, Epifcopi Dicecefani confen(u , verüni

hod

)

hora tertia pomeridiana ipfe cum Supplicantibus apud

etiam expre(To julTu judicebatur : Ex Decreto $?. Maid-

l

E

2

Recios Confi

iarios Comitem 2" E/ffem ? de Greuffe

dato' Emuentiffimni.

?5

compareat.

Interim Sua Majeftas &c. interdicit con-

Ín hanc fecundam convocationem , tamquam Süpres

??

vocauonem fupra memoratam &c. ,,

m a qua interdicta füerar, auctorirati directe contra-

Comparuit Prepofitus una cum Partibus ad . flatam

riam Patres de $uvert 6?' Coppeus novam Regio Con:

diem, cumque Interdicti fol

&

utionem aflequi non po-

filio. Requifitionem exhibuerunt; at Arcliiepifco

tuif

ït,

pus

eidem Regio Confilio perendie durius ad Op-

impediendi rationem nactus eft, ne quid huie Requifi-

ponenrium Requifitionem Refponfuüm obtulit, quo fibi

tioni Regium Confilium refponfidaret; atque adeo iri-

fignificato, hi promptiffime replicaruut, fibiquefaven-

ter Regios Miniflrros amicus hoftium Oratorii non de-

tem Conf(ultationem, a Van Efpenio, aliifque duobus

fuit, qui concordi-cum Archie

pifcopo & Congrega:

Juris Doctoribus fignatam, ejuídem menfis die 11,da

tionis Preepofito fententia, ad aedes Epifcopales Ceeturt

tam füae refponfioniadnexuerunt, Con(ülrationem hanc

ftata die habendum ediceret, (&) Rebus ita fe haben-

ejufdem menfis die 16. Bruxellenfes Advocati fex ad-

tibus, Opponentes numero plurimi, ex Lovanienfium

optarunt. (a)

Doctorum, & Bruxellenfium Advocatorum confilio

Hc omnia fragmenta Regium Confiliuín ejufdem

adeífe renuerunt.

Ergo Julii die 13. fine reclamatiotié

meníis die 29. ad Magnum Mechlinienfe Confilium

Cctus habitus; perfecitque Archiepifcopus , utex ejus

mifit, ejus fuper eorumdem (ümma fententiam perens,

mente electiones ibidem fierent,

Cum-tamen hujus

Primus Mapni Confilii Preefes erat eo tempore Co-

Coetus Decreta ob Regii Contilii Interdi£tum fine effz.

mes de Zaille£, Jefuitis & Cardinali Mechlinienfi Ar-

&u remanerent, P Buyftiusin eo Prapofitus confir-

chiepifeopo perdite addictus. Maeiftratus hic, ut ejus

matus fe Bruxellas tranftulit 4, fequentis Novefbiis die;

Eminentie votis obfequeretu£ , negorium in longum

fnunitus Coetus A&tis, & Magni Meclilinienfis Co:filii

traxit, compofíitionis rationes propoíuit, qua omnino

quodam 4dvifatnieuto faper proceffus monumentis Au-

eaufze victoriam ejus Praefulis affeclis tribuebant, quae-

guíti die 19. anin,1723. ad illud miffis edito; Horuni

que proinde acceprari non poterant, tandemque ex-

pectavit Cardinalis adventum, quem ejus negotii arbi-

Actorum vi Prepofitus Requifitionem obtulit Regig

Confilio; rogans, ut ACta Coetus diei 12. Julii appro:

trum redderert,

baret auZoritate Regia, &finem imponeret Ex reepa-

Cardinalis de Alíatia die decima Augu(li ann, 15335.

fiti eique adherentium oppofitioni, füper qua Inretdi-

Mechlinium pervenit acrius quam antea in eos omnes

&um diei s. Augu(li ann, t722. interveneràt;

Confilii

ánimatus, qui rion ità animo cómparati erant, üt fe

Refþqn(tïm mihil alind quam -ebemerns gravifgue incré-

patzo fuitin Prepofirüm edita;

(4) Occurrit hec. Confültátio in JNovo Supplemento E Perte

(e) gui in contemprum

frumer. XXXV,

(5) Ghrouicos , pag; 213,

(€) lbidem, psg. 226,

j

Fita Fan Efpen.

!azer

92

ViTA D. Vax EspEN,

Interdicti aufus effet Ceetum convocare. Juífz funt

Ergo P.de Svvert una eum paucis fibi adhterentibus

eodem tempore Partes Commiffariis biennio ante no-

ad Coetum íe contulit, qui r3. Maji dieann. 1227. ha-

minatis intra dies octofe contradictorie audiendas fifte.

bitus eft. Eorum adventus fingulari admirationi fuit,

re; quibus mandata executis , adeo perípicue fuere

P. de Svvert fecundum Prepofitum primas tenebat, €o-

convicentefque Opponentium defenfiones, ut Prepo-

que jure pollebat, ut primus fententiam diceret. Que-

fitus recedere cogeretur, omni prorfus obtinendee fui

ftio quam Prapofitus primam propofuit, prefentis Cce-

Catus apptobationis abjectafpe, Commiffarii contra

P. de Svvert fidenter ref-

tus legitimitatem fpectabat.

in novi Ceetusex Congregationis regulis & Statutis con-

pondit, probavitque eum Cattum nulla ratione tamquam

vocandi fpem Opponentes erexerunt; ac promiffa haec

legitimum fpeéctari po(fe , eodemque tempore contra

renovata iterum atque iterum, quoad mutato, fequen-

quicquid ibidem fieret, protefítatuseft. — Coetusaliaun-

tisanni 1725. Septembri meníe, per Archiduciffze Ma.

decim Membra adhaferunt ejus fententiae quam novis

rie Elifabeth, Sororis Imperatoris Caroli VI. adven-

etiam rationibusroborarunt; opponentique Prepofito

tum Regimine, eorum executionisfpes omnis evanuir.

eos, qui Ceetui refragarentur, intereffe non debere,

Sub hujus menfis finem Confilium Privatum Regio fuf-

repofuit Svvertius, cum ipfi fe tamquam falli nefcios

fectum fuit, & die 9. menfis Octobris ejufdem anni,

nequaquam ípectarent , fiquidem Ccaetus deinceps;

Archiduciffa Belgicae Adminiftrationis pofle(Tionem in-

contra atque ipfi opinabantur, per Sententiam leciti-

üt. Lippis, quodilleait, &tonforibus nota eft hujus

mus declararetur, fibiutile tum demum fore eidemin-

Matrone Principis erga Jefuitas ejus Moderatores ceca

terfuiffe, ut pravis confiliis, qua ibidem iniri poffent,

devotio, nota funt etiam anticipataee opiniones, quas

pro viribus obluctarentur, conjun&ifque fuffragiis re-

iidem Patres in eorum moralis do&rinz Adverfarios,

éta firmarent ; futurumque praeterea , ut, fi valuiffet

& peculiariter in Oratorii Presbyteros ejus animo affla:

eorumin Coetus nullitatem reclamatio, omniafuffragia

verant ; ut nullus amplius fuerit in poftremo Ccetu ne-

nulla effent, fin fuifferinvalida, fuffragiorum utrinque

)

validitatem non impediret.

otii profecutioni locus , nulla firmum apud Juftitiee

T

ribunalia prefidium obtinendi fpes.

Adeofe Guber-

Hocinvictum ac fine replica dilemma fuit.

'Tum ve-

natrix male in Oratorium affe&tam exhibuit, ut novum

ro ad Superioris Generalis electionem ventum eft.. Re-

Prepofitum , eum ipfum Mechlinienfis Archiepifcopi

tulit Soverfzus vota quatuordecim; at Buyítio tandem

Ceterum tran-

placitis mancipatum videre nollet.

fatis, uteligeretur, fuffragiorum fuit.

quillus admodum Coetus extitir, nihilque propofitum

Pofirema in Oratorü C'angwgatz'onem edit vexa-

fuper Conítitutione Ürmigenirus , (uperque ceteris in

t10nef.

difputatione veríantibus argumentis; dubio procul ve-

hementium, que fane non defuifIent , oppofitionum

Tmneru.

XIII. Hxc nimirum epocha extremo Flandrici Ora.

torii excidio ftatui poteft.

Annus hic 1725. primihu-

Hzc fuere poftrema exípirantis Congregationis fpe-

cimina.

jus Congregationis fzculi poftremus erat. Ejus pro-

Quae fübfecuto biennio In. Oratorii clariora

inde factum iderm atque omnium fere Inftitutionum fuit,

Membra, & ex eo Clerojprobatiffimos quoíque Archi-

qua pa(lim, ut experientia fiepe compertum eft, non

epifcopus per vim egit, non aliud iis perfugium exhi-

ultra annos centum priftinam füorum Fundatorum men-

buerunt, quam ut ia exteram Regionem aliquam fe re-

tem. priftinumque fervorem fervant, nifi Deus in iis

ciperent.

Provinciis unitis, Federati Delgii nomine,

eximios eos virosexcitet , qui perimprobos exantlatos

nulla proprior, nullaad eorüm moresaptior, denique

labores everfioni & relaxationi difciplinee remedium af-

nulla erat, in qua plus iifdem folatii & fubfidii fpiritalis

ade

i&

fT

ferre poffint.

poffer; arridebatibidemad Catho'icee Relioionis

Poft hanc epocham perfecutio tam praves in Orato-

pro&itionem cumulatalibertas ; aderat Clero confiften-

rio progre(fus egit, ut ante annos deinceps quatuor

tia per Ultrajectentis Archiepifcopi confecrationem,

Ecclefia hec omni veneratione diena erat, non folum

prope nemo unus in eo fupereffet, cujus animi robore

novus quidam impetus qui torrentis in(lar in illud ir-

quod inter graviores procellas catholicam fidem fervat

repferat, fifteretur,

Seniores pluresrapuit mors, qui

fet, fed etiam quod Ecclefize doctrine veteri contra Je-

bus fimiles non amplius fuffecti (ünt ; nonnulli e Con-

fuitarum poftremis iis temporibus innovariones mor-

i

dicus adhafiffet.

Flandrici Oratorii Parres huic RKecle-

gregatione pedem fuapte fponte extulerunt; nec de-

fuere, qui vexationum ponderi füccumbentes tempori

fiz jampridem addicti erant; ejus poftremi Epifcopi

cederent , non eo tamenconfilio; ut a veteri Congre-

duo ex ejufdem finu prodierant, ipfiufque Congrega-

tionis Membra plura in füum Clerum pertraxerant.

gationis doétrina animum avocarent, In hoc numero

fuit P. Leonardus: Ferromius, S. |oannis Mechlinienfis

In hoc rerum di(crimine Flandrici Oratorii Patresad

eam Ecclefiam confugientes eidem fuereipfi longe ma-

Paftor , peculiari neceffitudine devinctus Efpenio, qui

eum pro virili fua parte,; fed fruflra, a cafu excitare

ximo emolumento fubfidioque in ea Miniftrorum ino-

eonatus eft, Ferronium imitati Confratrum plures,

pia qua laborabat ob longum intervallum per quod E-

quemadmodum in proximo generali Ceetu, qui menfe

pifcopis fpoliata jacuerar,

Erant inter eos fpectandos

Majo aun. 1727. habitus eft, conftitit, B, de S$vvert

perfugientes precipui PP, de Svvert, Coppens ,. de Fifcb,

de Hondt, de Lateur , Z'ydgbad, 1. Fau Baefrod, C.

& qui veteri Corporis forma cum eo mordicusadha-

rebant, cum probe viderent ad eum Ceetum vocari

Bouberel, H. Zegers, H. F'an den Doorge, T. Zegevs, C.

P.de Rees , €2c

qui omnes ibidem vixere , & adhuc

Sociorum non paucos, quos Congregationis Statuta

excludebant, Caetum ann. 1724. tamquam validum &

vivunt cum magna ad exemplum pietaus laude, ob-

euntes non fine folicitudine & in latitia Spiritus Sancti

legitimum in convocationis Litteris poni, & Interdi-

&um Regii Confiliiann, 1722. adhuc fübfiftere, primo

non Sacri Minifterii officia folum & munia, qua eorum

quidem cenfuerunt haud fibi licere ad eum Ccetum ac-

plerifque Divina Providentia demandavit, fed fui quo-

cedere, atqueadeo fe compararunt, ur proteítationem

que Inítlituti peculiares exercitationes, quantum iis

Prepofito aut Cetui fignificandam curarent, ut fuper

per locorum rationem licebat.

hac re Privato Confilio libellum fupplicem exhiberent.

Quia non hic Hiftoria Congrecationis Oratorii con-

(a) Confe&a jam erant hec Acta duo; at Lovanienfi-

texitur, haud fufiusdiftinétulque poítremas vexationes

bus amicis, & Bruxellenfibus Jurifconfultis fatius vifum

in Belgio Aufltriaco contra plura ejus membra editas

eít, ut bene animati ad Coetum pergerent, acturi ftre-

perfequemur, Earum fpecimen videri poteft in iis,

nue pro monitis de fcripto traditis , & quidquid mali

quas Patresde Svvert£9?" Coppens perpeffi füunt, quaque

referunturin Articulo XIV. Partis ]ll,. AMozumentorum

poffent, impedituri.

bifloricorum fuper negotio Bulle Unigenitus iz. Pelgio

(4) Chronixon , pag. 2331

-Aufiriaco $'c. At qua prorulimus , nobis vifa funt

necef-

LisreR Ill AmsTicCurvs L

95

neceíTaria tum ad eorum füpplementum, que in hoc

ragraphi (erie eum anno faltem 169 r, dictatum effe, quo

poftremo Scripro defiderantur, tum ut innotefceret fo-

tempore fuperficialium feu füperttiuofarum religiofita-

licitudo & alacritas , qua Van Efpenius ceteriqueLo-

tum fautores in ea erant exiftimatione, ut eegre quif-

vanienfes amici fpectandis his oppreffis viris per confi-

piam hocargumentum accurate pertractare pofTer, quin

lia profuerunt. His alioquin hiftoricis declarationibus

reclamationi & calumniz fübeffer.

opuserat, ut Van Efpenii in Oratorii gratiam Conful-

Ha tamen contradictiones impedire non potuerunt,

tationes plures novo Supplemento ad ejufdem Docto-

quominus Efpenius ageret de re cujus eo magis necef-

ris Opera inferte probe perciperentur,

faria illuítratio erat , quo error & illufio latius ferpebaat.

Jamdiu eft, quod fuit animadvertendi locus igno-

Fan Efpeuii ia Gallici peculiaritey Oratorügratiam

rantiam fuperftitionis matrem e(fe, & (zcula quibus

Coufultatio.

luminis & documentorum minus füit, ea demum fui(I&

quibus fuperftitiofi ufüs citius inducti vel aucti funt.

XIV. Articulum hunc abfolverenon debemus, quin

E.jufímodi fuere fzecula qu&e poftremos Haereticos prae-

de hujus Canoniíte Confultationeloquamur, qualicet

cefferunt; iifque id ipfum oceafioni fuit, ut fanctiores

edita pro Gallici Oratorii Congregatione, decifiones

antiquiorefque confuetudines , cujufmodi San&orum

tamencontinet, qua perinde Oratorii Domibus in Del-

& Reliquiarum cultus eft, impugnarent, abufuum &

gio inflitutis, quibus idem Fundator ezdemque Con-

fuperítitionum obduéta caufà, quas iis inícitia contra

ititutiones funt, accommodari poffunt,

Expenditurin

Ecclefize confilium & mentera. addiderat.

hac Confültatione, an Epifcopus adimere potlit Do-

In aliud extremum prolapfi e converfo novi quidam

morum Orarorii Superioribus facultatem adminiftrandi

'Theologi id. fibi fümp/íerunt, ut pro his abufibus &

Ponitentia Sacramenti, Diviniqueverbi nuntiandi Cle-

fuperftitionibus quafi pro aris & focis pugnarent, cul-

ricis, Fratribusaut Commeníalibus perpetuis, quifub

tus legitimitatem tuendi fpecie; & quod inde fit con-

eorum regimine funt. Scriptum, cuititulus, Ca/us po-

fequens, horum abufuum Defenfores fe ignorantiae

fitio, feu Monumentum ad confulendum Van Efpenio

fautores, ftatuerunt, que originem iifdem prabuerat.

exhibitum fplendida in favorem Superiorum Oratorii

]uter hos pofteriores ''heologos eju(modi füperflitio-

principia compleéctitur, In eo Auétorin perutilem ufum

nibus omnium maxime íe devoverunt qui omnium

adhibet ea, que Van Efpenius fuper hoc negorio fta-

accerrime in cultum invecti funt qui in fpiritu & veri-

tuerat in Jure Ecclefiaftico univerfo; nominatim in Il.

tate pofitus eft; videlicet in Écclefia: dogmata füper

Parte, Titulo 6.

Non poterat erzo Canoniítla hic,

Praedeítinatione, fuper Gratia. füuper amore Dei , fü-

quin in negantem partem defcenderer.

ln fua itaque

perque chriftiane moralis doctrine regulis quz ex iis

Coníultatione ílatuit, ex communis [uris principiis,

neceffario derivantur.

Nihil magis ad horum recen-

per Conftitutiones ufufque conítan.es & perpetuos

tium Ca(uiitarum ingenium fuir quam eze commodae &

Congregationis Oratorii firmatis , Domorum hujus

(üperftiuofz pieratis imagines qua quin ullam cupidita-

Congrevparionis Superiorestamquam proprzos omnium

tibus moleítiam creent, peccatores in morum pravita-

Clericorum, Fratrum, aut perpetruorum commenfa-

te firmant, iifdemque parvo fumptu certam falutem

lium, qui eorum Jurifdictioni (ubfunt, Pattores fpectan-

pollicentur, Tamdiu ett, quod Pafchalis (^) hancfau-

dos e(le; eos proinde, quoad in Supcrioritatis polTef-

torem arrogantis Moling fy(tematis peculiarem notám

fione fünt, ordizaria €9 irrevocabili poteltrate. pollere,

ob oculos pofuit, Ignorat nemo celebrem Librum Pa-

ut iifdem omnia, & nominatim Pcuirentigg, Sacra-

tris Barry Jefuitae: cui titulus: Paradifus apertus Pbi-

menta adminiftrent; Interdiétumque quod iis IEpifcopi

logie per pietatzs ojficia centum erga Dei Matrem , ufa

fignificandum curare poílent, non rili ad Fideles eo-

facilia, & alterum Patris. Lemoine inícriptum: Pretas

l?fzijijs

rum Commounitatbus exiraneos ; alü(que Pattoribus

Arnoldus pariter (c) enucleavit. celebris F,

fubjectos referri poffe. Data ett Aprilis die 24. ann.

de Mendoza Jefuitee Lufitani Librum, infcriptum, 7-

1724. Eam undecima Junii menfis die celebres decem

ridavium [acre & profaue eruditiogis, qui multoties

Dottores Sorbonici confirmarunt; quibus paulo poít

nou [ine Superiorum Societatis authenticis approbatio-

additum eít fapientium nonnullorum [talie Doéctorum

nibus impreílus fuit.

Di(ícutiturin hoc Libro hac ma-

fuffragium, quorum nobis comparare notnina non po

gni momenti quaítio: 24z fleri omnizo nom po[fit , ut

2

tuimus. Efpenianam Contultationem coníequitur Pari-

qui pius in F

1

rginem efü, etevuutn dammnetur,

Res ipfa

fientum Doéctorum adhafio.

Occurrit utraque in l.

per fe P. Mendozae videtur extra omaem dubitationis

Parte Supplementi pofirema Editionis Operum Van

aleam pofita.

Unam tantum in ea difficultatem com-

Efpenii, n. XXXVIil.

perit, cujus ramen folutionem affert ; ea nimirum eft

vocis zupo[hbile cum libertate conciliatio,

aE«

r

Calumnie fuper Beate. Firginis €? Sauclorum culta.

G AWU T.J4TI

Il. Hi novi Do&tores haud fàtis habuerunt hec effa-

De Oprribus D. Fan Efpen, que continentur in II. Par-

tà & hos ad fcandalum abfonos pravofque Libellos ubi-

te Supplemeuti ad vavias ejus. Operam

que gentium diffeminare; fuum omnem conatum eo

- Colle&iiones.

contulerunt, ut in füfpicionem adducerent , atque adeo

damnanda curarent principia Librofque pietatis oppo:

ARTICULUS L

fita fenfa redolentes.

Jampridem fuüper hoc articulo

declamationes & calumnias tanquam pracipuarum ra-

TvraGatus de Särzf!orzzm Cultu, de eorum Re-

tionum unam adhibuerunt, ut veritatum cum eorum

Syítemate pugnantium Defenforibus exiftimationem

liqui?s £2 de fan&lis Imaginibus,

& fidem apud populum adimerent, quos fcilicet Bea-

Hujus Operis occafto,

tae Virginis & Sanctorum cultum impugnare garrie-

bant. Nullibi fortafle quam in Belgio aufa hec auda-

cius impudentiufque exerebant, nullibi melius fe voti

Ractatus hic efteorum unus quos in Lectionibus

UT

Hebdomadarum fex dictavit Efpenius (a). Ejus

compores fore fperabant ob Hifpanica pietatis ratio-

nem in qua populi firmius ac durius mifere detinentur,

certus annus nos latet,

Conttabit tamen in hujus Pa.

In his Regionibus haud ita pridem in bonos Libros ad

(4) TraGatus hic impreffüs primum fuit in novo Supplemento

ad Opera Van Efpenii, & quidem ex Codicibus ab eo di&tatis,

(5) IX. Provincialis.

gnorum, ut accuraüor effet, Exemplaria plura collata fünt.

(«) Diflic. prop. D, Steyo. L. p. 58.

ad

3

94

D. Vaw ÉsPEN,

ad (enfadequibusloquimur, exaratos corifpiratio quze-

& Sanéctortim cultum'evertérent (g). P. Coetnans Je-

fuita, Dominica anre Peritecoflen. ( Majt die 7. amn.

äï

dam extiterat, Perfe&tum fuerat, utin prohibitorum

i o L Ó — -

Librorum numerum rejiceretur Opus infcriptum: :£,

1690.) in quadam Bruxellenfi Eccléfia pro concione di-

F. Mavie ad fuos imiquoscultores utilia Monita, im-

cens, magna ex parte Sermonem impendit, ut in jacta-

tosNovatores, Virginis cultus ho(tes, Neftorianifmum;

preffum ann. 1673. Gandavi, & fequenti anno Infülis;

cum infignibus approbationibus D. Gilberri de Cboz/eu/

eo judice, renovaritespopulum incitaret, | ** Ante an-

Epifcopi "T'ornacenfis, D. de Meercaffel. Archiepifcopi

L»

noscirciter quindecim, inquit, heec Herefis in Bel-

Ultrajecteníis (üb Epifcopi Caftorientis titulo. — Vicarii

gium inducta eft per graves homines qui pii etiam ha-

Generalis Archiepifcopi Colonienfis, D. P. de JZalem-

bentur, Perfectum elt Montibus haud ita pridem, u&

2

Liber hanc Hzere(in continens Carnificis manu com-

bourg Epifcopi Myfie ejus Suffraganei, & magni no.

minis Theologorum plurium.

Archiepifcopus Colo-

??

bureretur. Adhuctamenin Belgio, adeoque Bruxel-

nienfis Junii die 3. ann. 1674. ad Cardinales Sancti.Ofn-

?5

lis non defünt qui ejufmiodi Libros diftribuanr. Ne-

39

ftrorum temporum Neftoriani Salutationis "ugelicse

cii Epiftolam in hujus Operis purgationem mifit, &

D. de Choifeu! quatriduo poft eadem mente Paftoralem

55

partem alteram expunxerunt, quia Virginem Dei

??

Matrem non credunt, nunc vero nobifne quifpiam

Epiftolam ad füce Dicecefis Fideles dedit (4).

Hoftes do&ring Sancti Auguftini, & relaxatae. mo-

25

obtrudet id genus Hareticos in prac(entia non exi-

ftere?

"

ralis difciplinze fautores die 13. Decembris ann. :690.

»

fub Alexandro VIIE Decreti promulgationem obtinue-

rant contra 31. Propofitiones que in eoacerbiffime no-

Palmnaves ervores in. Belgio fuper Sautlorum cultu

tabantur (/), Earum Propofitionum 24. excerpta erat

diffemimati.

ex Libro quem Oratorii Patrum unus elaboraverat (c).

Ad ejus damnationem opera collata fuerat eo confilios

IHI. Haud laborandum Jefuitis fuit, ut fuarum decla:

mauonum fautores ex Religiofis Mendicantibus nancif-

ut hujus Congregatio'nis Membra inter hoftes Beatae

Virginis(Z), atque adeo inter Neítorianos Divinam Ma-

cerentur. Ex hisexutere, qui eos Theologos impu-

B. Porterius Recolle-

ternitatem negantes referrentur.

gnandi :

longiufque ab eorum doétrina recedendi fpe-

étus, earum 31, Propofitionum denuntiator, in Monu-

cie, aufi funte pulpito pronuntiare (5); fiquidem Vir-

mento quod ediderat in hanc rem , D. Steyaer? in (uis

gines fatuae non ita dixilent, Dormuze , Doumine, aperi

uolis, fed potius, Domina, Domina, futurum fuiffe,

Adnotationibus ad Decretum quod eas damnat, & al-

ter Recollectus in füis fuper hoc ipfo argumerito ani-

ur iis aperiretur, eaedemqu

e perinde ac Prudentes; in

madverfionibus (e) haud neglexerat fuper ea Propo-

Nuptialis convivii Aulam, quod Celum ett, ingrede-

fiuone Librum de quo agitur, indicare.

Idem P. S/e-

rentur. ** Extabat eadem Propofitio in nounullis mas

yaert in faa adnotatione ad 25. Propo(itionem damna-

lis Libris qui apud populum data opera vulgabanrur.

Erat inter eos unus, tritus ómnium manibus, in quo

tam que pariter cultam Virgini debitum fpeétar, indi-

caverat Librum, £. 7 Marie €9c. utilia momita, ex

dicebatur (7) ** Pater fuo Filio ju(fitiae jus, fui autem

quo eam depromptam effe contendebat. Canino eque

, Filii Sanctee Marri. jus leniratis & mifericordize tri-

» buiffe, ** In eo deindeproponebatur hecad Sanctam

dente impetebarur in Belgio Aazuale Chriffianum quod

D. Cuyper Mechlinienfis Decanus; D. Pzrot aliique tres

Virginem precis formula:

« Oftende, Sancta Virgo,

, te hoc jure pollere, adeoque ferva me, qui fcilicet

'Theologice Parifienfis Faeultatis Doctores approbave-

rant (f).

, ex feveritae & jure juffirie, me fervare non pof-

Neminem latent execrande calumniae quas Tefuitze

. füam. ** Januarii die 4. ann. 1693. enuntiata eft e

Leodii & Montibus per ann. 1690, &fequentes in Ora.

W .cchelenientis Parceciae fuggefta fabella f[candalo ob-

torii Patres diffeminarunt, quos errorum plurium fuper

noxia füper B. Virginis cultu (&).. En, quibus elara

gratia, libertate, amore Dei, fuperque Beate Virgi-

fuit, verba ipfa: * Veneficacui per annosfeptem cum

nis cultu peculiariter infimulabant; calumniae quee licet

b

Diabolo commercium füerat, capta & viva ad flam-

cumulate per. Archiepifcopi, Cameracenfis Sententias

$?5

mas damnata,. fe ipfa, eo inftigante, interfecir. Ca-

25

d

aver tamen , Magiftratusjuffu, inignem projectum

Odlobris die 3, ann. 1690. & die 12. Novembris anu,

1692,in eorum favorem. pronuntiatas disjectee, Ora-

,9

fuit; at confeftim cadaver hoc ipfum, Spectatoribus

torio tamen Domurn eripuerunt quam Baro de Sur/et,

z

"

2»

longe plürimis fumma admiratione correptis ; Con-

C

1

anonicus & Archidiaconus Leodienfis in ejus gratiam

?*

fe(farium petiit; venefica biduum vixit, edixirque f&

3ry

fundare volebat,

Ut eam«k

2024

noram hoftium B, Vir-

??

(alvam effe B. Virginis ope cujus Rofarium fiepe re-

citaffet. , Concionator ex hac narrariuncula occa-

ginis inurerent Jefuitee Lovanienfibus 'Theologis qui

LO

i

eorum d«

AJCtI

h

nce refragabantur, longum articulum, ca-

,fïoncm fumpfit Auditoribus perfuadendi B. Virginem

lumniis falfifque placitis infartum Epiftolae Praefülis de

haud paffuram e Rofari fou Scapularis Confratribus

Pracipiano diei 12, Octobris ann. 1692, füper Indul-

quempiam damnari,

gentiis cultuque Sanétorum inferendum curarunt.

Y

du bas fuperflitiones : Decreta.

Sub idem fere tempus dedito (tudio füper hoc argu-

mento in Belgio ita e függeftu dicebatur, ut fanis au-

IV: Cum itafe res haberent, adduéctus E(p&nius, ut

ribus fcandalum afferretur, prabereturque credendi lo-

cus Lovanienfes Do&tores fapientia pracipuos, accu-

'Traétatum dictaret, quod hujus Articuli argumentum

Orato:

ratiffimos quofque Belgicae Ecclefiae Paftores.

eft, tum ut Alumnos füos edoceret, tum ut calumniis

impetitos Theologos , minus directe (altem , purgaret.

ri Patres, &c.impium confiliuminii(Ie, ut B. Virginis

Impugnané, quod in hoc "Tractatu praftat, füperfti-

tiones in San&torum cultum indu&tas & Indulgentiarum

(«) Vide has approbationes, cum Urilibus Monitis & Epiftola

Paftotali D. de Cboifeul, in Opere D. Zaillez infcriptio: De Pie-

abufüm, nihil agit aliud, quam fanctiorum do&ctiorum-

zare erga $, Virginem dc. rurfüs impreflo "T'ornaci ann. 1712.

que Summorum Ponrificum & Epifcoporum Catholi-

(2) Vide füper hoc Decreto Diíficultates propofitas Steyaertio

cc Ecclefia, ac peculiariter Alphonfi Dergenfis Arcli-

&c. 1X. Part. T. HI. p.253.

epifcopi fai veftigia premit & fenfa pervadit. Praful

(c) Liber hie ann. 1634. impreffus fuit hoc titulo : Prasis :n-

zerna, Ann. 1637. Beleice redditus fuerat impreffufque Bruxellis,

cum approbatione P, Fan der. Linden Oratorii Presbyteri, Licen-

(g) Steyaertio prop. difficult. Tom. T. p. 59.

(b) Motivum Sfuris in Epiftolam Paftoralem diei 12. O&tobris

tiati in Theologia Lovanii , & Archipresbyteri Bruxellenfis,

. (4) Vide Infcriprionem , in falf crimine, P P. Orazorii. Meus

&nn.' 1692. pag. 135.

tium d&c. ann. 1691. pag. $.

(i) Cap.2. $. 2. Morivum Juris, p. 136.

4

(e) Infcripzio, in falfr crimine, pag. a. & 3.

(

k

) "Feftatur id. Mechlinienfis Diccefis Clerus in fuo Morive

D

(f) Ad. Ludovicum. Benediclum re[ponf

0, pog. 99. Zirtes je-

Sluris contra Epiftolam Peftoralem diei 12. O&obris ann. 1642.

fuizt, pag. 197.

pag. 136;

nimi ^

Lisrza lL AmnTICULUSs l

95

nimirum hic .per Epiübïam Paftoralem Kal. Februar.

dam admodum ea quidem frivola ipfa per fe, atequi-

ann. 1675, pro Epifcopali folicitudine ftilum in abufüs

bus tamen Hseretici Ecclefiam calumniandi anfam arri-

acuit qui exrernum cultum Sanéctis eorumque Reliquiis

piunt, quibufque Catholici per infcitiam aut animi pra-

debitum occupaverant. Innocentius XI. Martii die 12.

;]

vitatem utuntur, ut populorum cr&:duljt,ate abutantur.

ann, 1678. grave Decretum ediderat, ut preepofteras

Indulgentias bene multas, nec

pauca fuperftitiofae pie-

In Efpeuu Tm&atum Declanäatiozges.

"þatis officia fupprimeret (a).

VI. Cum Traétatus hic manufcriptus in hominis fe

Vius fl eos ufus qui tanquam fuper [li-

Theologum diétitantis manus incidiffet, ei vifüm eft

Non damnat EJfpe:

Liefi damuati funt.

e

eumdem per Confültationem quamdam apud Privarum

Bruxellenfe Confilium denuntiare tanquam novitatibus

M'V. 'Nimiä qüædam Indulgentiee, & abufü

s fuperfti-

infartum, qua Sanctorum & B. Virginis cultui perni-

tiofi quos Innocentius XI. damnavit aut fuppre

ffit; iidem

ciem , ut ajebat, afferre poffenr, — E(t, eo judice, hunc

EU A ERN L MA

'omnino fünt atqueii qui ab Efpenio in Tractatu de quo

cultum evertere, tanquam periculofüm notare, quod

agitur, difcutiuntur. [nitio ftatim Canonifta nof(ter fü-

pre(tat Efpenius, effatum hoc: facilius falutein per Ma-

per hoc argumento ftatuit Tridentino Concilio (Seff.

rie quam J'efu Chrifli uomiuis invocatiogem obtiuer

1 pof-

25. ) decifüm dogma; remittenfque ad Theologos Con-

fs.

Invenit etiam De

nuntiator quod improbet in pru-

troverfiftas, & peculiariter ad DD. de Wallembourg,

denti cenfura quam Do&or nofter Revelationibus ad-

fingularum probationum gratia quibus e Sacra Scriptu

hibet qu& eeternam falutem certo promittunt iis qui de-

ra & Traditione petitis niutur Tridentinz Synodo San-

ferunt Scapulare, &c, ea nimirum obducta fpecie, quod

&io, füum eo fermonem redigit, ut id proponat quod

hac in re Sacri Canones mandarunt verueruntve, ut

eas adoptavit Gatbolici populi fidentia, fcitorumque ho-

minum quorumdam judicium. Eumdem acriter incre-

quidquid fuperftitiofa impietas aut avaritia in San&torum

cultum induxiffent, radicitus evellerent, vel utantever:

pat ex €o capite, quod aufus fuerit pronuntiare , $z77-

1mos quo[dam Pontifices haud fatis moderationis adbibuiffz

terent, quidquid in ejuímodi extrema labendi occafio-

in Indulgentiarum diffributioue, aut nom zif per. fubre-

niem rudi populo prabere poffet.

ptionem £5 obreptiouem earum bene multas ex iplorum

Exponit deinde Van Efpenius, at paucis, fuper San-

manibus extortas effe.

orüm canonizatione, vereris & novz diícipline re-

Pott ejuímodi placita quae alio fane tempore cen(u-

gulas; quid neceffarium fit, ut iis pullicus & folemnis

rám non evafiffent, haud veretur anonymus Denuntia-

cultus exhibeatur, quem fedulo a (ecreto privatoque

tor fuae Majeftatis Catholicae curam ftudiumque folici-

cultu diftinguit; quo au&toritatis generis Summus Pon-

tare in ejus favorem quod appellat 74vitar Religiozena

tifex, atque adeo Generale Confilium in hac ipfa cano-

& pablicam tranquillitatem , vurbatam , inquit, eju(imo-

nizatione pollere poífint, auctoritatis, inquam, que

di novitatibus; eo magis, fübdit, quod ufpirate funt

'£tum ad facta folummodo non revel

ata refeyratur , effe

juventuti a pullico Profeffove , qui a Regio, vel ab Ur-

non pote(t fallere & falli nefcia.

bis tbejaurvo percipit emolumenta; quodque bic idem Pro-

- Do&tor nofter (5) in hujus Tra&t&tus profecutione

feffor Juperiori menfe

tanquam fufpe&tus: errovum . Icoua-

peculiariter ea fibi fumit impuguanda & exiftimatione

claftlarum de

uuntiatus fuit. ( c).

Ípolianda que capitalibusin hoc negotio erroribus duo-

Exhibira fuit Confultatio haec Januario menfe ann.

bus favere poffünt; ei r. qui Sanctorum cultum cum

1692. Lovanii tum quidem vacabat ordizaria Catbedva

€o confünderet qui Deo uni debetur; ei 2. qui effet in

€o pofitus, utcerta falutis fpes uni Sanctorum invoca-

Juris,ad quam Van Efpenius defignabatur , utpote quae

magis ejus merito quam fex hebdomadarum Lectio ref-

tioni addiceretur, Id expendit quod rudi populo in

ponderet. Eít fane quod credamus hujus Do&toris

hos perniciofos errores incidendi occafionem fuppedi

hoftes Denuntiatione hac ufos effe per Mechlinienfis

tare, eofdemve Ecclefie per calumniam tribuendi-an-

Archiepifcopi exiftimationem ad Regimen adducen-

fam FHareticis prebere poteft, Recenfer, ad rem apte,

popularium religiofitatum genera plura, ut in iis con-

dum, uthuic electioni refragaretur ; quod ceflit 'e VOIO,

füetudines ipfas per fe leeitimas ab abufibus fegreget

Eun P. Defivautius Roma . denuntiat.

qui inter eas irrepferunt.

Hac.mente ad trutinam re-

vocat mores & inítituta Sodalitatum ; religionem erpa

VII. Biennio poft, ann. fcilicet 1694. P. Defirantius,

Sanctám Barbaram, privilegia attributa. Scapulari D.

Virginis de Monte Carmelo, feu in decanrata vifione

Romee a Factione Lovanienfi Univerfitati oppofita De-

putatus Congregationi cui conteffarionum füper doctri-

Simoris Stock , feu in (uppofita Joannis XXII. Bulla, $a)-

na demandatum examen erat, Monumentum obtulit

;

dgtiza vuloo di&cta; Iadulgentias Societati Sancte Tri-

61. Propofitiones continens, excerptas, hoc Patre ju-

Wtatis ad Captivorum Redemptionem addictas; eas

dice, de verbo ad verbum , e Scri

ptis DD.. Zuygbens,

qu& in Libellis quibufdam Confraternitati Rofarii tri-

Henuebel, Fau Efpen &* Opftraet,

buuntur; denique ferendum judicium de Indulgentia-

Inter has 61, Prop

ofitiones aderant fex (2) quas a

rum & miracülorum ingenti copia qua in Libellis nu-

fe P. Defirantius ex V

an Efpenii de San&torum venera-

mero pluribus per aff&ctationem inter popellum diífe-

minatis tanropere pradicantur. Super hisomnibus ca-

(c) Re fane ipfa comperimus quemcïm Mechlinienfis Dicecefis

pitibus italoquitur Efpenius, urejus omnis oratio fim-

Subdiaconum , & adolefcentem quemdam Studentem "Theologia

Lovanii, a Van Efpenii Adverfariis, fortaffe etiam a memoratz

plicem, modeftamque, fed illu(lratam pietatem fàpiat;

eoque patientiae deícendit, ad Ecclefie decus, & Fi-

Coníaltationis Auctoribus fübornatas eo impudentiz progrefTog

e(fe, ut per execrandam calumniam edita fide Decembris die 15,

ann, 1691. fibi auditum Efpenium ita cum Calvinifta loquentem

delium utilitatem, ut diícurienda fuf;ipiat fa&ta quz-

teftarentur : Dmagines uibil aliud. [unz , neque. reprafenzanz quam

La D&Cfetumhbc ann. 1679. Latihe & Gallice ämpreffum fuit

picura patenzum ,. iunno uon Junz eflimande, nec Scapulare , te-

cum adnotationibus apprime fcitu jucundis utilibufque, — Ei finem

que Rofarium; immo erftprojicerem imaginem Deipare, vel aliorum

imponit bzc univerfim declaratio * Indulgentiarum Summaria

Sanctorum in ignem , nifc mali per boc commizterem,

LE

(d) En eas Propofitiones fex :

pro Congregationibus do&rinz Chriftiane & pro omnibus Con.

2)

fraternitatibus San&iffime — Trinitatis & Redemptionis Captivo-

$1. Canonizationem Sanclorum ajunt fallibilem ,

quia peudez af.

?3

rum , ONominis Dei ,. Rofarii , B. Virginis de Mercede Redemp.

fecto. (Cap. 1. $. 2.

.tionis Caprivorum; B. Virginis de Monte Carmelo , de cin&tura

513 Nefcio, quid dubitenz de exiffeutia S. Barbara. ( Cap. 4.6.1.)

?)

53. Confraternitatem redez

S. Auguftini & S. Monicz, non eíle permiffa, nifi revifa rur-

nprionis Capeiverum cau[am e[fe erroris

fufque approbata finta dicta

*

k

( Indulgentiarum & San&arum Re-

( Cap. 4- $. 18.)

» liquiarum) Congregatione. ,,

54. Carpunz Indulgentiarum Copiam, (Cap. 4. $. 22.)

— (£) Fufius Van Efpenius has quzftiones preliminares pertracta

56, Culpaut $8. P P. in aderatione Sanctorum

&* B. Firginis,

$7. Explodüut ;capulare ( Cap. 4« $. 5.)

vit ;11 maguo Jaris Eccleffaftici univerfi Opere, L. Párt, Titul, XX,

tione

ViITA -D,(IVAN EsPEN.

96

tione Tra&ctatu erutas contendebat.

D. Hennebel in

Orthodexos rancidas fuas in 'Tractatum de Venératione

fua ad Cardinales Requifitione contra Patris Defirantii

Sanétorum ealumnias refricare, ineo praeterea per lon-

libellum fupplicem enuntiavit fuper accufationibus in

gam differtationem (c) id impugnabat quod Efpenius

Van Efpenium impactis, fe quidem non habere pra

in aliis Operibus quoad publicam Peenitentiam ftatue-

rat; nec pronuntiare dubitabat contra auctoritates quas

E

manibus Tra&atum hujus Do&toris manu (criptum a

Def(irantio denuntiatum ; fetamen, dum eum fibi affe-

numero plures E(penius attulerat, zuuguam licui[fe ob

rendum curaret, Sacre Congregationi palam facere,

occulta peccata publicas penitentias impeni. Wan Efpe-

j:

Van Efpenium, aque ac Doctores reliquos cumulatam

nius, eique additi DD. ZZwygbens, Hennebel & Opffraet

fibi poteftatem tribuiffe corrzgezd! ; delendi , vel expli-

hoc Defirantii poftremum Opusapud Cardinales S. Of-

can

4i

; in eorum Scriptis, quidqu

id S. Congrecationi

ficii denuntiarunt, per communem Epiftolam (2) que

Auguíli die 26. hujus Tribunalis Affeffori tradita fuit;

vifum effet in iifdem correctione, litura , vel explica-

3

tione dignum.

in ejufque con(íecurionem, Defirantii Libellus per eju(-

dem Congregationis Decretum Octob

Cum iaterim Van Efpenius fua manu fcriptum co-

,

ris die 26 ang,

dicem Romam mififlet , Hennebelio quidem, ut P. De-

1707. damnatus fuit.

.

.

firantium calumniz vel infcitie convinceret, nihil aliud

Nemo non judicaveri

t dubio procul rapidafh hanc

agendum fuit, quam ut Efpenii locutiones ipías e variis

hominis acerbitatem , cujufmodi Defirantius fuir, quem

-

ipía Inquifitionis Congregatio damnavit, impedire non

manu fcripti codicis locisad quz ejus Patris Denuatia-

tiones referebantur, fideliter depromptas, id quod

debuiffe, potiffimum hoc rempore, quin ederetur in

publicam lucern Opus quod non nifi ad Fidelium emo-

praftitit, in medium afferret.

lumentum, ad Ecclefie decus, & ad Van Efpenii glo-

riam conferre poteft.

P, Defirantiü. Denuntiatio rejecla,

ARTICüLUS I I.

VIII. Ad cumulatam abfolutamque Van Efpenii, alio-

rumque Theologorum trium purgationem fatis id fu.

perque

fui. Earum 6ér. Propofiionum Denuntiatio-

De compendiario Tra&atu fuper Inquifitiomis im Hareti-

nem re

jecit S. Officii Congregatio, & ex earumdem

cos Congregatiogibus , ad. [ntevpretationem | Confilü

fex tantum comperit. examini fübjiciendas, e quo de-

Tyidentini, €9 probibitorum Librorum INDICEM.

mum conítaret, aliquam, nec ne, corrreétionem re-

quirerent. Qua porro e Van Efpenii T raétatu eductae

E Romanis Cbngregationibus'compendiarius Tra-

D

étatus in Lectionibus hebdomadarum fex, füb fi-

fuerant, adeo accurata erant, ut earum nulla effet ex

harum fex pofteriorum numero, Quamobrem hujus

nem menfis Julii ann. 1691, a Van Efpenio dictatus fue-

ra, Verum, ut ejufdem generis alia non pauca, diu

eris per Defirantium denunriatio aihil tandem aliud

d

cit quam illud affabre elaboratum oftendit, nobif-

manu ícriptus remanfit, nec imprelTus occurrit. nifi in

novo Supplemento ad varias ejus Operum Colleclio-

que pronuntiandi locum przbuit illud ipíum Romzae ap-

E

obatüm fuiffe; conftat enim ei Curie non aliam me-

nes (e). Ejssquidem fragmenta plura Doéctor hic fuo

magno Operi fuüper Ecclefiaffico SJure. Univerfo, alüt-

tho

düm effe, ut ratos Libros habeat probetque quos

ipía examini fübdit, quive ei denuntiati funt.

que nonnullis inferuerat. At ex iifdem fragmeniis cum

"Tra&tatu de quo agitur collatis perfpicitur, occafionem

He üngulæ animadverfiones Defirantium non impe-

dierunt, quominus quadriennio poft primam denun-

Efpenio non fuiffz, ur quidquid in hoc agitur, in ea

Scripta couferret, Se produnt in hoc Traétatu reapíe

tiationem in arenam ruríus defcenderet. ld preeftitit

anonymum & manu fcriptum

quzítiones plures, ezqua magni ponderis füper hoc

per novum Libellum

argumeuto, quas alibi fruítra quafieris ; atque adeo

quem menfe Julio ann.

1698. Romam mifit hoc titulo :

.

Confutationis ejus

animadverfioues & auctoritates peculiares fuper contro-

"Accufatio &? quevela populi Delgici.

Au&or edita in Scripto cui t:tulus :

lnpoflure Libelli

verfiis quas Van Efpenius deinde difcuffir quod in cau-

fa fuit, ut in publicum emitteretur ex mutuo collatis

£?c. refutate &7c. denuntiatarum 6r. Propofitionum

purgationem affert;

e fingulis Theologis quatuor qui-

eorum codicibus qui tunc eum, ipío di&tante, confcri-

p(erant.

Preeter gravia difcrimina que modo notavi-

bus adícriprae fuerant, elaboraram. 1n ea Van Efpe

nius plene ac plane, in$. 24.25.& 26. (a) in tuto po

mus, in eoadeftid etiam commodi , ut fingulz res dein-

ceps & ex ordine ipfo nature comperiantur; qua ce-

nit eas fex qua ex ojus Traétatu manu fcripto de cultu

Sanétorum excerpte erant. — Opus hoc eo ipfo tempo-

teroquin in variis ejus Operum locis fparfim, & ut i:à

dicam , minutatim occurrunt. JPraterea nihil amplius

re cum approbatione impreffum fuit. Ejus Eexem-

plum Hennebel ad omnes Congregationis S. Offcii

egimus, quam nos hoc in capite ad füperiores Edito-.

Cardinales & Con(ültores mifit, quin unquam fuper

res Efpenianorum Operum conformavimus, qui ob Tf

hac re quidquam que ede fuerit, ut ipfe profitetur

miles & minus graves quandoque caufas fuis Edirioni-

büs peculiares Tractatus inferuerunt, quorum argu-

in Requifitione quam eidem Congregationi Seprembris

die 18. ann. 1700. exhibuit. Defirantius tamen qui in

mentum plus minufve difcuffum ia ceteris ejus, Operi-

bus jam extabat.

viam redire non poffet, & ipfe fibi jus reddere vellet,

cum apud S. Sedis Tribunal fuccubuiffet, fuas veteres

Egit Efpenius de Inqui(itionis originein exordio Ca-

pitis I1l. Tituli XXII. Partis l. ejus Corporis Juris, ejuf-

accufationes in Lovanienfes 'T'heologos &in Van Efpe-

nium renovavit in. Commonitorio ad Ortbodoxos (U)

que in(titutionis in Arragonia, in Lufirania, in Hiípa-

nia. & in Delgio Hiftoriam profecutus eft in Cap. IH. Ti-

uod fai Ordinis Generali nuncupare aufus fuerat. At

is quidem Libelli ne dum nuncupationem füfcepit, fup-

tuli IV. Partis IJl. Num. XLVIT. & fequentibus. INob.s

exhibet hanc eam Hiftoriam in Compezdiarii TvaGatus

pretfionem eide

m mandavit, qua Lovanii perfecta fuit,

At cum Defirantius

(atis arte valuiffet, ut eum alibi dif-

Capite I, fed continuata magis oratione latiuíque paten-

te, ac diftinctius ramen preífius. . Ibidem füper inau-

feminarer, Opftraetius fuum efTe credidit iterum verita-

tis & innocentiz defenfionem füícipere; quod preefti-

ditis hujus formidandi Tribunalis A&tisintegrum, eum-

tit per Corumonitoriutn fuper Commonatorio Gj'c. impref-

demque momenti maximi Paragraphum addit.

Extat etiam in eodem Tractatu origo Congregatio:

füum Leodii cum approbatione, apud Henricum Hoyo'ux

ann. 170I.

nis /zquifitionis $. Officii Rome inftitute ; forma qua

Haud fàat

is habuerat Defirantius in Cotmmonitorio ad

in ejus Decretis conficiendis fervatur, ejufque decifio-

(4) Occurrunt hi Paragraphi tres ad calcem Tractatus de»-.cultu

(c) Commonitorium fuper Commonit. pag. 80.

San&torum , in novo Supplemento ad Opera D. Van Efpen. Part,

( 4) Occurrit hec in Collectione Epiftolarum Van Efpenii III.

Part. Supplementi, Lib.1L n. VIII.

H. num. ll

(e) AL Part, IN, ILI.

num

(5) Commeniroriuna [uper Commnit. (e*. pag. 69.

LisgRn HI. AnTICUurus IIl

97

tium auctoritatis gradus; qua fane quaítiones omnes

madverfionum gravitas quas capitibus iifdem addit. Re-

Titulo XXII. Partis L. Turis univerfi pertractantur, fed

cuía quidem occurrunt arperüumentorum pleraque in. ma-

€o tamen difcrimine, ut in magno "l'ractatu perfpicia-

gno umiverfi Ecclefiaffici Juris Opere; at preererquam-

tur conftrictus Auctor, quinon vult aut non poteft di-

quod hic peculiaris Tractatus probationes & animad-

cere quidquid in animo habet, eo contentus quod me-

verfiones in magno Opere füppreffas exhibet, eximii

re hiftoricum eít; cum in compendiario Tractatu fe

praterea Canoniftee hujus in publicis Lectionibus de-

prodat Hiítoricus qui fuo libere officio perfungitur, &

lectum & methodum ad vivum exprimit. Eum de ani-

acer, emuncta naris, acuteque cernens Canonifta qui

marum falute Ecclefieque gloria folicitudo acriter ex-

nihil eorum omittit quae animadverfione digna funt, &

citabat, ut Ecclefia(ticos adolefcentes qui legentem au-

ad argumentum quod ei pra manibus eft, referuntur,

dituri confluebant, de pracipuis abufibus commone-

quamvis alioqui modefítus circumfpectu(que fit in re

ret qui in Sancti Mini(lerii exercitationem ex

aliquot fze-

qua paífim non poteft, quin fatis füperque caufam

culis irrepferunt; iifdem opponeret vererum

Canonum

preebeat indignationis motibus quos excitant ipfa natu-

mentem qua mutationi non fübeft; & in poíteriorum

r& vi inhumanitates & injuf(titiae.

Conciliorum Decretis ob oculos poneret Eccle(ia con.

-- In eamdem rationem animatus id exponit Efpenius

filia quae femper iniit,. füuam ut veterem di(ciplinam

ia comipendiario Ta&atu, quod fpectat Congregarionem

redintegraret, conatufque quos edere non defiflitit, ut,

pro interpretatione Coucilii 'Tridentini , eamque /ndicis,

quantum temporum calamitas & Fidelium imbecillitas

:

quoad Libros prohibitos; qua quidem argumenta per-

patitur , ad eamdem accedar.

tractantur in Capitibus IV. & V1. Tituli XXII. Partis I.

Id poriffimum agit. Efpenius in peculiari "Tra&tata

Juris univerfi.

At in compendiario tantum Tractatu

quo de loquimur, ut graviores Sanctiones colli

g'at quas

(Capite III, $. I) extat novum illud fplendidumque

edidere Provincialia Concilia & Dicecefange

Synodi poft

frapmenrum, in quo Van Efpenius ftatuit naturalis ju-

Tridentiinum Concilium in Belgio habitae

P]

.

quibus ad.

ris principia que Chriftiano cuique hominiin malorum

dit eodem fpectantia mandata Princi

um, & qua in

Librorum lectione facem prabere debent; principia

hane rem Suprema Curie flatuerunt,

Ibidem, ad ti-

qua fere tantum leges fuere, quibus Ecclefia in hoc ne-

tulum de Pceaitentize Sacramento abfonum Do&toris

gotio ante XVI, feculum ufa ett.

Steyaert paradoxum refellit ia criminum duorum ; for-

Regularum Zzdici$, novorumque ad Librorum pro-

nicationis & ebrietatis,

quoad gravitatem, compara-

hibitionem Decretorum forma quoque & auctoritas ad-

tione pofituin ; paradoxum quod una cum aliis nonnul-

modum fcite, diftin&te & accurate in eo pertractantur.

lis Papie Epifcopis, Principibus & Maoiftratibus Ca-

Det(iderantur ibidem tamen, ut nobis quidem videtur,

tholicae Ecclefie füb idem tempus denuntiatum fuir.

Hiftoriz fpecimina duo qua hunc fibi locum fuapte na

Abflinet ramen confulto Efpenius a Steyaertii nomine

türa vindicant, quaque füfpicamur extiti(Te in autogra-

qui nondurn correctionis impos in eju(modi aberratio-

ho codice, quamvis in exe:

Knplo.non extent quod no-

nibus habebatur.

Satis habet opponere falío placito

b

is in manus venit.

communem antiquorum Canonum more

m, & hujus

. Primum oppofitionibus feu modificationibus conti:

ipfius inconcuffum priacipium, Oporter

e fcilicet, ut

nerur, quas enuntiatio Regularum Zedicis & Decreto

peccarorum magnitudini pcenitentia refp

ondeat,

rum Inquifitionis ad Librorum condemnationem pro

Ibidem etiam. E(penius quaítionem difcutit de ne-

Catholicarum Ditionum varietate paffa eft & in fingu

ceffitate fübdendi peccatores peenitentie publicee ob

los dies patitur.

Refertur alterum ad gravem Hifto.

peccata publica, & quod inde con(equitur, de oblipa-

riam ZgJicis Expurgatorii qui Philippi II. ju(fu, om.

tione ueganda comrnunionis peccatoribus publicis &

njiumque Regionis Ordinum confeníu ad /zdicis Roma

notoriis quibus eam Canones probatique Rituales Libri

ni correctionem in Belgio confectus fuit.

Capita heec

negandam prefcribunt.. Principiis ii(dem

nititur quce

duo fümmatim pertractantur in Supplementis ad Jus

deinde ftatuit in fuo. J 'ure Ecclef

itul, XX.) & in Tractatu de Pro.

afftco umiverfo (Part,

univerfum (Part l.

l. Sectione I. Tit. IV. Cap.

Il.) expretlifque proinde

mulgatione Legum €gc. (IV. Parte, Cap. Il.)

verbis rejicit juridicae Senten

tize neceflitatem que cri-

- Compendiarii Tractatus Caput IV, magni momenti

men comprobet. At certo conílat hunc poftremum

defcriptionem continet quz in Efpenii reliquis Operi:

arüculum ab eo non fpectari, nifi prout ad poenitentia-

bus non occurrit, füperratione qua Tridentinum Con

leforum refertur, non autem ad contentiofu

m forum,

cilium in Lovanii Univerfitate receptum enuntiatum

na cerero-

in cujus executione Paítoribus fingulis mag

fuit; füper caufis que& poftulant, ut Leges Ecclefia(ti.

quin prudenria opus eft

ca in unaquaque Regione, per ordinem hierarchicum,

corum ratione (/),

pro ca(üum,q temporum & lo-

& confentiente Principe promulgentur; (uper infuffi-

Immoratur Efpenius in hac poftrema animadverfio-

cientia promuleationis Rome pera&tz, fuperque oíci-

ne, ut Paítores moneat, cum in eorum P

arcgeciis ma-

tantis, falfis delationibus aliifque defectibus qui in Ro-

gnus exiftit publicorum peccatorum numerus

, lis per

m Decretis , ii(que potitfimum qus ad Librorum pro-

prudentiam non licere Canonum quoad pubi

icam Pa-

hibitionem fpectant, (aepe ac faepius occurrunt, Huic

nitentiam feveritatein eam multitudinem uti;

eoídem.

ip(i Tractatui brevem etiam confurationem in(eruit Ef

que in ejufmodi fa&ti (pecie nihilagere deb

ere, querm-

penius in paradoxa a Patre /7arzey Dominicano pro:

admodum Tridentinum Concilium

Ipfis pree(cribir, ni.

pofita in Libello contra lectionem SacreScriptura füb

fi poítquam proprium Epifcopum

alicíque pios & do-

idem tempus Flandrice typis ditae.

étos viros confuluerint,

Non eft (ile

DtiO praetereun.

dum, quo rempore Van Efpenius hun

C Tractatum di-

AROICULSUS.LIÍ

élabat, laxatee moralis doé

trinz fautores adnixos effa

contra unanimem accuratorum 'Theolo

gorum f(enten-

tiam (latuere infufficie

ntiam notorietatis facti,

De Tra&atu de J'ure Ecclqüzüico Belgico.

dicae Sententie necetfitatem ad im

& juri-

pofirionem peniten-

t & hic e Tra&tatibus per Lectiones hebdomada-

tie publicee, publicamque Sacram

entorum, qua hanc

E.s

rum fexab Efpenio dictatis unus qui nunquam pu-

impofitionem confequitur

, recufationem.,

Eos dein-

blicam lucem afpexit (4)5 qua ramen erat apprime di-

de Factionis adegit ratio, ut contraria

m Thefin ample-

gnus, prafertim fi cura fpectetur qua Doctor hic gra-

€terentur; non eo tamen animo,

ut in proprie dictos

viora felegit Ecclefiafticae difcipline capita quibus im-

peccatores publicos & ad fcandalu

buti Ecclefie Miniftri potiffimum effe debent, & ani-

m depravatos quibus

e converío femper patrocinantur

» eadem utantur, fed

(4) Non füppetit hujus Tra&atus autographu"s. codex, Exac.

(5) Vide, que dicemu

Art, VII. 2N. LH,

s infra W(A'uper hoc argumento , Cap, VJ.

curato exemplo editus eft in Supplemento 1I. Part, n« IV.-

:

'Fiüta Fan Efpen.

N .

ut

98

ViTA D. VAN EsPEN,

ut eamdetn unice & pro arbitratu in eos e fuis Adver-

Schelítratii Opera rurfus confütarunt , Dupiziur in

"Tractatibus, De aztiqua Ecclefie difciplina €zc. & De

fariis detorqueant, quos Hareticos & excommunicatos

haberi volunt, quique omnino in cafu impofitionis pce

Poteflate Ecclefiafiica €g. Tempovali &7c.. Lenfantius in

Hifloria Concilii Conftantienfis, P. dlexanuder in Difer-

nitentize publicae non verfantur; quod ipfum per fe quae-

ftionem exhibet ab ea prorfüs aliam de qua agitur in

tatione füper eodem Concilio, Zoffuetius in Defenfio-

ne Articulorum IV, Cleri Gallicani; 74rzo]dus denique

Operibus Van Efpenii.

Do&or hic in aliquib

us fui de Jure Ecclefiaftico Bel-

in fuis /lluffratiomibus fuper au&toritate Conciliorum ge-

zeralium Q9c. contra Schelftratium. Poftremus hic Do-

gico "Tractatus locis remittit ad Differtationes quas jam

ediderat coztra Simoniam, de Reliquüs &9 venueratione

étorann. 1684. ad Opus fuum incumbebat , quod tamen

anno tantum 1711. poft ejus mortem decimo feptimo

San&lorum &9c, & ad Motivum juris quod ann. 1687.in

favorem jurium Parochi San&tee Catharinz Bruxellenfis

lucem afpexit,

inter hujus Arnoldiani Scri-

aliorumque Paftorum, contra Religioforum Mendican-

Affinitas longe maxima

tium contentiones elucubraverat; quod facit, ut hunc

pti & Efpenianarum Animadverfionum fenía nos admo-

dum dubitare non finunt Arnoldo manu fcripti Codicis

Tra&atum ad an. 1691. aut 1692. circiter referamus.

Efpenii notitiam fuiffe, aut l£penium ipfum iis que Ar-

ARTLCULUS SZV,

noldus fcripfem , ufum effe.

AJRCTGL G U.L 38 V.

Fan Efpenii am'madver]ïones Juper -A&is Conflantienfis

Conucilii ann. Y683. ab Es Schelftrate Bzbliotbecee

Faticaui Cuflode ia lucem editis.

De Motivo Suris i2 favorem D. Van de Neffe Pa/ioi*ir

Santie Cathbaving Bruxellenfis €gc. contra AAvcbi-

Nimadverüones de quibus hocloco fermo eft, fcri-

epifcopum. Mecblimienfem aum. .1707. -

Á

plit Efpenius ad Exemplaris impretfi Schelftratia-

ni Operis marginem.

Sunt ha proinde lex hoc auto-

ART. Dasde AuilectR Dd crhM U R ERE

rapho in novo Supplemento: publici juris factee (4).

epifcopum , qua continetur Efpeniani Operis. de

Viíà funt iifdem addenda Textus loca quibus refpon:

quo agitur, argumentum (c), e celeberrimis & for-

ra(fe graviffimis una eft, quae ad juftitiae Suprema TTri-

dent, fingillatim per paragraphos, pro Schelítratiani

Operis divi&ione. Quia Schelftrate e Drabantia erat,

bunalia deferri poffint. « In hoc negotio, res ipía; for-

ma , circumítantiee, confecutiones, omnia denique ma-

atque adeo in Patria non vulgarem eruditionis, fagaci-

tatis & moderationis exiítimationem fibi acquifierar,

gni momenti fünt. INon perfonalis eft hec, (ed. pu-

Van Efpenius füum effe credidit per has animadverfio-

blici juris caufa, . que fimul & Supremaee Po.tgnangeiu;

ra, & ejus Tribunalium auctoritatem, & conftitutio-

nes, quod mali erat ineo novo Opere , confutare. Non

fine maxima admiratione perfpici poteft ex harum ani-

nem ftatumque Cleri fecundi Ordinis, &

pracipuas m

madverfionum lectione, quemadmodum commoratio

Ecclefiatico foro agendi regulas afficit.

4

& COI*]&-

in Urbe Roma, & affentationis ibidem percepta vis re-

Non perfequemur hoc loco gefíta finoula qu

perientur inter AMonzurmenta ad. Hifloriam Umverfitatis

las qua inerant Schelftratii animo, qualitates infece-

rit. Et fane pote(tne cogitatione percipi cordatum ho-

Lovanii ?. Ecclefie Belgii peepofitá: ( d), quorum edi-

tio quamprimum fequetur bujus Operis editionem. At

minem fibi perfuadere potuiffe manu fcriptum Codi-

cem informem & hactenus ignoratum quem trahebat

nobis temperare non

innuamus.

Ap.ofï*umus, quin ea (äl;gm obitgr

5

e Bibliorhecae pulvere, tan'faciendum effe; ut pre-

ferretur, adeoque auétoritatem omnem adimeret au-

Mechlinien(is Archiepi(cop

us qüi in hoc negotio pri-

mas egitc, erat Humbertus de Pracipiago, qui ut Bru-

thenticis pluribus A&orum Conftantien(is Concilio Ex

emplaribus, ad qua bene multze eorumdem Actorum

genfis Epifcopus evaderet, coa&tus fuerat ipfe fateri pu-

blice (e) fe per annos prope viginti in excommunica-

Editiones, vel in ipfa Urbe Roma, Summis Pontifici-

bus videntibus & approbantibus , exaéte fuerant, & id

tione Jacuiffe, fuam ob contumatiawm fuamque imobedica-

quidem accufandi caufa Dafileenfis Concilii Patres, qui

tiam quoad Decreta que publice a Sautta ,dpoflolica Sede

Ícilicer eadeprava(lent, totique Ecclefie ( Orbz Catbo.

emanaveraut, occalione fuee ele£tionis ad. Decanatum

lico) facum facere ftuduiffent, eidem propofita gene-

Metropolitanz . Vefontionenfis Ecclefie. Praful hic

paulo poft ad Mechlinienfem Sedem translatus , ibidem

ralis Conftantienfis Concilii nomine falfà & perniciofa

uoad Summi Pontificis auctoritatem doélrina?

per füi regiminis annos viginti perfonam ecit. Magaé

Inquifitoris, a cujus feutentis tullus effe debebat appella-

Difcutit disjicitque Van Efpenius in fuis animadver-

fionibus ratiocinationes fingulas quas congerit Schel.

tioni locus, qua. unius e

'præcipuis ejus Miniftris lgc.:uuï-

$

tio eft ( f).

ftratiu$, ut fui manu fcripti codicis auctoritatem probet,

firmetque ibidem facta & placita cum iis pugnanria quee

Archiepifcopus

hic Tefuitarum alumnüs, & ab borüüä

Patvum confilio , mnifterio, €2 mneute , quoad vixit, omi-

in füperioribus omnibus eorumdem Actorum Editio-

nibuslegebantur; & coníequens inde fit manu fcriprum

uino peudems (g), e pofteriorum remporum Prafuli-

bus unus fuit, qui pertinacius ad Epiícopalis domina-

Schel(lratii Codicem , ut fidem aliquam mereretur, non

id ramen dicere, quod ei faus Editor per parallogi(mos

tionis, abfolutzeque & cumulatee perf(onarum bonorum-

que Eccletiatticorum ab omni temporali auétorirate in-

& contradictiones perpetuas affingere conabatur.

Pudor fane quidam prohibuit E(penium, ne (uas fta-

dependentiz fyftema commendandum & . propagan-

dum incubuit.

Atque is quidem, quod magis deplo-

tim animadveríiones in publicam lucem emitterer; ac

fortaífe fibi licere credidit eas apud (e detinere, cum in

randum eft, non alium fibi proponebat hujus defpoti-

c& poteftatis ufum, quam ut everteret funditus, quid

pluribus vulgatis Scriptis Schelitrauanum Opus fatis fü

boni reétique in fua. Dicecefi compererat, fi qua per

perque. confuratum perfpexit. lllud omnium primus

univeríam Catholicam Ecclefiam alia, eo tempore ílo-

impugnaverat P, Maimburgus Exje(üira in ZraGatu

biflovico fuper. Ecclefi Romana prevogativis, quonul

rentiffimna,.| De hujus Preefulis animp non femel oblata

lum ex omnibus ejus Operibus accuratius fcriptum fer-

tur, ac fortafTe confültius ().

Maimburgii 'l'ractatus

(Vc) Extaf in novo S.u»pplemento »; Al Pa;'-t* n, VI.

*

(4) Cap. V. Art. Il.

*

Junii die 4. ann. 1685. per Innocentii XI. Breve damna-

(e) Confeffio juridica D. H

de Pracipiano , diei 33. Maji ann.

tusfuit; eodemquelabente anno, Schelílrarius ei fuum

1680.

ap

pofuüit Zra&atum fuper fenfu &? aucforitute Decreto-

(f) D.

Van Sufleven, Vide Notionem Lib&lli ; cui titulqs^

yutn

Proce[fus P. Q. pag. 18.

.

IF.t9 F. feffionis Congz'/ii Calzjlalztielg/ii, 0 c.

(g) Amettum Suprémi

Cohfïliï Brabantiz in favorem D. Vanlde

(a) M. Part. N. V.

uet , lom. )iVl.pag. 159. ?

Nefle 27. O&tobris die ann. 1797. editum.

(5) Opera Bof

QccQ3-

LIB;-:R Hl AnTIicurüs VI

"99

óccafione dr—ixïmus; atquod epirin D. 7az de INe[fe, aper-

» laborans legitime ab ullo Judice declarari potuerit, «

tiffimum , fi quod aliud, ejus exemplum fimul & argu-

Brabantizee Confilium ante annos undecim idem teftimo-

mentum eít. Dignus hic Paftor ab eo Archiepiícopo,

nium in Coníultatione diei 13, Aprilis ann. 1696. exhi-

quoad Epifcopatum geffit, impetitusfuit , ejufque vexa-

buerat.

tiones apprime inauditas , & quz perniciofiffimam con-

Addit Efpenius notorium effe eas vanas & temerarias

fecutionem fecum traherent, expertus eft; & quo ma-

accufationes fzepenumero in homíines fidei Catholicee

gis ei Belgici Ordines, juftitize "Tribunalia, &c. preefi

apprime addictos, smaxime Catbolicos intentatas fuiffe,

dio erant, eo magis in eumdem exarfit Adverfariorum

ea una de ** caufa quod omnibus quorumdam placitis

furór, quem in facram ipfam auctoritatem vertentes

» adherere non poterant, qui praíertim cum ita gra-

qua eorum aufà reprimebat, aut faltem circumícribe-

25

tia pollent, ut in Aulis Principum dominentur, qua

bat, eo demum devenerunt, ut ejus & jurifdictionem

»

funt vafritie, perficiunt, ut qua ipfi privatim fen-

)»)

arroganter declinarent, & competentiam conteftaren-

tiunt, CATHOLICZE FIDEI DOGMATA cen-

tur, & poteflati infultarent,

959

feantur. , Supervacaneum

fuerit monere de Tefui-

" Ut Suprema nimirum auctoritatis & fecundi Ordi-

tis Efpenium loqui,

nis jura vindicaret Efpenius, elaboravit Mo£ivum u-

Expendit deinde D6Ctor hic, an recu(àtio fïgna'turæ

ris feu Facium pro D. Van de Ne(le, de quo in pre-

pure & fimplicis Formularii Alexandri VII. pro ut &

fentia fermo eft. . Expendens Dotctor hic Mechlinien-

fa&tam & jus complectitur, fit; necne, fatis firmusad

fis Praefülis in San&tee Catharinze Pa(torem acta, in iif

Janfeni(mi accufationem titulus, & contrarium eviden-

dem comperiteverfionern omnium principiorum fuper

ter probat auctoritate ipía Innocentii XII, qui hanc no-

origine & natura jurium Paftorum fecundi Ordinis, ex-

tam iis inuri vetat qui Propofitiones V. damnant zz fez-

cidium omnium regularum proceffus Ecclefiaftici , au

J obvio; quod fane faciunt, quicumque puram & fim-

étoritaüfque Principum & eorumdem " Tribunalium

plicem fignaturam negantes fe quoad jus fignaturos re-

contemptum ; quod eilocum prabuit agendi in /Moti-

cipiunt. "um unam difcurit e precipuis füper hoc ne-

vo Z'uris de primitiva Parochorum inftitutione, die ani-

cotio in Sancte Catharinz Paftorem exprobrationibus,

marum efferitialiter eorum ftatui addicta cura, de fpi-

qui nerppe Confrarum fuorum exemplum quafique

ritalibus functionibus que ab eorumdem ftatu feparari

torrentem non fequeretür.

Hic enimvero fuze Van Ef

non po(lunt; de jure proprio &* ordinario quo i1 gau-

penius folicitudini robur addit, ut novam hancimpu-

dent, ut hasexerceant; de eorum, ut nuncupant, ina-

gnet morum regulam, quafi fcilicet multitudinis con-

movibilirate; de naturali privilegio, ne ritulo fcilicet

fuetudo & exemplum, inquit, Chriftiani hominis regue

eive adnexis fun&tionibus nifi per proce(Ium & Senten-

laeffe deberent; placitum hoc, fecundum Patrum Au-

tiam juridicam fpoliari poffint; de parte quam obti-

&orumque Ecclefiafticorum teftimonia, ranquam per-

nent in hierarchico regimine tanquam veri Prelati

niciofum , [candalo obuoxium , diabolicum notat. In hanc

Hierarcbici Divino Jureinflitutiad regendam Fidelium

rem Epiftolam laudat (^) qua 'Theolocica Parifienfis

portionem tanquam Paítores propriz & ordizarti, cum

Facultas an. 1444. Gallicang Ecclefiae Epifcopos & Ca-

canonica quoad Epifcopos fubordinatione, quin tamen

pitala ad Feftum Fureztium dictum füupprimendum adi-

ab arbitraria quadam poreftate tanquam fimplices 77

gere ftudet, ubi confuetudinisargumentum veluti /a-

carii, & puri putique De/egati peudeaut.

bolicum & infernale fugillat.

Et fane nullum perzicio-

" Hec prima principia cum iis collata qua in D. Van

fius argumentum ef?, fübdit Efpenius, quoque fapius

de Neíle Mechlinienfis Prefulepgit, ejus actorum irre-

mundus &5 imundi Princeps ad tentandos ffrenuos. quof-

gularitatem oftendunt.

Contendebart Praeful hic fe va

que Chriffiane Fidei , veritatis & juflitie defenfores 'ac

lide pronuntia(le- cenfuram qua eum Paftorem a fuis

vindices uft fueriut, quam quod e multitudimis exemplo

funétionibus fufpendebar, per fimplicem familiarem

€7 ex coujuetudine petitur.

Epiftolam, quin ullam e formis in quovis Ecclefiaftico

Opus in quo Van Efpenius ita loquebatur, omnibus

proceffu apprime follemnibus in ea fervatfet , fine cita-

Membris Supremi Confilii Brabantige diftributum fuir,

tionibus, fine monitionibus, fine inquifitionibus pra-

tanquam praecipuum e caufz monumentis qua eorum

!

cedentibus, fine requifitione Promotoris nomine, fine

judicio fuberat; taztumque alfuit, ut 'Tribunal hoc iz

ullo apparatu judicii, deniquefine delicti corpore. Enu

eo quidquaim damnandum offenderet , ut illud potius fpe-

cleate Van Efpenius harum omnium formarum necef-

éaret tanquam JMotivum jurir quod eam cau[am pleue

fitatem probat (a), fuperque defectu cauíze feu corpo-

cumulateque illuflrabat; itaque ex rationum momentisin

ris delicti difcuffionem addit aeque accuratam atque uri-

eo propolitis Confilium hoc ( O&obris die 27. ann,

lem de vagis accufationibus & fuípicionibus Tanfenif:

1707.) faam fervate Po[feffiomis. Sententiam edidit, l.

mi, qua caufa Mechlinienfis Prafulis in D, Van de

lud deinde adoptavit per Confultationem diei 16, 9'unii

Neffe monftrofis actis praetexebatur, Harum conte-

aj (fequentis) 1708. im probationem fue competentie

!1

ftationum hiftoricum compendium Efpenius ibidem

qua im eo firunffime flatuebatur.

Hs funt locutiones

edit;, & ex poftremo negotii ftatu, quoad Galliam qui-

ipíae Confilii hujus in Confultatione diei 12. Januarii

dem per Pacem Clementis IX. quoad Belgium autem

ann. 1736. ubi defenfionem füfcipit hujus Scripti con-

per Brevia Innocentii XII. a Principe firmata finito de

tra eos qui audebant illud in prohibirorum Librorum

monf(trat Archiepifcopum hac occafione non minus a

numero ponere, pretexentes Romane Inquifitionis De-

S. Sedis mente fuper ipía re, quam ab agendi forma

cretum Feriz quarta: 26. Octobris ejufdem anni quod

quam Summi Poatificis Brevia confirmaverant, recef

Opus hoc füpprimebat.

fiffa." Ad hoc ipfum argumentrum redit Efpenius $. 7.

Poít hanc, brevemlicet; quam ha&tenus exhibuimus,

Cap. Ill. eique totam Appendicem devovet, qua Mo-

hujus Operis notionem non eft neceffe confilium pur-

tivum Juris füb(equitur; ubi palam facit Efpenius poft

gari quod initum eít, ut illud novo Supplemento Ef-

annos amplius fexapinta ( fcilicet ann. 1707. ita loque

penianorum Operum inferetur.

Non defuere qui de-

batur) accufationem Janíenifmi non alium ufum fuiffe

hortari ftuderent caufati Doéctorem hunc in eo teftimo-

?

,

quam ur praeftantiorum quorumque inter Ecclefiafti-

niis pluribus uti qua referuntur in Opere quod 20. fere

»

cos & Laicos cujufque ftatus & conditionis nominum

poft anuis, De Recurfu ad. Principem, inícriptum edi-

??

fama detereretur, qui cum fingulari exiftimationis &

dit, At praterquamquod in eo integra queftiones

3

?

vite integritate effént, ranquam Haretici aut faltem

funt, quas Efpenius huic novo Traétatui non inferuit,

E]

,

herefeos fufpecti traducebantur, quin unquam, quod

ubi non apte locatze fuiffent, ez ipfze quas ibidem agi-

?9

Ícierim, inquit, eorum quifpiam de impactu nora

tat, quaeque in Motivq Juris eodem tempore difcutiun-

w

?

convinci, ! atque adeo vgl minima ejufdgm fufpicione

(5) Extat Epiftela hec in Z4ppeudiee Operum Petri de Blois,

)

V(n-) Cap. II. $. VIIT.

pagin. 782.

N2

Fita Fan Efpen.

?

tur,

106

VrrA D. VaN ÉspPEN.

tur, in hoc pofteriore exhibentur peculiari quodam or-

eo vidente impreffum fuiffe Lovanii apud Typogra-

dine ac ferie que novam iis vim & robur addit. Pree-

phum JDenique, Bibliopole fumptibus, contra atque

terea non contemnendum, ut videtur, emolumentum

in ejufmodi Scriptis a(folet, At hoc non fpectabatur

tanquam vulgare Fa&£umn quod Partem tantum aficeret,

eft, quod ex generalium regularum ad caufam D. Van

de Neffe per Efpenium accommodartione percipi poteft.

in cujus gratiam editum erat.

Confiliorum principiorumque Mechlinienfis Preefülis

cum his gravibus effatis pugnantium difcrimen ipfum

ARTICULU'S E

novam iislucem afferunt, ut proinde majore in pretio

habenda fint. Imago regiminis hujus Pra(ulis eju(que

Super alz'quz'lgu; JSuris . Regulis änimadveæ]iorze!.

facinorum ibidem ad vivum exhibita perutili pofterio-

ribus temporibus documento, monitoque temporali

c quoque T'ractatus ex eorum numero eít quos in

HI

Poteftati effe poteft, ut avertere ftudeat, quidquid ex

fuis Lectionibus hebdomadarum fex Efpenius di-

tam perniciofo exemplo derivari poffet.

&avit. Cum autem in his Zgimadverfiomibus fuper ali-

Commemoranda nobis hoclolo funt eximia alia non-

quibus S'uris Regulis um de Differtatione fuper Simo-

uia quoad Beneficia, quae ann. 1686. prodiit, tum de-

nulla Opera in eamdem rationem ex iifdemque princi-

piis elaborata ac Motivum juris in gratiam D, Van de

"Tractatu Difpen[ationibus , qui ann. 1684. lucem afpe-

xit, quemque Jampridem editum ait, mentionem faciat,

Neffe, cujus rationem modo reddidimus; eoque po-

tiore jure, quod dubirare non poffumus magnam in iis

eas profecto füb poftremi fzeculi finem di&tatas fuitTe in-

partem Efpenio fuiffe, ad confilium faltem quafique cee-

telligimus; omnino tamen haud ferius, quia ícilicet

mentorum indicationem quibus ibidem fuper canonicis

ann. 1 700. ad S'uris Ecclefiaffici univerfi calcem impreffa

eftearumdem animadverfionum quarta, hoc titulo: Ex-

argumentis locus efTe debebar.

Omnium pracipuum

inícribitur: Defenfio juffitie Supreme Poteflatis Regis,

pofitio Regule Shuvis : In pari delicto vel caufa melior eft

Sententie Supremi Confilii Brabantie , €? juvis Eccle-

conditio po[fidentis , €&c. — Quid porro caufae fuerit, cur

fiafficorum i2 caufa D. G. Fan de N«ffe, Paffovis San-

eo tempore quarta folum haec Animadverfio typis da-

retur, haud nobis conítat. Tractatus quo de loquimur,

&e Catbarine Bruxellarum, contra D. ZArcbiepifcoputn

Mecblinien[em , ubà occurrvit ampla ve[poufio ad bujus Pv

Animadverfiones quinque complectitur, & quatuor

fulis Summariam Dedu&tiouem , nova ejus. Monitorii con-

qua impreffe non fuerunt, etfi minus füfa, tamen

aeque graves utile(que nobis videntur.

futatio, examen Decreti. Inquifitioms diei 29. Mavti

ann, 1708. "dpologia patvociuii Regii, perfugiique Ec-

[n prima Van Efpenius univerfim exponit, quid ve-

niat nomine Regule Juris, conciliarque duo que pri-

clefiafficorum ad. Regem &9' ad. ejus Confilia contra vias

facli, contraque excommunicationes injuflas €? abufivas

ma fronte pugnare videntur, id nempe quod mente

concipitur per Regule nomen, & Jurifconfuültorum

aun. Y708. Ett Opusin 4. pag. 327. haud aumerartis pag.

95. quas fibi vindicat fragmentorum Collectio. Oc-

effatum illud : Qmnis vegula im S'ure civili eff permicio-

currunt ibidem animadverfiones, & principia accurata

f ; oftendens has Regulas latius, quam par eft, fum-

confultaque fuper argumentis que in Tractatu enun-

ptas, falfitati & abu(ui obnoxias fore.

.

tiantur.

Has communes notiones

in Animadverfione fecun-

Ejus Au&tor eft P. Q. eque ac Aefutationis

Moznitorit D. Zrchiepifcopi Mechlinien(is, fignificati D,

da accommodat huic peculiari civilis & canonici Juris

Van de Neffe Bruxellis Februarii die 17. ann. 1708.

Regule: Seientie confentieuti mou fit injuvia ; probat.

que paulo ante Defenfiouem in lucem. prodiit. Moni-

que exemplis pluribus eam non nifi de libero, pleno

Editae funt

torii Refutatio pag. 74. in 4. complectitur,

& integro confenfu inrelligendam effe.

eodem tempore /uimadcerflones in Breve,S. P. IN. Pa-

Exceptiones quas Juris Regulae pati p

offunt , clalfixis

-ubi Van Ef-

pe Clementis Xl. ad D. H. 4e "recipianmo £9'c, die 3.

etiam fe produntin Animadverfione tertia;

Martii ann, 1708. Monítrofum Breve hoc abrogabat,

penius hujus Regule Juris Canon

ici fenfum expendir:

Hoc loco. Canonifla

quidquid Supremum Brabantiz Confilium egerat in fa:

Qui tacet, confentive. videtur.

vorem D, Van de Nefífe, fpectatumque volebat Con-

nofter exponit folideadmodum & luculenter pr

gciputr s

cilium hoc tanquam excommuumicatum, cenfurarum vi

abufus tres, in quos trahitur allata Regula. Primus

Bra-

eft, cum filentium femper fpe&tatur ranquam confen:

quz per Bullam zz Ceuza Domi pronuntiantur,

bantia Confilium huic Brevi preclaram Confultatio-

fus faltem interprerativi probatio.

Probat E(penius ad

id opus effe, r. ut loqui neceffe fit

nem jJunii die 16. ejufdem ann. 1708. datam oppofuit,

2. qt nulla fuüb(it

quam exhiber Colle&tio Fragmentorum Traéctatus 4e

jufta & legitima tacendi caufa,

Alter hujus Regule abufüse(t, cum concluditur tum

Recurfu ad Principem Litt. $. Non hic exponenda fut

cipimus hec fiagula eventa, pofteriora Motivo juris

quoque cum legitimum fi

lentium non eít. adeoque fe-

cum interprerativum confenfum trahit, femper etiam

pro D. Van. de Neffe per Efpenium elaborato quam-

vis ejus profecutio fuerintj comperientur enim, ut

cum pofitivo confenfu conjunctum effe. Efpenius e

jam innuimus, in Aogumentis ad Hifloriam Univerfi.

contra probationes affert & exempla , quibus evincitur

tatis Lovauii €? Ecclefie Belgi ( a).

aliquando pofitive improbari, quod interpreranve per

Occurrit in Epiftola quam Efpenius ad D, Van de

culpabile filentium probatur.

Ne(le die 4. Martii ann. 1707. dedit, magnanimitatis

Denique hujus Regul.e abu(us tertius effe poreft mul-

hujus Doctoris peculiare fpecimen quod otnittere non

to quam prsecedentes duo perniciofior; cum (cili-et e

debermus.

Suum effe crediderat D. Van de Ne(le ob

Superiorum, Papze ipfius filentio, cumqueidem filen-

Motivum juris quod in ipfius favorem elucubraverat,

tium tanquam certam interpretativam & pofitivam ap-

probationem ponit, concluditurrem ita ab iis approba-

ei gratum animum per munu(culum teftari. — Giratia-

rum actionem diu diftulit E(penius, eique demum ref-

tam permiflam femper in confcientia & licitam effe.

Huicabuíüi Van Efpenius opponit fcandala que Chri-

pondit id fe faceredubitaffe, qui nempe amoram vellet

omnem füfpicionis fpeciem, fe alia quam amorzs juf7:-

(tiani nominis (zeculo decimo Summi Poutifices attule-

runt, 'Tum vero quis, inquir; dixerit, quidquid ii-

zig integerrimeque amicitia cauía permotum fuiífe, ut

operi manum admoveret, Eum proinde rogabat, ut

dem Pontifices, legitimi quidem, at Sede quem occu-

pant, proríus indigni probarunt,

licieum. permiffum-

donum illud ultimum effet, quemadmodum primum

erat, quod hac occafione accepiffet.

que e(Te? Affert in hanc rem eximium Pa

V. teítimonium.

Wpæ Hadriani

Ex ipfius Doctoris Epiftola ad D. Van de Neffe, ejuf

dem menfis die 29, intelligimus eum Z4ppendicis eeque

In Animadverfione quarta quam nos quidem utpote

ac Motivi juris Auctorem fuiffe, & utrumque Opus

jam impreffam fuppreffimus, quemadmodum fupra

diximus, admodum enucleate Van Eípenius veram

iigni-

(4) Cap. V. $.I.

Lisrs IlL] AmnTICcurus VII,

IOI

fignificationem explicat ejus Regula Juris: /g pari de-

Placet. |Has elaboravit Efpenius paulo ante Tra&arum

lidlo vel caufa , melior eff conditio po[hidentis.

de Promulgatioue Legum €gc, & de Placito Regio; íci-

Animadverfio quinta quz ob preecedentis fuüppre(fio-

licet occafione Brevis a Clemente XlI. ad Lovanii Theo-

nem evadit quarta, veríatur fuper hac Canonici Turis

logicam Facultatem Novembris die 29.ann. 1710. miffi,

Regula : Odia veffringi, €9 favores conveuit ampliari,

quo Papa confirmabat novum ejus Facultatis Decretum

Exponit accurate Van Efpenius, quid hac in re veniat

ad inductionem fignature Formularii Alexandri VII.

odiofi nomine, nimirum id quod communijure, vete

ex Bullam ZZzeam . Domini €9c.

Huic Decreto (diei

ribufque Canonibus apprime cum vera Ecclefiae mente

22, Septembrisan. 1710,) gravia inerant vitia plura.

congruentibus adverfatur.

Oftendit ab iis in necetfi:

Revocabat, contra feniorum Doétorum votum, For-

tatis tancum aut legitimae difpenfationis cafu recedi pof-

mularium in Theologise Facultate unum ab ann. 1660,

fe; adeoque in dubio, cumquelegitimz difpenfationis

in ufü pofitum quod approbante ipfo Alexandro VII,

aut exceptionis haud fatis graves probationes preríto

editum fuerat. 2. Statuebat füper negotio quod eo tem-

fünt, a communi jure & a veteri difciplina praefumptio-

pore apud Supremum Brabantiz Confilium pendebat,

*

nem ftare,

quodque omnino contra atque in Decreto, per Arre-

Accommodat Do

&or nofler principia hec infigni

ftum diei 30. fequentis Octobris decifum fuit. 3. Fir-

quaftioni de Univer(itatum & Corporum Religioforum

mabat acceptationem Romanz Bulla cui deerat in Regio-

exemptionibus ab Ordinariorum Jurifdictione, & hinc

ne cum Placito Regiolegitima publicatio, cujuíque pu-

deducit ad ufüm accuratas & graves conclufiones quin-

blicatio ipfía ab aliquibus Tribunalibus interdicta fuerar.

que.

Nimirum de Bulla Zzeam Domini (ermo eít. .[am

recipi prohibuerat Confilium Lucemburgicum per De-

ARTICULUS VII.

cretum diei 14. Junii ann, 1706. ab Efpenio relatum ad

Animadverfionum finem de quibus agimus, Compe-

De nounullis fragimentis £? additionibus ad Opera

rietur eventum quod huic Scripto occafionem prabuit,

Fan Efpenii.

plenius expofitum . in Mozumentis ad. Hifforiam Uni-

$

verfitatis Lovaumii (Cap. V. Art, V.)..-

Olle&æ funtin II. Parte novi prplefnenti ad va-

Teftimonium a Van Efpenio aliifque nonnullis Lo

C

rias colle&tiones Operum Van Efpenii (Num.

vanii Theologis die 8. Februarii ann, 1709. exhibitum

VIIIIX. X. XI, & XH.) nonnullae animadverfiones fu-

ad idem negotium refertur,

Eorum veritatem pro-

per peculiaribus argumentis, & nonnulla fr

"-

aomenta

bat que per folicitationes & fraudes acta, ut novum

Éditioni

qua elaboraverat ac defignaverat ipíe novae

Formularium in ejus Univerfitatis Theologicam Facul-

fuorum Operum inferenda.

tatem induceretur.

III. Supplement.

Occurritid infecundo Libro Partis

Primi generis Animadverfiones referuntur ad pofte

rioram Pontificum Conítitutiones que Extravagantes

lMI. Tertii generis Animadverfiones exhibent erro-

Eel

res Operis peffimi D. Deckeriz , Mechlinienfis Cathe-

communes appellantur, Supplementum veluti quoddam

füunt ad Magnum Van Efpenii fuper Canonibus Com-

dralis Ecclefie Decani, contra ZraQatum de Promul-

mentarium quod primum in ejus Operum Editioneann.

gatione Legum , €? de Placito Regio &?c, quem Decke-

1753. impreffum fuit.

Occurrunt in hoc Commenta-

viu$ damnofum Librumappellat.

Auimadverfiones he

rio per ordinem digefta fuper Decretalium Libris fex,

contulerunt ad ejus Operis denuntiationem quam edi-

fuperque Joannis XXII. Extravagantibus animadverfio-

dit Zuctius Confiliarius & Advocatus Fifícalis in Han-

nonia Confilio, ex confenfu expre(To Comitis de AKo-

nes ; nec fuper Extravagantibus communibus qua Cor-

poris Juris Canonici poftremam Partem conficiunt, de-

uig[egg , tunc Auflriaci Beleii Gubernatoris.

Nobis

effe debebant, Fa nimirum pofteriores animadver-

fuppetunt in hoc negotio Epi(tola Huetii ad Comitem

fiones in Editione ann. 1753. quam publicam facimus,

de Aozig fegg , hujus Comitis refponfio, & Huetiiapud

defiderantur.. Ofcirantia cuidam tantum tribui poteft

Hannoniz Confilium in confecationem Requifitio; om-

manufcriptorum Codicum portionem hanc cum reli.

nia ad ann. 1716. ípectantia,

Occurrent hzc tria mo-

j

quis impreffam non fuiffe. Extant ibidem igitur ani.

numenta ad novi Supplementi frontem cüm reliquis

ln

madverfiones, r. füper Conftitutione Joannis XXII.

teftimoniis in favorem O

De Confuetudine, in qua ftatuitur poteftatis plenitudi-

ibidem collegimus.

perum Van Efpenii quaze non

IV. Addita funt

l

nem in Papa refidere, omnemque Epifcoporum aucto-

his Animadverfionibus &ägmenta

ritatem ex eo fonte derivari; 2.(uper Extravaganti qu&e

quedam pro Juris Corpore, & pro Commentario ig

Gratianum,

ufui in Gallia recepto locum prabuit, non expedien-

di Bullas nifi folutis Annatis; 3. fuper Bulla Uzam San-

Fragmentum primum obligationem fpectat, Aqua fe

&am , in qua Bonifacius VIII. ftatuit, definit pronun-

olim Romana peculiaris Ecclefia obítriétam cenfebat,

tiatque * gladios in Ecclefia duos effe, ípiritalem &

ut Canones & regulas di(ciplinae fervaret.

» temporalem , utrumque fub Ecclefiaítica Poteftare....

Alterum ad controverfiam refertur, quae vehemen-

LE

auctoritatem temporalem fube(fe Poteftati fpiritali

ter po(tremis his annis Gallorum ingenia exercuit; vi-

ä

»

qua& eam judicat, qua una privilegio gaudet, ut non

delicet an Decretum 224i8i perfonalts juris , (eu citatio

L

niüi a Deo judicetur... non aliter hoc in capite cre:

perfonalis Ecclefiaftici apud Judicem fecum afferat in-

,

,

di poffe, quin incidatur in herefim Manetis , &c.

.

terdictum ab ejus functionum exercitatione.

4. fuper Extravaganti

Dotfa qua fatis aptas ad Divina

Van Efpenius ita diítinguit: aut hec ciratio nititur

Officia (anctiones continet; . fuper Extravaganti Ex

accufatione criminis cujus fola füfpicio juridica ( quam

üperue quae Commendarum abufum abolet; 6. fuper

períonalis ad ftatam diem in jus vocatio ut certam po-

nit) Ecclefiafticum infamem reddit ; aut de levium tan-

Extravaganti Po//ulaffi , quae Papse certam quautitatem

proventuum.Beneficiorum vacantium, & ad certum

tum deli&torum fufpicione agitur, qua ejufmodi infa-

miam fecum non afferunt,

tempus adjudicat; 7. fuper Extravaganti Aatzo re&fa ad

In prima facti fpecie Eccle-

Beguinarum fuppreffionem; 8. fuper Extravaganti as

fiafticus perfonaliter in jus accitus a fuis functionibus

abítinere debet; non item in altera,

Ele&lionis , qua Parifienfis cujufdam Doctoris (enten-

tiam damnat fuper confeffionum nullitate qua fine Pa-

Huic fra&mento fübditur aliud quod explicationem

1-

l

rochorum venia apud Religiofos Mendicantes editae

continet cujufdam Canonicis fuper Jurifdictionis Patri-

fuerint.

archæ Conítaninopolis amplitudine.

Il. Alterius generis Animadvcrüoncs funt fuper jure

ARTI-

102

ViTA D, VawN ÉEsrpEN.

AR T-EFG-U-EABS VJTTE

xellas profe&us,cum D. Zan de Haegen Brabantiæ

Cancellario collationem obtinuit,

Haud laborandum

De Tva&latu de Poiq/inte Ecclefíaftica 289' politica feu ci-

Efpenio füit, ut eum de fua innocentia convinceret,

certumque faceret id-negotii prorfüs ab opinionum ul-

vili invebus ad Religionem [pe&tantabus.

tra montes obtinentium fautoribus agitari, qui Inter-

Bruxellenfis Interuuntius, bujus Tva&latus occafione,

nuntii Jurifdictionem protendere, ejufque contentio-

iolefiias excitat 12 Efpeuium.

nibus favere vellent.

Brabantie Cancellarius, factis

probe perfpectis, cumulatum jus tribuit Van Efpenio,

Ractatus de quo agitur'hoc loco, eft eorum unus

teftatus ea de re non amplius queftionem fore; eum

I.T

quos Van Efpenius ad Lectiones hebdomada-

libere poffe inchoatas Lectiones profequi; in iis qua

fcripferat, nihil effe quod Regii Confilii Membris dif-

rum fex in Lovanii publicis Scholis dictabat, Eum di-

&are ccepit menfe Julio ann. 1718. jamque inter alia id

pliceret, eique, quo femper ufüs erat, ipfius preefi-

Ita novus hic in Doétorem no-

explicuerat quod Epifcoporum poteítatem fpectat,

dium adimere poffet,

quodque ei curn Papa. poteítate commune eít, cum,

ftrum Adverfariorum impetus pudori tantum ipfis at-

forte luxato pede, per hebdomadas plures in cubiculo

que ignominiee fuit (4).

Suum reapfíe 'Tractatum re-

detentus Tra&tatum intermittere coactus fuit, impedi-

petit E(penius, & in Capite VI, propofitiones feptem

tufque id, ut promiferat, explicare quod peculiariter

purgavit quee denuntiate fuerant.

Internuntius porro Rectoris D

elveaux de fuis clon-

Papam afficit, Primatus caufa.

In his circumftantiis, occulti quidam & male anima-

tentionibus folicitudinem fine compenfatione relinquere

noluit. Cum forte vacaffet paulo poft locus in Facul-

ti delatores Van. E(penium apud Bruxellenfem Inter-

nuntium accufarunt, qui fuis in Lectionibus principia

rate ftri&ta Theologice Lovanii, Minifter hic Italus nihil

auctoritati Papsee contraria dictaffat. — Haud cunctatus

neglexit , quo fibi devin&tum hominem ad eam fedem

Internuntius D. N. Delveaux '"Theologie Doctorem,

nominandum curaret; & hoc ipfo confilio Lovanium

i t ER Ea a r

tunc Univerfitatis Re£torem per Litteras adigere cona-

mifit familiarium unum, qui ibidem confiíteret, quo-

ad ejus vota, quod re ipíà contigit, perficerenrur. No-

tus eft, ut füper propofitionibus pluribus fibi denun

ä

tiatis ranquam a Van Efpenio dictatis inquireret, De-

vum hoc beneficium magis magi(que Delvoxium ad-

veaux cui caufze füberant, utfe Internuntio officiofum

dixit Inrernuntii partibus, cui ut morem gereret, Sep-

praberet, haud neglexit juffa facere. Affumptionis

tembri menfe ann. 1725. Pro-Rectoris titulo, perinde

die, Augufti 15. fe ipfe contulit Efpenii domum, ubi

aberrans a regulis ac ftudio partium abreptus novas ia

eum adhucluxationis incommoda detinebant, monito.

Efpenium perquifitiones aggreffus e(t, (üper ejus cele-

que de I[nternuntii mandatis propofitiones fignificavit,

bri Confultatione, nora Epz/folavis Refponfi. nomine

pro D. Steeubovern , Ultrajectenfis: Archiepifcopi Con-

fuper quibus, ajebat, ad Inquifitiones incumbere co:

gebatur.

Suam füper iis propofitionibus mentem ita

fecratione, ^ Eum Van Efpenius fibi Judicem recufare

Van Efpenius aperuit, ut ipfi Delveaux irreprehenfibi-

coactus fuit; nec fibi temperavit, quin inter recufatio-

lem íe probaret.

Eum deinde juífit animadvertere,

nis cauías referret male affecti animi argumenta quae in

quam indignum foret in veterem Univerfitatis Docto-

eum ann, 1718. fuper negotio.de quo hactenus, exe-

rem & Profefforem tam levi caufà juridicum proceffum

ruerat.

Recu(atio hec Delvoxium adegir, ut ab in-

inftirui; fübdens fe, cum primum convaluitfet , quod

choatis perfecutionibus defifterer; qui tamen vindiétee

animo fe biennio.circiter poft focium addidit Doéto

propediem futurum fperabat, fuis le&ionibusinftiturum,

acturumque de Papa Primatu, & peculiaribus prero-

ribus Damen.& de Quareux ad interrogatoria qua Vaa

E(penium fübire. .libuir, .Mechlinienfis Archiepifcopi

gativis, quaead eumdem proinde fpectant, ita quidem,

ut neminem non convinceret in fua ipfius doctrina ni-

jufTa , (üper Alexandri VIT. Formulario, fuperque Bulla

hil e(fe non accuratum & ad Juris apices elaboratum,

Unigenitus; qua de re alibi redibit (ermo.

. 1d unum fupereft, ut noftrum propterea mcerorem

ZEquitati confonze fienificationes he non impedie-

runt, quin De/veaux Univerfitatis Promotori manda-

teftemur, quod mifere poriffimum, quas perfpeximus,

cavillationes in caufa fünr, ut defit rei publicae gravis

ret, ut juridicas perquifitiones ab Internuntio pre

Ícriptas ederet , quamvis ejus Minifiri juífa laderent

"T raétatus quem Efpenius ad calcem ufque nec diétaffe,

nec concinnafTe videtur.

In manu fcripto quidem ex-

aperte Rectoris Univerfitatis jura, cujus Jurifdiétio ab

Internuntiis omnino non pendet.

Haud faàtis habuit

emplari nihil aliud invenimus quam peculiares quaeítio-

Delveaux ita füam Rectoralem Turifdictionem deprime-

.nes quas jam dictaverat, bujus Traétatus adumbratio-

re, pravaricatus praterea eft in füo Minilterio, per-

^nem, & pretioía quafi ceementa e quibus jufte molis

ficiens, ut, que in ipfius Tribunali peracte fuerant,

.opus extruendum erat ; & quoniam argumentum hoc

in fingulos dies magis necellarium & gravius evadit,

inquifitiones ad Internuntium mitterentur ; licet, in

ejufmodi quidem cafibus, ante definitivam Sententiam

noítrum eífe duximus in publicam lucem emittere,

quidquid frapmentorum in bancr

em nancifci potuimus.

eas Jus occultas manere velit, & [udici tantum ejufque

]

Officiariis innotefcere,

Si minus Opus füis omnibus numeris expletum eft, id

certe poteft folatio.effe, illudomnino incorruptum, &

quod ex Artificis manu prodiit, .praíto effe. Monea-

Fan E[peso Regimen p?æþdio e/ï

mus tamen, oporter, Van Efpenium ibidem ex Z'ar-

II. Internuntius qui nihil aliud in animo habebat,

clai, Richerii, & Antonii de Domimis Operibus fua ex-

quam ut fuas facultates amplificaret, (e formidandum

cerpta delibantem haud omnino cenferi omnia horum

Auctorum, & pracfertim poftremi f2nfa adoptafle, Is

obtruderet, &quidquid Efpenius in fuis operibus plu-

ribus contraarrogata ultra monrtes jura fcripferat, ulcif

unum fibi jus effe credidit, ut ex iis principia collige-

ceretur, eas perquifitiones Vindobonam mifit , aut mit-

. ret, qua ipfe fibi füo in Tractatu explicanda & evol-

tendas curavit , ut Imperatori fignificarentur.

Eas

venda fumebat,

Vindobonenfis Aula ad Regium Bruxellenfe Confilium

remifit, ac Van Efpenius in gravi difcrimine ver(atus

- (a) Vide Van Efpenii, die 2. O&obriä ann, 1725. ad D. Vat

der Haagen. Epiftolam: Monumenzum . Apologericum pro urifcon-

efTet, nifi Divini Numinis beneficio füb idem tempus

fultis, qui fe ab Ulzrajecteufis Ecclefie juribus ffare profe[J funt,

prifting valetudini reftitutus ad füam ipfius defenfionem

n.XIX. Motiva recufationis contra D. Delveaux , imenfe Septem-

agere, occultafque & calumniofas quibus impetebatur

bri ann. 1

715. &c ]Mo':i-.m hac in manu fcripto Codicg reman-

accu(ationes diluere potuiffet. Ergo Doctor hic Dru feunr.

ARTI-

103

LiszR lll AgTICULUSIX.

:

ARTICULUS I X.

zionem , fabdit Efpenius , quam letus complurium fuffra-

gio £? experientia probatam &2 confivmatam video. Oc-

J bg/?s "Auimadver[iomilus flipate fuper. Principum. Po-

currunt hae Van E(penii Declarationes due ad Scripti

pulorumque communibus & peculiaribus quoad

frontem quod approbat & adoptat; quodque ita corm-

San&os Libros officüis.

mendat, noftris ut laudibus non indigeat.

E

E

Super Sacre Scripture le&ione, vulgavi lingua,

[

Hujus Operis ziotio a. Pan

T

4

]

€9 adoptionem exbilita.

B*fpmio per a'pprobationef/i?

Fan Efpenii fenja.

Pus cujus Titulum exhibuimus, non elucubravit

II. Unum monebimus per Efpenianam hujus Operis

I.O

adoptionem non modo ipfius Operis meritum, fed etiam

g

quidem Efpenius, approbavit tamen adoptavit-

que, ea fane ratione, ut redderet fibi proprium, fuif-

Dottoris noítri de Ecclefie Doctrina & mente füper

:

que reliquis Operibus additum cuperet; quod impulit

hoc praecipuo capite folicitudinem exhiberi. Suam fu-

ad dandam operam, ut novi Supplementi editioni ad-

per hac re mentem aperuit in pluribus Operum füo-

deretur (4).

Eft illud Lovanienfium quorumdam ex

rum locis. At nullibi plenius frmiufque quam in Epi-

Bol

ejus amicis intimis Theologorum folicitudinis fructus,

ítola ad D. de Langle Bononienfem in Picardia Epií(co-

l

qui eo fpectanre elaboratum ipfius examini penitus fuüb-

pum die 16, Martii ann. 1722. loquens de Propofitio-

diderunt, & quem ejus ufum fieri deceret, ejufdem

nibus fuper facree Scripturee le&tione damnatis in Bulla

judicio reliquerunt.

Efpenius fedulo ponuderatum non

Unigenitus.

* Perfuafum mihi eft, inquit, eas dam-

fine fingularibus laudibus approbavit tanquam conti-

)5

nari non

otuiffe, quin fimul. precipuum gravi(li-

i

di

nens publici quoad Sacras Litteras S'uris Compendium;

)

mumque

(ciplinee caput everteretur, quod tanquam

eoque magis eodem tempore optandum cenfuit, ut

de 9'wre Ecclefiaflico Divino (pe&tari debet, & quin

prelis commitreretur, quod nullus Auctor, quantum

tolleretur de medio libertas quam Chriftus Dominus

ipfe quidem memoria teneret , executus Opus eju(mo-

25

nobis promeruit,

Praterea certum habeo, pergit,

di aggre(Tu(ve effet. Subdit Scriptum hoc, graviffimis

??

Buliam in hoc negotio cum pluribus Tridentini Con-

w* ww I

?»

cilii Decretis que maximi momenti funt, omnino.

ceteroquin ratiocinationibus nixum , non redolere nifi

religionis & obfervantia erga Sacrorum Codicum ma-

L]

pugnare, & praterea, quod fane animadverfione

PA)

jeftatem, Ecclefia(ticamque & civilem auctoritatem fenfa

dignum eft, precipuis Sacre Liturgia ritibus adver-

parum communia; quod, iaquit,Efpeaius, mirum videri

23

fari; ab Apoítolicis enim remporibus ad hzec u(que

& £5 "P w

??

nondebet, cumineo nihil nifi eSacreeScripture, Con-

viguit in Ecclefia religiofefervatus mos, ut nunquam

-

ciliorum, Patrum aliorumque Ecclefia(ticorum monu.

»

Divina Myfteria celebrarentur, quin prius aliquid e

PT

??

mentorum auétorirate dicatur, & - quacumque ibidem

Sacris Litteris populo legeretur, quod ei revocaret

proponuntur effata, non modo folidis rationibus robo

)55

in animum conditiones & leges aeterni novique fce-

??

rentur, verum etiam adhibitis omnibus temperamentis

deris quod fua cum Ecclefia (ane Servator inire vo-

li

exhibeantur, quae prudentia & moderatio infpirare

59

luit, fuoque fanguine ipíe obfignavit,

poffünt, quemadmodum f(atis ex animadverfionibus

* Lovanienfes veteres Doctores noftri, pro(eqüitur

]

conítat, que Thefes fingulas comitantur: u£ equidem

53

Van Efpenius, haud ii quidem ad hoc aufum operam

flatuam, pergit Efpenius, Seriptum: boc. publica. luce

233

contuliffent, quos Ecclefia , deplorandze Lutheri hae-

digniffiimum e[Je , Ecclefieque uon apprime utile e[fe uon

??

refeostempore, tanquam pracipuos catholicae Fidei

Id

polJe s; atque adeo futurum . put.im, ut illud mnagnus om-.

?9

defenfores fpe&tabat; at iidem T'heologi tum tem-

niutn bonovum doctorumque. Theologorum , omuum Ca-

,)

poris, non fine peculiari facultate, egregias bibliorum

pl

la

nogiflavum , ommiumque rc&le fentientium virovum plau-

)

verfiones duas unam Gallice, Flandrice alteram edide-

fus excipiat.

Approbatio hezc data eft Lovanii , die 6,

33

runt;.e quorum Operum duorum Praefationibus

lNovembris ann, 1720.

compertum fit magnam potiffimum utilitatem quam

- Quam Efpenius animo imbiberat, hujus Operis exifti-

in

de fidelis percipere pote(t, propofitam fuiffe.

"

matio non eum paffa eft in hac primaapprobatione con-

* Haud melius profecto Bulla hec ab iis magni no-

fiflere. Edidit quamprimum alteram, ut illud adopta:

»)

minis viris (/) habita fuiffet, qui ann. 1569. Regis

l

X

ret, fibique proprium faceret, in votis fibi effe fignifi-

»

(Philippi 1l.) juffu, prohibitorum Librorum [ndi-

cans, ut fuis Operibus c

ris adderetur,

Hujus rei

»

(!d

cem contexuerunr qui curm Belgii legibus & coníue«

precipuas affert rationes

; prima eft, ut Belgii

23

tudinibus cohareret, quandoquidem in Exeinplari

55

indicis Romani, Pio IV. Summo Pontifice maadan-

lis

'Theologi ibidem invenire po(lint, inquit, adjwmenta

facilia, quibus eam triftem €7 periculofam conteflationem

»

te editi, füuam operam collocantes, ex Regulis decem

x

99

il,

fimiant, que& videtur inter eos adbuc fubfifleve , fupev Sa

quae in eo continentur, quatuor rantum adoptarunt,

er& Scriptura leclioue lingua vernacula, pevcipiantque,

?5

reliquis fex coníulto pratermi(fis, inter quas-erat

T

33

Hic Aucto-

$,

quautum interfit [uas eo curas quemque conferre, ut in

quarta fuper Sacra Scripturae lectione.

dies jucundius vebementiufque Clerus ad Sacrarum Litte:

,?9

rum noftrorum Index per peculiare Edictum Regis

jd

»

varut ffudium accendatur , &7. populus bos Santlos Li-

Catholici Philippi 1l. follemnem in modum approba-

bros obfervantia profequatur , iifdemque utiliter legendis

»

tum fuit, ju(fo univerfo Belgio ad eum (econformare

d

?5

li

a[fuefcat. — Ratio altera propter quam optabat Efpenius

(c).

Id equidem oftendi fufius in Tratftatu De Pro-

id Operis in fuorum Operum colle&tione publici juris

»)

mulgatioue Legum &c, & Placito Regio €gc, Parte

2

fieri, erat, ajebat, «t. Studentes &g Do&ores in. Sfure,

?5

IV. Cap. 2. $. 3. typis edito ann. 1712. (ann. ante

iffl

eque ac Magiffvatus fibi taudem pev [uadere po[Jent. Divi-

PL

Conílitutionem.) | Cererum nullibi adhuc vidi 7z-

[

narum Scripturavum fcientiam nou [olum ad Religionem

LE

dicem nomanum cum (uis decem Regulis hactenus in

"

vitamque Chriflianam nece[Jariam eJJe ,. vevum etzam ap-

99

Delgio, fervatis confuetisformis, enuntiatum fuiffe.

jl

prime conferre ad eos in fua profe[frone dirigendos, efficien -

?»

A V, G, pergit Efpenius, his animadverfionibus

dumque, ut omuibus ejus officiis digne g accurate fungan-

79

veniam peto.

Me cohibere non potui

uin eas exee

k

tuy.. dd uimirum, proíequitur Do&tor nofter, magzi

»

rerem, animo reputans indignam qu

o

rumdam ho-

/nt

nominis "dvocatus proponeve non dubitavit in Tbefibus in

H

(0!l

minum agendi rationem, quog prieresenies Roma-

UM

publicis Scbolis noflris ante anuos propugnuatis, inquiens

pracipsum Caufidici ipfius &? Zuri[conjulti fl'udium in

(5) Eratex horum numero Ariäs Montanus,

&

1

en

j

Sacris Libris ponendum e[Je ( etiam in foro & praxi pri-

(c) Contenditur Edictum Philippi If. de quo hoc loco Van Ef

penius, numquam a Regionis Tribunalibus ordinariis receptum

mas partes effe Sanctarum Scripturarum ) 5 quam ZAJJer-

fuiffe, fed ab eo tantum quod tum quidem Confilium Crurum viro-

ru'r; appellabatur,

.(4) II Pert, N, XIV. ;

» ni

ViTA D. Vay EsvPEN.

164

» niIndicis, noveeque Büilæ Relgulam IV. non pudet

venia, quibus, ajebat

*

, in id facultas conce(fa fuerat.

Mandatum hoc firmavi

t celebris Epiftola Paftoralis diei

» per blafphemiam ab adeo falutari, cujufmodi Sacro-

In ea Prazeful lectio-

12. Octobris anni fequentis 1692.

, rum Librorum eft, leä;tione Dei populum avocate, »

nem hanc exhibebat veluti tum quoque

periculofam,

Conteflationum origo &2 þïogrmpts iy Belgio fuper Sa-

cum Auétores appro

bati 9? Catbolici Verfiones edide-

rant. Haec epochacontroverfie fuit,

cui tandem finem

cre Seripture leélioue, vulgari (ingua..

Qui

imponi Van Efpenius tad vehementer optabat.

Saeram Scripturam vulgari lingua lectam nolebant, una

lIL AMotivaþ hac ipfa paucis retulit Van Efpenius in

fua celebri diei 1 j. Maji ann, 1727. fuper Bulla Uzige-

Indicis Regula IV, nitebantur, que prater quam quo

omnino pendebat a caufis, que non amplius vigebant

zitus Declaratione in qua nimirum enuntiat fe non

er-

poffe hanc Bullam recipere, interaliascaufas, * quia

numquam in Belgio firmata, fed potius expreflis v

bis utriufque Poteffatis auctoritate rejecta fuerat.

I

, velle videtur contra omnium fzeculorum traditionem,

» cum gravi animarum detrimento, magnoque Here-

nimirum teftantem au

divimus Van Efpenium, qui i

ipfum preterea probavit in peculiari Confültationediei

» ticorum fcandalo, Sacras Scripturas e Fidelium ma-

, nibusextorquere. -

28. Juliian

. 1717. qua occurrer in novo Supplemento

l Part. 2. X X,

Varia haec Efpenii loca huc conferenda duximus, ut

ejus fuper hoc gravi argumento doctrinam Leétor uno

4

qua

(i intuitu perciperet. " His addere aggredimur ejus

Beweditli XIF. ad Indicis Regulam 1P. 4dditio.

conte(ítationis hiftoriam, conteftationis, inquam, quam

IV. Erat ergo pravaricatio ; quoad Prafulem de

Doétor nofter triffem £? perniciojam appellat , füper

Sacre Scriprureleétione, vulgarilingua, quaeque tum

Pracipiano, ejufque Theologos, eam Regulam, tam-

quam Legem fümmo jure fervandam revindicare; ac

l

quoque Lovanii Theologos in contrarias partes trahe-

bat, cum ipfe ann. 1726. T'helés que nos in prafentia

nova eflet, multoque minus toleranda preevaricatio ,

Controverfia hzc in Belgio qui

eam hoc tempore tueri velle, poftquam Sanéta Sedes

detinent, approbabat.

dem proprie ann. tantum !

690, cum Épiícopatu Pree-

ipfa e re efTe judicavit, ut ei per gravem additionem

Benedicti XIV. nomine Junii die 13. ann. 1757. adhi-

fulis de Precipiazo ortum habuerat. Ad illud u(que

bitàm vis omnis &robur adimeretur.

tempus Lovanienfes Theologi, & Be

lgici Cleri Cor-

Ea proftat pag.

6. novz Editionis Jzdicis Librorutmn probibitorum €9'c.

pus unanimi fententia ut liratem lectionis Sacre Scriptu-

ra in vernaculam linguam tranlatae docuerant, Fideles

Roma eodem tempore, his ipfis verbis concepta:

Quod fi bujufimodi Bibliorum verfioues vulgari lingua

a quibus confülebantur, ad ejus ufum hortari fuerant,

ifdesque ipfi per elaboratas verfiones ad id adjumen-

juerint ab J4poffolica Sede approbate , aut edit& cum

annotationibus defumpeis ex — $.. Ecclefie Patribus,

ta fappeditaverant. Adhanc lectionem, utfummum,

fiihil aliud quam Parochi aut Confeffarii venia require-

vel ex dotlis Catbolicifque viris, CONCEDUNTUR.

« Urinam vero (ut concinemus Efpenio, dum fuam

batur. Ibidem Novi Teftamenti Montium celebris ver-

fio jam omnium manibus tenebatur,

Ejus lectionem

'Thefium approbationem abíolvit, quibus argumen-

979

tum hujus Articuliconrinetur) id Operis, poft hanc

commendaverat Steyaertius, quippe quam fine alio

Commaeutario ad ip(am Epiftolaruin S. Pauli intelleetio:

SS. Libros legendi conceffionem ; in publicam lucem

Mechlinienfe Parlamenrum

»

emiflum ad I[Zvan

nem fatis effejudicaret (4 ).

gelici verbi propagatiogem & plo-

fup

preffit vetuitque e

xecutionem Decreti Romane in-

»

riam conferat, ,,

Nobis iu manus veniunt, dum Opus hoc fub przlo

uií

iionis diei 20. Aprili ann. 1668. quod eam prohi-

bebat (5), ]efuite [olum & eorum alleclae qui non-

eft, Sacra Scriptarae Thefes, in'Trevirenfi Univerfita-

te , die 6. Septembris proxime elapfi (ann. 1765.) a

dum proprie Lovanienfis Univerfitatis Corpus fubie-

rant, fanéto huic ufüi apertum bellum indixerant. Ste-

D. Helligg , (ab D. Oebrnbs, Sacra Scripture ProfetTo-

ris Prafidentia publice propugnaue. — Ad harum The-

ya

ertius ipfe; cum eum impugnare ccpit (c), fuüam

faltem o

bíervantiam erga antiquitatis fuper hoc articulo

fium calcem extat Suítinentis ad Condi(cipulos fermo,

ut eos ad Sanctorum Librorum ftudium invitet, — In

doctrinam & difciplinam profiteri coactus fuit, fuis in

"Apborifimis docens (d) olim Deiv

erbumaquovis indif-

hoc fermone, qui paginas quatuorin 4. complectitur,

actantum abfui[fe ut

noftro quidem judicio fe produnt eadem cencinnatas,

criminarim e populo lectum fuiffe ;

eadem methodus eadem

ejufinodi le£io vetit

acuipiau eft , ut adeam potius Epif-

principia atque in Opere

ebemieuter , itaque coucitatis jermonit-

quod Van Efpenius ado

t Ejus excerptum gd fi-

copi gemiuem mnou v

bus bortaventur , wut prima ip[a

froute nom utilem modo,

nem hujus Opgris corhperietur,

féd ommino uec

efariam proponere viderentur. - Eum ta-

ARTICUL'US X,

men non impediit confeffio h

ec, quin, menfe Novem-

bridnn. 1690. aliquot folum poftmenfibus, quam Pre-

ful de Precipiauo poffeffionem inierat, una cum Patre

*

De alz'quibz)s dubiis Operibus omiffis in Supplemento ad

Harney (qui, utille, volebat Jefuitis. fequi, qui fub

variaj Colleéliones Operum Fan Efpem'i.

novo Praíule, prope dixerim, omnipotentes evafe-

$.

L

rant) fe fuoram Confratrum denuntiatorem , fuper

uz(tione de Sacrae Scriptura lectione, vulgari lingua,

Ílatueret,

Articuli v8. & 19, ex 42. denuntiatis expri-

Motivum Juris pro R. D. Paftore ( H. Zan de Neffc)

& /Edituis Ecclefie Parochialis S. Joannis in Molem-

mebant Lovanienfis Scholae vetera fenfa fuper hoc

mento, tametfi non fine omnibus

beca, & S. Catharinz in Urbe Bruxellenfi, Refzri-

ínagni ponderis argu

bentibus coatra RR. PP, Guardianum & Priores qua-

circumfpectionibus ;

quas poftulare poterat temporum

ratio,

Denuntiationem

hanc fecutum eft novi Archi-

tuor Ordinum Mendicantium ejuídem Utbis fup-

epiícopi Decretum . Ja

nuarii die 9. ann. 1691. datum,

plicantes.

néquis Sacras Litteras vul.

quod univerfim prohibebat ,

abíque eorum expretfa

Super Pargcbia?z'lms Sluribus quoad funera.

gari fermbqe expofitas legeret;

(5 (

(a) Steyaertio prop. Diff. Tom.

1I. Part. VI. p. 17.

thz'onum [77(0/712]12

qua permoven"t, ut O[)zyuvboc Fan

n hoc diei 10, Julii ann. 1668. in Difficulta-

Efpeno tribuatur.

(5) Vide Arreftui

ertio, V. Part, pag. 36.

tibus propofitis Steya

. €e) Has Steyaertii

füper hoc effato , ut & füper aliis pluribus

Lura.facerent, ut Opushoc Van E-(þen'io tribue-

aberrationes "acriter impupnavit Arnoldus in IV.

L p

D. fficultatum Parte.

öþ V. —fu.a-flun.:

retur; principiorum, quze ibidem leguntur ex-

pofira, cum ceterorum ejus Scriptorum principiis co-

(.d ) .Part, 2. Difp. 13. 9. 3.

haren-

105

Lisrn H AnTICULUS X,

heerentia & confenfio hanc opinionem confirmat; eam-

ftitutam pracifionem reiicientes audias. Pofterior hie

dem roborat ufus conftans, cuiinfiftebat D. 7722 de Ne[fe,

articulus, ut liquet, unus eft, fuper quo temporalis

ut in ejufmodi omnibus fibi (übortis negotiis hujus Ca-

Poteftas in Belgio fuam Turi(di&tionem exercere con-

nonifta calamumadhiberet, — Afferri denique quodam-

tendit ; prorfufque integrum Ecclefiafticis Judicibus

modo poffet ipfa au&toritas Ven Efpenii, quiillud ap-

Petitorium relinquit.

Quia tamen Ecclefiaítica Tribu-

ellat, proríus ut proprii fcetus appellari folent, Ti-

nalia, Zergbefii Praefulis tempore haud comparata vi-

tulo VIlI. "Fractatus De S'ure Ecclefiaftico Belgico , de

debantur, utfalfis Religioforum Mendicantium con-

quofíupra ( ArtIII.) verbafecimus, — A fingulis tamen

tentionibus faverent, hi quidem in fuo contra D, Van

hujus Scripti locutionibus, fingulifque verborum cir-

de Ne[je litigio afferuerunt caufas ad Ecclefiafticam fe-

ulturam fpectantes a Saecularibus 'Tribunalibus , non

cuitionibus, tanquam Efpenianis ftare non auderemus;

earum plures alienam manum prafeferre videntur; nec

folum quoad Poffefforium, verum etiam quoad Perito-

mirum fuerit, D. 7az de Ne[fé, in cujus gratiam elu-

rium judicari debere. Auctor Motivi j'uris hoc para-

cubratum fuerat, & a quo apud Supremum Brabantice

doxur refellit, pluribus auctoritatibus probans Eccle-

Coníilium proprio nomine proferendum erat, (iree il-

fiaiticarum caufarum cognitionem, inquarum numero

lud incudi ali'cubi'fubdcre volui(Te.

ponendzfünt, quz religiofas exequiarum caeremonias

afficiunr, quoad Petitorium, ex communi jure 89* quo-

Regulavium in facularetn. Clerum . aufa.

tidiaua praxi , privative ad Ecclefiafticum Judicem per-

tinere; unumque

3

Poj]?j]briz(m ad S«ecularia Tribunalia

IL. Quaflionis qua in eo pertra&tatur, peculiare ar-

deferri poffe, («

gumentum ipfum non fpectat, nifi portionem quam-

Oftenditur deinde in hocipfo Opere, Defunctorum

dam ejus magna controverfiae, qua antetam longum

haeredes communi jure debere exequias in Parochiali

tempus inter Religiofos Mendicantes & Pafítores (ecu-

Ecclefia celebrandascurare, tum quoque cum Defuncti

lares fervet, e quibus Hierarchize fecundus Ordo eoa-

ipfi fibi fepulturam in aliqua Religioforum Mendican-

lefcit; videlicet Parochorum jus, ad Parochianorum

uum Ecclefia elegerunt ; hunc peculiariter anteomnem

Szcularis Cle-

fepulturas & caremonias quod attinet.

memoriam efTe Parceciae Sanctae Catharinee Bruxellenfis

?

riignorantia & corruptio, quibus fculis Mendicantes

ufüm 5 & eum quidem 7uf?wr2, laudabilerm, $5. Cano-

Ordines inílituti fuerunt, Summis Pontificibus locum

gibus confentaneum , pluvibufgue Ecclefraflicorum t9 fie-

prebuerunt , quemadmodum FPFleurius animadvertit,

cularium — Tribunalium deciftonibus coufivtmatum ; hoc

ut iis ad S. Mini(terii exercitationem privilegia conce-

e(Te primitivum C? natuvale Parocbialiutn omuium Ec-

derent, qua Ordinariorum juribus officiebant, quaeque

clefiarum u55 ilud eas otzzes pretiofe cuffodiffe ; concor-

tolerari non poterant, nifi quamdiu & quatenus ea cir-

data & conventiones peculiares mhil incommodi ei at-

cumítantiae

uodammodo . neceffaria reddebant.

At

tuliffe; Summos Pontificesin privilegiis, quae Relioio-

femel conceffa privilegia hec haud facile revocari po-

fis Mendicantibus concefferunt, haud cenferi Parochia-

tuerunt. Immo veroReligiofi Mendicantes, quiinitio

liüm Ecclefiarum juribus deroga(fe, praíertim cum ea

EE

quidem non alia de caufa ad S. Minifterium acciti fue-

perimmemorabilem pofletIionern confirmabantur ; (al-

rant, quam ut Paftoribus ordinariis opitularentur, eo-

tem ea privilegia peculiariter in Belgio a Principibusea

rumque impotentiam fupplerent, aufi deinde funt ope-

folum conditione approbata fuiffe, ut eorum Subdito-

.

ram dare, utea privilegia tamquam jüs ordinarium ob

rum, &perregionem Ecclefiarum juribus nullum de-

truderent, & fe in Paftorum locum ad graviorum eo-

trimentum afferrent; & Religioforum Mendicantium

rumdem functionum bene multas fufficerent.

Roma-

contentionem , qui privilegiorum aliaramve caufarum

norum Pontificum plures, ex iifdem Religiofis Ordi-

e

fpecie fibi Parochiaitum Ecclefiarum jus arrogare vo-

nibus fere educti his ufürpationibus faverunt , eaíque ad

lebant, Ecclefiafticae difciplinze ac Princip

um l:gibus

longe maximum boni animarum & hierarchici regimi-

&que atque ipforum Inftituto contrariam effe.

nis detriméntum amplifica,runt.

Motivum hoc excipiunt Appendices duz. — Often-

Ecclefig Galliarum & Belgii

fortaffe 'per univerfam

j

ditur in prima, ex Ecclefize mente ac regulis, Chrifti

Catholicam Ecclefiam ceterarum acerrime hujus abufus

fidelium corpora fepultura danda eflIe ea funebri pom-

progreffui obftiterunt, earumque folicirudini Suprema

pa, qu& corum conditioni reípondeat; id effe in De-

h

ibidem au&toritas, & Saecularis Juftitie "T'ribunalia ob-

functi heredibus pietatis & juflitie fimul officium ; &

3

fecundarunt, Quietiam inter Epifcopos fuperiore fz-

ut fupertlitionis & avaritig effe&ta vitentur, hanc pom-

culo,preftiterunt , eam fibi legem flatuerunt, ut fuam

am non eorum arbitrio relinquendam cífe, (ed ad ea,

j«

ipforum, fuorumque cooperatorum auctoritatem füper

dam.

que in Dicecefeon Ritualibus pra(cripta funt, exigen-

hoc capitefartam tectam fervarent, Nemo neícit, quid

egerint boc in genere D. de Gordrin. Archiepifcopus

Appendix altera, Differtationis titulo, exponit, quid

Senonenfis, & D. rzoldus Epifcopus Andegavenfis,

intelligi debeat per fusereavum . oblationum. quartam,

D. Alphonfus de Zergbes , qui Mechlinienfis Archiepif-

quam Caput XIIL Seffionis 25. Tridentini Concilii,

jj

copus erat, tempore litigii D. Van de JVeffe contra Re-

de Reformatione , Parochialibus Ecclefiis refervzt,

ligiofos Mendicantes, laudatorum Prafulum veftipia

Cum fepultura in extraneis Capellis fit, in ea oftendi-

premereconatus e(t.— Iraqueab obluctationibus exemp-

tur Rituales Libros & confuetudinem , hujus Zuart

tus non fuit, quas ejus folicitudo non fübire non pote-

nomine, intelligere oblationum partem quartam, quae

rat in primis a [efüitis, qui omnium Religioforum ma-

fiunt ad exequiarum caremoniam in Ecclefiis a Parcecia

|

xime audacia & ambitione trabuntur, & aperto marte

diftinctis, eamque ab oblationibus non pendere, quae

hierarchicum regimen impetunt.

Parochiali Ecclefie fiunt ob usrersum Miffam , .quae

femper ibidem vel ante vel poft exequias celebranda

1

. Queflionum notio , qu& in boc Op?gre periraäïaiitzzr.*

eít. Citat Efpenius hanc pofteriorem DifTertationem

?o

tamquam Operis reliquam partem, in Titulo VIll. 'Tra-

IlI. Hujus Prefulis animi preeparationes dubio pro-

&tatus de Jure Ecclefiattico Belgico.

cul Bruxellarum . Religiofos Mendicantes adduxerunt ,

ut eo quidem tempore fuper temporalis auétoritatis

(a) Van Efpenius fufe pertra&tat quzftionem hance in fx;o Jure

Exclefraffico umiverfo, 111. parte, Tit. II. Cap. IV. ftatutifque ibi.

'tomperentia Syftema propugnarentei perquam oppo-

dem principiis iifdem , quz occurrunt in. Mozivo Juris , de quo

fitum , quod deinceps amplexi funt.

Hos nimirum

fermo eft, fübdit hoc tempore fizculares Judices non folurn de puro

(j

Religiofos paílim in praefentia contendentes Sacularia

Po[Jelfionis fa&o cognofcere, fed etiam exemitiare d* difcurere Pe-

"Tribunalia nullo de E:cclefiafticis nepotiis cognofcendi

fitorium , nempe jus in fe ipfo, zorum & integrum jus ipfum , ut

in confeeutionem judicent, cui poffeffio adjudicari debeat, ]ta ii

Ue'

jure pollere; & Petitorz ac Po[fforii diftin&tionem

quidem Peritorium examinant ,

4

tamquam fübrilem quamdam omniq

:X-

u;.fun"da;mentp dg-

fr-ugn':i,r—m».ï: (Ibid, n. JEXI

ft. Jsper. Pojfelforio sanzum pvo-

*

" *D,Van

' '—l/ita Fan Elpen.

Io6

ViTA D. Vau ESsPEX,.

agendi ratio; & quam monftruofa eerumdem Regula-

D. .Vän de Neffe, /Edituique ejus Parcecia , qui ei-

demin caufa f& addiderant, cauíam ipíam vicerunt.

rium , & potiffimum Jefuitarum aufa novus hic Pre-

Occurrit Sententia in Colle

ful propugnaverit, fuaque au&torirate munierit, Vide

&ione Libellorum Braban-

tiz, (4)

peculiariter z. /7. $.2.

Quicquid hactenus diximus , fatis probat quaftio-

D.de Pmcipz'a):o faäet Regularium aufis

num pondus, quz pertra&tantur in 7Motivo J'urit quod

huic Articulo locum prabuir, Vifümeft tamen Opus

IV, Haud hoc judicium tamen Religioforum Men-

hocinferendum Supplemento ad Collectiones Operum

dicantium, & in primis Jefuitarum aufa cohibuit; qui-

Van Efpenii, tum quia non omnino conflat ejus calami

bus potius majorem quam unquam antea vim addidit

fcetum eíle, quamvis id íatis graves conjecturae fua-

deant, tum quia, cum principia ibidem flatuta com-

apertus favor, quem novus Mechlinienfis Archiepif-

copus ( Humbertus de Prec

ibiano, qui ann. 1690. Derg-

periantur in aliis ejus Operibus, & peculiariter in ejus

hefio fücceffir) Regularibus füpra Sarcularem fue Dice

j

Sture. Ecclefiaflico univerfo, non immerito timendum

cefis Clerum conceffit,

Praeful hic fuum fuper hoc arti-

fuiffe, ne Litrerarice reipublicae praegrave effet, idtradi

culo partium ftudium, ab ipfo Epifcopatus exordio , te-

quod ei jam pree manibus erat.

flatus eft, illudque folemnem in modum fignificavitin

Paftorali Epiftola O&tobris die 12. ann. 1692. accufans

$PL

o i - U —— u A o aE Pf r MM ss . CM . x M m -

in ea per füummam injuftitiam Seecularem Clerum odii

& oppofitionis ad fcandalum in Religiofos, eofque po-

Motivum S'urit, feu Defeufio Seminavii Leodii, & juris

tiffimum , qui , ait Paítoralis Epiftola , vehementius

DD. Proviforum contra facinus €? Libellos Zefui-

acerbiufque ab Hereticis impetuntur,

Ita nimirum

tarum duglicorum ejus Urbis.

Praful de Precipiano Jefuitas defignat. Sane Delgicus

Clerus femper odium oppofitionemque conítanrem

Queuam ad id Scripti fuevit opera Fan Efpenii,

prafetulit mon jam in horum Religioforum perfonam,

fedin eorumdoctrinam, ineorum antichriftiana mora-

L. A Uctor Supplementi ad Dictionarium Moreri (E-

dition. ann, 1735.) tam honorifice ob littera-

Iia placita, & in eorumdem ambitiofa molimina.

E Secularis Cleri Paftoribus D. Van de Neffe unus

rios labores notus in catalogo Scriptorum P. Quesnelli

extitit, qui maxime Religioforum aufis fubeffet; qua

ponit Opus cujus modo T'itulum exhibuimus, inquiens

tamen his haud e voto cefferunt. Nobis enim perfpe-

tamen Van E(ípenium ad hocScriptum fuam & ip(um

€&la funt Arreíta tria, quae is in eofdem obtinuit a Su-

operam contuliffe, ejufque verfionem Gallicam eidem

premo Brabantie Confilio, per quinque aut fex Epif-

P. Quesnello tribui ; quod videtur pro certo ponere

illud a Van Efp

copatus Prafülis de-Precipiano priores annos, Pri-

enio Latino fermone elaboratum , folu.m-

mum eít diei 6. Junii ann. 1691, contra Jefuitas con-

que a P. Q. Gallice redditum fuiffe,

Hanc nos quidem unam auctoritatem fuper genuino

tendentes e függeltu dicerein ejus Parcecia, invito ipfo

ac declarante fe velle ipfum per fe eo munere fungi.

hujus Operis Auctore detegere potuimus ; nec fieri prae-

terea potuit, ut nobis occurreret vel impreffum, vel

Alterum eft diei 6. Maji ann. 1695. in eoídem Religio-

fos id fibiarrogantes, ut claudefZiue Sanctum F'iaticum

manufcriptum Zotivum Zurir de quo agitur, Latina

Auíà hec non folum

lingua, quauna a Van Efpenio editum ponitur ; nobis

ad ejus Parochianos dcferrent,

Communi Juri & immemorabili pofI:

flioni, fed etiam

illud non nifi Gallicum fuppetit; quod in caufa fuit, ut

anae Sedis De-

ne videretur inferendum novo ad varias hujus DoGo-

expreffis interdictionibus per varia Rom

creta ()) in eos editis adverfabantur. Arreftum ter-

ris Operum Collectiones Supplemento, in quo placuit

tiumeft menfis Novembris ann, 1697. Editum fuit in

ea tantum Opera collocari, quae certi fumus ex ejus ca-

Bruxellenfium Capucinorum Guardianum, qui divinum

lamo prodiiffe, quaeque ad ejus defenfionem; ipfoque

moderatore concinnata fünt.

verbum in Ecclefia Parochiali San&tee Catharinae a fuo-

rum Religioforum uno nuntiatum volebat, Parocho

Non proinde tamen nobis licere credimus haud loco

Scripti hujus Analy(in tradere, addita, ut confuevimus;

repugnante,

Eo nempetempore eorum Religioforum

regimen erat penes Intrufum qu

emdam , P. Defiranti:

eventorum brevi notione, qua eidem locum prabue-

runt, Opus,ut perfpicietur, ipfüm períe maximi mo-

technis in fede pofitum, — Videri poteft hujus negotii

menti eít.

deícriptio in. Monumentis ad Lovagienfis. Univerfitatis

Deduéla ibidem principia cum Efpenianis

IIl.)

adamuffim congruunt , ac fi minus ejus auétor Efpenius

Hifloriam (Cap.V. Art.

Videri etiam poteft in

Motivo S9'uris a Mechlinienfis

eít, quin collatum cum eo fuerit, dubitari non poteft.

Dioecefeos Clero contra Prefulis de Precipiazo palto-

Eum id negotii peculiarem in modum, utconílate pla-

ralem diei 12. Octobris ann, 1692. Epiftolam edito,

ribus ejus Litteris, afficiebat. — Caufze füberat hoc inli-

& a D. Hennebel Congregationi S. Officii exhibito, de-

ügio Lovanienfis quoque Univerfitas, qua füper hoc

,

utationis

ad Romanam Sedem tempore , quam alia

negotio Scripta plura fuo ipfiusnomine emifit. Simi-

nusergo Van Efpenius calamum tenuit, ambigi nequit,

fuerit Alphonfi de Bergbes , ac novi Archiepifcopi , fu-

per fervandis contra Regulares Secularis Cleri juribus,

quin is P. Quefnellus fueri*; & quin hic tum quidem

Bruxellis commorans, & peculiariter huic Doétori c-

(4)

Sententia hec Februarii die 26. ann. 1688. dataeft, Inea

que atque infignibus ceteris Lovanii T'heolocis obftri-

declarat Curia, cum Paroc

hiani capiunt apud. Mendicantes fepul.

&us eos , ut folebat, fuper ejuímodi re confüluerit.

turz dari, eorum hared

es aliofve, quorum intereft , Parocho factu-

.

tos fatis, data opera, ut 1

n ejus Parecia fervitium fiat, ita tamen,

Fit etiam vero fimile eum non nifi ipforum rogatu id

ufdeni Servitii ratio; & praterea tum in

Operis aggreffum efle,

ut iis libera relinquatur ej

(fis funeribus folvatur Parocho ob Servi-

prime tum in fecundz cla

tium fumma faltem Florenorum trium, & Fabrice P

arochialis Ec-

in Colle&ione Libellorum Brabantiz, Tom. V. p.149.50. $1. & 52,

cleGz Florenorum novem pro primz claffis füneribus, & fex pro fu-

Cum 20. Novembris die ann, 1693.

Mendicantes fuper eadem re

neribus fecundz claffis; & pro minoribus fepulturis , ratione ha-

novas diiliculrates excitaffent, hz dirempts füere per tranfactionem

bita; in utroque autem caíü folvantur ZEdituis Scalini duo.

inter S. Catharing. Parochum & Mendicantes , datam die 2. Sep-

tembris ann, 1694. "Iranfadio hec quam Brabantie Confilium

Primam hanc litem fecuta eft altera fuper eodem negotio inter

probavit, extatin eadem Colle&tione Libe

»

1

llorum Brabafuiæ, Tom.

Parochum, Fabrice Magiftros, Clerum, & alia ejufdem Ecclefiz

V. p. 57. 58. 59. & 6o.

Membra ex una parte, & defun&ti alicujus Confanguinei haredes

alia. Ceepit hac altera lis die 3. Januarii aun, 1691. & 24, De-

(») Vide Congregationis Cardinalium ad Tridentini Concilii

interpretationem Decretum diei 8. Martii ann. 1681. quod folem.^

4

gembris die ann. :692. judicata fuit. Sententia Parechianos &

nibus verbis ftatuit:. sullum jus comperere Parribus Sociezazis Tefu

Mendicantes juffit ad Conflitutiones a Curia füpex funerum juribus

editas ,. & ad ulteriorem difpofitionem ufque , ad apicem fervandas

docendi doctrinam Chriflianam iu. Ecclefiis ) invire Paroébo , tiec i'f

aliis, invire Tirulari,

fe eonformare, $ententia hge, eique addita Conftitutie leguntue

AHujus

e

l

LiBER IIl AmgTICULUS X.

107

*

verfim 'Regulares excludi

H

3

l

5

Fj;;ju; Oþerz': occafíio,

peculiares rationes, quæ Je

fuitas huic muneri ineptos reddunt ;

q.

ïïe Seminarii Leodii per hujus Wrbis Jefuitas ufurpa;

Poítremus potiffimum Articulus hic in Afotzvo Z'uris

u

tio e maxime deplorandis enormis abufus exemplis eft,

áccuratedifcutitur. Infignium quorumque'virorum ju-

d

dicium , quos his pofterioribus fzculis füze Deus Ec-

Fj

in quem hi Patres Principum exiftimationem trahunt,

quos iis malum quoddam fatumaddicit. — Nimirum Pa-

clefiaclargitus eft; S. Sedis Decreta, Societatis peculia-

ter Giettelius (tum quidem Colonienfi Ele&ori , Leo-

ria Statuta , ejufque in primis doctrina & agendi ratio

ll

dienfi £pifcopo & Priucipi a Confeffionibus, deinde

inviétas in eam ipfam exclufionis cauías quoad- Semina-

riorum adminiftrationem fïlp.pedit.ant. Occurrit ad

vero bis Apoftata & a proprio Ordine & a Catholica

Religione, ) Confratrum dolis & impofturis obfecun-

hanc rem in Mofivo Z'urit eorum omnium brevis hi-

S

dantibus , id eft affecutus, ut hoc facinus ad exirum

ftoria quorum poffeffione füb poftremi fzeculi finem gau*

perduceret. Seductus deceprufqueab his Patribus Prin-

debant, adjumentorumque defcriptio; qu&a adhibue-

l

ceps initio ftatim faeculari Clero Seminarium ademit,

rant, ut eo pervenirent. Hiítoriam hanc excipitargu-

addiditque in omne tempus ]efuitarum Collegio per

mentorum compendium, quz luculenter evincunt eos

fecretum & clandeftinum donationis A£ctum, quem ipfi

Patres nullo non tempore ad inobedientiam & perduel-

tamquam puram putamque ad Seminarii Preefidentiam

lionem animatos fuifle coztra $. Sedzs Decreta , contva

Patris Sabramii nominationem exhibuerunr,

A nobi-

Epifcoperum Conflitutiones , coutraque facra Principum

h

liffimo Leodienfis Cathedre Capitulo detecta fraude,

jura.

Otftenditur peculiariterin Articulo XIX, per ge-

donatio ramquam omnino nulla füppreffa eft; non mi-

nuina rationum momenta eofdem Patres zoz folum in-

nus tamen Tefüite , quod in animo habebant, perfece-

obedientie €9 perduellionis m fantiiffisos Epifcopos quof-

runt, Novus Prafes haud fatis habuit ea Sede potiri

que fe pa[fim veos veddidiffe , fed in eos etiamsubumauum

armata manu ; id obtinuit eadem ratione, ut vereres

£? petulantem iniodutmn defeviiffe, ac fe Ecclefiaffice Hie-

omnes Seminarii Magiflros expelleret, ejusfe omnino

ravchie, chavacferi[que 9? au&toritatis Epifcopalis hoftes

i:

dominum redderet, illudque in perpetuum Societati

profe(ífos effs; cui rei fidem faciunt, quae egerunt in Do-

obligaret.

Provifores,ad quos tantum communijure,

minum B. Jmanzam Archiepifcopum Sanéte Fidei,

F

fundationis titulo, & prope annorum centum poffe(fio-

Dominum AMattbeunm de Caflro indiarum Epifcopum,

3

ne fpeétabat Praefidentia collatio, perapertam vim fuo

Dominum Zergandum Herrerum, & Dominum Philip-

jure fpoliati ; veteres Proféffores, quorum munera

pum Pardum Manilla Archiepifcopum, Dominum B. de

ramquam proprie dicti conítantes firmique tituli fpecta-

Cardenas Epifcopum Paraguai, D. Joannem de Palafox

bantur, per Lutheranorum Militum minifterium fuis

Epifcopum Angelopolis, D. Pa/u Epiféopum Heliopo-

ïE

fedibus ignominiofe detrufi. Leodienfium Parocho-

lis; ceterofqueSinarum, Cochinching, Siami &c. Vi-

carios Apoftolicos; que fa&fa probata omnia apud S,Sedis

rum Corpus, Lovanienfis Univerfitas, omnes denique

quorum intererat, reclamarunt ii quidem , & pro fuis

vel Hifpamici Inpevii aliorumque Principum Tribunaha.

Auctor Aotivi Z'uris longum deindeEpifcopalium Cen-

quique viribus obftirerunt; at nulla querelis vis; nec

l

per Jefuiras ftetit, quin acriter punirentur, quibus fci-

furarum catalogum exhibet contra Jefüitarum in Epit-

licet nemo tunc temporis impune obluctari porerat.

coporum auctorirarem auía & molimina,; abfolvitque

d

$

Evidentior juftitia, fanctiores leges, firmiora privi-

per indicationem oppofitionum plurium, quas celebrio-

rum Ordinum, Germanie, Bohemiaz, Saxonie, &c.

legia, contempra pedibu(que protrita omnia; nullaeft

habita maxime legitimarum Appellationum ratio; Re-

Religiofi in Tefüitas ediderunt, qui eorumdem Ordi-

quifitiones, Significationes, Confulta Univerfitatum,

num Abbatias , Prioratus, & Monaíteria inva(iffent ;

L

Magiftratuum, Supremorum Tribunalium nullum effe-

earumque oppofitionum probationes eLibris depromit,

étum fortita (üunt. . Non defuerunt e Tefuitis , qui fuas

quos Imperatoris privilegium , univerfarumque.Facul-

;

in partes traberent omnes EuropaPrincipes, quorum

tatum , aut infipnium in precipuis Europae Uuiverfira-

ope fua ipfis ufürpatjo fervaretur. Imperator, Hifpa:

tibus Doctorum approbationes auctoritare munierunt,

niarum Rex, Bavarie Elector, Bullionienfis Dux &c.

Quam effetoprandum, urtid Operis, cujus notionem

)

fuo nomine actum voluerunt apud Romanam Curiam,

ha&tenus exhibuimus , attente ac ferio meditarentur

s

ad quam negotium in Tribunalis prajudicium quodil-

omnes Epifcopi, qui eorum inftitutionem &regimen,

lud fibi primum fumpferat, delatum fuerat, impedien-

qui ad S. Minifterium defignati fünt, Jefuitis concre-

di animo, neunquam judicaretur.

Ufurpatores igitur

dunt! Motivum juris pro Leodienfi Seminario, ut lu-

$

in poffeffione perítiterunt , nec fibi

cem afpexit, cum plaufu lectum fuit, convicitque om-

L

pradam unquame

manibus excidere patfi funt.

nium animos, qui a partium ftudio liberi erant.

D,

-

Ejufmodi ftrictim caufa eft, quaein Morivo juris, cu-

Hennebel ia Epiftola Octobris die 3. ann. 1699. data

g

illud Rome perhonorifice exceptum refert; Domini-

jus rationem reddimus, defendenda fuícipitur; eam

fufius nos hoc loco non perfequemur, quippe quz,

canorum ejus Urbis Superiores Majores fümmo illud

pro ut rei ratio poftulat, affertur in Capite Ill. " Mozz-

in pretio habuifle te(tatur: fumzzopere predicaut, ejus

verba fünt, Motivum S'uris i cau[a Seminavii Leodien-

nientorusi Lowm'mjï Hifforie infervientium g'c.

fis editums atTenfique iidem haud aegre fuiffent, ut Los

Ejus dnalyfis.

vanienfis Univerfitas e füo CorporePatrem /argejum

eorum Confratrem excluderer, qui fcilicet in ejus Se-

III. Satis fuerit in praefentia dicere AuCtorem 7Mot;vi

minarii caufa, Univerfitatis rationes deferuiflet, ut f&

Jefuitis ejus adverfariis addiceret : /Mire indiguantur

juris folida perinde atque utili jucundaque ratione ar-

gumentum füum pertractare. — Perfpiciuntur ibidem

( Dominicani) coztra P. Harzéi , alio/gue Dotmzno

Seminariorum origo; fuper hac re Tridentini Concilii

Steyaert addi&los , quod in caufa Seminavii. Leodienfig

Statura; temperamenta , quibus ea fingula Ecclefize

contra Slefuitas ita "A4cademiam. deferaut , ut. , dcademia

adoprarunt; peculiarejus quod Leodii Szcularis Clerus

boffium partes agant. — Certi eftote,

uod [i eam ob cau-

h

ä

in ejus Urbis Seminarium acquifierat; eximiae ad difíci-

Jam ab /Academice Corpore ve[ecavetur Hayuens , won pro-

plinam fpe&tantes regulae , qua in eo fervabantur; do-

tegeretur a. Supevioribus fuis Majoribus.

1

]

&rinz femper in eodem traditae puritas; Magiftrorum

Tribuitur, ut vidimus, P. Q, hujus Operis Gallica:

Seminarii cum Lovanienfi Univerfitate confociatio &

verfio; cujus quidem, cum primum ann, 1699. pros

confpiratio; omnium Regionis Ordinum praecipuum

diiffet, extitere deinceps Ediriones plures. Auctor

bonum n ejus Mufarum domicilii incolumitate pofitum;

Supplementi ad Diétionarium Moreri Editionis ann,

E

Ecclefiz generalis Regule, qua facem prabere debent

1735. citat Editionem in 12. pagiyn, fco. Nobis alia

in eorum delectu, quibus Sacularis Cleri educatio com-

in 4. pagin.208. ob oculos eft.

iniffa eft; caufae, propter quas vifum eft oportere uni»

Quia Lovanienfis Univerfitas obtulir Bruxellenfi Rg«

Fita Fan Efpen,

03 ,

gimidgi

h

»

108

ViTA D, A AR Espzw !

€

t

P

gimini plura *m"agniiiiätigeäs monumenta, que Iypis

munia, quoties ali*c(;-ïuia eos 1mp€äx

e

B"ät, quominus ref-

ponderent, GComperientur in-his Litteris Anecdóra

edita fuere, ubi juftas caufas probat, quibus permo-

vebatüur ,. ut LeodienfisSeminarii per [efuitas ufurpatio-

Ícitu. jucunda füper Lovanienfis Univerfitatis negotiis.

ni refragarerur, hac addat, oportet, Motivo. Juris,

In iis Efpenius gravia non pauca, fpectanre ipío, in

quicu

mque cumulatam. hujus negotii 'noritiam aífequi

Univerfitatis Ceetibusacta refert. n his narratioriibus

vult.

Ó

Sreyaertius haud. honorificam fcenam agit; at maclii-

EE

Occurret ad calcem Epiftolae Van Efpenii die t t.

Septembris ann. 1699. datae Requifitio. ejuídem Uni-

nationes, techbne , violentie, quas adhibebat, ut eo

verfitatis nixa Confultatione Supremi Confilii Braban-

perveniret , quo ejus confilia fpectabant , ibidem eo

tiae fuper eadem re; Monumenta hac duo oblata Re-

candore eaque fimplicitate exhibentur, -quám calumnia

imitari non poffet, — Perfpicietur id peculiariterin ejus

gimini Belgii numquam prala fübierunt; & quamvis

jefuirarum auctoriras impedierit, ne fuus eadem effe-

conatibus, quos impendit, ut Hennebelianam Depura-

tionem impediret, aut revocandam curaret. Van Ef-

étus confequeretur, veritate$ tamen , quas continent;

non proinde minus certae, nec minus utiles funt.

penio demandata fuit in hoc negotio Hennebelii pro-

(penium. auctorem jactat, non

curatio ; fuaque ipfe folicitudine ac dexteritate tandem

Opus hoc fi Van E

unus ejus de Leodienfi

:

eminario folicitudinis effectus

obtinuit, ut propofitio, magna faltem ex parte ; eva-

eft. Occurrunt in altero Doctoris hujus Epiftolarum

nefceret; revocatio enim quam ex Univerfitatis por-

Libro ('SyupplementiParte Ill.) ejus teítimonia duo,

tione Steyaertius extorfit, utcumque tandem informis

e(fet, netignificataquidem juridice Hennebelio fuit; &

quibus una cum pluribus aliis Lovanienfis Univerfitatis

Profefforibus legitimam fidem facit putitati doctrine &

Doctor hic, quamdiu Rome deinceps conflitit, ibi-

morum D. Dezis, Cathedralis Ecclefiae 'Theologi, &

dem femper Lovanienfis Univerfitatis Deputatum eoit,

-t - adipR . Em N Qu v RRM PUR . ss P RRERIURBUERUNTO C IDNRT

in eo Seminario Theologia Profefforis, quoipío tem-

Deputatus eft habitus; & obiit Depurati munia.

pore Jefuite ejufdem potiti funt, Poft hanc expedi-

Conftat hanc ad Urbem Romam . Depurationem eo

tionern, hi Patres, ad obducendam ufurpationifpeciem,

potiffimum fpectaffe, ut vane Janfenifmi & Rigorifmi

non neglexeruntin vulgus fpargere, .D. Denisejuíque

accufationes disjicerentur; impediretur pure & fimpli-

Confraues novam & hareticam doécirinam tradere ;

cis fubfcriptionis Formularii Alexandri VII.. in Belgium

fuis etiam calumniis per nonnullorum in Lovanien(i &

inductio; obtinereturque 2ditionum fuppreffio, quas

Duacenfi Theologicis Facultatibus Doctorum informes

Belegica Ecclefiee Epifcopiquidam, &prafertimMech-

cenfüras auctoritatem conquirere ftuduerunt, — Accu-

linienfis Árchiepifcopus in eam ediderant, eo confilio,

fationes has impugnarunt, disjeceruntque te(timonia

ut ejus per jusjurandum confirmatio. in. Janfenifri ne-

duo, de quibus modo diximus, & Colonienfis Theo-

otium inciderer. Huc referuntur Efpenii plures Epi-

logicae Faculratis judicium. . Confirmavit hec omnia

ola , ézeque poriffimum quas ann. 1692. unacum aliis

S, Sedis Sententia, quae D. Denzis doCtrinae puritatem

bene multis Lovanienfis Uniyerfitatis, aut Belgici Cleri

tum quoque perfpexit, : & luculenter profeffa e(t, cum

Membris ad Summum Pontificem & Cardinales fcrip-

Jefuius reliéta Seminarii poffeffio, quod earumdem ca-

fit (2) Debeauturin primis his Litteris füpplicibufque

Libellis ad earumdem robur S. Sedi exhibiris plura In-

lumniofarum accufationum fpecie qfürpaverant.

nocentii XIl.. & Romanarum Congregationum Decreta,

r

que fane vanas eas omnes accufanones extinguere po-

" | "

tuiffent, nifiii, quorum intererat eas perperuare, fàtis

CAPUTJV.

deinceps arre valuiffent, ut eadem éluderent. Se pro-

dunt in his Epiffolis ad equum de hoc negotio feren-

JDe Epifolis D. Fan E[pen,

dum judicium fplendida principia, tuteeque fententiae;

Epiítole menfis Augufti ann, 171 1. admodum enuclea-

Epiftolarum D. Fau Efpeïz univevfum uotio,

te Belpicorum "Theologorum. opinionem exponunt,

qui fuper Pacis Clementis. IX.. Breviumque Innacentii

/E, de quibus di&uri fumus, quiaeque in Supple-

XII. principiis fe pure & fimpliciter Formulario füb-

.H

menti Parte IlI, continentur, Epiftolae centum

Ícribere poffe purabant, itemque caufas, ob quas poft

"lT ribuuntur in

quinquaginta circiter numcro fünt,

Bullam, Zznmeam Domini Sabaotb, füper hoc agendi

claffes duas; fpectantad claffem primam, quae Auctori

capite Sententiam mutarunt, - Hojus Doctoris Epiftola,

propria & peculiares funt ; fpectant ad claffem alteram

Augufti die 22. ann. 1726. ad Montis PefTulani Épifco-

rum Epiftole tum Acta alia, qua cum aliis Univerfitatis

pum data, eique additum Monumentum negotii. ad

aut Ecclefiae Belgice Membris eidem communia funt,

Formularium in DBelgio -Auftriaco fpectantis gravem

Primz fupt.ez quidem pleraque fimplici & familiari

Hiítoriam continent, ldem argumentum

ertractat

Efpenius in fua ulteriori Defenfione menfis

j

Junii ann,

Ítilo exarata'; at in fingulis nemo non eam ingenuita-

tem , eum candorem , eum veritatis amorem , eum

1726. (b) Inea per libertatem cum prudentia, ob-

fervantia & veneratione conjunctam S. M.I. fignificat

moderátionis & squitaris fpiritum admirabitur, qui-

bus genuina Van Efpenii nota cóntinebatur. Se ipfe

Janfenifmi futiles accu(ationes, & Formularii in Bel-

nimirum in iis ad vivum expreffit. Sunt ez fere bre-

gium inductionem fpe£tari debere iamquam praecipuam

ves, fineofficiofa circuitione verborum, ad argumenti

turbarum caufam, quz tantopere iis Provinciis, &

Lovanienfi potiffimum Univerfitati nocuerant; nec lo-

propofiti quod aut hiftoricum aut Canonicum femper

eít ,

cum habere , nifi quod ibidem Jaud /fatis vireliter fer-

acte,

compendiariam di&in&amque expofitionem ex-

vata e[eut Sue Majeffatis jura , €? illud zn pyimis, a

quam Bullam aut Decretum Romane Curie induci lice-

Epiffole ]E:þeï Formulayii uegotio.

vet, quin &egio Placito munita e[[ent,

Quod ait hocloco Van Efpenius de Rome Bullis,

]l Eàrum plures ad D. Zemnelel Lovanienfis apud

ad praejudicium Jurium Principis, & patriarum Legum,

Innocentium XII. Univerfitatis Deputatum fcriptee funt,

prater regulas in Belgiuminductis, ad Bullam quoque

per fpatium annorum octo, quibus ejus depuratio per-

Unigeuitus, ex Auctoris mente, referri poteft, quip-

duravit. Ei

"

4

fere.cum DD, Opffraet , Hwygens ,. F'an de

pequa nunquam in iis Provinciis lepitime P/aczrum

AVe[Je €vc. litterarum commercium erat; at Van Efpe-

prafetulerit, — Videri poteft in-ejus Epiftolarum pluri-

nium intima cum his Theologis neceffitudo, & in Pa-

bus, quid ipfe de hujus Bulle vi ac forma fenriret.

p« Collegio upa cum D, Huygens commoratio adige-

bant, ut ZZenebelio refponderet non modo füper ne-

(4) Hz pofteriores Epiücl)l-æ' .cbmuïtghi calamo fcripte extant in

gotiis, qua peculiariter ei demandara erant, fed füper

Libro fecundo 1lI, Partis Supplementi,

(9) A namero 1 $3. 'ad' numerum 171.. &liunc ipfum,

lis etiam, qua eidem erant cum dictis Dominis com-

Verum

Liaam ULv Oa um V. -

109

j

Verum fi labet sequam hujus rei notionem cogitatione

"Tum Van .Efpehii-., tum Keynertii querele inutiles

Jt|

comple&ti, Epiftole , quas in commune cum pluribus

extiterunt; & quiamalum quod non reprimitur, fer-

I

aliis Belgii Ecclefiafticis ad S.M. 1. Carolum VI. &ad

pit in dies latius; nova hac ipía querelarum argumen-

u

Principem . Eugenium fcripfit, cum. iis confundi non

ta, ratione habita , fuccreverunt.

Ea quidem initio

us

debent , quas fuo ipfius nomine tnifit ad DD, Epifco-

ftatim. haud Van Efpenium ipfüm fpe&tabants at hujus

ii

pos Montis Peffulani, & Dononie in

tandem Doctoris meritum, exiftimatio , aetas nonam-

:

Pica-rdia,,. a? D.

plius fatis effe potuerunt, ut eum communi calamitati

Abbatem.Duguet, , &.

fubducerent, Suo &ipfeloco impetitus fuit, Proefi-

É

. Epiffole fuper uegotio Bulle U,nige-ditus..—

dium Sue M. l. ejufque precipuorum Miniftrorum

üg

imploravit, non quidem, ajebat, ob.füum ipfius pe-

d«

f

III. He varia Epiftolee uno eodemque tempore ejus

culiare emolumentum , fed ob rationes veritatis, in-

21

folicitudinis&moderationis monumentafunt, Incom-

nocentiz, juftitie, & in primis Jurium auctoritatis Su-

)e

perto eft tarbas, quas primum in Belgio Bulla Uzige-

preme , cujus defenfio quam egerat, preccipua erat

"itus excitavit, occafionem prabuiffe deputationiVin-

perfecutionis cauía, cui fuberat, Legi.non poffunt,

d

dobonam anno 1720. qua ad obtinenda admodum fa-

quin animus magnoperecomrmioveatur, Epiftole, quas

[

ventia Decreta contulit.

At Vindobonenfi Curie non

hac occafione ad DBelgici Supremi Coníilii Membra

Vindobonerefidentia, &ad-Confilii Privati Bruxellen-

i

faris roboris & conftantia fuit, ut ei; quem primum

inierat, tramiti infifterer,

Concetfit deinceps hoftium

fis Confiliarios mifit.

Perfpecta fuit in his duabus.Cu-

:

pacis importunitati Litteras, qua priorum fan&ctionum

riis ejus fignificationum juftitia; ac fi minus roboris fuit,

ll

accuratas & graves di(pofitiones inobfcurarunt & ener-

quam ut T'riumviratui, qui Van Efpenii perniciem ju-

varunt,

Qui earum extitit abufüs aut u(us in apertam

raverat, obfi(teretur, ei faltem exhibita fuere pracfidii

(

acerrimamque períecutioném contra. Belgici Cleri, &

fpecimina, qua, quid fatius actum fuiffet fine tempo-

n

Lovanienfis Univerfitatis felectam portionem degenera-

rum calamitate , fienificarunt,

Triumviratus hic Je-

!"

vit. Cum illate per vim ac furorem vexationes novis

fuitis, Archiepifcopo Mechlinienfi,, Capite PrasGdente

querimoniis locum prebuiffent, Van Efpenius fuum

Confilii Privati, & nonnunquam.Internuntio conítabar.,

M

e(fe crediditconquerentibusadharere, tametíi non eum

At primi quidem proprie ejus anima,

rope dixerim;

ipfum perfecutio fpectaret.

Eum patriz Ditionisamor;

:

hl

erant, femper, Archiepifcopum. manu

ducebant , atque

0

& innocentie ftudium extimularunt, ut edam feorfim

adeo f&pe Internuntium ad prepoftera confilia trahe-

M

Principi Eugenio , per Epiftolam ann. 1724. datam,

banr, contraatque ipfe fsntiebat, & animo compara-

J

ob oculos mala poneret, quz Bulla jàm in Belgium &

tuserat, Haud nosin prefentia bacde re plura; quam

in Lovanieníem Univerfitatemintulerat ; eique fignifica-

iig

fufius perfequi tum demum debebimus, :cumin Capite

"

ret eam Univerfitatem quam ipfe per azuos plures floren-

VI. rationem ,reddemus Operum Van Efpenii ad pe-

ztiffimam viderat, ad deplorandar couditionem vedaclan

culiares vexationes fpectantium , qua in eum excitatae

P-

!

e[je extremoque profe&to EXCIDIO proxiumm , nifi pev

fuerunt. Quod modo Leéctori exhibuimus; neceffa-

prouptum &2 efficax vemedium eidem confuleretur. . Ejut-

rium erat, ut ei generatim Efpenianarum Epiftolarum

àj

demifolicitudinis vi denuntiavit Efpenius D. Aeyaertzo

notionem , quod attinet ad Formularium & Bullam U-

Procuratori Generali Parlamenti Mechlinienfis illegiti-

migeuitus, praeberemus. Qui plura füper his duobus

M

mam & precipitem quam edi libuerat in Belgio, pro-

negotiis, quoad DBeleium, fcire voluerit, confugere

mulgationem Decred Maji dié 11. ann. 172 5.in Romano

poterit ad Mozurmenta Lovanieuti Hifforie iufervieutia,

Qe

[

Concilio editi quod Bulla: Unzgezitus abJolutam obedien-

&7c. qua ad preela propediem defignantur; itemquead

tiam ynandabat.

[jus Epi(ítola Tulii die r8. ann. 1725.

Monsumenta fuper negotio Bulle UNIGENITUS 2z Bel-

t

an

data eft. . Ei peculiariter fcribendi occafionem dedit

gio duf zriaco, &&c. ann. 175$. typisedita. Remittitur

Mechlinienfis Cathedralis Ecclefia Decani aufum, qui

facpe Lector ad hec Opera duo in. Adnotationibus ad

ly

u

An publico Sermone, quem habuit in eadem Ecclefia,

Epiftolas & Scripta cetera Van Efpenii , quae ad negotia

Decretum hoc tamquam irrefragabilem Legem obtrufit,

ibidem enucleata referuntur.

"

t

quarm ipfam veluti a Sua M, I approbatam infinuare non

.elt veritus. .. D. Procuratori Generali oftendit Efpenius

Super aliquibus alüs m*gumezziz'r Epiftole,

(i

.ejuímodi molimina ad ftatuendum in Beloio Inquifitionis

. 1V. Quodfpectatad Epiftolas, qua füper Leodienfis

l

"Tribunalfpe&tare, cujusunum &unicum nomen omni-

0-

Seminarii per Jefuitas ufürpatione ver(antur, ad infig-

d

bus ejus Incolisexecrationieft. . Addit obiter verbum

nem Fraudem P. Defirantii, qui ex eorum mancipiis

fuper hujus Bullee cum primis Religionis principiis pugna,

erat, ad caufam Cleri & Epifcoporum Ecclefize Catho-

fuperque periculofis quoad Principum auctoritatem, eo-

licae Hollandie, «&c. cum heec negotia peculiaribus Ar-

;

rumdemque Ditionum tranquillitatem confecutionibus,

ticulis arpeumentum fuppeditent, velin AMomumentirad

f

,qua ex 9 1. Propofitionis damnatione derivantur.

Lovanien[is - Univerfitatis Hifloriam $7c, addemus ibi-

. Refpondit Efpenio Aeyaertius* omnino pro ut foli.

dem quidquid ad' has Ipiftolas pertinet, factis hiftori-

iL

citum experrectumque Magiftratum decebat.

Coníen-

cis, qua aliunde collegimus, & Summariis aliorum

[.

fit reapfe mala fibi ab Efpenio expofita locum habere,

Auétoris Operum füper hisipfisnegotiis, Exiftet hinc

atque adeo quaedam alia expofitis ipfis addidit. Detu-

totum veluti

quoddam quod erit Lectori utilius atque

lerat ipfe, inquit, fuas fzepe querelas, & verbotenus,

jucundius.

Oc

« e ícripto; fed eas (emper inutiles enormis Ecclefia-

Non füper Efpenii folum vita & agendi rationibus,

l*

fticorum, & peculiariter Mechlinienfis Archiepifcopi

i

.exiftimatio reddiderat.

Quia per Imperiales Litteras

pariterque fuper ejus Operum Hiftoria graves defcrip-

tiones in ejufdem Epiftolis comperiuntur; inter eag

'Maji die 23. ann. 1723. datas Ecclefiaftica omnia ne-

gota, qua quidem a/icui gravi dulitatioui aut difficul-

etiam non defunt ; qua Decifiones animadverfione dig-

T

tati [ube[Jent, ad Regium 'Confilium remiffa füerant,

tionem , conäïtam fuiffe, impreffionis A&orum fempore, Itaque

"

,propterea, inquit Aeyaertius, ad illud ea ipfa remitre-

claufula ipfa non aderat in'Decreto diei 11. Maji, cujufinodi per

lia

baatur , quee ieridiana luce clarioraerant, quippe quod

Belgium affixum fuit, & cujufmodi adhuc extat in Libello , eo

iis omnibus, qui Ecclefiafticorum poteftatem timebant,

ipfo ann. 1725. typis editio Lovanii apud. Matth. Qverbekse, cum

apprebatione D, G. I. de quareux Auguftidie 28. ann. 1725. data;

n

ea placebat inter res dubias referre. (a)

cui titulus ; Manifefta coniradiclio inzer. doftrinam Romanorum

"

..,Kak)r Animudverüone d'ignuin eft ,4 Romani Concilii Decretam

Potirificum d»c, do* doftrinam Z. B. Van Efpen dec. ann. 1725,

z

Vide pag.14. Decretum. hoc ex Urbe Roma proxime poft feífio-

"quod Keyáertio & Efpenio locum praebuit, ut tam acriter ftilum

nem diei 11, Maji , ante A&orum impreffionem, & quod. inde

acuerent, non continuiffe claufulam REGUL/E FIDEI; hanc

confequitur, ante adulteratjonem , ad Mechlinienfem Prafülem

u

' elaufülain deinde in eodem Decreto qualitatibus additam fauife ,

mi&tüm fuerat.

Eft lizc inviécta

que ibidem Bullz tribuebantar , eamque , per infiguem adultera.

| adulterationis ibid;e,m deinceps edi»

tz nova pmbati.oo

nas

KIO

N rTrA D. V;m EsPEN,

nas & fcitu jucundas fuper haud levibus Canonice dif-

negotio frequentiores füere, id proinde fa&ium, quod

ciplinae capitibus complectantur; & qua fuper ufibus

Praful de Alfatiaexficcatos magna ex parte fontescom-

& privilegiis Univerfitatis Lovanii folidas difcuffiones

perit; quieas füper Formulario ejus Decefforis tempo-

contineant , qua& caiteris quoque Univerfitatibus ,. &

reediderant; &quod perturbatio, ignorantia & infitae

pec""sriter Parifienfi, ad cujus formam Lovanienfis

jam menti opiniones tandem Corpora plura pervafe-

Miftituta eft, non inutiles effe poffent; ex hoc genere

rant, que vivente Preefule de Pracipiano primasege-

funt, quas fuper Hennebelii ad Gandavenfis Cathedra-

rant, Prefulhic,quem modo diximus, perannosam-

lis Ecclefie Canonicatum nominatione fcripfit. . Omit-

plius viginti operam dederat, ut in fedibus collocaret

ti forta(le potuiffent harum pofteriorum nonnulle, quae

iliteratos, defides, ineptos homines, quorum omne

non nifi privatos homines afficere videntur; at preeter-

meritum erat in eo pofitum, ut animofe in Janfenifmi

quam quod folicitudinis monumenta fünt, qua fuam

phantafma inveherentur.

Ac Praful de Alfatia, feu

amicis operam Van Efpenius navabat , cavillationes,

potius Bulla Uzigezitus & Schifma ex his calamitatibus

emolumentum traxerunt,

quas in hoc negotio Hennebel expertuseft, & quarum

eidem ratio per has Epiftolas redditur, funt commu-

Di&is plura non addemus; malumus enim Lectores

nium vexationum fürculus velüti quidam, quas fana

noítros ad monumenta ipfa mittere, qua iifdem innui-

doctrinz Defenfores in Belgio fubierunt; atque hoc

mus. [neorumtribus tantum hoclocoimmorabimur,

d Lopes uml

quidem afpectu utile erat hec faéta per locupletiffimi

que nobis vifa funt aliquam difcuffionem requirere,

propterea quod eorum forma & breviras haud farisac-

;eüis, Efþenii Ícilicet, füffragium comprobari.

curatam rerum, dequibus egerunt, notionem fuppe-

Aä?oium Fan Efpenüi, qua inejus Eþijï'olarum

ditat,

Libro 11. conjuucta funt, geuevatim

&otio.

Prbcurätio in favorem D. Pan ;le Neffe fupev 7(172]&;2;/'

mi, Rigorifini €? movitatis accufationibus.

V. Eanobismens erat, ut Efpenianarum Epiftolarum

Libro fecundo adderemus Acta, quibus Doctor nofter

VI. Primum locum tenet procuratio in favorem D.

fübfcripfit füper negotiis, quz in duobus Operibus, de

Guillelmi Van de Neffe, Paítoris Sancte Catharinze

quibus ad N. IIT. finem diximus, expofita comperien-

Druxellarum, a centum quinquaginta Univerfitatis feu

tur, Ne ramen Litterarie rei publicee graves effemus,

Clerici Belgici Membra fignata.

Aétus hic ad meníem

ingeftis monumentis, qua jam prae manibus habet, ía-

Februarium ann. 1696. pertinet.

Turba, quas in his

tis habuimus, eafecundo huic Libro inferere, quae ha-

Provinciis furiles Janfenifmi ,. Rigorifmi, &c. accu(a-

étenus manu fcripta remanferunt, exhibito ceterorum

tiones excitaverant, occafionem prebuerant celebri De-

caralogo, cum Operis indicatione in quo extant.

putationi D. Hennebel apud S. Sedem , LovanienfisU-

A&ta hec referunturad negotia, qua perannos pro-

niverfitatis, & omnium nomine, quiprz cereris in Bel-

e octuaginta Lovanienfem Univerfitatem turbarunt,

gii Szeculari & Regulari Clero commendatione digni

Jefuite, foliturbarum Auéctores, ita vafritie valuerunt,

erant; quae quidem Deputatio , confentientibus &ap-

ut ea ad fuas ipforum rationes traherent, atque ita op-

probantibus Principe, precipuis ejus Tribunalibus &

Ordinibus Provincie Brabantie, ítatuta fuerat, Ejus

pofitiones ulcifcerentur, quas eorum do&trina, &do-

minationis confilia ab hoc celebri Gymnafio pertule-

primus fructus extiterat Innocentii XIl. Breve Februa-

rant. Humbertus de Pracipiano Archiepifícopus Mech-

rii die 6, ann. 1694. editum, cujus difpofitionibus ea

linienfis, in Formularii re, ejufque (fucceffor Cardina-

vis erat, ut ipfz per fe pacis reflitutionem feliciter in-

lis de Alfaria, in Bulle negotio, iis precipuo inftru-

choarent. Supprimebat nimirum novum Formularium

mento fuere,

Opera duo, qua indicavimus, triftem

cum Z4dditiomibus Archiepifcopi Mechlinienfis, quae

vaftationum defcriptionem continent, quibusin Belgio

ejus füubferiptionem ad faétum traxerant; reprimebat

Formularium & Bulla caufam prabuerunt.

Sua Van

Janfenifmi vanas accufationes ; vetabatque, ne quis

Efpenium fapientia, moderatio, circumfpectio cohibe-

fuper hoc articulo notaretur, aut ad infamiam adduce-

re non poruerunt , quin communi fe caufae adderet.

retur, nifi coz/Zazs per legitimas pyobationes e(fet eum

Eo malorum ventum erat , utfe ipfeab iisfegregare om-

docuiffe aut afferuiffe aliquam e decantatis Propofitio-

nino non poffet, in quibus precipua patrii Cleri gloria

nibus V. Janfenio adícriptis, z zatural? fenfu quem ver-

pofita erat, in eo difcrimine, in quo id demum ageba-

ba propofitionum exbibeut ipía per fe, : Denique peridem

tur, ut magna bona, qua tum quidem in Belgica Ec-

Breve prohibebatur, exc/udi

juempiatm ab ullo Officte ,

clefia edebantur , ad extremam perniciem adduceren-

Munueve, Beneficio, Gradu,

D

?vini verbi nuntiandifa-

tur, omnefíque leges everterentur.

Fuit hzc pofterio-

cultate , vel ab ulla alia quacumque Ecclefiaflica funtlio-

rum duorum Mechlinienfium Archiepifcoporum regi-

ze, quoad probatum e[ect , SERF.ATO URIS OR-

mini quod deinceps per annos fere fepruaginta perdu-

DINE, eum fubiife £ promcruiffe peuam banc tam da-

ravit, communis nota, uta Jefuitis dirigeretur ad pre-

vam, queque bominibus cetero

quim Catbelicis uon acer-

ftantiorum Ecclefiaftice doctrinze Defenforum, füpre

biffima: efe nou potefz.

maqueauctoritatis jurium oppreffionem, quae hi Patres

Dreve hoccommunis omnium pacis amatorum plau-

impugnabant.

Acmifíerequidem affecuti funt, utvo-

fus excepit. Atturbárum Auctores, cum fru(tralabo-

torum compotes fierent, qui fcilicer nullam non regu-

raffenr, ut illud, mutata verborum fignificatione, fuo

lam conculcarunt, confuetum juftitiae curfum intermi-

fyftemati accommodarent, plus minuíve aperta fronte

ferunt, eoquetandem, per execrandas technas & dolos

fe ejus hoftes profeffi fünt, nihilque neglexerunt, ut

pervenerunt, ut Principibus contra eorumdem Princi-

ejufdem executionem impedirent, lterata juffa Roma-

pum rationes fucum facerent, fibique ab iis ipfis ad ip-

na Sedis & Hifpanicae Curise eo fpe&tantia, utad illud

forum jura impugnanda auétoritatem obtinerent.

fe quifque conformaret, inutilia füere. Perfectum fuit,

Unum füpererat, in hacinjuítitiarum & violentiarum

ut hzc mandata a Miniftris, ad quos imiffa erant, fup-

ferie, oppreffisfolatium, utad hos ipfos deceptos Prin-

primerentur, autimpediretur, neíolemni ratione, quae

cipes per Deputationes confugerent; eo redactis eo-

ad eorum obtinendum effe&tum requirebatur, ab iif-

dem euntiarentur.

rum omnibus poftulatis, ut ne inauditi damnarentur,

Denique per biennii machinatio-

aut punirentur, eamque libertatem confequerentur, ut

nes & fraudes adducta eft Hifpanica Curia, ut nova

apud fuos naturales Judices fe defenderent, Huc fpe-

pr&eciperet, quorum propofitus ufus rectas priorum

étant Epiftolee & Acta cetera, qua Van Efpenius cum

mandatorum, & Brevis Innoceniii XII. difpofitidnes

evertebart,.

felecto Belgii Clero fignavit. Delgice Ecclefiae fuper

Formulario füperque Bulla Reclamationes nulla nonat-

Mandata hazc data Novembris die 7.ann. 1695, &ad

tentione dignae funt ; que fiin primo quam in altero

Epifcopos, ad Cenfilium, & ad ipfos peculiarium Ur-

lum

Lriszg£ IIT.

Carpcvr IV.

111

bium Magiürams"miffa prohibebant, ne qua Diguitas

ab Ordihatiohe, divinumque verbum üuntiandi & con-

fe(Iiones audiendi funétionibus arcere poffent; ut nem-

Eccloftaflica , feculare znunus , Collgiorum prefidentia,

€7'c. üis conferrentur , qui detc&li efeut. Janfem doctri-

pe juberentur exclufionis caufas declarare, earumque

)

nom [equi, aut Rigorifini , Novitatis , didlarumve do-

examen alteri Epiícopo comittere, qui, fi minus eas

&rinarum €9c.. fufpiciomi fuleffent.

legitimas comperilfet ; injufte exclufos approbare & Or-

Alia juffa eodem die dàta Supremae Juftitize Tribuna-

dinibus initiare po(Tet. . Decretum quod ex hac delibe-

;

libus interdicebant, ne quam znflantiam : aut coutentio-

ratione prodiit, enuntiabat rurfus Epi(copis Belgii man-

g

gen [afciperent fuove prefidio uumirent , quam apud ea

dandum e(le, ut omni ex parte fervarent. Innocentii

XIl. Breve , adeoque nihil agerent, ;zfi fervato Sfuvis

confici libuiffet , vel poffeforii titulo , vel aliter , contva

É

atque Epifcopi, aut Diecefaui fuper didtorum Ecclefiaffa-

ordime , tam quoad eos qui jam ad beneficia & alia Ec-

ll

clefiaftica munia promoti erant, quam quoad eos de

corun do&hrina 69 shoribus jam flatui[Jeut , aut. dezmcept

u

flatuerent.

quibus ad ea promovendis agebatur; cüm eo folur dif-

Quamvis hac poftrema juffa benignam aliquam in-

crimine, ut gravioribus caufis opus effet ad priorum

terpretationem paterentur, qua temporaelis Poteftatis

exclufionem quam polteriorum, de quibus tameu ip-

jura in tuto pofuiffet, certum tamen exploratumque

fisin Jure (tatutumerat, ut, fiquidem excludendi erant

erat eorum mentem, qui eam folicitaverant,. eam efle,

e fufpicionibus, id folum e fufpiciozibus juridicis ita-

h

ut Epifcopi ceterique Superiores Ecclefiaftici, vel, ut

ue publicis fieret, quz eos aliq

ua ra;ione infatnes red-

;

d

erent.-(vc)

aptius loquamur, eorum nomine Jefuite di(potici red-

derentur, & Szcularibus Magiftratibus adjumenta oim-

Decretum hocad Bruxellenfem

.lntemuntium mi(fum

fuit, ut Mechlinienfi Archiepifcopo fignificaretur, ita

:

nia, quibus horum injuriis. ac dominationi obfifterent,

adimerentur.

quidem, ut fi quis illud ibidem violatum quereretur,

Vix Belgium rumor pervaferat juffa hec adveniffe ,

rei judicium alteri Epifcopo demandaretur, ex iis, quae

terrore perculfis animis, communis omnium pertur-

a Fagnano afferuntur ad Cap. ge immitaris, n.337.

/

batio procurationis Actui, de quo agitur, locum pra-

Tanturm abfuit ,. ut Mechlinienfis Archiepifcopus ad

buit. Collata p/ena poteflas D. Pas de Neffe , uvagerst

hec aqua (tatutafe conformaret , quz nil demum aliud

apud Principem, ejus Mini(tros, Ordines patrios, o

preízribebant, quam quod per antiquos Canones jam

tinendi cauía, ne ea fervarentur, nifiex EZ;Zi de 7 U-

inftitutum comperiebatur, ut potius eos e füis Eccle-

CUNDO INGRESSU appellati . "Articulo primo, ex

fiafticis, qui eadem folicitaverant, reos aperet, &hocex

ïlï

divinis ? bumattis juvibus ex: Imimuniratis. Ecclefiaflicee

capite apud Regiuin Bruxellenfe Confilium per oblatum

l

privilkgiis, €? ex Brevis Inmocentii XII, difpofitiombus,

Libeilum fupplicem accufaret. (4),

Requifitiones pe-

de

eaque potiffimum, quz praefcribir, ne quisab ullo off-

culiariter D. Van.de INe(fe ejufque fociis crimini ver-

cio arceatur, ajfi fervato juris ovdine.

tit, quas fuperioribus Februario & Aprili menfibus

[

Brabantige Ordinibus exhibuerant.

Hoc eorum con-

Jl

Procurationis hujus vi, D. Van de Neffe tum Regis

Confiliis, tum Bavarize Duci, qui tunc Regionem ad-

filium accufabat perdueliionis d2 Supremam au&oritategm

].

fl

miniffrabat, tum denique OrdinibusProvincic Draban-

attentatorig, contendens Regem in iis Monumentis ar-

p-

tiz peculiares fupplicationes obtulit. Requifitiones duae

gui zzjufliti . prafidie, perjuvii , ob Decreta diei 7. No-

per Februarium & Aprilem ejufdem anni meníes Or-

vembris ann. 1695. &c. Criminalis proceffus quem fü-

us

dinibus exhibita (a) ob vexationum defcriptionem,

per bac re in eos intentavit, primo quidem ad Regium

quam continent, fingulari animadverfione dignz funt.

Confilium delatus, tum ad Confilium Privatum remi(-

d.

fus fuit.

His addito Zilello fupplici cumapprobatione typis edito

Accufati plene purgati.

Sed quia fuis in de-

inerat r. origimis C9 preefentis ffatus conteflationum do-

fenfionibus poftulaverant, ut fuus fibi honos ram aper-

[

&vinalium Belgii, certorumque ad eas finiendas adjumen-

tà vi iropetitus reftitueretur, eos Archiepifcopus accu-

zoritn fuminavia dedu&lio 5 2. ad janfeuifmi , Rigortf.

favit, qui eum apud Sacularia T'ribunalia traduxiffent,

[o

gmi, &? Novitatis accufationes tres. compendiaria ve[pon-

eoque ex capite facrileoum in modum, ajebat, Eccle-

at

fiaíticee Immunitatis privilegia violaffent,

!

fie. Libellum hunc, Opus in eo quidem genere nu-

meris omnibus abfolutum, Romam miffum Cardinales

Ut his ergo congeftis accufationibus oppreffos ulcif-

ceretur, eorumque ad Brabantig Supremos Ordines

n

& poriores Theologi fümmis laudibusextulerunt, Cum

P. De(irantio veniffet in mentem eum S. Officio denun-

perfugium purgaret, füperiorelabente faeculo Van Ef-

(

tiare nomine Archiepifcopi Mechlinienfis &c. rifus con

penius Tractatum elucubravit quem inícripfit; De Con-

(

temptu(que cjus denuntiationem excepit; immo vero,

cordia Iimmunitatis Ecclefiafica t? juris Regii (e). Hu-

f

inecuate Julio ann, 1696. habita extra ordinem Congre-

jus Tra&tatus apologia quam. Supremum Brabantiee

70.

gatio, in quac

la

l

rationibus adtum, quibus Mechlinien-

Confilium edidit in fua Confültatione diei 12. Januarii

a

fis Pracfül ejufque Affeclee impedirentur, ne, emendi-

ann. 1736. in tuto ponit eodem tempore procurationis

0*

cara Janfenifmi & Rigorifmi fpecic, juffis diei 7. pre-

Actum qui huic Articulo locum praber.. A&us hic jam

-

cedentis Novembris, ad fibi propofitam Lovanienfis

tum prodiit etypis in Jefuitico Libello cui titulus; De-

j

Univerfitatis, omniamque, qui eiadharebant, extre-

creta Regis Catbolici a calummiis vindicata &?c. pag. 16.

rr.

fnam perniciem abuterentur.

Monitus jam fuerat hujus Libelli Auctor de nonnullo-

Simulabat Archiepifcopus fe perfuafüm habere (ibi

rum nomine ex Ecclefiafticis qui huic A&ui fubfcripfe.

u«

non licere jam provifos a muneribus amovere, nifiju-

rant; at pracipuos tantum nominat, quos inter eít

(«

ris (ervato quoad eos ordiner; atcoutendebat non eam:

Van Eípenius.

u)

dem eorum rationem e(fe, de quibus deinceps in fede

lia

collocandisageretur; fibi enim juseffe, ut purisputifque

Procuratio D. Hoffreumont Deputati F'indobonam auy.

üt

1720. octaflone vexationum in opponeuzes

fu(picionibus du&tus fine juridicis actibus eos repudia-

d

ret. Id ergo agebatur,ut huiceffagio confüleretur, Ex

Bulle Unigenitus, -

id

Cardinalibus undecim conflata Congregatio negotium

m

per horas quatuor expendit. Unus e Congregationis

II A&us alter cujus rationem reddere debemus, eft

p

Membris propofüit adjumenti ufum , quod novum non

pariter Procuratio qua D. ZJoffreumontio Parocho Gra-

if4

erat (/), ad impediendum, ne Epifcopi pro arbitra-

( c) Epiftole D. Hennebel date diebus 2. & 3. Julii ann, 1'696.

i

tu, quofcumque ranquam fufpeétos fpeétare voluiffent,

10

(4) Vide Requifitionem banc in Appendice "L'ractatus D, Van

Efpen de Concord. Iijun. n. V, & VI,

L

(a) Extant hz Requifitiones duz. in Appendice Traétatus D.

(e) Ejus rationem reddidimus in horum Monumentorum Libro

u

Xan Efpen, De Concordia Imm. dow. N.3.d9 4.

(b) Vide Fagnanum ad Cap. Ne innitaris num, 337. & in 2,

II. nec qua ibidem diximus ab iis,' que: modo pratulimus, fe.

(j

jungere debet, quicumque univerfum ne

gotiurg hoc animo cem-

paorte primi Decret. titulo de zempore Ordinasiemum. Cap. a-d EUA

plecti vult,

Y€5 Dnum. 32,

J

tiae

jt

LI2

VrrA:D. VaN EsPEN,

tiz prope Leodium collata poteftas, ut Principis opem

lis, qui tum Vindobonz verfabatur; eanà mápnopert

fn

contra vexationes ab Ecclefiafticis quibufídam Supperio-

commendabat,

Ejus Exemplum ad D. Marchionem

d

ribus editas imploraret.

uod a D. de Pracipiano ad

Belcredi, Sue M.T. nomine, Mediolani Regentem Se-

Univerfitatis. Lovanii & Cleri Belgici excidium , fub

natorem miferat , qui in fua ad gratiarum actionem

[

poftremi faculi finem, per Alexandri VII, Formula-

Epittola: Quam effcax , exclamavit , docfum , folidum,

rium, & Janfeni(mi accufationes inchoatum vidimus,

convincens mouumentum, €9 eruditioue plenum! In eo

J

id fibi Praeful de Alfatia de Bo(Iu ejus Succetfor, Bullee

mibi videor ommes caufas otmme[que vationes perfpexi[fe,

Unigenitas favore nixus confummandum proponebat.

qua$ taper hoc argurmento zz pluribus Tra&fatibus, Lit-

Ut hanc extremam calamitatem anteverreret,. Belpii,

teris Paflovalibus, €? ^dpologtis auimadverteram , quas

[

Clerus, habito 74. maxime infignium virorum Ccetu,

tu quidem nibi fubiude bonorzfice fignificafli. Marum

i

quos inter erat Van Efpenius, deputavit D. Hoffreu.

admirandas locutiones, £ama 22 Gallico quam im Latino

q |

tRontiuti apud S. M. . ann, 1720. quemadmodurm ante

textu, ordinetn &5j per[picuitatem omui compavatione mia-

[

annos vitinti o£to D. Hezngebelium apud Innocentium

jores comperio.

Nibil gon ibidem ad Rbetovices artcin

Xll.ädepïltavefat. ld ei peculiariter immandatum | erat,

cogipofitum tam affabre, vebementer £? gvaviter, ut i-

ut eorum liberationem apud Imperatorem folicitarer,

bil magis.

Haud tamen futurum puto, ut illud finem

-

qui oppre//; erant€9

a fuis functionibus interdi&li , occa

obtineat , cujus gvatia feriptum efl..— $i Caput Cgc. age-

fione Conítitationis Uzigesitus, corumque reffitutio-

vet ipfum per fe, vel, ut melius dicam, ft agere poffct

nemn in fuum priffinuta flatum, 89 in [uorum munerum

ipfutm per [e, uullus dubito, quim ei prepofite vatienes

libevam exevcttationem ; ac fiforte $. M. ju[[a non impe-

Jolidee pevfuaderent , ut evidentem fubreptionem ( Bulle

diiffent , quominus cjyufinodi vexationes €7 oppveffioues ve-

Tinigenitus) declavaret 5 atejufinodi nibil evit. . Ex hac

zovaventur , a[Jequevetur ,. ut fimper oppreffis iberim

Epittola compertum fit Machioni Delcredio Romanatm

foret , abfque ullo itmpeditnento, £2 ex patrüs ufibus ac

Curiam, dominationem quam ibidem Bulle auctores

moribus , ad omnes S'udices competentes, Ecclefiaflicos aut

Jefuitee exercebant, & rationes quibus ad eam obtinen-

Laicos cozfugere, a quibus obtinerent per vias Z'uris

dam ufifuerant, innortuiffo.

Ejus Epi(tolae excerptum

contra omues oppre[fhones , virma €9 facla vias quafcum-

quod modo protulimus, tum quidemad D, Erneíturm

que perpeti poffent , legitimum nece[|ariumque prefidium.

Ruthdaus, Sancte Gudule Bruxellarum Canonicum

Super occafione & confecutionibus hujus negotii fu-

milit Riccardius ad quem Epiítola data erar. Haud

fior defcriptio videri poteft in Adozumeztis fuper. nego-

moleftum Leéctori fuerit jadicium in Italia füper Epit-

coporum feptem Epiftola a Sua Majeftatis Imperialis

tio Bulle Uuigenitus n Belgio A4uflriaco (a).

Unum monebimus lmperatoris Caroli Vl. & ex ejus

Miniftro editum addere adhafionis ad eamdem Epi(to-

lam Actui quem potior Belgici Cleri pars ad Vindobo-

Confilii Membris. preecipuorum favorabilibus difpofi-

tionibus vexationes pro merito repreffas non fuilTe, at-

nenfem Curiam mifir.

Actum hunc ad Aprilem metr-

fem ann, 1722. fpectantem Van Efpenius, & alia vioiati

que adeo non defuiffe, qui eju(dem Litterarum non-

nullis, & peculiariter Maji die 23. ann. 1723. datis ad

octo Lovanienfis Univerfitatis &

Belgici Cleri Membra

ï

oppreffionum auctoriratem abuterentur.

fignarunt (J).

E(t (àne, quod hanc agendi rationem tauquam cele-

Adbefio ad Epiffolam a. Gallis Epifcopis F1I. ad Inno-

bris Epiftolae effe&tum fpectemus, . quam Dupuetius

ceutium . XIILI. datam.

Auguíti die 16.ad E(penium fcripferat, refponfiloco ad

hujus Doctoris Epiftolam, füperioris Julii die 28. da-

IV, Mwonumentum Ilf eft ejus de quo haäenus,

tam.

Confuluerat Efpenius per Duguetium "Theolo-

coníecutio.

D. Hoffreumontius, Leodienfis & Belgi-

gos Gallie, pracipuorum Belgii Ecclefiafticorum no-

ci Cleri nomine Vindobonam Depurtatus, cum ibidem

mine, /fuper teffitmonii geneve quod debebant veritati ved-

Decreta maxime favorabilia obtinui(fet. (ub ann. 1722,

dere quoad Conflitutionem Unigenitus, fuperque vatiosie

meníem Feébruarium ex Imperii Vice. Cancellàrio mo-

qua (teftimonium hoc) pofleritati commendaretur.. Ad-

3

nitus fuit eum fperare non poffe fore, ut vexationes oc-

ditum erat Efpenianae Epiftolae Aonumentum ad confie

cafione Bullas Unigenitus intentatz, nifi per ejufdem

lendum, in quo exponebatur, quz effer in Belgio re-

acceptationem , finem haberent.

D. Hoffreumont, &

rum ratio, quomodo ibidem affecti animi, qua deni-

qui eum deputaverant, nondum apud Suam M. I. (u-

que animadverfiones ad illud u(que tempus impediit

ipía Dullee vi ac ratione, peculiarem in modum , animi

fent, quominus Belgium Appellationi adhzreret, quama

fui fenfa aperuerant.

Satis habuerant turbas exponere

Gallie Epifcopi a Bulla Unigenitur ad faturum genera-

quas excitabat, jufforumque executionem petere quae

le Concilium interpofuerant. Perfpicirur in Monumen

to ann. 1720. a D. Aega Lovanieníis Univerfitatis Re-

primum Sua M. I. per Sabaudis Principem Eugenium

Belgii praefidem expedita voluerat, ut perfe&a indiffe-

&ore qui magna Van E(penio amicitia devincstus erat,

ad Principem EÉugenium miffo, eos qui ibidem occa-

ventia luper ea Dulla fervaretur, & nemo unus ejus oc-

cáfione vexaretur. Vice-Cancellarii poftulatum Hof-

fione Bulle. vexationibus fuberant, fpeéta(Te fantfuim

£? facrum "Appellatiomis vemedium (ett haec ejus locu-

freumontiumadduxit, ut Declarationem tam fuo quam

precipuorum qui eum deputaverant, Delgii Ecclefia-

tio) tazquam Ecclefiaflicorum qui in iis. Regionibus op-

fticorum nomine Imperatori exhiberet.

Exponebat

pre[f. vexatique effent, . ommibus vetvo feculis ufitatum

Declaratio hac diftinctee ac folide rationes eas ob quas

perfugium, nec impeditos fuiffe, quin illud amplect&-

Bullam Unigenitus, quod ab iis

petebatur ; acceptare

rentur, nifi metu, ze z4ppellatiozis via $. M, Imperia-

omnino non poterant.

li uon probaretur (c). lnfiftit Efpenius fuper hac po-

-Huic Declarationi a

ddita fuit adhzrfio ad Epiftolam

fteriore ratione in füo Aozumezto ad confulendum , in-

quam Galli Epifcopi feptem die 9. Junii fuperioris anni

quiens certo coz/2are, adhaefionem publicam Appella-

ad Innocentium XIII. fcripferant, ut ei ob oculos po

tioni Epifcoporum Gallie , /mperatori ju[que Miniflvis

nerent gravia rationum momenta qua probabant Con-

offenfioni fore; fe proiude vatzonem aliam 4ppellation:

flitutionem Uzigezitus fubveptitiam efla, & fanae do-

vefpondeutem proponeres ejus enim teflimotiü vitn &2 poa-

&rinz contrariam , rogarentque, ut eam revocaret. -

dus a forma qua exponitur , 11om peudere 5 varias fcilicet

Epiftola hac, inquiunt Ecclefiaftici Belgii in fua ad-

eg multiplices pro temporum & locorum varietate bas

heione, jam celeberrima efl , &2 ia toto Chriffiano orbe

gotiffma. Peculiariter haud larebat ejus vi complures

(4) Videri peffant füper hoc negotio Monumenta ad Bullam

Unigenitus i2 Belgío Auflriaco fpectatizia, T. Part, Articul. L 9. IX.

Vindobonenfis Aula Miniftros promotos fuiffe, —Ma-

num. VII.

(5) Vide Monumenta fü

,

gni nominis vir D. £iccardi, VVN?apolitaniRegni F'ifca.

per negotioBulle Unigenieu: in Belgïc

&c. ] l*ow Citlto, ä-lx; nc Io

" (9) 1 Bu n L DC G

for

Lisr& H . CaPur V.

115

formulat effz: Hoc Efpenii Monumentum in hujus Do-

* Aitpraeterea Ultrajectenfis Écclefiee canonicam ele-

étoris Epiftolarum Collectione exhibetur.

99

&ionem &d illud ipfum fpectare, feu communis ju-

Nihilominus poft annos aliquor Van Efpenius, una

?9

ris vi quo fine intermi(fione hactenus ufum elít, feu

)

cum aliis pluribuse Clero Belgico, juridicum Appella-

»)

per Germanica Concordata; Summumque Pontifi-

tionis A&um edere ftatuit; neque enim aliter fpectari

»

cem, finulla obftet canonica ratio, electionem hanc

oteft ejus Declaratio diei 1. Maji ann. 1727. de qua

99

non admittere & confirmare non poffe, ,,

In ea. Catboliceé. Eccle-

]n proximo Capite fermo erit,

* Contra Romanz Curie Miniítri Ultrajectenfem

fíe prafidium implovat , ejus in[allabile fuper couteflatio-

Ecclefiam ita deletam effe contendunt, ut ibidem

1

snibus i. Ecclefia agitatis J udicium poffulat , €9* fe para-

Epi(copalis Sedes & Capitulum non amplius, fubfi-

j

tuin edicit ingenue proy[u[que ex aniuo , prout unumnquem-

e

ftant, & id unum reliqui fit quod dicitur pura AZi[fio,

que Sanéta b

ad quam nullum eorum jurium fpectare poffit.. ,

fe fubdere,

ujus Matris obfequentem jilz'um(decet, eidem

Van Efpenius in Opere füb idem tempus ad Suam

M. I. Imperatorem Carolum VI. miffo nobis ip(e figai-

ficat, qua» eum peculiares caufze rerumque rationes

Ó

-

-7

Ultrajectenfi Clero devinxerint. Confultus fuerat, jam

H

iüde ab hoc ineunte Seculo, faper ejus Ecclefie juvibus

QU AR DT .V,

(^)5. ac jam tum, inquit, &queipíeac Lovanii Docto-

res ceteri, Ultrajectenfis Ecclefiae ftatum haud parum

Cou[ultatioues £? alia Opera F'an Ejþmii fuper Caþz'tu—l.

noverat, quiafcilicet ejus Capitulorum Decani & Mem-

lorum ,. Cleri €?. Epifcoporum ad. Belgii Fadevati

bra non pauca, itemque complures ex eo Clero Pres-

ä

Catbolz'mm Ecclefiamn fpe&lautium. Zuribus.

byteri & Paftores in hac Univerfitate ftadiorum füo-

rum curriculum peregerant, & Gradus, fu(ceperant;

écriptorum D. Faü Efpen in favorem Ultmje&'e)z/ïs

preterquamquod rationis multum intererat inter hanc

Ecclefi& univevfiu uotio.

ipfam Univerfitatem & Hollandie Catholicum Clerum

ob fundationes & Collegia qua ibidem is poflidebat.

Q o — 4 a

Onfultationes & Scripta alia Van Efpenii, fuper

Addit fe majus diligentiu(que deinde ftudium in ea caufa

Catholice in Belgio Feederato Ecclefia. caufa,

pofuiffe, adeoque non potuiffe, quin e /uiy documen.

tam iafignem ac tam gravemejus Operum portionem

?i5 fuaque. con[cientia, quoties confültus fuerat, reí-

conficiunt, ut e re vifum fuerit ex iis congeltis novi ad

ponderet.

varias ejus Operum collectiones Supplementi Partem

* [ngenue

fateor, ihquit Efpenius (c), quo magis

IV, conflari. In l. tamen Parte Coní(ultationes reliétae

,

ad hoc negotium animum refero, id expendens

füunt, qua ad peculiaria tantum difciplinee capira, hu-

9?5

quod in illud opponitur, eo me magis in ea fenten-

jus cau(a. quali fundo extranea referuntur.

Earum

33

tia firmari , alterutrum ftataendum el(fe, ut vel Ul.

nonnuliz poftremi fzcüli funt; e quibus apparet Lo-

99

trajectenfis Ecclefiae jura probentur ; vel Romanae Fc-

vanienfes Doctores, atque adeo Van Efpenium, mul-

P

clefig placita fufcipiantur , quae omnium Ecclefiarum,

aol

to ante ejus Ecclefiae oppreíTlionis epocham, fere ejuf

jura , & peculiariter Zbertates £?

dem Cleri Confilium fui(fe. Hi quidem deinceps, quod

»

fvaucbifias þopz(lo-

rum Delgii (us deque vertunt (d .

ingenua & animofz nece(fitudinis ratio poftulabat, huic

* Romane Curiz contentionibus, fübdit, quoad

Clero per confilia praífto effe non deftiterunt, rati fe

»

Epifcopatus & Capituli Ultrajetenfis, eeque atque

non poffe in calamitate verfanti, & majore neceffitate

»

Hierarchicorum jurium que neceffario iif(dem addi-

laboranti fubfidium negare, quod. utenti confuetu re-

9?5

éta funt, extin&tionem obíecundari non poteft quin

rerum ftatu concefferant.. E(penius potiffimum fpecta-

,9

abíonis maximeque Ecclefie & Imperio periculofis

bat officium hoc tanquam eo magis equitati confonum

??

confecutionibus locus prabeatur,

in ejufmodi rerum difcrimine, quo injuítius, acerbi-

* Qu fane forer rerum ratio, fi ex obdu&tis ejuf-

uíque preter modum, & fortaffe a Chriftiani nominis

P

inftitutione przter exemplum ea Ecclefiae [. C. pretio-

modi caufis, cuju(modi in Hollandiae Ecclefiam prae-

»

texuntur, Papa contenderet reliquas. peculiares Ic.

fà portio habebatur.

PL

Antequam ad ea

fingillatim acdedamtxs, quae, in Ba-

clefias fuae proximze Juriídi&tioni fübdere, & per fim-

,

plices Vicarios Apotlolicosregere?. Nihil, inquit Ef-

tavae Ecclefiae gratiam egit Efpenius, haud abs re fue-

?5

rit paucis ejus Ecclefiae caufam ob oculos poni, quod

penius, Religioni, Hierarchiz & difciplinae Eccle-

»

(ia(ticae perniciofius, quam vellein Ecclefias Vicariog

nobis quidem videmur accuratius diftinctiuíque praíta-

»

amovililes ad nutus inducere. ( poriflimum vero ea-

renon poíle3 ad.ejus cum.RRomana Curia contentiones

»

rum integram adminiftrarionem iifdem: concedere ),

quod attinet ; quam fi ipfis hujus Doctoris verbis uta-

95

murt.

&

quod Roma in Ultrajectenfi facere agareditur. Con:

cilia, ut . Moguntinum ann, 122f. can... (e) con.

* Non agi

tur, inquit, in hac caufa (4) de aliquo

L

fuetudinem hanc tanquam ENORMEM . 4B USUM

35

Eidet articulo, aut de Theologico aliquo dogmate.

»5

contva cagonicas San&liones , Exclefiaticiéque Legibus

,5

De Eecclefia(ticae [uri(dictionis queftionibus tantum,

»

contrarium notarunt, », Eo magis quoad ip(um pe-

9*

quoad Ultrajectenfis ( Metro:

pplitgnæ) Ec;leüæ fta-

culiariter Ultrajectenfem Clerum prapoitera erat haec,

??

tum àac jura , fermo eft, ,

ut monet Efpenius, agendiratio, quo magis ejus con-

* Contendit Ultrajectenfis Clerus, non obfílante vi-

ditio o7uzem. favorem £? opem mereri poterat. — * Ec-

»9

ciffirudine ac. mutatione quae in Feoederato Delgio

»

clefie Clerus, qua ex ejus Regionis antiquiffimis &

3»

( (üb XVI. (zeculi finem) fuper earum Provinciarum

95*

clariffimis erat, intertotac tam graves procellas con-

»

politico Statu& dominante Religione contigit , Ultra-

ftans firmufque perftitit, eoque cum exitu pro libe-

33

ieéti Catholicam Romanam Ecclefiam haéctenus fub-

»»

ftitiffe, & adhuc fubfittere. ,,

ra Religionis exercitatione laboravit, ut nibil amplius

LE

impedimento fit, quin ejus Archiepifcopus publice

* Af[ferit illud fele£&torum hominum Corpus quod

P

Ultrajectenfis Archiepifcopi .titulum: gerat, — ejuf-

3*

Ficariatus nomine defignatum e(t, effe verum Ca-

,5

que Dignitatis omnes libere funétiones obeat, Quid

359

thedralis Ecclefiae Capitulum ad quod, vacantis Se-

)

a ratione longius portentoque fimilius,. quam Roma-

dis tempore, pertinet Dicecefeos regimen & admi-

35

9

niftratio, ex ipfo "Tridentino Concilio; Seff. 24, c.

.nàm Curiam qu& tam la',udandkis confiliis Qb('ecundg-

»

- de féeform. »

) Ulterior Deff—f!lin'Dä&æis Ven Efpeu. /N, 184.

) lbid. N. 99, & 109;

ET Motivum 3u

) lbid. No I*OS.

guuiun $l.

W

ris pro Do&)re Va

$

n Efpeg, ann, 17'3.7. Pre-

äg

) Ibidem, N.246,

P

fe

Fita. Pau Efpem.

Vi A D. Vax EspEN.

II4

»We prima!öeberet, unam effe videri quae ii(dem ob-

voviffe. Prater Scriprta qua concinnavit, ut Harle-

» liftat, dum eum Clerum füis omnibus juribus, con-

menfis & Ultrajecteníis Capitulorum jura, Epiícopo-

rumque in his duabus Ecclefiis neceffitatem eeque ac le-

» füuetaque Jurifdictione fpoliare vult? ,, (4)

Hanc tamen agendi rationem ita S, Sedis menti ex

gitimitatem defenderet, qua in Supplementi Parte IV.

diametro oppofitam propterea folum iniit Romana Cu-

comperienturs occurrunt in IIL, complures Epiítolwe

ria, quia fcilicet, ut id faceret, fe veluti adatctam vidit

qua Scripra hac anteverterunt, comitata aut fübfecu-

tze funt.

veterum ejus Cleri Adverfariorum machinationibus,

Hz quidem Epiftole quodam ea quafi glu-

quorum fub Clemente XI, deípoticum imperium erat,

tine copulant, paucifque verbis regulas & principia

complectuntur, quae precipuis Cleri confiliis facem

quique id affecuti non fünt nifi per fraudem quze follem.

nis apud eos eft, ut nempe füper doétrina & Catholi-

veluti pratulerunt. Date fere fuatad fingulos qui dein-

ceps ejus Ecclefiae regimini praefuerunt, quibuíve cor-

cirate fufípeétos reddant,; quoícumque perdere volunt.

Anirmadvertit in hanc rem Efpenius, ejuímodi imputa:

ftabat ejus Confilium, & nominatim ad DD. Codde,

tiones emendicatas non fuiffe, nifi ut cauía quee aliter

Fau Heu[fen , F'an Erkel, Steenboven, &? Barcbman.

eur fücceffu impugnari non poterat, ad invidiam tra-

heretur; eas accufationes femper vagas extitiffe, futi-

Ultrajettenfis Ecclefie flatus compendiaria notio.

les & probationibus deftitutas; Chriítiangeque Religio-

nis & naturalis equitatis leges expoícere, ut ezedem

II. Facile intellectu eft harum Epiftolarum Scripto-

tanquam omnis füundamenti expertes , & praterea a

rumque complurium accuratam, fplendidam cumula-

cau(ze ratione ipía alienae contemptui ducantur, ** No.

tamque rationem reddi non portui(fe, quin adderetur

9?

vi equidem, inquit, reapíe eorum ex Clero ipfo ple-

eventorum narratio qua iis occafionem potiífimum

»

rofque qui ad (tudia in hac Univerfitate incubuerunt,

prebuerunt. Vifüm etiam nobis effet quodammodo

L

& tanquam homines, novi, qui Ecclefiae & S, Sedi

neceffarium altius affurgere, ejufque Ecclefie , prefer-

)

maxime addicti, in Catholica doctrina quam perce:

tim poftquam oppreffa eft, compendiariam notionem

2

perunt, firmi confiftunt... Ac i minus haec pecu-

hoc loco exhibere, nifi huic nos operz fubduxi(Tet in

93

liaris notitia mihi fuiffet, a me fane, ut a quovis alio,

publicam lucem nuper ermiffa , & quidem non fine p'au-

;

?)

poítulaffet ordo nature, ut de eo Clero recte fenti-

fu excepta defcriptio (c). Satis igitur habebimus di

35

rem,

Hi fucceffores eorum funt, qui adeo (trenue

cere Ultrajectenfem Ecclefiam , ab ipfa per S, Willi-

95

alacriterque devin&ti S, Petri Cathedrae perfliterunt,

brordium ejufque Socios, fub VII. Saeculi finem, in-

?»

quique admini(trationem Sacramentorum, ufümque

ftitatione ad hujus initium ufque, a propriis femper

33

Sanctarum Ceremoniarum Ecclefie retinuerunt,

Epiícopis adminiftratam fuiTe; ann. 1559. Philippum

9»

nullis perturbationibus territi quas longe plurimas

Il, earum Provinciarum Supremum Principem perfe-

?*

grzviffimafque per imperii viciffitudinns, dominan

ciffe, ut ea in Archiepifcopatum erigeretur, eidemque

9)

tis Religionis mutationem, & diuturna bella qua an-

novi Epifcopatus quingue Harlemi, Deventriz, Lecu-

2»

nis amplius octua

ginta gra(fata fünt, eos perpeti ne-

wardenii, Groninge, & Middelburgi, tanquam Suf-

9»

cefle fuit.

fraganei adderentur; ob viciffitudinis eonfecutiones;

** Si SuccefTores hi non eque

—ac DecefTores Catho-

que fub ejufdem (zeculi finem, iis in Provinciis conti:

99

licee Religioni addi&ti ha&tenus remanfiffent ; quid eos

git, Suffraganeas Sedes repletas non fuiffe, & ad Me-

3»

impediiffet, quominus dominanti Religioni & ipfi

tropoliranas Ecclefiae a qua fejuncte fuerant, infpectio-

3*

fe dederent? ld eis fuiffet ad gradus principes appri-

nem rediiffe, falvis Capitulorum juribus in Dicecefibus

2»

me utile; at ex animo íane ac mordicus Catholice

ubi perítiterant; ab hac epocha Ultraje&tetifi Ecclefiae

?»

Fidei, & S. Sedis communieni adhaferint, neceífe

fuos (emper Epifcopos, fuumque Capitulum fuiffe,

35

eft, quosab ea nec temporalia haec emolumenta, nec

quocumque fe nomine per temporum calamitates cela:

»

difficultates quas fui cum Romana Curia difílidii oc-

re debuerint; füuum Harlemenfi pariter Ecclefiae Capi:

»

ca(ione pafTi funt, avellere potuerunt. ;;

tulum non fine fpiritualibus omnibus eidem annexis ju»

Ut poftremam Ecclefie hujus imagini manum impo-

ribus fervatum fuiffe; eos Epifcopos una cum iifdem

nat, addit Efpenius ** fe, cum acta & monumenta

Capitulis, ut ejufmodi fernper, atque adeo faepe pro-

3»

perpenderet, ut de Ultrajectenfis Cleri juribus ju-

prio iis inlocis Ordzmarzorum nomine a Summis Pong-

dicaret, perfípicue perípexifTe, Clerum hunc de re-

ficibus, & Romane Curie Miniftris aenitos eTe; ]e-

29

petitis in fe ad faftidium u(que fufpectae doctrinz per

fuitis, tantum, . con(ecutione. quadam fui univerfi Sy-

9»

vaga vocabula criminationibus & exprobationibus,

flematis, & peculiaris confilii quod ipíi fibi confioxe-

L

tanquam de puris putifque calumniis numquam non

rant, ut ejus Ecclefie fe omnino dominos redderent,

99

vehementer conqueítum effe, nullaque non oblata

pronuntiare aufis Hollandie Ecclefiam, ex quo bona

99

occafione profeffum fui(Te fe fine exceptione crede-

& Templa externa amiferat, periiffe, Epi(copales ibie

3»

re, quidquid Catholica docet Ecclefia, & damnare

dem Sedes non amplius (übfiftere, ei non amplius aut

9?

uod eadamnat; eo (&pe deveni(le, ut Adverfarios

Paítores proprios, aut hierarchicum regimen auétori-

u

35

í

os provocaret ad notandum diftin&ae ac peculiari-

tatemque fuppetere, omneí(que Presbyteros Fidelium

9»

ter dogma aliquod ; in quo eum ab Ecclefiz fide re-

cura quibus ea conítabar, addictos non nifi puros pu-

9»

cedere contenderetur; & apud Romanam Curiam

tofque pro Romana Curiz arbitratu amovibiles Miffio-

2»

de clandeftinis ibidem in fe intentatis criminationi-

narios effe, fub Vicarii Apoftolici seque ab eadem Cu-

»

bus conquerentem ab ea ipía periiffe , ut Adverfarios

ria pendentis auctoritate.

3*

juberet fingulas defignare, quod fi jam praftitiffent,

Roma, ipía Roma numquam auf(à fuerat his parado-

L)]

ne renueret afficta crimina, itemque eorum nomina

xis, maxime licet ambitioni novifque contentionibus

»

quibus effent impofita, fignificanda mandare.

ejus Aulicorum accommodatis auctoritatem addere;

* Poffum equidem fuübdere, pergit Efpenius, me

quin potius aufa quzdam que ex iis füapte natura de-

95

nihil non ad apicem, quemadmodum tanti momenü

rivabantur, in Jefuitis aliiíque Regularium nonnullis

»»

negotium poftulat, expendentem hactenus nullum

damnaverat (d). Laborabat ea fane jampridem, ut

,

ei Clero: exprobratum caput detegere potuiffe, in

( é) 'Eft hic ei titulue: Hifforia compendiaria Ecclefra Mctropolä-

2»

quo non is cum fide Catholica coníentiret ( ).

Cum ita Van Efpenius Batavae Ecclefiae caufam ani-

rana Ulrrajecti , prefertim pof vicilitudinem , que centigizin V 1.

Provinciis unitis fub Philippo 11.&*c. — UltrajeCi apud G, Vander

mo percepiffet, haud fane mirari füberit hac cum foli-

Weyde 1765.

citudine & conftantia ejus fervitio füuum calamum de-

d) Vide Colle&ionem, quz in

I&ribituri Concordara de* Decre.

18 a $. Cougregarione de propaganda Fide, diverfst zemporibus edita,

Typis $,

(4) Ibid. N,248. &250.

gro bono regimine Miffionum Feserati Belgii, | Roma,

Congreg. de Propag. Fide1694. — D. G. Beyer ediderat ann, 166,

,(f) Ibid, IN, 159. 151. 152

Ífna

L

LisER lll CapuT V,

114

Ó

fua nova fuper Hollandiee Eccleiiam, eque ac magis

l«

quia Coddium, tanquam pura putaque Vicarii Apofto-

*

"u

quam fuper aliam quamliber arrogata jura protenderet;

lici commiffioneinductum (f

pectabat, dequa contende-

utebaturque in-eum finem ejus conditione fub domi-

bat fe pro fuo ipfius arbitratu, & abfque ulla forma fta-

natione Principum communioais alterius, qui minus

tuere poffe (4). Ipíi ultra montes Jurifconfülti aliter

animo comparati erant aptique minus quam Catholici

ratiocinabantur, quemadmodum ex Hyacinthi de Ar-

]

Principes ad ejufdem jura fervanda, Eam Ecclefiam

changelis Advocati Fifcalis in Capito[;o €7c.in eju(dem

anguílie in quibus jacebat, fpoliatam fplendore aliif-

Coddii favorem Confultatione perfpicitur (5). — At ni-

que temporalibus emolumentis quz opulentis Ecclefiis,

hil refert; jam captum erat, ut Jefüitae in Hollandiae

magnorumve Principum prefidio gaudentibus.timo-

Ecclefia per difpoticam vim füb novo Pro Vicario do-

rem aut obfervantiam conciliant, fzpe adigebant, ut

h

minarentur. Ergo Ultrajecteafi & Harlemenfi Capi-

3

aufis cederet ; quibus Romana Curiz Miniftri Ordina-

tulis in mandatis.datum , ut novo Brevi f& fübderent,

riorum jura impetebant, eademve diffimularet.

His

Magnique Vicarii, quibus, abíente Coddio, deman-

au(is fpeciem & occafionem afferebat 74po/?olici Fica-

datum erat ejus Ecclefiee regimen, ullum Jurifdi&tionis

rii titulus quo orones Archiepifcopi Ultrajeétenfes poít

actum edere prohibiti, nifi prout iis per conce(fas a D.

vici(litudinem infigniti fuerant. Haunc iis conferentes

de Cockio facultates licuiffet. Eos nova haec allata juffa

Summi Pontifices procul dubio propriorum Epiícopo-

in admirationem confíternationi parem traxerunt; cum-

rum titulum disjicere non contenderant, eorumve ordi-

que fibi fatis temporis petüifent, ut de fuo Archiepit-

nariam Jurifdictionem imminuere, eamque recipientes

[

copo nuntium acciperent, fuorumque animorum feníà

iidem Epifcopi tanquam purum putumque peculiarem

S. Patri fignificarent, eorum haeefitatio tanquam perti-

favorem ípeétaverant fuae conditioni conceffüm con-

macia &t contumacia criminoía notata fuit; propterea

gruumque & per quem abíque ulla füorum commu-

quod o/edientia [ine cunClatioze , quoad Papee volunta-

tem quamlibet, a Catholici bominis titulo

nium & naturalium jurium diminutione, 'acquirebant

, ajebant, feï

eorum ufüm quaz coníuetudo aut difciplina praefens Pa-

jungi ommino nog poterat. (c).

ä

pe refervant.

Verum Ultramontani auctoritates has

l,

ln eos etiam quamprimum hac hafitatio füg pro-

duas fiepenumero confundentes, multoque mapis fo-

prie exiftentige jacturam traxit,

D. Buffi Bruxellis In-

liciti, ut Vicario Apoftolico vim adderent, quam ut

ternuntius qui nihil ha&tenus fibi obeffe fignificaverat,

ordinariam Jurifdictionem Epifcoporum propriam tue-

quin Ultrajectenfe & Harlemeníe Capitula agnofceret,

rentur, in eam pedetentim fententiam abibant, Hol:

& ad ea hoc nomine-& hoc titulo fcriberet, in eam de

t

landig& Ecclefiam potiore quadam ratione quam alias

repente cogitationem abiit facilius fore Clerum fübigi,

Romanae dominationi fuübefle.

Clemens tamen XI,

novoque regimini fubdi, auctoritatis & Corporis Hie-

omnem Ultrajectenfium Archiepifcoporum auctorita-

rarchici fpecie omni disjecta. Cleri & Capituli Ultra.

tem ad Vicarii Apoftolici titulum redigens , omnium

jectenfis & Harlemeufis exiflentia evafit ex eo tempore

l

primus contendit eos omnino & arbitrario füg Jurif-

phantafma ac fpeétrum veluti quoddam, | Ea quidem

dictioni fubdere, Eam Sedem tunc temporis occupa:

adhuc exiftrere per craffam folum affe&atamque igno-

$

bat Petrus Codde. — Erat Prafül hic pietate, inviéta-

rantiam afferi poterat; () & hac prapoftera a(l rtio

que folicitudine qua faciebat omnibus füi muneris offi

[emel propofita , femper deinceps praecipuo, ne dicam,

ciis fatis, peculiariter commendandus; at eumdem in

unico omnibus confiliis a Romana Curia in eam Eccle-

fiam initis fundamento fuit.

Lovanii Schola & in finu Coneregationis Oratorii in

INon eo progrediebatur

ftitutum fingulari quodam odio Jefuitze, utriufque aper-

audacia, ut enuntiaretur Papam poffe de Capitulorum

ti hoítes, infectabantur, um ergo jam inde ab Epi(-

& Cleri Hollandiz ordinaria Turifdi&tione pro fuo ip-

copatus exordio, e fede detrudere flatuerunt.

Sub

fius arbitratu ftatuere, quemadmodum de Vicarii Apo-

Innocentii XIl, Pontificatu inutilia fuerünt eorum mo

ftolici titulo dicebatur ; nihilque profuiffer, ad propo-

limina;.at in ejus locum fuffecto Clemente XL. afful(it

fitum confilium, Coddium hoc ipfo titulo fpoliatum

le

jis perficiendi confilii fpes.

Hinc. Breve diei r3. Maji

fuiffe, fi Capitulis inconcuffo jure quo gaudebant, uti

ann, 1702, miffum ad D. 'Theodorum de Cock unum

licuiffet . ut in fui Epifcopi voluntariae aut coacte de-

s

ex eorum affeclis, fimplicemque Lugduni Batavorum

ftitutionis cafu Dicecefin adminiflrarent, eique alium

Paítorem, per quod ipfe Pro Vicarii Apoftolici titulo,

'U

fuficerent. Nonaliud ergo perfugium füpererat, quam

D. Coddio fübftituebarur, & Prafíul hic ab omzi exer-

ut pro certo haberetur, in Hollandia non amplius feu

citatione omnique adminiflratioge Ficariatus

»

poftolici,

Capitulum feu Clerum exiftere; vetufque Jefüirarum

|

& quod ex novo Syítemate confequebatur,

ab omni

paradoxurm, toties licet reprobatum ,

quoties propo-

fitum fuerat, inter Canones referretur,

h

quoad regendam Hollandie Ecclefiam auétorirate fu/-

peufus declarabatur. — Nullam tam ab(onee fufpenfionis

Ipía Batavae Ecclefiee , ejufque tum Cleri, tum Capi-

d

caufam Breve afferebat ; nullus illud juridicus actus,

je

tulorum , tum EpiícopaliumSedium exiftentia, & jura,

nulla canonica forma pracefferat, aut comitabatur; ejus

qua ab iis feparari non poterant, fuere deincepsargu-

t

nulla Coddio tum quidem Romee verfanti facta fignifi-

menta litium , & rnateria Scriptorum Efpenii , quorum

catio , qui folum poft duos & amplius menfes per füi

rationem reddituri (amus, Eum menfe Auguíto ann,

Cleri Litteras de re tota monitus fuit.

Sibi Clemens

Ü

1702. confüluit D. Van Heuffen Canonicus & Vicarius

XI, fatis auctoritatis effe gl'edi(lerat, ut ita fe gereret,

generalis Ultrajectenfis ,

quid agendum Capitulo füper

]

iteratis adillud per Bruxellenfer Internuntium juffis, ut

eum approbatione & jufTu D. de Neerca[fel , 'Tra&atum inf'criptuhï:'

fuperioris Maji die 13. expedito Brevi fe fübderet. Pro-

De auctoritate & nece([iaze Epifcoporum (oc. In eo ftatuit Epif-

copos non minus in Regionibus neceffarios effe, que Principibus

ponebat Capitulum ab iis juffis ad. Papam appellatia-

haud Catholicis fübfunt, quam in ceteris; jamque experientia de.

nem; id confilii Van Efpenius nonimprobavit; at ejus

plorandumi in mmodum compertum effe in Anglia &c, &c, in novi

inutilitatem previdebat, eque atque Appellationis a

;

Orbis Eeclefiis, ! Refellit ibidein falías ratioeinationes & falfa prin-

Pentifice tninus informato ad imelius informandum , de

cipia a Jefaitis ad impugnandam propriorum Epifcoporum neceffi-

qua tum quidem interponenda cogitabatur, quemad«

;

tatem adhibita; falfa; inquam, principia, qu: deinde Scriptis

r

contra Ultrajectenfem Clerum hoc fzculo vulgatis unico fundamen.

modum die 6. Martii fequentis anni reapfe factum eft,

to fuere,

Opus hoec D. 74yroldo tunc Bruxellis Internuntio nuncu-

& efficaciora inedia tuggerebat,

patum fuit,

D. Beyer annuntiabat in Prafatione non minoris mo.

!

menti nova Opera duo; primum, De Divina Epifcopalis Ordinis

() Breve diei 7. Aprilis ann, 1703.

infliturione; alterum , De aucloritate Capizulorum. Cazhedralium

(5) Vide Monumentum hoc in Sczipto cui titulus ; Cau[a,God.

dedis vacantis, ac precipue de infFirurione d?* perperuitaze Capizuli

€auda,

Cazbedralis Ecclefe Harlemenfis, — Jam ediderat ann, 1598, de Con-

(c) Epiftola D. Buffi

(

& Harle

1 Bruxellis Internuntii ad Capitula Ultraje&ti

firmatione Tra&tatum D, Sanf2licio in Urtbe- Colonia Nuntio dica-

mi , die 21. Julii ann, 1702.

f

tum,; annoque 1666, Tractatum de Ecclefiaftica Hierarchia, ubi

(4) Epiftola D. Buffi, Januerii die 2 5. ann. 1703.

ftatuit eadem prineipia, que Urbi dj* Orbi probata fuere,

Fita Fau Efpeu,

Pa

*

Motivuta

116

VirA D.

VAN EþSPEN.

f

ne, in Ecclefiis fervata qu»æRomahæ Curia mancipa-

. Motivum Juris prb Harlemenfi. Capitulo.

te non füunt.

Batava Ecclefie Adverfarii nihil aliud

Erat horum adjumentorum unum per publica Scri-

habuere quod reponerent, quam jactata ultra montes

placita e falfis Decretalibus unice delibata. Scriptum

|

pta obfequens propriorum jurium defenfio. Quod om.

!

nium primum prodiit, infcriptum erat: AMotzvutm u-

quod confuravit Van Efpenius, illudque quod ejus con-

futationi ipfe Govartius oppofuit, huic rei apertiffimo

À

vis pro Harlemenfi Capitulo (2). Ejus genuinum Au-

&orem eífe Van Efpenium conftat ex ejus Epiftolis

exemplofunt, Omnes hujus pofterioris ratiocinatio-

L d

—

—

dierum 17, Januarii, 14. Februarii, 3. Martii, & 4.

nes non nifi poteftatis plenitudine Summo Ponrifici af-

Maji ann. 1703.

Atillud D. Ze. Svvaez , Decanus ejut-

ficta nituntur.

Monet nimirum ab eo Epiícopos fuam

dem Capituli per infcriptum ejus fronti Monitum ad-

omnem auéctoritatem tenere; ad eum unum Epifcopo-

optavit, vulgavitque fub Aprilis ann. 1703. finem, cum

rum inflitutionem ac depofitionem fpectare; & quem-

WE --EANM l

ordinarii Cenforis approbatione.

Bruxellenfis Inter-

admodum Papa abfolutam in eos auctoritatem exercet,

nuntius ftatim Govartzum (b) Sylvae Ducis Vicarium

ita hos ipfoseo jure pollere, ut prorfüs eamdem in fe-

Apoftolicum impulit, ut refponfum contra AMotzvurm

cundi Ordinis Clerum exerceant ; eorum arbitrario

S'uris elaboraret, Reapíe prodiite veftigio refponfum

füpremoque regimini (fupremo arlitrio €2 moderami-

hoc Latino Batavoque fermone; fed ita paradoxis &

gi, pag. g. n. 3.) Clerum fubeffe; ab uno eorum be-

placitis perniciofis infartum, ut ei Govartius füum no-

neplacito eumdem pendere (2 zutu illorum dependent,

mmen apponere non auderet, nec Approbatorem aut

ibid.); füum ab Epifcopis Clerum tum folum confuli,

Typographum qui vellent ejus rationem reddere, nan-

cum iis lubet, iifdemque femper integrum effe, ut fi-

ciícererur.

Anonymum bhunc Libellum initio ftatim

liorum füorum Patrifamilias, eorum fententiam negli-

confutavit Efpenius in proviffozal? Refponfo, ad D. Pa

ere,

Ad Ecclefie communem pacem, Conítantino M,

Evkel miffo quod haétenus manufcriptum remanfit (c) ;

fufiufque quamprimum in Scripto fub menfis Julii fi-

rerum potiente, Auétor (pag. 7.) ejufmodi regiminis

nem impreflo, & a D. de Svvaez adoptato, qua ipfa

epocham, faltem quoad Iraliam , referre contendit ; ad

ratione AMotivum S'uris ipíe adoptaverat.

XII. ufque Seculum (zum, *. pag. 12.) Capitulorum

L -- r . E - WE EE T EE - RE — u i us « DO a EE C en-]

in Cathedralibus Ecclefiis inftitutionem retrahit; ac fi

Qui graviores fuper Jure publico Ecclefiaftico con-

troverfias folide pertraétatas videre cupiunt, ad hec

confentit iis Summos Pontifices majorem auctoritatem

—

Opera confugere poffünt.

In iis Van Efpenius natu-

(feu viventibus, feu fato functis Epifcopis) concetffiffe;

rales & effentiales Ecclefie prerogativas ab iis enuclea-

quam Clerus antea obtineret, contendit (fag. 12. €7

B um 1

re fecernit, quas ea non nifi per Fidelium liberalitatem

24.) quemadmodum eam folum a Papa rener, ita ejus

& Principum conceffionem obrinet.

Propriam & pe-

exercendz jus iifdem non effe nifi ex ipfius Papse be-

f

culiarem [Zcclefiafticae Turifdi&tionis notam fedulo ex-

neplacito, & quoad eidem aliter mandare placuerit:

Jl

pendir, probatque ejus proprietatem ad univerfum Ec-

uifi per Sedem Apoffolicam aliter. contigerit. ovdizari.

ltaque concludit, Ulrrajectenfe & Harlemenfe Capitu-

clefiae Corpus fpectare; Epifcopos qui ejus primi Mi-

niftri fünt, eam tenere proxime a Chriíto Domino, ac

la, ut. veri nominis & proprie dicta Capitula effent,

debere, e fui Divini Magiltri mente, eamdem in com-

earumque Ecclefiarum vere ac reapfíe vacarent, fine

ä

»une cum fuo ipforum Clero exercere; & quod inde

contumacia tamen non poífe Papali auétoritati oblucta-

ri, & [urifdi&tionem, Sede vacante, exercere, poft.

confequitur, iis ex hac mortali vira migrantibus, eo-

rum Ecclefiam haud hujus Jurifdi&tionis JaCturam face:

uarn Summo Ponrifici placuit id ifdem prohibere.

re; Clero jus effe, ut eam exercere pergat, vacantis

Abfona hac paradoxa, quod nemo non vider, eo

Sedis teimpore, idemque dicendum effe,

ua com

demum abeunt, ut ftatuant Papam tanquam fupremum

í

munis Canoniítarum fententia eft, cum Epi

copus fuf-

& abfolutum Dominum murare poffe Hierarchiae or-

penfioni fübeft, auta fua Sede longius abeít; quam ut

dinem, omneíque Ecclefias in- fervitutem redigere.

ejus curam agere pollit (4).

'Tamalte tamen hec ipía infident Auctoris animo, ut

Occurrent ibidem pariter illuftria principia fuper ju-

eos qui eadem impugnant, habeat hominum loco ( Ad

re quo gaudent omnes Ecclefie, nt fingulze proprios

Le&, pag. 1.) qui pzetatis obdu&a Jpecie , & per fubdo-

lam fiftavum virtutum profe[[ronem , veram Fidem 2

Epifcopos habeant, (uper obligatione cui primi Pafto-

res fubfunt, ut earum unicuique Epifcopum tribuant;

veterem. Do&rinam aggrediuntur, ut zovam Difcipli-

zam in Ecclefiam inducant; & per hujus imporentis

fuper iis quae requireret Ecclefie mens ad Epifcopo-

rum z partebus 4nfideliumn nominationem , denique fu-

anticipationis confecutionem , celebrer Fevret , in

2

Motivo S'uris laudatum , veluti putridum Ecclefie mem-

per abufibus qui fereï in hunc ufurn irrepuunt.

brum (ügillat, cujusipfi turpis effet & ignominiofa con-

P

Scripto buic oppo[ita ultra montes placita.

futatio.

Principium alterum non minus periculofüm, quod-

IV, Finiuntur omnes he controverfiae per antiqui-

que ipfüm Barava Ecclefie Adverfariis bafis veluti

loco fuit, illud et, remporalem Poteftatem aeque pror-

txa*tqis invicta principia, peculiariter, Zibertatum nomi-

füs ac Spiritalem Ecclefize neceffariam e(fe; utramque

a Chrifte Domino Ecclefi:e collatam fuiffe, eamque

äï

(a) Vide Supplementum ad Collectiones Operum Van Efpeuii,

IV. Parr. num. 1. Laudatur Opus hoc in Supplemento ad us Ec-

proinde formatam & in perfecto ftatu pofitam non

clefiaff, univ. 1. P. Tís. XV. Cap. I11.) Ei locus effe debebat in

Colle&dione Monumentorum, quz ad ejufdem Supplementi calcem

cenferi, nifi cum utramque poflidet; adeoque veteres

Ecclefias, cum inInfidelium, aut qui a Catholica com-

extant. Quecaufe Typegraphum impalerint, ut illud fuppriime-

ret , ignoraimus,

munione fegregati funt,. Principum poteftatem inci-

dunt, defiruclas everíafque cenferi ex eo folum capite,

(L) D. Van Erkel (Obfervariones Prodrome pag.3.) Govar-

tium tamquam primum Scriptorem nominat, quocontra Batavum

quod füam temporalem poteítatem amittunt. — Epifco-

Clerum Bruxellenfis Internuntius ufüs fuerit.

Sua jam Govartium,

(fag. 19.€7 20. uno

palis Cazbedra , inquit Govartius,

ä

ut vidimus, deultramontanis opinionibus , & Clericorum inde.

eodemque rempore Z5rozus eít, Ut Catbedra po[Jet

pendentia folicitudo prodiderat. Ejus praterea privatim intererat

contentiones Romanz Curiz contra Ultrajectenfem Ecelefiam sueri ;

ip Regmis uou Catbolicis veperiri, eam tamen ibidem

cum Ecclefía Sylve Ducis, cujus ipfe Apoftolicus Vicarius erat,

comitari nón poteft Z)rom fplendor quem in Regioni-

nen alia de caufa Epifcopo fpoliata effet , quam confecutione qua-

bustantum poflidet, in quibus Catholica Religio Princi-

dam ejufdem Syftematis quod in Hollandiz Ecclefiam intendeba-

pum eft. ^ Epifcopatus, pergit ( per criminofum abu-

tul

füm verborum S. Petri qui de fpiritali tantum qua omr-

(cj Extat hoc provifronale Refponfum prope omnino recufum

nium Fidelium commmunis eft, prope dixerim, Repa-

in ampliore Govartiani Refponfi con

futatione2 quam exhibet novi

lirate loquitur ) ef Sacerdotium vegale, €9 Regnum $a-

Sup

plementi 1V. Pars mum. 11,

(

d) Cap. 2 $. 8. & feqq-

cerdotale; accepitque Epifcopus verum Aeggum, libe-

Va

LiszR IIl.

CaprvT V.

E

vatm dominationem , i Cives, Urlestz" Proviucias u-

hoc perfugium legitimum effet "ipfum per fe, minime

3

rifdicionem (a).

dubium erat; at eone uti ere erat in prafenti rerum

Poreftatum tamen quas adeo directe ejufmodi prin-

difcrimine? Id erat enimvero, fuper quo nemo non

cipia impetunt , animadverfionem merito veritus Au-

hafitabat. Eadem erar queítionis ratio, qua de agi-

étor huic fecundo Libello aque ac primo nec fuum,

tur in Epiftola, Martii die 4. ann, 1703. data: idna

j«

nec Typographi, nec loci Editionis nomen apponere

juris effer- Ultrajectenfi & Harlemenfi Capitulis, ut Ju-

aufus eft,

P. Defirantius fuas Clamitationes (anno

rifdi&ionem in his Diccefibus exercerent, Romana

Curia prohibitionibus, injuftarumque cenfurarum com-

1710.editas, infcriptafque Scripta confolatoria) a Co-

lenienfi Nuntio approbandas curavit; Hiftoriam D.

minationibus nihil obítantibus.

Indubitatum erat. &

evidens, quemadmodum in hac Epiítola oftenditur,

Hoynckii ann. 1725. Belgicorum Epifcoporum tres

approbarunt; in histamen Operibus duobus aque per-

eorum jus; erant e2 prohibitiones eaeque cenfürez no-

u

niciofa contra temporalem Poteftatem placita atque ea

torie; nulle, tum quoead vem ipfam, tum quoad for-

qua in Govartio perfpeximus , continentur,

Que

mom ex maxime coummunibus juvis Regulis (he fuünt

cum ita fe habeant, eftne, quod quifpiam miretur Ef

hujus Epiftola locutiones); apertum azque firmnum-

penium quo nemo melius in Hollandie Ecclefiam auía

que erat edo&tum füoque Archiepifcopo fidelem Cle-

ponderare , eorumque nullam non coníecutionem affe-

rum nec ejus damnationi affenüri, nec ipfius innocen-

lt'

qui poterat, non dubitaffe Sue M. I. fignificare ea pro-

tie defenfionem deferere, nec Fidelium fibi adharen-

j

bari non poffe, quiz Religio lgdatur , iucevtis avbitra-

tium regimini deeffe poffe, At quid agendum, ut fe-

vü[que vedditis rebus omzibus im Hierarcbia £? Difcipls-

ductionis progreffus fifteretur, eorumque aufa repri-

l

za Ecclefiaflica, quim evertatur a fundamentis haec ipfa

merentur, qui fine auctoritate ac fine proximorum

Hierarchia3 quinpericulofz perturbationi exponatur Im-

ejus Ecclefia. Superiorum miffione fe quotidie Pa(tora-

l

perium, quim omniumn Priucipum , omniumque Ecclefia-

libus 1mmifícebanr, & animarum regimen ufurpabant?

I$

rum jura Romane Curie devoveautur. (b), €9 quin &i

Eumne oportebat fua omni auéctoritate in hos homines

d

prabeatur occafio perduceud ad cumulum abfolut& totius

uti, eos interdicere, prohibere Fidelibus, ne eos ag-

Mundi Mouarchbia , cujus ea jam a pluribus faculis fua-

nofcerent, &c. ]lta quidemex jure; at itane fieri par

i

damenta jecit (c)?

erat ? [d vero ut ílatueretur, haud erat animi fatis,

ld emolumenti Batava Ecclefie Adverfarii per mi-

Non ulterius progrediuntur Epiftolae de quibus loqui-

feram. deplorandamque pruriginem a Romana Curia

mur, quam ut Capitula & Paítores adhuc iifdem ad-

g

fpectandum curarunt, ut eam ad hujus Ecclefiae perni-

didios hortentur, ut /ua tuzia profequantur , & inte-

$

ciem adigerent.

Curiaheceorum prapofterz cupidi-

rim £pif/£olam ad obfequium. apprime cotupofitam, bu-

tati fe dedens, ipfafe fuz dominationis amplificandz fpe

mili[que alacvitatis , €9 alacris bumihtatis plenatn ad Pa-

feduci paffa eft. Hoc primum con(iliuma Curia femel

pam ícribant, ut ei rationes, ejufdem mandatorum

Confu-

fs

intium, qua pedem referre nefcit, femperqueab homi-

executionem impedientes, ob oculos ponant,

nibus extimulatur, quorum cozfilia numnquam mortun-

lebatur ibidem eodem tempore, ut àd Fideles inftitue

h

zur (La Marteliere), hoc, inquam, primum confi-

endos, & per pafZorales Litteras ex caritate monendos

i"

lium inexhauftus novarum oppreffionum fons & origo

incumberetur, conícientiam non pati, ut juffis deferre-

fuit, quarum triftemimaginem hujus Articuli feries ex-

tur, qua S. Sedis nomen praferebant, at cum ejufdem

hibebit.

mente pugnabant; dareturque opera , ut conrexeretur,

vertereturque in vernaculam linguam vetus aliquod

7 E/penfuper confz'lz'o ob Hollandie

Opus fuper injuftarum excommunicationum negotio,

AEpz'/iolæ D. Fa:.

Ecclefia iueuudo.

ut Quinta Epiftolarum D, Nicole fuüper Zerefi emagi-

naria, Gerlonis 'Tractatus; 24 Sententia Paflori etiama

V. Harum videlicet funeftarum confecutionem af-

v

ipjufla timenda [it, €?c. Ejufmodi tum quidem erat

«t

pe&tus Hollandiz Clerum graviffime perturbabar. Ejus

animorum affectio füper ineundo in re confilio quae

d

quidem jura ambigua non erant; horum aperti(fimas

merito fpectabatur ut earum ugza qua graviores magif-

probationes prebere poterat, & reapíe prebebat. At

que extra ordinem aute longum. tempus in Ecclefia com-

p

timor, infcitia, infite jam menti opiniones, pufillani-

tigi[fent, cuju[que confecutiones borrendas fove facile con-

j

mitas obftruebant hominum plerifque aures qui ferre

Jici poterat ex eorum anitno qui eidem addiclà erant. (e).

non porerant fe a Jefuitis & a Romana Curia quam hi-

I

H

feduxerant, impeti, proinde non niíi anathemata fu-

,Brkve Clementis XI, ad Belgii Faderati Catbolicos

bituros,

Ex D. Van Heuflen & D. Van Erkel qui Cle-

maum.

l

nl

ro preerant, Epiftolis compertum fit non eos dubitaffe

quid ex jure, fed folum quid agi utilius aptiufque pof-

VI. Horrend: confecutiones quee a P. Q. in Epifto-

fet.

Occurrit eadem hefitatio in eorum ad hos ref-

la ad D. Van Heuffen die 4. Martii ann. 1703. miífà

ponfis, a quibus confilium petebant. Van Efpenii ad

portendebantur, quamprimum fe in confpectum de-

ü

*

Van Heuffen & ad Van Erkel, eque ac P. Quefnelli

derunt, Pervenit in Bataviam, duobus circiter poft

ad eumdem Van Heuffen Epiftolae nullibi non haec fen-

menfibus, novum Clementis XI, ad Belgii Feederati

i["

fa praefeferunt.

Praítantiorum in Belgio 'T'heologo-

Catholicos miffum Breve, feu potius fulmen multo

H

gorum coníenfus has omnes Epiftolas fulciebat; id

quam Decreta vehementius, quaccumque pracefferant,

aperte conítat de P. Quesnelli ad D. Van Heuffen, Ja-

Expeditum fuerat in Urbe Roma die 7. Aprilis ann,

$

nuarii die g. & Martii 4, ann, 1703. Litteris quas Efpe.

1703. triduo prorfus ante quam Sebaílenus Prafül

nius ceterique Lovanienfes Theologi, ante quam mit-

Bataviam veríus iter fufciperet, ac dum ei jamjam abi-

l«

terentur, expenderunt approbaruntque (2). In ha-

turo nullius non honoris officium perfolvebatur.

o

Prohibetur per hoc Breve, füb pcena excommuni-

rum.duarum prima, difcutitur quaeítio: liceret, nec

ne, oppreffo Hollandiz Clero íuos ad Principes Pro.

cationis ipfo fa&/o, ne quis preter novum Pro Vicarium

u

teftantes confugere, ut fibi contra vim quam perperie-

ii

batur, ab eorum auctoritate prefidium peteret. Quin

(e) Ex iis, que excerpfimus ex P. Quesnelli Epiftolis, judicari

poteft , quanti facienda fit Colletii declaiatio, qui ab eo pronun-

tiatum imputat, Sebaftenum Archiepi(copum Codde poft Papz In-

l

(a) Quippe regale Sacerdozium do* Sacerdorale Regnum eft Epif-

terdi&tum a fai muneris exercitatione defiftere nom debuiffe. Hinuc

coparus ; arque Regno-donatus, libera dizioue d* Juri[diclione. iu

definiit ( Quesnellus) Zfrcbiepifc

epum Sebaflenum defiflere non de.

]*

Cives , Urbes Provinciafque. pag. 20.

bere ab exercendis Vicarii Apoflolici muneribus , licez id illi fuiffes

l

(5) Def. ulter. n. 74. & 22 1.

a Summo Ponzifice inzerdidtum ( Tra&t. de Graz.. Parz. L. Difpus,

(c) Ad S. M. L. Epiftola, Octobris die 16. ann, 1725.

V11I. Consl. I. ) Coller hecloco duo peceat.

I, Imponit P, Ques-

(4) Occurrunt hz Litterz in Scripto cai titulus; Zurgario Cs-

;;

nello, 2. Crimini yertit ,Arsþ.iepifgopo, haud fe Papz arbitrarig

pirulorum Belgii Federati; pag.246. G íeqq.

Interdicto fübdere,

"

(de

1IS

i

ViTA D. VAX ;E:ïS*PAEN.

pus & folicitudinibus infarciri cepiffes 'cdtbolibänfiyüe

(de Cock), ve/ okdutla seceffrtatis fpecie, ullum Jurifdi-

ä

élionis actum exerat. n eo proponitur hzc poftrema

do&lrinam ipfam quam im fua omni puvitate pevceperant,

claufula ranquam circutz[peclio ad omme divifiomis ger-

fufpe&lam propemodum incertamque iifque évadere. (b).

n ab ipfis Yadicibus evellendum necelTaria quin per-

D. Coddü deliberationes , eum in Diecefim fuam

fpiciatar, eamdem . claufülàm, praterquamquod cum

Ecclefiae ufu pugnat, qua, fi neceffitas urgeát, TJurit-

perveni[fet.

diétionem fuam cuivis e fuis Miniftris vel

apprime le-

gitime excommunicatis concedit , unice a

]

inducen-

VIL Inter tot turbas & diffen(ione$, confcientiae

dam divifionem facere, quam funditus extirpari con-

perturbationes & fcandala, denique in Schifmatis tam

tenditur. Ejufmodi fanétio, fiquidem executionem

aperto periculo , Coddium, qui confilii potiffimum

fortita effet, earum Provinciarum Fideles fpiritalibus

inirer, extrema inceffit animi fluctuatio,

Ei propone-

omnibus fancti Minifterii fubfidiis omnino fpoliaffet ;

bantur precipua confilia tria (c). Primum, ut Ro-

. cum D. de Cock cui uni per Breve licebat inillud incum-

mane QCuria Decretis, obmutefcens, & in fuum In-

bere, fuisa Principibus ullam functionem edere vetitus

terdiétum confentiens, fe fübderet, füsque ipfius, fui-

, effer, & interdictioni huic ipfe fe fubdidiffet.

que Cleri innocentige defen(ionem defereret; alterum,

Ceterum tam prepofíterz agendi rationis nulla in

ut Decreto in fe pronuntiato publicam humilemque

;

Brevi peculiaris affertur caufa. Satis habetur Papam

proteftationem opponeret, deinde vero nec cunétatus

nec hafitans fui miniflerii functiones repeteret; ter-

generatim dicentem induci fe, juffis gravibufque de

caufis permotum fuiffe.

tium quod inter priora duo. medium locum tenebat, in

eo pofitum erat, ut nec contra füum Interdictum pro-

ita fcilicet magnae Sedis Archiepifcopus, Nationalis

Ecclefiae Caput,confpectus eft füo Minifterio interdictus,

teftaretur, nec ejus abolitionem profequeretur, atque

adeo ne alterius quidem Vicarii Apoftolici nominatio-

abíque ulla regularis formae & proceffus fpecie, per pu-

ra putaque Papa Brevia clanculum in ejus Dicecefin im:

niobluétaretur, ze quid obflaculi paci €? atiimorum con-

miífa, quorum unum ad ejus adverfariam partem da-

ciliatiomi objiceret ; at quin uegligeret legitimis vationi-

tum , ad Fideles ejufdem auctoritati fubditos alterum.

bus fuum bonovem, fua jura, fJuamque & fui Clert inuo«

Íta in eumdem modum Cathedralium Ecclefiarum Ca-

centiam defendere, — In hoc poítremum Contilium Cod-

pitula duo füis omnibus fpoliata, juribus atque adeo

dius defcendit, zta cozfulentibus pluribus fingulari pru-

delata penitus, & quod longe deterius, Catholicorum

dentia 9 pietate viris, At novem menfes infumpfit,

tercenta millid ad fatalem neceffitatem redacta, ut, fi-

ut deliberaret, oraret, confuüleret. Primum is quidem

quidem iis Decretis fe deberent, Paftoribus omnino

confilium libenti animo preuliffer; plurium, ut aje-

deítituerentur. Atque abfona-hec omnis agendi ra-

bat, Sanctorum olim Virorum exemplo; fi ejus, ut

tio , tam omnibus reguiis contraria nitebatur hoc uno

eorum cauíà mere perfonalis fuiffet; (ed cum ea arcto

vinculo cum . fidei fuique gregis rationibus, cumque

principio, qui

dquid fibi placuerit ; facere Papam poffe:

ad bujus Sancla S«dis BENEPLACITUM.

Paftorum fama confociataeffet, qui do&lriza in ejus Ec*

Horum duorum Brevium unum duobus fere menfi«

clefia, €? ad amimarum fervitium alacvitate [upra cete-

bus ante Coddium in Hollandiam pervenit,

Illud ejus

vos eminebaut, credidiffet fe reum reddere verztatis C?

Adverfarii dedito ftudio dilleminarunt, per falfas &que

juffitie in oppre[fioue derelithe , iquidem fue caufa ju-

"dH - m um —— 5neu& — ^M 9- — ——

ac malignas glof[as pro viribus infecerunt; ex eoque an-

flitiam ita Dei 3udicio reliquiffet, u£ fé eidemm apud . bo-

imiues defendendes fubducivet (d). | Confilium alrecum,

fam arripuerunt, ut audacius acerbiu/que quai unquam

autea, laudatum Prafülem ejufque Clerum impeterent,

quantumvis folidis atiomibus niteretur , haud ei vifum

eít, in prajenti verum difcriminue, Chriftiane pruden-

eorumque faman maxitne effrenata. licentia denigrarent

—— e-m0R -- BM L I

(a), Schifmatis virus duorum jam mentium ípatio tam

tiae regulis confentaneum.

Verebatur, £2 quidem jt-

late ferpferat, ut e Catholicis non deeffent, qui Miffae

re, ne malo pejus vemediumn e[[et , füpraque eegrotantis

Dominicis Feftifque diebus audienda preceptum vio:

vires. Quacumque fpes aftulgerer ad. ejus executió-

nem externa fubfidia non defutüra; quamvis eum bene

lare quam Sacro intereffe mallent per Cleri Presbyte-

rum facto qui Cockium non agnofcebat.

multi ad id vehementer folicitarent, eoque' plures abi

Ejufmodi eft deploranda conditio ad quam Sebafte-

rent, ut eum monerent cozfcientie leges 2ta vequiveres

nus Antiítes íüum gregem redactum comperit, cum

quamvis Paftores & Fideles quibus fo/icitudo €7' animi

robur inerat, fibi mordicus adhafüros fperare poffet;

ex Urbe Roma [unio menfe ann. 1703. rediiffet. Er-

rans difperfüfque, ovium in(tar ab(que Paftore, feu

timebat tamen, ne a majore numero defereretur. ( 8);

potius vaftatus a lupis qui non alio fpectabant quam ut

cui nec perfpicacic nec alacritatis fatis effet, ur ei addi-

eum devorarent , eo erat miferatione dignior, quo mi-

&us contra excommunicationes perftaret, quas haud

nus oculorum acie pollebat, ut bonum Paítorem a

cunéfata Romana Curia in eum pronuntiaret, fi ipfe

per fe ad fuarum fünctionum exercitetionem rediret.

——k—;—.q—':,"—-——-— — —

Mercenario dignofceret, Eorum Fidelium complu.

res mancipati jampridem Jefüitarüm moderationi qui

Eum poítrema animadverfio in fententiam traxit per-

f

movirque, ut ad infirinze vel infcite multitudinis bo-

per füam laxatam moralem doctrinam prapofteris cut.

Jufque cupiditatibus blandiebantur, aut Religiofos Mif

pum crederet fe nulla non indulgentia quae cum officio

veritati & juflitie debito non

ugnabat, uti debere;

ä

fionarios fecuti qui nihil aliud quam cecam, quoad

omnia Románae Curiae Decreta; obedientiam praedica-

id ünum cavens, ne, at érat ad legitatem a yatura ja-

i

&us , ac de auimorum conciliatioue & pacis redintegra-

bant, (üorum veterum legitimorumque Paftorum non

auctoritatem. modo tanquam ufürpatam, ex quo Ro-

tioge apprime folicitus, quidquam aggvederetur , quod

mane eidem Curie placuerat ea fpoliatos declarare,

fuo fuique. Cleri ! bonori officevet, aut quod. 74dverfarii

fed fidem quoque tanquam perzicioforum, ? quidem

coutra cominunem do&hvinam aut ejus. Ecclefie difeciplz-

5202 unius gcueris errorum fafpectam fpectabant. — Du:

nam detorquere pofJeut. (f ).

ä

bitationes & ambiguitates novos, in dies fingulos, pro-

greífus edebant, illudque, fi quid aliud, maime Cod-

D. Fan Efpeu precipua. D. Coddi ejufque. Clevi. confilia

dium augebat, zoznullos velex eo populo qui ba&fenus

" Iioderatur,

fine ullo ferupulo fuis Pafforibus additius pevfHiteras , in

VIII. Van Efpenius, ut ex Coddii ad eum Litreris

quarm fe partém darent, prope non amplius [cire, eorum-

. que mentem fuper. certioribus purioribu[que cbriftianae

)

snoralis doclvine vegulis , fuperque admimiflrationis Sa-

(^) Decl. Apel. pag. 113.

(c) Ibid, pag. 111. d* /eq4.

craimentorum di[ciplina ad falutem utiliore , bafitatiom-

(4) Ibid. pag. 127- 164. 172.

RL

1

(e) Julii die2 1. & Auguft

i r ann. 1704. detz Littgr?;

p

| (a) Decl. Apol, D. Coddii , pag. 102.

m

q

'.ï

Lmuv I1II. Careur V.

119

int&ïl«ï pimus, in hujus gravis deliberationis ferie maxime,

Adverfariorum imperum opem ferre parati elfent. (g)

Ti quis alius, ejus omnium confiliorum particeps fuit,

Coddius dubio procul quia non íatis de hac conditio-

ld íane, quemadimodum cum P, Quefnello confenfio-

ne certus erat (cum

r belli negotia füis AA, PP. exe-

nem (4) Doctori huic Adverfarii crimini vertere volue-

qui non liceret, quidquid iis fua ceteroquin fapientia

runt; qui tamen idipfüm fibi g/orie duxit in Scripto

infpirare poterat, adduci propterea non:

:

quod S. M. I, obtulit (). Et fane quid illuftrius ac

gowit, ut hoc

pofterius confilium fequeretur. Non perfpicientie,

laude dignius, quam peculiaris Ecclefie contra jus faf-

non animo & conftantia fatis, ut diximus, non folum

que vexata oppreffeque juribus propugnandis, ejuf-

in Magiftratibus, verum etiam in Fidelibus ipfoque

ln otedote d . .

que confiliis dirigendis, ftudium & operam ad com-

Clero perfpiciebat, ut magnanimise hujus agendi ra-

munes totius Ecclefia omniumque Principum rationes$

tionis confecutionibus ferendis effent.

conferre? Nihil non praeterea Do&orem hunc ad id

Erigebatur ex alia parte Praeful hic in eam fpem fore,

adigebat ,' juffitia , cavitas £? fue profeffionis. ojficia,

ut fua moderatione Romanam Curiam molliret, ad ali-

quemadmodum füurn Principem alloquens ipfe teítatur

quam conventionem, quz acceptari poíTet, ineundam

(c).

lta ejus alacritas nulli prorfüs rei deerar.

Su:e

adigeret, impediretque, neiníe faumque Clerum ex-

eum Ebpiftole Libelli fupplicis Auctorem produat,

communicationes pronuntiaret, quxe, quamvis injuftae

quem Capitula duo, Arbitros petendi gratia , ineunte

ellent, eo tempore, quo inftitutio deerat & experien-

ä

ann. 1703. ad Papam miferunt; quibus ipfe eodem tem.

tia,. vehementer afficiebant terrebantque plurium etiam

pore fuafir, wt J4ppelatiouis viam inirent. Cum id

ex iis animum qui Ultramontanis contentionibus man-

acdtum e(t, ut, poftquam Coddius interdictus fuerat,

cipati non erant. Experientia quidem certe quampri-

deliberaretur, Capitulifne an Pro Vicariis ejus Pracfu-

mum oftendit, nihil, humanarum rerum (pectato or-

lis potius congtueret Dicecefeos regimen fümere, Do-

dine, ex Romana Curia fperari poffe, quoad a Jefui-

€or hic in Capitulorum favorem pronuntiavit, eadem-

tarum dominatione liberata non effet; numquam in-

que adduxit, fua ut Jura alacrius tuerentur, cum Cod-

terim fore, ut quidquam cederet, quod iis falfo per-

dius ita fe comparatum prodidit, ut ne fua ipfe exer-

fuadentibus, (e adeptam crederet; quantumvis boni

ceret... Cum Prafuli huic ipfi, pott fuum in Hollan-

apa quos Deus in S. Sede collocaret, de actorum in

diam reditum , aliqua fuit ineunda ratio, ejus ad Ef-

eam Ecclefiam injuftitia & irregularitate conviéti effent;

penii confilia potifimum perfugium fuit; eidemque ipfe

quantumvis eorumdem ipfos puderet; quamvis a Je-

conficienda quibus opus habebat, acta fzzpenumero de-

fuitis eo rerum fe adactos acerbe ferrent (quod ipfum

:

mandavit, Ad feligendum e rribus agendi rationibus

peculiariter Benedictio XIV. contigit), Jefuitas femper

quz feofferebant, Do&or hic plus contulit quam qui-

impedituros, ne Romana Curia evidentie veritatis &

vis alius. . Ab edendis publicis reclamationibus , juri-

juftitie fe dederet, & , qua Lovanienfis Doctoris

dicave À

pellatione a Romana Curie in fe Decretis

non alia

Á

(Renardi) locutio eft, erermum opprobrium deterpe-

e caufa Coddius abftinuit, quam quia Van

ret,

uod hoc negotium eidem offuderat.

(5) 1tà

ä-

Efpenius id ei prorfus inutile fore fignificavit. Habe

fibi blandiri,

ajebat P. Q. jam inde abann, 1704. ** ut

rentur, ,agebat,.æ

uo honorificeniius ejufmodi Decreta,

» credaturauctoritas, obfirmato femel animo, pedem

omnino extra/u

,

iciaria, iacompetentia, notoria nulla,

» referra velle, adducique poífe, ur malum reparet;

feu res ipfa feu forma fpe&taretur, praeterea haud rite

» adquod agendum pertractaeít; ea quidem fpes haud

fignificata, fiquidem fervatis regulis ab ii(dem appella-

» feculi noí(lri eft ,, — ( Mosita figcera. &c, Pracf.

retur, quemadmodum quoad Decreta vel injufta, fed

pagin. $.)

8 legitimo Tribunali & e canonicis formis pronuntiata

Fortaffe snimadverfiones h, plurium annorum ex-

fieri potuiflet, Firmabat Efpenius con(ilium hoc illu-

perientia nix& Coddium impuliffent, ur (üb viras finem

ftris Jacobi Zoene Mechlinienfis Archiepifcopi exem-

ua munia repeteret, nifi falutis fpem Ecclefia (uze af-

plo, qui, cum primas contra Jan(enium Bullas pro-

fulgere fenfi(let in animi alacritate qua Ultrajectenfe Ca-

ïs

mulgare renuifTet , per Romanz Curiz Decretum zque

pirulum fua jura tueri non defiftebat, — Et fàne per in-

jnforme excommunicatus, nulla anathematis ratione

Dehortatur etiam

1gnium virorum quibus illud con(ftabat, folicitudinem

habita, in officio perftiterat (4).

& perípicaciam Deus pretiofas ejus Ecclefiz reli

quias

Coddium Efpenius, ne, quoód nonnulli con(ülebant,

fervavit,

Epiftola quam D. Op/fraet ad D. Pan Erkel

H

in fuam Epifcopatus, titulique Vicarii Apoftolici, de-

die 4. Martii ann, 1705, Van Efpenii nomine fcripfit,

miffionem affentiretur, & fuam ipfius fuique Cleri in-

precipuas caufas nobis exhiber, qua firmum eorum

noceutiam propugaare defifleret (e). Ei Do*tor hic

)f

animum inviftumque reddebat,

[ntellexerant bono

ipíe auctor fuit, ut Scripra quedam ad fuorum Dicece-

fato fuam peculiarem calamitatem ad Ecclefiz commu-

fanorum inftitutionum emitteret, eidemque quoddam

i

nia mala referri, fuorum jurium confervationem cum

|

Motivuim Z'urit exhibuit, quo nullitatem Decreti fufpen-

Evangelice do&tring incolumitate cujus univerfam Ca-

fionis, jufque probaret quo ad fuarum fünctionum pro-

,

tholicitatem eorum Adverfariiimpugnabant, arGiffimo

fecutionem gaudebat.. Suum quoque calamum ad hoc

vinculo confociari, & ad hanc doétrina

puram in

poftremum Scriptum obtulit Van [fpenius, eumque

Ecclefia fervandam, neceffe effe, ut ibidem propugna-

Coddius non fine peculiari, in refponfo, grati animi

retur perpetua Miniftrorum fucceffio qui fideliter eam

fignificatione acceptavit; hoc tamen confilium execu-

;

ipfi in ufu ponerent, docerentque, & caverent popu-

le

tioni mandatum fui(Te nobis non conftat ( f).

lis a perniciofis placitis quze vatrities in veritatis locurg

Quamvis Efpenius in ea plane fententia eíTet, ut Cod-

le

dius fuarum functionum exercitationem repeteret, mo-

inducere contendebat. Perípexerunt eodem tempore

[

fe ab univería folum Ecclefia cumulatam juftitiam fpe-

nito populo, cur ita faceret, & cur ab officio per ali:

rare pofle, ac dum ejus judicium expetarent, affen-

1

quod tempus abftinuiffet, conditionem tamen addebat,

tiri debere fe Chrifti Domini opprobrium ferre, ex

ut nempe Regionis Ordines & Magiftratus ei contra

agro, ejus ia(lar, expelli; excommunicari, male ha-

) Cauf. Quesnell. pog. 142 ? r

beri veritatis & juftitie cau(à5 eorum denique amplecti

L

) Def. Ulter, N. 182.

bonortm bominum (enfa ( quorum exemplum S. Augu-

u

ftino monente (:) jam ejus atate communius erat

3

) Def. Ulter. n. 240.

(4) Epiftole dierum 13. & 20. Menfis Julii ann. 1704.

(e) Epiftela diei 26. Junii ann. 1704.

quam cogitatione percipi poffet) « .gui per carnà-

lg

(f) Eft hoc fortaffe Scriptum primo impreffum ann. 1305. in

) Epiftola diei t t. Augu(ti ann.7!764.

Cau[a Ceddaana hoc titnlo:: Difquifizio Tbeologica de poteffare d&

u

) P. de Svverr Superior Generalis Congregattonis Oratorii Bel.

jarifdicione, quibasin Federati Be

lgii Provinciis etiamnum fruirur

gici atfert hec Rénardi verbà tamquam fibimet ipfi di&s occafione

drchiepifeopus Sebaflenus, &6. — Atfi hocindicatum Opuse(t, fta.

Decreti diei 13. Maji ann. 1703. contra Pre(ülem Sebaftenum.

uatur, oportet, Efpenium non nifi m

*«

quc AuGorem calamurn tenuiffe,

atetiam füppeditatfe , alium-

Chronicon Oratorii apud Bclgas, pag. 115.

(j)) Devera Relig. Cap. 6,

2 d

Á

120

^

*me D. VaAN ESPEN,

* liusm ïlibu&niæm 'c»bribj*ura'tione*m;ex Ecclefia qubad ex-

tio ex eorum numero ; quae tamquath þræ*cipua Van

Efpenius ei propofuerat.

ternam fpeciem ejiciuntur, injuriam hanc ad vita fi-

ném uíque, ob ipfüm pacis & unitatis ftudium, pa-

Primus Actuspublicus, quemex

hoc genere in Hol-

tieutiffime ferunt; id optaht laborantque, quantum in

landiam rever(us edidit, Epiftola fuit quam Martii die

ipfis eft, ut fcandalum de medio rollant; fervant in

19. ann, r704. fuumad populum dedit. Nempeduo-

rum circiter annorum filentium & deliberatio hunc fru-

animo fecum ipfi, fi minus reapfe vororum compo

tes fieri poffünt, uniratis & caritatis chriftianze ftudium,

étum protulerant. Laboraverat, inquit , (pag. 58.)

quoad eos etiam a quibus hac injuftitia afficiuntur; om-

ut vinceret ia bonomalum , íexvvans hoc bumilepacificum-

nem agendi rationem qua quamvis apprime legitima

que fileutium at experientia convictus , quo plus mo-

ipfa.pe; fe, turbas tamen augere poller, omnemque no-

derationis ipfe praíeferebat, eo plus audacie fidentie-

vitatem qua fchifma vel haerefin faperet, fedulo evi-

que ad ejus itpeteudam fidem quo[dam bomines inde per-

tant ; nec nifi fidelius tuentur ad mortem ufque , fuif-

cipere, fe putabat omnirio non amplius pofle , quin

loqueretur. Susz ipfius exiftimationis negotium quod

ä

que tcftimoniis afferunt Fidei depofirum quod femper

in Catholica Ecclefia fervatur, expectentes, dum in

ei füuper hoc pracipuo articulo deferere non licebar ,

Occulto ab eo cozonentur qui màxime intimam quam-

cum fui Cleri rationibus & Fidelium falute conjunclum

que animi preeparationem novit.

erat.

Operam dari oportebat, ut cecz inconfultaque

animorum occupatio disjicererur, qua eorum plüribus

He potiífimum cogitationes omnia Datavi Cleri

:j

ejufque Epifcopi Coddii confilia moderabaatur,

infpirata fuerat, eum ejufque prope univerfum Clerum

pravis baveticifque opimionibus uefcio, quibus infe&tos etfe,

qua numquam peculiariter enuntiabantur.

'.Negotiatio eumn Go*vaitio.

Coddius omnes fua Ecclefia Catholicos fuorum

IX. Praful hic eo magis nullam amplius juftitiee fpem

morur inregritatis, fuzeque doctrinze puritatis tefteg

fibi in Romana Curia effe fentiebat, quod jam ante

appella. "Iriginta annorum fpatio, fcilicet annis quin-

men(es fex indignam negotiationem experiebatur qu&

decim Pafloris, & totidem Epifcopi titulo, Sacrum

non alio fpectabat quam ut enervarerur ipfe ac decipe-

Mini(lerium in'er eos obierat.

Nemo non eum fape-

retüur. Eratejus inftrumentum Govartius, infignis is

numero per illud tam longum tempus e fuggeftu di-

Van Efpenii Antagonifta, Magni Confilii Mechlinien-

centern audierat,

Id enim , inquit, zz Hollagdie Mif-

fis Confiliarius, & Vicarius Apoftolicus Sylvae Ducis.

fioue, Epifcopo eque ac Presbyteris magnopere cordi. ejf,

Fundionum Magiítrature pertefus qua& non femper

ut l'ideles per verbi winiflerium inflituat. Numquam

cuin ejus voris coherebant, ut nempe Romane Curia

tamen ipíe pracife €9' ex formüs accuíatus füerat, qui

affentaretur, & Ecclefiafticae Poteftatis aufis contra Prin-

fidei contrarium. ullum dogma propofuiffet.

Atque

*

adeo folemnibius verbis edicit in calamitatwm ferie quas

cipum jura fáveret, in Sylva Ducis refidere ftudebar.

At utibidem fibi tranquillum jucundumque domicilium

Adveríarii in eum excitaverant, nullum accufationum

caput, qua& in eum ejufve Clerum congefte fuerantl,

pararét, áffenfionem Ordinum Feederati Belgii, quo-

rum imperio locus fuberat, obtineri oportebat, lda-

diflintle cum Fidei puritate pugnare, | Nihil non vagis

& indefinitis infimulationibus continebatur.

E/Z 47[)4; vté

nimo ver(ans e re fua effe credidit cum iis agere, ad

eorumque favorem fibi confilium perfpexit aptiffimum

jalfum, addit; me Romaeaccufatum fuiffe. ( pagin. 66. )

fore, fiquidem fe pacis aüctorem, delegatumque pe-

tainquam beretice doclrina veum, multoque longius a ve-

culiariter a Papa exhiberet, ut turbas fedaret, quas

ro abefl , tme boc Titulo daimnatum fuiffe , quemadmodum

l— E - DEM uU ITEU

Coddii ipterdictum in P«ederato Belgio excitaverat.

nongulli diffeminare auft funt.. .

"ddbuc mibi fciendum

Et Coddius quidem, qui his fpeciofis promiflis fidere

Juperef£ , ob quas potilfunuin caufas lata fuerit 1m ine fuf-

— ——

non poterat, ejus delegationis legitimas probationes

peufto €gc,.

as

—

fibi exhibitas poftulabat , füccrefeente diffidentia pro

Sed quia Preeful hic non ira fibi bl"andihäöatur , üt oS

difficultatum ratione, que pofítulatis opponebantur,

Adverfariis obítrueret, eos ( pág.76.) quicumque fue-

rint, accitos vult ** ut publice, perfpicuisverbis & fine

Qui tamen vehementius paci ftuderet, has difficultates

P

elt pratergreffus, cum

per Bruxellenfem Internuntium

,

, àmbiguitate defiznent aliquod peculiare dogma in

» quo per folidas & genuinas probationes oftendant

fpei non nihil ejus oculis affulfiffet. Minifter hic Italus

CUM um s a :xnum DI w aueupud

ut fibi Cleri animum devinciret, Coddii, poftquam ex

, eum a fide Catholica, receffiTe, ,,

Haud is quidem

pár effe credidir, ut in hac prima Epiftola rem diftin-

Jralia redierat,. pradeztiam , tmoderatiozem & obedien-

—

tiam fibi valde probari teftabatur. ^ Verur animadver-

étius perfequeretur , id, inquit, (

acturus, fi res poftularet,

pag. 78,,) deinceps

a

fione dignum eft lnternuntium' & Govartium fempet

de induftria fignificare ftuduiffe non eam fibi mentem

effe, ut certi quicquamafferrent,' Cum interim Cod-

Fan Efpenii de Cenfuis Trafï(ztur.

dius Govartio colloquium quod reapfe ad exitum per-

XI. Preftititid reapíe in nova Paüoi*ali Epiftola quam

du&tum fuit, cum eo poftulanti fyngraphum obtinuif-

fet, ei Govarrius haud dubiam fpem obtulit fore, ut

Inquifitionis Decreto diei 3, Aprilis ann. 1704. compul-

In hoc Decreto

La )—- MO - MESM . .E O

'eodem anno /ub Pafcbatis Foftum felicitev voflitueretur.

fus die 20. Auguíli fequentis edidit,

Sed cum Govartii precipuum confilium in eo pofitum,

Scripta, qua Roma ann, 170r. ad fuam fuique Cleri

l

t fibi licererin Sylva Dücis refidere, perfici non po-

defenfionem ipíe vulgaverat, tamquam doctrinas &at-

—— —

fertiones faltem [ujpetas & fingulares continentia dam-

—

e—

tuiffer (graviflimis caufis Generales Ordires permo-

»

£

ventibus; ne cuj

us Vicarii Apoftolici femperaRomarna

nabantur. EaScripta trurn quidem fümmo jure ad tru-

tinam revocata fuerant, omnefque Cardinales, quibus

Cutia omnino pendenris Juritdictionem in ulla fuz Do.

minationis Urbe firmarent), ejus jactata verba inauras

illud examen demandatum erat , wu2animz fententia de-

claraverant eum Prefulem ibidem fingulis fibi oppofitis

abiere, " Adhibita fuerat Hennebelii opera ad hujus cum

0gtt€

Coddio negotisticnis initia, e cujus nimirum Pre(ülis

capitibus cumulatiffime fatis faceve, ommiu

e pevin-

de ac fuum Clerum univer[utn ab omnibus offufis calum-

f

— 9 € 313 t 3

ad eum Doétorem manuf;cifipt)is Epiftoiis hæc anecdora

süspurgare.(a) 1neadem pluresalii Pree(ules & 'Theo-

"d'uci(muþlsfþ

logi tumRome ; tümalibi; qua verbo qua Scriptis am-

Coddii Pa/yiorale:'.läþi/?ol;v e S'c:r;iþta alza

pliffimas laudes & approbationes contulerant.(^) Non

erat igitur fatis animi, ut tamquam erronea profcribe-

L

: XNon aliud Coddio perfugium reliquum fuit,

AEED ^oaLU AEE- a.

L u) Cruf. Codd, Prafat. pag. VIII.

quam ut.proprie conícienti motibus obíequeretur ad

(5) -Ulrrajectenfis. Ecclefie. compendiaria Hifforia, Art. XIL. . m,

id quoad Ecclefiamfibi concreditam perficiendum quod

XIX. Cogwäio Teftinoniorun. IM. Part, &«

fuiïmjpi&erii rationes ab eo réquirebant. Erat inttitu-

rentür;

LrseR Hl Careur V.

121

rentur ; at faltem Coddii ejufqueCleri fidem füfpectam

rione recederetur. Non id inipfa Urbe'Roma cónten-

reddi oportebat, utabíonis in eos a&tis aliqua deinde

debatur, idemque Clerus a Romanez Curiz Miniflris,

visadderetur. 'Ergo fe Coddius iterum ad füum po-

tamerfi duriffimis exprobrationibusitmpereretur, támen,

pulum verba facere coactum vidit, * tum ut füam fui-

iis'primis tem

poriþus, tamquam vere Catholicus hg-

» que Cleri fidem , cujus puritati macule coüquire-

bebatur,

» bantur, in tüto poneret, tum ut füneftasaffectiones

'Qui ergo ex ejus Adverfariis com 'eo comminicare

ï

, delerer (quas ea molimina in animos inducebant ),

renuebant, id facere non poterant nifi per meram facti

» queque Catholicorum tranquillitati & faluti magno-

le

viám & fineullo legitimo fündamento , fequeipfos ve-

» pere nocuiffent. (4) ,,

ro peccati fchifmatis reos reddebant, Verum quidem

le

Convincens Apologiahec Adverfarios Coddii & ejus

eftfub anni 1708. finem, & 1709. initiurn allatas fuifTe

Ecclefiae convincere quidem potuit, ad mentem revo-

D. Buffi, Colonienfis tunc Nuüntii Eitteras ad

rivato$

Ü

care non potuit. Haud cunctati in vulgus Scripta, ca-

in Hollandia homines fcriptas, in'quibus fignificabatür

lumniam, fel, amaritiem undique olentia profuderunt,

Cleri Paftores five poteffate £2 fine au&britate Sacramen-

&in ejus grege diffidia & zizania magis magifque diffe-

ta adminiftrare; eofdemque fübiiffe excommunicatio-

minarunt. SuasPraful querelas pertEpiüola'm diel 29.

nem in Decretis pronuntiatàm, qua mandabant, fub

Decembris ejufdem anni, qua parerat, obfervantiaad

'ea pasna, ut iiquidem fuis juribus cederent, & fenovo

e

Papam detulit; hanctres alize fecutee funt, qnibusnova

regiminifubderent, nemo non autern feab zisfepavaret,

N

fcandala occafionem prabuerant. Quefítus eít etiam

ab ?ifdem populos abflvabevet , qui &os fequebantie , nul-

recta apud D. Buffi Bruxellenfem Internuntium, & apud

jam quifpiam precem , vel pofd 1h0vtem , pro. dis edevet ;

"

Cardinalem Paulluccium füpremi Regiminis Secreta-

ut nulla denique communicatio ac focietas in rebus ad

rium, pracipua tragedicinftrumenta duo.

Hocom-

Religionem fpectantibus haberetur; quatégus uullo pu&o

n

nia Scripta, breviaptaque initii totiu(que profecutionis

ad talium Sacerdotum Ovatovia accedat , vel cuim ipfisiu

3

hujus negotii narratione addiéta, collata fuerunt ann,

vebus Religionis ullo tmodo communicet.

Haud diffité-

i

1707. in Collectionem cui titulus: Declaratio /d4pologe-

bantur tamen earum Litterarum Au&tores Papam ad il-

tica D. Petri Coddii €?c. — Fuit ea Latino quoque fer-

lud ufque tempus diftuliffe ad abruptionem devenire,

Q

mone typis edita, ejuíque precipua fragmenta jam

ac tum id facere non auderenifi certa quadam adhibita

l-

Deleicereddita, & in lucem emiffa fuerant.

Opus hoc

refervatione, & per puram putamque ádmonitionis &

in fuo quidem genere numeris omnibus abfolutum eft;

cohorrationis rationem: Aorzor itaque, ?moteo €9. obte-

;

in eo canidor eminet ac fimplicitas, qua convincitatque

ftor. (5)

n

perfuadet; idem ubique pacis & unitatis ftudium, per-

Sed ha cohortationes re fane ipfà non minus hábe-

ül

fe&tiorifque caritatis fenía praefefert. — Quose magis ad

bantur pro folemnibus & graviffimisjuffis, quaeabfque

&

execratibnem horroremque contra jus fa(que acta (unt,

ulla indulgentia fervabantur, in primis quoad eos e

i

ita moderate in eo referuntur, ut Lectori non uifi plus

Clero, in quos aliqua peculiaris Sententia. enuntiata

in eum obfervantie , qui malorum victima erat, & in

fuerat.

I£rant hi quam pauciffimi, ac vix duo trefve

[

i

eorum Auctores plus indignationis infpirent.

in hac faéti (pecie; at eorum numerum per hyperboles

Hujus negotii feriem zegro quidem animo miffam fa.

& per mendacia augeri lubebat.

!

cimus; fed quia non eftinttituti noftri continuatam hoc

"

i

P. Defirantius in Libello (c)

fub idem temþus vul«

loco Batave Ecclefiae Hiftoriam contexere , fuper even

gato, dicere non eft veritus exiftrere Cleri Paftores tri-

]

ze'

tis ranrum infiftamus oportet, qua Van Efpenio locum

ginta quinque Satane traditos per Dei. Summique Pon-

prebuerunt, ut eidem Ecclefia praberet füz folicitu-

tificis Juff um judicium.

Quamlibet ha multiplices con-

j

dinis füzeque caritatis argumenta.. Cum Coddius, fua

tenriones falíze injufteeque effent, terror, quem infpi-

Declaratione Apologetica publici juris facta, ipfe fibi (i-

rabant, poftremum Schifmati figillum addidit; quae

I

lentium impofuilfet, &receptui ceciniffer, in id unum

quidem prgcipua eftcomplurium Fidelium nec pauco-

incumbens, fuam ut caufam apud Supremi Judicis Tri-

rum Paftorum feparationis epocha, qui de Traditionis

)$

D

bunal ageret, Deumque pro fua Ecclefia & proiis, qui

füper [:cclefiae unitate regulis & principiis parum edo-

eam valtlabant, oraret; nonamplius Efpeniumin hujus

&i, communionem cum Cleri

l"

Pra-fulis peculiari caufa occupatum videmus , quitamen

portione ; qua firmain

n

officio perftitit, abruperunt.

non nifi majorem deince

Ut hanc ealamitatem anteverteret ,

Coddius poft In-

nt

nem contulit,

pe'operam ad caufam commu.-

terdictuma fuarum functionumexercitatione deftiterat;

n

Perculit ejus animum vehemenrtiffime, fi quid aliud,

ea fibi blanditus fpe fore, ut moderatione u(íüs obífecu-

[

fchifmatis fcandalum quod a Batavi Cleri Adverfariis

tuíque malum fifteret.

Quod egerat, haud e voto cef-

pS

illatum ferpebat in dies latius.

Schiíma hoc omnibus

fiffe videbat ; & aliam viam inire non amplius ei per

reguliscontrarium erat, etiamfireapfe injufta fuiffet ejus

tempus lucebat.

Cleri contentio.

Remedium quod unum tunc huic de-

E primis hac in re principiis unum

plorando fchi(mati afferri poterat, lumen erat & infti-

eít, numquam licere cum iis communionem diffolvi ,

tütio; atquead hac nimirum arma per Vau Efpenii ca-

qui fe ab Ecclefia voluntarie non fegregant, &inquos

lamum Clerus eonfugit.

Hoc is confilio de Cen(üra-

m

nulla legitime & canonice pronuntiata excommunica-

il

tionis fententia efl.

rum negotio agere aggreffus eft; & quo fuam operam

Jam ejufmodi nulla aderat ineum

utiliorem redderet, in hujusanni 1709, curriculo,füuum

[ü

Clerum Sententia, qui a leviffima quaque Schi(matis

biftoricum & canonicum de Ecclefiaflicis Cenfuris Tva-

ri

fpecie abhorrebat; tantum aberar, ut fefuapte ipíe fpon-

&atum publice Lovanii dictavit, qui quamprimum e

f

te ab Ecclefiz communione fejungeret. Nilil erat ex

m-

prelisprodiit. Naviterin Prefatione (4) declarat pr&&-

alia parte quod eidem exprobraretur, nifi maximeca-

cipuam caufam, qua eumadduxerat, ütid Operis ede-

ls

nonica & legitima precipuorum füz Ecclefiae jurium

ret, id fuiffe quod in Feederato Belgio agebatur; íci-

j

defenfio quam deferere

ne crimine non poterat. Pa.

licet id confilii ( quod apertius expouere non finebat re-

p

pe feu peculiarium Romana Curiz Congregationum

rum ratio) fibifuiffe, ut oftenderet, quantum Adver-

il

& Miniítrorum informia mandata, quibus fua Clerus

fariorum Hollandie Ecclefize fupér novis Cenfüris con-

ifj

jura, excommunicartionis ipfo facfo indicta poena, de-

tentiones cum antiquitatis regulis & perpetua Ecclefiae

i

relinquere jubebatur , ex iisipfis principiis, quee Ultra-

mente pugnarent. Hoc loco nos hujus Operisanaly-

10-

montani maxime modum pretergreffi fequuntur, fpe-

fin texere non aggredimur; id inhorum Monumento:

mn

&ari non poterant nifi tamquam poene comminatoriee,

on

& non tamquam excommunicationis Sententie, nec

(^) Hoynck pag. 148.

(«) Cotcordia Litterarum dec, pag. 139,

)v

tamquam fatis juftus titulus, ut ab ejus Cleri commu-

(4) Cum multus effez fermo de Cenfüris , 9v

eferiti occafoite eo.

(«4) Declarat. Apolog. pag. 84.

vum que agebautur in Belgio Confederato , tion inutilejudicavi bauc

Cenfurarum materiam penirds. exaufiühyes

*

rum

Fita Va'n Efpen.

122

ViTA D. Vau EspEN.

rum Libro altero , Articulo XIE. prerftitimus; fatis il-

tamquam novus tamen perduellionis a&tus notate fue-

lud ceteroquin ex iteratis Editionibus & Verfionibus

runt. Hinc tamenl(ümptaeft noviin Clerum exeréndi

jam innotuit. Nos quidem fatis habemus eos omnes

faroris occafio, ipfumque Proteftationis A&ctum con-

hortari , qui de ceníurarum & excommwunicationum

tumeliofe& P. Defirantius impetiit , qui perfecit, ut Co-

ipfo fa&lo, adeo hac noftra etate profufarum, earum

lonienfis:Nuntius ejus Seriptum probaret. | Ejus defen-

peculiariter, quae contra Hollándiee Ecclefiam emiffze

fionem fufcepit (trenuus vir e gravioribus Capituli Mem-

bris, Confratrum fuorum nomine, idque pari folidi-

funt, validitate judicare voluerint, eas ad íplendida,

quz Van Efpenius expofuit, principia exigant, | Ad-

tate modeftiaque & obfervantia preeflitit.. HuncScrip-

demus & illud, ejus Cleri Adveríarios füper vero do-

to titulum pofuit: ProfefZatio a[Jerta. Id hoc in Ope-

&ti Canoniftee confilio, fuperque effectu, quem ejus

re fpectabat Cleri Scriptor, ut revocaret obLectorum

opuspariturumerat, hallucinatosnon fuiffe. D. Hoygck

oculos geíta, quorum erat publica notorietas, fcilicet

F'au Papendvecbt in fua falfa Ultraje&tenfis Ecclefiee Hi-

in cenfuris:contra Clerum pronuntiatis nullam formam

ftoria illud fpe&tat ( pagiz. 69. col. 1.) tamquamaDo-

nullamque canonicam agendi rationem fervatam fuiffe,

&ore noftro elaboratum, ut ejus izcclefiee Clero Apo-

& Adverfarios , qui per calumniofas delationes, eoí-

logia loco effet, Non aliter de eo fentit, celebris ut

dem extorferant,. nullum. tamen unquam folidum ve-

ajunt, Pater Defirantius, contraque non fine extrema

rumque crimen , nullumque certum expreffümque er-

Ad-

impudentia inve&tus eo temeritatisabiit, ut diceret (2)

rorem, quicenfüuris pratexi poffer, defignaffe.

huic Traétatui ineffe deli£ta iis graviora, quae eidem

debat fingula Cleri Membra pofle Calumniatores fuos

«Doctori imputaverat in falfis fragmentis*Lovanienfis

provocare, ut de doctrine vel urio capite quod cum

univerfa: Ecclefie fide pugnaret, e Clero ipfo quem-

fraudis ob quam Defirantius ipfe exilio mulétatus fuerat.

Alibi hunc do&tum "T'ractatum impietatis arguit (1)

piam convincerent,

Quoniam vero ad ípeciem ali-

quam fuis calumniis obducendam,

anfenifini tantum

licet elaboratum, inquit, ab homine 4uem putabamus

Catbolicum.

Nonne füum fibimet ipfi proceffum in-

accufationibus utebantur, edicit Auétor hic totius Cleri

nomine, (quodjam non femel praeftiterat, numquam-

ftruit, qui ejufmodi Scripto cuju(modi de Cesfuris Tva

&atus cít, per adeo ve(ànas declamationes refpondet ?

que deinceps praftare deflitit) ** íead unum omnesre-

» Jicere proríus ex animo celebres Articulos V, Janfe-

oteffatio. Hujus Proteoflationis

» nii Propofitiones vulgo dictos, fecundum eas om-

Hoüandiæ Clevi Pr

Defenfiones.

» nes notiones, quibus a Summis Pontificibus & aRo.

55

mana Ecclefia damnati fuere.., quocumque in Libro

XIL. Cum furibünda Scripta hec a Romane Curiz

P)

)

extiterint, atque adeo in Janfenii Libro, fiquidem

Miniftris auctoritate munita effent, & hi Mini(lriindies

D)

ibidem occurrunt. ,,

fingulos novz & ipfi aufain Ultrajectenfem Clerum con:

fererent, fuumeffe cenfuitiis humilem & juridicam pro-

- Nuutii Colonienfis Atlacontra D. Fan Evkd, taik-

reftationem opponere, quam die ro. menfis Aprilisann.

quam Defenfionun Proteflatiomis

"Auéloreu,

1709. precipua Ultrajectenfis Capituli & Cleri Mem-

bra 6ignarunt.

ÍIn ea declamatür contra nominationem

XIII. Qgidquia iniret confilii ad füam purgationem

D. Daemen , peractàm (ine Clerifüffragio, zz/co Clero,

neque confultis Capitularibuss contra ColonienfisNun-

D

Ultrajectenfis Clerus, & quidem legitime quantumvis

& moderate, id femper nova aliqua cenfüra confeque-

tii mandata eo fpectantia, ut huic novo Superiori quif-

que fe fuübderet , quamvis eum recipere Geuerales Or-

batur,

Hoc unum fibi propofuerant Romane Curiae

Miniítri ad ejus A&ta refponfüm, & huic fane metho-

dines recufaffent ; contra Litteras eju(dem Nuntii die.

bus18.&21. Decembrisann, 1708. & 22. Januarii ann,

do conítanter hactenus infliterunt.

Nobis unum erit

1709. datas, in quibusapertre Schiíma firmabar, Cleri

inflar omnium D, Van Exkel. Canonici Capituli Ultra:

Presbyteros tamquam fine utulis Paítores traducens,

je&tenfis & Delfui Paftoris exempium.

Quia commen-

prohibenfque, ne quis cum iis, dum viverent, com-

dandus hic Ecclefia(ticus inter preeftantiora Ultrajecten.

fis Cleri Membre eminebat eruditione & ingenii vi, fuit

munione jungeretur, Deumqae pro iifdem fato functis

Oraret, &c.

fufpicionilocus, eum Defenfionis , de qua modo dixi-

Hoc in a&tu Clerus fuam diei 6. Martii Appellatio-

mus , Auctorem effe,

Hac fufpicione permotus D,

nem, fuamque diei 1, Aprilis ann, 1703.

Proteftatio-

Buffi Colonienfis Nuntius, cujus nullam probationem

nem confirmat, renovatque.

Irerum proteftatur fua fe

afferebat, nec vero afferre poterat, flatimad eumcita-

jura deferere non poffe, quin gravi fe crimine obftrin-

tionem feu monitionem milir, quz eumdem derecon-

viétum e(Te ramquam certum ponebar,

Per eam jube-

gat, promittitque nihilominus fe Summi Pontificis ju

dicio obfscuturum, cum ex Ecclefiaflicis Regulis pa

batur Van Erkclius Tribunali Nuntiature Colonie, in-

tra dies 24.fe fiftere, ubirationes proponeret. ob quas

trii(que Legibus Superiorum Pontificum auétoriratefir

matis pronuntiatum fuerit; Cur (controverfiam) jux

contenderet fe per Opus (üum in excommunicationem

majorem alia(que Ecclefiatticas cenfuras non incidiffe,

£a Ecclfiaflicas €? [epius approbatas a. Romanis Ponti

ficibus Belgarum Leges baud gravabitur audire atque de-

quas , dicebatur, Sacri Canones, Apoltolice Contti-

:

$

ttiones & prafertim Decretum diei 4. Octobris ann,

cidere..

Huic Proteflationi finem imponit gravis permovens-

1707. in omnes Scriptorum Auctores pronuntiaverant,

que ad Fideles cohortatio, ne fe calumaiis .injuftifque

que in Batava Ecclefiae favorem jam edira fuerant, aut

acendi rationibus frangi patiantur, quibus a fuorum

in pofterum ederentur, lnternuntius, qui hujus evo-

Paftorum hoftibus impetuntur, füavitate & patientia

cationis nullitatem ignorare non poffet, ad jactaram de-

cum üifdem utantur, incorruptamque erga S. Sedem

rogationem confugit editam , ajebat, à Clemente XI.

omnefque Ecclefiafticos Superiores Obfervantiam cu-

22 latiffima juris forma, quoad omnia privilegia de zoz

ftodiant, qua femper íis commendata fuit.

evocazdo, a Summis Pontificibus & nominatima Leone

Hac Proteftatio & hac Appellatio, que prout Ba-

X. Belgii Provinciis conceffa, Cleri ProzefZatio ejufque

Appendices due notantur in hac monitione tamquam

bylonis Epifcopus animadvertit, (c) gibil aliud quatn

obfervautie achus evat , baud is qwidem necefJarius , quo-

Scripta impia &5 fcamdalofa, fal/a calummiofa, temera-

aiam Nuutü (a quorum Decretis appellabatur) zu/-

via £? apevtum Scbifima Jonantia.

' Monitio hec dara die 22. Decembris ann. 1710. non

lam veapfe S'uvi[di&lionem im eatm Eccle/ïz;m obtiucbant ,

nifi die 26. ejufdem menfis per "l'abellarium miffa, &

a)/De Naullitatibus dvc. pag.2 1.

D. Van Erkel infcripra.

Erateatum quidem unica ratio

qua ejuímodi Aéta fignificabantur, D. VanErkelcon-

(5) Ibidem, pag. 49.

(c) Secund, Apolog. Praf. pag. 17.

tra informem hanc proceffusinghoationem, contraque

Eu qqic-

Li8£R II

CarprvT V,

123

fecutiones adduücereér.

di

quicquid eàm confequi polfet, de nullitate proteftatus

Accepit Nuntius Epiftolara

].

eft; appellavitque ad quemcumque S'udicem fuperiorem,

Presbyterorum quatuor Januariidie 23. eademque ref-

Q

afTerens, ut perfequeretur rationesíuas, r. fe adiginon

pondit eorum interpofitionem ferius advenilfe ; per-

I

poffe, ut ad Tribunalin extera Regione fiturn accede-

emptoriam excomimunicaionis Senrenriam jam ante

—

ret, tamin privilegiorum confecutionem, quaeSummi

dies feptem pronüntatam effe, ac fe fperare non id

uv

—

Pontifices arbitrario revocare non poterant, quam vi

Ordinum Principes improbaturos; quid enim; ajebar,

[17

communis juris veterum Caionum, &laudabilium pa-

(c) juftitia magis confonum, quam a Catholica Ec-

triarum Legum & Confuetüdinüm, in quarum confir-

hd

P)

clefia fegregatum eum declarari, qui non folum a Ca-

mationem Potefítates dua confpirabant, &c, 2. fiqui-

?3

tholica Ecclefia fe ipfe feparat, fed ceteros quoque,

dem paratus effer ei Tribunali, quin teneretur, ipfe fe

»»

quantum in ipfo eft, ab ea feparare ftuder, nihilque

( Z .

fiflere; (ibi tamen id facere non licere, quod nimirum

?5

non agit, ut Ecclefiam afuadamentis evertar, &c

e 99

diferte aperteque füorum Principum Ediéctis pluribus

A fundamentis Ecclefiam evertere, ab ea fe aliofque

4&"' z3

Pa

—

.

prohibebatur; (4) 3. quia competens licet Colonien-

fejungere, nihil aliud erat in prafenti facti fpecie, quám

fis Nuntii Tribunal effet, recufationitamen fuüberaripía

Q.

omnibus Romane Curia Decretis haud fe ceecoimperu

prefentis Nuntii perfona , quandoquidem injuriofus

fübdere ; & contra propofitam eorum executionern

j

Libellus, cuirefpondebatur inScripto, quod proceffus

modefte & buriliter- proteftari. Dignofcitur ex his

argumentum erát, ejus approbationem preefeferebat ,

notis Defirantii manus, qui ducebat [nternuntii cala-

$

eumdemque in Belgium Clerum male animatum effe, e

mum. [sunuserat, qui Cleri nimia potiusobfervantia

pluribus aliis capitibus innotuerat; 4. quia Decretum

quam in Romana Decreta irreverentia peccantis, ma-

xime moderatis actis, a

l

diei 4, Octobris ann. 1707. cujus vi contendebatur ex-

perte feditionis & f;hifinans

commnunicationem majorem fefubii(fe, anullo Superiore

fpeciem obducere poffet.

)rl

fionificatum füerat; $. quiareapíe Nuntius nullam pro-

Generales Ordines fibi fucum fieri non paffi fünt.. D.

barionem afferebar, Van Erkelium Scripti Auctorem

de Sterremberg Confilii Deputatorum Prafes Presbyte-

effe, propter quod excommunicatus afferebatur.

ris quatuor, Nuntii refponfüm eidem fignificare jutlis,

Qe

Aétus hic datus die ry, Januariiann. 1711. poftridie

refpondit, adeo prepofteram excufationem recipi om-

E

miffus fuit ad Nuntinm, addita Epiftola, in qua Van

nino non poffe; Sententiam enim in D. Van Erkeledi-

Erkel huic ltalo Miniftro fignificabat, quam graviter

tam, evidenter in forma nullam, utpote ante ftatum

deceptus effet, a quibus adduétus füerat, ut tam con-

terminum pronuntiatam perinde fpectandam eífe, ac

tumeliofe cum eo ageret, quem tantummodo Scripti

fi minime contigi(fet, adeoque faltem ejus executio-

ä

Auctorem effe fü(picabatur; quod ceteroquin nihil aliud

nem fufpendioportere. Intermedii Presbyreri quatuor

erat quam contura atroces calumnias omni fundamento

Februarii die 6. refpon(üum hoc ad Nuntium detulere,

deftitutas jufta & modeíta defenfio. — Fui[fztfane, (ub

fe a D. de Sterremberg monitos teftati, i Feederati Bel.

dit, Mezziffro i

mibus qualitatibus 62 prarogativis pre-

gii Principum juffa INuntius contemneret, id omnibus

ïf

!

dito dignius ,

s

acem ei affliéta Ecclefie comparandum

Catholicisfuneftiffimum e(fe poffe; eodemquetempore

eo ipfo uti,

Id affequendi rationes, quas ei Van Erkel

tamquam conciliationis rationem quam z4uitati confo-

fuppeditabat, ipfa períe cum azequitate maxime con-

zam judicabant, propofuerunt, w£ 9'udices delegaret ,

gruebant, Se paratum exhibebat , quod omnes ejus

qui caufam banc in locis definitive judicare poffent.

Vls

Confratres ante ipfum non femel fefaéturos receperant,

Haud fe Nuntius tam congruenti propofitioni dedi-

ad legitimum Tudicem, quemcumque in locis ei ftatui

dit.

AffTeruit fententiam quam pronuntiaverar , vali-

libuiffer, five ordinarius , five extraordinarius eflet,

dam & ad regulas exactam . effe; aperteque edixit tum

accedere, ut apud eum ex Legibus ageretur, obflricta

folum conciliationilocum fore; cum ad Fcelefie finum,

j

fide fe ejus Judicio obfecuturum. ^ Abfolvit Epiftolam

ut ajebat, Van Erkelex animo rediifTet, füaeque ipfim

per Poffferiptum, in quo monet fibi eo ipífo momento

1

excommunicationis abfolutionem non nifi per humilem

temporis expreffatm. graven

jgue ex Dominis Ordinum

errati confeffionem mereri poffe.

Deputatis prohibitionem afferri , ne citationis contra

:

ï

quam proteftabatur, rationem haberet.

Ne vero (uis

Fau Efpenii fuper boc megotio feutentia.

Adveríariis locum praberet abutendi veritate facti, cu-

8

jus iis nulla probatio praíto erat, ita fibi remperavitin

XIV. In hoc rerum difcrimine, Van Erkel füper

fi

hac Epiítola, ut ne fe Operis proprer quod impeteba-

agendi ratione fibi ineunda Van Efpenium confuluit,

tur, Auctorem profiteretur.

At eam fibi lemyem im-

Doétor hic, negotio cum Lovanienfibus amicisad tru-

d

li

pofüit, ut id in profecutionecandide palam faceret. ( /)

tinam revocato, refpondit, eum; ut Ecclefiz, populo

Colonienfis Nuntius per intolerandam pracipitatio-

fibi concredito, fibi denique ipfi fatisfaceret, enuntiare

n

nem, prafertim in excommunicationis negotio, Van

debere; 1. JMonitum vulgari lingua , in quo breviter

Erkelii refponfum non expeéctavit; quin potius per dies

omnium rerum geftarum rationem redderet, apertaf-

15

plures terminum , quem ei concefferat , antevertit.

que 9 multiplices nullitatis Sententia in fe pronuntiatee

Eum die 16. Januarii excommunicatum, omnique Ec-

probationes proponeret; 2. hocoffieio perácto, ejuf-

?

1

clefiaftica functione & adminiftratione fpoliatum publi-

que Senrentiz, quae ceteroqui nec promulgatà, necju-

ce denuntiavit, per eamdem Sententiam mandans om-

ridice infinuata fuerat, evidenti nullitate fpectata, non

l,

nibus Archipresbyteris , Clericis, Notariis, &c, ut

debere, veluno momento temporis, a fuarurm functio-

h

eam jpíam fuis in Ecclefiis indicerent , omne cum ex-

num exercitatione abí(tinere.

ut

communicato commercium vitarent, idemque Fideli.

Opinionem hanc firmarunt alize plures Epiftolae, in

0-

bus, quicumque iis füberant ,

quarum una Van Efpenius peculiarem in modum nul-

l

rent,

| faciendum prefcribe.

litatem difcuffit, que ex eo capite derivabatur, quod

1LI

Hollandie Proceres id contra Leges patrias contra-

Sententia ante terminum pronuntiata fuerat, quem Mo-

n

que Subditorum fuorum privilegia, non fine gravium

nitio ffatuerat, Canonefque prafcribunt.

i

in Ditione turbarum periculo, factum audientes, Se-

In hujusaffertionis con(ecutionem , Van Erkel fuuin

ie

cularibus Sacerdotibus quatuor ex eorum numero, qui

AMonitum vulgavit hoc titulo : 74dmionitio ad probos om-

D. Daetmez novo Vicario Apoftolico fe fübdiderant,

nes cordato/que Catbolicos ; ac deinde perítititin populi

G

in mandatis dederunt, ut Colonienfem Nuntium per

regimine quod ei Dominus concrediderat,

Refett in

Litteras ad fuas deferendas contra Van Erkelium per-

hoc Opere precipua proceffus fragmenta, &e Litteris

J

unam, quas Efpenius ad eum fcripforat,

'Tum fermo-

(4) LibelluAs affixus d

t

ie 12, Augufli ann, 1702, 19. Decembris

nem ad F'ideles (uz fidei commendatos convertit, hor-

ánn. 1708. é».

l0

(&) Admohizio ad probos omnes djc. pag, 17.

(c) Ibidem, pag. 33.

[

Fita Fan Efpen,

Q 2

*

tatus;,

i H EC il AE o

E

124

VITA D. VaN EsPEN.

b

*

tatus, utfe contra feductionem preemuniant, nec fuos

ex firma quidem folum , alacri & canonica. agendi ra-

—

tione, non aurem ex negotiationibus, & compofitio-

legitimos Paítores deferant, paratos omnia potius ip.

fumque anathema perpeti, quam eos mercenariis lupif-

nibus faam incolumitatem fuamque redintegrationem

d ii

expectare debere.

Previderant id ante longum tem-

que rapacibus tradere , qui aperta fronte gravioraqua-

que Religionis dogmata , & pracipuas regiminis re-

pus Coddius & Van Efpenius, & poftid in primisquod

poft Porcampii mortem experientia docuerat. [ta ni-

gulas impugnabant.

mirum Opftraetius die 13. Novembris ann, 1707. ad

Super

Van Erkelium fcribebat ejus Doctoris nomine: ** Jam

INova ad compofitionem : collata opera.

bac ve. Fan Efpemi feutentia.

» fortiter, ajebat, ac flrenue pro Ecclefiee tuze defen-

,

fionezamquam pro avis€7 focir pugnandum eít. . Eft

XV. Van Erkelii conftans & e regulis agendi ratio ,

?5

ideiglori;, ut in preefentia viros poffideat a5 ple-

nos, fuaque eruditione fimul ac pietate commendan-

ejufdem recta confilia, & fortaffe Belgicorum Princi-

dos.

Hi

pum animadverfionis timor Adverfariorum animum

??

Eorum fucceffores degenerare pofílent.

5»»

fi cceperint enervari, jam habere pro certo poffunt

pervaferunt, Eose Clero nonnulli molitos rati; cu-

randi occafionem inde fümpferunt, ut apud Colonien-

quamprimum fore ; ut 77

iferrime €7 pernicio.äyz'mfe

fem Nuntium . (Bulli) ageretur, cujusope Epifcopum,

Jervituti fubdantur. ,

a Capitulo ele£tum, & a Papa confirmatum pro prac-

Ultrajectenfe . Capitulum quo

d implorare juftitiam

Aeefba — um o GEER. CófeeéÉ . Quedes aW a — —R wX m WV 9A —— - dÀ — CusAL — h

fentis difciplinae ufibus ac legibus obtinerent. Coddii

non defiflebat, cujus impetratio difficilior in dies eva-

mors (2) novi Prefülis. neceífitatem augebat, voto-

debar, rurfus ad Clementem XI. ineunte ann. 1712.

rumque executionem faciliorem reddere videbatur.

fcripfit, In hac Epiftola de Colonienfis Nuntii quoad

Nuntius negotio manum admoverenon renuit , ad eum-

ejus Deputatos abíonis aétis conquerebatur; teftabatur

que Deputatos, quos petierat, Capitulum mifit, aDD,

calumniofarum accufationum occafione , quz- iifdem

Steenboven &2 Delenoort, efuis praecipuis Membris duo.

actis praetexebantur , fe conílanter invicdteque trenere

Initio quidem D. Buffi (e pacis ftudiofum exhibuit ; at

quidquid Catbolicam Fidem fpetlat ,. Ecclefieque difci-

quamprimum id oblitus quo potiffimum deputatio (pe-

pliuam fingulari obfervantia, diligentia, veligzonme cu/fo-

étabat, ad puram & fimplicém fignaturam Formularii

dire ; petebatque etiam atque etiam , ut S. S. placeret

Alexandri Vll. fecundum novam Bullam , ZZzearm Do-

primum Paftorem , tum quidem rmaxime neceffarium

zini, Íetotum retulit, Cum Depurati non aliter fig:

tandem aliquando vaftatee defolatzeque Ecclefiae conce-

nare parati effent , quam facti & Juris adhibita di(tin-

dere. (c) Remanfit Epiftola hac abíque refponfione.

€tione , fignificavit primo Nuntius id fibi fatis effe; ab

Perfiftentein diestirmius Romana Curiain fufcepto con-

filio, ut eam Ecclefiam tamquam a fundamenris ever-

iifque f« nihil aliud poítulare, quam ut ei Bullae cete-

rifque omnibus, quas ea continebat, obedientiam uni-

fam, omnique ex parte ad /impliezs AMiffionis flatum

c . 17 p M. a R a. aund . m EL L L AE i s d

redactam haberet, cjus Miniflri idem faxum volve-

verfim profiterentur ; at utalteramanu reciperet, quo

altera derelinquere vifus erat , formulae quam fignan-

banr.

D. Santinius Bruxellis Internunüius complures

ex Hollandie Ecclefia privatos homines atque adeo

dam proponebart,. claufulam addidit, in qua facti eque

ac juris profeffionem íaris perípicue tamquam certam

Commounitates per iteratas Litteras hortatus eft, ut Pa-

Mo U rE O

pa juíIis ad apicem obfequerentur. . Colonienfis Nun-

ponebat.

Deputati füper hac poftrema propofitione confulue-

tius, affixislibellis, contra Ecclefiae leges & patria pri-

vilegia, multos e Sacerdotibus de Ecclefize fuze juribus

runt. Ac Van Efpenius perinde & Lovanienfes amici

ceteri in ea fuere fenrentia, (/) fpectandas Chriftiani

apprime folicitis ad faum Tribunal accivit, & excom-

municatos declaravit.

Id quarebatur, ea ut Ecclefia

candoris regulas minime pati, ut ea nova formula fig.

naretur, quaeambigua faltem habenda erat ; magniin-

ad extremum veluti deliquium redigeretur; agebatibi-

dem enormes progreífus fchifma; Fidelium & Pafto-

ter Gallosnominis Viri opinionem ; quee mollior vide-

batur, folidis rationibus impugnabant. 77, 74pol. Pre-

rum numerus Clero adharentium in dies fingulos de-

At Internuntius omnem

creícebat ; Capitulum , nulla ibi poft annos quindecim

ful. Babylon. Praf. pagin. 18.

i^ R Mp PA u EEE t

ipfe difficultatem amovit, Deputatis aperte juffis, vifo

Ordinatione peracta, neminem amplius nanciíci pote-

rat, qui vacantes Paítoratus repleret; hac inopia ute-

tantum tegmine Libri Janfenii, quem iis exhibuit,

jurare herefes in eo contineri, fenfumque quem Jan-

bantur Nuntii, utibi Religiofos multiplicarent, eove

íenius eum contexens in mente bhabuerat, heereticum

Seculares Presbyteros eorum arbitrio ferviliter addi-

e(le. Poftulara eft eodem tempore fi minus a Depura:

&os giitrerent ; atque ita quidem Dicecefss Deventriz,

Grouingie, Middelburgii £? Leovvardie prope omni-

tis, a nefcio quo faltem e Clero, cujus nomen ignora-

no fubegerant.

mus, alterius formule fignatura, ubi obfecutioni quo-

o

Offecerat ad prodigium Harlemenfi

Dicecefi Capituli languor cui, poítquam Roma vetue-

ad Bullas fuper Formulario addebatur promi(fio abez-

di Dameniwmn pro Ficario "4po[olico £? Colouieufis Nun-

rat, nequid Jurifdictionis exerceret, fatis erat Magnos

Vicarios nominare, quibus nihil erat preter nomen,

tü Deputato, damuandi vecurfum ad Poteffatem tempo-

valem , qui ponebatur au&forztati Papa &j $. Sedis in-

quique nullam prorfüs functionem obibant, (7) Ul-

trajectenfe Capitulum ipfüm, fide licet animoque pre-

juriam irrogare , & generatim appofitaque conditione,

zuobedientiarum veniam petere , quarum fe qui(piam

ftarer, fatis habebat fuas apud Romanam Sedem queri:

reum reddere potuiffet.

monias iterare, fuajura palam facere, fibiquejus inuü-

Cum hec omnis agen

di ratio evidenter oüehderet

liter petere , negligebatque paulo ultra modum adja-

non agi bona fide, nec aliud quari, quam Deputati

menta, que ei

rovidentia fuppeditare potuiflet, ut

detinerentur, aut fucus iifdem fieret , hi quidem re in-

fibi Presbyteros compararet ordinatum mittens ad E.

feta redierunt, quin fcilicet ullam juftitiam obtinere,

pifcopos in ejus opem paratos.

fuamve conditionem meliorem facere potuiflent. At

candor ipfe, quo fe gefferant in hoc negotio, inquoni-

Super. Ultrajetenfis. Capituli Dimifforiis Ordinationes,

hil (criptum fuerat, locum deinde praebuit Adverfariis,

ut indigne iis , qua ibidem contigerant, abuterentur,

XVIL Extremo malo opus erat, quod ad remedium

eofque propterea calumniandi anfam arriperent.

reapfe conquirendum-adigeret.

Ad hoc grave confi-

Ceterum hujus negotiationis folutio magis magiíque

lium Ultrajectenfi Capitulo infpirandum Van Efpenius

copitationem firmavit, qua cordatis experrecteeque

ejufque amici Lovanienfes Theologi omnium maxime

mentis yiris jampridem infederat, Hollandia Ecclefiam

(c) II. Apolog. Prefal, Babyl. Praf, p. 19.

(d) Libellus fupplex Clementi XI. oblatus per Decanum & Ca-

3

4) Supremum diem obieratrdie 14. Decembris s$nn. 1710.

nonicos Harlem. ag. JanuarH ann, 1205. pag. 13«

(b), Epiftola diei 22, N?vembx'is ann, 1711I.

COtIls

U

Liszg IIl Caeur'V,

Ia$

Q

contulerunt. .Monuit Van Erkelium Opftraetius, da-

2

ele£tionem mnominarent. . (lu:od fi- Canonici eiam in

tis ad eum litteris Januarii die 6, ann. 1715, Van Efpe-

nmajori mmero convenire & elipere recufarent , aut ,

nii nomine, tempus e(l2, utillud veterum excurere-

]

quod eodem recidit, ftipularentur , ut electus Magnus

tur, eique mcrenti Ecclefie. querereiur Miniftrorum

Vicarius nullam functionem obirer, |Canoaicos-reli-

i

fucceffio, qui eam folari ac tueri polfent,,| Ei proinde

quos, vel ad unum redacti eflent, in eo jure fore ,. uc

l

auctorerat, ut Batavorumadolefcentum fupplementum

Magnum Vicarium nominarenr ,

qui univerfum Capi-

m

veluti quoddam haberet; eos in aliqua mitrerer ex ido-

tüluin exhiberet, ejufque omnia jura ad Dicecefeos re-

ln.

neis Galliae Semiaariis , in quibus ad fauioris moralir

gimen exerceret (a). Canonici duo in neutro e cafi-

difcipling dogmata, ad Patrum, Ecclefiaflicee Hiflorie,

bus duobus qui in decifione previti fuerant, ver(íaban-

le

& Gallicane fuper Ecclefiaffica Poteflate Ecclefia effato-

l

tür. ld enim confilii cepit Harlemenfe Capitulum, ut

vum [Audium iuflituereztur ; waque res compararet, ut

reapfe Magnum Vicarium nominarert.

Erat is D. Zaz-

i

eos deinceps a Galliarum Epiícopis inirtiandos curaret,

der Meer. . Factum id fane eadem addita conditione ut

It

Confilium hoc executioni mandatum fuit, et(i minus

nullam functionem obiret;. quae tamen initio quidem

(

fortafTe folicite quam fuiffet optandum. — Superfüntad-

ira latuit, ut haud facile probari poffet. lnnotuir ea

huc Ultrajectenfis Capituli Membra plura, a quibus in

primum, die 28. Septembris ann. 1717. P'azder. Meer

m

Gallia fcu peracta ftudiorum curricula, feu füfcepti Or-

ipfo fatente, & Notarii manu in Actum redacta fuit (/).

!d

dines,. & a quibus illu(tratee, quam ibidem hauferunt

:

Ante hanc magni momenti notitiam, Canonicis duo-

2,

folicitudinis argumenta prebentur.

bus, iifque ex Harlemenfi Clero, qui adjumenta ad

d

Cum ita Romana Curia Je(uitis, ejus Ecclefize apertis

auarchiam evitandam, & Dicecefis regimini confülen-

lN

hoflibus, per editam Bullam Uigenitus . addita effet,

dum neceffaria quamprimum . adhibere decreverant,

T

faveretque, ut jampridem ab ea quidquam obtinendi

nihil magis Canonibus confentaneum , nihil ad rem fa-

:re

Ípem omnem adimeret , Ultrajectenfe Capitulum id

tius effe vifum fuerat, quam utad Metropolitanum.Ca-

i

il

confilii tandem iniit, ut optimos quo(que feligeret ex

pirulum confügerent, & ab eo Magnos Vicarios expof-

eorum numero, quiad Sacros Ordines jamdudum fe

lo«

cerent, Ex anuis jam duobus deliberationi füberat

E

comparabant, &ad Epifcopos plures mitteret,

Statim

quee(tio hec, & füper ea potiores Theologi Jurifque

eorum non paucos , non una colleéta manu, mi(it ad

m

periti Viri confulti fuerant...Eam Lovanienfes qui pri-

Hibernig Epifcopum quemdam (Lucam Fagamum

mo quidem, ut vidimus, hafiraverant tandem. definie-

Mithenfem Epifcopum, tum . Dublinenfem Archiepif-

I

runt i Confultatione diei 25, Maji ann. v717. de qua

rl

copum) qui eos ex Dimifloriis litteris, quas D. Van

mox, & quidem ex eo communi prin

cipio, omnia

Heuflen, Ultrajectenfis Capituli,- Sede vacante, Vicarius

*

Epifcopi jura, quoad ejus Ecclefie regimen, qua ab

i

Generalis dederàát, initiavit.

Contulere paulo poít ad

Epifcopali charactere non pendenr, ad Capitulum poft

[

idem bonum opus nonuullie Gallicanis Epifcopis, inter

ejus mortem pleno jure megrare, nifi in Jure ipfo ex-

[2

alios DD. Epifcopi, Bajocenfis (Lotharingia) Blefenfis

( Caumartin ) Senonenfis ( Soagen) &c.

pre(lis verbis excepta fint. — Decifio hec Ultrajectenfe

u

atque adeo

Capitulum in fententiam traxit; quod proinde per jus

Lorharingize Praeful earum Ordinationum unam edidit

devolutionis Capituli füffraganei ad Capitulum Metro-

lils

Parifiis, e Cardinalis Novil-ia;en(is confenífu.

politanum, die 17. men(is Auguf(ti ejufdem anni 1717.

D. Azotter Enkufenfem in eadem Harlemenfi Dicece(i

r«

JUS

JFan Ejpenii fententia fuper adminiftratioze. Diecefis

Paítorem, virum folicitudine, fcientia & pietati com-

mendandum, Magnum Vicarium nominavit.

LHnrlemezz/z':, Sede vacante.

(

Biennio poft Knotrero vita fun&o, Metropolitanum:

XVIII. DE. trifti conditione diximus ad quam rede-

"

Capitulum, rur(usaudita Van Efpenii fententia (65]D.-

lo.

gerat Harlemeníem Diacefin imbecillitas ipfa Capituli

Steenboven , Ultrajectenfem deinde Archie

quod nullum prorfus Magnum Vicarium nominabat,

ejus locum elegit.

pi(&:opum-in

g.

aut eafolum]ege, ut nihil Juri(dictionis in Dicecefi ex-

ercerent. Ejuímodi agendi ratio in extremam pertur-

i

Fan Efpenii, totiu[que Facultatis 7uri:vCaizonici*ï

bationem trabebat , quidquid e Canonicis Paftoribuf-

Lovanii ia Ultrajetdenfis Capituli favorem

(

que firmioribus & melius animatis füpererat. Horum

V

Cozfultatio,

ad Metropolitanum Capirulum perfügium fuit, a quo

]-

con(ültus Efpenius qui difficilius graviufque quam ut

ræ,

XIX. Ultraieäenfe Capitulum; cum ita fe pro re na-

ex tempore dirimeretur, negotium comperit. In eo

ta peífiffet, tum vero magis quam unquam antea füüm

nl

fane quaftio verfabatur, an Metropolitanum Capitu-

Yi

effe credidit, ut ob totius Catholice Ecclefias oculos

lum, vacantis Sedis tempore, in omnia quoad fuffra-

fua jura füamque agendi rationem purgarer, exteras

ganeas Diacefes Archiepiícopi jura fuccederet, illud-

05

Ecclefias in füae cauf2e partem. perduceret, earum füf-

que peculiariter, ut Capitulorum ad füffraganeas Ca-

fragia fibi conquireret, fuoque (tatui eum con(iítentiae

u

thedrales Ecclefias fpectantium negligentiam per devo-

& foliditatis gradum tribueret, qui animorum fiden-

lutionem fuppleret, & quod inde confequebatur, an

tiam quos perculerat calamitatum diuturnitas, excitare

ia

Ultrajectenfe Capitulum eo jure gauderet, ut Magnos

offet.

NI

Vicarios, Harlemenfi negligente, ad hujus Dicecefis

Ut id obtineret, fibi certa reddere (latuit Doctorum

j

regimen norminaret,

fuffragia, qui in Catholicae Ecclefiae celeberrimis Uni-

li

Dum erat in trutina quafílio hec, ex Harlemenf(is

verfitatibus inter ceteros eminebant. -

n

Capituli Canonicis duo quibus füorum Confratrum

Ann, 1715. & 1716. Sorbonici Doctores quatuor,

ofcitantia probari non poterat, quid fibi in eo rerum

& Gallie Jurifcon(ulti plures in Ultrajectenfis Eccletiae

difcrimine in quo verfabantur, agendum effet, quan.

favorem jam Confultationes ediderant; quas tamen im-

tum ia iis erat, confuluerunt,

Eo magis hi duo Ca-

prefTze non fuere nifi poít annos aliquot ad calcem 4Mo-

nonici convicti erant oportere, ut ei negligentiz in fo-

j

mumenti pro Ecclefia &?' Cleri Ultrajectenfi, quod D.

lidum providerent, quod mutuam jurisjurandi fidem

Boulenois Parifienfis Diaconus concinnavit ( ) |

obftrinxerant, ut pro viribus ad Ecclefie fue jurium

€? traditiomis incolumitatem incumberent.

D. Fanu

(«) Quiugue Tracarus &*c. Hiflorie Ultraj. &c, Appendix

Monumenzorum , pag. 398.

us

Efpez , D. Ferfcburez, aliique Lovanienfes Theologi

a D. Cornelio Arys, duorum Canonicorum uno con.

(^) Vide Epiftolam D. Verfiburen ad D. Van Erkel diei 12.

fulti refponderunt, Tridentino Concilio mandante Ca-

Junii aun, 1717. & Opus inferiptum, Cafus pofirio quod eam ex-

cipit in HI. Part. Supplemenzi,

pitulis, ut intra dies octo ab Epifcopi morte Vicarium

(«) Epiftola ad D. Van, Erkel data die 28. Februarii ann.

j

C

1719.

Generalem nominent, Canonicis duobus de quibus

(4) Rurfus impre(le füere deinde in Colleé

Hene plarium zeffimo.

niorum d« iu fa

vorem sjufdem Ecclefig, I. Parte,

agebatur, id juris effe, ut Capitularem Coetum ad eam

Quam

—

I26

/ NrTA D. VaN EsPEN,

— —— ———m

pf

:

Qþam ergo primam Bätyava Eeclefia publicam facere

Preter eos Dö&orc"s centum & äuos, Confültatió-

nem Doctorum quinque Lovanii .adoptavit univerfa

a

»potuit, eft diei 25. Maji ann. 1717. "Contultatio quam

D. Van Efpenius, aliique!Do&tores &-Profeffores qua-

Parifienfis Facultas Juris, ex Profefforibus quifque «

Doctoribus duodecim aggregatis conflata. Adhefio

tuor fignarunt qui Lovanienfis Canonici Juris Faculta-

:tem conítituebaat. : "T'ypis edita quamprimum fuit, ac

eft diei r8. Decembris ann. 1718. Graviter ibidem hi

f

doéti Viri, novifque rationum momentis in- medium

f

deinde multotiés, feu feparatim , feu ad Monumenti

calcem, cujus modo mentionem fecimus.

allatis, ad tres propofitas qualtiones refpondent; oqm-

D]

nino praeterea Lovanienfium Doctorum decifioni cori-

-* Con(fultis Doctoribus propofitae fuerant queeftiones

d

trés; prima fuper Ultrajectenfis Ecclefiae exiftentia, &

cinunt ad. quam remitrunt, teftati fe auCtoritates in ea

laudatas fedulo, con(üultifque fontibus expendiffe, ex-

'an 'verum effet eam ad 1d redactam effe quod Ultra-

M

monrani pure miffiomis fHatum appellant; altera, an in

actafque nactos effe, In hoc ipfo refponfo fubfcriptio-

]

nis eorum veritas a Coffinio, tuüc Parifienfis Uni

*ftatu in quo bec Eccle(ia verfabatur ,- Metropolitanum

4

Vþl"-

ec

'Capitulum ibidem per(iftere potuiffet; tertia, an ejuf-

fitatis Rectore firmatur ().

f

bris effet Päri(ïen-

^fmodi' Capitulüm reapfe exiftere in ea Ecclefia, quod-

In comperto eft, qui per id temp

f

"cumque ei noinen tribüeretur, ut eam regere, & orn-

fis Univeifitatis ftatus, & addere ipfi poffumus, Do-

nia jura qu& vacantis Sedis rempore ad Cathedralium

&ores qui aperta fronte Batava Ecclefiz partes am-

à

Ecclefiarum Cap

plexi fünt, ejus do&tae Scholae- celeberrimos extitiffe,

jtul4gf'fpe&änt4--—EXercere potfet & de-

r

! beret.

eoíque, quibus ejus praecipuu

»

m decus & omamentum

—

—

Non erant 1

-pf'æ per fe qua&ftiones ha folutu diffici-

continebatur.

*

ff

Jes. AnteInternuntiorum aufa, poft Coddii ann, 1702.

Hac magni momenti fu

ragia compaiarunr alia Da-

a€—, —

-[nrerdié£tum, nemo unus, fi quose Je(uitis exceperis,

tave Ecclefim eadetnque illuítriora, Cum enim ea

-Batave Ecclefia ; & Capitulorum Ultraje&enfis &

Confültationes has Epiícopis pluribus fignificaffet , ab -

-Harlemenfis exiftentiam, & preecipua jura impugna-

lis accepit approbantia refponía, adeoque paratos com-

"verat, qus femper utrumque poffederat, quaeque cum

perit, ur in ejus fubfidium confpirarent, iis initiandis

— 0 a —

ceteris omnibus Catholicis Ecclefiis utrique communia

quos ad eos mitterer, eidemque opportunis, utres tuü-

Ex

" €rant,

Eorum (tatus ipfa vis & ratio poft (zeculi ini-

liffet, confiliis & confolationibus exhibendis («c).

eo tempore Ultrajectenfis Clerus in dies arctius cum

tium mutata non erat, ac nifi quis extremo , prope di-

:xerim , Ultramontanifmo mancipatus efTet, negare non

Gallicana Ecclefia fcedus fibi ineundum cenfuit , nec

amplius grave quidquam aggreffus eft, quin ex ejus

:poterat nova Papae Brevia & aliqua Romanarum Con-

— JS aam — - E o B —

'gregationum Decreta, quoad rem ipfam eque ac quo-

Ecclefie Praefülibus & Doctoribus fapientiffimos quof-

-ad formam irregularia, efficere non potuiffe, ut ea pe-

que confüleret; idque eo praílitit accuratius , quod

' nitus extinguerentur.

ita quidem fü& cum tota Catholica & cum peculiari

Romana Ecclefia confpirationis invicta argume

*5 Quin füfius ea perfequamur qua in hoc folido mo-

1

nta pra-

—2

*fjumeüto continentur, íatis habemus addere ita illud

bebat.

-omnium animos affeciffe, ut Adverfariis, quo f& ex-

"tricarent, nullum aliud perfugium occurrerer , quam

Batav& Ecchfie ad futurum Generale Concilium

'ut in vulgus diffeminarent fuppotirum illud aut furre-

Appgllatio.

^prum effe; quod impulit Doctores quinque quorum

|

nomen prafeferebat, ut-illud Notarii manu, Lovanii

XXI, Divina Providentia quamprimum Batavee Ec-

: die 29. Martii ann. fequentis 1718. per Actum authen-

clefie magni ponderis occafionem füppediravit, qua

:

ticum confirma:ent.

fe magis magiíque cam Gallicang Ecclefize illuftriore

portione confociaret, füamque cauíam in ordine &

l

| Facultatis S'uris Parifiorum, £? plufquam centum Sor-

fua Jura in tuto poneret, per adjumentum iis omnibus

efficacius magi(que canonicum qua haétenus adhibue-

boue Doctorum in bauc Con[ultationem adl)æjio.

ràt. De Appellatione ad futurum Generale Concilium

E $i* p

loquimur; que nimirum agendi ratio in Epiftola cum

XX. Hec ipfa Confultatio cum Parifienfis Theolo-

icae Facultatis Doctoribus, fub ann. 1717. finem ex-

Van Efpenio collata ei jam inde ab ann. 1703. propo-

hibitafuiffet, ab eorum celeberrimis centum & duobus

fita fuerat (4).

Gallicange Ecclefie exemplum; ubi

dnomnibus (a) probata fuit.

Eam genuinam te(tantur

Appellationes ad futurum Concilium ex annis duobus

mirum ia modum fuüccreverant, & ubi Regimen inibi

Parifienfis Officialitatis Vice gerentes duo. — Altera a

Do&oribus $2, fignata ad Novembris diem decimam

fuerat, ut ejufmodi Appellationem Nationis nomine

interpofiram vellet, Ecclefiam Bátavam animavit, Con-

" fpectat, & a 39. Doctoribus fignata tertia ad ejufdem

anni 20. Decembris dierm,

In his duabus pofteriori-

fpirarunt in hoc grave confilium Capitulum Ultraje-

étenfe, & ex Metropoliranaac fuffraganeis duabus Har-

-bus adhafionibus vifum eft Do&toribus aliquas additio

nes edere fuper Ultraje&tenfes Capituli juribus, & ani-

lemenfi & Leovvardienfi Dicecefibus fanior Cleri por-

LO

Datus Aéctus die 9. Maji ann. 1719.

.

- gzadvertere eamdem Ecclefiam nedum per bonorum

'Templorumque jacturam, occafione mutationis Prin-

Nihil non ejus legitimitatem & neceffitatem firma-

bat, Batava? Ecclefie caufa, quod poft Coddium ejut-

"cipis, ad nihilum redactam funditu(que deletam, quiz

^ —— 9 — $—5 — — A o —

- optius nova laudis acce[fione decoratam e[Je , eoque zomu-

que Apologiftas non femel notavimus, perfonalis &

a fludiofius tuendam ac fovendam. | Potteriores has ad-

folitaria cau(a non erat. DoGtrine difciplineque Ec-

heiones duasgenuinus effe conítat ex fübícriptione &

clefia depofitum (quod ea fideliter cuítodiebat) ejus

.f

figillo DD. Goddeau & Coffin, Re&orum Univerfitatis

pracipui Adver(arii impetebant. — Do&trina haec X dif-

titulo, Primi teftimonium ad diem 22, Decembris ann.

ciplina ea ipía erat cui Jefuite poft annos 1fo. ubique

per E«clefiam bellum indixerunt, cujufque damnatio-

: y717. fpectat, alterius autem ad 2. Januarii diem aon.

«

nem per Bullam Uzigezitus propofitam habuerunt.. Ab

Lon- dU 2 ER - DA — d

hac proinde Bulla ad futurum Generale Concilium Ap-

(a) Juvat hoc loco monere, poft Ah&orem Monumentorum

pro Ultrajectenfi Ecclefia & Clero , Do&ores & Jurifeonfultos Gal-

lie cenfuiffe mutandum verbum in' Refolutionis fecunde quaftio-

(5) -Occurrunt' adhzfiones hz fingule cum fubfcriptionibus ad

nis a Lovanii Doétoribus edite initio ; qu£ ceteroqui tutatio for-

calcem Confülrationis Efpenii ejufque-4. Confratrum datz die 25.

ta(fe locutionem tantum atficit, Ultrajectenfis Ecclefiz jura nullo

Mgji ann. 1717. in novo Supplemento ad hujus Do&toris Opera,

IV. Appendice A. B. C. D.

modo,

Lovanienfes Do&ores dixerant, Epifeopos d2* Capizula imu-

EE ts RP u- |

zuari [uam omnem auctoritatem d* Jurifdiclienem ab Ecclefía. in

(c) Vid. Collectionem Monumenterum plurium do'c. in favorem

«qua refrdet immediate , radicaliter (?* quoad proprietasem. dp'c.. Pa-

Ecclefiz Batave, Ultraje&ti: apud G. Vander IWeyde ann, 1763.

(4) Vid. Purgar Capiruloru

rifienfes Do&tores judica

:

runt accu(ratiqg .c;lAiciAjj ga*m iznunediate &

gin. 239.

vm Ecclefrarum Belgià Federati, pa-

Clgii?o feciperc.

þellatib

Li12zn IIL

CarvT V.

127

pellatio quam illuftrior Gallicani Cleri portio interje-

ü(conenfem, titulo Legari S. Sedis Apoftolicee Ultra-

cerat, graviffime ac neceffario Batavam Ecclefiam affi.

je&tum mifit, non fine mandatis, ut Rudolphum Di-

;2

ciebat. Appellantes Galli auxiliarium copiarum quafi

pholdum ejufque omnes Adherentes reítitueret , (üb.

Corpus conflabant que fe dantes in ejus partes, com-

lata prius excommunicatione quam Martinus V. in eos

munem cauíam tuebantur; nec porerat eadem Ecclefia

pronuntiaverat. Rudolphi ele&tio legitima declarata &

"

fe non iis addere, quin ipíà fibi graviffimum detrimen-

confirmara fuit (/); quod ipfum omni dübio procul

tum afferret.. Non ergo ab hac magni momenti re fe

Epifcopis hac etare ab Hollandiz Clero electis contin-

;

avocati paífa eft; quam fcilicet, ut a Bulla Unigenitus

geret, fi Generale Concilium celebraretur; ut quoad

appellaret, praeter cau(ás omnium Appellanrium com-

Deo placuerit illud Ecclefiae füze votis concedere, UIl-

munis, peculiaris & propria permovebat cogitatio, fe

wajectenfis Cleri fecuritas, Apologia, prefidium, eo

E

inter Heterodoxos veríari, quie fcandalis per eam Bul-

per ipfius Appellationem petito, conflat- In Defen-

lam in Catholica Ecclefia excitatis contumeliarum| in

ftone ulteriore 8c. quam S. M, I. Carolo VI, mení? [a-

eam ipíam & calumniarum occafionem fümebant (;

nio ann. 1726. Van Efpenius exhibuit ( c), occuzrit

uüt proinde non crederer fibi fatis e[fe fe numquam Con-

Appellationis Ecclefie Batavae numeris omnibus abfo-

ftitutionem. Unigezitus recepiffe , sifi vedderet. veritati

luta purgatio, quae fcilicer Papee a quo appellabar, &

ä

quam Conflitutio ledebat, publicum teftin:onium , fa-

Ecclefize cui per hanc Appellationem fe paratam obíe-

aíque publice querelas ad univerfíam Ecclefiam defer-

qui teftabatur, auctoritatem potiore ratione profiteri

ret.. Per confecutionem apprime legitimam, infignis

non poterat.

4

)

in Coddium ejus Archiepifcoporum poftremum inju-

A&us Appellationis Ecclefize Batavee quibufdam reli-

ftitia, cetereque eam confecutae ( quibus non aliam cau-

1

gionis & (ollemnitatis notis qua ipfae obfervantia di-

fam Jefuite obducebant quam doéctrinam, iis di&tiran-

gniorem reddere debenr, infignitus fuit.

Metropoli-

tibus, damnatam per Bullam Uzigezitur) (ua omnino

tanutm Capirulum eo confilio apud Tacobum ZYzue-

vi, querelarum pars evaíerunt quas ca tanquam ejuf-

viuin Roterodami Paftorem, ex ejus precipuis Mem-

g

dem cau(z neceffariam portionem conítituentes ad fu-

bris unum convenit, -Celebrara eít ibidem coram ma-

turum Concilium refervabar,

Ejus fuper hoc pofttre-

gno Fidelium numero Miffa Spiritus San&ti , cui (quod

mo capite quod facti tantum & Jurifdictionis eft, ap-

in ea regione raro accidit) fuperpelliceo & Almutio

pellatio ab Ultrámonranis ipfis legitima cenferi debet,

induti omnes ad unum Canoniciinterfuerunt. / Sollem-

qui unam & unicam a Papa doctrinalibus Decretis ev

nem deinde in modum & e duplici Choro cantatus

;ä

Catbedra. pronuntiatis Appellationem reiiciunt, Hoc

riymnus, Zeni Creator

*

2

tum vero fignatus Actus. Sin-

adminiculo doctrina, jura, Paítores & Fideles Batavze

gula hzc refert D. Hoynck ipfe (4).

——

Ecclefie , omnia denique pofita fuere fub. Omnipoten -

e-

Batava Ecclefia (e addens Appellationi Epifcoporum

ts De, Univerfalis Ecclefie &2 futuri. Genevalis Con

quaruor, Cardinalis Noviliacenfis, Epi(coporum, Uni-

cilii prefidio, contra omnia Decrera omnefque Cenfu-

verfitaram, Facultatum Theologiae aliorumque Mem-

ras injuttas & informesa Romane Curic Miniftris pro

brorum Cleri Secularis & Recularis Galliae , opportu-

nuntiatas & pronuntiandas.

nis circumfpectionibus ufà eft, füo ur confilio quam

Erateo magis, quod oppreffa Barava Ecclefía ad fü

poterat maximam authenticitatem afferrer.

Suum Ap-

turum Generale Concilium per Appellationem confu

pellrionis Aétum ad primos Appellantes Epiícopos

peret, quia communibus principiis univer(zeque con

IV. ad Cardinalem Noviliacenfem & ad Parilienf:m

r d

-

fuetudini omnium reinporum omniumque Nationum

Univerfitarem mifit, in quorum Graffariatu regiftra-

qu& facem preferebant, addebantur exempla dome-

*€» £&»

tus fuit, & a quibus accepit ob animi fui robur exi(ti-

ftica ejus conditioni omoino limilia.

Extiterat ibidem

mationis, fuaíque ob calamitates miferationis plenas

ineunte XV. fzeculo acre dilfidium , Ultrajectenfem Cle.

Litteras; ob calamitates, inquit Darifienfis Univerfitas

rum inter & Romanam Curiam, occafione A'udolpbi

in fuo diei 6. fulii ann. 1720. refponfo (e), e quibus

Dipboldi quem is Epi(zopum fibi elegerat, & Zuwederi

movas vires uovutmmque [pleudoretmn fibi compavavevat,

de Culeiibourg quem in ejus loco ponere volebat Papa

ä

Martinus V. Hujus difcordize confecutiones e funeftit:

D. Fam Ejpemii €9c. fuper Ultrajetle

nfis "dvcbiepifcopi

I-

fimis fuere,

Diri bell! horrorem auxere cenfürz, in-

Elettione £? Ordinatioue Co

ufultationes.

J

terdicta, anathema. ( & quecumque exiis mala per ea

$

tempora derivabantur), tam Zvvederi quam Martini

XXIL. Continebant he Litterz ferventia VOf2, ut

j

V. nomine in eam Ultrajeétenfis Cleri portionem quae

placeret Divino Numini Epifcopum ei Ecclefize conce-

iis obfi(tebat, Data e(t opera, ut ez calamitates, Ap-

dere, qui trifítibus ejus viduitatis confecutionibus cohi-

pellationibus non femelad S. Sedem interjectis ( earum

bendis aur molliendis par effer. Cohortatio hec ad

fimilibus quas ad eamdem poft Coddii interdictum UI-

evitandum ejus inopiz fenfüm in qua jámpridem jace-

trajectenfis Clerus interpofuit) anteverterentur; at cum

bat, duo procul non parum contulit. De ea Van Er-

äc

ira quidem Ultrajeétenfis Clerus nullum fibi jus obtine-

kelium Van . Heuffenii in Ultrajectenfis Capituli Deca-

re poffet, femperque fe vexationibus impetitum vide-

natu Succefforem gravitlime ejufdem anni 1719. menfe

ret quz crebriores & intolerandz in dies (ingulos evade-

Februario cum a Van Efpenio locutum conftat, (f)

bant, Ulrrajectenfis Provincigm Ordines tres edidere

Huic Docteri negotium tanti ponderis vifüm fuerar,

tandem Appellationem ad futurum General

.

ut ad illud fedulo expendendum fibi tempus conceffüm

cCanilium

quod legitime cogeretur,

velle. Examen hoc trium & amplius annorum fuir.

ww

Canoniciras Appellationum ad Generalia Concilia,

Ejus prima fuper hoc ne

gotio quod appellat zegoftinm

horumque Sanétorum Coetuum pre Romanis Pontifi-

graviffimum Ecclefig veft

r& , pofitiva refponfioad diem

cibus fuperioritas erant eo tempore catholica dogmata

26. Auguíli ann. 1722, fpeétat, In ea definit, quin

quae unuivería Ecclefia profitebatur, queque Conítan-

hefíitet, omnino o

portere Capitulum ad Epifcopum

tienfe Concilium fua nuper auétoritate firmaverat, Ita-

fibi eligendum, ejufq

ue Confecrationem fibi compa-

H

que Ultrajeétenfis Ecclefie Appellatio (üuum prompte

randam incumbere. * Non poterit, fübdir, in pra-

effe&tum fortita e(t.

Eugenius IV. Bafileenfe Conci:

» fenti rerum difcrimine, ad hanc Confecrationem (^r-

lium ann. 1433. propediem habendum fentiens, ejuf-

e

dem Judicium durius futurum fortaffe quam vellet, an-

(b) Vidend. fuper hoc negotio Suffridus , Appendix ad G,

h

Bekam pag. 153,

& 154. Monitum D. Steenhoven diei 2 3. Nor,

tevertere properavir. Ergo Joannem Epifcopum Man-

1724. d& Batavia $acra ad Articulum d

e Rudolpho,

(«) A. N. 180. ad N. 188.

(a) Vide Scriptum Bafnagii cui titulus: Vifsbiliras , infallibili-

(d) Hift Eecclef. Ultraje&t. pag- 74.

io

zas , indefeclibilisas Romane Ecclefra ,

quas everziz Bulla. Unigeni-

(*) Colle&io Teftimon, &c. III. Part, N. XXVIII,

£us dv'c.

Cf) Vide hujus Do&oris Epiftolam diei zä. Februarii

ann. 1719,

» V4ll

128

VrTA ';D. V AN ÉSPEN,

p

?3

Qari quidqujd hodierna Ecclefie difciplina praefcri-

Van: Efpenius , eique additi:D. .Z'avvvens :ejus Corifra-

pcï

?

bit; at quidquid pofitivi folum juris eft, neceffitatis

ter, & D. Zefcburen 'Theologize Doctor &:Profeffor

",

& caritarislegi cedere debet ; jam vero dubitare ne-

judicium fuum.ediderunt, & Differtationem qua deagi-

. ii

?*

mo poteft, quin he leges duc poftulent, ut veítra

tur, approbarunt. Erateidemtitulus: Zermizfero ffatu

1

2

in Ecclefia exiftat Epif(copus, & quin conftans fir-

Ecclefig Ultrajettine , anedii[que quibus illi [uccuvveu-

]i

)

mumque fit Romanos non ni(1 conditionibus veftrae

dum efl. Doctores hi tres, eo Scripto perípecto &

»

conícientie lumini contrariis Epifcopum vobis datu-

ponderato, pronuntiant fe propofitas Queeftiones quin-

Ài

?»

rOS, $

que ibidem /o/ide & pevfpicue refolutas comperi(fe. Ea-

Sub idem tempus füperque eadem re fcripfis Erke-

rum prima ex£raordigaviam nece[fitatem (pe&tabat , ia

lius ad magninominis virum Alexandrum Riccardium,

qua. Ultrajectenfis Ecclefia verfabatur, ut Epifcopum

S. M. I. pro Neapolitano Regno Fifcalem, ejufquein

obtineret; altera jus quo Capitulum gaudebat, ut ejus

timi Confilii Membrum: $w equidem jampridem cer-

electionem ederet; tertia Catholicorum omnium Epií-

u

tu$, refpondit hic doctus &celebris Magpiftratus (4),

coporum quibus ejus ftatus innotuiffet, folidariam obli-

by:

de caufe vefive Juflitia , idque ob Pafcberii. Quefnelli,

gationem, ut.eidem fubfidium afferrent; quarta &

Th

quod legi, Opus (b ), tmultoque magts ob aliquam que

quinra legitimitatem Confecrationis ejufmodi Epiícopi,

snibi efl , genuini Canonici Z'uris motitiamy, ex quo ubi-

feu fine Papa Confirmatione, fi petitam fine caufa re-

(j

cumque Fideles funt , ábidem Ecclefiaefl ; bec autem Ec-

cufaret, feu fine duorum quia Confecratore diftingue-

cleia eo S'uve pollet , ut fibà Epifcopum det; uaturali

rentur, Fpifcoporum adfiftentia, fiquidem obtineri

qua

cel

fane divinoque 3ure quod mulla. confuetudo contvaria . in-

omnino non poffent.

Lovanienfes Doéctores tres, vel

frigere potef? . ut velle Ecclefiam fine fuo proprio Epifco-

ut melius dicam, Van Efpenius qui calamum renebat,

bü

t

pos fi£ velle facere Ecclefiam Dei monfirofum . [ine capite

folidis probationibus qua Differtatione fuper his qua-

corpuss &2 velle Epifcopum Rome per. Ficarium vegeve

"

ftionibus quinque continentur, addunt fplendida prin-

cu

Ultvajectenfem. Ecclefiam ,. [it velle corpus babere caput

cipia duo quz diíficultates, quaecumque fuper hoc ar-

tercentis leucis procul ab bumeris.

tin

gumento proponi poífent, compendiarium in modum

:

jl

Gravis hic Jurifconfultus fuper juftitia caufae Capi-

dirimunt,

tuli Ultrajectenfis eadem foliditate ratiocinatur:

« Si

[io.

Primum eft, omnes Epifcopos, tanquam Apofto-

» Ultrajectenti Ecclefie , inquit, zaturaliter id Juris

lorum fücceffores, in folidum appellari , ut fuam pa-

er

frrà

» eft, ut Epifcopum habeart, id etiam juris eidem fup-.

ftoralem folicitudinem per univerfam, quam late patet,

» petit, ut Ecclefiafticum Senatum obtineat. Senatum

Ecclefiam protendant, cum ita poítulant caritas & ne-

Dx

?

W

2

hunc feu Capitulum, feu Congvegationem, feu Fica-

ceffitas, & ejufmodi obligationem per ceconomicam

35

riatum: dixeris, unum femper idemque, magis mi-

grecis Chrifti Domini in portiones plures divifionem

a

É

[ut

?

)

nuíve proprio nomine, dixeris,. ;,

in hac faéti fpecie fublaram non effe,

Perfpicimus ex eadem Epiftola U

7!traje&enfem Ec-

2. Quidquid ad rectum difciplinee ordinem a Cano-

Kl

clefiam eo ipío tempore egiffe de compofitione cum

nibus fuper Epi(copali Ordinatione ftatutum fuir, ut

Rotana Curia, quz cum eo (tare poffet quod ipfa ve-

adfitlentes Epifcopi duo Confecratori additi, .electio-

(

&1

ritati & juítitiae debebar,

Eam incorrpta ergaSanctam

nis perSummum Pontificem confirmatio, &c.non am-

Sedem ob(?rvantia, & confítans pacis ftudium ad nova

plius obligare, cum ea fcrvare caritas aut. necellitas

p!

femper, ut hanc obtineret, tentanda permovebat. In-

non patiuntur. « Qui contra fentiret, inquiunt Docto-

L:

nocentii Xlil. Pontificatus ejus fpem alere videbatur.

res no(lri, preferret in Ecclefiae Canonibus ac diíci-

Vél

Ei Capitulum Ultrajectenfe per Litteras Junii dio 1 1.

plina litteram qua occidit, fpiritui qui vivificat. . Deo

Qu

ann. 1721. datas Summum initum Pontificatum oratu-

non placet, fübdunt, Écclefize menrera. quze difcipli-

QXi

latus fuerat, & fignificaverat, quam ejus & caritate &

nam folum ad falutem re&ctamque adminiftrationem Fi-

qu

fui

juftitia dignum efl2t, ut Batave Ecclefia malis, dato

deliuminflituit in utriufque detrimenturm eamdem fer-

A

eidem Epifícopo, remedium afferret, — Ha pofteriores

vatam velle.

eff

enio & a düobus aliis Lovanii

KT

fignificationes iterate fuere non fine aliqua fidentia Sep-

Scriptrum a Van Efp

tembris die 30. ann, 1722. Reapfe, quemadmodum

Do&toribus approbatum fe habebatinitio ftatim in Con-

Szef.

Ultrajectenfis Capituliapud hunc Summum Pontificem

fultationis modum, & infcribebatur-cefur. pofitio quae

I

Agens datis Litteris teflatus eft, non puguaflet ipfe,

uno quafi ictu Lectori ponebat ob oculos facti fpeciem

i

( neque enim erat amplius Clemens XI.) quin aliquam

de qua agebatur,

Cum id Operis przlo tradi libuit,

ad

huic afflictae Ecclefiz juttitiam concederet.

At omnis

e re vifüm eít, utinfcriprio cafus pofítio (upprimeretur,

d

evanuitfpes, cum primum caufa haec ad Congregatio-

& Monumento Differtationis titulus & forma tribuere-

nií

nes delata eft, qui fe fuis veteribus agendi rationibus

tur.

Ad id autem perficiendum , addenda erar hifto-

C

veluti devinctam fpectabat, fibique ex ejus Curiz (tilo

rica praefatio quae. clarius, nitidius, fufiufque rem ex-

Tü

de re ftatuendum putabat.

Batavie Clerus A ppellatio-

plicaret.

Ejus norma Lovànii propoftra & edita fuirt.

U

nem ad Geuüerale. Concilium interpofuerat; fatis id

Mibi quidem videtur (fcribebat ex Urbe Lovanio Brach-

unum fuit, utenuntiaretur numquam fore, ut ulli pro-

manus.deinde Ulrrajectenfis Archiepifcopus ad Dale-

T

pofitioni aures accommodarentur, nifi hec Appella.

noortium Canonicum & Paítorem Hags Comirum die

de

tio in anteceflum revocaretur.

Id abrupit negotium

23. Maji ann. 1723.) ad bauc Prafationem ommnino in-

p

omne; quod Ultrajectenfis Clerus praevidere debuiffet,

cumbeudum.

Eff id eo magis nece[Jarium ,. quod boc tno-

T

ut Van Erkelio Riccardius exprobrare videtur.

uumentutn leges omnium qegionum ommiumque lingua-

p

Ergo Ultrajectenfis Ecclefia cum a Romana Curia

vum plurimi quibus flatus Ecclefig noffre vel nulla vel

admodum tenuis notitia efl. Non eff pouendum [atis eum

non amplius Epifcopum quem ex ram longo tempore

d

ab ea petebat, canonicas regulas executioni mandare

jam innotuwi]e. |Sunt im bac ipía Regione zom pauci qui

(ir

decrevit, qua fibi ejus comparandi adjumenta füppedi-

bujus Ecclefi bifforiam uom admodum calleut , ac. [utn

Di

tabat, Ejus Theologorum unus hoc confilio folidam

equidein probe cevtus , ipfaque experientia teffe per[pettum

t

Differtationem elaboravit, qus has ipías regulas expo-

babeo im extevis Regiombus iuter bomines decem ceseva-

nebat. Miffum eft id Operis Lovanium, ubi illud E

vum quarumque veyum valde peritos ne unum quidem pa[-

penius in ordine poneret, expenderet, emendaret, Ei

fim. fore qui flatum. Ecclefi noflfre non mbil intime no-

X

íane Doctor hic corre&tiones & additiones plures ad-

rit. Brachmanusin hac Epiíftola Praefationis hujus hi«

X

hibuit;. tum vero die 12, Decembris eiufdgm ann, 1722.

ftorice normam exhibet, ibique qua mentis vi, quam

ampla cognitrione polleat, oftendit. Quod propofuit,

(a) Vide ejus Epiftolam datam Vindobone die 1o, Januarii

a

Inc

ulo poíft executioni mandatum fuir in altera Editione

ann. 1722. in Collectione Teflimoniorum do'c. V. Parte ,. IN, L.

b

ifertationis, Dernifero flatu.&c. conficitur inde Scri-

(5) Nempe Opus illud cui titulus; P&

rgario guris Capitulo-

rum Ecelefia Belgii Faderazi,

ptum cui tirulus: Caufa Ecclefie Ultrajeine, — Ac in-

^

terim,

: L:! BER I I CarvmT. V,

- 489

Ia.

U

eterim . quia vespoftulabst; ur folicite:Doctores alii (a- .. Efpenius aliique Lovanienfes Do&tores.duo.. Occurrunt

2!

4pet- hoc - ipfo-negotio-confulerentur; . Differtatio , ;De

eiam.ibidem.nova' rationum momenta;quibus-eàá &on-

firmaatur, .. Preecipuorum uaum. ducebatur ex-diciíto-

h

-atnifero flatu. Ecclefiae , Ultraj. fine Prefatione typis tra:

«

;dita fuit.... Brachmanus in.eadem Epiftola nos monet ei

nibus, quz , rebus: perinde -fe. habentibus , -edites- fie-

rant'feu: pro - Lufitania ,'medio circiter poftremo: faecu-

, fe Summaria.que.fant .ad.marginem , & Articulorum

i

Tabulam addidiffe.

lo ;; feu pro Gallia Ecederis. tempore , & Aurelidnen(

Duce Regente. * Neminem latet. ( inquiunt. Do&o-

ln

44d pracedentem. Confultationem adbefio. Confirmantia

»

res. undeviginti fuper.hac pofteriore-facti fpecie) ,

»dMnumeuta exbibita Confilio Regeatie

?

,

qua fuerit "'heologorum & Canoni(tarura (enn

ia,

,

L d

s

ann. 1718.

qui füupra ceteros Hierarchia jura- & Gallicande Eic-

,

,

clefiae : effata callebant , cum. Summus Pontifex Cle-

i

49

mens.Xl, renuit' ad. lonpgius:tempus (füb.Lüdovici

li

| -.-.XXH[. Opus hoc in Galliam.quamprimum miffum,

ut Epifcopis, &.pracipuarum Univerfitatum , Doctori-

99

XV. minoritate) iis Bullas concedere; quos ad.Epif-

9*

J,

bns- exhiberetur, .-]Hud. viris:ia Parifienfibus-]uris &

copatus Rex nominaverat. . Notorium- eít-eos. qui

'Theologiz Facultatibus docfrina & pietate preítantibus,

?3

tunc.ad. hoc expendendum negotium animum.:appli-

»

cuere , fenfiffe, ea Papae recufationernihil obftante,

e

& Jurifconfultis compluribus apprime probaturn fuit,

Convenit.inter eos illud .haud . plus. difficultatis .. pati,

,5

ad.Epifcoporum Confecrationem,ab(que ipfiusCon-

Ti

,

,

cordati preejudicio procedi poffe, .. Ac nihil-fuit,cür

quam quod.Maji die;25..ann. 1717. editum fuerat, ac

j

€erto fore, ut.ab.earum Facultatum duarum Doétori-

39

ita fieret; ftatuir.enim Dullas dare ,. (latim ac Regio

il

bus uziverfim appiobaretur, fi atis habitum effet..viva

L»]

juffu. Commiffarios.ad deliberandum füper-hoc ne-

voce. & (eparatim ab iifdem fuffragium peti, . Verum

»

gotio nominatos audiit...,,

:

"

addebatur temporum rationem non relinquere fpei lo-

D. Dor(anne Magnus Vicarius & .

OHïcialisCai*diria-

[

lisNoviliacenfis & Secretarius Confilii Gonfcientize rem

cum fore ,- ut illud e fcriptis a. Facultatis Corpore ob-

tineretur ; atque-adeo videri magisad. Batavae Ecclefiae

hanc. planius pleniufque nobis exhibet. .|Commitfarios

nominat.,quos Regentiae. Confilium Dominica- die- 1,

(»

rem . facere , -ut, majori ex parte, .in: verbali: approba-

tione, eorumque quibus animi plus erat ,. fecretis-füb-

Majian, 1718; deputavit ; affertqua(tionesnovem qwes

d«

expendere in fua ad cognofcendum Delegatione debe-

Ícriptionibus- conquie(ceret. .. Id nimirum executioni

l[,

inandarum eft,. Novemdecim- e clarioribus Sorbona

bant,.ad. Regentie Confilium. deinde relatusi; nobís

Do&toribus Februarii die. 28. ann.. 1724. (4). peculia-

przcipuos qui . confulti faere, .Doé&tores indicar , ait-

rem quamdam Confultationem fignarunt . eoque.quo-

que po(tremo loco Romanam Curiam. in:eorum con-

ad reliquos redacta res, ut ore tenus eorum fuffragium,

fecutionem quz.a Regentiee Confilio.parari videbar, f&

coactis privatim ac feorfim octonis aut. denis,, collige-

coaétam fenfifTe maaus dere ,. & fine conditione Bulla

0v

retur (/).

3

concedere.

t

Ü

Praftitit aliquid amplius Univerfitas ; Nannetenfis,

Voluit. Providentia ut ad..nos pervenirent pracipua

Con(ülrationem (uper Ultrajectenfis Archiepi(copi ele-

Monumenta eo. quidem tempore ,. Commiffariis Con-

[]e

filii Regentiz petentibus ,a Gallorum' Canoniftarum

&tione approbaffent ibidem & fignaffent ab ann. 1722,

:

privati Doétores plures, atque adeo univerf Faculta-

ac Theologorum doctiffimis edita.

QuiaMonumenta

tes multae, (c) nifi ab iis poftulatum fuiffet. expreffis

hec:parum admodum diffeminata , numquam typis

verbis, ut cum tota Univerfitate fententiam dicerent ;

edita ,. iifdemque prineipiis 'effatifque. camnlàta: funr,

0

quod procraftinationibus occafionem;, prebuit , - qua

ad qua Lovanien(es & Parifienfes Doctores fuasin:Ba-

j

.exitum impedierunt. Eam primum precipuis cujuf-

tavae Ecclefia' favorem. Confultationes exegerunt ; in

l

que. Facultatis Doctoribus. privatim fignificari necefe

novo proinde Supplemento -ad calcem : Cenfüultatio.

fuit; .quam quicumque legerunt, íe fignare paratoS

nis E(penii diei r2. Decembris ann./1722. viía fünt im-

e(Te teítati funt,.. Doctores in Jure Canonico peculia-

primenda (e). Perfpicietur ibidem eorum - veritás

qua Van Ef(penius trieanio poft S. M. 1.:alló

ll

yem ejus rationem habuerunt, ejufdemque Auctoris

Quers in

jmdicz'u'm £2 eruditionem admirati edixerunt f/uam Facul-

fua Defeufioue ulteriore dicebat (f );

** Ultraje&tenfis

MNominati a

LU

tatem dubio procul ejus propugnaturam.

Capituliconfilium improbari non poffe ,,, quin Ec-

fingulis Facultatibus Commüiffarii duo qui uegotium boc

clefiafticee difciplinae Hierarchia funditus everteretur,

»)»

l

ad generalem Univerfitatis Coetum veferregt. — At per

quin .perniciof: . perturbationi exponeretur. Impe-

l[',

id intervalli, a Proditore quodam de re monitum Mi-

99

rium, quin ei Curiz turpiter jura Principum :& Ec-

mifterium vetuit Ccetum in id haberi, nihilque non.ad

?»

clefiarum. devoverentur , ;(

e

quin:ei fuppedirareturï)

Qe

Curiam remitti jutfit; fecus minime dubitabatur futu-

)

tuta. ratio qua privatis de finibus intepras -Ecclefiag

rum fuiffe, ut Con(ultatio folemnem in moduma toto

, extingueret, qua fibi-arrogata maxime prapottera

,

!

Univerfitatis Corpore approbaretur.

jura fervaret, qua Principes eo rerum redigeret qu "

Ad Rhemenfem Univerfitatem. quod attinet ,. appri-

» 'ei libuiffet qua denique per-univerfüm terrarum ot-

2s

me peritus Auctor nos certos facit. Confultationem ibi-

» bem abfolutam dominationem.flatuerer, .,,

dem a pluribus in Jure.ac Theologia Doétoribus ap-

Addir Efpenius haud fe /pecilationes Chimeyicas .con-

z-

probaram fuiffe (2). At temporis calamitates impedi-

fectari, recentibu(que Gallia ,. Lufitanize , 'Neapolitaai

j«

mento-fuere, quominus hec approbatio vele fcripto

Regni exemplis.probat non ftetifle per-Romaristn Ci-

]«

proferretur, vel.ad.nos perveniret.

riam , :quig . Regna iutegva fiue Bpifcopis confpictventuy,

d

Parifienfis Theologice Facultatis Doctores novem-

£? dta .quidem periculo expofita

v ut i quampriniup : fipe

2

decimin fuadiei 28.Februaritann, 1729. Confultatione

Sacerdotibus 69 fine Chriflianifi

"nm

o jaceretit. .. E fane fi

L

j

dirimunt quazf(tiones quinque propofitas difcuffafque in

placita quibus uía-eft in Batavam /Ecclefiam Rotnana

Di(lertatione, Je sifero Statu . Ecclefie .Ultrajetline,

Curia , . pravaluiffent; fi propugnaffet aufa quee ;pri-

J

]

jn eamdem rationem :ex iií[demque principiis ac V-a»n

mum.in Lufitaniam & in Galliam inierat, dum ad ag-

rogata jura fibi fervanda, Epifcoporum urriufqüe Re-

(a) Vide Confultationcn;n» hano in Colle&ione Teftimoniorum

Gc..1. Parte p. X.

gni confirmationem aut /Bullas negabat; ibidem fpif:

copatus jampridem .exiünétus e[Ter,

aut noh ni(i pet

Du

(5) Vide Colle&ionem Téflimon, &c. V. Parte num, V. X.

:

]

XIII. &c.

confilium perf(titiffet eiomnino fimile cui.Farderari Bal-

(c) Vide Do&orum 24. Paftorum &c. Nannetenfium ad Brach-

gii Catholicus Clerus inftitit; confilitrtn , inquam quod

manum Epiftolam diei 31. Julii ann. 1727.. Colle&. 'Tom. V. Par-

[,

ex Romane Curiz placitis in ea Regna duo eaídemi

,

te numer. CXI.

1

6

. (4) D. Paris Vecquier

de Villiers Canonicus & Magnus Vica

e) IV. Parte n, V.

tius de Le&oure, Auctor Epiflole Sa;erdo:i: Galli 4?'s. pag.. Ll

(f) Num. 221. & ad5,

R

þ

Fita Fau Efpen.

F

m

^cenlü. -

150

^ViTA D. VaxN EsrpEK,

cenfüras eafdemque excommunicationes trahére de-

tifconis, Antiffioduni, &Apamie. ExEpiítola'quam

K

buiffet, qua taminjuíte in hunc Clerum jacte fuerunt.

D. Steenbovez die 4, Decembris ad Cardinalem Novi-

ql

At cur in ejufdém. generis cau(à pedem retulitRomana

liacenfem, fex circiter poft fuüm Confecrationem heb-

Curia,cum eires füit cumformidandis Principibus, cujuf-

domadis, fcripfit, intellipimus Eminentiffimum eum

iodi Galliarüm & Lufitanid Reges fünt, & in Ecclefiam

Prefulem ipfüm AMozumenta quie Batavee Ecclefige jura

'ä

ita fpe&tandatn, utc Batava eítj ad extrema devenit? Non

& confilia purgabant , ad examen vevocata volui[JG, ejuf-

n

ett enigma folutu difficile, Ju(titia folum & veritas

que cau[a jq/iitiqm approbafe.

Il

Batavz Ecclefiee praefto erant; nihil ei (üppetebat, quo

fe Romane Curie iifque qui ejus opera utebantur, re-

Ultrajettenfis Arcbz'eþ—lifïcopz'v Eleä?io Q'»-;C(-mjä»cmtia.y P

f

formidandam exhiberet; ejus partes non fufcipiebant

i

proprii Principes a Romana Ecclefia fejuncti, quod,

XXIV..Ultrajectenfe Capirulum, his fententiis &

fi fuiffent' Catholici, facere potuiffent, atque adeo ad

cohortationibus animatum , tandemaliquando non am-

loangum tempus eam durius habuerant, nec proprie

plius differre ftatuit, ut excidium 'fuum anteverteret;

ql

coepere cum ea mollius agere humaniufque, nifi polt.

fed antequam Archiepifcopi ele&tionemi perficeret, füa

&

quam 3 Roómana Cauria ita contra jus fafque impenitam

illad erga S. Sedem ob(ervantia etiamtum impulit, ut

li

viderunt, .His nimirum de caufis principia & effata

novis apud Papam agendi rationibus uteretur. Qua-

U

qua omnis terrarum 'Orbis Ecclefias in tuto ponunt,

cumque Germaniz Capitula jus Electionum , ut Ultra-

i

Batave Ecclefie non profuerunt, in ejus ore nullum

jectenfe, fervarunt; ad-Románam Curiam non anre fe

robur nullamque vim obtinuerunt, & hac ipía princi-

[s!

vertunt, quameas peragant, ad eamque; ut (ümmum,

&

pia prompre ad rationem redegerunt RomanamCuriam,

obtinenda folum confirmationis pratia; confugiunt,

cum diademate redimita capita iis uti voluerunt,

f

Ultrajectenfis Ecclefia quee tam injuífte inobedientiae &

K

Id nuperrime doctum & celebrem Juriftam impulit,

perduellionis arguitur , fe ulterius progredi debere cre-

ut tam vere quam vehementer & oraviter diceret: 7Ya-

didit, fuum ut obfequium Romano Pontifici teftaretur,

0

lü

&et femel ( Romana Curia ) Ecclefiam Germanicam,

Capitulum femel & iterüm ad Innocentium - XIIl; fcri-

Hifpanicam , Gallicam; ficut. Ultrajelinam . batlenus

pfit, ut füum ab eo con

p

fenf'um in Afchiepi(bopi ele-

l.

traclavit , €7* videbit divev[itatem. (a) At veritati que

étionem pereret. -

una & eterna eft, ferius ocius ea vis erit, ut füa jura

Haud allato re

[ü

fponfo,I Capitulqu elegitin Archie-

d

revindicet. Interea temporis, nihil eft aptius ad pate-

pifcopum, Aprilis die 27. ann. 1723. D. Steeuboven

faciendam Batavze cau(ae juftitiam, quam ut ofteadatur

Canonicum & Maguum Vicarium, Sede vacanté, vi-

Ü

principiorum quibus ipía inflitit; cum iis conformitas

rum pietate, moderatione, eloquentia, ejus Ézcclefiae

quibus cetere omnes Écclefiae uti debent, quibufque

negotiorüm notitia, & in ejufdem fervandis juribus

[?^

e

reapíe ufz funt, cumeo fe réda&tas viderunt, utineam-

fide commendandum. (c)

Deputatus fuerat pluries

dem rationem a Romana Curia haberentur.

Id fibi fa

ad Papa Miniílros Druxellis, Coloniae, &c. tanqüam

&

C

cile probatum: fenriet ; duicumque Regentig Confilio

unüm e Cleri Membris quod iis e gratioribus e(fe de-

ann. 1718. exhibita Monurmenta, Belgiique & Gallia

bebat, et cum ipfis de adjumentis conferret, quibus

p

Doéctorunmi in Batavae Ecclefiae

la

favorem Confqltationes

tarba fedarentur, « Altusreapte füerat educatufque Ro-

mutuo contulerit.

.

m inr Collégio de. Propaganda , ibi Dottoris in Theo-

k

Nobis in votisfuiffet, ut haecundecim gravia

& pfe-

logiagradumfumpferat ; eo

1

tiofa Mcnumenta in' publicam lucem emittentes, fin-

dium fecutus egerat,

iv iter alterum, D. Cod-

li

gulorum Auétores de(ignare poffemus. — At indagines

Poft hanc electionem haud neglexit Ultrajectenfe

noítra id -folum affecute funr;' ut nobis liceret id fa.

Capitülum rurfus ad Innocentium XIII, fcribere, ut

p

cere quoad ea'qua concinnarunt DD. /e Gros Rhemen-

Electi confirmationem, fecundum Germanicum Con-

pi

fis Theologie Doctor, P. Pouget ex Oratorio Do&tor

cordatumn, ab eo poftularet; & quia timendum erat,

Parifienfis, Gilert "oTheologie & Juris Do&tor, Che-

ne finitimi Epifcopi quos ad Confccrarionem invitave-

[

valier (Romanus). Quoad cetera, unum fcimus in

rat, polTent aut vellent ejus fe precibus dedere, ab eo

f

univerfum fuiffe ex eis quedam' DD, Zourfter , Petit-

petebat; ur in eo necelfitatis cafü, ne renueret difpen-

ü

pied, Je Maire Advocati Cleri, Geerge le Roi, P. de la

fationem a difciplinaelege concedere, qua requirit, ut

d

T'our Generalis Oratorii , Abbatum, ZTezzequiz, Der-

Confecratori duo alii Epifcopi ad(ftanr, ^ Hac ad ob-

t

tin, de Louguerue, & Bevraud,. qui omnes fuper hoc

fervantiam compofita poftulata femel ,. iterum, tertio,

negotio conf(ulti füere.

Verum ut hec undecim Mo-

quarto denique iterata fuere, Refponfis per octodecim

V

numenta fingula his AuCtoribus finoulis accommode-

prope menfíes fruítra expectaris, in füoque filentio per-

I

mus, conjeécture tantummodo nobis fuppetunt.

fiftente Romana Curia, D, Varlet Babylonis Epiíco-

li

Conf(ultationem Doctorum novemdecim Parifisnfis

pus qui fingulari quodam Providentiz confilio ibidem

t

"Theologice: Facultatis comitatee fünt & fubfecutae Lic-

aderat, D.Steenhovenium die r . Octobris ann. 1724.

l

tere plurium Epifcoporum Gallie, (5) magni nume-

confeécravit, ei primariis duabus. Capituli Dignitatibus

fi

ri Canonicorum, Paftorum aliorumque Ecclefiaítico-

adfiftentibus, fervatifque, quoad fieri

poterat, omni-

h

rum fcientia & pietate prae(lanrium, qui omnes aurt fü-

bus Ecclefiafticee di(ciplinae regulis.

apte-fponte, aut refpondentes ad Ultrajectenfis Cleri

Q

&

Litteras, id approbare non contenti quod is propofue-

Breve Romana Curie, €? Diffevtatio D. Dräemez: in

W

rat, utfcilicet ipfe.fibi Epifcopum daret, eumdem ve-

þbzlmc Confecrationem,

li

hementer hortati funt, ut id ulla interjeécta mora face-

h

ret, &ad id uteretur D. Z'ar/et Epi(copi Babylonenfis

X-VXV. Acerbitatem Adverfäriorum Batavse Ecclefiae

n

prefentia , quam Divina Providentia, per eventum

ruríus Confecratio hec excitavit.^ Eos imbecillitatis &

inopinatum & admodum extra ordinem;, 'non alio con:

decrerenti ftatus in quo ea poft annos aliquot verfa-

filio in-Hollandiam duxiffe videbatur, quam ut, fuo

batur, in eam fpem erexerat fore, ut ipíam per fe

fs

minifterio : ad. Epifcoporum. Confecrationem collato

quamprimum pereuntem viderent , quin novis in eam

quos Clerus elegi(fet, eam Ecclefiam. fofpitem inco-

ictibus opus effet. . Ob hanc forta(fe caufam, Scripto-

lumemque fervaret.

Gallos inter Epifcopos qui hac

rum parum prodire eorum nomine cernebarur, & Van

h

occaíione nomen dederunt, füunt DD.. Montis Peffu.

Efpenii aliorumque quatuor ejus Confratrum Conful-

Wi

tatio diei 25. MajJi aun. 1717. tametíi multoties ab an-

LU

lani, Sani;iæ, DBajocarum, Bononie in Gallia, Man-

b

H

his fex aut feprem cum eorum nominibus impreffa,

-

- (a) ]u&inus;FEbï'dnius., De Staru. Eccl

efi. do'&, a. Edit Apþeu-

l

dic. 2. pag; 23.

nullalp reclamationem fübierat. At eos Archiepifcopi

P

(5) Occurrünt

J

ha Littere in Colleciietie ä;diimorziirum &c, IV.

& ;V. Pa;-te.

f*(c) Necrologium Belgii , pap. fö'

Con-

r

ERE AURU PU A

L IBER II . CapuT. V.

I5I

d

Vi«

Confecratio permovit; ut aliam agendi rationem ini-

Exhibent hzc fpecimina:arrogans elatumque Jetui-

i.

rent. Confitentie ftatus quem Ecclefie huic ea con-

tarum ingenium quos vere Daemeniana Differtatio

quirebar, inutilereddebat., quicquid ha£tenus egerant,

n

Auctores habet. Opufne erat, quocumque randem

ut eam ad nihilum omnino redigerent, eamque com-

pretioy novi Ultrajectenfis. Archiepifcopi Ordinatio-

il.(m

parabat, ut, quacumque tandem deinceps molitentur,

hj

nem deteri? Extrahunt e Scholg pulvere, & in do-

firmaconf(ifterer. Contulere proindeíuas omnes vires,ut

gma erigunt nonnullorum Scholaíticorum miferam

novum hoc edificium everterent, Februariidie2 1.ann,

opinionem qua& nullum antiquiorem defenforem. obti-

l

1725. prodiir, iis operam dantibus, Breve, Benedi&ti

net, quam eorum Confratrem Vaíquez. Opinio hzc

XIIl. nomine, quod Steenhovenii Ele£tionem rritam

(e) non nifi falfis aliquibus Decretalibus perperam. in-

k

ac prorfus nullam, ejuíque Confecrationem zllicitaza 87

tellectis, & Papalis Poreffatis ad extrema. trahendee

execrabilem declarabat. (2)

4

um

prurigine nititur, Cogunturne vocem demittere? Prae-

. Cum Breve hoc in Brabantiam pervenit, D. Dae-

clarum inventum hoc ad probabilum opimonum claf-

IFCE')

füa

men Doctor Facultaiis ftrictee "Theologie Lovanii,

fem redigunt. | Et quia neceffe omnino ett, ut Ultra-

quem jampridem indigne Socierati mancipatum eífe

üt

conflabat, Differtationem elucubravit contra validita-

jectenfis Ecclefia in crimine comperiarur, haud renuunt,

x

ob hanc folummodo facti fpeciem , gratiofum ptoba-

tem D. Steenhoven, ea folum obducta cauía, quod ab

(«

bilitatis fyftema pracipua ex parte deferere; afferunt-

J

uno tantum Épiícopo,. fine

Papee difpenfatione, per-

que hanc Ecclefiam non potuiíTe , quin ad fuftiorern fen-

acta effet...Ejus Opus (inquit zum. 90.) jam multum

,

tentiam (qua Fpifcopos tres, aut Papa difpeníàtio-

AQt,

erat, cum Dreve ejus fyítemati ex diametro oppofitum

nem requirit) etiamftzinus probabilis ceteroquin effet,

ad ipfius notitiam pervenit, Doéctor tamen hic adeo,

I

fe conformaret. lta fcilicer homines qui indentidem

Wi

fpecie tenus, obfequens San&to Patri, adduci non po-

allerunt, probabiliorem tutioremque fententiam in gra-

tuit , fuam ut Differtationem fupprimeret , oleumve &

tür,

vioribus morum negotiis deferi poífe, hac in re Bata-

operam perderer. Suam ipfius mentem rorquere ma.

y& Ecclefize crimini vertunt, quod nonfe corforma-

Yqu

luit, ut fe ab ejus auctoritate extricaret. Suo ergo Scri-

ele

verit ad opinionem erroneam, omni ratione omnique

pro additionem appofüit, in qua probare contendit,

auctoritate deftiruram, ad opinionem perniciofam ap-

1. non eam Pape mentem in fuis (ollemnibus Confti-

lje

tam natam nihil, non incertum reddere, nihilque non

tutionibus, multoque magis fuis ia Brevibus unquam

in Ecclefia fufque deque vertere. Itanon nifi cum hor-

0

efle, ut controverfias finiat, que inter Doctores Ca

V

rore Romana Curia temerarias Doctoris Daemen affer-

tholicos agitantur; 2. ut hec (uiffet Benedicto XIII.

tiones excepit; & in DBrevi Benedicti XIII. ubi ceterae

[

Dus

mens, ejus Breve non effz definitionem pronuntiaram

quin longe aliud agitur, quam ut Ultraje&tenfis Eccle-

ex Catbedra, 6 ad umver[e Ecclefig . dofrigams 5.

fie confilio parcatur, nedum validitati Confecrationis

g

eum Papam.fatis habentem füper principiis omnino

novi Archiepifcopi dubitationis quicquam offunditur,

m

certis differere. nulla ratione opinioni de invaliditate

dedito porius ftudio in iis omnibus iufiftitur que ejut-

Confecrationis Epifcopalis per unum tantum Epiíco-

dem validitatem ut certam ponunt; femperque ad hoc

QUS

pum, fine Papa difpenfatione, quam.ejus Di(Terratio

A0

ranquam probabiliorem tuebatur, aut contrarie fen-

ipfum principium exacta fuere, qu&cumque

deinceps

Romz Brevia ad hoc negotium

fpectantia prodiere,

£0

tentiae derogore; fe porro fi S, Sedi vi(um effet que-

od

ftionem hanc deinde decidere, ejus fapremo &r infalli-

Pan Efpemii ad Daemenii Differtationam vefponfio,

lili judicio in omnibus obíequi paratum efle.

nfe

.. Hic vero abíolutitfimum Ultamonranum fui$ pro-

XXVI. Etfi Daemeniana Differtatio contemptu fo.;

Wt

priis retibus itaimplicatum, ut non poffit, quin fecum

n

lummodo digna effet, Van Erkel tamen Ultrajectenfis

pugnet, evadere, quis non videt? Si Breve Benedi

Ecclefie Decanus, per Epiftolam Maji die. undecima

dl

€&ti. XIIl. nullum detrimentum afferebat. ( zullo 110do of-

Ve

anuü. 1725. datam, Van Éfpenium rogavit, ut eam

ficiat ) ejus Differtationis principiis, cur Daemen coa-

confuiaret, quo prava effecta anteverterentur qua vo-

e0

fugit ad priora reíponía.duo que ejus Adveríarii tam

cisin Auctore fonus ad imponendum compofitus, ejaí-

en

utiliter adhibere poterant ? Si verum erat, quemadmo-

que fautorum exiftimatio in extim

D

is quibufdam menti-

,üt

dum Do&tor hic graviter in fua Differtatione pronun.

bus edere poffet.

ob

tiat (7), in jus vocari non poffe Au&torem ullum qui

Annuit eo facilins libentiufque roganti amico veteri

Ordinationem Steenhoviang. (imilem, vel theorice,

i

Van Efpenius, quod a difficultate res aberat, & quod

Im

validam habeat; ejufque validitatem, faltem in peculia-

eam in pluribus Operum fuorum locis jam pertractave-

j

ri faétifpecie, tanquam oai probabilitatis etiam [pecu-

ra. D. Zeffamers qui Secretarii loco fuit, nos certos

(Q

lative gvadu abfolute deffitutam fpectari deberes fi cer-

facit eum dictaffe refponfüm amirmo voboris pleno, illud-

em

tum erat deci(ümque , quod (c) ipfum ait , Epifcopa:

que poft hebdomadas tres (die 4, menfis Junii) ejuf-

M

lem omnem Ordinationem ab uno tantum Epifcopo

modi fuiffe, ut ad Van Erkelium mitti poflet.

i

fine Papae difpenfatione, peractam zeceffario fub condi-

'Ju;

Disjiciebat quafique in pulverem redigebat Daeme-

Jf

tione itevandam e[[e , quia poft lanocentii Xl. decretum

nii Differtationem refponfio hec. n ea demonfítra-

quo hoc loco tam craífum in modum abutitur, non li-

bat Efpenius ejus Doétoris opinionem omgi fundamen-

cet in Sacramentorum negotio opinionem probabilem

£o omuique veritatis Jpecie deflitutam e[fe , tanquam ab-

in tutioris prajudicium fequi; cur Benedictus XIII. qui

faltem fatente: Do&tore ipfo, (4), fecutus eft in fuo

rj AUDITORE (qui titulus ibi non agnofcitur) nullam men-

Brevi quicquid hac in re erat omizo cevtum, non eft

tionem facit ullius publicationis edite Rome vel alibi, In aliis

[

amplexus eas pofíteriores opiniones meceJarias decifaf-

Exemplaribus de jactata quadam publicatione Romz edita fermo

uü

eft, at quin ejus notetur dies, — Teítatus eft deinde (üper Exempla-

1

e a Sumris Pontificibus, quarumque contrarium,

ribus quibufdam Nuntius upum ad fe allatum ex Urbe Roma, at

'(:'I'

ujus Doétoris judicio, eft omni probabilitate extrin-

ibidem publicatum non dicit,

feca deftitutum?

Privatz: Litterg difertis vecbis con-

fe

warium teftate funt; nec quicquam aliud ex Nuntii verbis inferri

poteft, quam Breve clanculum Romz editum

» eademque ratione

m

. (a) Breve diei a2r. Fäbruarii.ann. 1725. Ultraje&enfi hovo

miffam fuifie, Ejufmodi tamen Breve deinde unum & unicum

(Q

Archiepiftopo probibebat, ne quem Jürifdi&ionis Actum ederet,

fandamentum füit eorum omniuin qua acta füere contra Van Ef-

Van

üllumve Sacramentum adminiftraret: euju/cumque nece(fitatis qua-

penii Refpoufionem E

piftolarum , de qua mox. vexba faciemus.

l

enmque [pecie, füb peena excommunicationis ipfo fa&o. Verabat

(

2135 11.. 28.

*tiam omnibus Federati Belgii Catholicis, ne ejus auctoritatem

(c) $. 6. n. 85. & 86.

agnofcerent, & Ecclefiafticis, ne Ordines ab eo fufciperent, fuf-

(d) Add. m. 94.

^

.penfionis & irregularitatis indi£ta peena ; erat id Ordinationis va.

- (e) Eft hoc Jacobi Pignatelli, celebris Ttali:

-Juri-fc':onfglri ; In-

"

liditatem profiteri,

Ceterum Breve fuppofitionis fufpe&um erat,

nocentii XII. confanguinei teftimenium in Ce

"f- Can, Edit, 17e9.,

Prima exemplaria Latine & Belgice Lovanii impreffa, apud Mar-

Tom. I. Cenf. 182. n.28.

tinam Fan Overbeck, licet fignata a D. Viucentio Monzalro Nun-

Fita Fan Ejpen.

furdam

R-zl,

132

ViTA D. VaN Esrmä.

eam rejici debere; fübdens fibi nullum

Pan Efpemii Refponfio ab Intevmuntio. denuntiata,

u

furdatn 2 erron

unquam aliqua e

ruditione du&lorem imventum e[fe qui

gedum impugnaret,

XXVII. At eo jam ventum erat, ut nofter Efpenius

TY

caput boc vel in qu&flione ponevet ,

extremum facrificium fübiret; ad illud eum duxit hoc

C

Quod proponit Efpenius, in

viétis auctoritatibus

lis Ordinationis ab

Opus ipfüm. D

eus ejus animi preparationibus nor

f

probat, & pofiquam de Epifcopa

contentus, eas voluit,

periculo facto, ob univerfi ter-

d

uno tantum Epifcopo pera&e validitate querítionem

Commune omnium bo-

eque fcire oftendit nullum in anti-

rarum orbis oculos ponere.

lin

folide pertra&tavit;

Epiítolarem Refponfionem coníéque-

0

quitate veftigium

occurrere, initum fuiffe ad Papam

num quod ejus

ffiratis cafu, ut obtineretur alege ca-

barur, ipfius Ad

verfarios in majorem quam antea fu-

"

perfugium in nece

vindiéte folem-

nonica difpenfatio qua

Epifcopos tres ad hanc Ordi-

rorem egerat, ad quem explendum,

E

l

it, multoque minus ullius unquam ani-

nem in modum fümende caprum confilium fuit.

XA

nationem requir

»

Jamdiu erat, quod eum

perdere Jefuitee & Romana

ium in eam cogi

tationem abiiffe huju(modi difpenfa-

id non femel moliti ad fco-

f

tionem ad Ordinationis val

iditatem neceffariam etffe.

Curiz Miniftri ftatuerant,

numquam non Do&tor hic

Cum, inquit, SS. pluresantiquorum temporum Epit-

pulos femper offenderant;

k

rationes & animarum falutem

e faceffitis negotiis viétorevaferar, quia fcilicet eorum

p

copi judicarunt Ecclefize

nullum non e juftitie regulis judicatum & finitum fue-

a íe poftulare, ut eorum

SS. Canonum litteree vim &

&

ferrent, in uza £? uuica ncce[fitatis €9 po-

rat. Id unum obtineri potuerat, ut per Indicis & In-

a

menteim pra

quifionis Decreta,

nonnulla ejus Opera notarentur. At

fulorum

utilitatis lege f

bi fatis ad id momenti effe cre-

fe

dideruat

ridiculumque eft earum veterum Ordinatio-

his Decretis non alia demum vis erat,

quam ut Scripta.

[

injufte prohibira celebriora redderent, efficerentque,

nuim quas

Epifcopus unug peregit, validitatem non

Pape difpen[atioue vel implicita com-

ut ea diligentius exquirerentur,

aliunde quam 4

Inter omnia Opera Van Efpenii,

'Tractatus de Recuv-

j

ziffone deducere,

Quia tamen id moris obtinet in

(0

re(entia, ut haec difpenfatio a Papa petatur,

abfolvit

f ad Prin

cipem quem hoc ipfo anno r625. in lucem

di

r

emiferat ,

maxime fortaffe ejus Adverfarios exacerbave-

.

E

iftolam fuam Doctor hic amico reftatus, Datava

IB]

Ecclefia in SS. Canones fludium & obfevvantiatn , per-

rat, tum quia patefaciebati

ncommoda qua eorum vio--

V

lentias confequebantur ;

turn quia in ea remedium prae»

fedlumque quoad S. Sede

m ob/equiumita fibi innotefcere,

At non facile Doctor hic im-

ü

ur ne mofnento quidem temporis ,

" dubirare poffit,

(entiffimum indicabat.

If

ad hanc novam difci-

peti poterat

e Scripto quod non nifi publicae au&torita-

quin ea, quantum in ipfa era

t5

C

emque non una neceffira-

tis aufpiciis ;

Supremo Brabantize Confilio approbante,

d

plinam fe conformaverit, eamd

prodierat.

Vifa eft utiliusimpugnanda Theologica ma-

tis populorumque

falutis lex hac occafione fupra n

in exterze Ecclefiae omni

juftam huj

us difpenfationis recu

fationem traxerit. Qui.

gisquam Canonica Conífultatio;

reefidio fpoliatee favorem edita,

füperque argumento

cumque,

fübdit, Scripra legerit ad Ecclefige veftre

fore facile prevideba-

h

pur

ationem edita, perfuafum habebit eam, cum ie

cujus nullam Regimini rationem

n

tur. Circumftantize ex alia parte pravis

eorum confi-

coactam fen

fit aliqua in re ab Ecclefie preefenti difci-

Non amplius Belgio praerat

plina recedere ,.

non ita fe fe geffiffe, nifi quod vere-

liis apprime favebant.

[

em ia Canonum littera judaicam

Princeps Euge

nius; miffus füerat in ej

us locum Comes

retur, ne per fervil

fere non iifdem ac Princeps notitiis im-

L

pertinaciam, in ea facti fpecie, in qua litter

alis eorum

de Daun, qui

*

butus, nectam bene animátus erar; nec 1

gnorabatur ei

obíervatio cum populi ejus curz fideique concrediti

Archiducif-.

fi

falute pugnaret, ab ipfius Ecclefiae mente confilioque

non diuturnam adminiftrationem fore, &

fam Mariam Elifabeth , Jefüitarum confiliis perdite mate

recederet,

Bruxellas cum Gubernatricis au-

Statim hec Epifto

la (a) impreffa fuit, inconfulto

cipatam, propediem

Ei Editor de fuo penu

&oritate adventuram, Id Archie

pifcopum Mechliniens

æ!

(at no

n invito) Van Efpenio.

liarios

& Magiftros in maxi-

In

Prafationem a

ddidit, in qua efferebat Efpenii virtutes,

fem & Jefuiras ejus Confi

mas fpes erexit,

quas ut ad exitum perducerent, morae

in

fcientiam & robur animi, quem zec zazu umquatm uec

ernatricis adventum non expectarunt.

H

blauditie impediebant, quin pro ve nata

a

uftitia flaret;

impatientes Gub

celebris Jurifconfu!

(

ü judi-

Jam inde ab Augufto menfe (an

, 1725.) D. Spindlium

-& ad novum pondus hujus

Bruxellis tunc Internuntium coe

gerunt Epiftolare Ref-

[

cio tribuendum fübdebat E

lectionem & Confecratio-

xtraque eam Ecclefiam

ponfüm apud Regium

Confilium denuntiare.

Faflus

tl

nem de quibusageebatur, intra e

deinde eft Ultramontanu

s Minifter hic id fe fuis ingra-

finceris plaufibus exceptas

fuiffe

a pluribus 1nagni uomi-

dtis, atque adeo a praclarzs

tiis feciffe, nec aliter eorum moleftiis minifque, fe neme

zis Tbeologis &? Shurifco

H

afi

e Romam in eum fcripturos, nifi fe dederet eorum

h

Epifcopis beue multis 4

u

de fcripto 4d novo Zdrc

biepifco-

ut.

lubidini, fe fübducere potuiffe, Ergo Regii Confilii

l

po gratulati fuera

Multo plures, profequitur, 4405

(que militaribus, & huic rerum generi

gemiporis vatzo e

tufque Principum impedicbant , tie pu-

Membris, pleri

/

parum aptis figni

ficatum fuit Efpenianam Confultatio-

blice loqueventur ,

fu& approbatzonis teflimonia occultius

nem Summorum Pontificum Decretis,

& peculiariter

&

rebuerunt.

Benedicti XIIl. contra novi Ultrajectenfis Archiepifcopi

u

De füis propriis rationibus Van E(penius minus quam

Ele&tionem & Confecrationem recenti Breviinjiriofam

imbecilles ejus amici folicitus, quamvis ei fortafTe ma-

pl

effe, ac proinde e politica ratione fore, ut ea diris

p

gis timendum effet; liberum proríus reliquerat, ut

devoveretur, & ultioni mactaretur.

Confultatio quam elaboraverat, ipfius nomine emitte-

hac Denuntiaïio , clam

P

z bonum utile vifum effet.

Quantu

mvis clandeflina effet

retur, fiquidemid ad Ecclefi

de ea mon

itus Van Efpenius periit iterum atque iterum,

Cum de hac uilitate liquido

conftaret Erkelio, prom-

L

& per Federati fimul &

ne damnaretur inauditus, nec de criminationibus ia

b

te Con(ültatio rypis edita,

ata fuit.

Eam con-

ipfius Opus intentatis

certior factus, fuas ut defenfio-

Auftriaci Belgii Provincias diffemin

V

acclamationes; ea-

nes profer

re poffet.

Significavit Adverfarios fuos tan-

d

fecutee fingulares ubique gentium

quam ipfius,

feu potius maxime legitimoru

m Supre-

dem nemini non vifà obfervant

7177

t? moderationem fa-

tos hoftes ex longo jam tem-

Do&oris Daemenii Dif-

mae Poreftatis jurium aper

pere, praertim collata cum

pore not

os effe; perinde fs rem habere de

Jatavee Eic-

fertatione quod erat furoris?

mpetu abveptum, ditlerüis

clefiae Ad

verfariis qui fuge caufze non aliunde quam ex

infartum Opus , & ejufmodi;

iniquioribus Roma

na Curiee contentionibus preefidium

tum augere pofflet.

ug turbas &2 diffidia tan-

quarebanr; quema

dmodum probabant excerpta Ope-

rum quee i:dem ediderant ;

& fingillatim Hiftoriae ano-

(4) Erat ei titulus:

Z, B. Van Efpen dv

. De numero Epifcopo-

Bruxellis apud F. Fof-

rum ad validam Ordinationem Epi[copi requifizo

Refponfio Epiffola

nyma Ecclefie Ultrajectinee ,

:

rif , occafione Differtationis D. Daemen $. T. D. &c.

peus , Yoternuntio curgnte, nuper impreliac.

At

133.

annn IIl Ca»rvr V.

: At Vàn Efpenii Requifitiones & 'I;i*belli' füpplices in-

fig , qui modo in Epiffolaris Refponftonit negotio ea

utiles füere. « Et quamvis Regii Confilii Magiíiratus &

tam enormem in modum abufi erant, nihil non fibi

j

licere crediderunt,

Nullibi non diffeminata omnium

(

Magni Mechlinienfis Confilii Fifcales clam (uper- hoc

enerum Scripta in hunc Do&torem & in hanc. Eccle-

negotio confülti divifionem cum Militaribus in Regio

[

Confilio conflaffent, ita potuit machinatio, ut pro con

fiam conrumelii, calumniis, indignis falfitatibus &

abfonis paradoxis infarta.

)

fpi

ratione praevaleret. Inductus primum fuit ad hunc

Qe

eff.

e

:&um inRegium Confilium D. Baillet Magni Mech-

E primis ejufiaodi Libellis fuit alrera Differtatio, vul-

linienfis Confilii Primus Prafidens, homo Archiepit-

gata Doctoris Daemenii nomine, ad defendendum pa-

]a

l.

copi & Jefuitarum partibus prorfus addiétus. Manda-

radoxum invaliditaüs . Ordinationis Epifcopalis per

unum Épifcopum, fine Pape difpenfatione. É'rat hzc

vit ergo Confilium die 12. Septembris, ut Refpontio

Epiítolaris publice laceraretur tauquam Dreve Beueditli

replica ad Ae/ponfionem Epifiolareim D. Vau Efpen, con-

tra primam D. Daemen Differtationem (uper hac con-

Je

XIII. alüfque $. Sedis Decvetis fuper bac ve editis inju-

viofa, fcaudalofa €9 perticiofee con[ecutionis.

troverfia. Hujus Scripti ftilus, affertionum nora, ani-

iM

mofitas, ne dicam, audacia quain eo putidiores calum-

n

Nullis Romana Curize Decretis ad que Mandatum

hoc adludere poterat , inerant notze qu vera S. Sedis

nie & infigniora mendacia tuto venditabantur, minus

acute.cernentes adduxit, ut crederent Jefuitam cala-

Decreta defignant. — Erant pura putaque Brevia feu De-

creta informia Romanarum Congregationum , fine

mum tenuiffe, & Doéctorem Daemenium non nifi no-

t

men faum commodaffe. (c).

Babylonis Epilcopus,

u

caü(e cogaitione, inauditis partibus, nulla canonica

fervata forma, per Tribunalia prorfus incomperentia;

novus Archiepifcopus Ultrajectenfis, ejufque Clerus

$

omnis ibidem traducuntur tanquam ZZeretici, Stbif-

eadem denique numquam in Belgio enuntiata fuerant.

Evidens ergo erat, fücum Regimini factum effe, &

matici, Refratlavii, Perduelles, conjurationis Capita,

lÁ

Spei non nihi! e(fe poterat fore, ut fine mutatione quse

Excomuaicati, p[eudo- Epzfcopi , $gc. & id. quidem ex

una nonnullorum Brevium Romana Curie, nonnullo-

re.

contigit, ei veritas affulgerer. ^ Cum e veftigio Archi-

»

duciffa Maria Elifabeth füum follemnem ingreffum

rumque Decretorum informium Inquifitionis auctorira-

o-

Bruxellis, Gubernatricis titulo, celebra(fer,. ejus ad-

te, fÉrat illud Efpenii crimen, Auctore judice, quod

ps

ventus evafit omnium turbarum epocha, qua íemper

ei, utjdictitabat, Schfmatice Factioni adhareret, &

]c

fe eorum Perduelliumg eorumque Excomtnunicatorum

deinceps ad ejus deceffüm ufque fuccreverunr. D. Ruth

in Epiítola ad Marchionem 4e Aialp S. M. T, intimum

defenforem & Advocatum profiteretur,

i

Hec altera Differtatio ,. tametfi quater aut quin-

Coníiliarium die 29. Aprilis ann. 1727. fcripta, octo-

?

decim circiter poft meníibus, horrendam & mifere ni-

quies amplior quam prima, nihil tamen corplecteba-

ni

tur quod refponfione dignum effet. — Nihil in ea domi-

mis fidelem horum malorum imaginem exhibet. For-

'

midandus.Triumviratus, inquit, exercer in Delgio acer-

nari confpiciebatur a carceribus ad calcem nifi infignis

de

mala Gdes, tum ut imputarenrur Efpenio (enfa quae

biffimam Inquifitiouem in optiuos quofque , & in primis

[

in eos, qui, ut Van Efpenius, contra ambitiofas Ro-

ejus animum nuimmquam fubierant, tum ut ejus & pro-

AC

mana Curizc conrentiones, Hierarchie & Poreftatis

bationes & refponfiones inverterentur, tum ut in Au-

(

temporalis aperti defenfores funr. — Conflatus erat Trri-

&orum opinioni faventium qua ibidem afferirur; nu-

m-

mero ponerenrur, quorum apertiífimi contraru rextusg

ümviratus hic ex Capite Prefidente Baillet, & Cardi-

nali Archiepifcopo Mechlinienfi, & ex P. 74myot. ]e-

allti füerant, tum denique ut mutaretur quazítionis

ftatus, cum id actum eft, ur eluderentur ii quorum

;

fuita Archiduciflae a confeífionibus.

D

- [n hac rerum ratione, mirum videri non

debetA ea

fenfa impugnari non poterant.

UL

Van Efpenium contra jus fafque perpeffum effe quibus

Opus hoc in aliis circumftanriis contemptu reje&tumm

1

aegre pofteritas fidem adjunget. . De his nos fingillaüm

efTet, at turbinis & perfecutionis tempore, quo rudes

l^

in Cap. V.Libr, II Art lII Videri etiam poteit, quod

aut occupate mentes evidentioribus calumniis & im-

$

in hanc rem dicitur in Morzumentis biffovicis fuper uego-

manioribus paradoxis abripiebantur , vifum eft deberi

i

tio Bulle UNIGENITUS zz Belgio Auffriaco (a). Àt-

infirmis refponfum quod adimeret Adveríariis inanem

i

jactantiam haud fibi reclamatum effe. — Illud edidit D,

que in novo Supplemento occurret Collectio fragmeu-

d

torum hujus proceffus infcripti: Caufa Efpemiama. Sa-

P. L. Zerbulfl, e fideliffimis Efpenii difcipulis unus,

[

quique eo fpectante quafique caementa füppeditante la-

tis ergo nobis'eit hoc loco poft E(penium ip(um allo-

boravit,

mc

quentem S. M. I. (P) animadvertere non effe (pe&tan-

*

:

dam ejus oppreffionem ; tanquam injuftitiam mere per-

(

fonalem, fed tanquam zece[farzo conjuuctam cum juri-

Ferbulflii contra. Daemeni Diff

rtatz'one: X

Epiftola.

li

bus £? prevogativis Imperii, equeac cum juribus & ju-

ert

ftis libertatibus ejus Ditionum eju[que Ecclefiarum; cum

XXIX. Verbulftianum Opus labente ann. 1725. &

lo

ejus Epiffolavis Refponfionis damnationem non alia men-

t

te ipfius Adverfarii foliciraverint & obrinuerint, quam

1726. ineunte prodüt; in Litterarum formam ad Ju-

rifzonfultum, per Ultrajecti Presbyterum, fuper ejus

P

ut ejus opprobrium offunderent Scriptis omnibus que

f

per annos quadraginta elaboraverat, ut temporalem

Urbis Archiepifcopi Confecratione (2). Earum prio-

Poteftatem & divinz Hierarchie jura contra crebra

res du confurationem prime Dilfferrationis Doctoris

l$

affentatorum Romane Curiz molimina propugnaret.

Daemen jam ab Elpenio editam repetunt, füperque

Ea enim Curia, fubdit E(penius, perderet, fi poffet,

locis infiftunt qua in Scripto cuju(modi Epiftolare Ref-

£o$ otnes quibus fatis auimi efl , ur ei obluGentuv , quo

ponft

]

wnerat, excuti non decebar; fequentes treg con-

"

ua fe

cundam Differtationem univerfze funt. In iis con-

Il

perducevet ad cumulum MONARCHIAM abfolutatm u-

verfi terravum orbis, cujus a pluvibus jam faculis fun-

troveríia de validirate Confecrarionis Epifcopalis per

0

unum Epifcopum difcutitur cumulatiffime; oílenditur-

I

daimenta jecit. — Epiffolaris Re[ponfio qu huic procellae

ortum pra

que m

agis magiíque fyftema a Jefuitis Do&toris Dae-

buit, iníegta eft novo Supplemento IK Pat,-

menii nomine in arenam re

ductum fuflineri non poffe,

nd

te, 1. FT.

efuiram Vafquefium primum omnium illud propo-

e

i

uiffs, idemque deinceps ab omnibus alicujus notae

X

Altera D. Daenes: Dilfertatio.

Au&toribus , pluribufque recentioribus decifionibus feu

m

æn

XXVIII. Inflati nova

fatia qua in Bruxellenfi Aula

v

an Efpenii & Batavae Excle-

(&) DeConfecrat. Archiep, Ulrraj. Epiftela I1I, Presbyreri Ul-

)9

gaudebantv, Adverfarii

srajectini , pag, 1-

d) De Confecratione

Archiepifcopi: Ulerajedlenfis Epi/lolæ Pres.

u

, (a) Tom.IL Art. XI.

byreri Ulzraje&ini ad. amicum Jurijcon[ulrum.

(5) Epiftola diei 16; O&obris ann, 1715

Sum*

"*VivA D; VaN ESPEK.

134

Summorum Pontificum (4), feu Congrepationis de

in locis electum & in Regione refidentem potius quam

Propaganda rejectum fuiffe, Produntur ibidem Differ

per Romane Curia Miuiítros in exteris Aulis refiden-

tatoris errores, hallucinationes , calumnie , Syco:

tes, ultramontanis placitis gecupatos , aut per Apofto-

licos Vicarios his aeque perjudiciis mancipatos Catho-

phantie, Sophifmata, techne. Subactus Epiftolari

Refponfo füper Decreralium füppofitione quibus ejus

lici eorum Subditi regerentur ; quod in cauía fuit,. ut:

fyftema, fatente ipfo, potifIimum nitebatur, eo fe re-

conflanter eo ferme tempore Veneta Reipublice ref-

egir, ut diceret in altera Dilfertatione faltem dubium

ponderent, quam adegerant Romangz Curie Miniflri,

effe, genuime, uecne, cffeut, &? id fateri debere, do.

ut in novum Ultrajectenfem Archiepifcopum ad Supre-.

Suz AA;-PP. Fenelonii,

&vinam €9 dogmata que contineut , ab Ecclefta adoptata

mos Ordines fcriberet (c).

jfuiffe , tanquam ejus vetevem dotlrinam Jemper in ipfius

Age Comitum Oratoris, curante apud Gallos Nun-

tios, folicitationibus eadem vi refliterunt.

Batavus,

fiuu traditam, conflauterque Harveticerum erroribus op-

pofitam exprimentia, — Quam quidem affertionem non

Clerus, quod in eo erat, ne momentum quidem tem-

poris elabi paífus eft, quin ad novi Archiepifcopi ele«

g

femel repetit, paucifque interje&tis lineis, affingit iis

ipfis qui eas tanquam apocryphas fpectant (5). Sub

&ionem procederet; & quia prafertim in eo fingulari

jicit oculis Verhulftius in Epiftola IV. temeritatem &

rerum difcrimine nihil unquam agebar fine confilio ;

!

confecutiones harum monítrofarum propofirionum

precipuos prius Doctores qui quidem eo prafto e(fent,

qua eo demum abirent, ut veluti fidei articulos nob's

confulere voluit, equorum numero Efpenius fuit, cui

füper Electionis & Confecrationis prolufionibus pro-

erroneas decifiones plures obtruderent quee in iis falfis

fragmentis occurrunt, quod pluribus exemplis probat,

pofitee quaeftiones tres. Sane nos nec Monumentum

ad confulendum , necrefponfüm cornparare potuimus;.

allato peculiariter Platonis errore füper feminarum

communitate, qui in falfarum Epiftolaru

m quinta S,

atex Litteris D. Ernefti Ruth Dans &.Domni Theo-

Clementi adítripta approbatur.

dorici de Viaixnes qui harum Confultationum media-

fz

. Quamvis Opera plura de qui

bus ha&enus; füper

tores fuere, perfpicitur Van Efpenium &. Vivenium.

Epifcopalis Ordinationis ab uno tantum Epifcopo col-

(do&tum Lovanii Jurifconfültum.quicum femper Efpe-

nius conferebat ) ita refpondifTe : Oportet. Dominos Ca-

late validitate nulli prorfus dubitationi locum relin-

quant, haud abs re tamen fuerit afferri reftimonia duo

pitulares quantocius procedere ad. Ele&lionom canonicam,

Nitebatur fententia haec non generalibus folum regulis.

iis permovendis idonea quibus Daemeniani. Libelli im:

ponere potuiffent.

quibus Capitula prompte Sedes vacantes replere juben-

—2 —2 —— " «

Primurn ducitur ex Thefi quam Do&or Steyaertius

tur, fed eriam peculiaribus circumftantiis in quibus Da-

tava Ecclefià verfabatur, ac timendi caufis, ne ab Ad-

Aprilis die 29, ann. 1690, propugnavit, Ejuímodi eft

propofitio quam Do&or ibidem tuetur: Epifcopatum

verfariis turbareter ; quae poftremaratio Van Efpenium

& Vivenium impulit, ut pronuntiarent nihil effe, curs

per unum . Epifcopum conferri po[fe tam certum eff , ut

201 "ifi fcrupulofus dubitare po[fit. Occurrit hieec The-

fpe&atis circumítantiis, ommes ee Litteve fcriberenturs

fis in ejus Opufculorum Collectione.

aut iteraude cuvarentur ee forine omnes quarum ad D.

Alrerum ex celebri Affemanio petitur cujus etiam

Steenhoven Electionem & Confecrationem z/us exti-

/

*

vehementior locutio eft in Opere ann. 1748. Rome

tevat. (d).

impre(To cui titulus: 74/a $5, Martyrum Orientalium

Reapí& vidimus Ultrajectenfe C

aþitulum ante ejus

£? Occidestalium im duas partes difiributa €2c. Rome

Prafülis ele£tionem ad Papam fcripfifIe, quamvis om-

nino id facere non teneretur, — Senfit Efpenius non effe

1748. Typis Jofepbi Colliui, Prefidum permiffu.

Sratuit Affemanius hoc in Opere propofitionem

ea (ane vice ante Electionem fcribendum, eique auícul-

-4«7» — Qe— T 0 —— 06 — V T TU

hanc: Epifcopi Ordinatio feu . Confecvatio, urgente Ec-

tatum eft,

Dician

clefia ueceffitate, ab uno Epifcopa valide &2 licite fieri po-

Non ita res habuit quoad alteram fententiee partem

1efj. Videri poffunt qua in hanc rem tradit pag. 140.

quam iidem Canonifte duo. protulerunt, non oportere

—

l. Partis; ibidem adnotatione X. fidenter pronuntiat:

Ícilicer ( Ele£ti) confirmatiouctm ante coufecrationem peq

àtà docent T'beologi omnues. Atque inter Ecclefiaíticae

ti; fed efTe faüs demmde idomeam ad Papat Epiffolam

mitti qua eidem uvbane fignificaretur, eam petitionetn

Hiítorie probationes quas affert, ibi ea legitur quae

erujtur ex Theodoreti libr. V. cap.4. & 23. itemque S.

ouni[[um effe , quod timeretur , tie id Sue Santhitati offea-

ffomis effet, & pertraherentur excommunicationis nova

Gregorii ad S. Auguftinum Anglie Apoftolum refpon-

fio quam ita explicat; Quot zeceffariz. fiut. Epifcopi im

Brevia eorum fimilia quae loco refponfionis ad ejufmo-

Epifcopi Con[icvaftione? Ut quidem in Zuglorum Eccle-

di petitionis

fuerant. (e)

poft Sreeahovenii Ele&ionem editas miífa

fía:2 qua adbuc folus Epifcopus itnveniris, ordinare Epij-

copum uon aliter uifi fine Epifcopis potes , deffg , SOLUS

Et fane dici non pote

ft, Ecclefie mentem inA'ïegc

aut confuüetudine qua ad hujus confirmationis petitio-

POTES; convenientior quippe eff bac le&io quam illa

nem a

d

u& babetur apud aliquos. Scriptores: cum EPISCO-

it; eam unquam fuiffe, ut ei fümmo jure ftan*

IS POTES.

dume

(s

t

, non folum cum nulla fpes affülgebat, fore,

ut petitionis effe&tus obtineretur, (ed tum quoque cum

Pan Efpemi Confultatio fuper petitioue confirma-

locus non effet expectandi in refponfionem nifi anathe-

mata, cumque ita fe res haberent, ut cunétationes ad

- g 479 —— PeCWNE . p - Abo ZaL PO C o

tionis Pape pro uovi Ultrajetlenfis Zdrcbie-

haec expe&ctandar

e

onía neceílarige , &

rava timenda

pij'copz' eletfione.

earum, effecta po

j*

nt tanti momenti

pus evertere,

XXNX.' Steenhovenii Arcliiepifcopi | Ultrajectenfis

quanti eft ea in Ecclefia Epifcopatum fervari, Quid-

quid ea prudentia & fcientia Doctores fentirent ,. Bata-

iors quz Aprilis die 3. ann. 172 $. fex circiter ab ejus

Confecratione menfibus contigit, Batavam Ecclefiam

vi Cleri de ipía legis littera folieitudo hac .occafione

in novas perturbationes traxit. Ejus hoftes qui jam

prevaluit. 'Voluit Fzdelibus exeplo. effe fu& quoad .

Fcederati Belgii Supremos Ordines folicirandos curave-

Sedem adbafionis profecutionemofleudens , jue Rotnanarm

rant, ut impedirent, ne eidem Epifcopus effet, tum

Curiam imjurie magis mugi[que comvincere , anbilque

agere quod criminationi an[am preberee (f). Ergo D.

N

vero fuos in id conatus auxerunt. Ariis per divinam

Providentiam voti compotes fieri non lícuit, Suis

Barchman cum: Maji die: 1 £, electus füïü&t, itemque

AA. PP. prudentie & perfpicacia fatis fuit; ut intelli-

; (c) Vide Refponfam hoc iz H:j/ioria.compmdiarm Ecbl'q[z'æ. U.

gerent Reipublice ipfius intereffe, ut per Epifcopum

£rajectenfis , pag. 521.

. C4) Bulla Pii IV. a Pignatellio in.medium alláta, — Declaratio

(4) Epiftola D. Ernefti diei 12. Aprilis ann, 172 5.

Sacr, Congr. diei 15. Dec. ann. 1657. confirmata ab Alexandr

(e) Ejufdem Epiftola diei 19. Aprilis ann, 172 5.

QVII.

diei 16, Apri.lis

die 16. Februarii ann. 1658.. &c.

ann, 1725.

(f) Epiftola Domini Theodorici de yiaixgcs

(^) Differt. II. pag. 13. &pag. 16,

Ca-

Liin»n II

: CAPUT Vo ;

135

- Capitülum electionis confirmationem a Benedicto XIII.

Quesnelliana titulo prodiit, (d. Canoniffam hunc cri-

E:

per litterae petierunt, .&. Confecratio: non'nifi tribus

minatür, qui aperti belli , quod ei di&titare placet,: Ba-

& amplius elapfis'menfibus peracta fuit, ut Papaefatis

tave Ecclefie contra Summum 'Poati

ficem preecipuug

- temporis &

Auctor extiterit,

primufque phantaíma Capirulorum

|[qetur, —

r M

duofum Ultrajectenfis & Harlemenfis invenerir, quo-

f[;

rum, inquit imprudenter, exannis r20, nullum vefti-

enfem Eccle/z'am contra

!

,:'Corftw.: Ultmjefï

que j Van | Ejþe-

gium confpiciebatur. (e):/ Ad majorem invidiam huic

uium Seripta plzfra.

Do&ori conflandam ,. quem tum quidem rabies impe-

tebar, & in cujus perniciem juratum erat, . Batavam

XXXI.'"":I.n ;hac circum(tantia »& quö:t&fx;þore äïtära

]

Ecclefiam Libellus tamquam Hareticorum , Schifmnae

: dequadiximus, Daemenii Differtatio fparía erat i vul-

ticorum infi

gnium , Ecclefiae Sancteeque Sedis hoftium

- gus, fübanni 1725. finem fcilicer, contrà Ultrajecten-

&c, Sectam exhibet, quacum commercii quicquam

- fem Ecclefiam, contraque Van Efpenium qui abea non

fervari crimen erat, cujuíque tamen nullo non

tempore

amplius fe

fe.patronum & vindicem

? dierunt.

jungebatur, nova-Opergduo Brabantiz pro-

"

profgfïum effe Doctori Van

Efpenio exprobratur.

!

^*« Jamante menfe

s plures D. Hoinck Van P.aþändrecht

Haud hujus pofltrema accufationis

Efp

- . Mechlinienfis: Ec

cefi& Canonicus, & homo ]Jefuita-

enium pudu-it;

quin id ipfe fibi contra ob S. M. 1, oculos (f) gloria:

rum , in ea Dicecefi amplam Ultrajectentis Ecclefize Hi-

duxit, & inde occafionem fumpfit perendi jus i& eum

)

Íftoriam publice annuntiaverat, in ea f& oftenfürum

famofum Libellum; utpore in bene moratis Ditionibus

.. pollicitus Ecclefiam haac, 'poft Politici Status viciffitu-

intolerandum. — Poffquam 1e per. extremam licentiam,

g

- dinem , periiffe funditus,

cidiffe,

I'qifq'ue omgibus Juribus ex-

inquit Doctor hic, (g) igfamavit , mibique falfe quid-

quid eff ad borvorem deterius , impo[uit , magifice com-

- .Annuntiàto Operi

-præi:skit: aliud brevius quod per

mendat in SS. Miniflro folicitudinem, qua Epi/Zo/arem

. ejuídem anni 172 j aeftatern: prodiit hoc titulo:: Hi/Zo-

Refponfionem meam deuuttiavit , fibique blande. gratu..

,

. ria de vebus Ecclefià. Ultrajetlina. Ampretfüm erat Bru-

latar Regium confilium cepzffz. ( Libelli verba füunr) zue

Xellis apud Fr. Foppens fine Auctoris nomine, fine

pumire profcripto , fi

"

. ulla approbatione, &

uppre[[o , &5 11 lacevatiomem dato mea

nihilomjnus in Regi'ong liberri-

:

Epifdolavi &e[ponfo

» jujJo

-Ane diftributum,

actionem in d intentare.

que Univerm?[his Promotore

Hec anonyma Hiftoria nihil erat alium qpuam excer-

Ejufmodi foitus Auctorum enormem gratiaxh nil me-

!

ptum ma

guz Hiftori D. Hoinck, quz non nifi poft

lius oftendit quam impunitas; 'quaiisfruilicuit, . Hanc

aliquot menfes apparuit. . Venditata efteodem tempo-

dubio procul ut fibi tutiorem redderent, eum prafidio

reranquam conítans & certa res, manu fcriptum Mech.

munierant Archiepifcopi Mechlinienfis, cuinuncupatus

!

-linienfis Canonici Codicem ;..cum Romam ad Congre-

gationemde propaganda miffus effet; vehementiorum

erat, & Belgicorum Epifcoporum trinm; qui iig per-

l,

dite mancipati erant, quique amplas approbationes in

& in partium ftudio nimium inventum fuiffe

, 8C pro-

inde Congregationem jufliíTe

, ütejus Compendiumin

id Operis congefferunt, .. Hi tres Epifcopifünt celebzis

D. Fan Suflere veteranus Mechlinii Magnus Vicarius,

-Belgio conficeretur, quod Roma revifüm a D, Lanfve-

ac tum quidem Brugenfis Epifcopus,

D. Syier Iprenfis

*"D' À

- dinio , -deinde Cardinalis Camerlingi Auditore, (4) &

Epifcopus, & P. Sazguefa Francifcan

us Epifcopus Ru.

.Bruxellas remiffum fuit , ubi.prompte typis datum,

.curante D...$

remunda. . Domini Stevarts

Mechlinienfis Decanus,

pi/zellz'o,' qui'paullkoypoü ibidem Nuntii titu-

-Jum fumpfit.

& Van de Cruys Canonicus & Pcnitentiarius eju(dem

Ecclefiae ibidem & ipfi eminent Examinatorum Syno-

Eft hujus COmpehdii fülus qüam Canonici modera-

dalium , Cenforumque Librorum titulo. . At tanrum

tior. Parcitur in eo non nihil, atque adeo laudis ali-

aberat, ut hujus

quid tribuitur Au&toribus Confult

generis feedus adigere deberet exper-

ationis die 25. Maji

rectos Judices, ut reis parcerent, ut eorum

ann. 1717. in. Ultrajectenfis Ecclefiae favorem edita ,

crimen augeret, & deterius facinus redderet.

potius &

».

e —— "—— —— $L — o ——

fed ita tamen,. ut ramquam certum flatuatur eos fuper

Jefuita , cui füum nomen commodare libuerar Hoin-

rebus geftis deceptos fuiffe, inquo quidem o dignio-

ckio, (nihil enim non evincirejus Hiítoriam Societatis

res excufatione cenfenrur , quod. ea circumfpectione ,

Opus e(fe ) (5) larvam etiam funditus adimit petulan-

Z

jaquit. Auctor anonymus, uf(i fünt,

fuae ut fübfcriptio.

tia, qua hoc in Scripto Sebaílenus Praful & praecipua:

ni modum adhiberent ,

hac:addita claufula ( tum;quo-

que femper implicita,

Cleri Membra, qua ei adhcrebant , erroris & hzre(is

cum expre(fa non eft) :« fuppofi-

infimulantur.

Nullibi explicantur errogatae hujus hae-

Ls ommibus fatlis £9 circumflantüs. (b) Au&or hic

l

nullibi Efpenium nominat, nec nifi de 7zatuor. Dotfo-

refis dogrmata. . Satis habet ]efuita proponere eam Da-

]

jani(mi & Janfenifti, ac

preterea quoad hzec poftremàa

sibus loguitur , qui Gonfültationi fubfcripferint; aut

tempora Quesnelli(mi h

erefin effe.

Sareít, eo judice,

errore.calculi:, aut;. quod fit vero fimilius, dedito ftu-

ut harum hare(eon quifpiam convict

asfit, ei rationem

dio, utíibi liceret ab hojus Doétoris texendis laudibus,

fuiffe cum "rzoldis, Quesuellis, Gerberoniis, . Du Fatif-

vel ab ipfius deterrendà fama abftinere.

Ut utres fe habeat, in fuüa Hoinckius f'u(ïore-Hiffö—

Jellis , &7'c.- aut aliquam in eos exiftimationem te(fatuim

e(Te,

|

"Conílat maxima ex

parte Hiftoria hec excerptis

ria, quae quamprimum fe in confpeétum dedit, fefane

( Jefuüitice confectis). Epift

—

ab hac omni moderationis ratione ali

enum. prodidit.

olarum, quainter hos mag-

nos viros ultro citroque e

Xüterunt, quafque (cripfere

Tefuitze,: qui ejus calamum: ducebat,

nil facrum erat,

Batavi Epiícopi & Ecclefi

altici, quibus rationisaliquid

Injurias reputans, quas id Operis continet,

eo potiffi-

cum iis erat, . Exportatio

mum animo confectum dixeris

Bruxellis edita; . ineunte £ae

3

ut Van Efpenii & Lo.

culo, omnium

Quesnelli Codicum, e quibus Je(üitae,

vanienfium Doctorum , qui ab eo ftabant, fama con-

quod iis potiffi

velleretur. . Stilus, ur monet E(penius ipfe S. M. al-

mnm placuit ; 27 Cav/a Quesndlliana ty-

pis dederunt,

& exfecranda proditio Domini Z/aukaers

loquens, (c) potius DecJamatoris quam moderati Hi-

Mechlinienfis Diascefeos Presbyteri , qui eum familia-

?

Jforici eff... Quodam furoris impetu in diei 2 . Majian.

riflime cum Quesnello precipuifque ex Hollandiae Cle-

;

1717. Coníultationeminfürgit. Sein Porreudas calum.

nias diffuudit , pre(ertim Dilferratione IV.in DoGores,

ro vixiffer, ann. r720. türpiter ab hoc ipfo Clero de-

;

qui eam fignaverant, & nominati

m in Van Efpenium.

' : (d) Caufa Quer,mzlliaüa'

Jefuite firallus Auctoris Libelli,

qui ann, 170j. Cau/z

234- c0]. 2.

P» ,5; | Hzþ'orm .Ecdeä:yf Ulmz]:& [2

1

»

aþ

e) lbid. pag. 54.

(4) Ephemeris itinerís D le Gros

ad Urbem Romam ann, 172 5.

(f) Defenf. ulter, 0), tg3,

j

(^) Hifforia de rebus Fcclef,

€ Ultraj. pag. 71.72.219. & 2290.

(g) Ibid.u. 39.

C 690 chwj. ulter, ti, 39.

Mwivfzgm Zuris , . 264: 1,366,

(^) Secunda Apologis Prefulis Bibyiomyäs( Pisf, p. XXIX,

fcccrg:.

; Viv A.D.

1536

VAN Es PEN.

fdcerat,' & quofcumquüe arcanos ;CodiCes iis ,furripgrc

i& Harlemenfe diu4. neene, extiterint, vel adhuc exi-

ftant ;; parum refert . fatis eft, u nilil non disjiciatur,

potuerat, ad Mechlinienfem, Archiepi(copum afporta-

verat, copiofá Archivia: novo: Hiftorico füppeditave-

po(t Coddianum Interdicturn, .Paparn declaraffe Eccle-

ranr. At contfa-ejus-mentém ; 'eorum per ip(um. ufus

fiam hanc eju(que Capitula. déleta.funditus, .eademgue

omni Jurifdictione fpoliata, tamquam fimplicis Miffionis

apud cordatum quemque; Batayi Cleri, eorumque om-

tium; quibus:confociatus erat ,. abíolutiffimam ,apolo-

Regionem fuo ipfius proximo & Congregationis de pro-

paganda regimini (ubdidiffe. (7) ..Ad .unum.Papám,

giàm coónficere:debet, ! Cum;enim ea fipgula facretio-

rum Codicum excerpta , .qua ab eorum Adverfariis in

horum Scriptorum fententia , tamquam inftruétum zz-

medium allata .fünt; ad-trütinam revocantur, ibidem

tegva plepitudine poteflatis , qui ommis S'uvi[di&lionis fons

€9' ovzgo-eff : pertinet divimo jure Epifcopos'eligere £? in-

nedüm earum harefeon, earumque criminofarüm in

Ecclefiam-Sanétamque Sedem conjurationum , . de qui-

flituere ,. Ecclefias extinguere - Capitulis J uvijditlionemn

bus accufantur, probationes occurrunt, eorumdem

adimere ; &8'e, pro ut ad. bonuuy Eeclefie regitneu magis

potius contra Jefuitarum novitates folicitudinis, invi-

expedire. comperevit. (c) Omnis obluctatio in Papee

ézque in Ecélefiam & genuina S. Sedis privilegia ad-

placia ,^ crimino(a- arrogantia . eft, ..Eo , temeritaus

hefionis teftimonia folummodo: confpiciuntur.

fuper hoc capite abit Hoynckius, ut principia hee

Admirátioni demum effet, nifi hi Patres agnofceren-

ipfis antiquorum temporuim Santlis viris; affingat, ar-

bitiouis, arrogantie £ sendacii S. Hilarium Arelaten-

tur, atrogantia coütemprü(que, quo Libellus deiisip-

fis loquitur, qui ad eum ufque contra Ultrajectenfem

fem accufàns , . qui $. Leoni re(titerit, cujus inju(tam in

Ecclefiám fcripferant quosícilicetomnes àd unum fpe-

eum Sanctum Archiepifcopum jam animo imbibitam

.opinionem Auctores ceteroquin Romanaze Curiae maxi-

€tat tamquam declamatores totidem qui in hac contro-

ver(ia ne ipfam quidem rem attigeruüt : . P/oratores, in-

me addiécti agnoverunt, & poft S, Hilarii mortem San-

&us Papa hic ipfe faffus eft. (2)

quit in fua dedicatoria Epiftola ( pag.5.) aderaut mujti,

utn & Batavam Eb-'

defen[ovés. nulli. — Detegendg evazt. latentes moceute[que

Libelli ceteri, quiin Van Efpeni

artes y £? tnendaces uavvationes vefellende ; fed boc opus

clefiam éodem tempore prodierunt , omnes & finguli

principiis iifdem inharent ,. feu chorda ,. quod. ille.ait,

erat, bic labors bic languebat avdor omnium.

- Porro Scriptores veteres, quoshic tam parvi pendit,

oberrant eadem. . Qui [efuiree cujufdam operaimpref-

erant D. Govarts Vicarius Apoftolicus Sylvae Ducis, P.

füs fuit hoc titulo : . Mazuifefa contradi&tio &9c.. proprie

unam tantumin Van E(penium argumentarionem infti-

Fan D»yck, D.'Theodorus de-Cock, & P. Defirant.. D.

de Cock Romae fcripferat ,. Congregatione de propagan-

tuit quam autumnat inelüctabilem|: tu quidem , inquit,

fuper Baravze Ecclefiae caufa aliter fentis atquein aliqui-

da fpectante ipfa;

D. Govarts non nifi Bruxellenfi In-

ternuntio inftigante, calamum ftrinxerat. P. Defirant

bus Roms Brevibus enuntiatur; ergo-&c.

cum perdiu Romze vérfatis effer, fcripferat ob Colo-

nienfis Nuntii:oculos, qui ejus' Scripta approbaverat.

zdpologta Confultationþis—ann. 1717. per P'an Eþwiuü&

Singulos magni fautorum: Romanz Curiae plaufus ex-

boc t;'tulo : Vindi

cie Refolutionis DD. Lova-

ceperant; at Jefuite non !

(äpi; ; nifi quod ex ejlps Socie-

nignüumg

tatis penu elít.'

Hiftoricusfe ratusacutius cernere quam

| XXXII. Scriptä hecunivería & fingula confutata cer-

Itaque novüs

nuntur in folidis Operibus contra Ultrajectenfis Eccle-

vereres,' quibus de monümentorum plerifque; qua

rofert, nihil, €o fane judice; fuboluerat, novo pror-

fie Hiftoriam D, Hoynckii nomine editam elaboratis,

P, Defirantius Sasboldum 9 Rove-

Illuftria nomina, qua . eam deeorabant, fidentia, qua

E

f

1S tramite incedit,

niuih legitimos Ultrajecti Archiepifcopos agnofcere co-

res geíta, de quibus certius conftabat, ibidem ad dubi-

actus erat, nec nifi ad hujus pofterioris mortem , anno

tationem trahebantur, audaciaac temeritas quain eadem

periculofiora principia proponebantur, ad eam aceu-

-nempe 1651. eam Ecclefiam periiffe volebar; Jefuita

fub Hoinckii nomine delitefcens hos duos Prafules ex

ratius. pleniufque quam ceteroquin merebatur, refel-

o expungit,

lendam: adegérunt.. Opus inter idoneos Scriptores

ä

Ultrajectenfium Archiepifcoporum Catalog

& ad Schenkii mortem ufque, adann. 1580. fcilicet hu-

quatuor divifum fuit. D. az Erkel (e) £? D. Proe-

der[en : (f ) hiftoricarum rerum diícuffionem fibifump-

jus Ecclefiee excidium retrahit. : P. Defirantius non pu-

ferunt; primus quidem fuper Ultrajectenfibus Archie-

pnat, quin Ecc

lefià fine externis Templis , fine bonis

& fine temporalibus redditibus fübfiftere poffit, modo

pi(copis, alter vero fuper Capitulis; obtigit Van Eí(pe-

nio principiorum effatorumque canonicorum examen,

Catholici-Principis legitimo imperio fuübfit; quod in

& Confültationis ann. 1717. purgatio 5 & Babylonis

cauía eft, ut ftatuat Batavam Ecclefiam Monafterienfis

Epifcopus latiorem fibi campum aperiens ; Hittorica

jnitw pacis tefnpoere, nempeann. 1648. excidife , quia

& Dogmatica fimul in fua Apologia altera pertractavit,

Foderati Belgii Suprema Poteftas tum primum ad Pro-

teflantes devenit ; ei novus Hiftoricus (4) mendacii

.Efpenianum Opus infcribitur: ZZsdicie Refolutionis

Dodlorum Lovanmienfium 9.

Haud huic Doctori faa-

dicam impingere non veretur, & afferere Ecclefiam abf-

que exterioribus 'Templis, abfque redditibus & abfque

fum eft; ut ei füum nomen apponeret ob rerum difcri-

em ternporalia bona comparant ,. prae-

men, in quo veríabatur, perdurante liügio quod in

fplendore;

eumi füper Epi/folari Refponfione intentatum fuerat.(g )

diorumque

&

Dominiorum poffetlione 'conftare non

poífe; quamo

brem Ultrajectenfem Ecclefiam difperiif-

At is fe per Aétumauthenticum teftraturum ültro recepit

fe ejus Auctorem effe,

m BEU o E EMDE uF — o M DP n

fe pronuntiat ,

»&ad pure putaeque Miffionis ftatum re-

dactám fuiffe; fimul atque ejus T'empla

violata fuere,

Qccurrunt in hoc Scr

igtp üxþlimi:tas, gravitas, foli-

MU.

—

profcripti red

"

d?txls., : &interdicta 'Rclfig*iqnis libera exer-

(^) H(-iynch , P8g. 290.

citatio, ^''

(e). !H;[ioriu d

j

« rebus. Ecclefraff.. Ulevajedt, pag. 185. x,Asx. a 3x;

" At fi Auct

,oi'es*hþi quoad praecipua Rcapitþa Gbi.invicem

232. 289.

adverfaütür ; mürifice" confpirare dici poffunt, ur Ro-

"(4y Baronius ad ann,

445. &—464. Dinius Tom, 11. Condl. p. 1.

mána Curiz adulentur, blandianturque füper Papze fi-

ad Epift, XI. Hilarii Papa.

Loun.d I--—- - a 1 T.

^ (£) D. Va Erkel initio ftatim protulit Obfervaziones prodromas

rema abfolüiaque 'Poteffate extremis plácitis propug-

in. Librum, .. Corn.. Panli Hoynck, &'c... deinde vero magnumn

nàndis; quibusipfis potiffimum ad Batavee E.cclefize jura

Opus inícriptum ; Defen

;

^

fro Ecclefra. Ulzrajedine d*c... in

;

4

impugnandanituntur, Ineamdecretorium principium

€

s

Scriptum D. Broederfen Canonici

Ultraje&tenfis

J

;

& pgüoriï

jér hós Auctores j' eft ipfiusin'voluntatemi Summi Pon-

Delphis hunc titulum praefert: Quinque Tradiarus de rebus Merro-

tificis obluctatio. InBatavia, poft viciflitudinem, pró-

polizane Ezcléfie Ulrrajettine &*c. " Horam quiuque "Tractatuum

P

primus , qui conficit Vol, in 4. pag. füpra 550. impreffas fuit ann.

prii, necne, Epifcopi fuerint; *Cïapitula'Ul;täj;e&?pfe

4739. reliqui quatuor ann tantuth 1764,

"G nl ara v ul n

(a) Hifl&Ecd. p« 333«. cob 1, & a. p.249. c0l. 2

ditas,

Eisrm Ill

! Càpsdm V.

-

h

ï'dit'ajs-,' érüditio tám parum cotnmunis; ut dicére miini-

Ultráje&ti Metropolitánam Sedem ; (ed &jus-etiam Suf-

&

^?me vereamur Opus hoc e Van Efpenii poftremis fc-

fraganeas quinque, vel faltem tres aut

quatior replen-

g

tibus unum, egravioribus etiain 'meliufqüe elaboratis

di neceffitatem probabat.

Carebat'eo tempore Epifco-

unüm effe; quaex ejüs calamo prodierunt. Ineo Do-

Fl:

po Ultrajeétenfis Ecclefia , £2 religue per Provinciaim

'étor hic magna principia füper Ecclefiaftici regirninis vi

Sedes pene omues dut vacantes aut develihe evant, 6-

ly

"& ratione eminentiorem in modum deducit ; qua re

tatnen, inquit Praful Babylonenfis, ( ) gumquam ma-

ipía-ad Eccléfiam: divina inffitutione pertinent, ab iis

gis nece[Javius Epifcopatus fuit, ad titübantem plurium

M

"fecernit, que'eadem fübfecütis remporibus conceffiorie

fidem fuffentandam, fereandumquée , edocendum . corri-

"Principum aéquifivit;; quae fant Ecclefiae neceffária ad

i

gendum 89 venovandum Clevum... dignum erat cuvis £s

"huem propter quem inílituta fuit; ab iis, qua eidem

vigilantia Suntli Patvir, efficerey ut. Provincie Epifro-

*non 'hifi ornamento fünt; - diferimen exhibetinter bona

h

patus fex canoniee [empey a folicitis Epifcopis vepleventu ..

ad quae unice refertur, quidquid Chriftifidélibus pro-

Metropolitane Stdis per amios 12.. aliovumque Epifcopa-

S

"mi(füm füit; & ea, quibus omnis Jüdaeorüm. portio

tuum quinque vacatio , que adbue poffuaos amplius cen-

"€ontinebatur; quaque, . tantum abeft, ut Ecclefize pro-

$

tum perduvat. (ita Babylonenfis Praefül' ann, /t735.^1ó-

/

"pria & neceffaria fiat, ut plerumque gravillimis (can-

québatur) dici gon p

;

" dalis óccafidhi fuerint ; jura Epifcopotum ; jura Cleri

trimentum attuleyit.

oteff , qqam grave /Jmc Eah/ue de-

l

n

fecundi Ordinis, itemque Capitulorum, Fidelium, &c.

Iutefline pertuvbationes , 'quæ divexant: ( Ecclä-fïafm

"omnia ibidem ad San&tuarii trutinam expendünturs red-

hanc) pergit Babylonenfis Antiftes;ex Dac Epifcopi pri-

le

:dit Efpénius unicuique quod ei debetur , nihilque con-

vatione potiffunum derrvantur.- - Non alind ergo prig-

ls

fundit. -Tnfiftens Antiquitatis ve(tieiis , in novis ufibus

fentius apriu(que. remedium his 'màlis- afferri. porett,

abufüs & u(ürpationes illegitimas a confüetudinibus &

quam fi ibidem Epifcopale reeimeri réftirmatur. : /)o

(s

conceflionibus (atis roboratis diftinguit, & in his ipfis

nec im fingulis Sedibus digmi Epifcopi fecundum. Canoses

id quod Ecclefi* menti congruit, & quod ab eadem

;li

promoti non' adfugt ,. dici nequit , ad paflovalan vigilan

alienum eft; Hoc nimirum delectu, bac perípicientia

tiam quod fpe&tat , mibil dee[e , quim potius ommia dee[fe

l

peeuliariter ponderat Ecclefie menrem ac difciplinam

merito pronuntiabitur ...

Neque illud dici poteft: Eccle.

fuper Epiftopis z partibus, novorum Epifcopatuum

fiam , cujus Epifcopus non ett deviactus aliis Coripro-

g

l:

erectione , I*cclefiarum füb Principibus; qui Catholici

viucialibus, quos fuper cotmnumibus privatifque vationi-

non fünt, inílitutarum adininiftratione, novarum Mif

f

bus confulere poffit , [atis ad do&rinam illufivatam effe...

l

fionum ad Chriftianam-Fidem Infidelibus infpirandam,

exifhit bine, ad bomum Ecclefigvegimen , Provincialium

?

.

&c. Principia hec omnia accommodat Datave Ecccle-

C

"

07ZC!

liorumneceffitas. — Affiduum fempey. omnibus vetvo

[ii; hisutitur, ut fuae caufze juttitiam demonftret, eo

Jéeculis ad eacelebranda fludium collatutm eft , £? eum ea

rümdemque adminiculo perficit numeris omuibus ab-

!

primuimn intermiffa fuerey. corruptio im mores ivrepfit.

folutam Apologiam Confultationis diei 25. Ma]i ann.

Hujus difcipline . gravitatem per[piciens. "Tridentinum

1717. quam

Concilium mandavot , ut

Apm.l'gandam*x&l'in tuto poqenda*m (u'f*cg-

perat.

quoque aumo baberentur,

ejufmodi Conci/z'(z jzlterüferä

* Van Efpenio per füam

[e

: modeftiam pati non licuir, ut

Hinec fa&um eff , conclüdit Bäbylonenfïs

Epifcdpug,

quod elueubraverat, Opus imprimeretur, quin prius

at fubfi.

Qe

dii uon pavum magna buic Ecclefiaffice. Prozzin.

eruditis viris, quos tum quidem corfülere facile poff:t,

cig deeffot, cuiy cum eo jure gaudeat, ut regatur ab E

7

& peeliariter D: Babylonis Epifcop

pilcopis fex , quiidemtidem coeant , ut i comminme ad eit.

(

o, D Va*nl Erkel io,

& D: Grofio expendeéndutn dediffer.

Jeodiendum do&lvine: depofitum , Jervandamque difcipli-

]«

Sunt'nobis ob oculos ariimadverfiones, quas Afhper

nam invirgilent, ex aunis. amplius centum umus tantum

hoc Opere Babylonis Epifcopus edidit.' Earum non-

Epifcopus prafuit, C is apfe per diutuvua mmtervulla de -

|e

nullis justribuit Van Efpenius; reliquas vero, fuasipfe

fiit.... . Erat vigilautie Sauti Patris operam dave,

ratiohies explicaris; negligendas exiftimavit, (a) ^ Ad

ut ne bujus tiagna Proviucie Eprfcopales Sedes vacamtes

calcem Epiftolarüm Van ifpenii occurrent Babylonen-

remuanuerent , tnoneve Clerum, buic vei

providendusn efle,

fis Praefulis animadverfiones, & Doctores noitri ref:

eique per coufilia €? prafidium prefto e

)

ponía; -E

U?.. 2 Onnmmnmn

L

omnues bujus Provincia Sedes vepletae

fuere, . fcpe proinde

rit ü ne, quod llgl-ifq;ze prudgynsv'ïLe&gr uta

Pa

gullus abidem ad ammos pluves Epifcopu

ii

3

fextitit, £2 folug

egerrime quifpiam obtineri potuit.

.. Cum etiam po

D

Effietis -bl

fet, fi minusjure, falter

n aliqua obdu&a [becie , excufavi

$

| El&ffio;zg.

: Harlem;rzþ: -Epz'/(o?i

barum Ecclefiavum longa wvacatio , pvopterea quod :tein-

pora non arridebant , quid'in pveefentia dici poteft - cusa,

^

XXXIH Iivr'Anäeijuf'demyan-ni/ 172.7 Ctxr;'SClilö , Van Efï

tametfi rmiutata [it temporum vatio, Romane Curia Mi-

j

niferi qgibil iutentatum velin

'penius novam Confüultátionem protulit füper Inftitutio-

ne Epifcopi pro Harlemenfi Ecclefia, Ultrajectenfis Me-

pilcopatum aboleant?

quunt , ut ibi((ein omnino E-

2

tropolis fuffraganea, ^ Ad-hoc negotium' ferio incum-

ta quidem animi fui fenfa pro:

mgbäf,*;,Ba bylonieä-fïs

'bebat Batava . Ecclefia (5 práfertim. poft Brachmani

Prae(ul fuper neceffitate replendi Su

ffraganeas Ultrajeéti

Confecrationem , quie Séptembris die 30. aün: 172 .

Sedes, in Opere, in quo' Van Efpenius eruditionem ,

:)

'peracta fuerar,

Sentiebat. nempe Ultrajectenfium: Ar-

diligentiam , vim, modévatiouem

? Religionis [piritum

'chiepifcoporum reftitutione nil demum alitid quam fuze

admirabatur,

( d) . Nonexpendit hocloeo Babylonen-

'ipfius liberationis initium effe; populos Epifcopatuum

fis Praful, nifi.

quod hac in re Summorum Pontificum

'quinque, qui eam Ecclefiafticam Provinciatii conftirae.

eít... At fieorum erat, utmonet laudatus Praful,

ope-

bant, proprio Epi(copo non minus quamipfius Metro:

ram dave, ut ne ejusinagtie Provittci Epifcopales

Sea'e:

b

'polis populum indigere; in'eadem Ecclefia ex alia parte

vacantey vetanerent , & monere Clerum

buic vei pro-

ad bonum fovendurm continuandümque quod inchoa

videndum e[fe , ergo Cléri ipfius. erat fibi

Epifcopum.

tum erat; Epi(copispluribus opus effe, .. Poft viciffitu

compartare.

Abann, 1707. Clerus Nuntios folicitare

j

dinem, Romana Curia, qua deinceps in earum quin-

numquam deftiterat , ne

M

pugnarent, quin exifterer E-

qué Eccletiarum regimine fibi peculiare jusarrogaverat,

pilcopus. uus, aut etiam

eletti,

plures , a Capitulis. canodüce

earum gravioribus magifque neceffariis rationibus pro-

videre neglexerat, Ann. 1638. Sasboldus Archiduci

(e) Ejus iteratz folicitationgs;fe?)per ;inuti»l';fs

Alber;ö fupplicem libellum obtulit, in quo-non folum

(c) Altera Apol. pag, 48.-

ï

(

4) Van Efpenii ad Barchmanum Epii.ï'ola diei

"

ann. 1727.

30. Jailgarii

(4) Epiftole dierum 24. & 25. Junii, & 2; Julii ann,

1717

(5). Ceufe -Harlemenfi , Pref, $; X n. 7. p. 36«

(e) Altera Apojogia BabïlOI]enfïsEPlfCOPi' -þtäfa!. P. 16.

' Fita | Fan Efpen.

S

*

CXx-

|

133

'Vrm D. VaN ÉEspxx,

(ü

extiterunt. . Ad Babylonenfem-Epifäopum, quemad-

Confültatione folutis, fuper iis nempe, qu& unice sd

no

modum quidem vidimus , confugiendum fuir, ut Ar-

Harlemenfis Epifcopi Inftitutionem referebantur. Erant

d

eg queeftiones quatuor, r.effer, necne, votisfanioris

ii

chiepifcopus haberetur. Cum porro (emel Ultraje-

&enfis Archiepifcopus reftirutus effet, ejus erat, Me-

partis Paftorum & Fidelium Harlemenfis Ecclefiae fa-

vl

ciendum fatis, proprio Epifcopo iifdemdato; 2. quis

(

tropolitani ritulo, id agere, ut Provinciae ad eumfpe

&antis vacantes Sedes replerentur, Erat id officii quo-

edere deberet Inftitutionem hanc , nulla affulgentefpe

Tul

fore, ut Harlemenfe Capitulum ad eam procederet ;

rl

ad Archiepifcopos eo gravius, quod hzc ipfa circum-

ípectio omnino nece

ffaria fuerar, ut ipfi fibi non inter-

3. qua demum ratio effer, qua is ad quem ftatueretur

L

10

miífam SuccefTorum feriem pararent,

Hoe nimirum

hujus inftituti

onis peragenda jus pertinere , debebat

ha

animadverfiones ejus Ecclefia "Theologos permove-

ad eam procedere; 4. petenda ne effet a Papa novi E-

a

runt, ut ad canonicas quaeftiones dilucidandas incum-

pifcopi confirmatio, an vero Metropolitani e(let eum

t0i

confirmare.

berent, quarum folutio in hujus gravis confilii execu-

:

VC

Refpondit Van Efpenius ad quaeftionem primam , eo

ed

tione facem preferre debebar. Initio ftatim edidere

Confültationem primam , qua: duodecim quefítiones

magis oportere Cleri populique Harlemenfis vota per-

G

?

fici; quod eorum poftulatum 4iviza InfHitutione , $3.

complectebartur.

nt

Priores quatuor

ad ordinarizein Harlemenfi Dicecelü,

Canonibus & primitivae Ecclefiae ufu ac tnoribus nite:

eu

batur,

Sede vacante, Jurifdictionis legitimam exercitationem

di

fpe&tabant. Reliqua octo fuper novorum Epiícopo-

Ut id probet', ait I. docentibus Catholicis omnibus,

fi

Epifcoporum Inftitutionem Divini Juris effe? 2. eam

rum in füffraganeis Ecclefiis, & peculiariter Harlemenfi

& Leovvardienfi, inftitutione verfabantur.

Erat ipfi

mentem effe Chrifti Domini, ut peculiari cuique Ee-

U

nature confonum ; omnium primas has duas poíterio-

clefize proprius Epifcopus tribuatur; 3. ita quidem À-

f

res Sedes repleri, quiafcilicet in iis rantum aderat Cleri

poítolos ftatuendis Ecclefiis pluribus fegeffie ; 4. po

i

Apoftolica tempora, Ecclefiam eidem difcipline intti-

populique perfpe&ta portio, qu& proprium Epifcopum

al

defideraret, quaeque eum ex Ultrajecten(is Archiepif

tiffe; $. NiceenamSynodum, eamque fecutas alias plu-

T

Aliarum trium

res, denique Tridentinam ftatuiffo , ut Epifcopus quit-

copi füi manu recipere parara effer.

p

diccefeon (Deventrie , Groningie , Middelburgi)

que fue propria Di

cecefi preeficeretur, quinaquopiam

nt

Catholici erant & adhuc fünt mifere jam animo infixis

alio in regimine turbari poffet; 6. Metropolitanorum,

H

inionibus irretiti, quibus adducuntur , ut nolint nifi

Patriarcharum, &c. inítitutionem numquam obfuile;

M

1

(lionariis fe fübdere, quos ad eos Romanz Curie

quin peculiares Ecclefias a peculiaribus Epifcopis ad-

t

Wi

Miniftri miferunt, quique iis tamquam Catholicze Ec:

miniftrari oporteret ; 7. Harlemenfem Eccletiam quam-

d

vis Ultrajectenfem Archiepifcopum tamquam füum Me-

clefiae doctrinam obtrudunt ultramontana placita, atque

adeo fzpe novas laxatafque doctrinas, quas ex his

tropolitanum , & Papam tamquam Epifcoporum pri-

f

mum, Ecclefiaque vifibile Caput agnofcat, nec Papam

Miffionariis plures iifdem tradunt,

M

Animadvertirur, nec injuria; in. hac Confultatione,

tamen nec Merropolitanum tamquam fuum proprium

Epifcopum fpe&tarepoffe; 8, denique cum hec Eccle-

(4) omnia principia, qu« in ea flatuuntur ad proban-

fia canonice in Catbedralem Eccle(iam ereéta fuerit, ejus

dum in Ecclefiis Harlemeafi & Leovvardienfi propriis

Clerum & Populum eo jure gaudere, utfibi proprium

d

?pifcopis opuseffe, eofque inftituendi facultatem penes

W

Ultrajectenfem Archiepifcopum,

Metropolitani titulo,

Epifcopum perant.

refidere, aeque ad Ecclefias ceteras referi poffe. — Con-

Ut ad alteram quaftionem refpondeat, oftendit r;

p

Vl

fültationem hanc & Refponfa complures baud vulgaris

oftquam Epifcoporum Ele£tio ad Cathedrales Eccle-

zot& viri expenderunt, approbaruntque. (b)

;

as devoluta fuir, ex canonicis Regulis Harlemenfi Ca-

li

Perfpicitur in Z2/Zzmoniorum Colle&lioge, in Ultraje-

pitulo id juris effe, ut ad proprii Epifcopi electionem

p

Genfis Ecclefie favorem, ann. 1763. eorum, qui (a-

deveniat; 2. eo non id prztltante, Metropolitanum

piunt; prope co

mmune votum in eo pofitum, ut Su£.

communi jure ejus negligentiam füpplendi porteftare

gaudere; 3. jus hoc per generale Lateranenfe Conci-

fraganez Sedes quinque repleantur. D. Monzerius,

lium fub Innocentio Ill. babirum Metropolitanis con-

Bononienfis (in Gallia) Epifcopi veteranus Vicarius

Generalis teftabatar Barchmano per Epi(tolam, die

firmatum fuiffe, ea lege, ut ne Metropolitanus Eccle-

fiam ultra tres meníes vacantem relinqueret, fj cazogi-

ä

rima Auguítiann. 1726. — Bouonienfis Epifcopi, &v Pa-

cam voluevit effagere ultionems 4. infacti fpeciequade

C

rificufis "Arcbiepifcopi fenteutiam pro Epi[coporum prom-

N

pta ia fingulis Metropolis Sedibus inffitutione.

agitur,

Ultrajectenfem Archiepi(copum eo magis Har-

Ruríus ergonegotio in nonnullis Collationibus Scri-

lemenfis Capituli nealigentiam fupple

re debere, quod

XI

ex ea Dicecefi non mediocris & (anior po

ptifque pe

culiaribus; & in Capitularibus Ccetibus ma-

À

puli pars , id

ture. difcuffo ,

D. Archiepifcopus (Barchmanus) die

rogandi cauíà ad eum confugit.

D

:

t.Van Efpenius, cum

(

16. Decembris ann. 1726. ad Harlemenfe Capitulum

Super quaflione tertia ftatui

fcripfit (quod ex annis pluribus nullum e fais juribus

commune.jus & Concilia providendi Electorum negli-

exercebat, & lnternuntiorum placitis ferviliter fuberat)

gentizg facultatem & obligationem ad Metropoliranos

moners, ut pro füo jurefüoque officio ad Harlemenfis

transferant,. dictum Archiepifcopum, ex quo elapti

fant tres. Electoribus conceffi. menfes, ad Electionem

Epifcopi electionem procederet. — Voluit quidem Pra-

ful hoc in mónito longam Capituli negligentiam obli-

procedendi jure pollere; quin vel eos de negligentia

monere debeat; Lateranenfe Concilium in hac facti

vifsi, eique concedere men(estres, quos Canones Ca-

thedralibuslargiuntur, vacantes ut Sedes repleant; ei-

fpecie non aliam Metropolitano obligationem impone-

re quam. ut Capitulum & pradeztes viros. contulat ; ia

dem tamen fignificavit, fi minus ad electionem per id

intervalli deveniret, ipfum juris peenas (ubiturum.

prafenti tamen negotio equitati cozfomun effe, up hi

prudentes viri ex Harlemeníi Clero füumantur; cumque

Cum Harlemeníe Capitulum, hac admonitione . con-

tempra, in fua negligentia defidiaque perfifteret, Ultra-

Ultrajectenfi Archiepifcopo adfit in Dicecefi Babylonen-

fis Epif(copus, congruere proinde hunc ab eo rogari,

je&tenfis Archiepifcopus fecundum Canones poteratat-

que adeo debebat hunc defectum , devolutionis jure,

ut fibi Provincialis Epifcopi loco fit,

Principia in re(ponfionibus ad fecun

dam ac tertiain

fupplere.

Antequam tamen negotium perficeret, no-

va capere confilia voluit.

Ergo Van Efpenium fiagil-

quaeflionem ftatura quartam finiunr, in cafu nempe de

quo agitur, unius Ultrajectenfis Archiepifcopi effe,

g

latim confüluit atíatis habuit, id facere fuper quatuor

Electum confirmare. Huic tamen poftreme decifio-

€ quaftionibus duodegim in magna, de qua diximus,

A

ni robur addit Efpenius ex hoc communis juris, natu-

&) Quaft, V. n, XV. & n, XXIII.

rali & divino jure nixi principio, confirmationem ad

eum pertinere debere cui conceditur a Canonibu

s Ele-

ai

(5) Caufa Ha'tlem. Praf, $, XI. h, VIIL. p. 37-

LisEeg IlL:; Caásucr V.

139

id

It

&i confecrándi jus , & ex Lateranenfis IlI.Concilii Ca-

rum manus (7) die fecun

da -D&ob?i*g anrii fequentis

wr's

none qui jus hoc Metropolitano defert. |Verum qui-

1728. vivere defiit.- ..

f

dem eít Romanam Curiam & Canoniftas ferupaulofe De-

i

cretalibus addiétos hujus Concilii Canone parum mo:

"dlie Pan Ejþeiziz' pro Batava Ec

a

veri, quia Papz jus effe contendunt, ut ob legitimam

Confultatioues.

clefia pec?iliare:

i[;

caufam perque fuam plenitudznem poteflatis , Concilio-

rum etiam generalium Decretis deroget ; at Canonifta-

XXXIV. Scripta Van Efpenii in Batavee Ecclefiee

N

t

rum vel ultra montes communis fententia eít, Rormae

gratiam elaborata recenfentes omifimus Con(ültationes

norum Pontificum difpenfatioues & derogationes locum

.

plures fuper canonicis quzeftionibus peculiaribus quae

m

habere non poffe quoad generalium Conciliorum De-

ejus Ecclefie jura non fpectant, quaque propterea ia

creta, nifi facta fit horum expreífa mentio in deroga-

hujus DoctorisConfültationum generali Collectione col-

e0

toriis Litteris quze alioquin (übreptitize cenfentur.

]am

locateefunt.. Hoc loco nos deearum pr&cipuis tantum

vero nec in Concordatis ( Germanicis ), nec ia Can-

apemnus.

ar.

.

cellarie Regulis ( quae ceteroquin vel in Batavia vel in

Matrimoniales in prohibitis gradibus difpen(ationes

Germania numquam recepte aut promulgatee fuere )

prima fpectat, . Romana Curia ab ineunte fzeculo vel

(

nec in Bullis de novorum Epi(ícopatuum erectione oc-

earum ullam concedere recu(abat, vel concedebat in-

currit ulla ejuímodi derogatio. Quamobrem conclu-

jufta folum appofita conditione, ut Clerus defereretur,

s

m

dit Do&tor nofter, Metropolitanorum jus a Lateranen-

Pronunriavit Efpenius in eju(modi facti fpecie extra om-

fi Concilio confirmatum, ex ipfis horum pofteriorum

nem dubitationem effe, Magnos ipíos Capi uli Vica-

A.

Canoniflarum principiis, qui tanquam duriores in de-

rios, Sede vacante, eas concedendi jure gaudere, Qua

rogationis neootio notari non poffunt, integrum re-

potiffimum die data fuerit Confultatio hac , ignoramus;

yt

li

manere; & quod inde confequitur, Ultrajectenfem

certum id unum eít eam Oéctobri meafe aun. 1720.,

Archiepifcopum poffe atque adeo debere, laudati Coa-

ll

priorem effe, Occurrunt in eafuper jure concedendi

i.

cilii vi, Harlemenfis Capituli negligentiam fupplere;

difpenfationis fplendiora & folidiora principia, fuperque

non effe neceffe novi Epifcopi confirmationem a. Papa

necelfitatis cafibus in quibus ne obligatio quidem adeft,

m

peti, ac Metropolitano id juris effe, ut eum ipfíe &ordi-

ut a primis Superioribus, injuíle Jam animo affectis,

[

net & confirmet,

aut longius abfentibus ezdem perantur.

[

Confultatio hac fignata fuit Kalendis Aprilis ann.,

Exrat ejufdem Dottoris fuper eodem argumento ad

d.

1727. & cum authenticis Notarii ZEdiliamque Lova-

D. Barchman Ultrajectenfem Epiícopum fcripta Octo-

[f]e

nienfis Urbis certificatis ia. Hollandiam milífa.

Fam

bri meníé ann. 172j.Epiftola, qua' collocata fuit ad

[

duobus po(ít menfibus D.Barchmanus exhibuit D.Je Gros

calcem Confultationis de qua modo diximus.,

:

*

Jl«

Canonico & Do&ori in Theologia Facultatis Rhemen.

Februario meuíe ann, 1723. idem Doctor confültus

m

fis, qui ponderaram die 12. Junii ejuídem anni figna-

fuit (üper fignificatione Legis quae prohibet Epifcopis,

I

vit.

ne extraneos fubditos Ordinent, fuperque centenària

&

Nihil non deinceps geftum ad hanc decifionem exa-

poffeiIione in qua erat Ultrajectenfis Ecclefia, fpecta-

i5

&um fuit. — Ultraje&tenfis Archiepifcopus die 16, ejut-

tis ejus extra ordinem rationibus, utin (ut gratiam ini-

If

dem menfis Junii ann. 1727. capitularem Coetum con-

tiaret accedentes idoneos quofque, quique ejus fervitio

vocavit , ad quem D. Dabylonenfem Epifcopum &

fe devovere parati erant. Ejus Confüiratio diei 4. Fe-

h

precipua quatuor Harlemenfis Cleri Membra appella-

bruarii ann. 1725. eít, aliique Doéctoresin Jure duo,

t.

vit; in eoque D. Theodorus Dozcker in ea Diceceti Pa-

unufque in Theologia Doéctor ei fübícrip(erunt. '"Vifa

a-

ftor & Archipresbyter communi confenfu in Épifco-

e(t huic Confultationi Doctorum Lovanii fubdenda de-

m

?

pum eleéctus fuit.

cifioomnino fimilis, f(üperque eadem facti fpecie, quam

Ultrajectenfem Archiepifcopum difficultates negotio

die 24. Januarii ejufdem anni 1

723. Sorbonici Docto-

l-

ipfi extraneze , quaeque ab eo non pendebat, quemad-

yes oeto ediderunt.

(

modum D. Van Erkel ejus Capituli Decanus teítatur

[l«

(4), impedierunt, nead Electi Confecrationem pro-

rmatuy E

Coz[ultatioues quibus confi

J peniana fuper

*

lt«

cederet qui ante disjectas difficultates mortem occubuit,

Huaylemenfis Epifcopi. ele&

7205€.

ii

Majora etiam poít ejus mortem obítacula quibus nova

de

eleétio impedita eft, extirerunt; & Harlemenfis Sedes

XXXV. À Van Efpenii Confültatione, die r, Apri-

u

repleri nor' potuit nifi die 2. Menfis Seprembris ann.

lis an, 1727. ad Harlemenfis Epifcopi ele&ionem edita

od

1742. per Conífecrationem D. Hieronymi de Zock qui

fejungende non funtalie nonnulla Confultationes quas

eam Dicce(in ex annis novem Magni Vicarii titulo ad-

Galli bene multi Theologie Doctores & Jurifcontultá

miniftrabat. D. Van $4iphout quinunc temporis eam-

ann. 1754. & 17j6. protulerunt, qu&que Efpenianee

dem Sedem occupat ,. D. de Bockio an. 174f. (ucceffit.

If

confirmatio veluti queedam fünt; eam enim adoptant;

]i

Confülratio pro Harlemenfi Ecclefia pottremum eft

ejus elogium contexunt, eam nuliibiinon ponunt tan-

in Batavae Ecclefie. favorem Efpenianum Opus,

Eft

quam certam, in eam denique haud &

0$

gre cotfpirat ob

J

hzc eo magis commendanda , quod eam fingularis quee-

controveríias quae ibidem folvuntur.

dam folicitudo & parum commune animi robur edidit,

Harum pofteriorum Confültationum re quidem ipfà

(id

quo nimirum tempore Van Efpenius acriori fuorum

idem fere atque Efpeniane diei r. Aprilis ann. 17237,

hoftium furori füberat, quin eorum quidquam reputaret,

argumentum eft; id in hac querebatur, utrum Ultra-

d

*

qua eamdem ad ejus oppreffionis confüummationem

jectenfi Archiepiícopo id juris effet, ut Harlementi Ec-

confequi poterant, fcilicet in ipfolitis eftu, qua apud

clefiae Epifcopum daret; in ifque expendenduin fufci-

u

"Tribunal Reétoris Univerfitatis in eum tam indigne fut-

hi

piebatur, an fatis auctoritatis UltrajeGtenfis Epifcopus

citata fuerat, occafione Aefpozfiomis Epiffolaris fuper

obüneret, ut alteram Sedem Sue pariter Provinciae

üe

D. Steenboven. Ulwajeéten(üs "Archiepi(copi Confecra-

bn-

Suffraganeam, eodemque propemodum temporis fpa-

tione, quoque ipfo menfíe Cardinalis Archiepifcopus

tio vacantern repleret.

fh

Mechlinienfis quoad Formularium & Conítitutionem

fultatibnum decifionem con-

Harum peculiarium:Con

Unigenitus in eum agere aggrediebatur, : He plures

flarunt precipua rationum momenta duo, Peritur pri-

if

aggreffiones coegere venerandum fenem fe zetatis anno

de

mum ab inftitutione Divina, ab Ecclefie Regulis, a

82. per fugam in tuto ponere, Se primo Trajectum

[Te,

ad Mofam, tum in Amersfordienfe in Hoilandia Semi-

conftanti omnium (&culorum ufü , qua volunt unam-

1ü

narium recepit, ubi inter pretioforum amicorum füo-

* (5) D.D.I. VVïllemaefs, Hoffremont, Maes, &c,

[u

(«) Occurrunt hz Confültationes in Colle&iene Teftimoniorum

u

in Ulrrajetenfis Ecclefie favorem V1I. Parte,

(a) Epift. I11. Adver[us C, Heyscks,

L

.. Fita Fan Efpen.

SZ*

guazii-

. Vryr D. VAN Es»EN.

140

om

quamque Ecclefiam a proprio:Epifcopo admini(trari ;

pare haerefes licet, Addebat & illud ; efTe opus gratifft-

Ya

ducitur alterum haud minus grave a neceflitate in qua

mum Religioui Chrifliana , falfitatem calumnias in eum

?ï

Batava Eccle(ia verfatur,ut fuz ipfius incolumitati, nul-

finem impendere, — Has le&tiones Pater hic miferis ho-

dii

lique non rei ad fuum re&tum regimen neceffarie pro-

minibus tradebar, qucs feducere volebat, utei ad Lo-

u

fpiciat. Faciunt he'caufae duz, ut Galliarum Theo-

vanienfem Fraudem qua de loquimur ; inftrumento

ipl

logi & Jurifconfulti pronuntient Ultrajectenfem Archi-

effent ( ).

nu

epifcopum omnino poffe, ne dicam, debere vacantes

Non ergottirum v

idebitur his principiis du&um ita-

omnes füz Metropolis Sedes replere, Ecclefiaeque re-

que animatum P. Defirantium delictis fe dedidifTe: ex

I(

gulas, fpiritale Fidelium emolumentum, Ditionifque

eorum genere de quibus agitur in motivo juris Promo-

Ti$

In ha-

bonum ac tranquillitatem id eequa requirere.

toris Univerfitatis Lovanii. Ibi praecipuus Auctor fuiffe

nel

rum ergo decifionum confecutionem quae auctoritati-

convincitur frapmentorum quindecim qua mendaciis

fin

bus rationibufque vehementioribus nitebantur, Ultra-

infarta & diabolice fabricata prodierant, fuppofito Van

ea

jectenfis Archiepifcopus Jaauarii die 25. ann. 1758. ad

Efpenii & aliorum nomine, ad id perdendum quodin

s

novi Epifcopi Deventrig , D. Bartholomzei Joannis

Lovanienfi Univerfitate in Belgii Seculari & Regulari

rib

Byevelt ícilicet, Confecrationem proceffit, quoad ita

Clero, in Ordine ipfo Defirantii, & in Catholico. fe-

di

Divina Providentia eidem faveat , ut reliquas tres fue

prem. Provinciarum Fcederatarum Clero aderat ícien-

P

fel

Provinciae Suffraganeas Sedes repleat, quemadmodum

tia & pietate maxime commendandum. lis omnibus

Tt

Galli Jurifconfulti eum, ut id perficiat, hortgntur.

praeclaris viris, quos inter nounulli etiam illuftres Lai:

i&

ci comperiebantur, horrenda confpiratio z Ecclefiam

.. z

34

Ül

2

£? iu Imperium , conftituta cum Foederati Delgii Pria-

cipibus, in confi&tis fragmentis imponebatur. . Exhi-

C A P.U.IT .Vl

n

bebatur , tanquam antefignanus, Efpenius, & huic Do.

tan

&ori preeterea homicidii & proditionis violenta confi-

De .S;cripti: D. Fan Efpen, que contineutur in F. Parte

J

lia, cuju(modi fcilicet hominum fcelefliffimi concipere

[i$

Supplementi ad plures ejus Operum ad pvopriee

potuiffent, imputabantur, Palforum horum omnium

Perfone defeufionem [pe&autium

loc

fragmentorum authentica exempla Defirantius a Nota-

bi

Colleéiiouis,

ris edenda curaverat, & religiofo fecreto concredita

rat

ad Z4ltiores , ut appellabat, Poteftates miferat, videli-

ARARTICULUS.L

cet, ad Mechlinienfem Archiepifcopum , ad Bruxellen-

hi

tea

fem Internuntium, ad pracipuos

iniftros Romanæ

füb

De Motivo Turis in favorem D, Van Efpen &c. inlucem

Curie, &c.

edito a Promotore Univerfitatis Lovanii P. Defi-

ad

Ut confictis frammentis aliquam veritatis fpeciem tri-

rant, innegotio quo LOZZZINVNIENSIS FRAAUDIS

bueret, iis vera Defirantius monumenta admiícere vo-

"

du

nomine norum eft.

luit, Hoc animo perfecit femel, iterum ac tertio, ut

e litterarum Diribitorio furtim extraherentur epiftola-

r

,—Lovam'äfxz/ï: Fraudis univerfim otio,

rum fafciculi , qua ad eorum aliquem quos faciebat

[

it

jactatze conjurationis participes mitrebatur, confecitque

Pus de quo agitur in preefentia, confecutiones

01l

I.O

deinde Opus, quo genuinarum Litrerarum arrogatam

Dri

eorum continet qua apud Tribunal Rectoris

cum iis confenfionem probaret, quas ipfe confinxerat,

Univerfitatis Lovanii, contra P. Defirantium, in cele-

Quamvis Pater ingenio fuo fideret ad calumnias ap-

d«

bri Lovenienfis Fraudis negotio gefta funt. — Illud ela-

prime fa&to, fibi tamen circumfpectiones ineundas cre-

boravit Van Efpenius, tametfi nomen praferat Pomo-

du

didit, utfe ipfumin tuto poneret, fi fortedolus detege-

di

toris Univerfitatis Lovanii, cujus nomine proceffus

rerur,

Adolefcens Zotrteau quem feduxerat, quique

peragebatur.

Prodiit ann. 1708. (a).

Períona quam

ei a fecretis erat, una & unica victima, quidquid eve-

[

apit in hoc negotio Defirantius, admodum abfíona eft.

niffet, effe debebat. Hunc ergo juffit A&ui fubícribe-

)

Eo fpe&abat ejus confilium, ut fccenam in Lovauienfi

us

re qui falforum fcetuum füppofirionem in eum unum

Univerfitate renovaret, quam ejus amici & fautores in

omnino trahebat,

Edidit Acta alia, ut in falforum eo«

IQ

Duacenfi ante annos fexdecim aut fepremdecim ege-

rumdem monumentorum ufü quem a fe factum diffz-

e

rant, per ejufdem generis calumniam zque Duaceris

mulare non poterat, fibi focios adderet, per quorurm

e

Fraudis nomine notam. Neminem latet, per menda-

exiftimationem fibi a punitione cavere poffet. ld ip-

i

ciorum & infignium deceptionum feriem, Tefuitas ejus

(üm animo verfans fubdolas neceffitudines iniit, flruxit

t

primze "Tragoediae Auétoresid affecuros efle, ut; reje-

infidias dignitate infignitis viris quibus nulla prorfus erat

li

élis & in exilium actis precipuis Duacenfis Univerfita-

ejus calumniarum notitia, atque adeo facrilegium in

IK

tis Membris, eorum prurigini dominationis oppofitis,

modum Minifterio & figillo Confeffionis abufus eft,

Ie

ea potirentur. Ut his Patribus idem emolumentum

d

conquireret, iíque Lovamienfem, Univerfitatem trade-

int

Hujus wegotio perj&cutio S'udiciumque,

vet (que Do&toris Marrini locutio eft) (^), P. Defi-

toi

rantius rationes adhibuit iis ipfis fcediores turpiorefque

II Haud fufius nos hocloco fingula haec. execranda

quarum in Duacenfi fraude ufus extiterat.. Annuntia-

flapitia perfequemur, | D. Petitpied Doctor & Profef-

verat hanc fraudem ante annos fex aut feptem tanquam

for Sorbonicus hanc nobis operam commodavit, edi-

bevoicum facinus quod libenter , fiquidem potuiffet, fibi

ta ann. 1710. Hiftoria fuis omnibus expleta partibus

arrogaret, . Equidem , inquit, mübi libens boc critm

en

hoc titulo: P. Defirantius , feu Lovanienfts fraudis Hi-

U

imponerem , profitever , 1nibi denique gloria ducerem, [

ftovia &'c. . Magno Opus hoc ufui fuit in Monzumentis

f

fieri poffet (c). . Sua eum "Theologia adamuffim ref-

ad ufum Hifforie Univerfitatis Lovauii, €c, cum ad

N

pondens Jefuitarum fyítemati , permovebat, ut tan-

Capitis

V. Articulum IV. de hocipío negotio ageretur,

Q

uam permiffüm fpe&taret, quidquid id quod herefin

ita tamen, ut gravia

Anecdota fübderentur, huju(que

dictitabat ; exte'rminare poterat: er fas &g' uefas extir-

Hiftorie feries ad ufque P. Defirantii mortem perdu-

Q

ceretur. -

(-a) Is eft huic Operi titulus: Conclufio finalis gro C. D. S'oanne

Qu

Univerfizatis Lo-

Erat tam enormefacinus, tam perniciofz in publicum

dh

Bapriftla Van Cazfem, uris urriu[que. Lector.

bonum confecutionis, tam evidenter adomnium focie-

vauienfrs Promotere , [eu Fifco gemerali, nomine Officii Adlore,

Q

tatis legum everfionem tendebat, ramaperte turbarum

Z0fuH.

eontra P, Bernardum Defiranz ] Reum inquifizum , per[onalizer ci-

(&) s. Motiv.pag. 33.

(4) Dedudioloco Metivi exbibisa per P. N. Tourtean d*c.. N.

(c) Commend, ad Ortbod. Lib.I. c, 44. pag. 585-

xog. 136. & 155.

omniurm .

Liszn Ill Capru-v Vl

AxTi1C, l,

I4T

ï

omnium que Belpgium ex arnis pluribus agirabant,

confugeretur. . Nihil itaque ibidem: non:ejus.nomine

Q

veram cauíam patefaciebat, ut cauía haec.pon ranquam

dignum occurret; continug quidem Eliftorige jucundi-

lo'

perfonalis ei privatorum. illuftrium hominum multitu:

tatem poni non finebar Scripti ratio ;.at. extat roboris

U

dini qui calumniis impetebantur, fed tanquam nego:

& evidentie probatiónum præcipuum;cmolumemum;

tium fpectaretur quod Pars publica perf(equi, cujuíque

calumnia impetitur ea folertia q

(

ipía punitionem quae exemplo eflet, ad Regiminis bo-

po(fit exemplo effe.

ug in ümjl;i- facti [pecie

num & ad Religionis decus curare debebar.

Non et-

Qmnem

Jf

:

Calumniatoris vafritiem , i»)n;-mesq t'ech-has;

0*

o aggreflze conqueri lafze Partes; fatis habuere de fa.

3

omnem nequitiem Van Efpenius ibidem deregir. [x-

T

lis interrogatee teftari ; ea fibi prorfüs "Tribunal Recto-

tant fplendida principia fuper agendi regulis in crimina

ll

ris Univerfitatis Lovanii, ad. fui Promotoris requifitio-

ex eorum genere de quibus agebatur, eo magis per-

j

nem, pro officii ratione fumpfit.

Regii quoque Mini-

niciofa, quo magis, cum omnino clam- & (ine te(libug

In

ftri Confilii Supremi Brabantie intereffe voluerunt,

erpetrentur, Rei fibiimpunitatem promittere poffunt.

eamque privilegiatam caufam effe, in Rectoris Tribu.

b

erfpicitur ibi Jus non requirere, nec poffe requircre

Lri

g

nali non relinquendam, in primis ob furreptas ex Di-

ad ejufmodi nequam hominum convictionem & puni-

ribitorio Litteras, afferuerunt. . Extitit proinde Juri£

tionem probationes ejufdem generis atque in commu-

dictionis confliétus cui pro Regionis confuetudine fi-

üg

nibus criminibus, ne eos convincendi difficultas digne

3

nem attulit inflituta quae nuncupatur 744ditio , quam

peena fübtrahat.

"Tribunalis Re&oris Affeffores duo, & Confilii Braban.

!

Ex legibus, & gravi

oribus. Jurifconfultis a Van Ef

tiz Magifltratustres, a Cancellarioad Fifcalis Advoca-

penio laudatis indicia, conjecture, pree(umptiones [Ju-

ti interventum nomionati conflituunt,

l

ris, conjunétim, tenent in his cafibus locum probario-

TumRei, tumejus fautorum exiftimatio & molimi-

num per teftes, qua fere prafto effe non poffunr.. Ni-

f

na negotium in longum traxerunt; quod proinde die

mirum favor utilitatir publice . hanc | Jurifprudentiam

tantum 18. Maji ann. 1768. poft menfium amplius 1 ,

induxit, eamque ipíam per quam recipiuntur in ejuf-

"

atta judicatum fuit, ac tum quidem folum temperamen-

modi criminibus teftes qui in aliis actionibus rejiciun-

tis adhibitis, quibus profe&to in quavis alia facti fpecie

tur. INon id perinde dictum, quafi ad Defirantii con-

d*

locus non fuiffet Satis eft habitum, ut Scripra de qui-

victionem principiis his opus fuerit.

Probatum enim

;

bus agcbatur, nempe litteras Van Efpenii nomine exa-

eft Conclufionis Finalis num. 105 t, crimina ex eorum

-

ratas, formularia, Librum Refolutionem, &c.

I

falfa,

genere de quibus hic Pater accufabatur , qua ut pluri-

Jubpofita, fcandalofa & feditiofa declararentur.

Tour-

teau tan

mum clanculum patrantur, egre occurrere po(fe quaz

quam proximum inftrumentum quod nihil non

taim evidentibus, tam concludentibus ac tam wuiuliis orgu-

fabricaverat, damnatus fuit,

Cum P. Defirantio íatis

mentis probarentur, quam qua exhibuerat Providen-

u

aclum, ut declararetu

r fufpe&us. collate ad falforuim

tia, ut is precipuus Fraudis Auctor oftenderetur.

Jragmentorum fabricat

ioneimn opere ; conviétus male fi-

Ad hujus.negotii cumulatam notitiam, addenda funt

üt

dei i2 eorium ufu

cum : Adverfariorum füorum gravi

Operi quo de loquimur, alia monumenra duo quaz no-

ia-

prajudicio &c.

Fuit proinde declaratus omnibus Le-

bis animadverfione digna vi(a funt,

Primum etft Ma-

a

&ionmbus, Ben

eficiis. Officiifque fpoliatus qua po[fidehat

jorum Superiorum Scriptum.ex difcalceatorum , ut nun-

o

in Umverfi

tate. Lovanii , velegatu[que in perpetuum ab

cupantur, Carmelirarum Ordine; qui fcilicet hac occa-

omnibus Reg

iouibus obedientig $. M. in avbitvaria puni-

fione fe adactos cenfuerunt, . ut juArtie & veritatis de-

n

tiotiis penam.

Do

fenfionem fufciperent, contra. ca/ummias , evrover &c

Subire coactus hanc Sententiam,

pre crimine qui-

mendacia quibus Apologia Defirantii , inquiunt, infar-

Qe

dem molliffimam; at Rei ipfius oculi

s duriffimam, ftu.

Qs

ta erat. Ea quidem tantum ibidem peculiariter recen-

duit Defirantius fibi compenfationem querere per au-

fentur que plures ejus Ordinis Religiofos afficiebants

l"

daciam qua fuas calumnias fuílinere perflitit, eorum

at ea ipfa proponuntur tanquam fimilium De(iranrii in

te&tus prefidio ob quorum rationes egerat, Eum D.

eos omnes quos impetebat, calumniarum exemplum.

€mÍ

Buffi Colonienfis Nuntius apud quem fe flatim. rece-

Scriptum hoc ana. 1710. Leodii typis edirum prodiit,

perat, excepit perhumaniter, qui tamen , occafione

D. A. Eyben. Antuerpienfis "Theologi, & Librorum

non femel oblata, dum Bruxellis Nuntiaturam Obiret,

Cenforis approbatione munitum («c).

Eo

execrandam mendacis brypocrite perfiliam per(pexit (a);

Scriprum alterum eft Epiftola familiaris ad Aquifzra-

erat hac ejus locutio,

Romam deinde fe contulit De.

nenfem Jurifconfultum miífa füper novis calumnisa

)-

firantius, ubi ei collata a Clemente XI, Theolo

giae Ca-

P. Defirantio adhibitis, ut publice obtruderet Petrum

It

thedra in Sapientize Collegio , duplici flip:

endio, pro-

Nicolaum 'T'ourteau qui ei ad frapmenta omnia fabri-

i

pter 1evita perfong. — Haud conftant hocl

oco, magif-.

cauda fuerat inflrumenti loco, quique conftanter füuum

ne deploranda fit calumniarum enormita

I

S quarum fe

crimen a proceffus initio faffus erat, morti proximum

reum Defirantius reddiderat , an eorum

abíona agen

in ejus favorem palinodiam ceciniffe. . Data eft Ganda-

,

di ratio qui proinde compenfàbant quem

paffim etiam

vi die 26, Decembris ann. 1713. ( à).

intutus &in cute norant. Faéta hec, cer

talicet ac no-

toria, fidem fuperant.

His duobus impreffis monumentis fubdenda alia duo

funt, qua, cum haétenus inedita jacuerint, in Supple-

mento ad Opera Vaa Efpenii, ad Fzzalis Couclufiouis

,

Motivi J'uris in P. Defirantium uotio.

calcem occurrent, Venit primo Libellus fupplex Impe-

ratori Carolo VI. a P. Defirantio ad redintegrationem

Ill. Motivum Juris fuper hoc negotio a Lovanienüä

fibi perendam exhibitus; qui cum ad Supremi Braban-

Univerfitatis generali Fifcali editum novas iis quze dixi-

"

tia Confilii Membra remiffus fuiffec, e quibus Additio-

j

mus, probationes füppeditat. Van Eípenius, ut mo-

nis "T'ribunal ann. 1708. con(literat, quibu(que P. De-

nuimus, hoc in Opere calamum tenuit, nihilque non

firantius indigae calumnias in Supplicatione affingebat,

cum Fifcali contulit— Rem nobis teftati funt ii quibus

hi Magiftratus per Con(ultationem refpondernnt quae

maxime poterat innote(ícere ;

ejufdem preterea füppe-

Sententiam die 18, Maji ann. 17cg. editam purgat,

tunt fatis expreffa in ipfius Litteris indicia (/); erat-

queque oftendir Defirantii Significationem « carcere

ue reapfe admodum natura conífonum, ut in ejufmo-

d

icauía quae Van Efpenium potiffimum afficiebat, quam-

(«) Eft buic Operi Titulus: ufliria d»* veritas vindicara, con-

que ipfe dubio procul omnium aptiffime in bono lumi-

£ra eabumnias , errores dj f'lfizates , quibus fcazez «doologia P. De-

firanz, in. iis, que concernunr quo[dams Superiores Carinelitarum

Bu'

ne ponere poterat, ad eum unum qui eam diriperet,

Difcalceatorum circa P. P. Leopoldum dx Sylvanum ejufdem. Ordi-

(4)) Teriium Morivum Suris, D. Martin &c,

nis Religiofos. In 4. p. 58.

l

P^& 30,

(4) Infcribitur: Epiff

granen/em, In 4. p. 1o.

ola familiaris Aad' Furi/'con,[ul:unf Zquif-

V gb) Epiftola LX—X-XIV. [e fcqugnttfï.

*

ad

VirA D. Vax EspEN.

142

[

ad calcem calutiniis fcative. ' An hec Confültatio eo

animo comparati, utuni cïus' teftimonio acqüiefcerent.

fd

quo intelligerent, an ita fe geffiffet Efpenius, itaque

at

ipfo tempore ad' Marchionem de Prié Plenipotentia-

rium in Belgio Miniftrum rmi(fa fuerit; haud in com-

Ícripfifer, ut reapfe faveret parti quae Ecclefiee pertur:

ni

bationi effet. - Id certum hacin re eft, Belgii Magiftra-

e

perto eft.. Unum conttat P. Defirantium id poftulan-

tem repul(üm' fuiffe, nec nifi novum pudoris igno-

tus plures, fcientia & inregritate :praecipuos femper

minic

animadvertiffe in querelis quae in iis Regionibus extite-

p(

que argumentum ex hoc poftremo cogülio per-

fii

rant füper Janfeniímo quem a Biffio defignari liquido

cepifï' É

conftat, eos qui

ex boc capite accufabautur , juris vias

hà

Van Efpenius femper fuum eífe duxe:

ARTICULUS IL

ini[[e (quainre

eoruindem-

rat fuis eos documentis confiliifque Juvare),

fii

iffJe ad fatli viat,

vel ad

Beleici

Stuvifconfulti ad. Parifienfem 'Advomtum Ref-

ue "Adver[arios e contra cozfug

fl

po

nfío, fuper calutami

if a D. Govartio Ficavio "dpo-

Intevdicla €? abfoluta mandata,

Quod unui fatis evat,

a

0

eorum Magiítratuum judicio,

ut veri turbavum auclores

lico Sylve Dacis, €? a D. Cardinali de Bifft coutra

Id nimirum Ver

hulítius exipforum Ma-

fK

— D. Fan Efpenium. Lovatii in. j'ure Dotiorem propo-

dignofcereutur.

r

iíftratuum ore

fuis f& auribus exeepi(Te teftatur.

fítis anu. 1724.

" Ab his communibus füper Janfeuifmo criminationi-

fii

bus progreditur Biffius ad Opus de Pr

omulgatione Le-

[

Elgici ]urifcbnfulti Refponfio Acuius titulum modo

s Noviliacenfis

b

exhibuimus, haud proprium Opus eft Van Efpe-

gum €9 de Placit

o Regio quod Cardinali

[

ni, D.P.L. Zerbulfi , non mediocri bonorum alio-

ei oppofuerat.

Proponit initio ftatim, per maxime ri-

Van Eípenium id Operis ela:

In

rumi Operüm numero; manum tenuit, LHanc tamen

diculam imputationem;

l

boraíTe eo agimo, ut in antece[Jurn Bullam U

(IGENI-

ipfamin novaEfpenianorum Operum Collectione com-

TUS znfirmaret , ad quam du

&or, inquit, Jome zz-

fh

ple&imur; non folum quia ad Efpenii ejufque Operum

(fet ad id fane Van Et-

(

defenfionem wunicé confecta, fed etiam quia ob ejus

cumbi non ignorabat.

Oportui

1711. Opus füum inchoaverat;

u

oculos, ipfoque moderatore elaborata fuit.

penium qui ab ann.

flá

Hec Refponfio S'urifcoufulti £. in duas Epiftolas di-

prophe

tia dono gau

dere, aut de Romana Curie fe*

cretiori

bus, deliberationibus, duobus faltem ante eo-

li

vifa eft. Pririna continet azimadverflones aliquas fupev

f

D. Govartii Dialogis, quorum primus eo fpectabat, ut

rum executionem annis, factum effe certiorem.

oftenderet nil falfi Govartium in Epiftola ad Mechli.

tendit deinde Biffius perfpici flatimn in. Opere Van Ef-

Tic

Scriptis peculiarem €2'

p

nienfem Archiepifcopum ann. 1718. data propofuilfe,

P

enii zotam ommuibus INovatorzum

t

una cum Regiis Mini-

propriam , ex

aperto ffudio quod i. eo, inquit, fe pro-

.

fuper qua eum . Van Efpenius,

um veddat , eju[/que au&tovitatis con-

ftris, apud Magnum Mechlinienfe Confilium agoref-

dit, ut Papam invi

ü

tenptum infpivet.

Vah putidam calumniam ! Quafi

füs erat; in altero Govartius P/aciti jus quoad dogma-

hodo contentiones Romanae

q

ticas Bullas recta impugnandum füufciepiebat; in tertio

vero qui ex Efpeniana met

Y

C0

Curiz fuosad fi

nes redigunt, eafque a veris ac genui-

denique Arreftum die 23. Februarii ann. 1722. in Van

nis Sancte Sedis prarogativis diftinguunt, non om-

p

Efpenii favorem a Magno Mechlinienfi Confilio edi-

tum imperebat. De hoc negotio füpra (4) diximus.

nium efficacitfime laborarent, ut ejus legirimam aucto-

p

ritatem iis omnibus amabilem redderent, qui propterea

ü

Belgici Jarifconfalti Epiftola altera animadverfiones

continet fuper accufationibus pluribus a Cardinali de

folum fe ab ea fegregarunt, quia diftin&tionem non ad-

pI

hibuerant.

fi

Biffi Meldenfi Epifcopo in Van Efpenium intenratis in

üt

fua celebri diei 7. Iunii ann, 1722. Paftorali Inftitutio:

" Haud nosinjuftas & calumnio

fas exprobrätiones (in-i

gulas perfequemur quas in Efpenium

Biffius concgere-

P

ne. Evertere volebat Eminentiffimus Praful hic ufum

tam fï)lide

ii

quem fecerat Cardinalis Noviliacenfis in fua L Paftorali

re pergit, qua

(que Belgicus ]uri(bonfultus,

quam mod

erate refellit.

Non poffumus tamen, quin

T

Inftitutione ann, 1719. principiorum Efpenii fuper ne-

rationem ex

vi

ceffitate PJaciti Principum ad follemnem Decretorum

hibeamus qua hic Cardinalis invehitur con-

Romane Curic etiam dogmaticorum promulgationem

tra Van Efpenii principia,

quoad decifionem vere dogma-

b

zicarum notam; quoad nece

(fitatem concurfus Princi:

&i executionem in eorum Ditionibus. Cardinalis No-

ellaverat Van Efpenium cu-

um , ut hz decifiones e

vadant in eorum Ditionibus,

viliacenfis fibi auctorem ap

acta & cenfuras publicas &

jus Opera!in Belgio, in

alia, in Germania, atque

publica Lex cujus vi per

adeoj[in Italia celebria jam erant, eum iterum iterum-

follemnes agi polfi

t in refractarios ;

ac demum quoad

circumfpectiones quas ineup

di jus obtinent Principes,

que fingulari cum laude citaverat; probabatque per

ejus principia Bullam Uvigenitus non effe infignitam

ut forma £9' 1at;o qu

azov& Leges,;

ceteroqui legitimee

enuntiari debent, nu

llam perturbationem , nullumque

notis regule fidei ,

enuntiatamque in exteris Ecclefiis

cujus iis in

non fuifle formis iis quarum is fapiens fcitu/que Doctor,

detrimentum afferat paci tranquillitatique

Ecclefia & in Imperio demandata cuftodia e

ft. 'Tradu-

peculiariter i2 fuo de Promulgatione Legum Libro, fufe

ia evidem-

neceffitatem oíftenderat ( /).

2

cit hec gravia effata Biffius tanquam friz

cäg

um fubdit

ter erromea qu& fidei un

dtatem impugtant.

W

Biffius cui tum quidem peculiares caufae fuberant,

i ejuf/que principia fuper Princi-

uamobrem Cardinalem Noviliacenfem aggrederetur,

T'beologiam Fam Efpeni

*

[//

um poteftate, etiam quoa

d fidei judicia ... non meteri

l

ervaretque auétoritatis fpe&trum quod Bulle Uigezi-

241 obduci contendebatur , hinc occafionem fumpfit

ifi cen[uvas.

Ll

infumendi fua Inftitutionis paginas plures, ut in Efpe-

Eiu(modi affertiones ho

c loco refellere non aggre-

diemur ; id acriter preeftitit Belgicus Ju

rifconfultus, ut

[

nii perfonam fcriptaque declamaret. Et quo melius

I

affequeretür, ut ab ejus effatis fe f& expediret, eaque

tamen calumaias invidiamque quarum

fpeciem Biffius

ab hujus ipfius doctrinze

Q

in invidiam adduceret, ftatuit obtruncare & adulterare

Efpenii doctrinz obducebat,

onebimus, hunc Do-

Qu

hujus Do&toris verba, maximeque abíonas in eumdem

uafi fundo fecernerer. Unum m

lU

&orem in animo habuiffe Cardinali apud Parifienfe Par-

injurias,

calumnias, & accufationes addere.

Si Cardinalem Biffium audimus,

erat Efpenius Za-

lamentum litem intendere, ut eximia potius principia

qua is impugnaverat, ulcifce

retur, quam ut injuria-

vifconfultus quidam fame do&irime parum. peritus quem

s perfonam fpectabant,

qi

nzeno umis ignorabat parti qu& , inquit, zugc temporis

rum calumniarumque quz eju

f

ju(tam reparationem obrineret.

At quaz tunc erat Ec-

Ecclefiam tuvbat , 1nordicus. addi&lum fuiffe. Nullam

clefiafticorum in Gallia negotiorum ratio,

non ei licuit

1

illuftrationem Biffius nullamque probationem affert iis

li

id exequi quod prop

ofuerat.

Qua fane poterat Efpe-

quz proponit, tametfi non ita vulgo e(lent homines

re, ut juftiriam aliquam obtineret,

nio affulgere fpes fo

quo tempore denun

riationes quas e Gallicanis Epifco-

(a) Lib. 3. 'Cap. XV.

lebriorefque in primo Regni Par*

(£) Prima Inftit, Card. Novil. Cap. III. $. XII.

pis pracipui fex , ce

lamenruimn

LiszER III. CAPUT VE An'?rxcu.L. ITII.

143

li

R

lamento Magiflratus in Biffianam Inflitutionem detule-

akera quze fequenti folum ann, 1729. przelis data, Com-

h

Tant, penitus fuffocatae fuer

ant per mandata Supreme

3

plectebatur haec pofterior fragmentorum Collectionem

auctoritati fürrepta,

& per Arreftum quod Inftitutio-

qui fuüper Regii Confilii Decreto die r2. Septembris

q

nis a Cardinali editae

confecutiones ad Confiliam evo-

o

cabat ?

ann, 1725. contra eamdem — Ztefpozfiogem . Epiffolavém

edito Van Efpenius Bruxellenfi & Vindobonenfi Curiis

lo

Parum quidem has denuntiationese voto cedere tem-

qi

exhibuit; conficiebatque Volumen in 4. pag. 108 quin

porum calamitas paíla eft; non proinde ramen ezdem

numerentur Epiftola & Monumentum pap. 16. quae

e

minus animadveríione di

gne fuünt, minufque momenti

ha

Do&tor hic füper fua poftrema oppreffione ad Imp.ra-

bent ad fervanda & purganda

principia fcriptaque

torem Carolum Vl. mifit. Scripta omnia qua in hac

7

Van Efpeniia Buffio imperuta ,

& ab iis illüflribus de-

fecunda Collettione continebantur, exarata erant fer-

ll

nuntiatoribus propugnata. Inftitutionem hanc denun-

ü

mone Gallico, eorumque communis ritulus erat: Z/z-

[2)

averant Magiítratus, utpote qua placita aeque Galli-

cani Cleri doéctrinz ac Sce

milime Sigmfcatiomes Do&oris Pam Efpen ad Suam

r

piri juribus oppofita conti-

Mayjeftatem Imperialem £2 Catbolicam fuper. Conftitutio-

neret. [5

pi(copi fex in fuo ad eamdem Inftitutionem

refpon

ne furrepta Regio Cenfilii (Bruxellarum) die 12. Sep-

lg

Ío probaverant eara zoz flatuere coumnunem Bulle

teiibris anm. 1725. emuntiante damnationem ejus. Refpon-

Unige

nitus acceptatiogem uifi omnium . Principum, om-

fiomis Epiffolaris diei 4. 'unii aum, Y725. &? 1729.

fis

"um . Parlamentorumy omnium Epifcoporum, ommum

Extiterunt eodem tempore fragmenta nounulla ty-

lE

Capitulorum, €9 generatim totius fecundi Ordinis ever-

pis edita, &alia plura quze hactenus manufcripta man-

lt

15 juribus, (a) lidem Epifcopi füo Principi fignificant

ferunt, ad lirem tertiam fpectantia quam in Van Efpe-

in Epiftola, qua eum obfecrant, ut hujus Refponfi ra-

nium Archiepifícopus Mechlinienfis fuper Formulario

tij

tionem fibi redditam velit, eum ibidem baud egre vifu-

Alexandri VII, & Bulla Uzigezitur, meníe Majo ann.

f

vum arclum vinculum quo ipforum €? Libertatum Regni

caufa contitneturs tam ar&um viuculum , fübdunt, ut

1727. intentavit, eo nempe tempore quo apud Tribu-

(

nal Rectoris Univerfitatis, occafione fuze Refponfionis

[e:

àn bujus negotii uuiverfa fevie, quecumque nos egimus,

Epiftolaris f& defendere cogebatur.

)0.

ad bec pretiofa effata cuffodiesda , quacumque autem fo-

Has lites tres in Efpenium unus fere impetus intulit,

n

liciti Bulle defenfores snoliti fuut, ad eadem peuitus. de-

ut per unam, altera deficiente, dubio procul hujus

j

Jtruenda coufpireut. — Yaque concludunt id efle fibi olo-

venerandi octuagenarii extremum excidium obtinere-

rie , uf uno eodemmque tempore pro veritate , pvo juffitia,

Ü

tur. Íd habent commune, quod in fingulis violatae

v'o.

pro Ecclefie auctovitate, 69 S. Sedis bonore , pvo publica

funt naturalis eequitatis regulae, & juridicze &zlionis le-

J

tranquillitate, pro Sue Majcflatis Sceptvo ipfo pugaent.

ges maxime neceffariee, ut confugeretur ad vim, ad

&l

Eju(modi e(t nota Apologiftarum Efpenii fuper prin-

facti vias, vel ad Supreme auctoritaüs abíoluta man-

cipio quod ei Cardinalis de Biffi crimini verterat, quod-

data; nec nifi adhibitis ejufmodi machinis effectum att,

I4

ul

que huic Prefuli occafionem praebuerat, inquiunt Epif-

utis randem füccumberet. Hujus triplicis aggretfio-

copi fex (5), ut ipfum zndigge baberet, — Erat princi-

nis initium incidit in annum quinquagefimum Docto.

mq

piumillud, examinis & concuríüs auctoritatis Princi-

10

ratus Efpenii,. Se jam coómparabat Juris Faculras, ut

pum ad Bullarum Romane Curiz promulgationem &

ei hac occafione honores & prarogativas decerneret,

(

executionem neceffitas.

Laudati Epi(copi fex, hujus

qua Doctoribus emeritis vulgo 9'ubilatir addictae funt,

ad-

principii defenfionem füfcipientes exprobrant jure Bif-

& id quidem apprime follemnemin modum faceret ob

fio, qui infideliter hajus Canonillze verba reddiderit,

f

ejus meritum, quia non Eacultatis folum, fed totius,

ut inviía redderer. Judicet modo quicumque fapit, an

Univerfitatis unus is eju(modi ex long

o jam tempore

o*

Pra(ulis, cujufiodi Biffius fuit, declamationes Efpe-

Do&tor erat.

At Dco vifum aliter;

ejus corona juli-

idp

nio ejufque Scriptis injurize plus irrogent, quam hono-

laris fpinea corona fuit.

u

ris eidem afferunt exiftimatio & laudes Cardinalis No-

n.

viliacen'is, Praelatorum fex , & Magiítratuum de qui-

De fuis Adberþn*z'is vicor Pan Efben, cutm S'uvis

[

bus diximus.

r

ordo fersatus eff.

u5

ARTICULUS.IIIL

&

II. Per annos amplius quadraginta quorum fpatio f&

Doctor hic audaciae acerbitatique füorum Adverfario-

xd

Usiverfim notio sove Colledionis infcripte, CAUSA

6

rum, feu potius hoftium Ecclefiafticee Hierarchic Ju-

ESPENIANA, continentis Fragimenta que ad

riumque Principum quorum femper folicitus defeníor

ng

*

poffremas in Efpenium editas vexatio-

ac vindex fuerat, obnoxium viderat, numquam non

gue

d vefevuntuv.

eorum multiplicem impetum (trenue repulerát, quia

n

Qu

liberum eidem fuerat fuas ad ordinaria Tribunalia que-

Etus Scriptum cui titulus, Caufa . Efpeniana, erat

relas deferre, & quia femper ei jus fa&ctum, ju(fitize

)

V

Latinorum fragmentorum Collectio ann. 1728.

ordine accurate fervato.

Is exitus aggreflionum fuit

ldl,.[

impreffa &inícripra: Caufa Efpeniama, five "A&la Litis

in ejus O

pera plura, & in ea fingillatim quae agebant

It

intentata Do&ori Fan Efpem covam. Re&ore dcademice

de Plocito, de jure Patronatus,

de Collatione Benefi-

a

Lovanienfis , occafione Refponfiomis Epiflolavis de mume-

ciorum, de Afylis,

de /mmuritate & de S'urifdi&lione

ro Epijcoporum ad validam Ordinationem Epifcopi vequi-

Ecclefiaflica , de Ce

u[uris, de Poffz]Jorio in ve fpiritali,

'10

fito. . Conftat Collectio hec paginis 196. zz 4. Occur.

& de Zegio Prafidio, quod Clero a fuis ipfis Judicibus

u

runt in ea Scriptura Partis adverfe Van Efpenii, &

oppreífo debetur, [ta loquitur ipfe Van Efpenius in

TE

quas Doétor hic ad fuam ipfius defenfionem protulit,

fua fignificatione ad S, M. 1

. & C. diel 16, O&tobris an.

fi4

cum pracipuis monumentis quibus utrzque niteban-

1725.

tur, poít hujus litis iterationem a medio Februario

o

Nemo non, ipfi Internuntii & Congregationes Ro-

7

menfe ann, 1727. ad finem ufque.

mana Curiz jus reddidere litigiis Van

E

Bruxellenfis Curia mandaverat, ut lis intentaretur

(penii quae ad

pia

eam denuntiata fuerant,

cum in iis quidem de peculia-

10*

die r2. Septembris ann. 1725. feptemdecim ante men-

ribus ejus contentionibus non agebatur, - Perfpettum

n

fibus ; at monumenta quz ad ea fpectant qua tunc

id inhorum Monumentorum ferie, quoad ejus Tracta-

E

acta füere, quibufve nihil con(ecutionis fuit, numquam

tus fuper Simoniat? paupertate religiofa ,

typis edita funt,

De his alibi fermo erit,

fuper Di/pen-

cuit

Jationibus, füper Penfionibus ,

fuper Saulorut eorum-

Primam eam fragmentorum Collectionem fecuta eft

que Aeliquiarum Cult& &*

pe

rb

Q'

(4) Refponfio Epifcoporum ad D. de Biffi, Cap, XXVI.

(^) Caput XXVI.

DI

De

144

ViTA D. VaN. ÉsPEN.

&l

. Hujus Libelli publice Lovanii, cum D. de Quareux

| De uova .C'ollefïz'oge infqz'pta : Cauf"a Efpeniana.

n

Apoftolici & Regii Librorum Cenforis approbatione;

III. Hujus. Do&oris.poftremis Adienfiris feferva-.

data die rr. Aprilis ann..1725. eo erat cenforia virga

]Ul']

om

tum erat, ut eum impune aggrederentur, atque adeo

dignior affertio ,. quod habebat Au£tor ob oculos Bre-

«erti effent fe in eum prafidio.& defenfione deftitutum

ve Benedicti XIII. in quo Papa hic D. Steezbovez Con.

con

|us

irruere, quod mox ex pofteriorum litium trium qua

fecrationem. de qua quaítio erat, zlicitag declarare

in eumdem . excitatae fuerunt, expofitione compertum

contentus, validam ponebat omni dubio procul.

o

fiet,

Harum acta in unam Collectionem congefta, cui

' Van Efpenio fuper hac Differtatione confulto (atis

qüä

ing

relictus. Efpemiaue Cau[e vetus "Titulus; ita tamen, ut

moderationis fuit, ut Daemenianas omnes in Ultrajecti

in ea mutarionis aliquid fieret, eademque tribueretur

Archiepifcopum & Clerum dicacitates, injurias & cd-

nl

Satis habuit. invicti$

fcti

in Partes tres qua fragmenta ad lites (ingulas fpectantia

lumnias in medio relinqueret.

Jiftinguerent, Novus hic ordo qui nature viíus pro:

probatienibus confutare Daemenii vana fophifmata &

N

Và

pior, ad difpofitionem mutandam impulit qua in prio-

falfa principia fuper. arrogata Epifcopalis Coafecratio:

rum duarum .hujus Collectionis Partium fragmeutis

Co

nisinvaliditate, fiquidem ab uno tantum Epifcopo fine

ann. 1728. & 1729. impreffis extabat ; ac nova haec di-

Papse difpenfatione peracta effet. .. At cum Efpenii re-

nf

Fi

flributio ufui fuit, ut inferrentur in congruum locum

fponfio in Epiftolae modum effet, & quidem ad verte-

norinulla magni ponderis fra

rem amicum miffa, eam abfolvit Doctorhic per folemnia

gl(l

gmenta qua in prima Edi-

tione omiíla fuerant.

urbanitatis officia, teílatus, ut fuper Daemenianis inju-

c!

. Collectio ergo qua in. E/peniane

Cauf titulo publi-

riis eum folaretur, fe jampridem ita noffe, quae eífet

ep

€i juris fit in Parte V. Supplementi ad plures hujus Do-

Belgici Cleri in veteres Canones obfervantia ftadiurn.

cl

€toris Operum Collectiones ; tribuitur in Libros tres,

que, & quam perfe&tum ipfius erga S, Sedem obfe-

Vi

.. Primus fragmenta. complectitur quz referuntur ad

quium ,. ut dubitare non poffet eum in füi Archiepifco-

d

acta apud Regium Bruxellenfe Confilium, & in Vin-

pi Confecrationis negotio, e Sanctorum Canonum

ee

dobonenfi Curia quoad. Ae/ponfienem Epiffolaremm edita,

mente & veteris difcipling ratione fefe geffiffe, & quo-

t

Occurrunt in altero Fragmenra fuper aétis veríantia

ad Superiores, quidquid iis in eju(imodi fa&ti fpecie de-

M

quibus, occafione eju(dem Aefponfiomis. EfifTolavis ,

bebatur, religiofe fervaffe.

K

apud Lovanienfis: Univerfitatis Re

- [nterim Doétoris Daemeni

| fautoribus, & ültfaiea

Q2

"

étorem i'mpeti;us EG

&enfis Cleri inveteratis hoftibus qui ejus opera ufi fue-

penius.

I

- Denique tert

iusAFragdze'nta continet .f'uper Adlis que

rant, fuis in fermonibus, Thefibus & Libellis in- no«

ab

Mechlinienfis. Archiepifcopi juffu, contra Van Efpe-

vam Ultrajectenfis Archiepifcopi Confecrationem de*

nium, occafione. Formularii.Alexandri VIL. & Bullae

clamare pergentibus ; f(üum efle credidit Van Erkel iis

Ti

Unigenitus edita: (unt,". Tertius hic Liber prope om-

Efpenianum Refponfum opponere,

lllud ergo typis

m

nino conítat Fragmentis novis qua nondum lucerü

tradiditcum Prefatione in qua magui hujus Canonittze

E

H

afpexerant, aut qua fejunctim impreífa fuerant, qua-

meritum fcientiamque afferebat, A:que ut Declamato-

[

ribus, fi fieri poterat, os obítrueret, faciebar in ea ft-

que in Collectionibusa

*

nn, 1728. & 1729.in.jprevüïv? non

[

Occurrebant,

!

dem Steenhovenianze Confecrationi. plaufiff? complaves

.Poft hanc Collectio

niä de qua.'fermo eft,j- commu-

Sluvifconfultos 69 T bsologos magni ntominis, itemque ce-

M

nem notionem, agere aggredimur fingillatim de ne-

lebres Epi[copos beue multos qui per Litteras fua ipforum

b

gotiis tribus ad qua referuntu

vel aliena manu (criptas cum novo Archiepifcopo gra.

ut

continentur.

: Fragmenta qua in ea

tulati fuerant,

D

n

Cum Opus Efpenii Belgium. perv

afiffet, -(n) duo

m

eirciter elapfi meafes, quin huic Doétori vel a Minitte-

ARTICULUS[V;

À

rio, vela Reclore, velab alio quopiam Univerfitatis

IK

Membro fuper hac re quicquam . negotii. faceil.retur ,

"AGa apud Regium Bruxellenfe Conþliumf, Juper Conful-

Vi

tatioe F'an Efpenii in favorem Confecrationis Adrcbi-

quamvis publice genuinus ejus Auctor agnofceretur j

h

epifcopi Ultrajectenfis , Epifto

laris Rejþonþovizis t0tii-

quin ipfe potius ex eo folatium jucunditatemque perce-

l

ne nota;

eC,

;

cepit, quod ab omnibus, . qui quidem effenr a partium

/

ftudio liberi, cum plaufu exceptum viQerer.

H

Ab l;oc 'Döäorei, .fam m Bruxe]leä Regi)nifäe, -quäm

/

Ti

in Imperiali Vindobonenfi Curiz e

;

efponfionis Epiftolaris damnatio

di;æ

Confpimtiq ad R

nem cozflata,

.- :

: d»efen fiones.

l

-S;copus 85'* | of&c-'a/io; -Reü)ozzk/ï—onü jEpïz'þolarz':.

Il At pïauäzs hic ipfe procellam traxit, quee quarm-

d

*

primum erupit.

Baravee Ecclefie veteres hoftes, quo-

Ti

An Efpenii Rejþon]ïo Epiffolaris qua de agitur hoc

rum omnia.molimina novi Ulrrajectenfis Archiepifcopi

6

V

loco, ad D. 7az Erke] Metropolitani Ultrajeéten-

Ordinatio, perturbabat , omnibus collatis viribus eam

e

fis Capituli Decanum , ejus amicum vererem miffa erat.

deterere ftatuerunt , & a. Vaun. Efpenii Con(ultadone,

quae ejus validitatem tuebatur, anfamarripere ,^ut hunc

f

Hic eum confuluerat fuper Di(Tertationé quam D. Dae-

men,. arrogatorum ultra montes jurium celebris fau

Doctorem epprimerent.

lta fibi blandientes, ur.Res

tor, &in Lovanienfi Univerfitate Theologiae Doctor

gimen nullam hujus Scripti rationem habiturum crede-

& Profeffor vulgaverat. :Annuntiabat hujus Differta-

rent, ex eo fibi volebant fatis ad vindiétam facere, qui

tionis Titulus examen quaftionis Canonico "T heologi:

non potuiflent efficaciter aggredi ejus Opera cetera;

qua iis aeque diíplicebant, & nominatim eju(dem Tra-

ce fuper Epifcoporum numero ad Epi(copalis Conte-

f

crationis validitatem neceffario. At Doctor propofuiffe

&atus, De Fromulgatione Lrgum , De. Placito | Regio,

& de Recuv[u ad Principem, quos Magiftraiusin fuam

non contentus;fuper.hac re.paradoxa ab omuibus ali-

Horum "Traéta-

cujus nominis Auctoribus.in Ecclefia univerfim rejeécta

peculiariter. clientelam | receperant.

eo temeritatis abierat , ut fubderet D. Steezbovez Ultra:

tuum poftremus ( Je Aecuríu ad. Principem €c.* qui

fee— €— v 00 M

jectenfis Archiepifcopi Confecrationem diei: 15. Octo-

vix e pralo prodierat; iis forta(fe fupra ceteros offen-,

-m

bris ann..1724- utpote ab. uno tantum Epifcopo fine

fioni erat, quippe qui propius apertiufque quam quivis

alius , dominationem: dilpotifmumque impugnabat ;

Pape difpenfatione peractam, effe gpiam; facrilegam;

cbifinaticam ; toti provf«s Gatbolico-Orbi execrandam,

quem füb Mechlinienfis Archiepifcopi au&toritate, cot-

ac demum ita evidenter NULLAM, £ ne uzum qui-

tra fecundi Ordinis Clerum , ' qui minus iis probatur,

dem dutlovem credevet iuvenivi po[fe qui audevet. ejuftno-

in Belgio potiffimum exercebant.

Pv

di Cenfécvationis validitateun, vel tbeorice, propuguare.

(a) Defenfro uls, u. 56. & 57.

Con-

145

Lisren III. Capvur VI. AnTICUL, IV.

"o

.. Contentionum ultra montes obtinentium fautores ,

ftis opponi non porüifï'e nifi exuberantia principia ple-

Wne

& Druxellenfis Internuntius ( $pigelli) qui Van Efpe-

nitudinis poteftatis Pape, cujus vi contendunt Ultra-

V]rga

nium tamquam Principum & Ecclefiafticee Hierarchiee

montani e uui facultatem

Juppetere , ut Epifcopos eligat

Bf Q

J0gi

jurium cum his contentionibus 'pugnantium vindicem

infituatque, ut Capitulis

J'urifdiclionem. adimat , aut

omnium acerrimum jampridem fpectabant, in eamdem

conferat , ut fundet Ecclefias, eafdemque funditus de-

fa.

confpirationem ivere manibus pedibufque, | Ac Spinel-

leat, &c, E quibus infertur ibidem tam firma effe ac

lius quidem frontem unus exeruit, ut in venerandum

folida Ultrajectenfis Eeclefiae jura, ut , fiquidem bono

(ttig

Doctorem noftrum , hunc impetum faceret; quam-

facto füb Catholicis Principibus verfaretur, haudea ía-

jedi

quam eft, quod nobis perfuadeamus id cum fuis tantum

ne contra oppreíffionem quam patiebatur, eorum au-

iv

inpratiis, & Mechlinienfis Archiepifco^i ac Jefuitarum,

&oritarem implorare negligeret ; nec dubium fore,

Ts

inipfum, ni fe dederet eorum confiliis , íe Romam

ha

quin eam obtiaeret; adeoque tantum abeffe , ut ]urif-

fcripturos minitantium folicitationibus coactum feciffe.

confulti, qui ei fe fautores profe(fi fuerunt,

arguendi

HU

Ergo ad Regium Confilium Refponfionem Epiftolarem

fint,

eorumque Scripra deterenda, ut potius ítatuen.

fine

Van Efpenii denundavit.

Ejus Requifitio confeftim a

dum fit eos non nifi laudibus dignos effe, qui alacriter

g

Comite de Dauz earum Provinciarum Gubernatore ,

id praftiterint, quod debebant, quemadmodum com:

Q

Ie

inítigante Mechlinienfi Archiepifcopo, ad Confiliarios

mendati profecto fuiffent, fi quorum Catholicorum

Tif

Fifcales , hoc eft, ad Magni Mechlinienfis Con(ilii Re-

Principum, at alicujus Ecclefie in eorum Ditionibus

n

gios Miniftros remiffa fuit; atextremi fecreti fide; quod

fite caufam , contra in

eile

[fat

nes propugnaffent.

juftas Romanz Curia contentio--

cau(ae profecto fuit, ut fafciculus litterarum ad Archi:

l

im

epifcopum mitteretur, &ad Cofomagi Advocatum Fif-

Exponitur in eodem Opere, quamabíonum, quam

bía

calem a D. Hoyzck Pn Papendrecbt Prae(ülis Geuerali

que periculofum effet damnari Canoniíte Scriptum,

l(COu

Vicario perferretur.

Nulla non eodem tempore ma-

cujufmodi eít Van Efpenius,

cujus zomini mor fntotef-

chinatio, nulla non follicitatio ad DD. Fiícales addu-

lum

cebat eruditio, pietas, integritar, qui im omni v

ita pro

quo

cendos adhibita, ut ex Internuntii conclufionibus fen-

Sacerdoti? €9* Imperii bomo defudavervat ,

qui certiffime

tentiam dicerent. (4) Ipfe tamen Co/oma, quamvis

de

ommnium fiviniffmus: acervimufque legitiuo

VU Juyium ,

Molivifla €&r. Romamfla (b) haberetur, (obtinebat in

amplitudinum &

prerogativarum fui Prigcipis

d

[4

afov

"

Regione locutio hec) Accufatum, antequam ejus Opus

extiterat ; cum liceret publice uec fine jaQautiaa

i

ri ac

fi

[91]

damnaretur, audiendum fenfit, fi minus libuifet in id

doceri quotidie opiniones D£ioz; Ecc/.

efieque pericula-

nü

incidi quod rifi dignum effet, ut juridica fcilicet actio

fiores, cujufmodi funt. Pap

& infallibilitas , ejus fupra

de

ab actu inchoaretur, quo finiri debebar. (c)

Concilia Superioritas , eyufde

m immediata $ ovdinarvia im

l iis

Interea Van Efpenius de füoram Adverfariorum cu-

omnes peculiares Ecclefias Zurifditlio, ipfi

45 Doteffas in

niculis certior fa&us, Regio Confilio, in perfona Co-

Principum temporalia, &c.

y

pis

quibus fàne placitis infarta

il

la

mitis de Daun, die 13. Menfis Auguftiann. 1725, pri-

potitfimum funt Scripra Ad

verfariorum Ultraje&tenfis

mam Requifitionem exhibuit, (4) Internuntii repra-

ato.

Ecclefie, & peculiariter Epiftola quedam Ewffacbii

af

fentationes, quibusipíeimperituse[Tet, fibi fignificatas

J'atifenii approbata perhonorifice a Domino e

Quaveux

petens, ut iis fuas ju/7as defenfioues opponere poffet.

Regio Cenfore Lovanii, eo ipfo, qui

Doctoris. Dae-

aref

menii Diífertationem in A

UP

Hec Requifitio , fententia Confiliariorum Fifcalium

Magni Confilii, & Internuntii fignificatio Regio ha-

tam approbaverat.

efponfioue Epiffolari confuta-

uf

üri

bendo Confilio locum prabueruo: , in quo flatutum,

Praterea, fubditur, relicta etiam in

medio mujä JUE

ut ad Comitem de Dauz, ex Efpenianz Requi(itionis

Ultvajefenfis Ecclefie , nonneli

Comes hic ta-

quido conflat Z'uri/con-

duo

conclufione , Confultatio mitteretur.

Julto uegotium ajferri o2 poffe ,

qui [uo eatm. judicio fiv-

men, Mechlinienfi Archiepifcopo requirente, die 30.

tmaverit , quin adimatur aut gya

UiteY co

li

nprinatur juffa

Augufli ann, 1725. confilium cepit, quod ei afflatum

libertas adeo. Zuvifconfultis uece[[avia,

ut gvavia fue pro-

atl

non fuit, nifi urilludipfum impediretur. Opinionum

feffrouis ojficia perficiamt , vefponfa dau

,

tes ingenue 7 ala-

varietas, qua ad eum fuper hoc negotio pervenerant,

criter , quaque oblata occafione ,

G9 fine per[onarum ac-

[

huic confilio caufam pratexuit: Qwia difcrepamstes fen-

ceptione, in juflitie €9

rre

ipnnocentie favorem , prefertim

tentie funt , inquit is reapfe, zegotium bor iterum Con-

cuti oppvef[e funt , €9c,

Hoc poftremum principium

1um

ilio proponetur , Comite de Daillet Magni Confilii Pra-

eo magis Zpzolari Refpo

nfioui fazebat , quod in ea de

fide , alitque Confiliariis intervenieutibus. — "Tum pri-

communi tantum difcipli

m capite quaeílio erat;

quod

mum Comes de Daillkt , ex quo penes Comitem de

ibidem de conteftatione

]urium Ultrajeéte

nfis Ecclefiae

Daán Regimen erat, ad Regium Confilium appellaba-

ne verbum quidem , exceptis ad Epiftolae finem urba-

tur; eum fcilicet Archiepifcopus po(tulaverat, lta

nitatis officiis; quod denigue Conclufio quam ante an-

porro negotii Judex ftatuebatur Magi(tratus, fi quis

nos fex (die 1. Maji ann. 1717.) una cum Confratri-

am

alius, maxime recufandus; erat enim in Regione noto-

bus quatuor fuüper his ipfis juribus Efpenius ediderat,

guo'

rium, Comitem de Daillet Archiepifcopo Mechliaienfi

nihil exprobrationis in eum traxerat,

phuries licet im-

& Je(uitis, Van Efpenii adverfis Partibus mancipatum

;l

preffa fuiffet, Datum ett Monumentu

x

m hoc die 30.

1am

e(fe; Jefuitam olim fuiffe, & adhuc Tefuite, hominis

Augufíli ann. 1725. miffumque null

a interjecta moraad

n

fenía, qua jamanimo imbiberat, retinere.

Vindobonenfem Curiam , ubi

fingulari quadam atten-

ünc

tione diguum , peculiariter

Principi de Cordoza vifum

v

AMonutentum . apologeticum . pro' S'uvifconfultis Ultva-

fuiffe infequentis Decembri

s Litterae nos certosfaciunt.

x(e

je&enfis. Cleri cau[am -amplexz'f.

qui

Coutra Epiffolaretm Refbonfi

lomem . Decretum Regio Con-

du

PIII. Ita nimirum fe rebus habentibus, diftributum

filto furreptum.

fuit pluribus Bruxellenfis Regiminis Membris Monumea-

zun apologeticum pro. J 'uvi[confultis, qui a Capituli Cle-

IV. Quecumque vis huic Monumento in Bruxellene

giüi

p

vique Catbolici Ultrajyetlenfis caufa fe flare profe[fi funt,

fis Curie Miniftrorum animos efI? potuerit, Mechli-

d-

quod conficitnovee Collectionis Fragmentum quartum.

nienfis Archiepifcopi & Internuntii exiftimationem ex-

In hoc refpondetur paucis verbis ad Adverfariorum in

qu-i

equare non potuir. Novis Requifitionibus, quas Re-

eumdem Clerum dicteria ; oRenditurque ejus rebus ge-

gio Confilio, die ro, & r2. menfis Septembris, additis

f

üvü

(a) Schedula recufar. Domiai Delvaux , . 31. 33.

&que gravibus Monumentis duobus, obtulit Van Ef

penius, (e) haud plusad effectum momenti fuit.

]a[;;

(^) Epiftola diei 17. Aprilis ann, 1726,

Fru-

on

(c) Quadruplica, n. 167.

ftra fignificavit hoftium füorum confilia, dum eju

S aut

(d) Prima hec Requifitio eft Fragmentum primum Colle&ionis

tüfy

v

aufa Efpeuiana Gc. iu nevo Supplemento.

infcripte , C

(e) Vide novam ColleGionem, Litt, B, C,

Fita Fau Efpeu,

T.

Scripta

ll

146

. NVrrA D, VaxN ÉsPEN,

(

&

Scripta aut perfonam impetebant , non alio fpectare,

In hac fecunda ngïficatïoh& qüerïtur Van Efpenius

ex iis, quae mandaus his continentur, intelligi in actio-

)o

quam ut vera Écclefiz €? Tmperii jura, qua& (emper ipfe,

Deo dante, defenderat, íufque deque verterent; eo-

ne, qua ibidem in eum inrentanda precipitur, idunum

"

rum conatus inutiles fuiffe, quoties (ita poftulantibus

quarendum fore, an ipfe Epiítolaris Refpoufionis Au-

omnibus divinis humanifque legibus) /atis ei temporis

&or effet; & in hag facti fpecie pro certo poni , vel

»

£? libertatis fuevat , ut fedefenderet ; f& idunum petere,

abíque probatione, eum procul dubio reum efle, u£

y

proiude mibil aliud fuperefft, quam ut ad. decermudam

»

ut ex ordine juffitie , Jecundum fupremas leges patrias

audiretur; in ea caufa de üí[dem omnino Juribus agi,

panam procederetur, quin ei fuze Refponfionis purgandee

»

libertas ulla relinqueretur 5 quod, inquit, contrarium

ä

qua Sua Excellenria Comes de Dauz , itemque Princi-

»

pes & Proreges Neapolitani Regni contra Romana Cu-

elletzaturalivationi , patvais fupvemis legibus veteribuf-

» (

rige molimina (zpe numero propugnaverant; ex ejuf-

ue confuetudinibus. — .Si ob dilam Refpon[iouem . Epiffo-

»

dem Regni Hiítoria per Advocatum Giannonium (4)

Í

j

avéin, pergit, omtmiuo iu me agi libebat , qui tandem ,

las, ea damuavi &2 pullica laceratiouz

»

cujus Opera ibidem fzpe proferebantur , conftare,

contva ommes vegu.

LU

quaanimorum firmitatejisrepugnatum erat, &c. Hae

fübdi potuit, antequam mabi proce[fus inffrucretuv , ante

»!

caufae omnes non impedierunt, quominus Epiftolaris

etiam quaza ipfe audirer Gg'e, — $2 di&la Refponfio , profe-

»

quitur, que &

egimini exbibita eff , adamu[ffum vefpondet

Refponfio per Regii Confilii Decretum, die 12. Sep-

!

)71

tembris ann, 1725. (/) ex Internuntii petirione dam-

mee , eam equidem i Sudicio libero &2 ad regulas exatto

!

puvgavepo[Jum..., — At quomodo id fiat in prefentia ? .. ..

naretur. Potiílimum porro füper fententia Comitis de

Baillet Decrerum hoc expeditum fuit.

Certum tamen

Libebit forta[[e , coutra ac mibi tnens eff , meas defenfio-

fit fententias ad hanc damnationem unanimes non fuif-

,

uis vationes tamquatn oppofitiouem, Regimimi parutmn bos

»

fe, & peculiariter D. de Z'ombeur in fua a(fertione per-

»

norzfmæ,' ad augmzhgm tnübi evimen , obtrudi,

»

ftitiffe, Van Ef

"E

beretur, faltem audiri oportere,

penium, antequam ejus Opus prolfcri-

"Apud Findobouenfem AAulam in P'an. Efpenii favoran

4

olicitationef,

»

»

Fan Efpmiiad $. M. l,]?e&zr]h:.

»

V, Damnatio hec Efpenium impulit, ut ad Suam

VI. Has pofteriores Significationes Tmperatori Ca:

rolo Vi. Kal. Novembris D. Garrelrus, ejus Medico-

D]

Majeftatem Imperialem confügeret. .« Si de me tan-

»

93

tum meifve rationibus ageretur (inquit in Epiftola

rum primus, obtulir.

l/i licuerat per longum tempo-

p

»

(c) diei 16, O&obris ejufídemanni ); haud equidem

ris fpatium, quoin Urbe Lovanio Medicinam profeffus

2

credidiffem me fine temeritate ad V. S. M. Auguftum

erat, Efpenium ipfum ejufque meritum ex una parte;

»

»

99

'Thronum accedere poffe....

At conditio, in qua

ipfiufaue Adverfariorum ingenium ex alia cognofcere,

3

verfor, ita neceffario ad Sceptri jura & prerogati-

Accurate S. M. l. deretotacertiorem fecit, ropavitque

»

95

vas.,.. ad ejus Ditionum ejufque Ecclefiarum jura

eodem tempore, ( qua de caufa, haud fcimus, bono

»

quidem animo) ut caufa hzec ad Magnum Mechlinicnfe

»

99

jufta(que libertates refertur, ut compluribus praftan-

?»

tibus virisobfiftere non potuerim , aquibus (um mo-

Confilium remitteretur,

Imperator, quicquid ad eum

95

Garellius, clementer audiit, annuitque poftremo huic

9

2

nitus me tuta confcientia non poffe, quin meas juítas

querelas ad V. S. M. pedes deferrem,

pott:

ilato cum aliisadjunctis, que& filentio tegenda (unt,

Epiftola füe Van Efpenius primam fignificationem

inquit Epiftola (g) quam exfcribimus. Subdit Epifto-

»

addit, (7) in qua compendiarium in modum fingules

la alia vifutn effe primo Vindobone füper hocnegotio

?

apgreífiones deducit, quas Adverfarii variis tempori-

vibilimagis Principis fervitio, €?' Van Efpenii vezerandee

)

bus ineumintenderant, propterea quod Ecc/efig, Sue-

fenetluti congruere , quam ut eidem omuiuo filentiumim-

»

que Suere Mujeffatis verat? jura propugna(fet, eoque

ponevetur, nec uli turbasillud atiplius creavet, — Luberet,

p

additur, id ex bominum emoria. nullibi non excidere,

nova ipforum molimina fpeétare monet, ut Epiftolaris

»

Refponfionis damnationem ad cetera omnia ejus Opera

duin adinodum . a&um evat in praceps, Decretum Regii

D

e

Confilii diei 12. Septembris in Epiftolare Refponfum,

rtrahant, Reapíe damnatio haec novo tantum Papee

»

b

revi in Re

ione non firmato nitebatur, cui quidem

Negotium porro non ad Magnum Machlinienfe Con-

»

j

ejus Refpon

aoneminjuriofam effe contendebatur; qua

filium, ut primo ftatutumerat, remiffum fuit, fedSu-

»

cauía aeque pratexi porerat contra ejus reliqua Opera

premi Vindobenenfis Confilii examini demandatum,

)

omnia, in quibus haud potuerat " quin Romanz Curie

De re monitus Van Efpenius ftatim ad pracipua Mem-

»5

contenriones impeteret, seque ac contrá Sententias

bra fcripfit, equibus illud conítabar, & peculiariter ad

LU

Confiliorum S. M. quaabrogabant quotidie habebant-

D. D. Zander Haegen Cancellarium , Kzalp, Bentenrie-

dev, Colomam, IWynauts, &9'c.

Horum Magiítratuum

que pro /ubreptitiis €? obreptitiis a&ta, Sententias, Dre-

D

via , alia(ve Romanae Curie provifiones, atque adeo

plerifque Van Efpenii querele vifae apprimierationi cone

contra Edicta, quàe earum execurionem impediebant,

Jone ; qui fpem etiam utzlis vebementi[Tue apud Bruxel-

falutaribus legibus de P/acito £? de uom evocando íartis

lenfe Regimen commezdatiogis eidem prebuerunt. (5)

?

tecti(que fervandis; quoniam hee fententige & heec Edi-

Celebris Advocatus Gzazaonmiut Neapolitanus, qui tunc

D

€ta pariter Romanze Curia Decretis adver(abantur.

Vindobonz verfabatur, peculiarem in modum nego-

»

Primam hanc fignificationem quamprimum fecuta

tium Miniítris, apud quos majoreexiítimatione gaude-

bat, & nominatim D. de 4747 & Marchioni de /a Guardia

LU

eítaltera (e) cui occafionem prabuere nova mandata,

qua Inrernuntius Regio Confilio fürripuerat, ut Rector

commendavit.

Gravis admodum evat €2 permolcf2a huic

& Promotor Univerfiratis Lovanii juberentur aczozem

docto Jurifconfülto aeque atque ejus amicis animo con-

iutentave 9. acriter ageve, fervato juris ordine , in F'an

cepra in Efpenium injuria, qua non potuiffet, ajcbat,

Efpenium , ineumdemque procedere per decretas peuas €g

non refilirein ejus potiffimum Neapolitanam Hiftoriam,

cenfuvas Ecclefiafficas ,

uidem Epiffolaris tefpoufioms

cujus ommnes margines veferti [unt D. F'an Efpen uomine

"1

Autlor compevtus e[fet ,

&amque caufam, qua maxima

€? Operibus, que ubique appellantuv. (1)

His pluribus eorum folicitationibus, qui Vindobonae

polfet , celeritate pre quavis alia caufa finire, Poftrema

hac juffa dara erant eadem die r2. Septembrisann. 172 f.

per id remporis acutius cernebant, fuas addidit Lová.

nienfis Medicinae Facultas, D. Aege praeunte, data in

u- 4——. 7 £

'Horum confecutiones alibi (f ) videbimus,

hanc rem die, 17. Deccmbrisþ ejufdem anni 1725. ad

(4) T.IV. XL. Cap. VI.

(g) Epiftola diei 3. Novembris ann, 1 713. Epiüola—diei 58. De

(^) Vide Decretum hoc in nova Colle&tiene Litt, E.

j

c) Vide novam Colle&ion. Litt. F.

€embris ann. 1726.

(4) Ibidem, Litt, G.

( 5) Epiftola diei 8, Decembris ann. 172 5.

(2) Domini &

(e) Ibidem, Lib. 2. Litt. C,

utbdans ad Comitis de Daun Auditorem Iäpi&ola,

'( f) Articulus. V, infra,

Garcl-

E

Lisrn Ill Carsurm

AnTicur. IV,

147

"It

y i()-

Garellium Epiftola, que tamapte-Van Efpenii caufam,

Neminem latet Clementina contra Siculi Regni Tri-

lum

que ejus oppre(Tioni decffe non poterant, confecu-

bunal Dulla qua fub. Clementis XI. Pontificatu (/)

tam oravem rumorem edidit.

Rurfüs excitatum eft

À.

üonesexhiber, utejufdem expofitionem nobis hoc locó

[e)

vd

afferendam cenfeamus. (a)

negotium hoc fub hoc ipfum tempus, novi Brevis oc.

lii

* Preclara& erecta (enía, quibus tu quidem eftani-

cafione$ tam acre Vindoboneníem inter & Romanam

»

matus , tua decommuni bono &S, M. 1 fervitio per-

Curias diffidium fuit, ut prima quidem ad. Neapolita-

Dd

lde

»

fpecta folicitudo ,,, communis noítra Medicinz pro-

num & Siculum Regna Curforem die.6. Decembris

9

feffio , gradus denique quem in Lovanienfi Univer-

cum Litteris mitterer, in quibus; ut eo tempore fere:

Fxlm

hf

»

fitate artis medice Facultas tenet, totidem rationum

batür, enuntiabat Imperator (0) fe velle;; ut Romana

;

99

morentafunt ,. quz nobis animos addunr, utad Ex-

Cuiia omgizo DBreve €? Clemnentivam coutra Sicilia Mo-

ift-

h,

»

cellentiam raam confügiamus in gravi difcrimine , cui

navchiam edita. vevocavet , gravibus maximeque forui:

99

fubeft Doctor Efpenius, omnium hujus etatis Jurif-

dandis additis minis , fe. feilicet i

177

mped(turum*, .ne. quid

»

confulterum facile princeps. Cum hoc negotium

pecuni Romam pevfiuevet.

rm;e

LH

haud lateat Excellentiam tuam , inutile fuerit eidem

ZEque notus eft de Pace "T'ractatus fub hoc idem tem-

of

idi

»

exponi, quid incommodi publico bono, Auguftiffi-

pus Imperatorem inter & Hifpaniarum HRegem initus,

»

mique Principis noftri juribus oppreffio Van Efpenii

Nulla quidem erat in hoc Tractatu de Religione que-

;ac?o

»

fit allatura,

Hujus Do&oris Adveríarii, Mandatis

(lio; is tamen ipfe encyclico Brevi ad Nuntium & ad

"

3*

if«

noncontenti, qua proxime elapfo Septembri menfe,

Internuntium Bruxellarum miffo locum prabuir,. in

»

Bruxellenfi Curiz furripuerunt, in dies fingulos per

quo Papa dicens inducebatur /e deteffari conditzones ejug

lts

29

nova facinora connituntur, ut hunc excellentem vi-

pacis, quippe que f[auclam Religionem in difevimen ad-

»

rum omnino perdaat.

Nihil eque timendum, ac

ducerent., C? . Sedi adver[arentur , propterea peculia-

2

bonorum omnium in hac Univer(itate ftludiorum

a

riter quia ibidem S. M. l, tribuebatur auétoritas, ut ar-

LE

everfio, fiquidem obtineretur excidium hominis, qui

men[is Ducatus inveffituram vonfervet: (d ). -

2

his poftremistemporibus ejus decus ornamentumque

Singula exempla hec & alia antiquiora pro Van Ef:

$9

pracipuum eft, 'Tum íane conípicietur quampri-

penio allata fuere; quae fane invicte probabánt nihil

e

»»

mum , quod adhuc Juriícon(ulti at Magiftratus fer-

effe perniciofius quam hunc Doétorem :tanquam dam-

Q

,?

vare poffunt, de Principum juribus Ecclefieque Li-

nandum (pectari ob eam folum caufam;, quod Romanae

lpO-

99

bertatibus folicitudinis veftigium deficere vel prorfüs

Curie contentiones impugnaverat, & infignis Eccle-

lus

extingui,

Ecquis reapíe deinceps audeat in eorum

Il

(i& ab ea Curia oppretfae defenfionem füfceperat, Epi-

»

favorem frontem exerere , (i deferi cernitur & op-

ftola die 20, Februarii ann, 1726. a non vulgaris nocae

0.

3

primi Coriphaum praecipuumque eofum infignium

viro Vindobona fcripra graviffimas (uper-hoc articulo

(que

»

effatorum vindicem , impertitaque ejus Scriptorum

animadveríiones edit, . Certum eít , inquit. Epiítola

n

»

,»;nfe

auctoritate, dirui penitus adjumentorum unum, quae

hec, exploratumque foffe quempiam bomum: Chriflia-

»

potiffimum ad ea propugnanda adhiberi poterant ?

num e[fe , eodemque teimpore non approbave .. quidquid fit

eum

53

huie

Id vero fi malo fato contigerit, quid non .malorum,

im Romanma Curia. Atque ut id probet exemplo quod

)

feu in Univerfitate, feu in reliqua Regione nobisim-

oculis obíervabatur, eadem Epiftola citat -Auctorem

(unt,

pendeat? Non ergo videtur aliud humanum perfu-

Scripti cui tirulus:. Feritas faCi & juri5, editi nuperrime

ilo»

3s

gium contra tam . urgens periculum füpere(fe quam

Vindobone in favorem Socieraris Oftenda |—.Colloca-

otio

$*

promptum $. M. I,. pre(entiffimumque prefidium.

verat ex toto Auctor hicad fui Scripui finem Bullas Sum-

nie

39

Ác certum eft omnium Principum f(apienriffimum

morum Pontificum Nicolai, Sixti, Leoms & Alexan-

lll«

3

optimurmque,- qui oppreffi Do&torisinfigne meritum

dri per quas omuia bona in Africa & in Indiis fita dona-

Wtf

95

& eximiasanimi dotes noverit, ne momento quidem

verant Lu(itaniae & Hiípanie Regibus cuni plenaria in-

'hïf,

No-

»

temporis cunctatürum efficaciter ei praefto effe,

dulgenta in eorum gratiam qui iis ad ea in (aam ditio:

erii

2

his igitur lieeat obíecrare etiam atque etiam Excel-

nem redigenda fuppetias ferrent, expreíToque: in :eo

fm,

3*

lentiam tuam, ut, qua eft ejus. con(ueca bonitas &

follemnique anathemate qui eos in hac expeditione rur-

JOB'

L

magnanimites , Z;te Scriptorumque Dotloris Fan

barent. j'am veroindubitatum ef , inquit Auctor Epi-

]St-

95

Efpeun compendium: excipiat , quod huic Epi(tolae

ftole quam laudavimus, 4 eos Fteges , vel in ipfa tmu-

m

$9

fubdimus; nec renuat obfecundare votis noflris, ex-

tuo edita partitione , nec. Galliavum Regem n fuis. per

ITl«

9,»

hibens opportune S. M.Í. Scriptum hoc, eive faltem

Zifricam, Indias, AAmericam acquifitiombus , mec Inpe-

a

9,9

fignificans, in quo illud argumento verfetur , &

ratorem nofirum : traditioue Offeudenfi Soctetati. com -

Tle«

quorfum evadart.

Hac turatione preclariffimum $.

cefja ullam diclarum Bullarum vatiouem babutffe , im qui-

um

)

M.I. fervitium praftabis; ad ejus jurium incolumi-

bus auctoritas Chriffi Domini , SS. Petri £. Pauli , Re-

TUUn

99

tatem , itemque ad Univerfitatis noftr& ac totius EZc-

ligiotis conmune bonum admodum magnifice predican-

xel-

clefia: émolumentum operam conferes.

Nos vero

uv ; ac fe [aue ctióque videnduin prabevet y: quicuwique

(])

93

propterea, quod in nobis efl, tibi magis mapgiíque

edere MANIFESTAIM CON TRADICTIONEM in-

[U(iC

95

tevr diclavum. Dullavum doclrinam , eonc

devincti gratum in omne tempus animurm profitebi-

Qgämgue. 0jiïn .

g.

»

mur, qui (umus, non fine Excellentie tua folemni

deufi Societati-traditioném fdlatueret, '

39

»

ide

obíervantia , humillimi &c,

ii

Libellus famo/'u.f in Fan Ejfzem'um ad firinaudam Ref-

huic

v -'I)'lum Romane Curie per id te

mpafz': in I/ïndolfo-

con

aenfem. aufa,

ponfiouis Epiftolaris denun;iati?æm e]ïefluf

bify

Vllli Mrfzzfe/ia Contmdnfïzode 'qx;a' ägtitt;r hoc loco,

affly

Vll. Peculiaris rerum ratio in qua tum quidärii Vin-

mifer Libellus. eft Lovanii impreffus apud, Martinum

mitt?

doboneníis Aula per apertum.cum Romana Curia dif:

Fan Qverbeke, cum.D, de Quaveux ,. "d poftolici,. Regi

fidium ver(abatur, eo maxime ,. fi qua unquam alia, fpe-

z Impertalis. Genfovis approbatione, data die 29. Aa-

ond

Cabat ipía per fe, ut Imperiale Miniílerium ad agref-

guíti ejufdemann. 1725. " Eo fpe&tabat, ut Efpeniarise

fionem Van Efpenio ejufque Operibus illatam attentuin

v

zlg/þm:/ioni; Epiffolavis apud Regium Bruüxellenfe Con:

21

redderet , adduceretque, ut eam .repararer; ejufdem-

fiium Internuntii denun.,tiationgmfir:rna,reg.., En hujus.

que confecutiones cohiberet; ne refiliens impetus. in

, 4

ipüus' cariora nggotig? 'r.ecidveretv..

(6) Nc')tu-m eü';tiam.: celebre Arr*efiunï Parlarr;ähfi'-.!äaxiQiGexïü;s',

3

die 15, Januarii-ann, 1216. editum. contra Monitorialés:

Roms enuntiátas fuper. Siciliz negotio:

7

.L;tteras

(ü)'ilïïxfat: hs EPï(ïc;l; -t.gatinc f'cþ:riþtxa Vad cal.cvem CXX[V Epi-

(€) Epiftola Vindobonenfis Curiz. diei 8..Dece

rh&zänn. 1-72 5; ;

ftole Van Efpenii cum ejus vite S

tione,

eriptorumque go-njpendijalwia 90'

(4) Caufa. Efpeniatia 1. Moium. disi 12, Septi.1725:: Monüe

ifblþ

mentum alterun MS, fupex Luteznuntii Reprzaientatiene,

E

)

- JFita Fan Efpeu,

&4*

148

- VrTA D. -VAN'EIQS-PEN.

f»f

ff

ad fcandaluminfignis declamationis titulum: Marifefla

re Comes de -Baillet Bruxellenfi Privato Confilio prae-

li

contvaditlio intev do&lrinam Romanoram Pontificum ex

fe&us fuit. " Cum porro Archiduciffa perinde ac Co-

una parte, &9 do&rinam que vecenter [pavgitur fub 3-

mes Jefuitis mancipati penitus effent, nec nifi ex eorum

miue Z. B. Fan Efj

en ex. altera, demonflvata pev. T beo-

confiliis agerent, difficile fane erat Efpenium juris ali-

f

logum Romauo Cut

3

olictm.

Pater Meyer Jefuita hujus

quid obtinere, . Ergo hoc ipfo anno, die 21. feu 22.

yl

Operis Auctor enuntiabat a Przefatione fe non fine hor-

Decembris, novus inter Prefides primus;,'ad Internun-

rore vidi(Ie in Epiftolari Van Efpenii Refponfione affer-

tii & P. 7iiet Jefuitae , Archiduciffe Confeffarii, folli-

tf

ziones pluves expreffis totidem: Romanorum Epifcoporum

citationem ; fibi tradita voluit a D. 2" Heems Regii Con-

gfl

documentis. ex diametro. oppofitas.

Eas denuntiat, in-

filii Secretario Acta omnia qua Van Efpenii negotium

a

quit, apud Pozeflates duas, tauquam impugnantes Ec-

fpectabant, fpecie quidem, ut füper eo cum DBraban-

fe

clefie dotivinam £? CNXTHOLICAM FIDEM , & ejuf-

ti;? Cancellario conferret, reautem vera, ut id totum

modi, «£ Ecclefie pacemi tuvbare , €2 fcandalo atque

ad fe traheret, ltaque Prefidens Ze Daillet unus dein-

Y

offenfioni publice dis omnibus effe poffiut , qui Papa , in-

ceps univerfuüm negotium egit, quin ejus ullam noti-

pl

quit Auctor, eque atque Imperatori fu

bfunt. Lineaf

!

tiam ceteris Confiliis impertirerur; ad eum remitteban-

i

menta haec Jefuiticum ftilum produnt.

tur allate. Vindobona Littera; is fibi fumebat, ut ad

d

Onittit omnino P. Meyer quattionem de Epi(co

po-

eas e fententia fua refponderet, abfolutamque faculta-

füf

rum numero àad Epifcopalem Coní(ecrationem neceffa-

tem fibi arrogabat,. ut. eas füpprimeret mutaretque,

H

rio, quod unum & unicum Epz/folaris Refponfionis ar-

cum Van Efpenio favebant, exiifdemveid unum quod

2

gumentum erat.

Ad graves quas vidimus, accuíatio-

ipfe expedire judicaffer , execgtioni mandaret:

(

nes probandas non adhibet nifi urbanitatis officia quae

ad Efpenianz Epiítolae calcem occurrunt, füamque in-

Imperatoris Diploma, ut liceat. Efpenio fuas omnes des

ad

ter Eípenii.& Summorum Pontificum affertiones pu-

fenfionis rationes affzrre.

E: negata criminatio

ha

gnaminon aliunde repetit quam ex confecutionibus quas

gum quibus impetebatur , þg7gi]ïcät?o.

jt

ducit ex hujus Doctoris verbis quc Drevibus Clemen-

fi

tis XL, & Benedicti XIlI, contra Datavum Clerum op-

X. Contigii id peculi:;riter in S. M. I Diplomate diei

Illud Vindobona date Lit-

El

oni, BDrevia hec, utliquet; ei Clero nullum fuper

29. Decembris ann, 1725.

doctrina peculiarem errorem exprobant; impugnant

terae tanquam Efpenio favens, ejufque Significationum

fp

conclufionibus confentaneum annuntiabantj ex eo.ta:

bü

folum ejus adminiftrationem; ip(ius Capitulorum exi-

ftentiam & jura, : &c,

Placet tamen P. Meyero Van

men id unum innotuit, quod Comiti 4e Baillet placuit

il

di

Efpenium aceufare; quafi ereticis &9 Scbifinaticis fa-

Epiftola inferere quam. Archiduciffa die 31. Januarii

veat, propterea quod in Epz/Zolarz Refpoz[ione pro cer.

fequentis anniad Efpenium mifit, (/)

In ea dicebatur,

[

to ponit Scripta in ejus Ecclefie jurium defenfionem

Imperatoris Aegiam voluntatemn e(fe, ut exhiberet que-

edita nec contemni debere, neccum debita S, Sedi ob-

cumque potui[Jest eidem fuppetere vationuui momenta g*

p

ià

:

1j

fervantia pugnare.

defenfiomis avgumenta ,

reter ea qua in füa Significa-

Ita Jefuita hic. extranea

demum argumen'ta quarirat

tione pro/ulerat €? adbi

[

utrat, atque id quidem quam

a

(de quibüs in Refponfione Epiftolari ne verbum qui

poffet ,. citiffime faceret.

L

dem), urjactatam hujus Refponfionis cum catbolica fide

Van Efpenius, accepti

s Archiduci(lee mandatisv, ad

oppofitionem oftendat,. ZZaereticus && Scbifinaticus , eo

eam 12, Februarii fequentis die, primam Significatio-

judice,. Batavus Clerus erat, quia Bullam Uvigenitus

nem (c) afferendam curavit, ut eam moneret fe om-

non recipiebar, & quia ab ea ad futurum Concilium

nino non pofle peculiarem i2 modum exponere /fua otn-

appellaverat, Efpenianaeque . Refponfionis Epiftolaris

gia ulteviora defenfionis argumenta €9|vationum momen-

di

a(lertiones: Catholice fidei adverfabantur, quia fave-

ta, efui Principis mente, nifi dignus habitus eflet , cui

bant ej

criminationes. &9 querelo. quibus clam impetitus erat,

p

us.Ecclefize juribus que Pontificum Bþevibus &

f

Inquifitionis Decretis impetebantur,

fignificarentur, fibique adícripti fragmenti infpectio-

- Ejufmodi-erant hujus miferi Scriptoris ratiocinatio-

nem obtinuiffet,

Huic Significationi, cum ad.Comi-

(0

tem de. Buillet remiffa- fuillet, refponfi nil datum eít;

nes; ha tamen ip(ze (olummodo ad Epz/Zoavis Refpon-

M

fionis denuntiationem & damnationem ufui fueraat,

quod Efpenium adegit, ut alteram exhiberet (4) dia

W

Adeo verum eft falfiffimas , ineptiffimas omninoque

23. fequentis Martii , rogans, ut, fi minus e re fore vi-

[

abíonas argtimentationesin Jefuitarum manibus eximias

debatur, utei quod perebar, concederetur, liberet fal«

Vi

effe, cum id agitur, ut ultramnontanis placitis favearur,

tem id ipfi notum facere, ne diutius inutiliter cuncta:

li

feu potius emolumentis qua Socie

retur (uas u/teriores defeufiouis vatioues ;

lag ex iis percipere

ris mandatis, ut poterat, exhibere.

pro lmpexzzf;o-.

contendebat. | (a)

h

Hanc alteram Significationem fecuta eft

f'anäio id-qu;

&

Be

]

Regiminis in-

$

: 10 mz)i:':tz'o. l/mz 'E;/[A)e(:ia

dicebatur: ** Supplicantem poffe e Regii Confilii Se-

fe

minus favens.

» cretariatu infpectionem fuümere Exemplaris Refpon-

hi

fioniscujufdam Epiftolaris &c. ut fatis deinde faceret

4

q

IX. Boha .cönülia que Vindoboncnfis'fCüria fhp&r

L.

fine ulteriori dilatione juffit S. M, &c, enuntians:ex-

s

L

Efpenii negotio füfcipere videbatur, Regiminis muta-

preffis verbis, effet, necne, ipfe ejus Auctor.

(«

tio que in. Belgio contigit, omnino reddidit inutilia.

Er(i judicium hoc petitionis partem tantum Van Ef-

enio-concederer, inventa eft tamen impediendi ratio,

lp

Ejus poffeffionem iniit Archiduci(fa Maria Elifaberh füb

I

ne nifi tribus amplius.menfibus poft quam datum fue-

b

in?tiurq anqblf'is menfis amjf '1 7257 eodemqqe rgmpo.

rit, ejus notitia ad eum perveniret. Quamcunque tan-

t

! (.rvz) Hujus Libelli'liAu&Or in Bulla Unigenlk'tü:—qdäm vélut do-

dem diligentiam'adhibuiffet,: ut confilium fuper'ejus

IK

&rinz. Societatis füz canornizationem fpectabat', adeo pertinacirer

Reprefentationibus captum.fine cunétatione cognofce-

infiftebar, utfui.Scripti partem in ejufdem - Bullz. an&oritate. . effe-

ret; ea tamen omnis inurilis'fuerat;-atque adeo fe;pro:

renda pofüerit;

etíi altum effet de ea. filentium . in ' EpifLlolari

f:

Van Efpenii refponfione quam refellere contendebat. Hocnimirum

inde coactum viderat; ad S. M. 1. die:$.* Aprilis 5ei-u(fg

e

dem anni novum Libellum füpplicem mittere; ( e)*quo

confilio integram affert ex Seffione diei 11, Maji przcedentis dü-

fi

&um Romani Concilii Detretum.: Sed eft admodum " animadver-

füam- in exhibendis ulterioribus:defenfionis rationibus:

N

fione-dignum ab eo exhiberi Decretum hoc, cujuímodi reapfe in

ea Seífioné editum , ítàtimque ad Mechlinienfem Archiepifcopum

procráftinationem- exaz(axfet., rqgaye;que S';l M

TM A

a es

-

à

$

miffum fuit4: adeoque fine celebri claufala Regule fidei , qus de-

B) Videhanc Epiftolam i

inde hujus Concilii AGtis inferta eft, — Ef hec nova liujusinfignis

J (E). Ibidem ,. Litt. L.

1Cauf4Efpmmna E ?. li

d

adulterationis probatio quam- hodie fatentur Romani Theologi ipfi

" d) lbidem T TM Litt-r jI(:. H

áadis

in fuo Script

uf.

Eu

l?ubitf;:ibnes fuper-Br?:v-i.'ex om,nij

e

(e) Ibidem, Litt, L.

fres

g

LIBER-."I. Caprvr VI. AR-Txc.-PIV.

149

as

(o

irit aut juatior bebdomadas omne fuper bac ve confilium

exemplis hallucinationum

plurium, q»uibus, cä. negle

"um

differvet , icaque (atis temporis ei concederet, ut extre-

éla, lecus fuit ( 4*.

À communi Thefi Van Efpenius ad fuam peculiarem

9li.

mam operi manum imponeret.

22,

Ber id inrervalli,Comes de Baillet qui veram cau-

facti (peciem progreditur, o(tendens Adver(ariorum

fuorum nequitiam qui faepe jam aut falfa Scripta ejus no-

lün.

fam ignorarenon porerat, ob quam Van ['fpenius fuas

ol

ulteriores defenfionum rationes proponere differebat,

mine fabricaverant, aut genuina corruperant, fingula-

eum apud Vindoboneníem Curiam tanquam hominem

rem rationem effe, propter quam Scriptum tanquam

m

traducebat, quiid wmum quaveret, ut negotium 15 lom

ejus fcetum ab ipfius Adverfariis exhibitum non dam:

d.

gum protraberet , €g'c,

Erat hec ejus quoad hanc rem

naretur, quin certo conftaret eum effe verum ejufdem

Auctorem, & quin illud recognofcendi & quoad om.

üm

fetur.

expofitio ArchiducifTae tradita, ut Vindobonam mitte-

:

fD

nes partes defendendi facultas ei preberetur, — Erar au-

Interim Va

n Efpenius, quamvis efTet ad modum gra;

tem hzc agendi ratio quoad ipfum eo mapis neceffaria,

Ot*

)an-

vis annis, infirmaque valetudine, quamvis etiam que-

quo magis Adverfarii, pertinaciter eam refpuentes, fe

relarum quibus impetebarur, fignificatio ei perrinaci-

fufpectos reddebanr.

d

la.

ter & crudeliter negata fuit, quo ipfo tempore ad fuas

Queritur E(penius in II, Paragrapho de actionis in-

defenfiones quamprimum proferendas adipebatur, his

juftitia, quam ut in eum intenderet, Univerfitatis Re-

iey

&ori mandandum curaverat Internuntius.

tamen (üb finem men(is ejufdem anni exhibendis fuit,

In ea qui-

1]

He tradite füere Magno Magiítrro Archiduci(Te die

dem e Curie ju(lis id unum quarendum erat, an ipfe

29. ejufdem menfis, cum Repraíentatione data die 27.

vere damnati Scripti Auctor efTer, ut confeftim ad 4e:

cerzeudut peuam procederetur, quin ei fe defendendi,

dg

(a). Mifit Efpenius ad $. M. I. (uze Defenfionis fua

manu fignatee exemplum cui novam Reprafentationem

explicandique vel excufandi quod in eo cenforia virga

addidit (7), .Erateo magis neceífaria circumípeétio

dignum inventum e(fet, libertas reliaqueretur. Often-

hzc , quod jam notum erat Relationem Comitis de Bai-

dit Efpenius, cum id fuiffet confilii, ur de ejus Perfo-

Qiei

Jet. Vindobonam perveni(le ,. grave(que timendi cauíae

na Judicaretur, factum proinde effe, ut criminalis actio-

fuberant haud eum Comitem follicirum fore, ut illuc

nis ordo & regula perverterentur, damnaro non fine

Li

if

Efpenianam Defenfionem mitteret, prefertim cum per-

contumeliofis notis ejufdem Scripto, ante Sententiam

fpexiffer fe in eo. fragmeato rationibus parum faventi-

fuper criminali caufa pronuntiandam ; omnes enim fo:

[d:

bus exhiberi, in eodemque luculentiffime dereg! ejus

ri regulas poítulare, ut delicti corpus, cujuímodi eft,

üt

ionocentiam quam ftudebat opprimere.

Id certo tra-

"

reliuquatur, eique non nifi defuitiva Sentcntia notam

ditur eum properafIe eo. mittere de füo penu fpecifica

& qualitatem apponat.

tüf,

AMonunezta duo cum aliis tabulis & documentis ad cri-

Non hic agirur nifi

de primis act's Recloris Univer-

[

fitati mandatis menfíe Se

minationem Efpenii, duabu(que hujus negotu Aelatzo-

tembri ann. 1725. qua Van

o

sibus, editis Archiduciffe nomine, una quidem die

Efpenii ad S. M. L. recur

;

us fu(pendit. — Haec expendet

*

29. Martii, altera vero

Articulus qui proximo fequitur.

ll

,dæ 27. Septembris. ejuídem

In $. III. incipit Efpenius caufam ipfam per univer-

anni 17;6.

fam fue Refpoufionis Epiftolaris purgationem attinge-

«

num -jadjumrentorumqu'e uïteriorum De-

re,

Primum omnium ofítendit hauc. Refponfionem

: thg'-o ratio

*

tl0«

.:fenfionis D. /an Ejpen.

omnino niti Je/gice Zurifprudeutie principiis quae uc-

JIT*

pote difcvepautia atque adeo ex diametro oppofita effatis

If])«

: XI. Efpénii Opus hoc. (c) . tanti momenri eft, ineo

Romane Curie , fuper poteftate arbitraria €9 fiue Lumi-

lmï

a carceribus ad calcem íapientia, vis, evidentia tam

tibus Epi(copi Roma, non proinde minus erant prezio-

cul

digna cauía qu& defenditur ; eminere cernuntur, ut

fiffima veliquie veteris libertatis Eccleflg Univerje , nem-

("

ipfi nobis temperare non poílimus, quin hoc loco fu-

pe cominumis autiqui. uris quod uo$, inquit ( n. 88.)

(

fius ejus.excerptum demus , quam quoad Scripta cetera

utalig Ecclefie nounulle , fedulo cuflodivimus , ne uos

m

confuevimus 5. ejus perfonalis purgatio ; indignaque

apfos forvilà dominationi Romaue Cuvie fubderemus ; Ul-

2l

quas fübjerat,. vexationes quodammodo ibi evane(cunt,

trajeéten(em Ecclefiam, ex totius enferioris Germauie

dià

ut locum dent defenfioni. [urium (üi Principis, Liber-

agtiquiffmis unam, quippe qu& t celebribus Concorda-

V

tatum Eccle(arum, innocentia Cleri oppre(fi,. & gra-

tis Germanicis continetur , unamque e XVII. Belpii Pro-

fik

vium.effatorum omniüm cum Romana Curie conten-

vinciis conftituit, ad Beleice Jurifprudeatie principia

Q

tionibus pugnaatiurm.

1

Íe.conformare debere; fe porro fuper hujus Ecclefize

L0*

— Agitur in primo Parag

rapho ad injuria ejus honori,

juribus que a Romane Curiz fautoribus impugnaban-

famae, Scriptis illata per contumeliofam damnationem

T

ejus Refpon[ionis Epiffolaris ,. quin ipfe audivetur, eique

(d ) Hze quoad Librorum damnationem agendi regula acriter

fe defendendi libertas relinqueretur. Oftendit Efpe-

díícu(fa fuit in Cardinalium, Przlatorum , 'Theolozoruims & Ca-

o

noniftarum Congregatione quam Leo X. ann. 1519. Rouxe habuit,

of

nius hanc agendi rationem, quoad peculiaria quaecun-

ftatim ante quarà. faam conira. Lutheri errores builem emitteret,,

que circumítant,adjuncta fpectatam aeque naturali rationi

nt

Poft longam 'T'heologos inter & Canoniftas difceptationem, t ífta-.

e

regulis Juris, Sacrae Scripturae, T'raditioni, Juri Canoni-

tueretur , vocandus , necne, 'e(fet Lutheras injus, ante quam dam-.

naretur, difítin&a fuit caufa in partes tres, in. Docfrinam, in Li-

co & Civili; denique Jurifprudentie penes Ethnicos

bros, ds* in. Perfonam.

Super capitibus duobus Canonifte Theo-

j

ipfos in ufü pofitee repugnare. . Refellit hac occafione

logis affenfi funt ; 1. Dotiritam fene. citatione damnari poffe ; 2.

10,

inane effugium cui non femel his poítreimis tempori-

Luthero, ante quam dauinaretur ejus. Perfona , ffatuendum - fore

üe

bus quafitum pondus, videlicet effatum illud ,. inaudi-

diei quo audirezur.

Diffiulzatis plus extitir quoad Libro;,

Eos.

ran

tum damnari debere neminetn, in: perfonarum folum,

Theologi omnitio cuum . doctrina damnars , Canonifle courra in pre-

Cuin inucer

non autem in earumdem. Operum damnatioae locum

feripze temporis fpatio cum. Per[ona conjungi volehaur.

jus

eos bac de re convenire uon po[fez , utrunque factum. fuir ( Hitt;

(

habere; & id praftat per- naturalis &quitatis. rectique

Conc, Tridentini, interprete D. Ameloth, L. 1. p. 9. & 10.)

fenfus principia ; per Conciliorum omnibus retro fz-

$i in Conítitutioae diei 12, Septemb. ann. 1725. fatis habitum.

[0*

"E

culis ufüm , per Principum eorumque Confiliorum con-

effet, (aper aliquibus do&trinz capitibus flatui , qiin feu. Perfona feg.

fuetudinem ,; que femper fuum efle duxerunt. ( preeter

Scripta Van Efpenii damnarentur, haud hic Do&or queftus eff.t

;tro

fe inauditum damnatum fuiffe,

Benedictus XIV, iu Conftitutione

us

quam in peculiari extra ordiriem; aliqua. facti- fpecie ) ,

antequam. damnarent Operá , eorum Auéctores ipfos

diei 9. Julii ann, 1253. de regulisin Librorum damnatione fervan-

pt

dis, non eít is quidem aufas damüationes , inauditis Auctoribus,

editas improbare, fed falrem mandavit, fumma aquitatis do* pru-

apdirg. | Hulusregulæ :grve»zyx;atvemy confirmat E(peniusa

dentig ratione , ur quando res fíz de Auctore Cazbolico, aliqua mo«

TC lbiä;m-, Litt. M.

?

aninis o* weritorum.fama illuftri, . vel zduttorem ipum [uam «au-

( ») Ibidem, Litt./N,

fam zueri volenrem .üudiae, velunum ex Coi

i

"

e

E

Jultoribus: d:/:'gne:uï?

c) Mbidem ,. Litt, Q.

«t O. R KRmAi fur M PUAT

H

s

nut,

ViTA D. VAN ESPEN;

156

Papam & Romanam Curiam flatuenda eft. Hac diftin-

qui

tur, non femel eonfultam, Tecul'ndum eadem principia

jno

íententiam dixiffe, quod ipfum preftabat z ejufmiodi

&ione nihil gravius; qua nimirum neglecta, factum

manicoyrum Concordatorutn occa-

eft, ut Catholicorum plures confécrarent falfas conten-

N

conteflationibus qu& Ger

tiones & abufus enormes Romane Curig, quos cum

j

jfione inter. Romauam Curiam €9 qua[dam Ecclefias feu

eximiis S; Sedis prarogarivis confundebant, & Prote:

t

Capitula occurrumt ; (n. 102.) quas ediderat, Refolu-

r

if

tiones non fine ipfius nomine pluries impreffas fuiffe,

ftantes has praerogativas damnarent, & fe ab Ecclefia

fejungerent, averíationis caufa quam in eos abufus per-

Ül

quin in ii$ cupiam occurvevet quod improbaret; eas ipfas

Evitantur extremma ha'c duo, dum auctori-

a

& magno Pay

ifienffum. 'uvifconfultorum uumero, &^ a

s

ceperant.

beologi Do&toribus fvimatas fuiffe;

tas ab auctoritatis abufü, injdignitate conftitute perfo-

qüC

centum £? ampliut d

liti

gv ofeffos effe pluves. Epiftopos UI

trajectenfis Ecclefiae ju-

na a gradu quem occupant, obedientía rationi conío»

fuam ceteroqui pofítre-

na & canonica legitimis Superioribus debitaa ceeca ni-

p

ra i dubiut vocari 2om po[fe;

ni

mam Confültationem de re íolum agere quam Romana

miaque fübjectione diftinouitur que in prevaricationem

degenerat, &c. Diftinétionem hanc indicavit Efpenius

g

Curia profitebatür, nempe de Epifcopalis per unum

Epifcopem Confecrationis validitate ; at quamvis de

in fua diei 27. Junii ann. 1726. ad Archiduciffam Gu-

pm

Eletlionis validitate locutus effet, fuam tamen Refolu-

bernatricem Epiftola, dum fua eterzora. defenfionts av«

que

W

tionem damnari non poífe, quod eàm cum aliquo Ro-

gumeuta ? ratioger ad eam mifit; poftquam enim lo*

mana Curia Brevi pugnare preetexeretur, Secuj enm,

cutus eft de Romana Curie formidanda fatlione qu&

p

inquit (n. 116.) zugquam vefpouderi pojfet ex effatis

eum jampyidem perfequebatur , cujafque Mimifler aggvef-

us erat eum perdere, occafiene ipfius Refponfiouiy epifto»

ho

BDelgiciss

quovum fcilicet mullum efl , quod non alicui

Brevi repuguet.

E quibus infert Doctor nofter, íe

larir, addit hac animadverfione digna verba: equideWa

(

um ànimum refert, eo ma-

uec Ecclefiam , nec S, Sedem, wec Suam Sautlitatem. [pe-

g (l

juo attentius ad hoc negoti

£

gis in ha

c fententia firmari , oportere ve]. Ultraje&tenfis

Go, dutii de Romana Curiaita loquor, 2dvertat id Deus.

Omniizo femper Ecclefie fum obfecutus , & obfequar, quo-

p

Ecclefie j

ura profiteri, vé] Romane Curie placita am-

»

le&;, quae omm

uma Ecclefiavum jura, €9 peculiavitev

advixeros $. Sedem &? Suam Santlitatem bonoro pereov-

que, atque ejus au&loritatem profiteor , provfus ut facit

of

Ecclefiayum populoriumque Belgii libertates & francbifias

Usto verbo fu-

evertuxt,

&? facere debet bonus qui[que Catbolicus.

[J/

$. ut expendatur, an $. Sedis Decre-

per bac otnti veita fentio , ut n fua Catbolice Fidei Ex-

p

ld agitur in IV.

tis injuriofa fit Epiflolaris Refponfio.

Eam Recii Con-

pofitione magnus Meldenfis Epifcopus 9'c.

i

1725. talem de-

Satis habuit Efpenius de hac diftinctione femel tan-

€0|

filii Decretum diei 12. Septembris ann.

claravetat ob eam unice caufam, quia Brevi Benedicti

tüum monere, quineam fufius exponeret difcuteretque.:

q

XIll. diei 2z. Februarii preccedentis adverfabatur.

Id folide perficiebatur in peculiari Articulo qui ei ab Er-

al

1

Quarithoc loco Van Efpenius

, quo randem princi-

nefto propofitüs fuit; at Efpenio, qui effet ad mode»

hi

lificatio, cum in füa

rationem & circumfpectionem apprime factus, eum

pio firmari potuerit ejufmodi qua

ipfe refponfione circum[pectionem ,

modevationem £9 [e-

proríüs adoprare haud vifüm eft. ' Sat fore duxit, ut

"————————— Ó Sa€ ia

LU

eo uteretur, prout credidit per peculiares rerum ratios

]i

nitatem quam poterat maximam adbibui[fet , ue cui offen-

-

1071 e[Jet.

- dn quia, inquit; z ea teffor fucum àn thoc

nes in quibus verfabatur, fibi licere poffe. Quia por-

fa&um effe? At enim gunquam

ro fragmentum hoc magni momenti eft, & praterea

6j

negotio $u& Santiitati

nos omnino alia rerum ratio circumfílat, haud mole-

cvimen fuit dicere Papam deceptum fuiffe , dumniodo cau-

C

ftum fuerit hoc loco ejus analyfin exhiberi.

i

fa [ubfit ,

cur. ita fostiatur , & id ipfum cum obfervantia

Inchoatur Articulus liic per ingenuam obfervantiae

"

dicatuv.

Nullus eft hominum qui deceptioni non füb-

d

fig

nificationem, quam prafítari necefTe eft primo- Fica-

iil

(it; ab eanon Principes, nonSufmmi Pontificesin tüto

funt. Id ipfi profeffi paffique funt fe ab errore per eos

Yij Chrifti Domini, €?. Catbedre $. Petri. . At (ube

[/1

ditur, quomagis eft oeneranda bec auGloritas , eo diligen-

di

quorum intérerat, liberari ; cujus rei afferr Efpenius ex-

empla plura. . Subreptionis accufare aliquod Papae De

tius , u fuper eadem erretur , cavendumeft. . kianc soms

qnimuy dedecorat qui ei arrogata jura feu Decreta tvibuit

cretum, pergit Efpenius, tam parum injuria eft, ut [it

potius eidem elogium texere , eft enim pal

am facere , $. Pa-

que cum ipfius vi acvatione pugnant , quam qui ejujdem

if

er

i, ut iis contra-

legitisna poteffati fe fubdere venuit.

[u

tris juffitiamt&9? caritatem eamn e[fe ceuf.

via Decveta ton putetur edere po[Jes wuifi

per falfas expoft-

Subíequitur 'S. Sedis diftinétio a Perfona Papse qui

Supremi Principes no[ivi , 1u

eam occupat; 'ex ipfis quidem S. Leonis verbis duéta

0i

tiones deceptus . fuevit.

dit, zoz folum pro certo po[üerun

t $, Patvem decipi pof[e,

diftinctio. Hac nititur obluctatio qua nonnunquam

lo

ed sninime dulitarunut per Edicta

figzificave fe per fuafum

opus eft quoad quadam qua Papa (latuit agitque S. Se-

Q

babere Bullas €& Brevia Romaue Curie , venerandum $.

dis menti regulifque contraria; cujus obluétationisaffe-

Patris nomen prafeferentia, Santle Ecclefie Canonibus

runtur exempla ex omnibus retro fzculis, eorumque

/

£? Conciliis , Prin

cipum juribus &2 auctoritatibus , eque

plerifque qui fan&titáte at doétrina inter ceteros pracfti-

À

j

terunt. - Quis dicere auderet, fübditur, agendé vatio*

at populerum Ecclefarumque peculiarium juvibus 69 pri-

ü

vilegzs e[Je poffe contraria. Atque id ipfum preecipuum

gnem €2 Scripta eorum einnium iufigmum virorum $, Se-

h

Edi&torum fundamentum eft fuper. PJacitz ueceffitate.

di injuriofa e

f ; quia Romanorum Pontificum Decre-

f

In. peculiari facti fpecie enucleat Efpenius fingula ratio-

tis aliquibus obftiterunt ? Potifimum vero evaferunt

num momenta quibus adducebatur, ut Benedicti XIII.

animadverfione digna fuüccreveruntque haec obluctatio-,

b

Breve tanquam fübreptitium . fpectaret ; quod ipfum

nis exempla, pottquam in prima Chriftiane Reiptbli-

n

pione enuntia-

cae Ecclefia, faecularis Curia non fine omnibus Curia-«

praterea nec placito munitum nec in Re

ü

tum füerat, utfuamipfe decifionem ad illud conforma

rum rmere profanarum vitiis ac depravationibus inftitu-

ta eft. Hujus origo primá reperitur a falfis Decrerali-

q

re deberet;. ac fiquidem ejufmodi fuiffer, ignorare ze

bus, & a commentitia donatione. Conílantinr ; c,

110 potefl, inquit (n. 136.);

poftquam Z'egiutm Placi-

w

zum conce[Jur eft , integrumadbuc effe

difputati de SUB

Continetürli&c Curiaeo enormi fpiritalis auétoritatis in-

gl

& OBREPTIÓNE /uper Pontificis Brevibus €9" Bullis,

cremento, & acquifitione Supremiin Urbe Roma Ec-

j

clefiatticaque Ditione temporalis Imperii , quod fecum

m quibus de Ecclefiarum & Capitulorum juribus agstur.

wahit eam: congeriem Officiariorum . Tribunalium,

misne. $. Skdäm, inter g Romanam Curia

Miniftrorum, Aulicorum , &c. qui $: Sedis au&orita-

sss

^

"

L

tem . fevvaridi fpécie, veapfe. laboraut, ut Papam quoad

'**'*'P??'"liqïif An*z'cu(uf-

Jpiritalia fimul ac tempovalia abfolutum Monarcbam ved-

dant. Ex eo nimirum tempore non Epifcopo folum

XIID EmeüusRut/) daus Van Efpenio prropo("ue-.

rat, ut ad bujus IV. $. calcem , magni ponderis Arti-

omnefque Cleri inferiores Ordines, verum etiam peze

omues Catbolici Priucipes uon potuerey quin fepenumero

i'i

culum.collocaret füper diltinétione quae iriter S. Sedem,

[

LIBE?HL CapruT Vl Amrrtc. IV,

I$1

li.

üm

olfBeretit - C? iuterdum confugerint ad extretma vemedia

* Unus e|finibus quos fibi flatuerunt hi. Relipio(i

n«

contra eju$ Curie in Covouas ipfas aua, &g'c, quemad-

i

(Jefuite), impetrantes vulganteíque ubique, dedi-

modum ex Hiftorie monumentis luculentius evincitur.

?5

to ftudio, Breve hoc, is demum fuit, ut difcordia

um

95

J

iNec quifquam dixerit, fubditur, tempora mutata effe;

feditionis & perduellionis zizaniam inter Principes

uainvis enim jau Rona mon amplius ex aliquo tempore

35

eorumque Subditos difleminarent, utentes, ut id

df

Xf

zam anfigiia &g. itnmanuia facinora moliri audeat,. favet

»

perficerent, (ua erga Ecclefiam atque erga S. Sedeim

&amen ap[a fovetque fPudiofe principia qu& eorutn fous €s

obedientia, folliciteque femper amoventes a fimpli-

J

origo [uzt, eorumque pro venata, quam potefd , partem

»2

cium hominum animo : Zifcrzmen effeutiale quod im-

[p-

éetentat.

Indicantur recenti(Iima exempla , imponitur-

955

teveft ixter Ecclefig vifibile Caput &z $. Sedeu ex una

l(()-

que his probationibus per eas fines quze ductz fünt ex Ze:

95

parte, quibus vere debetur amor nofter & noftrüm

i«

PEI

em

jatione Romane Curie, quam Cardinalis de Luca locu-

obfequium; & Supremum Principem temporalem

pletiffimus recentiorque teftis contexuit ( obiit Cardi-

35

ac Romanam Curiam ex alia, quorum immanis arb-

lug

?5

nalis hic ann. 1683.).

In ea quodammodo de Roma-

bito, parum chrifliana politica, immoderata cupidi-

Jl*

na Curia univería loquitur ; explicat admodum affabre

99

tas, &c. fzepe nos ac fepius fuper Chriftiani Orbis

PL

precipua hujus Curie placita, & ibidem fàtis füper-

955

Metropoli ingemifcere cogunt, quin omnino mute-

lo

que ad. Ecclefize calamitatem perfpicitur, eam femper

29

mus exiftimationis & venerationis fenfa quee merito

g

ia iifdem principiis herere, — Judicet hac de re quifque

»9

fibi vindicant Viri in omni genere fpectatiffimi quos

Ts

?)

Ea nullo non tempore continet, quique füper ejds

&x propofitionibus quae fequuntur.

"

Papa, ex Cardinali de Luca, uziverfi terrarumiovbis

P

Minifterii ab

3

ln

babituale domimum obtiuet. Impevatores cetevique Prin-

39

errationibus in doloris noftri pggtgm &

-

ipfi veniunt,

f

eipes temporalis au&lovitatis a&tuali folum exercitatioue

N

Ulteriorum Defenfionis rationum & ad

gaudeut. |Papa femper eo jure pollet, ut eos depozat,

liumehforüng :

]«

€orita Principatus €2 dominia, cui maluerit , adjudicet,

profecutiones.

Ql«

etet aut jubeat bellum gevi, €c.

ii

l'adem eít fpiritalis auCtoritatis ratio. . Refidet hec

: XIXI; Ulterioris Defenfionis $. V. ïi'm.pend'icü;, -üt

j

omnisin Papa, Cardinalijudice, Eft is Ordigarius Or-

refpondeatur exprobrationi, qua in Regii Confilii Decre-

b

dinariorum in verborum rigore fummo. — Qinzis ordi:

toimpetitur Epiftolaris Reíponfio tanquam zofir& San-

xaria Epi[coporum. Z'uvi[dittio .a Papali proxime deriva-

&e Religionis bouo contraria,

Super hoc capite quarit

ur5 eam Papa, cum vult, in eorum prajudicium per

df*

Efpenius, qua demum caufaefle potuerit ejufmodi cri-

UM

eorumdem Dicecefes exercere poteft, in capitibus ipfis

minationi, quae ceterarutn taxzme eum admivatione pev*

E.

qua ab zpoffolicis Refervationtbus diftincta funt, — Qui

fudit & snevoveperculit. — 4 quia, inquit, 4 ea pono

de

aliter fentiunt in Ecclefia, Scbifzatis fu/pe&i funt. eo-

zauquam certa€g iudubitata Ultvajetlenfis Ecclefiee €? Ca-

üm

rumque dotnata dottrina eff.

pitulijuva que Romana Curia contendit extintía e[Je. At

Uno verbo, auctoritas Papee 7z tempovalibus & fpi-

quo tandem e[jet dedu&fa ves, [i [ua unumquemque fenfa

n

(i0«

vituslibus Suprema eft, independens & abíoluta, nul-

:

ad omnmia Romana Curiz Decreta exsgere zeceffe.effct?

laque ipfe obftringitur humana lege.

$2 luberet. etiam poni in bac couteflatiene Ultva eäïäfzþm

r«

103

H«c omnianon.fünt ea quidem S. Sedis placita; fed

Clerum caufa fummopere laborare , queuam bujus totius

ejus Curiz folummodo tribui poffunt, Ergo Romance

vei ad noflve Saucle Religiomis dogmata ratiocfi? Inea

Jl

Curiz tantum obfiftitur, dum hujufmodi arrogatis ju-

non agitur nifi de faécfzs mere bumanis , vel ut [funmnum,

Jgituv

lia

ribus eorumque variis effectibus repugnatur.

de quaflione juvis ab bis fa&is peudenite quae cum Fidei

oummes Catbolici. qui Romane Curie cece ac. ferviliter

& Religionis que(tionibus confundinequit, guiz fotumm

(*

(lb

spancipati mon fuut, Romanam Curiam inter &2 S. Sedem

edificium: Ecclefie diruatur; quod porro contenditur

suultum difcramumns flatuunt. — Confecutio hec.ex iis

eos qui hoc e Clero fünt, prave do&rine fufp

veCc»

o

o5 effe,

"tf

ducitur qua haétenus allata funt.

refpondere pollem, 2d mibil facere ad vem zoflram; cum

oj

Majoris fuper hoc argumento declarationis gratia,

ignorare nemo pofht Jurifconfultos fuam füper Par-

ywit

ob oculos Lectori ponitur diffidium & aperta oppofitio

tium juribus fententiam dicere, fuumque Tudices fuper

i

dut

inter fpiritum S, Sedis, cujuímodi nobis e Sacris Lit-

iifdem judicium f

erre, quin ad ejufmodi imputationes

teris, ac Traditionis venerandis monumentis perfpe-

animum referant, earumve rationem reddant.

At hoc

qui

étus eft,, & fpiritum Romanze Curie, quem quidem

refponfonon contentus Efpenius quod erat ad ejus per-

ida

occafiones tam multz poft aliquot faecula patefecerunt.

fonalem tantum purgationem utile, ambiguarum hu-

rl

lpfà quoque Perfona Papze, íubditur, a Romana Curia

juímodi communiumque imputationum periculum ob

Se

diftingui deber. Ejus eft is quidem Caput, at non

oculos ponit, abiifdemque purgat Ultraje&tenfem Cle-

ffe.

ejufdem femper Dominus eft. — P'ozus Papa zoz potef

rum quem jampridem, inquit, £cclefie £ Sedi addi-

qu

jfemper pevficere bona confilia qua concepit. Sepe a

&iffimum elTe , & 22 Catbolica, quam in Lovanienfi Uni-

[«

Miniftris fuis impeditur, fallitur, circumvenitur, affen-

verfitate percepit, Do&rzua firium confiflere perfpe-

0*

tationibus allicitur , minis impellitur, &c. cogiturque

&um eft, Petita S. M. I Van Efpenius, ut fibi liceat

$r

non femel fuisingratiis malum Romanz Curiz fpiritum

hac occafione difcuffionem aliquam inftituere füper ru-

du

fequi.

;

more cuju[dam S'aufemifini qui exprimütur , inquit,

i

Abfolvitur hic gravis

,Artliculus per aliquas regulas

(quin definiatur) tazquam monffrum maxime, fi quod

1

ex Antiquiratis mente ac monumentis ductas quas ad-

altud , borrenduim ex[ecrandumque, quique videtur. (£9

»

K-

jumento fint ad difcernenda in Decretis que Pape no-

optino quidemqure) ad implicaudaminvifamque vedden-

[1à^

gen praferunt, ea qua S. Sedi tribuenda funt, & ea

»

dam Ultvajc&eufis Glevi caufam wufui fuilfe , quemadtno-

lf

u-

qux a Romanatantum Curia derivantur,

duim ufui jumpridem fuevat , ut nibil non iu Lovauienft

all«

. "Tam grave eft, & hoctempore tam magni ufus ar-

Ungiverfitate 4am floregtiffime evertevetur. — Suus E(pe-

gumentum hoc, ut a nobis hoc loco aíferendam pure-

nium fingularis pudoromnis nonimpedit;quin addat pet

M.

It

imus fplendidam vehementemque rationem qua exhibe-

paucos de iis difputationibus ( quamdiu quidem in Bel-

turin Requifitorio Procuratoris Generalis Corone Lu-

gio agitatee fuerant) cum majore fa&oruu sotitia loqui

Ec

um

fitanie , füper Bulla 74poffolicum , diei 7. Januarii ann.

poífe quam ipfüm, quippe qui earum ortum, progref-

176f. Eft hoc affabre elaboratum eorum compendium

um 892 trifles con[icutiones fai(met oculis viderat.

"p

qua füper eadem re in Regalium Officiariorum Parla-

Videre poteft in eodem Opere hiftoricum compen-

ti

mentorum Gallie Requifitoriis occurrunt. ( a.

dium quod edit Éfpenius fuper Formularii Alexandri

ul

VII, & Bullee Zzzedm Domiyi itregulari in Delgium in-

7

um

((c) Vide pecu-l*iäriter Arrefïa Parlamenti Parifienfis in nova B;'e-

trod«ctione, fuperque turbis quas ibidem hec iatro-

a

«

114

gia Romenz Curiz , diei 11. Febsuarii 1765.

ductio excitavgrar. :

u

Graddm

152

N it1mA D. 'VAH ÉsPEN.

mi

Gradum facit deinde (in 5 VI.) ad excommunica- tionem, in Regnis Galliz, Lufitanie , Neapolis, &es

Wones, ut venditabantur, in bene multos ex Ultraje-

(n.251. 222.)

j

P

lt

&enfi Clero emiffas, quarum ait fe sullam agnofcere

Occurrit in octav

o Paragrapho fummi, fi quaþalia',

qu& lita fuerit e canomecis formis.

Sunt ee jane, ut

momenti expofitio officiorum & obligationum ad Do-

E

Jummum , profequitur, zrregularia. quedam penes. Ro

&tores & Jurifconfultos fpectantium , ac tentationum ,

[

mane Curie Miniflvos admodum ufitata in eos aufa qui

quas vexatio quam perferebat, eorumdem officiorum

eovuta contentiounibus obluGantur.

Sunt arrogata cenfu-

executioni non opponere non porerat. : Addictus po-

P

re quedam infliéie fiue legitima ageudi vatione , extra

tiffimum eft $. nonus evolvendis Miniftrorum Ro-

Regionem, contra fupremas leges patrias DE .NON

mane Caurie confiliis in ejus Aefporfiopis Epiffolavis

EFOCANDO, wuec ob aliam caufam quam ob. firmum

damnatione, peculiariter ad everfionem juris P/aciti;

anitmü vobur quo jaCati vei fJua. jura tucbagtuv .. ,. Si

cum hec damnatio fit deffituta fundamento ommi, nifi

[

eporteret , addit Efpenius — Z'aurifconfultos eorum om-

pogatur pyincipi loto , ueceffe provfus. effe c&ce omnibus

fe

zium caufam defereve quos Romana. Curia tanquam ex-

onuiuo Decretis obfegui, que emittit Romana Curia,

&

comtmnunicatos traducit , ubinam iidem effent ?. Ubinam

antequam etiatn ia Regione fiut fivinata Placito, feuvifa

i

etiam Sudices&g Priucipes? Fix enim quifpiam fuerit,

€9? promulgata. (n, 261.)

?*

culofäs confecu-

fi

quina

liqua exconmumicatiene involutus fit ,

f eavum oim-

* Si paulo fufius hujus negotii peri

uium e[[fct babendavatio , quas ex aliquot feculis, àn Bul-

j

?9

tiones fum perfecutus (inquit Efpeniusin fuee Defen-

p

ht

hs Brevili

jf que propeniodum inmumeris. Roma fine inodo

99

fionis conclufione, n.270.) idegi, quia licet adliuc

profundit.

?»

per tempus iis remedium afferri, & quia tamquam

pl

Accedit

deind-e Van Efpenius ad exprobrationem in

»

S. M. fidelis Subditus credidi meum effe palam facere

Ultrajectenfem Clerum editam füper ejus Appellatione

»

noftri Auguf(li Principis facra jura tam aréto cum mea

/

ad futurum Concilium tam a Brevibus que ejus jura

99

vinculo colligata effe , ut mei damnatio perfici non

ledebant, quam a Confílitutione Uzigezitus ; eamque

»

potuerit, quin lethale vulnus his juribus infligeretur ....

purgat (n. 186.) tanquam firmatam f/urium Ecclefía-

2

Si aperteac liberelocutus íum, in id caufa fuit, quod

l:

vum pluriutque Communitatum, etiam Belgicarum (4)

»

cum rihi bono fato contigerit, per Suae Majeftatis

M

exemplo; per affixos Libellos & Edicta Principum, ac

99

clementiam, ut apud eam me defenderem, credidi

gï

»

mea profeffione indignum fore pudere in mea fene-

|i

per Confiliorum Arrefta, tazquam maxime legitinum

2naximeque canomicum ommium temporum adjumentun

2

&ute me afflictae Ecclefize fautoremin mea Ae/por[io-

»

P

quod uedum in Ecclefiam &5 ia Papam perduellio (n. Y86.),

2e Epiffolari profefIum efTo, & ita quidem fub viree

potius eít follemnis profeffio auCtoritatis S. Sedis & Ec-

»»

finem malo compluribus aliis exemplo eff2, ne au-

99

clefize cujus judicio teftatur Appellans fe obfequi para-

"

derent feu verbo feu fcripto innocentiam & verita-

tum effe.

?»

tem, leges patrias & facra juratueri , quee Deus Prin-

d

L

Exprobrationes in Babylonenfem Epifcopum , Ul-

cipibus ad Ditionis & Ecclefie bonum . concredidit.

trajectenfis Archiepifcopi Confecratorem conge(te, cui

»

Mea me monet atas unum mihi reliquum effe, ut ad

[

falutem, urbanitatis ergo, in. Epz/Zolari Refpon[ione di-

?9

mei Divini Domini gradum faciam, cui meexcufare

l

xiffe, Van Efpenio crimini vertebatur, eadem vi ea-

35

non poffem , qui veritus eflem hominibus difplicere,

j

derque alacritate confutantur, — Su/perfío cui robur in

&c. ( n.275.)

[

eum Prafulem quari contendebatur, eít zam zufortnis

D. Erneftus Zut)

d'Aus , qua erat folicitudine, Van

l

ipfoque jure nulla, tam oppofità regulis juris ipfique

Efpenio propofuit, ut apponeret fua Deferfionis ulte-

ü

zaturali vatiozi , utei fimilis, inquit Efpenius, inuni-

vioris fronti Epiftolam ad Archiduciffam Gubernatri-

ql

verfa Ecclefia(tica Hifloria vix ac ne vix quidem occur-

cem ejus manu exaratam , vehementemque conclufio-

il

rat

4

nem ad calcem additam quam Van Efpenius haud fibi

E

" Pergit Do&or hic in poftre

mis tribus fuce Defenfio-

adoptandam cenfuit,

Hacde re ita Erneftus in Litteris

j

nis Paragraphis agendi rationem ab Ultrajectenfi Eccle-

ad Dominum Theodoricum de Z7aixues die 17.! & 24.

te

fia fufceptam- purgares qua una in Decreto quod Re-

Junii ann. 1726. Bruxellis datis: * Cum Van Efpenii

T

io Confilio furreprum fuerat, pratexi potuerat, ut

??

Defenfionem ulteriorezm , inquit in priore Epiftola,

f

ejus Epiffolaris Refpon[io tanquam contraria incolumni-

2

perpendiffem, dixi D. ZFzlemaers € D. Ferbulf? qui

LL

hic adfunt, in ea mecomperire, qua faltem mea E-

zati Ecclefiaftice. Difcipling , fcandalofee & peruiciofee

Í

confecutieuis notaretur. Haud fingula perfequemur

?9

piftole ad "ArcbiduciJam exempli vim ac robur aequa-

93

magni ponderis principia quae ftatuit hac oblata occa-

rent. Quibus hac der? confentientibus, quid ergo,

W

fione fuper natura legum ad diftiplinam fpectantium,

?9

repofüi, huic bono feniauctores eflis, neEpiftolam

P

fuper Ecclefie mente, cum neceffitas & falus populo-

fignet mittatque? Quia nimirum, refponderunt, in

t

rum eas fervari non patitur, fuper recentiorum Con-

99

Re[ponftoze nihil non eorum probatum eít, — Ita qui-

99

ftitutionum vi, qu& Pape refervant Epifcoporum con-

dem, ego rurfus, Epiítola non nifi Defenfionis Ipi-

firmationem, difpenfationes, &c, — Dicifareít, invicte

?3»

tome veluti quadam fpectanda ett.

Eos hefterna

0i

ibidem probatum effe, effara quibus ductus Ultrajecten-

»

adhuc die monebat Matrona Princeps (Alvernie )

fis Clerus Archiepifcopum fibi dedit quamvis ejus ele-

39

eam Operis fronti infcribi omnino oportere, in eo-

(i

étionem cornfirmare noller Romana Curia, ejufmodi

»

que fortaffe id unum fore quod ab Imperatore & Ar-

e(fe, ut vefpui nou pe[feut, quim Ecclefie Hieravcbia fun.

uj

chiduciffa legeretur, & animum afficeret, Utile nil

ditus everteretur, quin. Dmperium in gravis excidü dif-

2

unquam fuerit, ni

fi aperto marte in Romaqam Cu-

crimen adduceretuy , quim Priucipum Ecclefiavumque ju$

??

riam agatur.

ä

ignave Romaua Curie devovereturs quini [uppeditavetur

» Replicavi,

fubdit Erneftus in poüeriore Epiftola,

eidem Curie certa vatio, qua Ecclefias integvas ob pecu-

?9

7

'en (tilo exa-

Efpenianam Caufatm , ejufque Conclufior.

liaves fiues extinguevet , fuas maxime abfonas contentio-

2)

ravi, qui fere Epiítolae Archiducali refpondet. — Van

??

Efpenium per juftae molis Epittolam adducere ftudui,

l

nes feyvavet ,. Principes, quo vellet, vedigeret , abfolutam-

que dotminatiouem im umiverfo terrarum ovbe flatueret ;

99

ut his fragmentis duobus, primam & poftremam

ejus Defenfionis partem conficientibus uteretur.

quas omnes confecutiones E(penius chzgmericas fpecula-

?iones non eífe recentibus eorum exemplis probat, quze

Ex hoc Anecdoto zeque atque ex 130. Van Efpenii

l

ad Erneftum Epiítola compertum fit poftrema ejus Ope-

contigere; quoad Epifcoporum per Papam confirmae

ra, tametfi gallice fcripta, ita ipfiuspropria éfle, üt ne

a melioribus quidem amicis fibi propofita extera fr

a -

(a) Vide Scriptum cui titulus: Cazalogus de* Excerpra plurium

à

Aclorum AAppellazionis ad fuzurum. Generale Conciliuminterjecta a

menta iis inferere voluerit,

Id fe ajebat propterea fa.

ECCIC/lU ,

rincpibus, Dirienibus , Communitazibui: Ecclefraflieis

cere, quod cum ejus ftilus fimplex, lenis, minimeque

abat frag-

b*Sæculgïöus &cdgii Auflriaéi &* Gallici..

figuratus jam omnibgs notus effet, haud put

Inenta,

Lisrx Hl CabuT Vl AnTiC, IV..

53

Qs

menta , quorum ftilus longe alius, Scriptis inferenda

"Tribunalintendi debuiffe; factaque hypothefi hacin re

aha,

e, qua tamquam propria ejus Opera prodiiffent.

de cafü Supremis [uftitie Curiis re

feryato queítionem

Q

lta loquitur occafione confilii quod fuper Epiítola ad

fuiffe, nonerat Regii Confi

lii (quod non venit ejus no-

Im ,

Archiduciffam , & uwltevioris. Defenfiomis Conclufione

mine quod Juftitize Confi

lium dicitur) (

"um

Erneftus jei. propofuerat ; /atis babui

4) de eocog-

*

; inquit, ii: uti ,

nofcere, feo potius Supr

emi Confilii Brabantie , ad

DQ

eorumdemqueï fubjlantiam- adbibere.

quod Prabantienfium in Provincia na

No.

tium caufa omnes ex le

torum & refiden-

gibus , quib

dUTI

Poh'ticu falfa pri

ncipia qua impedierunt , tie plemum j "

deferri debent.

us Regio : nititur ,

R

Ejþe?zio trilfuergtzlr.

Erat erg

o prima deceptio, impuliffe Regiduj Confi-

u

lium , ut in fua diei r2.,

Septembris ann. 1725. contra

Iu

XIV Admodum folida Iicet ac vehementia effedt ra-

Refpoufionem Epiflolavem

Confütutione de cauía

judica-

;m,

tionim momenta, quibus inftructa erat Efpeniana De:

ret, cuJus cogoitio ad aliud Tribunal

devoluta erat.

J

fenfio, iistamen in Vindobonenfi Curia parum roboris

Hanc altera non minus legibus contraria

fecuta eít, ad.

d effectum fuit. Ibi politici homines fibiregulz loco

duxiffe Confilium idem, ut eadem die a

d Rectorem &

dv

fumebant, ut nihil non agerent e Bruxellenfis Regimi-

Promotorem Univerfitatis Lovanii juffa

expediret, ())

fen«

nis confiliis & monitis, quae Van Efpenio favere non

non eos quidem monendi cauí(a , ut id a

auc

poterant, utpote que Comes de Daillet ejus apertus

gerent, quod

ipfos in ejufmodi facti fpecie fpe&tar

e poterat, fed ju-

m

hoftis moderaretur. Lubebat ibidem (àne pro certo

bendi per abfolutam poteffatem, ut

i

poni Archiduciffam Gubernantem expendere omnia

fe (tatuerent execu-

tores Sententiz Regii Confilii, &q:

üin feu naturam feu

eq

per fe, eique ad agendum in. ejufinodi cafibus fatis per-

circumílantias jactati criminis, feu

Accuf(ati defenfiones

fhicacia && pietatis effe, quin animo reputaretur eam in

prius ekpendiffent, eum ad

non

paenas cenfurafque damna:

!r [

bujus generis negotiis omnino mancipatam effe P.7rzioz

rent, quàs promeruiffe ponebarur ,

Confeflario, ii(que e Miniftris quorum intererat hujus

-

dummodo Zefpoz-

uod

frouis. Epi/?o(arif ; qua ei tribuebatur

; Auctorem fe fa-

i

I$

Tefuite machinationibus obfecundare.

Parum permo

teretur.

vebat veritatis , juftitie, innocentiae, ipfius etiam Re-

Quantumvis ejufmodi

didi

juffa non folum naturali jufti.

ss

giminis ratio, cum non ita gravis apertaque videba.

^

tig & aquitati,

verum etiam Jurifdictioni Univerfitaris

tur,

!/10

Lovanii repugna

rent, omninotamen Rector,

quitunc

lt

Utcumque tandem DBatava Ecclefia Catholicorum

Sedem tenebat. (IN. Stoupi Prafes Magni Co

nfilii) ad

Principam & peculiariter Imperialis Aulze Belgicarum

àU

confpirationem in venerandum Acculàtum

lllde

omnium Ecclefiarum patrone natae miferatione praefi-

;onHatam

dioque digna effat; parum ejus conditio politicos ibi-

ag;edere paratus erat.

r

Idit,

dem homines afficiebat, quippequinon perciperentex

4da pritua in D. 9. E. Pevbulfe,

ejufdem liberatione temporalis emolumenti quicquam

tamq:mni Pan Efpemz

tad

Seq*etarz'um.

fate

Imperio effe poffe, — [Vor eff /perandum, inquit Epifto-

la Februarii die 20. ann, 1726. Vindobona fcripta,

Il. Jam inde a

TO

primis aclis in 'conf'ecutiqneni" editis,

ore, ut Curianoffraejus (Ecclefiae Ultrajectenfis) pre-

per zzformationut

7

H

preparatoriarttn formam,

fidiwm fibi fufcipiendum putet, wifi fovte perfuafum ba-

Eugenius Zerbulf?

D. Jofeph

Van

Studens in Jure, qui Van

E(penio a

T

bens fe ita quidem quamplurimos affeclas addere poffe : ibi

Í-cretis erat,

accitus füit, ut nullainterjecta

mora, íü-

enim exi(lere non pauca bonorum Catbolicorum mullia,

per quibuídam articulis ,

if

qui minime defignabantur ,

(io»

quos omnmino drvexat Romana Curie durities ,. quibufque

fe reltem filleret, Eo reap

fe redacta res, ut is, obítricta.

ebidem nullus Princeps Catbolicus preffo eff./ Sane Van

jurisjurandi fide, declarar

i

e juberetur, an ei Van Efpe-

er$

Efpenius ad praecipuos ejus Curie Miniflrros, quibus

nius EpifZolarem Refponfio

nem dictaffet, eidemve per

ejus negotium demandatum erat, velementiores Lit-

amiliaritatem aperuiffet f

C

2

terasícripfit? at hasquidem ipfius innocentiz convictio,

ejus Auctorem elle, — Excu-

enil

favit fe Verhulítius ,

ne- hujufmodi interrogationi ref-

non oppreffionis ceffatiofecutaeft, Dubitare non pof

ponderet, propterea

I.

0lt,

quia. fi quid de re noverar,

fumus, quin Comes de JPyzants, Marchio de Rialp,

erat id fub zaturalzs fecreti

fide quam fervare tenebatur ;

qm

D. de Bentenrieder, &c. in Efpenium bene animati ef-

2. quia cum nemo fui ipfi

eE

us Accufator eíTe teneatur, e

fent; quitamen aut fatis alacriter in ejus favorem eloqui

füo tamen refponfo,

fiquidem fuiffet afirmans,, faàium

qUEl'

non audebant, aut furdis canebant. ^ [nita nihilominus

fibimet ipfi prave

confequeretur

"U0

in Confilio diei 21. Decembris ann. 1726. deliberatio

; evidens enim effe,

l

am

fi forte Van Efpenius Epiffolaris.

Aefporzfronzs ei dictatee

non erat incommoda , fiquidem omni ex parte execu-

reus effer, feejus delicti

n

tionem forrita effet, nec eam depravaffent , Guberna-

participem evgüfl"e, qui-eoudi.

Gante Ícripfiffet.

ui

tricis Archiduciffe nomine , qua eaini fienificabant,

Excufàrio hac, licet effet a

ipl

expedita Diplomata; enuntiabat ea quidem agendum

WL PU F dN

J

pediit, quominus Re&or di

€ 22. Seprembris novum

omnui diligentia €? promptitudine-contra Perfonam D.

Decretum pronuntiaret ,

iz)

"Van Efpen, at fubdebatur id fore apud ejur. Sudicerm

ad J. E. Verhulft adigendum,

0

ut refporideret füper fact

9, de quoagebatur, füb mul-

competentem Umvver[itatis Lovanii, SERV A'TO TURIS

Ctee decem Imperialium p

ceng.

Àr-

ORDINE , 'ex patriis Legibus & Ecclefiz Canonibus,

til

Appeliavit Verhulftius ab hoc -Decfät"o ad .U'b.iv-el*t'r(ï-

Qua his poftremis mandatis co

'nfecuti-o ifqexfi; : UOIIten-

tatis Judices quinque; at ejus Adverfariorum machina-

Id

det fequ-ens Articulus,

rionibus ea vis fuit,

ut Decretum diei 22. Se

die 10. fe

s

quentis Novembris confirmaretur

*

Ei non

0131

OARUPTOCUUCEPSO

-.

aliud per

fugium füpererat,

quam ut ab hoc poítremo

od

Decreto ad Summum Pon

Va

m atfa apud Reclorem Ui Qer/i'tatis' Lov'am'.z',

tificem. appellarer; fibique

(üh,

'ïfn *'Efpekiu

datos peteret a Bruxellen(i

Internuntio, qui Synodales

fqper ejus Epiffoiari R'qü)ont/iovne.'

Judices appellantur,

yafm

quod execurioni mandatum fuir,

Eít e Regionis ufü

& confuetudine,

ut in ejufmodi

*er'egu

lavitat Conflitutionis quce Ref ponfionis Epiftolaris

Appellationum cafibus,

lnternuntii coneedant judices,

enii

quos ab iis Partes

rz.egbtz'um ad Rectoris Ti rilzaqml vemittit,

petierint , hac addita. Requifitioni

p*

claufula: £iaz

; ut petituv..

Atque eos faltem lec'es ob-

jt ne

Epiftolaris Van Efpenii Refponfio debuiffetrcon-

ligant, nequos nominent ni

fi e refi

dentribus in Regione,

It

ficere deli&i corpus quod juridice in ejus Perfo-

qui Partibus non füfpecti, ab ip

:

nam aétioni locum non prabere non poflet, certum

fifque acceptat; fint,

qr

eft indubitatumque ex patriis legibus & privilegiis Uni-

(a) Defenf, Ulter, n. 63.

j

ver(itatis Lovanii eam

primo apud hujus Univerfitatis

7 (b) Vide ju

ffa hec in Caufa E/þen'z'an-a, Lib.2. Lit, A. & B.

t

" Fita Fau Efpen.

Y

Verum

154

ViTAD,

Vaw EspPEN,

j»s

Verum hac occafione , þi'BruxeTlenkïïs' Internuntius, qui

edita verfabatur, &c, Ob häs ömnes eaufas aliafque

pO

in Efpeniauo negotio pracipua Pars erat , cujus Ver-

fuo loco & tempore deducendas, D. Delvauxium Pro-

(!

I

hulftianum non erat nifi accefTorium quoddam , e füo

re&orem obfecrat Van Efpenius, ut Judicis qualitatem

tantum delectu [udices dare voluit, nec nifi exteros &

abdicet in hoc negotio , eique &d quem ex jure &con-

pO

«

füumsnopere Parri (ufpectos mominavit.

Injuftam

fuerudine devolutum eft, illud judicandum relinquat 3

hanc ex condicto cum Re&ore Univerfitatis. Lova-

quodis facere fi forte renuerit, petit, ut procedatur ad

i

Ti

nii recufaüionem fecuta eft hujus pofterioris nomi-

electionem Arbitrorum, &c. prote(ítans de nullitate;

ne per Univerfiraris Promororem ad Verhulftium inter-

&c.

£a

id

ellatio, in cujus confecutionem ei declaratum (uit,

Prore&tor, qui independenter a füi recufatione, hac

ipfo Judices fibi ab Internuntio oblatos non acceptante,

in.caufà non alia poteítate gaudebat , quam ut Partibus

gll

terminum competentem flatueret, quode Arbitrorum

af

Appellationem quam interpofüerat, enuntiaram effe Ze-

Jertamn , Sententiamque contrá ipfum editam zz ve» ju-

duorum electione inter fe convenirent, aufus eft contra

p

dicatapi abituram.

Violenta hec omnibufque contra-

omnes leges, 1. e fuo delectu Arbitrum (D, Daman)

j |

ria regulis agendi ratio Verhulftium impulit, ut adSu-

nominare; 2. nominare Arbitrum unum tantum; 3.

fu

hunc ipfürh nominare provifionis ia modum folummo:

(

premum Brabantie Confilium confugerer, Aegiam oper

imploraturus, ac petiturus, ut huic rei, itemque ne-

do, & ad unam cau(z inflructionem ; 4. eumfeligere

gatae ab Internunrio juftitie , pro ut congruere vifum

quiei eidern Affeflorfuerat in Decreto in D. Verhulftium

te

üu

elTet, a Curia coníuleretur,

edito, a

io aderat Appellatio; quod unum fatis erat,

(

Hoc actorum in Verhulftium po

ftrema nobis quidem

ut is A(TeíTor recufaretur, etiamfi a Parte advería

j

ro-

E

b

itri

P

nota circumftantia perfugium eíl; atque ea dubio'pro-

pofitus fuiffer. . Hosabufuüs multiplicesin hujus Ar

cul fufpenfà fueruntin confecutionem mandarorum Cu.

electione graviores aliifecuti funt. Nibilisegit; quod

|(a

—

di

rie Vindobonenfis, quz negotium principale evocabat.

irregulare non effet, quodque non eum ineptum infi-

tifque jam ante menti opinionibus abreptum oftenderet.

Vi

Per Decretum diei 15. Octobris admittebat refponfum

E

Usiver[itatis ReGorein &2 ProreGlorem Fan

Ejpeuius rccu.,/kt.l

unius e Partibus, &ref/icam mandabatalteri, ante ome

'"1

nem feu actignem feu conclufionem Actoris nomine,

di

lil. Interea Van Efpenius, quem tandem ea primum

Adeo ridicula & noxia Partibus agendi ratio opprobrio

pO

in Verhulítium acta impetebant, eo fe adactum fenfit,

erat Univerfitati, novumque afferebatin Prorectorem

l

ut & ipfe adjumentaad eorum profécutionem cohiben-

recufationis argumentum. — D. Zae/goet quem fibi Van

n

dam fibi a legibus füppeditata imploraret. Ergo D.

Efpenius Procuratorem flatuerat, ab eaad Tribunal Ju-

l!

Stoupio Univerfitatis Reétori fignificatum voluit Recu-

dicum quinque Univerfiratis appellavit hujus Doctoris

:

fationis Actum ,. 22. Septembris die, ea ipfafcilicet qua

nomine. Hwc Appellatio, quaeconfilia»b eju(dem Do-

Ie

idem Re&tor pezalem Seutentiam in Verhulftium protu-

&oris Adverfariisinita perturbabat , D, Delvauxio Pro-

E

lerat, Hec recufatio nitebatur notorio partium ftudio

rectori locum prabuit, ut fe a Van Efpenio recufatum,

d

quo Rector trahebatur in ea re, qua procipua erat in

per exbibitam Significationem , apud Druxellenfe Re-

]

caufa cujus ip(* judicium fibifümebat, — Sane Rector.hic

gimen quereretur. n hujusSignificationis confecutio-

À

non modo notus erat iamquam primariae Van Efpenii

nem , Comes de Baillet perfecit, ut die $. Decembris

q

Parti perdite addiétus, fed füametiam mentem aperue-

ann, 1725. privati confilii nomine Decretum expedire-

F

tur, quo mandaretur Uaiverfitatis Promotori, ut 429

rat non femel publice prorfus indignum in modum con-

d

tra Electionem & Confecrationem Archiepifcopi Ultra-

celerrime ad "drbitrorum ele&lionetn procederetur, quorum

(f

0.

itimitatem

effet prompte di&tam vecu[ationis materiam per[equzs, SER«

jectenfis, contráque Jurifconfultos , qui le

hi

urium ejus Ecclefie profeffi fuerant, A

ü

eruntur in

VATO JURIS ORDINE, ealege, ut; judicata cauja

ecufationis Actu'The(es, quas ipfv die ro. Martii ejuf-

editaque fententia, Curiam de re tota cerriorem face-

Q

rent.

p

dem anni propugnatas voluerat, in quibus Clerus hic

^

inter Scbifindticos, Diaboli filios , viperarum geuimmnma;

£7c. rejiciebatur, alieque diei r*. menfis Augu(ti fe-

| Sufpenfa /4&a, ende

maque .pojl,annu'm t2 ampliut:

&

quentis, in quibus eademfen(a prodebar. Additaerat

vejumpta.

Á

K

'huic Recufationis Actui Proteftatio nullitatis in acta quz-

0

IV. Ne ulla effet his po&femïs mandatis

P

rofecutio;

cunque etiam per informationis praeparatoriae formam

obflitere die 29. ejufdem Decembris datee

$

*

NI. lo Lit.

di

in ejus praejudicium intenderentur, |Cum D. Stoupius

N

adactus fuillet; uthuic Recufationi adhererer, D. D«d-

tera quibus ad Supremum Vindobonenfe Confilium

veluti evocata cauía, jufTafíque Van Efpenius ibi fuas

vaux Do&or Regens & Membrum f(tricte Facultatis

Theologia id fibifumpfit, ut; Prorectoristimlo, hu-

Defenfionis ulteriores vationes proferre. — Ad fuperioris

Articuli calcem de obítaculis verba fecimus, . qua impe-

jus Recufationis Judicem (e ipfe flatuerer, — Ergo ejuf-

(f

dem Seprembris die 25. Reéctoriale Decretam Van Ef-

diere, ne poftremo huic Operi fua omnis merito fpe-

randa vis effer.

Illud novae folum, die 2 1. Decembris

penio fignificatum voluit, utisintra horas 24. ub peza

g«

s2 ufus, fuee Recufationis caufas proponeret, quam-

ann.1726. lmperiales Littera fecutaefunt, (a) quibus

jubebatur, ut liceret Efpenio fug Aefpotifionis Ept/ola-

vis eae caufie in ipfo Recu(ationis Actu; quod jam dixi-

&«

mus, exprel(Ta effent.

*

ri; Exemplar infpicere quodin Regii Bruxellenfis Con-

Van Efpenius, cui

Prorector multo magis quam Re-

filii Secretaria exiftebat, tum demum declaraturo, fuum;

V

]

&or fufpectus erat, fe coactum fen(it eum pariter recu-

necne, id Operis efTet, curandumque maudabatur, a?

fare, fuzeque Recufàtionis caufas proferre3 que quidem

nulla zon adbibita diligentia €7 celeritate, intva dies 15.

l

ejufmodi erant: r.Internuntii, qui in hoc negotio prae-

apud ejus S'udicem competentem Uaiverfitatis Lovaniiin

f

cipua Pars erat, placitis notoria & abfoluta ejisadhe

ipfius perouam procederetur , fervato juris ordine, fe-

cundum Leges patrias €? Ecclefie Canones.

fio; z. ftudii pártium & acerbitatis argumenta, que in

eum (VanEfpeniumf) per füum Rectoratumann. 1718.

Refricanda liti, quae jam indea Seprembri menfe an,

172j. apud Univerfiratis Rectorem inchoara fuerat , lo-

t

exhibuerat; 3. compenfátiones, quas proinde per ejuf-

dem Ínternuntii favorem aeceperat; 4. ejus qualitates

cum prabuerunt ha novae Littere, — Archiduciffa ad

uam negotium omnino remiffum erat, eas Litteras 9,

Archipresbyteri Lovanii, Miniftri & Domeftici Archi-

epifcopi Mechlinienfis , qui (uo cum Confilio non mi-

equentis [anuarii die ad Univerfiratis Promotorem mi-

nus apertus ejus hoftis erat quam Internuntius; . ejus

fit, ei per additam Epiftolam mandans , t.t vocerez ia

E

iteratae ac publice in Ultrajectenfem Clerum declama-

tiones, qua oberant, quominus ipfe judex in caufa ef-

(«) Vide Diploma hoc in V, Parte Supþlommti: Caufa Efyg

at Lib,a, Litt, D. *

fet, qua füper Confülratione in ejuídem Clerifavoiera

jui

AN

/

LisER II '*CAPUT VL Azricur, V.

153

u

jw intefpälla'feiqitk Fan Efpenium, .ij effet fuse Ref-

Pro.

Se Reétor a&tis manum admovere coactum videns,

lm

ponfionis Epiftolaris zzfpe&fionem funere , fumendamve

fe geffit hominis inftar qui fuis ingratiis conrraque pro-

curavre, quo declararet, ag fauu illud Opuse[fet , necue.

COn-

priam conícientiam ageret. Ejus citationes, ejusinter-

Ut

an Efpenius cum per valetudinis infirmitatem non

ropatoria, &c. familiares potius illuftrationes quam

poffet Brüxellas pergere, ut (üifmet oculis Opusinfpi-

Ia

actionem juridicam referebant. Decretum quod pri-

ceret , quod ei iribuebatur, D. Cirzek Prafidi Collegii

mum edidit, r1. Februarii die ann, 1727. lüüm ut Pro.

i,

Craendonck in mandatis dedit, utid ejus nomine facerer,

motorem juberetactionem in Van Epenium inrend.re,

Tum vero ejufdem menfis Januarii die 2g. declaravit

nullum terminum ftatuebar; alterum quod huic Do&to-

lic

eam Aefponfionem Epiftolaren, a Tituli &? Prefationis

Ibug

ri mandabat, ut ejus Tribunali fe fiflcret, nec locum,

«ad frontem impre[fione féjun&am cum autographo con-

um

pruere, quantuimn quidem ipfe memimi[[e poterat ; addens

nec diem, nec horam qua id faceret. defignabar ; Pro-

a

motor ipfe Van Efpenium adire juffus, amice cum eo

tamen fe, qui crederet eam zulla cez[ura feu demonftva-

fuperhac re collaturus. Statuta Juri dies Februarii [ 3.

àn)

£ioge dignam efle, quemadmodum poffet apud 9udicen,

firmatumque, ut Van Efpenii cubiculum Tribunalis

E

Ji ves poffulavet , offendere , fecum animoreputare Pra-

loco eflet,

Rector, Promotor & Fifcalis matutina ho-

rmOI

fationem lacerato. Exemplari preepofitam ( a)

a Regii

ra 8. eo fe contulerunt, Fuere quaftiones & re(pon-

Y

Confilii Con(titutione /pedari potuif[c.

fiones admodum breves & unice verbo tenus. . Nihil

lum

. Univerfitatis Promotor, cum ad eum hxec Declaratio

non actum valde ex urbanitatis officiis ; eadem fuit co-

Idf

remiffa fuiffet, de re monuit Bruxellenfe Regimen, a

IQ

rum ratio quze deinceps acta. Scripta utrinque finem

quo ulteriora t1audata acciperet , proutin Archiduciffae

habuere perquam celeriter, & quantumvis ità Promo-

u

Epiftola diei 9. Januarii precedentis enuntiabatur, Idem

uod

tor effet animo comparatus, ut ne a documentis quae

Promotor, itemque Advocatus Fi'calis per Lit-

Bruxellis ecceperat , vel tantillum recederet, fecoactum

Ifi«

teras Bruxellas acciti, ad mandata in aurem (üfcipien-

fenfit ad ipfius caufàe examen concludere, non ad (im-

l

da, agendumque ex condicto de rationibus conciliandi

plex penarum decvetum, quemadinodum mandatuin fue-

f

Vindobonenfis Curiz juffa cum eorum votis, qui Van

vat, ln hac proinde agendi ratione qua profecto non

Of

E(penium oppreffum volebant.

Extitere hinc w/terzo-

iniri non porerat, difficile fa&tu erar, ut Van Efpenius

JIng,

va 1naudata Broxellenfis Curiee , 8. (equentis Februarii

reus, ejufque Epif?olaris Refpon[io reprehentione digna

Y1Q

die expedita; in quibus animus Comitis de Baillet, feu

comperiretur. Eiergo a Promotore nihil aliud expro-

m

O

tius Adver(ariorum Efpenii haud agre perfpicitur,

E

brari potuit, quam oppofitio quz inter locutiones con-

Vun

nuntiabant moandata hec procedendum fore in Efpe:

clufionis ejus Refponfi (uper validitate Electionis & le-

nium , nulla ratione habita ejus allegatzomis erronem,

l]i

gitimirate Confecrationis Archiepifcopi Ultrajeétenfis

ortg

perinde ac [i lacerationis Zuffio Praefationem Refponfionis

ex una parte, & difpo(itiones Brevis Benedicti XIIf.

Epiftolaris propofitam babeve potuiffet , ia tamen , ut age-

Do-

diei 1. Februarii ann. 1725. ex alia occurrebat ; oppo-

Dro-

retur qizicead ejus omus fuper dis, qu&, quoadarrogatam

fitio, inquit ille, quam Regii Confilii Conítituiio fatis

Electionem £8 Conecratzonem Cornelii Steenboven in -

l

gravem judicaverat, ut propterea Epiítolarem de qua

N

chiepifcopum. Ultrajectenfam , in dicte Refponfionis Epi-

flolaris Corpore contineutar.

quaftio , Refponfionem damnaret, Hoc uno argu-

itl)

iIn hoc ipfo pofteriore

mento ícilicet Prom

"

brig

Articulo aon alia ;poteftas Univerfitatis Rectori relin-

tu 0

o:tqris 33. gravamina continen-

3

quebatur, quam ut ad Benedicti XIII. Breve diei 2r,

N

. Ut hoc arrogatum deli&ti corpus de(truerer

3 fät--iS

n

Februarii ann. 1725. & ad Regii Confilii San&tionem

Efpenio fuit in fuis provifionalibus refponfionibus, in-

u

diei 12. Septembris fcquentis fe conformaret, fer De-

fiftere füper. Placiti, quoad memoratum Breve, legi-

eretum pamavut cenfurarumque , quas ponebatur Efpe-

N

timzque promulgationis def:éta ob quem Promotori

ij

nium promeruiffe , propterea folum quia Brevi dequo

non licebat illud in probationem afferre, multoque mi-

quaílio , Placito licet haud firmato, nec in-Re

(

gione

nus tanquam criminalis actionis fundamentum ponere,

promulpato reclamaviffet,

Ad criminationes e Regii Confilii Sanctione perias re(-

. His Litteris addita ad Promotorem & Advocatum

pondit Efpenius efTe contra jus omne in eum uti Decrz-

Fifcalem Univerfitatis arcaza ju[/24, quorum is vifuper

to quod , quin ipfe audiretur, editum fuerat; neminem

actis fingulisineundis Bruxellenfem Curiam confuleret;

praterea Promotore melius fcire debere, in negotio

redigebatur ipfe nimirum ad qualitatem puri putique

proceffüs contra Univerfitatis Membrum, rectoris Tri-

executoris BrevisPapa, Conftitutionis Confilii, man-

1tloy

bunal Regio Concilio minime fübalrernum e(fe, velin

Lit

datorumque arbitrariorum Comiris de Baillet , quito-

ftitutum, utejus Conflitutiones executioni mandandas

tum ne

otium e placitis confiliifque capitalium hoftium

Van E

j

curaret. Eum iraque interpellavit, ut ediceret, quo

ipm

penii moderabatur.

Dicitur hac occafione in

jure contenderet eam Conftitutionem in medium affr-

[ga$

Epiftola füb idem tempus Vindobonafcripta defleri bo-

oris

re, & quid auctoritatis eidem tribueret ; quod eum re-

num Senem; (Van Efpenium) 4uiaquos babebit 3udi-

degit ad incitas, unde fe expedire non facile poterat qui

pe

ces, nempe Sefuitas ,. Intermuntium, &9c.. babebit boffes.

t

volebat hoftibus Efpenii parcere, quin fui Corporis ra-

Bono fato contigerat Rectorem qui tum quidem fun-

þris

gebatur officio, non amplius effe Dejvauxium aliquem,

tiones aperte proderet.

hus

aut eorum quempiam qui, ut ipfe, poffent parati effe

ijt*

ea occafione juítitiam & innocentiam , aeque atque Uni-

Jte&or fe rgrujfmdu

mcturat. — .4d onreä'orem zïevclutuäz

uegotii judicium.

on

verfitatis honorem & jura devovere. D. Buggenbout

jm

Juris Do&or cujus Reétoratus ad finem vergebat, fatis

' V. Interea Univerfitatis Re&or qui nec fatis erat ad

L

beneanimatus crat, tametfi meticulofus, videbaturque

malum factus, ut inríocentem damnaret, nec faris ani-

n

jta comparatus, ut ftarera legibus, fifatisfirmum pre-

mo promptus, ut eum defeoderet, nullum non movit

11

fidium nactus effet, quotranquillaretur, & intuto po-

(*

neretur ab incommodis qua fibi timere poterat. Hac

lapidem, ut ab eo negotio f& liberaret, quin füorum

hoftium furori Van Eípenium exponeret, EjusRecto-

mente füper ratione fibi ineunda ftri&tum Facultatis Ju-

ratus tempus properabat ad fiaem; fi minus ei continua-

[

ris Collegium confuluit, cujus refponfo fe tutum fpe-

tum ofhciumeffet, Medicinz Facultatis erat eidem Suc-

lo

rabat fore, At ita terror omnium animos occupaverat,

ceflorem dare, At D. Zega in quem unum ex ea Fa-

T

ut Doctorum nullus, quamvis ii quidem Efpenium plu-

cultate electio cadere poterat, non ita comparatus ani-

rimi facerent, initeque in eum injuftite cumulari(lime

mo videbatur, ut Rectoratum acce

3520

convi&ti effent, hifcere auderet, Rectori fedem tenenti

praret.

Utriufque

p

dqefe&u npnnifi Re

&or adveríz Van Eípenii Parti man-

T.

fururus auétor, ut ejus defenfionem fu(ciperet.

(H Vide Libell

f

(«) Vide IV. Partem Supplementi n, 6,

8. Litt. E,

tfnz vaamigm ip Supplementi Parte V, be

Fita Fan Ejpen.

VZQ

cipatus

!

—Ó—

. VyrA D. VawN EsrtEN.

156

cipatus expectari poterat; quod in caufa fuit, ut D. D.

Prote&or fignificavit fibi non amplius integrum effe

Pa C?

Buggenbout & Rega mutuo pacifcerentur, Se primus

D. de S$vvert excludere, quia ipfe acceptaverat, quia

acceptarurum confenfit, fi Re&tor confirinaretur, fed

jam in litis Actis nominatus erat, & quiaad feffionem

qeeM —— 7093

ea conditione, ut'Efpeniani negotii judicium fibi Rega,

perendie 30. ejufdem menfis die ftàtutam appellatus

Prorectoris titulo,

f

umeret,

Hac inita conventione,

fuerat, Se pariter excufavit fuper Aff:fforum auctione,

Cotus diei 28. Februarii D, Baggenbout confirmavit in

fuperque feptenario poriffimum numero , utpote nimio,

Re&toratu; quodisacceptavit. Id unum ergo reliquum

inufitato, immodicifque Partium impenfis obnoxio. Ni-

fuit, ut pondus cui fe imparem dicebat Rector, in D.

hilominus ut is violeztias fibi timendas|vitaret, poft

Rega rejiceretur.

Ratio que hanc exonerationem pet-

ejufdem diei meridiem apud Comitem de Baillet ftatu-

fecit, haud fortaffe condi&ta fuit; at admodum appo:-

rum fuit, ut ad Promotoris requifitionem, D. Rega

fite ipfa fe obtulit, ita fcilicer: biduo anre fui Rectora-

novos Affe(Tores duos ex propofitis duodecim nomi-

-—— —— Wa

tus finem, Buggenhout fibi in animum induxerar. de

naret; quod pofítridie, die 28. per electionem D. D.

Van Efpenii negotio cujus ipfe Judexerat, apud eorum

Defcartes & F'andevr Forfl executioni mandatum fuit.

quinque aut fex qui erga hunc Doctorem bene animati

Van Efpenius qui novos hos Affe(fores duos recu-

erant, in eum modumloqui, ut audientibus perfuade-

fare potuiffet, ftatuit tamen eos acceptare. Id egit pa-

—

ret illud a Bruxellenfi Curia dicifum fuiffe, fibique jam

cificus Doctor ea fpe fore, «t faltem pof?id ebfequii cur-

non aliam perfonam quam executoris mandatorum Re-

fus juflitie nom amplius iutermitteretur. — At eum fua

giminis agendam fore. De D. Buggenbout (ermonibus,

fefellit fpes. Reapfe 30. ejufdem menfis Junii die ad

poft ejus in Rectoratu confirmationem, certior factus

fetfionem primam ftatuta, quoque ipfo momento tem-

Efpenius hanc occafionem fumpfit eum fibi Judicem re-

poris Affefforum primi tres qui nempe folum ad invi-

cufandi. De fermonibus fibi imputatis faffus eft Rector,

tationem convenerant, inibi erant, ut cum Prorecto-

& in fuam recu(ationem confenfit, edicens tamen, fe

ris Tribunali, legendi proceffus ergo, coetum agerent,

cum locutus erat, perfuafum habuiffe fore, ut fibi D.

allatum eft novum ad Prorectorem Archiduciffa man-

datum in ha« verba:

Rega füccederet, ac fiquidem eorum fermonum tum

meriniffet, cum ei propofitum fuit, ut Rector confir-

AV WE RRE n ddpoue m B. IX , RP

Promotor

maretur, id nunquam acceptaturum fuifTe.

- QHARE & DILECTE.

qui Comiti de Baillet füüm omnem operam devoverat,

j

non ita facile in eamdem recufationem affenfus eft; fi-

» Quiacoenovimus te tibi AffefTores ad judicaturam

bique tempus ad deliberandum petiit, ut interim nem-

L

caufz per Promotorem Univerfiratis Lovanii contra

i

»

pe totius negotii moderatores Druxellis confuleret. Ini-

Doctorem Van Efpen intentatae, in confecutionem

quis ibidem auribus excepta eft haec nova rerum ratio,

9?*

mandatorum S. M. I. & C. noítri Auguftitfimi Fratris

2?

& Domini, nomina(Te Advocatos Defcarter, an-

puia fpes affulgere non poterat fore, ut D. Zega, re-

é&tus, firmus & integer vir eo traheretur, quo D. Zug-

2?

der Fovft, Cools, Tourneville & de Sovert, dictum-

9)

genbout trahi poffe vifum erat. — Plaufibile ramen nihil

que Zazder Forf? fefe excufaturum ; & quia ob fu-

Occurrit quo recufatio rejiceretur, omninoque faris ha.

»9

periores rationes nobis notas ea noftra mens eft, ut

?»

dictus Advocatus de Svvert dicta litis decifioni non

bendum fuit acriter conqueri de Rectoris confilio3 cum

Ícilicet, /j fermones babuerat ( qui ejus recufationi lo-

??

interfit; per has

roinde Litteras tibi mandamus, ut

?5

ftauim, inlocum

d

cum prebuerant), quig auimurm adverteret, [ane impru-

&orum Zauder Forf? &de Svvert,

dentem; ac

L

ad aliorum Affefforum duorum nominationem pro:-

debere.

fi dedito ffudio fecerat , .—va/de fufpe&tum effe

3)

cedas, quos fümes ex (ícilicet ;z) appofito Indice

Ergo per A&um folemnem Tribunalis Univerfitatis

25

() ex veteribus infignibufque Advocatis conflato,

;

acceprata recufatione, D, Rega Proteétor id fibi fum-

qui tibi hacin re debebir regula loco effe. Propterea,

pfit, ut acta in Van Efpenium inchoata profequeretur,

??

Chare & dilecte, tibi fancta Dei cuftodia preefto fit,

Bruxellis die 29. Junii ann, 1727, &c.

Poít quadrimeftre fpatium judicatum eít caufam /atis

anfirué£tam efTe, nec aliud quidquam Rectori apendum

Haud conflat, quid caufz fuerit, cur D. Vander

Vorít excluderetnr, cum effet e duobus unus qui juffü

fuüpererat, quam ut fibi AffefTores adderet ad pronun-

tiandam Sententiam , quod per flatuta praícribitur,

confenfüque Comitis de Baillet nominati fuerant, Flaud

plus caufze füberat, cur D. de Svver? arceretur; qui

cum Reétor non eft profeffione Jurifconfultus ; id quod

is per Decretum mercurii die 25. Junii editum egit; no-

tamen cum Proreétor ei ftatim Bruxellenfia juífa fipni-

minatis fibi Affefforibus DD, Cools, 7^oturzeville, &de

ficaffet, obteflatus, ut ceconomize caufa a lectione litis

Svvert Advocatis in Supremo Drabantie Confilio; qui

abeffe vellet, quoad Curiz melius expofita res effet,

a(Tenfus ett.

tres ab utraque Parte acceptati fuere, ac tum quidem

non amplius a Judicio excludi poterant,

Jurifcon(ultus hic qui a litis Judicio in hunc modum

amovebarur, e Regionis clarioribus Advocatis erat.

Affeffores nominati ex dele&u Comitis de Baillet.

Eum privatum Confilium iterum atque iterum coníu-

luerat, propofueratque nuperrime &altera quidem vi-

VI. Quia porro perfpecta eorum intepritas nullum

ce, ut in Supremum Brabantie Conülium adícribere:

tur (c).

aditum prebebat machinationibus hoítium Efpenii,

huncautem , quoque demum impendio, damnari opor-

Prore&tori deinde cum reliquis

;AHe(I'oribus duobus,

Fifcali & Promotore convenit de profecutione lectio-

tebat, unum ad auctoritatis vim perfugium reliquum

fuit,

Prore&ctor ad Bruxellenfem Curiam veneris die

nis actorum litis, ne iter quod alii Affeffores duo Lo:

vanium ad hoc unum negotium confecerant , inutile

27. accitus, cum Comüiti de Baillet Privati Confilii Ca-

iti Prefidenti fefe ftitiffer; vehementer increpitus eft

proríus effet; quod executioni mandatum fuit, — Id ba-

bitum pro certo fuit Affeffores abfentes aut excluíos

Archiduciffe nomine, qui D. de Svvert fibi unum ex

Affefforibus elegiffet, quin ei detegerentur exprobra-

ofle deinceps eamdem lectionem privatim repetere,

tionum caufe, monituíque fuit fe non alia ratione S.

Monitus Efpenius Actorum lectionem peragi fine

A. S. facere poffe fatis, quam autis fibi Affefforibus ad

Advocato de Sovert quem tamen Bruxellenfia juíTa a

litis decifioue tantum removerant, de hac jJudiciarii or-

feptem ufque, felectifque novis quatuor e duodecim

quorum catalogus eidemexhibitus. (4)

dinis perturbatione conqueftus eft, Ejus requifitio fta-

(2) Advocati fex, qui hunc Indicem conficiebant , erant D.D,

(4) Sunt hze Advocatorum XII. nomina: D. D. Simon Van

Simon, Lion, Fifcalis Audientie Militaris, PFierlags Advosatus

de Fooz, Pererbrouck.

Gelder , Van. Hamme , Lion , Pezerbrouck , Vander Vorft, de

Wiit, Goevaerzs, Caffeloz, de Fierlant , Fifcalis Audientie Mi-

(c) Vide Van Efpenii ad D. Winants Epiftelam diei

annD, 1727.

aT Aqgü,m

l'itaris., de Fierlantejus frater, Defcarzes , De . Foez,

P

tim

JVURITEIDIREFEINIENIREPIHEIA EUTTE UP RIPUPUIIENM

Lisrg Hl Caevv VIl, ARnriC, V.

157

fle

üiq

üum afäverfäe Parti fignificata fuit; & quia hac in refpon-

Cetevum vogo 'T. A. S. ut tie venuat favorabiliter nni-

fione fe Prorectoris Judicio fubdidit, judicatum fuit

i

madvertere Jurifdifionem Tyibunalis bujus Univerfita-

tüg

eam veniam dari, ut zZdvocatus de Svvert craflina le-

tis independentem omnino effe , utpote eve&dam auctorita-

&Honi ittereffet , eique interim tradi privatim legendum

Qf

te Apoítolica & Regia, E9' me per edilum jusjurandum

lt

quod in feffione habita le&tum fuerat.

nonpo[le, quin eidem pvovfus adbeream, Me bumillima

cuin ob[evvantia profiteov.,

Ni

od

Proretoris fuper bis exclufiombus querimonia.

t

INova mamlat& Arcbiduciffe fuvvepta,

Multiplex

VII. Eadem die Prore&or füas fuper Affeflorum duo-

i2 Prore&lorem az!/aibi-ta UIf

"l

rum exclufione querimonias ad Bruoxellenfem Curiam

Il«

per peculiarem Curforem mifit; quae quia in frapmen-

VIII. Adverfarii Van Efpenii non ad Repreefentatio-

D.

torum litis impreffa Collectione non occurrunt, eedem-

nes fed alia adjumeuta confu

e

gerunt; ut querimoniarum

quead huius negotii cumularam notionem exhibendam

Proreétoris effe&um imp

edirent, Eo ipío

üp

vefpere,

apprime faciunt, a nobis, quam late parent, hoc loco

Univerfitatis Promotorem Bruxellas mi

erunt,

Erat

p

afferuntur, ad Archiduciffam fcilicet Gubernatricem

tam multus dies, cum is Lovanio difceffit, ut non nifi

uf

miíIa.

t

fub vefpertinas horas decem pervenire potuerit, Se

flatim contulitad Comitem de Bailler

«

; intempeftivaque

DOMINA,

hora nihil obftanre,

& quamvis Aula jam clau(a effet,

m

inventa eft efficiendi ratio, ut duo nova mandata a Co»

NI

Ut. Sereniffrtmam /ltitudinem Tuam de lite cevtiorom

mite de Daillet contrafignata, & Promorori tradita ex-

h

jJaciam qu& a Promotore cogtva DoGorem Fan . Efpen in-

h

pedirentur, Hicvero duobus hisF ragmentis itam evi-

teutata, apud bujus Üniverfitatis Tribunal indecifa pen-

denter fürreptis munitus eam diligentiam adhibuit, ut

d

det , id timbi bouovit

j

efl , ut "dititudini Tue Sereniffume

Lovanium poftridie fatis tempeftive adveniret, ut ea

figmficem, in vefponfiomm ad. Epiffolem qua ea 1,t beri

fignificanda curaret ante matutinas horas o

Go; quod

bonoratum voluit , fuper /dvocatir Vander Vorft & de

ipfüm erat, ad profecutionem lectionis proc

elfus , ape-

Svvert quos Jdifelfoves im prefenti cau[a mominavi :

riende feffionis cempus,

on effe m mea potefdate, sec per. conf[cientiam licere

Mirtebatur eorum mandarorum primum ad Advoca-

a

voiuave Alfefforem im locum ditfi /|4dvocati de Svvert,

tum deSvvert in hac verba: Sue ltitudo

Serenilfime

[2

quoad vecufatus aut excufatus mon fuevit, fervato ]uris

intevdicit ^dvotato de Svvert,

ob vationges.

uperzo-

m

ordine, quippe qui judiciarie per- Decretum. Affcffor ad

ves fibinotas , u intevveniat le£lioni litis intentat

& a Pro.

lg

Va dicie cau[e mominatus fuit, quim ula Partium

motore Univerfitatis Lovanii in Do&ovan V

Y

an Efpen,

(f*

quidquain babuerit quod im minima ve contra dicevet , ac-

ei maudans eodem tempove,

ut ffatitn poft bujus infinua-

Iud

('eþta vit

que igk deimceps , ut. ejufdem caufee judicatur

tionem, in penam inobe

dientie , Bruxellas fe

couforat.

ft«

anteve[[et.

Factum Bruxellis, die 30. Junii ann. 1727.

üt

. Dilla litem inflitutam fuiffe privative oi Decreti Re-

Mandatum aiterum ad Prorectorem miffüm acerri-

0f

&oris Maguifici bujus Univer fitatis , eodem tempovenan-

mas exprobrationes füper ejus atrogara iry

u

egulari agere-

dautis diéfo Promotori, ut agevet , fervato. Juris ordi-

di ratione continebat; eique eodem tem

pore manda-

17

ne,

quam ia veim con[piraut S. M. l e? C, juffa. — Fin-

bat, ut quamprimum Bruxellas pergerer

, fuorum ibi-

doblo

ro

"& data die 21. Decembris. atim. 1726. per eumdem

dem confilioram rationem redditurus, füb

paena ino-

ICe

Promotorem in proce[fum allata que pratevea sandant

bedientiee , & depofitzomis a Muneyc,

xEO,

adimodum graviter ,

ut bac inve 7u5 fiat e patriis Legibus

Animadverfione dignum eft hec juffa duo expedita

d

Eccl

efieque Canonibus.

fuiffe Archidaciffze nomine, ac fortafle

infci& píà, an-

lit

Jlam vero conflans, Domina , firmumque eft cum per

tequam Prorectoris Significationes vidi

flet, eadem ta-

commuue jus, tum pev Supremorum uoffrorum Frinci-

men confecuta eft executio,

)t

puin quos "duguftus Dominus uoffer gloriofos: Deceffoves

Afleffores tres zeque ac Prorfétor eadern die Bruxel-

if

babuit , affixos Libellos, i n:gotiovecujatiozis Zudicum,

las iter inftituerunt.

At huic ante difceffu

m Eípenius

d

J'udicem at Affcffovem ita inflitutum., ut didus Advo-

fignificatum voluit fe in antece(fu

in recufáre tanquam

catus deSvvert inffitutus fuit, ad dilecau[e judicatu:

fafpectos quofcumque. novos A

(]Ul

nl

vatmy excujari fuper ea nec debere mec poffe , nifi ob legiti-

Curia ex auétoritate nominaret.

fleffores Bruxellenfis

qnam caufain, & fervato. Turis ordine, prout fufius in

(l

Statim ac Prorector Magno Magiftro ,

& Capiti Prae-

f

dicfo Libello prajfcriptum cft, €? pyo Tvibunalium vatio:

fidenti fe fliit, acrioribus objurgationi

bus exceptus

aem babentium ufu. documentifques quamobvetn ut. veo

eft, perinde ac fi folemnis contemptus

in Archidu-

üfft

apud Deum officio fatis faciam, (ejus enim. S'udicium

cifla juffa reus effet, ac' tanquam fibi vindicans in

zpfum exerceo) (a) mübi quidetn ommuitio non licet, Do-

Fat,

fuis ad eamdeim Principem Szezificationibus,

potefta-

f«

jina, a di&la judicatuya di&lum Jddvocatum de Svvert

tem zzdependentetn , füge Re&tora

tis Juri(dictionis ergo.

excludere , nifi ipfe per. legitimum S'udicium , €?. cum

V!l

Excufavit fe Proreftor füper

arrogata inobedientia,

i5

cau[e cognitioue, ab eadem excufareturs prefeveimcum

oftendens Archiduciff.

« juffa, fignificanfque fe iis om-

Pars certior facfa tne boc mane proceffus le&Hionem inchoaffe,

nino obíecutum e(fe, quoad facere potuerat,

quin ob«

ab[que interventu ditli Advocati de Svvert qui tamen £

ftrictum jusjurandum & neceffaria

füi Muneris officia

15

ipfe una cum 24dvocatis Cools & 'Tourneville i2 bant

lu

violare. Quoad independentiz exprobrationem,

pet

Urbem pervenerat,

vequifierit aferteritque nece[fe fove, ut,

A£tum erectionis Univerfitatis, Brabantize Edictis in

Íet.

"

"Aljeffoytm tviutn ba

»ni

til

cin Urbeprajfentium interveztu, pro-

tum probavit fe nihil in füis S

ficationibus atruliffe,

celfus le&izonem ederem: quod i feciffem, proteffabatur &

quod non ibidem firmatum e

d

itl

et5 fübdens, Archidu-

[

nullitate & negata juílitia; quod equidemvecufave ton po-

(o$

ciffee juffa quie contra ftarent

, non nifi taaquatn füb.

tuiy mecuti etiav veputans utvinque Partes in

parfonam

repritia fpectari poffe.

His gravibus exculationibusg

diéli ,A4dvocati de Svvert ad AMffeffores offcium,

(5

Jne

cosfegfiffe,

haud aufcultatum eft.— Longius rejecta fuere Univerfi.

: Quod fi "A4dvocatus Vander Vor(t £

epfe mominatas

tatis jura que proferebat,

11

a nobis Affeffor ad di&i Promotoris vequifitionem ,

& per facinus maxime, fi

fuper

quod aliud,

ab ordine alienum coactus fuir Judex hie

of

bac ve fe excufaverit , quod is baud tnibi balenus

fignifi-

rationem reddere , etiam memor'iter

(

cavit, T. A. S. teffari poffutn ene ne

, &quin fragmen-

miomento quidem

ta haberet ob oculos, totius finpilla

rtim proceffus , orn-

zenporis cuuttaturum pr

o ?ue1 officii vatioue per. alium

niíque rationis quam in eodem inier

"

fsppieee.

atj quod execurio-

gt

ni mandatum fuit coram Exteris d

uobus ( Secrertariis

(a) Mementore , quod non bominis, fed Dei 7udicium exercea.

Cormitis), T'um vero adactuse(t, u

:ji , d quodcumque judicaveritis , in vos vedundabis.

ret.

trelationem figna-

il

Furorem

158

ViTA D. V;&N NES'PEN.

Furorem tamen haud fatis explevit hzc prima vis,

füpplicem oblatum voluit, in quo petebat, àt Advo-

minarum nihil fuit quod non in Prorectorem ad terro-

catus Fifcalis (e confuetudine, de qua deinde conve-

rem intenderetur. Ferebatur jam tanquam certum exi-

nit) faltem a deliberationibus excluderetur quae ad Sen-

flere inandatum omnino exaratum, ut is a muneris ufüu

tentie pronuntiationem füfciperenrur; Proreétoris ta-

ad Septembrem ufque menfem füfpenderetur. Vir no-

lJ

men judicio & perípe&tioni relinquens, ut id ageret,

-

"blis (D. de Herbenrode) tum quidem Caput primuf

quod magis cauíae congruere, magifque juítitie fave-

re intelligeret.

At ea acerbitate ac pertinacia Fiícalis

que Magiftratus Urbis Lovanii, & cui cum Aula com-

mercii plurimum erat,' eum adiit non femel monendi

huic exclufioni refragatus eft, ut Prorector fe coactum

caüfa id eífe confilii, ut vi fa£ta, inaliquam Arcem con-

videret eum ad deliberationes recipere, ex pura puta-

Jiceretur.

Bruxellisjam & Lovanii rumor isincrebue-

que conniventia, & ad novas vitandas turbas quibus

rat; nec ce(fatum eft ab his minis, nift cum certo con-

omnino de lite judicium interverti poffet,

ftirit DD. de Sovert & Fanuder Forfl a tüis Affefforum

'Sua erant Fifcali rationum momenta, cur o

bfirmato

animo deliberationibus adelfe veller.

qualitátibus deftituros, Rectoremque huic defiftentize

Qui utebantur

affenfurum.

Statuerant ( 2. Juliidie) id facere hi Viri

ejus opera, fummopere verebantur, ne, tametfi nihil

duo violenta conditionis míferatione in qua Proreétor

non aétum per vimeífer, ut parum parati Van Efpenio

eo tempore verfabarur, eique preebendae occafionis ani-

parcere Judices nominarentur, ei tamen favens Senten-

mo, ut fe a difcrimine fine .praevaricatione expediret.

tia foret. . Ut is exitus impedieretur, certum fit Fifca-

Eorum porrojvel ad defi(tentiam Litterae novis follicita-

lem mandatis pluribus munitum fuiffe , quibus ex tem-

h UVUEMEBR L. 1 i. Mu m EE OM s o NB

tionibus locum dedere, ad Prorectorem adigendum, ut

pore, pro commoditate cau[i uteretur.

ld exploratum

eorumloco novos Affeffores (D.de Pzerlazt fratrem Fif-

firmumque eft eum ipfum Affefforibus faffum effe fibi

calis Audientize Militaris & D, Je Fooz) nominaret, Ob.

mandata füppetere quibus Efpenianum Aotivum S'u-

ris invaderet, fi forte nezotium eo demum abiiffer, ut

flitit Rega, quoad potuit; inftitit eiam , ut fibi liceret

?

Lovanium regredi, quo füa eum officia fuique infirmi

ita quidem cavendum effet.

vocabant ; at laterem lavit; juffufque eft poft meridiem

Af«f

. Hac omnis rerum ratio Prorectorem ejufque

diei 4..]ulii ad Regii Confilii Secretariam fe conferre,

fores impulit, ut fatis haberent interlocutoriam Sen-

übi Archiduciffa nomine Mandatum acciperet : hoc

tentiam 31. Julii diepronuntiare; qua jubebatur AMot;-

fcilicet,:

vum J'uris Van Efpenii ejus Parti fignificari, ut ad illud

ftrum hoc ad tbiu(füni éo f'peäatt,- ut tibi man-

» No

per Zrzplicam refponderet, Communi animorum con-

La ha EE . EEE QR OE . O

P)]

demus, quemadmodum per hancEpiftolam tibi man-

fenfü pronuntiata fuit Sententia hzc; qua cum prorfus

——

—

damus, urnulla interjecta mora ad aliorum duorum

abs ufu, faltem quoad Rectoris Tribunal, effe, haud

?)

Advocatorum nominationem procedas.... (4). Ti

vulgo dubiratum e(t Judices rationem hanc extra ordi-

Q 7 assl

bi praterea mandamus, ut ad (latam diem a te prae-

nem pofitam iniiffe, ut fe negotio fübducerent, evita-

i

E»)

Ícribendam convoces dictos AllefIores quinque qui

rentque definitivam Sententiam que favens Efpenio

(ein Urbem Lovanium conferant inchoandi cauía

»

non eff? non poterat. Non defüere tum quidem qui

??

conjunétim & cum inrerventu Fifcalis, ut moris ett,

contenderent, extiti(fe expre(fa juffa, ne definitive pro-

??

" Je&ionem di&ti proceffus fine intermiffione , deciden-

nuntiaretur, fi forte vifi effent parati Judices Efpenium

d

ique non fine animadverfionibus quas caufae gravitas

abfolvere5 quod hoc nos tempore ex gravis cumwlata-

Sg

poftulat.

que hujus rei notitia in(tructi viri teflimonio pronuntia-

H

" HisLitteris Prore&tori tradendis, contendebatur id

re certo poflumus (/). Is noscertos fecit, pridie ejus

agi, ut palam fieret eam Regiminis indulgentiam effe;

diei qua edita eft interlocutoria Sententia, Prorectorem

una' cum Affefforibus jam unanimi confenfione defini-

V

ceterum .ejus inobedientiam , juffionumque Archidu-

ciffae .violationem punitione ad exempluim infigni di-

tivam Sententiam ad Van Efpenii abfolutionem propo-

Q

)

nam fuiffe; libuiffe ramen.ea vice diffimulare, ea fpe

fuiffe. . Hxc poftremia Sententia poftridie juridice pro-

[

ore, utin pofterum prudentius fe gereret, eaque con.

nuntianda erat & expedienda; cumque primum id actu-

f

ditione, ut que nova acceperat juffa adamutfim exe-

ri coiviffent, per allata juffa Bruxellenfis Curiae (fcu

queretur. Seergo D. Aega coattum vidit defignatos

potius Comitis de Za/llet qui dubio procul certior de

a Comite de Za/lle£ novos AffefTores duos nominare;

re propofita factusfuerat) prohibiti fuere definitive fu-

per hoc negotio pronuntiare; quod AflTeffores adegit,

quod.per Decretum die 7. ejufdem meniis -gditq-m exe-

li

ut a Sententig propofitione recederent, in quam con-

cutus eff.&.

fenferant, & fe ad interlocutoriam Sententiam redige-

Il

rent.

d

: Seutentia intevlocutoria.

Ut Affeffores ita fe pererent, quemadmodum Pró-

l

[/

"IX.'"Po&hancvnomïna;ionem, nihil amplius fupere-

rector tunc faffus eft, in cau(a potiffimum fuit fpes fore,

rat, quam ut de habendae ad proceffus lectionem feffio-

ut, cum advería Pars nunquam refpondere poffet ad

hi

nis tempore conveniret. Idanimo verfans Regaad DD.

rationum momenta quz in AMotivum uris contineban-

Affeffores (cripfit; quorum ad eum ;prima refponfio

tür, nunquam proceffus judicaretur, adeoque Van Ef-

t

fipnificabat eos paratos videri die 23. menfis Tulii Sef:

penius nonamplius hac occafione vexaretur, d etiam

di

fibi in animum inducebant credere fore, ut forenfium

fiones aggredi; at in id obítaculo fuit uniusex ipfis pe-

*

H

«

Q

titi

o, ut nempe Sefliones Bruxellis haberentur, non-

actorum peritus quifque interlocutoriam Sententiam

TK

tanquam árgumentum fpectaret, quod evinceret .eos

»

nullarum cauíarum fpecie qua eum Urbe egredi pro-

hibebant. . Fit valde probabile hac ipfa in re novas in-

Van Efpenium nullius deli&ti convictum na&tos effe, ei

h

fidias latuiffe, ut Rectoris Tribunal in Curie & Comi-

caufam fuper pracipuo capite adjudicalfe, conteftatio-

H]

tis.de Zaillet manibus poneretur, mapifque ab iis pen-

ne ad articulosin 4otivo Zuris defignatos redacta, eof-

dentes Judices redderentur, Utut res habeat; edixit

demque mandantes adverfz Parti , utad fingularefpon.

»

Prore&tor gaviffimas fibi caufas fübeffe, ne ita (uum

deret, ei filentiumimpofuiffe. Itareapfe vifüm omni-

H

'Tribunal transferret, Ergo Affe(Tores quinque Lova-

bus quos animo jam infita opiniones non abripiebant,

»

nium fe contulerunt, proceffufque lectionem Julii die

futurumque proinde cenfebatur, ur non amplius effet

»

29. matutina hora octava inchoarunt, .

hac de lite quaeftio, tandemque aliquando venerando

L

feni per Adverfarios licerer quiete mori. Re íàne ipfa

| ,Pogfidie ; die nempe 3o. Van E

(penius Libellum

Qenfes propehgumque eflluxere, quin advería Pars id

^

,ü:(ïn) Verba omiffa hoc loco ïlï-E*emPläï'ï quod exfaribimus ;

(^) D. Joannes JZillemaerts vetus Profeffor Rhetorices in Colle-

)

reapfe hec effe videntur: quos. fumas ex Indice zJdvocarorum fex s

querm ;ibi ,J

gio. Trinitatis Lovanii, Ex Przfidens

: Seininarii Amersf'ordig, die

HU $,

z

er pofiremam Epiftolam noftram die d gunii -propafzfi-

10. Novembris ann, 1702;

»

»

-

opera

L

erx II C.utr"r'VI.' A"R'rm LA

159

Ópetze f5 Tumerär; ut refponfi quidquam exereret.

9

cui recufationi id unum Hmdamenw fuerat.... quod

At mox videbimus eam vafritiem, in omnium legum

»9

Rector in privato colloquio id omnino ipfum dixe-

contemprum affecutam effe, utfe refponfioni fabduce-

rat, quod Accufator afferit in preefentia,

ret, rutiufque ad Van Efpenii opprefRionem perveniret,

* Atprobe conftitit, pergitEfpenius, Accufatorem

» non alia de caufa ad tam abíonam contentionem fe

Litir tertia vedintegratio. Non amplius im. examitie þo-

»

?

redegiffe, quam quia nihil non ita jam ex condicto

v't!lfn) 424 v

eus e[fet Efpenius, fed foluta quibus

»»

per aliquam occultam machinaetionem ftatetum erat,

w

! ,pæm'r punuiendus efet.

9 22, nullitatibus proututiata

X. Occurrit hocloco tertia ejuídern litis redim&gra-

du Fan £jþmium CH

Senteutia.

to, vel, ur apriusloquar , nova conjuratio in qua ma-

chinatie, techna, vis ad iniquitatem confummandam

XI. Et fane vix Van Efpen-i:u?s fuam Quadreplicam,

confpirarunt. Eorum, qua contigerant, experientia

hoc eft, Refponfionemad 7rzplxcag: Promotoris figni-

E)'

convicti Adverfarii Van Efpenii fe obtinere non poffe,

ficandam curaverat, cum fefollicitum Rector exhibuit,

tt eum opprimerent, dum quoad eum.fervarentur

ut definitivam Sententiam Februarii die . ann. 172g.

€quitratis priacipia & juridicz actionis regulae , ítatue-

clam pronuntiarer, preter omnium expectationem, an-

b

runt Rectorem in fede

onere qui mancipatüs iis effet

tequam de fragmentorum ad litem fpeé&tantium reperto-

paratufque nallam non

j

egem eorumdem placitis devo:

rio conveniret, quin palam fieretle&ioni caufam fübetTe,

!

Vere,

Ac ne novus hic Judex recufari poffet, obfcu-

ac dum Van Eípenius ad contexendum (üum alterum

rum hominem delegerunt, qui nondum in conteftatio:

dMetivum Zuris fe comparabat, Nec Procurator ipfe

[

"um argumento ullam publice partem fümpferar, qui-

hujus illuftris Oppreffi, utfe fifteret, accitus fait nifii

fo

que proinde nullam recufationi anfam prabere poterat.

Judiciidie, poft marutinas horas decem, videlicet,

.,0.

À

j*

Id naéti funt in perfona D. Zar Ai] Membri Faculra.

ra dimidio feu tribus hore quadrantibus folum ante

tis Artium. — Novus tamen Reétor hic nonnifi füb pri-

Sententiae pronuntiationem,

Tam bene vafritiescave-

mos Januarii dies ann, 1728. perficere flatuit ; — ut

rat, ut veluti certum effetfore, ut Apparitor Procura-

8cta repeterentur, — Scriptum quod omnium primum

torem domi non inveniret, quem fcilicet, ea hora ipfa,

per Proimotorern proferrilibuit, nomen ZYipZce pre-.

fua munia alio vocabant; neque vero potuit ipfe dere

ferebat.

Contendebat Promotor illud edere ex zzter-

certior fieri, quia cum fchedula, qua vocabatur in jus

locutoria Sententia diei 3 1. Tulii praecedentis at id ita prae-

exarata effet latino fermone, quem nec Apparitor, nec

ftabat, ut eamn cra(füm apertumque in modum elude-

Procuratoris Soror cui tradita fuit, ignorabant, om-

ret. Sane per eam Sentenriam jubebarur, ut vidimus,

nino ejus argumentum ignorabatur; nec de ea Procu-

ä

reípondere AMotiívo S'uris E(penii, nempe rem ipfam

ratori nifi domum regreífo

pervadere, omnefque probationes evertere qua ibi-

nuntiata effet, innotuit,

ia jam Sententia pro-

!

«

dem in favorem innocentiz Doétoris hujus, ejufaue

Eadem Senrentia laborabat abufu alio, quz nempe

Refpouftonis Epiflolavis afevebantur. — At haec ftatio te-

ab ignotis Judicibus pronuntiata effet, Recoris erat

[

neri non poterat, Non amplius omnino licebat in eo

Afleflores tumere, & Partibus notos facere; eofque.

Ü

Scripto peculiarém affertionem aliquam defignari qua

fibi ipfos addere qui fub preecedenri Rectoratu nominarti

ei crimini verti poffer, — Quicunque conatus per fex

fuerant, & interlocutoriam Sententiam pronuntiaverant,

$

prope meníes quorum fpatio po(trema actio perdura-

quod ab eo requifierat Van E(penius ; ac novustamen

verat, in idadhibiti fuerant, nihil aliud effecerant,

Rector nedum Affeffores veteres appellavit ,. celavit

*

n

quam juílitiam caufze Van Efpeuii ejufque Confultatio-

etdam eorum nominae quorum opintone confenfuque,

nis itraexpofüerant, ut eam velab ejus Adverfariis ele-

ait in Sententia f& hanc pronuntia(fe; vehemens hercle

le

Ü

&t [udices non fateri non poflent, lnitum ergo con-

prejudicium, jactatos eos Affeffores, fi minus com-

filium eft, ut alia oppugnatio in ufu

oneretur, pro

mentitii fuere, faltem fuí

ft

certo (cilicet circa examen haberetur

É

fj

enium reum

fuifTe.

pectos & recufationi obnoxios

t

e(fe, nec in quaftionem verteretur nifi peenze. genus

1«

In hac tam fürtimtamque praeter regulas ptonuntia-

quo demum puniendus effet. Id nimirum Promoror

ia Sentenria agebatur nibilominus fummo jure. Dame

t

in fua Triplica diferte enuntiavit. . Non aliud, inquit

nabatur in ea Van Efpenius , £ iztra bebdomadas trey,

n. 2j. hac in caufa quam pcena in Accufatum infligen-

ip ulteriorum ad ejur onus proviftonuu peuam ,. Epiffo-

;

da perpendi

oteft: Certum efd, quod .... son aliud

i

lavem Re[ponfiouem vevocaret retvatlaretque; eodemque

bac in cauja

J

uivere po(ht, quau qua pena D, Rens

tempore declarabatur fufpenfus i2 provifiomis tmodum ab

citatus fit. punaiendus.

Ejufmodi opinatio cumulariifi-

z

omtibus. funéHonibus. ecclefiafficis &?. academicis, quin

m probarioni erat venerandum Accufatum convinci

hanc Cenfuram canonicaulla monitio praeceffiffer; quae

d

non pofI: , omninoque per omne flagitium in ejus ex-

quidem conditio tam eft ex Canonibus neceflaria, ut

tremam perniciem conjuratum effe. ld luculenter often-

una fi defit, fatis inva

i

lidas & abfolute nulles Ceníuras

dit Efpenius in füa Quadrtplica, & in Libello fupplici

reddart,

quem paulo poft ad S. M. l. füper fua ipfius oppreffio-

Has omnes infamantes poenas in adeo *Tpe&anäum'

nemifr. ** [ta quidem Pars adverfafatebatur (inquit)

Doctorem, cujufmodi eret Vau Efpenius, pronuntia-

g

» fe non pofle probare crimen de quo me accufaverat;

vit novus Rector , faffus ipfeinSenrentiz enntiatione,

5

23*

adeoque poftlitis annum perípicue ab intentataaccu-

fe eam pronuntiare, quin deli£ti & accufationum vim

A

fationerecedere; & cum fatis interlocutorice Senten-

ipfam & rationem perfpectam haberet, una tantum

)

.tie nonfaceret, per definitivam Sententiam darmnari

confeffione nixus quam Efpenius ediderar, fe Re/pon-

h

L

debere; ceterum nihil magis inauditum , magifque

fionis Epiflolavis Au&toremeffe, teftatufque fenon aliam

3*

Fifcali Univerfitatis indignum effe quam afferere Re-

perfonam agere quam puri putique executoris Mandati

J

3?

&tori quem nemo non profitebatur, quemque ipfa

Confilii Regii diei 12, Septembrisann. 1725. ** Nosde-

,

t

LE

.S. M. l. & C. juffa declaraverant. Accu(ati competen-

claramus , ibidem dicitur, Accufatumrite convictum

zi

?»

tem S'udicein, haud jus fore, ut de. accufarione ju-

,

35

Auctorem Aefponforis epiftolaris . ..« declaratee (can-

o

dicaret, fed folum, ut peenas ob arrogatum crimen

dalofe, perniciofzeque confecutionis, & ut talis dam-

fa

infligeret, de. quo nullam ipíe cognitionem fumere

»..Date ad lacerationem per Mandettm ,,, .. diei a, Sep-

il

» pofler.

ld porro nihil aliud quam novüm e

gium

»

tembrisann. 1725. . Quamobrem Nos declaramus

9^

effe; quandequidem ante annum Partes conteltatae

»

Acculatum condemnatum , & eum condemnamus.

Je

3^

fuerant utrínque füper accufationis re ipfa, & Accu-

perhas pr&fentes, &c. — Nimirum Rector, utfüis

j

»

fator in prrecedentis Rectoris recufationem a Docto-

penium potentibus hoftibus devoveret, fuammet 9'u-

*

vi[diGlionem devovit ipfe , trivitque pedibus omme jus one«

te VagEfpenio propofitam juridicg ipfe coz;fcnfcmr,

ucttique

166

VrTA D. VaN EsPEN.

zemnqueordinem judiciarium, in divinarum bumanavum-

titulo impreffa fuit. . At monqe;re debemus in ea non

que degum , $

g peculiariter expreffarum Priuc

occurrere nifi fragmenta ad aiteram actertiam actionum

zum contemptum. (a)

ipit juffo-

f

redintegrationem fpeclantia, iis prorfus expunélis, qui-

Abíona hec & monftro(a Sententia in qua ad calcu-

bus ea continentur, qua primum poftremis quatuor

fr

los vocata dete£tee funt nullitates numero 22. promul-

p

ann. 1725. menfibus getta, fuper füfpectorum qui ea

gata füit & executioni mandata non fime eadem preeci-

intenderant , Judicum per Efpenium recuf(ationibus,

t

li

pitatione eademque irregularitate, qua pronuntiata fue-

fuperque indigne actisin ejus Secretarium Verhulftium

rat. Affixa fuit hora poft Tudicium, contra regulas&

penitus. verfabantur ; omiíTo etiam fecundo Motivo

li

ü

confüetudines patrias, qua ne affigi quidem ullo modo

juris quod Efpenius Univerfitatis Rectori exhibere pa-

bujus gener'sSententiasfinunt, cumii contra quos pro-

rarus erat, cumisid fibi fumpfit, ut furtimSententiam

4j

lk

feruntur, inibifünt, iifque proinde ip(is fipnificari pof-

diei 7. Februarii ann. 1728. pronuntiaret. (5) Mori-

funt,

Hac.tamen Affixio.facta fuit in duobus maxime

vum hoc alterum Latine & Gallice exaratum eft; in

[

infignibus Urbis locis, figillo ipfo Univerfitatis appo-

eoque extat quorumdam Articulorum peculiaris di(cuf-

Hl

fito, quamvis haud id in fua Rector Sententia mandaf-

fio, qui in ceteris Collectionis fragmentis nonlpertractan-

fi

fet, & hezc ipfa Van Efpenio noa nifi polt hanc ille-

tur, Paragraphus tertius, ut aliquod exemplum affe-

t

galem promulgationem horis amplius quatuor fignifi-

ram, graves animadverfiones conrinet fuper natura vi-

p

cata fuit.

tii[que Sanctionis Regii Confilii, Septembris die 12.

pC

ann. 1725. edita per quam Promotor Efpenium defi-

D

"db bac Sententia appellatio. — uflitia denegatio. — Coa-

nitive damnatum ponebat, fibique proinde nihil aliud

p(

flus. Fan Efpenius fe in fugam dave.

reliqui effe,. quam ut paenarum genus, quas meruerat,

in eum decerneret.

Ut ea Sanétio immunis füifTet ab

n

XIf. Quamvis univería hac agendi ratio moneret

omni virtio, probat Ef(penius eam nunquam tanquam

y

'Efpenium nullam ipfi expectandam juílitiam efle, nul-

ejus Perfona: damnationem obtrudi poífe, non ob ea

K

lam fibi tamen negligendam cenfüit e juris viis, quee

folum, qua peculiare fa&tum circum(tant , fed ob com-

[ai

eidem patebant.

Appellavit ergo a Sententia diei . Fe-

muneseriam regulas, qua agendi rationem quoad opi-

ti

bruarii ad Tribunal Judicum quinque Univerfitatis, ad

niones a Jurifconfultis exhitas fervandam praícribunr.

fü

cognofcendum de hujufmodi Appellationibus inftitu.

* Jurifconfultus quifque, inquit, id'juris & poffeffionis

p

tim, Judicii abufus & nullitates probavit, obtinuitque

» Obtinet, ut faper juris quaítionibus fibi propofiris

hi

a Judicibus quinque Senteztiam interlocutoriam ( dieiat.

»

dicat, quod fentit, perinde ac Judices, fuam utopi-

9

Februarii) qua non modo devo/utivam , fed etiam fuf-

??

nionem in caufisad fuum T ribunal delatis enuntient..,.

ot

penficam, prater quam quoad Cezfuram , ejus Appella-

9

eum ergo, quiex animi fententia refponderit, nec

«tl

tionem declaravit.

Hanc poftremam claufulam Judici-

L 4

vituperariproptereanec puniri poff25 prafertim cum

bus quinque extorfit timor, ne ipfi fibi negotium fa-

h4

ejus refponfio communem tantum quzftionem affi-

In-

p

cefferent, fi favorabilius agerent cmm Efpenio,

,

cit; fieri quidem pofIe , utis in fuo Confilio fallatur;

dubitatum enim ceteroquin erat Appellationem non mi-

3

)

jtepi, ut ejus error ira Regimen laedat, ut hujus ia

ip

nus quoad paenas relíquas pollere fufpenfionis vi, fpe-

» fe cenfüram & profcriptionem pertrahat; at confilii

IK

damnatione non debere Auctorem involvi,.., quia

&ata earum notoria nullitate, & ab(urditate paena pro-

h

'Viforie in definitiva Sententia pronuntiatae.

3*

fcilicet confilium , effet licet juri contrarium, non

9?*

j

Non obfuit Sententia haec, quin Rector contenderet

efficit Auctorem criminis reum, aeque atque erronea

(

Decreto quod Februarii die 7. ediderat, fuam omnem

»

Judicis opinio, quoad ullius doli convictus non fue-

?9

rit.

executionem effe debere, /ub ulterioris provifionis pe-

za. klec ulterior provifio demum ad carcerem, ad

» In hac,. pergit, factifpecie, comperitur confilium

de

corporales punitiones alia(que ejufmodi paenas abibat,

?5

revera interdum notatum, acfzepius eriam Senrentize,

für

qua graviter & ex animo parabantur. Annis 82. gra-

»

quas quotidie nullas erronea(que declarari, & non-

D

vis fenex , infirmus& admodum molli corporis habitu,

39

nunquam a5rogari ac tranfverío calamo deleri cerni-

qui erat Efpenins, dubio procul haruminhumanitatum

99

mus ; at non proindetamen quicquam ad Judicis onus

2j

G

minima füccubuiffet, Ergo fe ad hanc fatalem optio-

»

pronuntiatur, qui ejufmodi Sentenriam protulir; at-

lr

nem redactum videns, ut vel abufuum plenam Senten-

??

que id funmaa quidem vatioges neque enim. damnari

Dd

tiamn legitimam profitevetur , &2 palinodiam. canevet con-*

»

is poteft nifi ob deliZurmz, & deliéctum in actione cri-

zra fue ipfius confciestie vim , contraque jura Ecclefiee,

»2

minali non poreft intelligifine dolo, &c. (c) Quam-

ün

Priucipum, Patvig €?c. vel hoftium furori traderetur,

?9

obrem quacunque Sententie fuerit enormitas, ea

i

»

fo

quin ullam opem fperare poffer a Tuftitiae Tribunalibus,

fane norabitur & punietur; at Judex qui eam protulit,

'ad que Adveríariorum gratia & auctoritas omnem ei

9)

cum id facere per errorem potuerir, Cenfüre non

PP

fübeft, aut punitioni Senrentie ; nifi in ea exprefTe

p

additum intercludebat, ftatuit Efpenius omnia deferere,

i

& receptui canens ita fibi confulere , ut in fui officii

?)

involvatur ; quod non nifi ob dolum fit: Erraztir

Qu

fide perftaret , quin Adveríariorum infidiis fübelTet,

pena eff doceri ; condemnatio pena eff malignantis. ,

Magno tamen ei ftetit hecratio confilii; Familia amici,

Eadem eft confilii ratio: /Vam ficut..Sententic vel opi-

teí

e«

patria, quibus peramanter addictus & intimo devinctus

nionis in S'udicio , ita co

nfilii uon frf:udzglgn;i nulla ef ob-

'erat, ita eum detinebant , ut hazc arctiffima quafi vin-

litatio.

llr

(0

cula abrümpere, quin magnam inferret ipfe fibi vim,

Haud hoc loco cetera omnialitis peculiaria fragmen-

omniuo non poffet. — At ei nihil acerbius fuit quam eo

ta profequimur, quorum aliqua nonnifi ad oftenden-

hi

fe rerum deductum effe, utafuorum Auflriacze Domus

dum utilia funr, qua fuerit Adver(ariorum Efpenii praee

Principum regimine recederet, quos in omni vira (tu-

ter modum injuftitia & mala fides; at non ita dictum

V

diofus & obfervantiffimus adamaverat, quorumqueju-

volumus de ejus Moftivo jurit ; in quo nempe comperta

po

ra infig

e(t ram gravium principiorum feries, ipfiufque intime

Ti

ni preter exemplum [olljcitudine. & alacritate

neo

defenderetf

e

Otii tamn accurara notio, ut ne. po

fü;nus - :'qgin 'eiu;

faltem epitomen exhibeamus. |

Aorum Iz"tz': univ?r.(im "HOlio,

(^) Quia Motivum hoc alterum füftus eft; ejufque vis Qdeü m

Scriptis Ef

XIII. Liber alter Collectionis infcripta , Caufa Efpe-

peniane Caujz titulo impremï,'l-mud vifum» eít. novo

ä

Hanc

Supplemento illud inferere,

»1:aua, Litis, de qua hactenus, A&ta complectitur.

(c) .Doluseff, CUM SC

IENS FALLO, verbis auz fadlis. Do-

lus non gre[umitur ,. & ne laziffima

L:

e

&

jhos* Collc&iqgem -damus, cujufmpdi ann, 1728. eodem

quidem «ulpa equiparazur do(g

in eriminalibus,

; (a) MOþumf fuper q';fpof, |

: Ep:tome

.:

r

161

LisER I1I. Caeum VI. Anrtc, VI.

o

Epitotie Motivi juris. Efpenii,

praterea Tribunal illud non effe Tribunal 2uffitie, &

m

quoad Univerfitatis Membrum, certz/fime zutcompetens

ti.

XIV. Do&or hicin eo demonftrat r. fieri omnind

effe; (/) quod fi reseo demum redigeretur, utípecta-

Of

non poffe, ut ejus adverfa Pars ullam corporis deliéti

retur tamquam prudentum virorum Judicium, qui in

i

Ípeciem in eum ftatuat ; fibi impuratum crimen, qui

eum poffent prajudicium conficere, hoc prejudicium

!N

Benedi&ti XIII. Brevi, die 2 t. Februarii ann, 1725. edi-

niti non poffe eorum rationibus, quas nullas penitus al-

m

to oblu&tatus effet, niti non potuiflenifi erroneis, &in

legabant ; aut eorumdem auctoritate, quandoquidem

V0

füpremam auéctoritatem, preecipuafque leges patrias at-

in re canonica, milirares homines, qui foli ex Judici-

)

bus in eum opinati füerant, quoad auctoritatis pondus,

rentatoriis allepationibus; (4) illud arrogatum Breve

m

ea una de cauía quod non fatisenuntiatum fuerat, nulla

cum Magiftratibus comparari non poterant, quieidem

jt

faverant; adextremum, quecumque fieret hypothefis,

au&toritate pollere quoad ipfos Foederati Belgii Catho-

n

licos ad quos tantummodo miífum erat, (/) idemque

id fundamento effe non pofle criminali in ipfum actioni,

u

multoque minus actioni tam irregulari quam quaeinita

ex hodjipío capite, &queatque ex defectu P/aciti multo

lI]e

minus opponi poffe Brabantiee Incolae, ubi non poffet

fuerat; adeoque fuam Zefponfionem epiffolarem ne dum

.

fine,crimine in ejufmodi circumftantiis vis legis eidem

pofTe aliqua peza aut aliqua cez/ura. dignam effe, ()

V

tribui; (c) ejufdem Brevis in(trumentum in proceffu

fpectari porius debere ramquam effectum fuüce de füpre-

2,

produétum nec legale effe, necfide dignum, fed fup-

mis Patrice legibus in arrogata ultra montes jura follici-

pofitionis apprime füfpectum ; praterea fiquidem au-

tudinis; ac tantum abeíTe, ut ipfe reus habendus effet,

ul

thenticum effet, vulgatumque cum Principis venia, non

ut e contra poffet optimo jure perfequi Adverfarios

il

poffe Juri(confülto crimini verti, quiillud tanquam ma-

tamquam reos actorum irregularium, pernicioforum,

ib

ena litis (inter Romanam Curiam & Hollandiae natio-

injurioforum ejus Perfone, &c* fuper quibus fibi op-

m

nalem Ecclefiam ) per publica Scripra ex annis amplius

portune perendam refervabat juftam compenfationem,

i.l

viginti agitatae fragmentum fpe&taverit, quod difcute-

damna , lucra, &c. (z)

ff

Pertractantur omnia argument

a haec ea moderatione,

re Partibusomninoliceret; (7) Breve de quo agitur,

lpl-

tamquam irrefragabilem legem , & tamquam hujus li-

aquitate, foliditate, quae Van Efpenii peculiares & pro-

1

prie funt.

nif,

tigii definitivumn [udicium nulla ratione proponi poffe;

l$

fuppetere innumera legitimarum oppofitionum exem-

ARTICULUS VL

[l

pla ad Brevia & alia Decreta Romanz Curiz iis longe

firmiora, de quibus fermo erat; (e) atque ejufmodi

M

"Aorum notio, que D. Dimen in Fan Efpenium edidit,

;ug.

oppofitiones fzpe sece[Jarías e(Te ac jaude digzas , etiam

«ec

ob genuinum honorem S, Sedis

Mechlinieufis Archiepifcopi nomine & juffu, [uper For-

Summorumque Pon-

m

tificum. (f) .

mulavio ZAlexandri P1]. €? Bulla Unigenitus.

ff

2. Probabati

bidem Efpenius fi id agebatur, ut ex-

Prima in Fan Efpenium aggre[frouis occafío fuper ejus

penderetur ipía res in quaftione pofita, füper quafuam

u

ipfe modefte fententiam dixerat, non poffe id ad cri-

Jintentia quoad

Bullam Unigenitus, &9 For-

n

mulavium.

minalis actionis argumentum trahi ; f& controverfiam

m

non exigiffe nifi ad principia, quibus Ecclefiafticum

r

Uius Articuli titulas argumentum exhibet frag-

o

Regimen , Epifcoporum eorumdemque Ecclefiarum

jura & Principum preerogative potiffimum continentur;

I.H

mentorum Libritertii Collectionis, que in novo

Ya

K

(g) econverfo Barava Ecclefiee Adverfarios ei non op-

Supplemento, Efpeniana Caufa titulo continetur, Acta

i9)

nere nifi ultremonrana placita , quibus nihil non ia

de quibus ibidemagirur, inchoata fuere, quo tempore

im

E

cclefia & in Imperio (ufque deque verti pore(t; (^)

fecunda refuümptio liris in Van. Efpenium apud Recto-

denique, ut inejus Ecclefiae favorem contraultramon-

rem Univer(üitatis Lovanii, occafione ejus Zefpozfiouis

,

Hujus Do-

tanas contentiones pronuntians deceptus effet, id fibi

Epiftrolaris ntentatae vehementius fervebar.

t

non majori crimini tribui pcffe quam reíolutionem diei

&oris hofles conjicientes e circumflantiis fieri poffe,

ll»

25. Maji ann. 1717. füper qua, plurieslicet intra annos

ut contra omnia eorum molimina victor evaderet. ere

i

circiter feprem impreffa nemo unus eum aufus fuerat

fore opinati fünt, ut novam oppugnationem inftitue:

at

impetere ;. fuam porro in ejuftnodi facti fpecie halluci-

rent, aqua certum ejus excidium fibi pollicebantur, fi

ati

nationem fibi cum pluribus e fuis Confratribus, cum

forte ex aggreffionibus elaberetur, quibus Univerfitatis

Ti

univer(ía Parifienfi Facultate Juris, cum bene multisin-

Promotor eum impetebar.

Jam ante infita Cardinalis

m

Archiepifcopi Mechlinienfis animo fen(a, ejus ad Ro

u

fignibus Catholice Ecclefie Prefulibus communem

fore, (2)

:

manz Curia Fautores & ad Jefuitas abfoluta mancipa-

lit,

tio, &íumma gratia, qua apud Archiduciffam Guber-

3. Se imprudentiz damnari non poffe qui füum fü-

on

er hoc negotio confilium prebuiffer, ea obducta cau-

natricem pollebat, nullum iis dubitandi locum füuper

ffe

hujus poftrema machinationis vi relinquebant,

ía , quod illud Romanse Curia fautoribus invifum effet,

jni

quin lederentur precipua Jurifconfültotum officia in

Ex annis undecim quorum fpatio Cardinalis de Al(a-

»

tia Mechlinienfem Sedem renebat, Van Efpenium Emi-

teftimonio. fübfidioque quod veritati , juílitie, inno-

ja

centiz, pauperi & oppreíTo debent; quin iis os ob-

nentiffimus Praful hic nec turbaverat , nec impetierat

) »

fuper Formulario & Bulla Uzigenitus, quamvis cjus

ftrueretur , quoties potentes homines injuftitiae favere

contingeret; quin randem liber ultramontanorum Mi-

fuper hoc duplici articulo fententiam non ignorarer.

2

niftrorum dominationi campus aperiretur,

Hanc ipfam denuntiaverat ad eumdem Pra(ulem .Go-

/[]e

4 Decretum Regii Confilii, die r2. Septembris ann,

vartius per Epiftolam die 8, Decembris ann. 17:8. da-

L.

172 $.. in fuam Ae/ponfionem epiftolarem editum fibi op-

tam, inqua Van E(penium tamquam eorum figniferum

Iffl

poni non poffe; evidenter enim furreptum effe, maxi-

exhibebat, qui e Lovanienfi Uuiverfitate Bullam. Uz-

Atnedum hancdenuntiationem

'[d

geuitus impugnabant,

ne

meque commuaibus equitatis legibus adkverfäri;» (k)

ullus in Van Efpenium actus eít confecutus, ea potius

(a) Cap- IV. $.1.

T

(b) Cnp. ]o Qo xoö' 2.

huic Doctori locum prebuit, ut Govartium ipfum fu-

per aggreffionibus períequeretur, quas in ejus Opera

(C) Ihid, 9. 3.

per eam ipíam Epiftolam intendebat ; atque in eum ob-

n

(e) Ibid. $. 3.

) Ibid. $. 4.

tinuit celebre Arreftum a Magno Mechlinienfi Confilio

ov

£) Ibid, $. 3.d? 4.

) Ib;d. ". 414.

"n

b5 Cup. IV. $. 1.

(m) Cap. VI.

i) lbid. $.3. —

(w) Cap. VL

jii

*

* (&).Cap. F.

e,

X ,

ie

Vitar Fan Efp

165

N YTÁ D VaN EsPEN.

u

die 22, Februarii ann. 1722. editum de quo fupra dixi-

10. Maji hujus ipfius anni 1727. fe cöhtulit Efpenii do-

du

mus (Lib.II. Art. XV.)

mum, una cum DD. Delvaux & de Quareux eque in

Ój

Non hac una occafione

Mechlinienüs Archiepifcopus

hunc Doctorem animatis, eum categorice interroga-

intellexerat, quemadmodum Van Efpenius fuüper hoc

vit, ab eoque poftulavit, ut obedienter obíequenterque

argumentoanimatus effct. — Gloriabatur Praeful hic de-

fe fübderet fequentibus Articulis tribus: 1. rezovatzoni

EU

ícripta fe prae manibus habere fingulorum nomina, qui

Profeffionis Fidei Pii IF. ingenue &? províus ex animo;

EU

apud Vindobonenfem Curiam de vexationibus quefti

2. fignatura , non fine jurejurando , Forinularit Alexan-

fen

dri 1I. e Bulla VINEAM DOMINI, &c. 3. accepta-

erant, quas ab eo pcrpetiebantur e Clero precipui, qui

[

Bullam Unigeuitus nonrecipiebant.

Jam vero cum he

tioni puve €9 fimplici Conflitutionis UNIGENITUS,

fel

querelae per communes Litterasedebantur , femper ex

omniumque & [ingularum que& in ea uotantur , propofi-

!

de

eorum numero, quieas fignabant, Efpeniuserat, [n

tionum damnattion.

-Pofcebatur humilis horum trium Articulorum fuf-

t

ejus Epiftolarum Libro fecundo videri poffunt, ec qui-

nea

bus adhafit ann. 1720. 1221, 1724. & 1727. una cum

ceptio tanquam conditio requifita, ut quifpiam digmus

ut

aliis compluribus, quiin Regioneeminebant. HaeLit-

fieret , qua REDIRET,, & reciperetir , i2 Catbolic Ec-

f

terae fere ad Bruxellenfem Curiam remittebantur, qua

clefie finum.

Declaravit preterea Damen E/penio,. fi-

eas Archiepifcopo fignificare non omittebat, — Praeful

quidem juífa facere renuiffet, fore, ut intra breve fpa-

tamen hic nihil in Van Efpenium aggre(lus eft nifi men-

tium dierum quinque impeteretur e Cagozum fummo

fe Majoann. r727. — Nec dici poteftad id ei (timulos ad-

jure, privatus omuibus Sacramentis; & quidem nihil

didiffe Epittolam ad S. M.T, datam cui Van Efpenius fu-

non pro mandatis qua in id acceperat, inquit, a Me-

at

eriore Aprili meníe cum aliis Ecclefiafticis numero 44.

chlinienfi Archiepifcopo per Epiftolas duas quarum ex-

fübfcripferat; non eum per temporis intervallum dere

emplum eidem in manus tradidit,

Íoi

r«

moneri licuerat5 nihil ergo aliud quam prafens rerum

Haec poftulata tria eranr aeque omnia illegitima &

ratio in qua Doctor hic verfabatur, adduxit Praefulem,

irregularia, vel fi de iis e Regiminis tantum legibus ju-

filU

&d

ur eum impeteret.

Ex aonis fere duobus Bruxellenfis

dicaretur,

Bulle duz, una Alexandri VII, quae figna-

turam celebris Formularii contra Propofitiones V. pra-

f

Curia per damuationem Ate/ponfionis Epiflolaris E(penii

füb Comite de Daun, fe 1n ejus perfecutionem veluti

ícribit, altera Clementis XI, ( Zzneam Domim €£9c.)

obftrinxerat.

Archiduciffa Gubernatrix qua Comiti

titi

per quam diítinctius hanc fignaturam determinare, tam-

bu

füccefTerat, erat fane magis quam hic effe potuerat, ex-

que ad factum quam ad jus trahere contendebatur, nua-

quam in Regione legitime promulgate aut. Principis

pofita , ut ab iis, qui ejus familiaritate abutebantur, fe

circumveniri fineret, ac praeter menter fe pravis Efpe-

Placito infignite fuerant, ldem dici poflet de Bulla

Q

nianorum hoftium machinationibus dederer; quodjam

Unigenitus cui nonimpetrata fueratann, 1714. nifi PJa-

qi

non ambigue figaificaverat in litis ferie quae damnationis

citi quzdam umbra, quod ipfüm per fraudem exor-

j

tru

Refponfionis epiftolarts confecutio fuit. Singula haec ejus

tum fuerat ab aliquibus tantum Tribunalis Membris,

Confilio non incertam fpem inípirabant, impetiro Van

cui cereroquin illud pro Brabantice concedendi nec ufus

a

f«

Eípenio fuper Conftitutione Upigenitus anno 1727. me-

erat , nec jus. Ád hec S. M. l. per infigne Diploma

lius quam antea potuilTet , fua íe molimina perfectu-

diei 26, Maji ann. 1723. vetueratex:gi aut veniam dari,

ex

rum.

ut exigeventur fubferiptiones Bullg i2 quaffione , ob ocu«

eff

Novam hanc aggrefïïonem ipfam tamquam omnino

los ponens has (ubícriptiones tanquam contrarias 770-

nece(ífariam fpectarunt, quicunque ftatuerant Efpenium

devationi ad publicam tranquillitatem fey 2andam idonea.,

9p

erdere. Doctor hic, quem per litem, ejus Epz/Zolaris

Ad renovationem profe(lionis Fidei Pii IV. quod at-

pa

Refponfiomis occafione, in eum exciratam fe elifuros fpe-

tinet, hanc exigi a Van Efpenio crat eo magis injurio-

«t

raverant, inibi erat, ut iis e manibus elaberetur,

D.

fum & contumeliofüm ejus perfona, quod hzc ipía

gt

Buggeubove Univerfitatis Rector, qui eodemann. 1727,

profeffio eft qua prafcribitur, ut conftat, Flareticis

int

ineunte, eam ífe refricare coaétum viderat, recufatus

qui poít Trideatinum Concilium petunt, ut fibi liceat

fi|

fuerat, affenfufque hujus negotii: Judicium ad D. Aega

in Ecclefram regredi; quodque ea requirebatur e Vaa

Wt

Prorectorem devolvi, qui equior erat quamipfe, vel

E(penio, in id omnino, z£ dignuus e[jet , qui i. Catbo-

$

faltem firmior candidiorque.. Ergo nemini dubium erat,

lice Ecclefize fimumvediret , a qua proinde eum receffitfe

utfuo loco noravimus, quin fub adeo perito integroque

tanquam certum ponebarur.

Eju(modi profeffionem

i

ve

Judice, fuam Efpenius litem vincerer. . In hac circum-

fidei in his circumf(tanriis exigere ab ejus exiftimatio-

hi

nis homine cujus erat Efpenius qui femper ab(que nora

ftantia,; & hebdomadis circiter fex poft haec poítrema

VIQ

eventa , adactus eft Mechlinien(is Anüftes, ut in hunc

vixerat in Catholicae Ecclefie finu, quique nedum íe

fe.

Do&torem vexationem aggrederetur, 4ua zulla indig-

füper. catholicitate fufpectum reddiderat , preebuerat

In

nior, nulla contumeliofior , cuju[gue exemplum meinipfis

potius acceperatque non femel authentica puritatis fuae

DE

uidem Hi[paniat? Lufitaasia inveniripo[Jet, (a) tametfi

fidei, fueque preterea de IEcclefiae do&trina follicitudi-

&

crudelibus Inquifitionis actis ea Regna fub(int; quam

nis argumenta, nihil aliud demum erat quam eum «ca-

E

denique ipfa peculiaris conditio, in qua tum jacebat

lumniari & conrumelia afficere fuper articulo quo nul.

Efpenius,inhumaniorem reddebat. — Erat gravi affe&ius

lus bono cuique Catholico, & potiore jure Sacerdoti

p

falt

sorbo; füpra annum oéctogenarius; fere ex biennio

gravior acriorque, & eumdem adigere, ut fua ipfe

re(fus inauditarum vexationum ferie.

At oimnia ad-

fignatura hanc contumeliam & hanc calumniam firma-

I

ret.

J

an

juncta hec, qua ejus hoítes cohibere debuiffent, ani-

Ex alia parte tametfi fuiffet Efpenti fu

fpecta fides, non

pu

mos porius iií[dem addebant.

&t

magis id quod ex eo perebatur, e regulis extitifet. Erat

id in ejufmodi circum(lantia ab eo cagozicam purgatio-

M

Requiruntur e Pan. Efpenio Profeffo Pii IP. Siguatura

r

Fortmularii &? acceptatio Bulle Unigenitus.

nem exigere, — [am vero purgationtm hanc Canones ab

iis tantum exigi finunt,. quos juridica Sententia, poft

d)

ür

II. .Nimirum Doctor Damen Decanus Ecclefiz S, Pe-

accurrate fervatas agendi regulas pronuntiata, fufpectos

tri Lovanii, & Van Efpenii aperta adverfaria Pars in

legitime declaravit.

ln bac autem facti fpecie, e con-

Vil

ejus Aefponfiomis Epiffolaris negotio, dignus eft habitus

verío, eadem exigebatur a Vau Efpenio cujus integra

bi

famaerat, quinin eum priusactum vel minimum quid-

qui novae hujus expeditionis miniftere(ílet. — Z'ufu, aje-

quam aut inquifitum effet.

Addebatur etam actionis

bat, Cardizalis zdrcbiepifcopi , die 2 5. & 30. Aprilis, &

irregularitati infültatio, eo accufato fimulationisin fide;

(4) Sunt hzc ipfa Efpenii verba in Epiftola ad D. NVynan.tä fa-

quamvis enim pluribus oblatis occafionibus profeffio-

premi Confilii in Urbe Vindobona Confiliarium data die 19. Au-

nem fidei Pii IV. fignaflet, jubebatur tamen eam rurfus

guíti ann, 1727.

amplecti de corde paro €9 fide mlf, fïä?a ; quo-diw;x[r)gïnäe:)!at

&i

163

LiseR lll.vx CaeuT Vl AnrmiC, VÍ.

lo

iln

ut-certum hactenus eum E'cclefiae fucum fecilTe, frau-

ne contentus fuit, Qxam&is inea declararet f(e paratum

dulenter eam fcilieet contra

:

que propriam eonícientiam

eífe apud Univerfitatis Rectorem, füum competentem

|ue

fignaffe.

Judicem comparere , noluit prebere locum ulli vel mi-

.

00

Qui ramen

irta Van Ef'pexiïum infe&abantur, non

nima füfpicioni eum puderefidem fuam profiteri. Per-

lio

eum quidem ferio fpectabant tanquam fufpe&tum füper

fuafum habens fe non ita ab Ordinarii Jurifdi&tioneex-

(

«apitibus quae in ea fidei profeffione continebanrur. Id

emptum effe, ut ne fuis ipíe frarribus totique Ecclefiae

a

unum contendebatur, fuper affirmatione de facto Jan-

rationem reddere deberet in caufa, inqua de Evazgelii

f

fenii , fuperque acceptatione Bullae Unigenitu: e(fe quod

veritatibut egebatur, &in conteftatione in qua res erat

)f«

eidem exprobraretur. At per iadignam technam pro-

(ejus locutiones funt) de fundo ac de e[Jentia Religionis

fe(lio fidei Pii IV, duobus his. pofterioribus fragmentis

Chriffiane , quam 101. Propofitionum damnatio impe-

f

dedito ftudio addira fuit, ut Doctor hic cum Proreítan-

tebat, — Credidit ergo, in eju(modi circumftantia, Sa-

tibus confunderetur, velut palam fieret recufare nemi-

)f

cerdoti potiffimum & Doéctori plufquam octuogenario

Ee.

nem poffe Jan(enii fa&tum credere, & Dullam Uwige-

non licere fuper ipfo negotio filentium fervare ; quod

Witus acce

fi

ptare, quin fe Calvinifmi & Lutheraniimi

in caufa fuit, ut eadem Maji die 15, expreffam & au-

thenticam fuüe genuine fententig declarationem figna-

n

'Fgfpeau-m redde:et.

ret.

L

Suam in ea mentem accuratiffime & fidenrifime

hil

In boc facinus Protejlatiol Fan E[penu.

fupertrium petitionumargurmentis aperit, quas Archi-

Ait füper profeffione fidei

lt

epifcopus ei factas voluerat.

)

W. Tam exprefía & infignis, ram inaudita, t&m

"Tridentini Concilii, ex formula Pii IV, eam fe exanie

atrox homini Catholico, Sacerdoti, Doctori, Profef-

mo fignaffe ante annos 63.. cum in Uuiverfitate imma-

fori SS. Canonum &c, contumelia tranquille citraque

triculatus füit, & fzepe deinceps ac faepius, eamm fe fuis

u

reclamationem tolerari non poterat. Ergo Van Efpe-

in Operibus citaffe cum laude, femperque paratum efle

ld

nius fuum efle credidit in hanc injuftitiam invehi per

eam ipfam fidei profeffionem renovare , quotzes jufja

$.

adjumenta quacunque.leges & ratio temporis eideim

nece[htas aut aliqua utilitas id petevet.

füppeditare potuiffent.

Super alterà quarítione declarat haud fibi licere figna-

lc.)

re cum juramento Formularium Alexandri VIT, ex Bulla

" Primum omnium, juridicam Proteftationem in pe:

n

titiones & interrogationes edidit, quas ei Damen, die-

Clementis IX. qua his verbis incipit, Zzzeam Dorini

Sabaotb , quia Bulla diferte ait effefallere Ecclefiam Dei,

Jl

bus 25. & 30. Aprilis & ro. Maji precedentis, nomine

& jullu Mechlinienfis Archiepifcopi, fa&turus venerat,

Formularium fignare, cum intime non creditur Li-

li

brum [anfeniü do&trinam hareticam contiaere; fibi

li

Quamvis his aggreffionibus deeffent (olemnes forma

qua ad acta canonicarequiruntur, perfpiciebatur tamen

porro de hujus facti veritate perfuafum non efle; fe qui-

N

id effe confilii, ut iis id robur omne tribueretur, ob-

dem optime fcire fuper hujus Libri fenfu jampridem

2$

trudereturque ea triplex interrogatio tanquam triplex

magna animorum contentione Catholicos difputare,

ln

canonicarum Monitionum (pecies , quibus peractis con-

hanc faéti controverfiam deciíam non fuiffe per. ullam

4

fequeus fieri deberet Van E(penium jam efTe declaratum

ufallibilem autloritatern, adeoque fe enorme crimen

I)

excomrunicatum, denuntiatum & ut talem habendum

perpetraturum, fiquidem eo temeritatis abiret, ut rem

lls

eile.

tam facram, quam jusjurandum eft, adhiberer, ut fa-

/0

Pre(to erant pliui'a Do&ori noftro , qua huic facinori

&um dubiumt? incertum , quod uec fidem uec wiores affi-

[

opponeret, adjumenta; verum afimpliciore magifque

Cit, tellaretur, Eadem precifione exponit animi fui

dl*

pererptorio fibi incipiendum credidit ; a defectu fcili-

fenfa fuper jure, videlicer, foper Propofitionibus quin-

cet poteftatis & Jurifdictionis in Judice, qui irain eum

que in fe ipfius fpectatis, "Tum de infractione queri-

i

tur quam ejufinodi exactionesintulere Brevi Innocentii

;.

18

agere conrendebar, , Ergo Damenio juridicam in ejus

interrogatoria tria Proteftationem die rj. eju(dem mea-

XIl. promulgato in Belgio, cum auctoritate Principis,

at

fis Maji fighificatam voluit; in qua declarabat fe quidem

itemque de audacia qua exigitur acceptatio Dulle . 7-

aQ

ut Lovanienfis Univerfitatis Membrum & Canonicum

neain Domini, que , inquit, zom gifi pro Gallia data

Jj

S. Petri eju(dem Urbis a Mechlinienfis Archiepi(copi

fuit, qua bis in locis uec nixa, vel [pecie tenus, auctari-

la

Jurifdi&tione exemptum efTe, nec poffe vel eam profiteri,

tate Regia, nec enuntiata pro confuetudise, nec le&a im

veladinterrogationes, ejusjuffu cum contentiofzactio-

Univer[itate , nec propofita fuit ulli Profe[Joruma aut Stu-

l0*

nis apparatu factas refpondere, quin jurisjurandi fidem

deutium in. S'ure , cujufque in "Theologiee Facultatem

Jld

violaret quam ad fuam immatriculationem obftrinxerat,

irregulavis indu&lio magnas tuybas excitaverat , &? gva-

(e

fe non nifi Rectoris & Univerfitatis Juriídictionem hoc

via mala in. Univerfitatem C? in omuem Brabantiau in-

rat

jn genere profeffurum ; quod ipífum Damen zque ju-

tulerat.

uoad Conftitution

;

raverat, &peculiariter ob tirulum Confervatoris jurium

'em Unigeutus, äitaperte & can-

di

& privilegiorum Univerfitatis f(ervare debebar, Addidir

dide Van Efpenius fe zoz po[fe eam recipere , aut datn-

d

e(fe valde mirandum ac portento fimile D. Archiepifco-

gare Propofitiones yot. quas ea. pvofcribit, &inid affert

jl

pumid ab exemptaPerfona petitum velle, quod;eadem

gravia motiva lex , fe praeterea referens ad ea quae (unt,

It

faltem ratione eademque forma, ne ab iis quidem exige-

inquit, marum 232 inodum enucleata in pr&clava Decla-

re poterat, qui plene ejus jurifdi&tioni fuberant; eam

vatione celebris Uaiverfitatis Parifieufisaun. 17:18. Hlaec

motiva fex fünt 1. damnatio expreffionum Sacree Scriptu-

agendi rationem fpectari non poffe nifitamquam puram

puramque facti viam, omni divino humanoque juri, ju-

rx & Patrum IEcclefie; 2. profcriptio p/urzmarum Pro,

pofitionum qua intellecl a in fuo fenfu pyoprio €2 naturali-

yn

cundi ingre(Tus Articulis, Innocenrii XII. Brevibus, & S.

rat

M.I. mandatis die 26. Majiann, 1723. datiscontrariam ;

quemadmodam Conflitutio ipfa vult eas intelligi, uon ex-

primunt nifi vetevein fidei morutmque dotirinam, per 4po-

(

eamdemque praterea conjunctam effe cum atrociore

i

calumnia, qua tota Lovanienfis Univerfitas involveba-

ffolos €? Patres ad nos ufque tranfimi[Jam , eamque po-

tur , cujufque juítam reparationem fibi petendam refer-

tiffiimum quam femper Lovanienfes Theologi defen-

J

0j

vabat per congrua adjumenta opportuniíque tempori-

derunt, 4ueque eff fideliter expofita m eorum celebri

CENSURA ejufque JUSTIFICATIONE:; £2 iz zdr-

»ni

bus & iocis. (4)

n

ticulis Innocentio XI Pontifici Maximo exhilitis; 3. quia

Super exa&Hionum trium avg'u:he::to, Fau Efpenii

videtuy ea velle e Fidelium anibus extovquere. Sacras

d

j

Declavatio,

Litteras, coutra ufutn €2. Traditionem . S&culorum om-

"iun , ad animarum gvave detrimentum, €9 ad mognum

fj

o

]V. Van Efpenius haud hac declinatoria Proteftatio-

Hereticorum fcandalum ; 4. quia ca vix ac ne vix qui-

(4) Videhanc Proteftationern in V, Parte Supplementi, Lib.IIT.

em cum SS. Canonibus & diíciplina Ecclefize concilia-

(

QGollecttionis infcripte: Caufa Efpeniana, Lit. B.

ri poteft füper wuetbodo reuittendi 65 vetinendi

féccata,

þa:

Fita Fau Efpen.

fupef

3

164

»Ni1TA D, VaN EsPEN.

f

þ:per,potfjüaïe clavium , fuþevq-zæ Ecclefiaflica Hievavchias

quae ejus Declarationi finem iimþqnwäf*; baud :Hbi;*'üeigïïä

$. quia profcribt Librum gimadverfiogum — mora-

endum cenfüit implorare eorum opem quos ir terris

hum , lum cum fruclu. per anos plures. ab omai:

ftatuit Deus, ut injuflitiam & violentiam reprimerent.

bus Tbeologis 69 emunéla navis vivis, tanquam Librum

Confugit ergo ad Supremum Brabantie: Confilitim per

$

J

antla $92 incomparalili un&lione vefeytum5 6. denique

Requifitionem que nonnifi menfis Tunii die 28. ei exhi-

quia eadem damnat Libri hwsjus Auctorem tanquam

beri potuit. ^ Pingit in hac qua(i rabula quidquid egerat

abomisnaudum Har:fiavcham , tanquam fidelium Diaboli,

ex annis 60. ut farra recla fervaret'Supremae auctorita-

tanquam auitno prorfus ad ominem malitiam fa& um bomi-

tis jura contra: Ecclefiafticorum . aufà , qui volebant fe

meui, quim eum audiri libuerit; Auctorem nihilominus

Priucipum domimos, felicitatifque €? tranquilhtatis eo*

cujus Efpenius ait fe perfpexi(Te peculiariter & perdiu

vum Ditiozum ac Subditorum . arbitros veddere:- . Erat

ortbodoxtam , pietatem g

,

bzfnzilitatfjjz » C alta erudi-

hac, inquit, plurium aggreffionum caufa quibus ipfe

nonuüno tempore impetitus füerat,. qua(quefemper táne

tioue conjuntlam.

Occurrunt omnia mot

iva hec, *&- alia honïnu!la füu

em repulerat, quia feliciter ea libertate potitus eraty

LE

fius expofita in praclara Epiftola quam Van Efpenius

ut e Juftitiz regulis & per Juris vias—qfïe defendexct "

é*t

P

ad Bononienfem (in Gàllia) E;pi(copum die 16. Mar:

L EE — A - ss « ha« EE - dieaes a DO a- R

tii ann, 1722. Ícripferat. Ex ea non afferemus nifi quod

Monumenta ad þro!mndalþv incomþe't*ekgigzik Ss'zrregula-

ait dé Quenelli perfona; ** Équidem, inquit, hoc ei

vitatem aclorum zárcbiepifcopi.:

L

teftimonium debeo, me qui eum magnopere nove-

3?

rim, cum eoque verfatus fuerim per annos r8. aut

VI. Ob eafdem' nimirum cauf(às y pergit, (Iur:Jz'me

9?

circiter, quorum fpatio Druxellis moratus eft, nihil

&& acerbiffime nuper' habitus fuerat,' Mechlinienfis Ar*

?»

minus in eo notafe quam ea indigna confilia & ea

chiepifzopi juffu, quamvis ab ejus Juri(dictione effet

93*

criminoía molimina que non pudet eidem tribui,

exemprus duplici titulo , tamquam Canonicus Collegia-

Li]

Eft potius, quodineo mirer, quam inalio non com

ta Ecclefie S, Petri Lovanii, & tanquam Membrum

?»

peri, vaftam & profundam eruditionem, cum ad-

Univerfitatis ejufdem Urbis ; porro-izdebitam bauc €9

?5

mirabili fimplicitate, niagna modeítia, prorfufque

incompeteutem Suuvi[di&lionis exerditationem , feu potius

— —— 9 0 0390 0v —— — mD CD

23*

fingulari humilitate conjuetam , & in primis ftudio:

lianc zfurpationem Jurifdictionis Univerfitatis ad. ejuf-

35

fiorem candidioremque erga Ecclefiafticam auéctori-

dem privilegia funditus everrenda referri ; ágendi prae:

9)

tatem, obedientiam & obfervantiam. 'Tumquidem,

terea rationem quam Mechlinienfis Archiepifcopus quo*

?

ad ipfum inierat, regulis omrnibus repugnarej eam*

pergit Efpenius, intéllexi, quam vere ejus elogium

2)

mihi olim contexuerit ia Collegio Adriani VI, Lo-

demque, ut ipfe ejus Juri(diétioni fubefTec, : habendam

9?5

vanii, illuftris D. Joannes de Neercaffel, Epi(copus

fore tanquam vim, viam mere facti; perturbationem

2»

Belgii Feederati, titulo Epifcopi Caftorienfis, No-

in fuorum jurium pacifica fruitione, apertam ipfractio-

))

bis dicebat Praful hic,' cum ann. 1674. Porifiis fuif

nem legum Patrie; Brevis lonocentii XII. Principis

?*

fet, fe vidiffe, quidquid ibidem fícientia & pietate

juffu enuntiati ,

,

pofteriorumque mandatörum:Sf M. lv.

i

"— — 272 WE Q

?)

eminebat at in quo plus virtutis eodemque tempo:

fuper negotio Bulle Uzzgemtus.

-

9?*

re plus eruditionis notari poffet qua

' Suam Efpenius Requifinonema

bfolvit þetcns-*,— | Bt]u

—

;

min P Qgenel'lo,

beantur Mechlinienfis Archiepifcopus, Doctor Damen

fibi compertum neminem.

Invehitur deinde Van Efpen

ius in-'f'ua Declaratione

& quivis alius de medio tollere ac fupprimere omatm per-

Q—-Y—

contra falfam obedienda & obfervantiae fpeciem- qua

turbationem £? impedimentum j probibeanturque-fimiles

—

omnium Romane Curiz. Dullarum acceptationem fir:

fatti vias deinceps inire ; ac rei neceffitate fpectata, con:

—

mari contenditur, contraque falfam obedientie Papae

cedantur, in communicationis cafu , ju(Ta haec & inter:-

obftridie promifIioni tribuitur, explicationem, que

di&ta faltem provifionis erg

0, & quoad Vifa per Cu-giapj

fcilicet in:Profeffione fidei Pii IV. continetur: ^** obe-

Refcriptione aliter ftatutum fuerit.

diéntia hec, inquit poft Bellarminum Efpenius, non

"^ Huic Efpeniane Requifitioni ad

dita erant fufa M*o"n'uï-L

debet intelligi, sfi cum Papa zon aliud jubet. quati

menta duo, ^"Oftendebatur in primo agezdi vatzogem

a Mecblinienfi "Arcbiepifcopo quoad Efpemum initam au-

quod fecundum Deum &9 Sacros. Canones jubeve poteff;

agereturque e converfo, profequitur, contra dictam

Jum . apertum effe in jura. Umverfitatis. Lovami ejufque

Relovis, qui unus eo jure pollebat, ut contra Suppo:

L

profeffionem fidei, fi per falfam caecamque obedien-

tiam, reciperentür indi(criminatim omnes Romano:

fitos (uos in prima inftantia procederet. Et quia fau-

tores Archiepifcopi contendebant jura haec ad id redigi

rum Pontificum Bullae;; cum certum fit non omnes

955

& fingulás Sacre Scriptura , "Traditioni & Ecclefiae

quod ftudia , exercitasiones, gradus, & id genus alia

b

menticongruere, qui& tamen una iofallibilis & expli-

fpeétabat, quee mere "dcademica appellabastur , av Uni-

25

cativa fidei in Ecclefia propofita regula eft.

verfitatis Membra, jurium & privilegiorum Univerfi-

tatis vi, in negoriis quee fidem mote(que afficiebanr, ab

Suam tandem Efpenius Declarationem abfolvit, in-

quiens, f quidem, cum fe expofitum videat £is obfcu-

Ordinarii Juriídictione exempta non effe; in hoc.pro-

inde Monumento, ex fundationisUniverfitatis "Fitulis,

I La " uzdsecou. urvivueM . AUE OaMMEUc. as o

vitatis diebus , tuvbiti ac procellg , committere Perfonamn

—

fuam, & quidquid ad fe [pe&lat , Ommpotentis pveefidio,

ex Pote(tatum duarum Actis qu& ejus privilegia in(ti-

tuerant & confirmaverant, atqueex poffeffione ufüque

zecnom Ecclefia 'Catbolice. Matris fu& &€? Sponj2 C. D.

ad infallibilem ufque eodem tempore fuper bis difputatio-

non intermifTo probatum eft, ejüs Suppofitorum ex-

Zibus decifiouem Ecclefi& univevfe cui fe obfequi omnino

emptioném, preterquamquod, ípeétaris ejus. omni-

pavatum edicit, Addit fe cupére füam. Déclarationem

bus circumítanriis, & peculiariter propterea quod ab

publicam réddi ,

Univerf(itatis fuzdatione ipfa, & per ejus Fundatoruta

?

quam interea Doctori ;Dam';ez'ïio ügm

voluntatem (tatuta fuerat, comparari non debebat cum

ficatám vglr (à),

vulgaribus exemptionibus que merito tanquam odrofie

uf

fpeétari poffunt, omni dubiratione procul generalémv

P. ——

"pud Brabautie Co

zlzium" contra Arcbzeþzj&opa Inqui-

& univeríalem e(Te, ab- eaque doctrinales caufas 'non

fitioneim Requifitio F'an Efpefzz'z."x |

excipi, Quodin Monumento reliquum eft; ad ea dif-

V. Omnipotentïs;'uhiver('æque Ecclefie prefidio

jicienda confertur qua huic poft

:

liariter opponebantür. -

rkeümföagerti—onf pegu

fe.trádens Efpenius per Appellationem veluti quamdam

Otftenditur in altero:

Monimsnto, tamerfi Van Eípe-

' (4) Occurret hec Declaratio latine fcripta in V. Parte $upple-

nius a Mechlinienfis Archiepifcopi Juri(di&tione non

menti, Lib. 1I. Collectionis infcripte : Cau/a Efpeniana, Litwera

effetexemptis; bujus tamen Pree(ülis ivi'eumdem Do-

C. itemque gallice in Tomo 1l. Monumentorum füper negotio

étoremacta nomminus-fore puram putamque facti viam,

Bulle Unig.in Belgio &c. p. $97. atque adeo in Collectione

g

P

* nerali Aéterum Appellationis ad calcem Tqmi W. ff 31

injuftamque & atrocem d-i&'amatigi'nxe;:n J in q

LI

of

l dl — Gu m v um DN uN ss T

,

li

Lisra H CaruT V! ARTÀCUL. Vï. |

165

tis

?mPrm cipis ejufque T

i

ponfione inflruebatur, inibi

f

5

uilfe , üt H*nïrefü,f", ac fuiff

f

re gaudebat.

rib'unalirf& operj 1mploranda ]u

finiendam die 3o. menfis Ju

nii ann, 1727. perendie ab

N

* Hujus Anti

flitis Affecloe perf'picientes qua »primum

exhibita Brabantie Confi

lio Efpeniana Requifitione,

in hunc Doctorem moliti fuerant; e voto nón cedere;

Per(pectum eft, quid e

Ehi'-

erint ex eo tempore Doctoris

füt

átque adeo veriti, ne querela quam ipfe ad Suprema

Adverf(arii, ut fibi Affe

orum Prorectoris animum de:

It

"Tribunalia detulerat, aliquam in eos animadverfionem

vincirent; quibufque dei

nde rationibus affecuti fiant , ut

J

pertraheret , ftatuerunt initio ftàtim proponere non

fuis tandem votis

à

:('0 ;

eam Archiepifcopo mentem fui(fe, ut juridicam in Ef

cggfgntau'euïm Judicium a Re&qris ex-

nibkheret,

lat

penium actionem intenderet, fed eum tantummodo;

fe

pro primi ejufdem Pafltoris titulo, ex cavitate: smonen-

P an Ejþemzad Arcbldua]km Ep;/lplg-.-,

cum compefidzo

UE

du curaret... At cum fy(tema hoc aperte rebus geftis

2 t precipuavum difficultatum

ue in Bulle

!dt.,

primitque Actorum rationibus repugnaret, alia quam-

b -,a;-;epta*t;"þnæf occurve

aut. -

'.

primum adhibita locutio eft; palamque factum id Mo-

niti quoad Archiepifcopum ]Jurifdictionis A&tum effej

! VIIIDum Bx*uxäll-is

5

agebatur haec fceena duplex, ai;

ll

athunc ramen ipfum utpore füper fide moribufque ver-

tera die cilicet menfis Julii ann. 1

727. Pater Libens Aue

fantem nil detrimenti juribus & privilegiis Univerfitatis

guítinianus, Do&tor in Theologia Facultatis Lovanii,

eju(que Re&oris afferre, . quia fciliceteJus Membra quo-

convenit' Efpenium, j

Mne

ad caput hoc ab Ordinarii Turi(dictione exempta non

5

erant,

cif]g Gubernatricis , ut bujus beuevolentiam ei teffavetur.

A

Cum hec altera;contentio cumulate disjecta

Seu teftimonium hoc cum veritate animique candore

I

fuiffet per rationum momenta qua in priore Monumen:

congrueret, feu novum offendiculum effe

to continebantur; eo demum deduéta res, ut conten-

t quod eju$

d

fimplicitati'obtendi lubebat ,

uttranquillaretur fuper de-

im

dereturinjunctionem Efpenio factam, ut profe(fionem

lectu novorum Judicum ad quos ei dandos Bruxellenfis

fidei Pii IV. renovaret, cagonice purgationis injunctio-

Curiafe:comparabat, fe Do&tor hic uti debere cenfüit

lu$

nem non e(fe, qua formas in hac facti fpecie preecri-

oblara occafione, urad Marronam Principem recta con-

if

ptas requireret, ac proinde actionis genusqua in eum

fugeret, eique, quam indigne haberetur, eadem fiden-

cæ.

intentata fuerat, regulare & Juri confonum effe, Hae

tia atque obedientia & obfervantia fignificaret.

Infifte-

üQ»

nimirum novz contentiones funt qua& in Monumento

bat fingillatim fuper a&tis Archiepifcopi, in

quorum

altero confutantur. - Probatur ibidem r. injunctionem

confecutionem , ait, e duobus jam menfibus Sa

cramen-

mc

m

Eípenio factam Archiepifcopi juffa ,. vere ac proprie

tis privatus erat, quamvis Jegztisma ommnia adjumenta,

dicte: purgatiomis canonice injunctionem fuiffe, atque

eu ipfe per [e ,. [eu per confanguineos Q9* amicor , ut ea ob-

Wm

tineret, adhibuiffer.

l0«

injinctionem qua' maxime, fi qua alia, ad ejus infa-

Me? erg

0 12 præ[en'tz'a, pergit ve-

miam vergebat;. 2. actionem hanc quocunque nomine

nerandus Senex, ad T. A. S.

pedes abjicio, precatus ob-

wpls

defignaretur, ominimo mullam &5 ivregularem , €9 quod

l.

teffatu/que, : Chrifli Domini- Sacerdoteim tanquam fce-

iude con[equitur , 1meram fatfi viam effe; 3. quod actum

leffum baberi patiaris , cui per Dei miferationem nibil un-

fuerat, ob peculiares circumftantias evafitfe: tam enor:

quam fuper fide ac moribus exprobratum fuit. E(t enim

W

me & contumeliofüum, quam quod maxime,

animadverfione dignum ad' ufque diem 1 j. Aprilis ann.

ia

Hac Monumenta duo zque ac Requifitio Drabantiee

Xt«

1727. Van Efpenium omnibus Catholici hominis & Sa«

Confilio exhibita e prelis nondum prodierant: occur-

cerdotis juribus abíque ulla turbatione potitum fuiffes

17]

rent ergo in Supplementi Parte V. Lib, Iil, Collectio-

Jn:

i

& quin ipíe vel tantillum mutaretur, derepente Sacra-

nis infcripte: Caufa Efpeniaga, Litt, D. E. F.

mentis & Communione Ecclefiz indignum fui Archie-

I

pifcopi ejufque Confilii oculis evafiffe,

At

^ Prima deliberatio Con[ilii Brabantie fuper l?equ'ijï-

Quia. poflrema huic injurie id fundamento erat,

u

tioge Fau E jþei;ii.

quod Dulle Unigenitus renueret ipfe fe fübdere, quod-

que fuper ejus adhafione ad. profeffionem fidei Pii IV,

um

f VII; * Con-tidebantur in his tribus Fragvme'hris,tam/ evi-

(u

dubirationes de induflria diffeminarentur; Van Efpe-

dentes probationes juftitie querelarum Efpenii , perni-

nius, poftquam banc pofteriorem calumniam disjecit,

t

ciofarumque confecutionum quas publica tranquillitati

fuper Bulla Usigenitus faám ingenue mentem aperit,

d

afferre poterat tam immanis óppref(Tionis tolerantia, ut

magnaque cum fimplicitate oftendere nititur eam Bul-

il«

dubitari non poffit futurum fuiffe con(uetis temporibus,

lam acceprandi recufationem nedum ullam ejus catholi-

iti

ut Supremurm Brabantie Con(ilium illico decerneret

citati fufpicionem obducere debere, ejufdem potius

jl

quod petebat Efpenius, eique concederer faltem pro-

apertiffimum, fi quod aliud , argumentum efTe,

quippe

la«

vifionis in modum Litteras fervati juris,' & prohibitio-

qua non aliunde prodibat quam e fince

ra animi prepa-

rfi«

ris Arreftum quod implorabar.

At qui in Bruxelleufi

ratione in qua erat, ut Jetus £2 alacey v

Caria dominabantur , Tribunalium follicitudinem &

itat ipfam, pev

)

Divina gvatie fubfidium , pro omnibus c

atbolice fidei ca--

l0

auétoritatem itatorquebant, ut füper hujufmodi nego-

pitibus tradevet / & quianon videbat ,

uis nihil fine Archiduciffe Gubernatricis con(ilio nutu-

qua demum vatio-'

J

ne conciliavi po[Jet ea ConfHitutio cum maxime commuri-

(

que precipere auderent; quod in hoc rerum difcrimi-

bus certioribu[que chrifliane de moribus dottrina princi-

d

ne accurate fervatum eft. — Satis ergo habuit Brabantize

piis, aut cum fide quam fcclefia ommibus retro [eculis

sx-

confilium (tatuere , ut Archiducilfa confuleretar; &

profefa fuerat, 69 adbuc in publicis n ecibus profitebatur,

]l

quidem Confültatione quae ei exhiberi debebat, ultra

Matronz Principi, ad eam hac de re convincendam,

av

meníem dilata; cavit tamen perfecitque, ut certzs fie-

proponit Efpenius rationem admodum fimplicem, cu-

ret interea Van Efpenius ei zibil in antecefuimn timnenduim

ufih

Juique vim, inguit, paffim experientia

probaverat ;

)m

fóre, mibilque agendum aliud , ft quid intevim contigi[fet,

;

ipfius Conítitutionis le&ioneni fcilicet,

Liceat mübi,

A

quam ut [uas ad Confilium querelas defevret.

Doiina , offendere, profe

quitur , zullum boum Catbo--

n

Fit admodum vero fimile hanc a Brabantia Confilio

datam Efpenius fecuritatem nixam fuiffe moderationis

licum bomimem poffe Confhitutionem legere, quin egro.

anino ferat propofitiones tum uiultas in ea damnatas oc-

i

confiliis Archiepifcopo Mechlinien(i propofitis. Utut

cuvvere qua adillud ufque ten

;

(

5

reshabeat, hujus Prafulis Confilium ita reapfe fe geffir,

pus ut veritate fl)f'&(ltæ fzge—.

qu

ratt que 12 Catechifmo percepte evant.

ut acta peculiaria per Damenii minifterium in hunc Do.

Ne Archiducillam longiore defcriptione faticaret, ac

&orem intentata deferere videretur; atnon alia fane de

,

ne tamen temeritatis accufavetur , qui tam fidenter fuper

n

caufa, quam quia tum quidem obverfabatur animo fpes

tam gvavi negotioloqueretur , qui allam in id pvobatio-

fore, ut isalia rationeopprimeretur. Re quidem ipfa

yo

gen ajferret, addidit Epiffole fue& Van Efpenius diffi-

lm1

redit inmentem, eo ipío tempore litem qua apud T'i:

cultatum Compendium qu& Bulle acceptatiom obfiftebant,

j

bunal. Re&oris Uuiverfitatis in eum fiper Epi/fojari Sef-

Affert initio flatim nonnullas e Propofitionibus in Bul-

]

la

166

Vi*rh D. Vax EsPpEN,-

)

1

la damnatis, monens ejus Defenfoves commiti pro vivibus

Comitisde Baillet, qui eam ArchiducifTze Gubernatrici

eavum notitiam Fidelibus Jubducere, veritos, €? quidem

haudforfanexhibuit, autfaltem, quod nobis certo con-

juve, ne ea vel una ab boc. Decreto eorum animos aver-

ftat, aliorum Miniftrrorum plerofque, atque adeo pri-

2a£; & poítquam iifdem Propofitionibus aliqua Sacrae

vati Confilii Membra, quamvis ejus Caput effet, deea

Scripture & Patrum loca iis omnino fimilia, nonnul-

eque ac de fragmentis ceteris ad hoc negotium fpe-

lafque patheticas & peremptorias animadverfiones ad-

&antibus omnino ignorare voluit..

didit, infert rantum abefTe, ut aceeptazde Bulla vecu-

— In Confultatione dequa loquimur, Archiepifcopi in

Jatio, que eas Propofitiotes c9

ejufmodi tot alias damnat,

Lovanienfis Univerfitatis Jurifdictionem molimini non

Eccleft

& Sucramentis indignum boniünem veddat , ut bis

infiftitur ; expenditur folum agendi ratio, qua Van Ef-

ipfe fe potius indigimith vedderet , fi Décretum quo catbo-

penii querelae continebantur, /eorfitm ab ejus exemptione

ica fidem tatn iultis vationibus ledi , tmaximeque fol-

?pfa, eademque nihilominus exhibetur £otiquatm Opus

lemnes Sacre. Scvipture & Patrum locutioues damnari

ex diametro fupremis Legibuspatriis , Z4poffolicis Brevi-

appavet, contra proprie con[cientie vim acceptaret.

bus, & facvis $. M. 1.69 C. juffisoppofitum, propterca

aucis deinde refpondet Efpenius ad pracipuas diffi-

folum quod Van Efpenius in ea perípiciebatur Pabitus

cultates duas quze eidem opponi porerant; prira eft,

tamquam: Membrum a. Fidelium & Corporis univerfae

Bullam a compluribus acceptari, quin veritates dam-

Ecclefiee conmmuione vecifum, minifque impetitum PER

nent quas damnate Propofitiones menti exhibent; al-

CANONICUM RIGOREM, /ize juris ordine ,. [ine

tera eít, cum omnis Chriftianus Orbis Conftitutionem

formaaut figura proceffus, fize caufc cognitione £? SINE

receperit; quemlibet Catholicorum ad illius receptio-

n

SENTEN'TIA (approbantur hocloco effata Magiítra-

nem teneri.,

rurae Galliarum fuper neceffitate notorietatis juris ad hu-

Ad difficultatem primam refpondet eam recipiendee

jus generis acta). E quibus Brabantie Confilium infert

Bullas methodum, ut eidem coactee explicationes adhi-

ífe non potuiffe, quin eam agendi rationem fpeétaret

beantur, damnatifque Propofitionibus prave notiones

tamquam puri putique facli , violeutie &v opprveffiomis

& obvio verborum fenfui contrarie tribuantur, tan-

emacbinationemn , fuper qua poftulatam zzterdi£liozem

quam Bulle, Libri & hujus Auctoris fenfüi , cazdoris

provifionis in ttodum conceffiffet , uifi ex Regio $. M. Di-

£? bone fideiregulis, Clementis XI. menti in ejus Bulla

plomate diei 26. Maji (ann, 1727.) fuutn effe credidiffct

& pofíterioribus Brevibus expreffe repugnantem, de-

ea de re $. 4. . ante certiorem facere, quatnquoad Caput

nique tanquam ad. perfecutionem vitandam, qua, ea

boc quicquam aggrederetuv, (b)

nonacceptata, imminere poffet, unice inventam eque

Confultatio hec Confilii Bra

bantize diei 50. ]uliian-

8 non Acceptantibus, atque a magno Acceptantium

nO 1727. cum interlocutoria Sententia concurrit quam

numero re]ici.

poftridie , nempe die 3 :. fuper litipio ad £piffoarem

Refpondetadalteram, multum abeffe, ut Acceptan-

Befpoufionem fpe&tante Tribunal Rectoris Univerfitatis

tes omnium Chriftiani Orbis Epifcoporum teftimonia

ovanii pronuntiavit. LHec Lragmenta duo eamdem

in medium attulerint, etfi quam plurima potuerunt,

notam ambo prafeferunt, prout genuino aroumenro

obtinere conati fint; eos ipfos qui eam receperunt, fu-

funtinnocentiz Van Efpeni, injufteque vexationis quam

per Bulle fenfu, füper ejus acceprande ratione, fü-

perferebat, & prouteodem tempore conteftantur énor»

perque hujus acceptationis cauía inrer fe digladiari;

mem ejus Adverfariorum exiftimationem , qui Tribu-

Epiícopos extraneos Gallie fere omnes Papzee infallibi-

nalia heec ipfa impediebant, ne ei cumulatam juftitiam.

litate niti; & quod indeconfequitur, haud plus aucto-

ritatis Bullae concedere quam tot aliis Decretis quze per-

redderent ; eumdemque ab oppreffione libexfarent.

inde recipiunt, quamvis recipienda non fint; Epifco-

Fan Efpenüi apud Brabantie Ovdines Requifitio. Ordi-

pis ex Inquifitionis Regionibus, &ex Gallia, libertatis

"m in ejus favorem þgmfmtiams-.

non fatis fuiffe, ut quam animo fovebant, fententiam

expromerent; tandem numerum Opponentium Bulle

X. Ejufmodi rerum ratio Van Efpenium adegit, fuas

ad evertendam communis omnium acceptationis hy-

ut querimonias ad Ordinis Provinciz Brabantize defer-

pothefin fatiseff? & plus quam faiis; Monumento huic

ret, quibus demandatum erat ,. ut privilegiorum qui-

folide quaedam animadverfiones füper obedientia Papee

bus omnes Brabantienfes gaudebant, incolumitati, Le-

debita finem imponunt; eo fcilicet (pectant, ut palam

gumque Regio nitebatur, executioni invigilarent. His

fiat non minus mortuis quam viventibus Summis Pon-

ejus Requifitio die r2. menfis Augufti ejufdem anni

tificibus hanc obedientiam deberi; acfi tres eorum funt

1727. exhibita fuit (c), Exponit in ea Van Efpenius

qui Dullam propugnaverint, viginti & amplius qui ei-

,

,

e, ut ab ejufmodi oppreflione //)i caveret , necefle

g

dem aperte refragati funt, recutentur.

» habuiffe ad Supremum Regionis & Ducatus Braban-

Fortaffe poftrema haec Fragmenta duo ad ipfam uf-

E)

?

ti& Confilium confügere, ex omnium temporum

que Matronam Principem non pervenerunt; id enim

3»

ufü, defenfionis & regii preefidii pratia; id enim con-

impedire eorum intererat, qui nunquam ab ejus latere

2»

traomnem vim omnemque faéti viam confüetum ad«

)

diícedebant, quibufque ipfa fuam omnem familiarita-

P

jumentrum effe, eo fane potiore jure, quod eadem

tem tribuebat.

Utut res habuerit, certum f(àltem eft

s

?

oppretfio & fa&ti via in fe etiam /uquifitionis viam

l:;

|

firmarationum momenta in iidem expofita non effecif-

» continebat, qua nulla durior & magis intoleranda;

fe, ut rerum facies vel tantillum mutaretur (4).

» quod juzum, perpit Efpenius, Supremi Principes

» noftri ab his Regionibus averterunt, cum illud ibi-

. Coufultatio Confilii qulwztiæ pro Fan Efpenio.

» dem fítatui creditum eft.

E

ä

]

- Subdit laudatus Do&tor fe qui nondum w/lam difpofi-

IX, Idem fatum fubiit Conífultatio Confilii Braban-

tionem fuper fua. Requifitione ante duos prope meníes ad

tiz, ad Archiduciffam Gubernatricem die 30. menfis

Brabantie Confilium delara obtinere potuerit, jam in-

-—st . 99

Julii ana. 1727. miíTa, videlicet eo fere tempore quo

telligere Confilium illud S, A. S. Supir bac ve confuluif-

E(peniana de qua modo diximus, Epiítola.

Eiquidem

fé» quin fciat , am ejufimodi Confultatio ex eodem petita

— —

Magiftratus Efpenii Requifitionem prope univerfamin-

fuerit, cur, £? quov/ums duod 12 caufa eff , profequitur,

feruerunt, eamdemque novis momentis fàne graviffi-

ut fuum ipfe vecurfum famat apud Dominationes Peffvas,

mis roborarunt ; at oleum, quod dicitur, & operam

tanquain Patres Patrie €?. Depofitarios legum, privile-

perdiderunt; eam nulla expeditio fecuta eft d/oxlo malo

giorum , hbertatuim g fmrzcbzfamm Regionis €g'c.

(4) Occurret Epiftola hzc cuin Libello füpplici qui eidem ad.

(^) Vide Confültationem hanc in V. Parte Suppl. Lib, IIL. cui

ffüün.. iaue : ii — antmiai EL ET - aE

ditus erat , in V, Parte Su

titulus: Cau/a Efpeniana, Litt. G.

pplementi, Lib.1HI. Operis in(kra'pti:

Cauja Efpeniana, Litt. H

( C) Vide BequiütiOncm hiallc '. ibidoLi:to -lc

" —

Nulla '

Liszn HL CapuT VL Amric. VII,

167

:

« Nullanon dbfervantia.kf'Upplicans,

"ut Ordinarios 9'u-

l*

nobis Ecclefia obedientiae exemplüm prebet qua Pa-

lv

J'itie cuvfus fibi

fít apertus £ liber apud Brabantie Con-

pali Conflitutioni debetur ? Quenam ef(t fuperior au-

1

lum & ut fine ulteriore dilatioue, fuper ejus Requi-

&oritas cui jactatam hanc obedientiam Ecclefia debet &

"

fitione ftatuatur

.

praftat? Aufu(ne effet Declamator refpondere Pape

fuerit &c.

ga jujütie þrovz'þq qua c'longruere vifa

Perfonam effe?

i

Brabantize Ordines eadem die ( 12. Augufti) decre.

-Haud fatis habuit

D

Jamenius ita pul'ilice confutate ,

verunt favorabilem Reprefentationem apud S. A. S. ede-

quod adhuc latebat , agendi rationis Fragmentum quam

ve fupevr poffulatione F'an. Efpenii. . Reprefentatio haec

ipfe Judicis titulo inierat, füam preterea confutationem

g

'

lecta fuit & approbata poftridie, mandatumque Graffa-

Lovanii impreffam voluit cum approbatione D. de Qua-

rio feu ACtuario ag Broeck , ut eadem die expediendatn,

i

reux ejus digno Collega in interrogatoriis quae Van

h

hoc eft, Archiduciffe Gubernatrici tradendam curarer.

Efpenium fubire voluerat; addixitque Opus fuum, in

Hanc Ordinum Brabantize Repraefentationem ipfi nobis

titulo ipfo, omnium Uuiverfitatis Canditatorum infti-

comparare non potuimus.

At quacunque fuerit, re-

tutioni:. "4d /nflyvu&lionem Suventutis Academice, tiuic

manfit effe&us expers, quia Van Efpenii oppreffionem

deflinationi obduécta cauía erat arrogata neceíliras, ut

ftatuerant conjurati homines qui tum quidem in Bruxel-

jin anrece(Tum Univerfitatis Suppofiti contra id muni-

lenfi Aula dorninabantur.

rentur quod appellabatur f4//a libertas quam Van Eípe-

nius iis infpirabat;. videlicet Univerfitatis Cuftos & vin-

&U eo - —^ 9050 - — B

ARTLICULDS VLL.

"348

.

dex ipfe. prodebat hac in re fidem quam jurejurando

obftrinxerat , & notam qua infignitus erat, in id incum-

le

INova 10litniua D. Damen €9?c, in. D. Fan Efpeu , qui

t

bens, ut quantum in eo erat, everteret exemptionis

rarfus. proinde apud. Brabantie Confilium quevitur.

privilegia quae. Fundatores Univerfitati conceíferant,

ii

Lj

. Hujus Tw'bundi: in ejus favorem altera Confultatio.

& vtraque Pote(las non femel firmaverat.

j

Ceterum falfa omnis & vana Duinenianaze erucirionis

In Pan Efpenium D)eclamatz'one(r & Libelh famofi..—

oftentatio eo demum redigebatur, ut ad (ummum pro-

]

baret Univerfitatis Clerum ab Archiepifcopo quoad

:

N obfervantia füpreme Auétoritati debira, quee

omnuia pendere quae ad. gratiofam Juri[di£lionem (pe-

Van Efípenii negotium fibi (ümpferat, & in ratio-

&ant, cujufmodi , funt Divim verbi nuntiandi & con-

nibus quas Ordines & Supremum in Confilium Braban-

fefiones audiendi facultates, celebratio. feftorum die-

tiae poltulabant, a quibus hic Do&tor in prafidium re-

rum, jejuniorum &c. quae nemo unus in dubium vo-

ceptus erat, non fatis momenti fuit, ut ejus ho(ítium

cabat; at non probabat omnino Archiepifcopo id juris

acerbitas & audacia contin.erenuj in officio, & cohibe-

e(le , ut contentiofam J 'urifditlionem in. Univerfitatis

retur.

H

Membra exerceret, quod unum quarebatur 5 ac ne

Do&tor Damen qui eorum fürorí inflrumento erat,

Priefül quidem eauti contendebat, niíi ut haec ipfa Mem-

inique ferens per hac obflacula plura (ui facinoris con.

bra per acta ad Dullam Uigeuitus fufcipiendam adige-

fummationem fufpendi , fibi in animum induxit eam

ret, D. de Quareux qui Cezforis z4poffolici, Imperia-

C

cunétationem ulcifci, jus, ut ira dicam, tribuens ipíe

lis C? fegai utulis gloriabatur, manibus: pedibn(que,

I

fibi, traducenfque Van Efpenium in Sermonibus Scri-

quod dicitur, deícendebar in Damenii fententiam , cu-

puüfque publicis durius acerbiufque quam per gravilfi-

jus. Declamationem per. approbationem fingularibus

Seutentiam fieri potuiffet. — Circumilantia quam ad id

laudibus efferebat, fragmentum appellans pul/ica Juce

felegit, fuit initium menfis Julii ann, 1727. nempe tem-

digniffiuium, quod eo tempore verius quam purabat,

pus illud quo detentus erat in Bruxellenfi Curia Prore:

periculofumn appellabat../|. Domini Quareux quoad Da-

étor Univerfitatis in captivitate veluti quadam, ut ad

menianam Declamationem approbatio fpeétat ad diem

alfociandos fibi in Judices fuper Efpenio negotio Af(fet:

decimam menfis Julii ann. 1727.

fores ab apertis hujus Do£toris hoítibus electos adipe-

retur. Cumomni generatim ope deftitutus jaceret hic

Libelli otio qui z':zfcribz'tu'r: lreniconf

venerandus Senex, id fane Damenio animos addidit

ad facinus, quod dubio procul in quavis alia circum-

Il. Pfimus tamen hic feetus nonnifi Qelitatio quadam

ftantia gravitera Tribunalibus non reprimi non potuif

fuit

n

ec poteft omnino cum eo comparari qui proxi-

fet quibus publicae tranquillitatis cura demandata erat,

Iino

N

' 3

ovembri menfe prodiir,

Huic poíterieri titulus

Pronuntiaverat ante dies aliquot (die 17, Junii ) lati-

erat: Jvemicon, five Refponfio pacifica

J beologi Romano:-

nam Declamationem in Actu publico, ob Lovanienfis

ä

Catbolici ad quedam Dubia£gc. lm preffum erat Opus

Univerfitatis oculos, ut Proteftationem refelleret. fibi

Mechlinii apud Laurentium Zazder E/ff. Archiepi(copi

J

ab Efpenio : , precedentis Maji menfis die contra in-

Typographum. Libelli Auctor haud e re fore credi-

terrogationes fignificatam, quas ipfe pror(us Inquifi-

derat fe.nominare; at eum Dameniüs Noyembris die

tionis in modum editurus ad eum femel, iterum ac ter-

18. ann. 1727. approbaverat, teflatus (e quem pari

tio venerat,

Proteftatio heec enormem ejus facinoris

cum af£entatioge ac voluptate legiffet, nactum e(Te ap-

irregularitatem , tum ex poteftaris & Jurifdictionis de-

prime dignum qui lucem afpiceret , utpote doctrinam

fectu, tum ex potiffimarum juridicae aétionis regula-

folidam , [auam , ortbodoxam €&7 catbolicam continens.

rum omitlione tam invicte probabat , ut Damenius &

E

Videretur fane portento [imile Libellum quo de agi-

qui ufi fuerant ejufdem opera, ab ulterioribus actis quae

tur a Damenio tantopere commendari, nifi de caeeco

Van Efpenio minitati fuerant, quinto poít die, quem

quodam impetu conftaret quo is adoptabat quidquid ei

terminufm eidem flatuerant, recedere cogerentur, At

proponebatur ab iis quibus (uam.fortunam debebar,

quia facilius erat injurias opponere, quam per folida ra.

quibufque pergratum erat füb ejus nomine delitefcere.

tionum momenta re(ponfum dare, Damenius ab iis

Notorium erat Tefuitas nimirum fuiffe qui rem totam

non ab(tinuit; Efpenium tanquam hominem verfipel.

agitabant, dum cavabant, nefe proderent; nihilaliud

lem $9 deceptoregmi waduxit, cujus Prote(tatio non effet

prae(tabar Doctor, quam eorumloco perfonam agebar,

nifi vazum effugium quod eumn trabebat in fufpicionem

lanumere potiffimum nota Libellum infarciebant quae

propugnate dottvine qua damnata erat &7c, Bullae Uni.

non nifi Jefüitae calamum praferebant. Nota eft horum

genitus recipiendz recufàrio exhibita fuir tanquam fchif-

Patrumamica methodusia refponfis ad Scripta quae iis

matica perduellio; quia Ecclefia, inquit doétor Dame.

li le

nonprobantur; non ab earecedebat P. Annatus quoad

nius, eo; fj

gétimos filios non agnofcebat ,

quiain ejus

Litteras Provinciales; eojudice, non alio refponfo opus

legis & eju[dem EXEMPLUM coztemptum , Conflitu-

erat ad priores Litteras quinque , quam ut quindecieg

2101 UNIGENITUS obedientiam vecujabant que ei de-

ediceretur bzreticas ease(fe, Ex horum Patrum fermo-

bébatur. . Quee iülaæc.,t.aqdem loquacitas| Quomodo

ne, nonalii Catholici quam Jefüite, prater eorum opi.

nioneg

168

ViTA D. VAN ÉSsPEN,

niones orthodoxum nihil: Dogina S'efuiticumtr dogma

Ejþenz'm purgatus a criminatiome mutate fententia fuper

Catbolicum comvertuntur, inquit ex eorum veteribus

anfufficientia notorietatis fatti ad Sacramentorum

Auctoribus quidam. Hec Libelli qui infcribitur 7re-

publicas vecu[ationes.

zicon, nora eít. Sibi Auctor ex Operis T'itulo, Ca-

£bolice-Romani qualitatem. tribuit prae fuis Adverfariis

IIT. Id huic pofïreniæ imputationi praetexitur, 'quoci

quos in univerfía fui fcerus ferie nonnifi tanquam ZZere-

Efpenius in fua Proteftatione ítatuerat, fecutus Eccle-

ficos & Scbifmaticos apertos traducit, — Atque haec ipía

fie Regulas, fibi canonicam purgationem imponi non

—— 04 (V — 0900 — — 3 C*

proprie Thefis eft quam probandam fuícipit. Eos ge-

potuiffe, quin prius exifteret Seztentia Zudiis, qua

L -l

-

neratim involvit Quezgelliffarum nomine; at id praeftat

eutn ex juris ordime legitimo fu[pe&tum declaravet, Hie

idem Doctor in aliis Operibus ftatuit notorietatem jue

7

enuntians in ipío Operis limine fe ita quidem defignatos

velle, quicunque PURE & SIMPLICITER Zllar? UNI-

ris, hoceít, Sententiam Judicis effe pariter neceffariam,

à

GENITUS zoz vecipiunt ; quod fere omnes acceptantes

ut in quempiam cenfurz pronuntientur , 'ut cum eo tan-

"

Gallicanae Ecclefig complectitur. Hos nimirum omnes

quam Hxretico & Shcifmatico excommunicato publice

[

jactaros Quenelliftas Libelli Au£tor dogmatice pronun-

agatur, ut eidem, hac obduécta cauía, Sacramenta &

f

tiat e(le veros && formales Hereticos 69 Scbifmaticos; iis

fepultura Ecclefiaftica denegentur, Poftremum effa-

r

proinde Sacramenta & Ecclefiafticam fepulturam negari

tum hoc expreffis verbis firrmnatum vidimus.in Conful-

debere; ad id fufficere eos de Dulla non recepta zoforie

tatione Confilii Brabantie diei 30. Julii ann, 1727.

Hujus Doétoris Adverfarii & (chi(matis fautores, ut

vel graviter fufpeclos eTe, quin id ip'um per Tudicis

Sententiam declarari neceffe fit5 Paftores qui /ciezter,

ejus famam detererent,. non fernel oflendere conati funt

eum pugnantia locutum effe, qui nempe in antiquís

E

cum cau(z&e coenitioue fcilicet, fecus aperent, mortalis

peccati reos evafuros, & ipfo fa&o excommurmicationem

Operibus ftatuiffer fa&£ti notorietatem ad publicam Sa-

cramentorum recufationem fatis effej & vite poftre-

fubituros ; (4) eos prudentise legibus adigi, ut faltem du-

biis in cafibus Epiícopum confülant, cognitionem cau:

mis annis notorietatem juris, ex puro putoque partium

ftudio, requifüffet, Id nimirum aque per injuftitiam

farum de Ecclefiaftica fepultura quas /pzrztales 67 facras

appellat , ad Ecclefiafticos tandem ]udices pertinere, &

ac malam fidem facit Au&tor /regici, idque ipfum dein-

de praítitit Auctor In(titurionis Paftoralis D. Archie-

ä

Laica Tribunalia fuper hoc articulo abíolute zzcompe-

tentia effe (b).

pifcopi Parifienfis diei 19: Septembris ann, 1756. (£)

e

Haud contentus eft Auctor

qui eum omnino fuper hoc Articulo exfcripfiffe vide-

li

haec abfona paradoxa ge-

neratim ftatuere; ea Van Efpenio aliifque Belgii Eccle-

tur Ratio veritatis & honoris Efpenii nosadigit, ut lioc

loco apparentem contradictionem tollaimus, qua ca-

fiafticis zominatim accommodat, quibu(cum reapíe eo

ipfo tempore ex principiis his agebatur. At Doétor

lumnis pretenditur.

Ut Doctor hic, aucta pér eta-

tem (cientia, fub vitae finem, diíciplina caput aliquod

hic potiffimum ibidem impetitur; ejus Proteffatio die

rj. Maji in Damenianam lnquifitionem edita per lace-

illuttraffet, quod minus accurate in fuis primis Operi-

—— 0 — — E

rationem affertur; confütatur Affertio, in qua Van Ef-

bus expofuiffer, injuflitia efIec & calumnia, hinc fine

—R

penius tanquam afpprime infamantetn &* onero[am notat

probatione inferre id eum füae tantum utiliatis ergo fe-

cifle.

At nihil eft, quod ad purgationis genus hoc in

canonicam purgarionem qua ab eo exacta fuit fuper Pro-

feflione fidei Pii IV, fuper Formulario, fuperque Bulla

prafenti facti fpecie confugiamus, Non eum Auétor

Jrogici nifi per. infcitiam aut per malitiam contradictio-

Uvwigenitus, Denique poftremus Paragraphus omnino

ad exemprionem ab Ordinarii contenniofa Jurifdictione

nis accufat, fuper hoc argumento in eamdem notionum

perturbationem incidens, quam fuper Jüri(dictionis ne*

quoad omnia Univerfitatis Membra impugnandam con-

fertur, Super his capitibus fingulis eo temeritatis abit

gotio prefetulerat. Giratiofam nimirum Jurifdi&tionem

cum contrentiofa Jurifdiétione confundens contenderat

Anonymus, ut contumeliofiorem in modum Van Ef-

penium excipiat. ** Quis crederer, proh Deusimmor-

Univerfiratis fuppofitos, eorum exemptione nihil ob-

talis! (exclamat pag. 13.) facrorum Canonum Pro-

ftante, ab Archiepifcopo quoad ea pendere qua ad po-

ii

3*

25

fe(lorem , Sacerdotem , laxate moralis doctrinze

fteriorem fpectabant, propterea quod in rebus ad prio-

99

rem fpectantibus ab ipfo pendebant. Perinde res ha-

apertum hoftem, feverioris di(cipling affertorem &

vindicem, tantopere 77 erte vitiligandi, imponendi

bet in pracfentia,

Van Eí(penius de Foro panitentiali

953

verba faciens, deque iis quz ex Ecclcfie veteri difcipli-

£? fallendi exercitatum efle, urin ejus refponfione

35

totoccurrerent falfitates, mendacia, calumniae, quot

na fuperimpofitione Peenitentize publicze ob peccata pu-

35

lineze? , Traducitur alibi tanquam factionis Que-

blica, inaliquibus Ecclefiis fuperfunt, in füis antiquio-

au— —— — 0 —— u A-— — 479 5 — 4b 71 — — CUXGQ U Q 9 «

nelli(tarum Signifer, apud quam, Anonymi verba funt,

ribus Operibus & in nonnullis peculiaribus Confulta-

tionibus ftatuit, Parochis, ex Tridentini Concilii Ca-

füfpicirur Doétor hic: tagquam [edes. fapientiee &5* alter

"Apollo Delpbicus (c). Ejus Tra&atus De Recurfu ad

nonibus, id juris efle, ut hac Peenitentiz genera im-

ponanr, & quod inde confequitur, a publica commu-

Principem ibidem perniciofusappellatur ( zoxium illum

Zvatlatum) (d), quem fine refponfione relictum fuifle

nione peccatores arceant, quos ejufmodi panirentiaé

acerbiffimum eft, utpote azrociffitnis calummniis 9. ervo-

fubdiderunt.

Quia porro in his circumflantiis de nulla

o OM . 109 C MPUR M

vibus vefertum (&e). Antiquioribus ejufdem Operibus

actione juridica , fed folum de caritatis & peenitenrialis

haud magis parcitur.

Accufatur Efpenius, qui Eccle-

fori minifterio agebatur, ftatuerat Efpenius facli noto-

fiaflicam Z'urifditlionem evertevis 67 conculcaverit, S,

rieratem Parochis fatis firmo argumento effe, ur fuper

ia €9 ingemi vi ad fcri-

boc publice Pcenitente capite, Tridentini Concilii Ca:

Sedem contemp]evit , fuaque [cient

nones exequerentur , quin eosad id per Sententiam mu-

bendum enovmiter abu[us fuerit.

Abfolvit has declama-

tiones edicens fe, fiquidem hunce Doéctorem magis

niri necefleeífet. . Neque tamen praetermittebat modi-

quam quemvis alium refellere aggreffus eft, non id

ficationes regula(que prudentie quas rerum peculiaris

epiffe, quod. ejus majorem quamdam rationem habe

ratio neceífarias nonnunquam reddit..-

Hac faétifpecies, utliquet, pror

[üs ab ea diflingui-

ret, fed, inquit, ut palam faceret, quam [it bomo bic

vafev £? verfipellis, & qua levitate &5 facilitate fua ve-

tur, de qua Doétor hic, (eu in Proteítatione & Requi-

fitionibus apud Brabantiz Confilium, feu in aliquibus

teva f

enfa deferat , fuss ut Superioribus fuäum' faciat, eo-

aliis Operibus loquitur. Siin his infüfficientia notorie-

vumque juffa declinet Q

tatis facti, & neceílitas notorietatis juris, Sententia Ju-

NMND—————————EÉÉuUe

4) Irenicon, pag.24.

dicis nixeflatuitur, propterea fit, quod de publica im-

(5^) Ibid. pag. 12. & 30.

pofita pcenitentia non amplius ibidem agitur; ibi con-

(c) Ibid. pag. 30.

tra de directa & publica Sacramentorum recufatione age-

(4) Ibid, pag. 37.

e) lbid. pag. 36.

(f) lbid. pag. 40.

( £) II. Part, pag. 65, & 66,.—

bat'ur,

LIBER!

II.

6 PÍ .

169.

9*32? VI AI*A;(.TIC. VII,

Ver

batur;

de aClis przeterea (ermo erat; que ad cohttï;ntïb!; fticae dffcipïinæ violatis regulis, ut .pt*oïnde non nifxæd;

füm forum pertinent. d'eC]üe-'SäCl'-ämeflTOrum Eccleüa !

Caíuiftis:Cardinalis de- Al(atia pronüritiati débSár , éos

fticzequae fepulture recufatione, quae:confecitio-cen-' :

uno partium ftudioabre

furarum & e&commünicationum eft; quz ex prefcnti

amplexos effe.

i

3

ptos aham The Olv 6gl ælan önem d

.

L

nj

difciplina pronuntiari nifi ab ii$ non poffunt, qui-con.

Poft hanc digreffionem veluti

quamdam quam Le-

e

tentiofa Tarifdi&tione inftru&tifünt, quique-ex Juris or-

&ori non inju

ü

"

J

cundam fore fgg;fa

dine eadem utuntur. — Jam veróidihac'duplici facti (pe-

riem tfa;gre,dimurl.y

ld

ce, cum cenfure & excommuricationes néc pronun:

ie

tiari nec contrahi fiue Sententia poffint, liquido conftat

INova R?qäi,l;'fio Va)ic Ejpenii apud Bmäantiæ C

]

Sacramentorum quoque recufariónes qua earum effe-

lium , pecaliaviter in |renicon,

$

J

'???f,

h

&a (unt, fine Sententia locum habere non poffe. : . -

At id fane eft animadverfione dignum , variationis

IV. Que tam ab.('ona-ac

prespoftera in Zrenico detexi-

d

accufationem in Vau Efpenium intentatàm, cüm ipfe

mus, procül dubio nulla n

?

on publici Mini(lerii animad.

ab ea liber immunifque fit, ut oftendimus, in eos po-

verfione di

gna erant, Nulla eftbene morata recteque

tiüs ipfos incidere qui eam confingebant. .Hi enim Ca.

conftituta Re

gio, inqua Libelli famofi tolerentur; acfi

l

fuifta: qui hoc loco exprobant Van Efpénio, qnod ju-

quis hoc nomine dignus Libellus eít

» Is profecto e(t,:

ris notorietatem juridicamque Senrentiam ad publicas

quem hactenus exculTimus, in quo

fcilicer Doéctor is,:

üt

directa(que Sacramentorum recufationes requifierit, ad

qui erat Efpenius, qui ad il

llud ufque tempus füa omiii-

nt

eas fcilicet recufationes quae cenfürarum & excommu-

exiftimatione omnibufq

nicationum confecutio quzedam fünt, non autem ad-eas

ue probi Sacetdoris fincerique:

lI$

Catholici privilegiis p

1

otitus erat; maxime calumnio(urm.

d

quz non nifi in pcenitentiali foro impofitionem Poeni-

vefanumque in modt

im co

*

nturneliis áfficitur, & tame-

eu

tentie publicae confequuntur,. ipfi prius ad eamdem

quam Zreticus, Schifiati

cuy, Conjura

publicarum peenitentiarumimpofitionem , "& ad eas Sa-

namus, Impoffor €2" Nebüulo traducitur;

torum -'fïntæyïg-

cramentorum recufationes quae-earüm con(ecutio tan-

. Eju(modi Libelli Au&or ejufque Approbator non alia

Q

tum erant, hanc juris notorietatem requirebant; n

fane de caufa ad eum vilo

u

andum animos fümpferant ,

o

hos fcilicet Van Efpenius ceterique Lovanien(es Theo-

quam qüia oppreffionis

tus in quo Van Efpenius de-

logi, eorum laxatz morali doctring oppofiti decifiones

tinebatur, eosin impünit

atisfpem adducebar. ' Doctor

ediderant quas temere eorüm. Adverfárir reviadicant,

hic reapfe inutiliter ex pluribus menfibus,

Legum fui.

vr nonfolum earum recufationümr quas olimacriter im:

que Principis prefidium, & feapud Judice

m defenden-

X

d

pugnaverant fed etiam odiofiórum legitimitatem fir-

di libertatem foilicitabat. Eum nihilominus novi Li-

ment. - Ac nulla rnihi (it hac ià re fides; nihil fane mi-

[

belli Damenii, at novos conatus ederet

; impulerunt,.

Xl

nus quam de noftrorum Myftetiorum fanctitaté: ac- de

Ad Brabantizé Coalfilium novam R'equifi

tionem mifit;:

difciplina quae publicos peccatores publicae Peenitentise

quae ei die rantum 4, menfis Februarii ex

hiberi

t

potuit 5

ne

fübdit, follicirudo Cafuiftas hos impulit, ut poftremis

(4) quo nempe tempore novus Univerfiratis

Reétor

hifce temporibus fufficientiart nororietatis faéti ad 'Sa-

A£a vetera refricuerat, quae ad. fj

[ponfiotesa. Epiffola-

n

cramentorum recu(ationem tantopere pradicarent. Sa.

yem veferebantur.

Sign

ificat humiliter

in. füa Requifi-

tisperípectum eft eximiis his veteris difciplinae reli-

0f

tione Van Efpenius eam vexationum pr

ofecutionem &:

quiis, quam eos, acrius neminem refiagari, Unde-

peculiariter auía Damenii ex eo potiffi

mum . derivari,:

[

nam erpgo hac follicicudinis fpecies? Portuita ne que-

quod ejus querelas füfcipi , ejafde

mque defenfiones pro;

dam vicilfitudo laxatos reddidit eos qui ab iis ip(is (e-

]uris regulis audiri renuebatur.-

Eoautem monftrofior.

e

verz moralis Doctring Vindices appellantur, & Rigo-

f

erat hec juftitia recufatio, quo

d Suprema Tribunalia.

riffas qui laxati Cafüiftee funt? Faéta ipía confuli (atis

fuoram jurium & ejus in:primis

quod ad Ecclefiaftico-.

at

eft. Expendatur id quod agebatür in Mechlinienfi Dice-

rum Superiorum violentias & o

)«

ppreffiones reprimen-

cefi füb Epi(copatu Decelforum Cardinalis de Alfatia

das fpeéctabat, tam utilem prop

ugaationem e

o-

'cujus nomine: adeo' decantata: eft publicos peccatores

i fingilla-

lU

tiÍnm debébant, quodque Van Efpenius ob e

8 omnia,

abíque previa Sententia publice a Sacramentis exclu-

que pro fui Principis ejufque T'ribunalium at

r

dendi neceffitas. Notorium eft eo jam tempore, pu-

D

ictoritate

egerat, nullam unquam compen(ationem peti

erat, auüt

all

blicae Pcenitentiae ufüm ob peccata publica, ad exem-

receperat. Videtur ergo eorum minimum,

*

]i«

lürn & qutdem non fine fruétu adhuc in quibufdam

qua fibi

ab iis polliceri poterar,

Juítitiam & o

pem fuiffe quam:

Je

cafibus obrinuiffe5 àtque ad hunc ufuüm ip(um conitra

nulli prorfus ex infimis Princi

0

lakatos .a quibus damnabatür ; Cafuiítas firmandum,

rant, At éorum abfoluritfi

pis Subditis neg

are pore-

ma d

ominatio , quos malo

ij

Van: Efpenius & celebres Lovanienfés Doctores " ejüs

quódam fato Archiduci(fa in fua

m omnem

m

familiarita-

Collega Confultationes duas " edidéruür, unam- Kal.

tem receperat , in hujus venerandi Doctor

is favorem

mo

Septembris ann.. 1685. die 9. Aprilis ann. 1688. alte-

agendi libertatem omnem ordinariis Tribu

nálibus adi-

u

ram' qua in 7rezico referuntur, — Expéndatur econtra

mebat, In hac tamen nova Re

quifitione implorat ipfe

[/4

quod accidit fub diutürno Epifcopatu Cardinalis de AI-

eorumdem prafidium , & rati

one quidem ad perrno-

J

fatia ( idemque de compluribus aliis Dicecefibus dici

vendum aptiíiima,

quin omnia nihilominus Libelli vi-.

li

poffet); an vero ufüs publicae ob publica peccata Pes

tia proponat; recurfum hunc ait (ibi unum & unicum.

nitentiae à Tridentino Concilio firmáte vel unum ex-

perfugium effe ; f&, quamvis ex o

mttibus divigis buma-

u

emplum ibidém proferti poffet? Ibine in-üllám ex iis

ni[que legibu$ eo jure gauderet ;

"

ut f& per publica Scrip»

L

ad fceandalum infipnibus "notoriifque-depravationibus

ta defenderet contra Imprefa

3

É

cujufmodi erant, de.

u

qua inundant Ecclefia faciem, - adhibita eft & in'jufü

quibus

agebatur ,. id ramen facer

?

e cum (ueceffu non pof-.

i

pofita ea ja&tata obligátio comifiünionis publicis omni-

fe, quia non

p

Otérar in eam Í;

;

pem erigi, fore, ut Ap-

bus peccatoribus$ füper püra putaque facti riororierate

tür, terror

ublicae recüfandae ? Immo vefo in-eos tantum huic

probatorem ullum üancifcere

iS caufa quem

magna ejus Adverfariorum exiftimario

diffeminaverat,

effato locum:effe libuit ; quf in'Regione vel inrer Lai

& quia fi flüám Apologi

j

am fine -Cenforumïfappr.oba-tio-'

!

cos , vel e Clero, fingulari morüm integritate- émine-

ne publicam facere

t, id ei dubio procul novo:crimini

bant; unumque arrogatum püblicüm crimer quod in

verteretur, & ind

e novi alicu

u$

A

iQS nggo;ij m eum fuf'ct

j*

iis tam acerba duraque vexarione-príniri placuit; e(t re-

tàndi oceafio fümeretur.

cufatio recipiendi pure & fimpliciter novas Rome Dul.

un

* |n hac infectárione ac tam thavki ferum difcrimine,

ml

las quas ab univerfa Ecclefia acceptari tam falfüm e(t

quam quod falfiffimum. —.Unicé igitur ut rióvis Bullis

» pergit Requifitio , dum ex prove&a Conquerentis

l]

(

hisfaveretur, inítitum eft fufficientiae notorietatis facti,

(4) Vide Requifitiouem harie in $

upplemento Partis V, Li

& id quidem non alia ratione

Collectionis irilcriptz ;

quam omaibus Beclafia-

Gatg(it Ajfpeniams,. Litt.

Y

*

M u

[

*an El[pen.

» €tate

170

VITAD. VAN E SPENO

2*

æra.*te;ädleu.m'üpp-rïmea;dum sulà 'pe-n*'-inäütdifaim ex-

Confilio f'atlis'hoc Ibcö ett id exponere -.qu'od" fibi in-.

»9

emplóque ,carentem «duritiem arripitur, ei non uifi

?9

elu&tabile officiuin putat , quemadmodum egerat in füa.

novum ad hanc Supremam Curiam perfugium füper-

diei 50. Julii preecedentis Confultatione. — In utraque fa-.

39

eft; quodeo quidem agitfidentius, quod probeno-

??

&i fpecie fe (pectat, quafi vin&tis manibus fit quoad hu-

vit ibi notam eíf? fuam agendi rationem. perinde ac

jus ofücii executionem, dum Archiducifle Güberna-'

— —— 009 0. X s

?5

caufam, qua in eum aliquos é Minittris & Judicibus

tricisapprobationem & adhafionem obtinzat,

b

L

Etquia-

Ecclefiafticis exacerbavit, qui eidem infenti jampri-

hujus Matronez Princi

pis Conülium in hoc negotio Pars'

3

,

dem fünt.... humillime conceffum rogans, fibi.ut

?

H

erat, hac approbatio nunquam veniebat, & Magittra-.

apertus liberque fit coní i-iet-usj]uüjtiäe curfüs, &c.

tus in prae

judicium officzorum, qua ab eorum munevibus,

fajungi no

2 poteraut, otofiremanebant. Id hac nimi-

.;I/tera Cohf:)lt:ztio 'Con]?lii Brabrm?iæ in favoreum. D.

rum occafione contigit, Nullum Archiduciffa refpon-'

fum dedit, nullumque confilium ce

l'qäz ,Efpe:g." Maizäqta in D Damen 'Af?aï.

pit aut füper Con-.

fultatione, qua Tulii die 30, aut fü

perea, qua fequen-

L2 208— EE — QR - 200 —— D MOR — R at

V Cum hec Requiüti'oïdie*'g;, Februarii k.arm,- 1»728".'

tis Februarii die rg. editae fuerant,

ad Brabantie Confilium delara effet, ftatutum eadem

. Mandate perqui-

r

—

fitiones in zZu&ores , Cenfores ,

aliofque , confcios Li-

die fuit, «t fuperzis, que Requifitio coutinebat, S..A. S.

belh famofi, cujufmodi erat remicon, in quo impete-

eonfuleretur , rogareturque, «t fuper. Confultatioue die

batur, ut monebat Confültatio , ceztumeliofum in to-

30. Z'ulii precedentis edita. deliberavet , certiorque fievet

dum , Supremorum Tribunalium auctorit

as, iremque

Confflium (latuiffe . Requifitionem Do&oris Fa Efpen,

Períona & Opera Auctoris, qui non alio

animo fcrip-

cum eidem addito excerpto Libelli imprefft , cui Titulus:

ferat, quam ut eorum jara defenderet,

perquifitiones,

inquam, he fine effe

IRENICON &wc. Ffcali Officio tradeve, ut pro fui ima-

&tu jacuerunt, Auctores, quos

nevis vatione [uper arguimeuto agevet , quod abidemn conti-

Leges graviffrme punitor volunt, haud defliterant im-

netur , eidemq

ue Confilio certutn : e[[e forel, ut $. 74. $.

unirate frui, Regiminis ope potiti (unt, impune nova

Abanc deliberatiouem non improbaret.

flagitià fufceperunt,

utmox videbimus; randemque af-

Huic Arrefto Confilii fatis prompta executio fuit,.(ä—l-

fecuti fünr, üt confüumma

;

rentoppreffionem illuftris In-

tem prout mandabatur , utad Archiduciffam.Guberna.

nocentis, feu porius ho

minis,

qui tamquam füpremas

Pv — U oKUeUr g 63 C — TAS *

tricem Confültatio mitteretur. Hec reapíe edita fuit

t

au&toritatis defenfor füfpicieba

tur, quique ea una de

18. ejufdem menf(isFebruarii die; (4) inea Brabantize

caufa petfecutioni fuberat ,

.quia Suz; M. prarogativas

í

Confilium de Van Efpenii Perfona & Operibus digne

per coutrariam ufu

l

ypationet obteuebvatas quafique fepul-

loquitur; atfeztatinotam inuritaufisinhunc Doctorem

£af füftinuerar, Qu

u

od nonenorme preejudicium

adhibitis,' de quibus fuas ipfe querelas detalerat in Re-

bono afterebar itthaec afferendi ratio ?

pu blico

quifitionibus dierum 28. uniiann. 1727. & 4. Februarii

, Supremum Drabantize Confilium firmavit , fequenti

aun.1728. dnimadvertens ea /uan originem trabere ex

anno, quicquid ab eo dictum percepimus,

Id pratti-

eo quod S. M. ejuf/gue Confiliorum altitudines fufliuue-

tit per Arreftum diei 12, Maji ann.

1729. Agebatur

vat costra tnolimina &9 abufus. Ecclefiaflice poteflatis ,

ibidem , ut flátueretur juris ad poffe

florium fpectantis

quemadmodum ipfi ejus Adverfarn fatebantur. .. T'efta-

germananotio, "Tribuaal hoc haud id f melius facere

d

turidem Confilium, quam, fibi mirum vifüm fuerit,

pofle credidit, quam all

ata definitione ipfa quam tradit

Q

Dominum Damen unum e fezioribus Lovanii Dodlori-

Efpenius in /uo pretiofo

Tra&atus De Recurfu ad Prin-

bus , pluribus 69 primariis ejus Univerfitatis Dzgzitati-

l

cipen ( Arrefti verba fü

nt) In hoc eodem tempore

bus zufiguitum , tam parum circumfpectione u(um effe

Confilium declárat eo f& in

pretio habuiffe Opus illud,

Ü

n bujus miomenti megotio, ut, quin perfugii vatiouem

C? zantum viruim ej

bere

ufdem Auctorem, u£ crederet fe dz-

baberet quod Do&Gor Fan Efpeti ad boc Confilium iuievat,

"

jus defenfioneim fu[cipere coutra famofum E? caluin-

M

£? quin veputaret ,. quid ipfe debevet .S. 4. $, que fatli

ziofum Libellum,

n

uo zon fine fcatidalo impugnabatur,

d

cognitionem fufcepevat , audévet in utriufque contemptum

/

uper bac re pro munere ageve. (b)

d

aggredi vuvfus €9 ob eatudemn caufam , fl

jü/]ïf J*Uäfli Officio

.;:gfitz'a & verla

fuper Pev[ona ditli Fan E[pen.

ARTI CULUS VIII.

- Id vero poti(fimum admirationi eft, fubdit Confüul-

ratio, Doctorem Damen; qui tamquam Cenfor igno-

Cb;zfummätio oppreffouit D. Pau E

Jpen, — . Novi Lilelli

rare non debebat cuju/que generis Libros, quibus faino-

jamofi im eusii vulgati,

- Se ipfe in

exteram mnegionen

forum Libellorum vel uniima uota efl , iu quaque bege in-

vecipere cogitur. — Epiffola cd

AMonuinenta in ejus pur-

flituta Repullica €9 Regimime véjici , tantumque ale[fe,

gatiopemad Findobosenfem C.

[

.

riamifa. Poftfree

ut üdem probeutur , ut potius eorum zdu&lores, Cenfores

gzzoqd | ejus vitaimn circzzilg(äqz;t

:

:

— " Ui "'uL.BA4—- 00 ——

£2 quicunque ad eorumdem Editionem contulerunt , gva.

&; Ejujdem Hors.

f

vi[fime puniantur , voluiffe nibilominus approbatiozem

váfidii deffitutio in qua verfatur

R

lI

fuam, ut eam quidem ampliffimam addive Operi quod in

T

Eïfþem'u;."..f

r ji4b initium aum 1729.

quibu[dam Jdrticulis contumeliofum im modum impetit

eodem tempore&g Auctorem Operis quod $. M. altitudi-

Empusquo Van Efpenïuä fuas ad Suþ-remu'm:Bra-.

fe

ges £? preemineutias per contvariamr ufuvpationem , &9

H

- bantie Confilium

b*

querelas detulit de aufis Do--

indébit Suvi[ditlionis exercitationem obtenebratas qua-

&oris Damen in ejus

famam & Opera,

ha

'h-

Supremz Potefílatis ,

uíde

in

atque adeo in-

h

fique fepultas ob oculos ponit, €?. Regii Confilii publicam

€J

:

que Tribunalium auéto-:

fidetn, au&lovitatemque &2 Religionem Coufilii Supremi

ritatem , illud ipfüm fuir quod ejus-

P

a cujus nniffevio impetitutn Opus ( "Vractatus Derecurfu.

Adverfarii felege.

(

runt, ut hàud cunctati ejus oppreffi

ouüem confumma-

ad Principem) approbatum fuit, €8 prelo traditum.

rént, perinde ac fi veriti efTent,

: Scilicet ex genuinis vetta Politie vegulis quas adeo coin-

neea nova querelae

li

tandem àáliqüando publicae

auctoritatis vim eXcitarent.

snendatas balet: Confilium boc, profequitur Confultatio,

eamque adducerent, ut efficaciter cam vexationum fe-

OFFICIUM 'A MUNERIBUS NOSTRIS INSEPA:

riem répri

f

n

1eret , que& non nifi perniciofiffimas coníe-

)

RABILE 2zos adduxit, ut Confiliario Procuratori uoftro

cutiones bono ipfi

Regiminis afferre poterat, |Nimi-

I

tradeadám curaremus Requifitionem Do&oris Pan

:

[

rum die 4. menfis Febrüarii ann, 1728. Van

Efpenii.

cum excerpto eideui addito Labelli cuititulus: IRENI

Libellus füpplex exhibitus Braba

ntie Confilio fuit , &

l

zL a

triduo poft, nempe die7. eju(d

eret ex- officio fuper avguinento ilzidem,rgpegz'to ,&

em menfis, novus Re-

ad qym* O ad quem pertiaet.

t

or pet gx;remgm--mäxiþmcque" præpoücram*ppæci pi«

(a) Vide Confültationem banc -ii)vv.'Parte,Su

1

E

bplem. Lib, m

'(F) Oscastet- Acfefli h

li

Colle&ionis. ipfcrip;;z ; Canfa Ejpg'rr-:jam.; Litt, L.

d i d Eewen Sopplonei

E

Operum Van F-Q:niä?

.** fationem -

LiseR HL CabrurT VL Af&ric, VIII.

171

&ationem in eum pronunriavit enormem Sententiam,

quod laudat hoc fimplici titulo, -änn—-öratioräer*?fc, (L)

u

.

de qua füpra diximus Articulo V, Appellatio quam edi-

eo in Opere occurrere errata generum plurium magni-

dit Van Efpenius ab hacSententia ad Tribunal Judicum

que ponderis, preefertim fuper Ecclefiz Jurifdictione ac

l

d«

quinque Univerfitatis, interlocutoria Senrentia, ejufdem

libertate: i prefato Opere (]us Ecclefia(ticum univer-

menfis die 21. ab his enuntiata, per quam ejus Appel-

fum &c.) reperivi pluritnas diverfi genevis grav

tte 1207

li

I$

latio /ufpenfiva €9 devolutiva declarabatur, Confultatio

sienti prolapfiones , ac prefertim circa. Ecclefie

[/

"if

quam Supremum Brabantiz . Confilium in ejus favo-

&ionem &9 libertatem, — Eidern. placet hujus Doéctoris

d

h

rem Archiduci(íTze Gubernatrici triduo ante exhibendam

Operibus litigia ad(cribere, quacunque ejus atate in

curaverat, &c. novum Rectorem non impediere, quin

Belgio fuper utriufque Poteítatis juribus exriterunt,

Ü

l]

fibi fümeret , ut fuam in hunc Doctorem Sententiam

Pere omuia ejus Opera, inquit, nonalio fpectare coim.

executioni mandaret, eique minitareturextrema omnia,

periuntur, quam ut Sanctos Canones & Eccletiattizam

Il«

ni manus daret, ac juífa faceret.

In hoc fümmo diícri-

Jurifdictionem evertant : cujus ommza feré Opera noa

.

ll«

mine, Van Efpenius videns fuis poltremis Significa.

alium videntur. babuiffe fcopum quam $. Canonuy, gg

tionibus effectumn non refpondere, quem exiis fibi pol-

Jurifdittionis Ecclefiaflicas deftvuttionem. (pag.s1.) At

?

ei quidem videtur Opus omnium peffimum ejus. A.

"

licerijure poterat, Ordinumque Provincige & Supremi

Confilii Brabantize interpofitionem haud majoris mo-

pon[io Epiflolaris fuper Epifcoporum muniero ad. Epifca-

'o.

menti effe, (erio de rationibus deliberavit, utabextre-

"

palem Con[ecrationem : vequifjto, quod appellat zgfane

ma vi, cui jacebat expofitus, fe in tuto poneret. . efui-

Scriptum 69 execraudum ; poftremum, inquit, Ope.

pc

t&, Cardinalis de Alíatia, Papee Internuntius, Comes

rum Van Efpenii :40le quidem mminimum,

Jed nequitia

$

de Baillet tam potentem in eum conjurationem confla-

smaximum . (pag. $7.)

»

0$

bant, eaque apud Bruxellenfem Aulam, (eu potiusfu.

Ex hujus furibundi Scripti fine compertum fit illüd

T.

pra Gubernatricis Archiduciffae animum exiftimatione

in Belgio.non nifi poft Van E(penii receffum produfe,

E

& gratia pollebant , ut nedum illinc praefidii quicquam

quem eidem acerbius exprobrat, falío ponens eum in

if

fperare, novosfolum auétoritatisi£tus, quibus penitus

aliquam e feprem Feederatis Provinciis f? recepitf2 : in

li

Vindobonenfis

obrueretur , omnino timere poffet.

confuetum fciicet, inquit, "4poffatarum afylum,

L3

Aula longius aberat , fegniorefque & infirmioreserant

le

ejufdem expeditiones, quam utalliceretur alicujus inde

F(m Efpe(zii vece[Jus in Urben TrajeBum ad Mo/:rm,b

i

fübfidii fp

'[a

e, quod extremos ictus, qui in euml pargban-

tur, antevertere poffet.

klll. Haud in ZZollaudiam , ,velïe f'ept&m Fæderaris

Provinciis aliquam , quod obtrudit Auctor Zreziei, fe

Trenici zova. Editio cum additionibus P'an Eü)mïo.

receperat Van Efpenius, fed "Trajeétum ad Mofam,

Yi

magis inj?tiojïs.

Leodienfis Dicecefis Urbem, cujus Epifcopus Princeps

h-

Supremus eft, tametfi conjunctum cum Ordinibus G-

n

neralibus,

Et quamvis nzc Urbs omnino (üb Prore-

H. Ejus Adverfarii qui melius quam quivis alius,

(

eam omnis prafidii fpoliationem noverant, majores

ftantium dominatione fuiffet, qua fronte, qui eum coee

te

animos fümebant in,dies, ut in eum acriore quam un-

gerant capere confilium hoc, atatis anno 82. id ei cri-

quam antea furore perítreperent, agerent, fcriberent.

mini vertere potuiffent? Eju(modi exprobratio fuiffet

:iit

Auétor ipíe infamis Libelli, cui titulus, /rezicoz, (evero,

ei fimilis quam Saulis afleclae in Davidem evomebanr,

z

at zquiífimo Judicio cohiberi non potuit, quod fuper

cum eum per(ecutionis vis quama fuo 'proprio Principe

d

ejus abortu' Supremum Brabantie Confilium tulerat.

patiebatur, adigebat, ur ad hoftes ipfos Dei Ifrael con-

l

Ejus novam Éditionem protulitmen(e Martio ann. 1728.

fugeret, apud quos libertatem, pacem & tranquillita-

cum D. Zan de Cruys, Mechlinienfis Cathedralis Ec-

rem comperiebat, quibus in Patria frui non porerat,

D

clefiae Peenitentiarii approbatione, die 22. menfisejuf

ld accidit Van Efpenio, qui tamen ad id (acrificii non

dem data.

Nova hec Editio aucta. eft tertia circiter

admodum egre pertrahi non poruit.

Sane Doctor hic

parte, quincomputetur Prafatio, que 14. paginis con.

fingulari amore Patriam compleétebatur, & qua nun.

ftat, omnefque additiones has non alio propemodutmn

quain pedem extulerat.

Peramanter & intime devin.

fpectant , quam ut dicteria rueantur , quae in Van. Ef

étus eratiINepti (Sororisfilie) cujuseratin Avunculum

li

penium Editio prima exhibebat, & novaiifdemaddant.

fumma obf(ervantia & infigne (tudium , apud quem de.

Au&tor ut ad querelas refpondeat, quibus ab ipfis fua-

gebatex ann, 1702. quo Papz Collegium deferere co.

!i]

Vru

rum partium hominibus fuerat increpitus, in fuosipfum

actus fuerat, ubiad triginta circiter annos verfatus erat,

Adver(arios acrioribus &9' mordaciorzbus locutionibus u

Huic Nepti, licet pietati jampridem conf:crata, inte«

i

fum effe, fibi quodammodo potius exprobrat, qui le-

gerrimaque conícientia effet, haud penitus de caufacon-

nius molliufque Van Efpenium habuitTet: Sa£is Jemitev,

ftabat, qua feliciter Efpenium perfecutioni fübdebat,

inquit, acolliter cumeo egi. (a) — Atque has ipías no-

Ut ergo vidit eum inibi effe, ut ab Adverfariis oppri-

vas injurias, utapertiores magiíque notorias redderer,

meretur, terminumque ab Uuniverfitatis Rectore per

fecundus Editor annuntiavit novo titulo , quihis verbis

Sententiam Februarii die ?. ediram eidem praefcriptum

jamjam expirare; ad eum venit dolore ac terrore per»

!0

incipit: D. Z. B. Pau £Efpen propriis Scviptis jugulatus,

five Refponfio pacifica&'c.

Que vehementius impetit

cita, periculi caufa cuiobnoxium tam pretiofüm tamque

Differtatio fuper Epifco:

dile£&tum Avunculum confpiciebat, ac fümrnatim: Cha-

hujus Do&oris Opera, funt,

€«€

porum intevpofitione , €9' Afyli juve : ejus "Fractatus de

re Avuncule mi, inquit, me quidem non ignoras$

Cenuris , alter de Promulgatione Leguin, &2 juve Placiti,

99

«

abeffelongius, quam ut tead aliquid contra con(cien.

'Tractatus De Recurfu ad. Principem, eju[dem us Eccle-

53

tiam tuam faciendum adducam ; videtamen, an, fine

&l

»)

veritatis prejudicio, declarationem aliquam edere

fiafticum Unmiverfum &7c. — Ait (pag. 56.) poftremum

Opus hoc quod adeo communis omnium plau(us exce-

95

poffis, qua tuo Judici fatis facias, tequea vexationi-

f

maximaex parte non nifi pernicioforum damnato-

?*9

bus tuz fene&tuti ad perniciem imminentibus liberes,

e

pit;

rumque Librorum excer

pris infartum effe: & quoad

Van Efpenius, cum animum momento temporis inten.

j

l*

enaximam pavtem excerptum ex . Libris damnofis €7' pro-

diffet, refpondit alacriter; * audi, Neptis mea; jam-

bibitis ; cujufmodifunt, inquit, quos edidere D. Maca,

» diu eft, quod Uitrajectenfis Cleri caufam ob quam

i

Fovret , Dumoulin, Stokmans , "Tra&tatus De Zuribur

» pátior, expendi ('erioï; & poftquam imploravi S, Spi-

c? Libertatibus Ecclefie Gallicang, harum ipfarum Li-

Qe

bertatum Probationes, £?c. addens D. Dekerium Mech-

(5) Nobis unus tantum notus eft in Van F.'f'pem'um. Dekerti

Libellus, cui titulus: 2Zfuimadve

d

l.

rhones.. .. in Librum damno/um,

linienfis Ecclefie Decanum oftendi(Te 7s qz(odam Scripto

cui Tirulus : Traétatus de Promulgatione lequms dy-c, vero (imile &t

eum effe, de quo Anonymus loqui vult,

j

(2) Prafar. pag. VI.

Fita Fanu Efpen.

Ya .

172

'VirA D. Vaw EsrEN.

» ritus lumina, & Adverfariorum objectionesaccurate

acceptavit Efpenius; aliquibus prius Operibus extre-

» diícutfi, me magis mapifque in mea priftina fententia

mam 'Trajecti manum adhibere voluit, ad que füb-

:» Cconfirmo; quamobrem ita fum de hujus cau(ze zequi.

eunda luci apta reddenda fe comparabat; magnus enim

95

tate & gravitate convictus, ut, fiquidem me pude-

hic Dei famulus ea patientia ac tranquillitate vexationes

. t ei teftimonium reddere, .non vereri non poffem,

probationefque duriffimas & acerbiflimas fufcipiebat,

33

ne Dominum Noftrum Jefum Chri(tum puderet apud

ut ei grandis ztas, infirma valetudo, mollis habitudo

F

Supremi judicis Tribunal me fuum Difcipulum pro-

corporis, nulla prorfus ex parte, animi pacem & men-

93

fiteri, », " Huicrefponfo quid reponeret, Neptisnon

tis libertatem adimerent. | Dum fcilicet ea in Urbe ver-

]

habuit, refpondere contenta id ergo jam unum cursn-

fatus eft, füuum compendiarium fuper Gratiani Decre-

dum eff2, ut patrium folum defereretur, & cum Tra-

to Commentarium ad novam trutinam revocavit, quod

jectenfis Urbs feleéta fuit , illuc Neptiseum ipfa ducere

fequenti ann, 1729. apud Jacobum Vincentium Parifiis

'voluit, quafcunque deinde exprobrationes ex hoc ipío

impreffum fuit, . Incubuittum quoque, quod diximus;

capite ab hujus Doctoris hoftibus fübire poffet. — Facta

ad.poftrema Fragmenta, "Tribunali. Judicum quinque

eít, ut videtur, ad finem vergente Februario menfe

Univerfitatis. Lovanii contra diei. 7, Februarii Senten-

ann.1228. hec tranfmigratio.

:

tiam exhibita,

/

Quibus primum men(ibus Van Efpenius Trajecti

At ad eum per aliquod p

raterea ter/npus' Trajeti de-

conítitir, occupatus fuitin elaborandis litis ACtis quae

tinendum contulere potiffimum neva Significationes

apud Tribunal Judicum quinque Univerfitatis Lovanii

quas ad S, .M. I. deferendas curare fe debere credidit

agebatur, Advocato J. Charlis fatis animifuit, ut pro

fuper oppreífione qua in.eum confummata jam erat,

Eorum tria feor-

€o diíputaret, Actifque fübícriberert,

interclufo ad "Tribunalia aditu, quacunque eum in fi-

!

fim protulit, die nempe r9. Februarii ; 6. & 30. Mar-

dem fuam ác tutelam recipere potuilfent.

Ei fuper hac

tii; poftrema tria ícilicet 1. Partis Colle&tiones infcri-

re tamen aqua parumper haffir, tum quod perfpiceret,

pue: Cau/a Efpeniana.. - OPpreffionis tamen ftatus in

quam parum utilitatis inde fperare .poífet, tum quod

quo tunc temporis erat Eípenius, & formidanda ejus

timeret, ne moleftus evaderet. . Verum operi manum

Adverfariorum exiftimatio 1mpedimento fuere ,. ne Ju-

admovit certior fattus operam dari, ut sa/e fuper.ejus

dices quinque definitivam Senrentiam pronuntiarent; &

receffu Suae M. L. animus afficeretur.

Ejus fumma , in-

hac quidem adhuc

fi

:

ub. Judice lis eft,. ut ad F ragmenti

quit, zg fuum .duguftum Principemob[ervantia , metuf-

poftremi calcem animadvertitur.

queipfe, nePerfone ignominia traheretur ad'ejus ope-

ra, eaque potiffimum que de temporalis Poteítatis ju-

d Van Ejþenium exþort;:kdmxnþ,' —al-r«eo.fzv:e apalinodz"mnä

ribus agebanr; haud pati potuerunt eum in filentio pet-

aliquatn -furrz'pz'eiz'dazn molimina,

fiftere, atqueipíefe.non pofle.credidit, quin fuo Prin-

B

cipi fignificarer poftremas injuftitias quibus contrae

jus

mandata & mentem affectus fuerat, ac neceílitatem ad

V.. At fi defides oti ofnkju»e'-m:orabanturl« ]udfc-esa Van

Eípenii,. non . eosimitabantur ejufdem Adverf(arii, Cer-

quam per eas redactus fuerat, in: exteram Regionem

ti allati. funt nuntii eos infidias eidem ftruxiffe, ut.ejus

fe recipiendi, ut a

exportandi occafionem arriperent, & abuterentur ali-

evitaret.

L.

l.iasvgraviores.,' quarum .mini-s fub:erat,j

quo irnbecillitatis momento, cui eum ztas & ipfirmita:

tes exponere facile poterant, quo fraudulentam aliquam

sz Efpmzz ad Cmfolum l/] Impemtarem Ep;rjlola.

pallinodiam ab ipío exrorquerent. / Sparfam fuitetiam

in vulgus Aprili menfe, eüim coepiffe mutare fenten-

M [. Sua Efþeüiüm 'c,ircu.mlfþe&ioi, moderatio, & in

tiam, & Ultrajectenfis Archiepifcopi Otdinationem z/l;-

omnes gradu infignitos homines: obfervantia impedire

citain & [acrilegam profiteri.

Id, ferebatur, 'Trajeéto

nonporuerunt, necoz/pirationis ad ejus exitium confla-

paulo ante regreíTus. quidam Presbyter. teftabatur. D.

t Signiferos tres in (ua ad Imperatorem Carolutn VI.

de Quareux e Damenii Collegis unus ininterrogatoriis

Epiítola nominaret; .Eranr hi fcilicer:: Cardizalis zdr:

tribus qua fuperiore anno Van. E(penium Mechlinien-

chiepifcopus Mecbliuienfis: . Sue San&litatis Iptevmuntius,

fis Archiepifcopi juffu fubire libuerat, anfam hanc.ip-

9? Comes de. Baillet , Privati. Confilii Caput £? Pv efi-

fam fumpfíit, ut bonum Apoftolum apud eum agerer,

dens.

INeque-enim , :pergit, dzffiaulare poffum, Sacra

eidemque.ad jactatam palinodiam pariendam quam.ab

Majeflas, Comitem: bunc. acerbiffime i. e -animatuim

ipfo jam conceptam poni :placebat, füppetias. ferret.

e[fe ; eum equidem qua demumn inve ledere potuevim, 1g520-

Super hoc argumento ícripfit Epiftolas ad eum duas,

ro5 at V. S, M. teflavi audeo eum: pluvibus. oblatis occa-

die 29. Aprilis unam . 16. Junii alteram. — Prima füper

fiomibus magnam in me acevbitaten. ezcbitui[[e ,. i2 eoque

obedientia Ecclefiee præftänd-a, focieratifque cum ea

potiffimum. quod 3eam caufam-fuper. Epiflolari Refpon-

fervanda neceffitate communibus tantum inífulfis locis

Jtoue fpectabat. . P'uitis, utita dicam, aaema per fecutio-

infarta erat, Eo fpe&tabat altera, ut eum ad palino-

nis quam in tne quoad caput. boc Lovanienfis, Univerfita-

diam excitaret, propofito ad eamdem follicitandam

t5 Promotor inffituit,.— [INibil abfque. ejyus: opera. geftum

Maclovienfis Epifcopi exemplo, cujus ad eum mitte-

eff, quim. Confilio cujus Caput 6 Prefideus ol , quudquam

batur acceptationis Mandatum ,. quod, ut conftat, ab

couflavet, Ego vero , inquit Efpenius, qua demam eratn,

eo. Prae(ule extortum fuit, cum conira aliqua fui Capi-

ut me centva tam potens fedus [ervarve poffern? ..

tulia Membraque eiinfültaverant, litem lucriri vellet;

Mirum videri poreít, ab hoc Do&ore,,- dum.de con-

quod nempe lucrum conditioni huic addjxit,Curia.

fpirationis in fe conflatae Antefigaanis loquitur ,. Je(ui-

tas hoc loco non. nominari, eumdemque: dicere ,. quia

d Fan Efpem'uni- z'hw'faiibnes, ut lin Holla

in re. Comiti de Baillet offenfioni: effe potuerit, fe ne-

$

ndz'äfri

fcire, Idem omnino de Mechlinien(i, Archiepifcopo:

perfugeïef.

——

acde Internuntio dicere potuiffet; fiquidem de perfo-

V. Hec plura,vjoledtice & f'edu&ioni:s.hio:lim:ina;qu*i-

nali folum injuria fermo erat, .. Ar nimirum non priva-

bus in Urbe Trajecto Van Efpenium exponebat Lova-

tzealicujus vindiétee cauía,- ZYzumvirazus hic, ut eum

nii proximitas , & facilitas quam ipfius Adverfariis füp-

appellabat Érneítus in quadam ad Vindobonenfis Aula.

—— — t £|TLQ —

editabant ejus Urbis incola qui jis mancipati erant ,

Miniftrum Epiftola; Van Efpeniuminfectabatur; age:

b

ujus Doctorisamicos, & fingillatim D. Barcbiman Ar-

batur hoc loco Faétionis res, Societatis nempe cujus

chiepifcopum Ultrajectenfem , & D. Zarlet Babylo-

Comes de Bailler Membrum fuerat,. cujuíque preci-

neníem Epifcopum impulerunt,: ut eum vehementer

puum Caputin Belgio erat Pater 7Zmio£t ejus olim Coa-

follicitantes, ut queefirum: veniret afylum tutius jucun-

frater; Archiduci(la à. confeffionibus; . Ex hoc Patre,

diufque in Datavee Ecclefiz finu, cujus rationibus om-

Archiepifcopo Mechlinienfi & Internuntio Zrzumvira-

Fattio Lo-

nia devoverat.f iNon continuo tamen 'Oblati'onem"hanc

tui Exrneftus conficit.. Qmnino .v:olebæs.ea

B . Runo R. E um d U M

vanien-

Lisrn IILI, CapuT VI. A-R'I.*Ic. VIIIL

173

tes

lb«

vanienfem Univerfitatem & Clerum Belgicum fibi (ub-

tisipfius Imperatoris : poft qua fic profequitur: * Hac

ere, qui eidem ex tam longo tempore obluctabatur;

lm

*

funt , que deinfidiisa praepotentibus adverfariis con-

Ü

volebat pariter Feederati Belgii Clerum fübigere, Pre-

LE

tra D. Van Efpenium excogitatis erui potuerunt.. Si

cipuum ergo Van Efpenii, vel etiam urium & unicum

,

?

autem vi(um fuerit Majeftati tuz injungere inter cé-

Id

crimen erat, eum (emper erga Clerum hunc exiftima-

99

tera Advocaro Fifzali Lovanienfis Univerfitatis. Pro-

n

tionis plenum fuiffs, nnnquamque füum calamum ad

)»

motori, Procuratori, ac Protectori illius temporis.,.

[

veritatis & innocentiae defenfionem recufa(fe, Proba-

ut fincere declarent quid ip(is conftiterit de hoc ne-

[

ri íane non potuerat Romane Curiz Miniftris & Fau-

Pl

gotio, fortaff: non folum (uo te(timonio confirma-

toribus follicitudo qua eorum füpra Epifcoporum fu-

2

bunt fa&ta modo enunciata , fed alia infüper adimini-

(lig

praque Principum auétoritatem contentiones folide Do-

»

cula prodent, qua manifeftam omnibus faciant inu*

&or hic conítanterque impugnaverat; at eorumdem

H

li

fitatam oppreífionem Doéctoris Van Efpenii. ,,

ue

ad ultionem indignatio fuiffet effe&tus expers, quem-

» He&c vexationum mulritudo, inquit ille prope fi-

admodum ad ea uíque poítrema tempora fuerat, fi ve-

25

J

nem pralaudati fupplicis libelli; vexationes infüper

rum eorum querimonia effectu vacua fuiflent, quem-

LE

publice comminatez in tempus futurum, ulterius ve-

admodum uíque ad poítrema hec tempora conrigiffe

»

de

xationes longe duriores, quas facile erat praevidere,

I

compertum erat, nili comites adjutorefque habuiffent

,5

& certo expeétari debebantab odio & livore horum

Je('uitas, pari fumendze ultionis fenfu commotos; qui

)3

idit

adveríariorum ; tandem impoffibilitas tuendi aliquo

Jam conftituerant , ea qua pollebant auctoritate apud

93

publico fcripto propriam fidemi ac fámarn impune

Lt

Archiduciffam & Cardiaalem Alfàtize, funditus everte-

955

f

jam tum concionibus, tum famofis libellis dilaniatam;

re quidquid ipfis aver(abatur.

Nihilominus omni fe in-

H

haec omnia, inquit ille fatis (uperque purgant ab

hic

?*

h

duítria celabant patres Societatis, licet clam totius aego -

omni füfpicione (eceflum Doctoris Van E(penii, qui

tiationis filaipfimoverent, ac pro nutu dirigerent, li

73

id unum intendit, fcilicet oppreffionem vitare; ac

od

üm

ipfierant, qui primas tenebant in Operibus promulga:

L»À

tranquille extremos vitee füee dies tranfigere (e prae-

tis contra Dom. Van Efpenium. Pater Meyer calamum

»

parando ad mortem. ,

Epiftolam fuam, quam'una

Jut

ln

diflrinxerat in libello, cui titulus: AMazifefla contradi-

cum füpplici libello ad Caefarem Auguíftum miferar ,

&o iuter. do&vipam Romanorum | Pontificum , &gc, &

preclara hac declaratione concludit. * Ad me quod

uf

doctrinam Z. D. Fan Efpenii, Nec dubitate poffumus,

5*

attinet, quocunque degam, per gratiam & miferi-

pe

quin ipfe pariter confcrip(erit Differtationes circa nu-

L

cordiam Dei inviolabiliter adheeream Ecclefiae Catho-

u

a.

merum Epifcoporum, qui neceffarii fünt ad. validam

2)

lice , & Communioni Sanétze. Sedis.

Memor f*m-

Confecrationem Epiícopi; quas quidem Differtationes

25

per ero venerationis füumma, quam debeo primo ac

n

Do&tor Darneu bono animo tulerat, quod nomen fuum

»

füpremo torius mundi Principi: zelabor femper fu-

IP!

$

in fronte gererent. Id porro hac in re certum efl, eum

,»

ad

prema ejus jura, & nunquam oblivifcar acceptorum

fcx latinas Epiftolas exaraffe, quibus pradictarum Dif-

5

beneficiorum ; & tandem Deum enixe orabo proin:

um

fertationum Apologia adornatur, contra epiftolas Dom.

?»

Lal

columitate tum Majeítatis tuze , rum totius Auguftee

Verhulít, qui eas viriliter confutaverat,

[e(uitis pari -

25

domus, quam dignetur Omnipotens. novo favore

ter precipua adícribitur parsin concinanda latina Hifíto-

»

cumulare, Archiducem concedendo tamdiu expecta-

«

ria Ecclefie: Ultrajectinz, quee iis circiter tremporibus

türm.

P

Quod

i

publicam lucem aípexit füb nomine Dom. Zoyaek Faz

iö

poftremum vorum D Van Efpenii

eus non exaud-iit.

Papendrecb. . Non aliis profeéto quami iis attribui pof-

in

funt binz editiones turpis libelli, cui titalus: . /rezzcom.

- Apologia þï(;fuga.

&ïr.e

Dom. Van Efpenius de fa&tisi(tis minime dubitabat, ve-

rum cogebatur alto filentio ea omnia praterire; immo

. VIIT. Pra&]audatus Doctor eodem circiter tempd-fe,

"

nec proprio nomine indigitare poterat Jefuitas in Scri-

dum adhuc Trajecti ad Mofam degeret, opufculüm la-

r

prisfüis, quae ad Viennenfem Aulam mittebat; ne fci-

tino idiomate confcripfit, cui titulum fecit: 4po/ogia

1f

licet caufae fuge preejudicium afferret quo tempore in-

profuga Z. B. Fan Efpen . U. D. €? 95. Canonum Pro-

u

tendebat fe purgare ; iis preefertim in circumftantiis, in

fefforis €?c. . Hoc opufculum ad hac ufque tempora

(

quibus mira politica Jefuite dum omnia fuo nutu age-

nonnifi Manufcriptum legebatur; &eft poítremum eo-

un

bant, in omnibus fe occultabant.

Hec funt, quzin-

rum , qua publici juris facta fünt in fupplemento ad va-

i

note(cunt ex Epi(tolis tunc temporis hac füper re con-

rias Colle£&tiones ejus Operum. — Venerabilis ifte Do-

-

Ícriptis.

ti

&or modefte eque ac fincere quamdam veluti confef-

f

?

onem inftituit anteacta vitae fuee. .. Loquitur de primis:

W

0?1 j

Libellus fupplex Dom. Fan Ef[iekizf' circa. fuam vexatio-

ftudiis fuis, fcopum, quem (ibi propofuerar, indicirar,

f

necnon regulas, quas fecutus eft; narrat deinde quae-

uem . feu oppre[fionem Imperatori dqtu;.

li

nam opera concinnaverit, & tandem moleftias ac vexa-

ul

VII. Epiftolà Dom. Van Efpenii, quam Trajedli ad

tiones, quas occafione füorum Operum poftremis duo-

il

Mofàm ipfe fcripfit die 14. Junii, ann. 1728. mifitque

bus àannis vitae fuae fübire coactus e(t.

Lacinia occurrit

adImperatorem , adjunctum habebat fupplicem libellum

in narratione ultimae mole(tie ; fed defectus ifte nullo.

Il

feu Commentariolum füz vexationis & oppretltionis,

negotio fuppleri poteft ex aliis Scriptis eju(dem Docto--

Narrat ibidem brevi mechinationes omnes contra fe

ris füper eodem argumento.

Concludit ex hac ferie.

fl

ük

ufurpatas, quibus adactus fuüerat Patriam relinquere:

factorum , manifeíto conítare praeponentes quofdam

narrat quonam pacto Refponíio Epiítolaris quain con-

]u'ä

viros contra ipfum conjuraífe ut eum omnino perde-

1

cinaverat, damnata fuiffet a Confilio Status ; lites fibi

rent, nifi illorum defideriis affentiretur: quod quidem

intentatas eadem (uper re in Tribunali Rectoris Uni-

cum ei nullo pacto liceret, nifi & Deum offendere, &

;pO'

fo

verfitatis; & tandem inquifitionem, cui obnoxius fuit

contra conícientiam agere vellet, fola fuga ei fupererat,

de mandato Archiepifcopi Mechlinienfis circa fubícri-

L

fi vitare cupiebat innumeras eaíque gravitfimas rentatio-

m

pionem Formularii Alexandri. Vil. juxta Bullam. 7-

nes, quibus expofitus remanfiffet cum jam provecta

neam Domini, necnon circa purarm ac fimplicem accepta

lz

effet aetate; & corporis viribus fraétus: ideoque nec

rnionem Bulle Unigenitus; que duo ab eo exigebantur

levitati, nec defiderio alterius domicilii adícribendum:

,

fub pcena privationis Sacramentorum in prafenti, &

]üS

effe ejus feceffum a dileéta patria , a qua nunquam re-

ulrerioris animadverfionis in pofterum, juxta rigorem

ce(ferat ípatioannorum 82. fincere infuper fateturfe non

d

Sacrorum Canonum, .. D. Van Efpenius compendio ob

U

recelliffe metu moleftiarum ac vexationum , quae com-

ocules ponit infuo Commentario praelaudato quidquid

minatz ipfi jam fuerant:. Cum fciam, inquit, per müfe-

16

in hac caufa, & in hac ratione agendi erat irregulare,

r

vicordiam Dei, bas probationes admodutm utiles effc ad

odiofüm, illegitimum, & contrarium menti ac manda-

etauam vitam confequeudam, | Verum.id quod metue-

n

'bat

?

174

! Vr'rls D. VawN Es?ExN,

W

bat fuper ominia hoc erat, viäelicet ne adverfarii ejus

Hc.autem extrema figna honoris leniré non pote:

rant amariffimum dolorem , quo cruciabatur pro infor-

aut vi aut fraude aliquid ab eo extorquerentcontra ve-

ritatem , aut contra Juftitiam.

Nam pergit idem Au-

tuniis Patrie füe , ac pro injuftitia füuorum Perféecuto-

Gor, ut imbecillitatem sneam . filentio prateream, quis

rum. Hancexpertus eft folidiorem confolationem ;

unquam efl, qui de viribus juis diffidere ton. dcbeat; ac

quod fcilicet arétiffime junctus effet venerabilibus mem-

äa

Í

smetueve ,. fi voluntarie pev[iflat in gvavi periculo, lapfum;

bris illius Eccle(iae, qua eandem ob caufam, & ab iif*

p

quemadmodum contigit D. Petro, qui putabat poffe [e ve-

dem adverfariis patiebatur diuturnam perfecutionem.

li

ifteve tentatiomi , quia volustatem vefiflendi babebat ?

Exceperunt in ulnas fuas Van Efpenium Epifcopi Ul-

ji

UI PUTABAT SE POSSE QUOD SE VELLE

trajectenfis & Babylonenfis, necnon primaria membra

SEN'TIEBAT.

Ü

Cleri ; & omnia dile&tionis & eftimationis figna ei pra-

fü

Dom, Van Efpenius profert deinde nonnulla exem-

buerunt. - Locum habitationis fuze elegit Seminarium

r

pla ex Sacris Litteris deprompta , necnon ex Hiltoria

Amisfortienfe nuper erectum a Clero , ut repararet ja-

9

Ecclefiaftica, circafugam in perfecutione, & concludit,

éturam duorum Collegiorum , qua Lovanii poffidebar,

neminem poffe füam fugam in hac occafione condem-

quaque per vim erepta ipfi fuerant, ratione generalis

nare, quin fimul damnet fugam celebriorum Sanécto-

illius Syftematis, vi cujus quidquid boni & folidi ex-

Q

rum, immo exemplum ac doctrinam ip(ius Chrifti Do-

Ítabat in Belgio, eratpenitus exterminandum, — Locus

Ü

uid timebantigitur (inquit) fummiifti viri,

ifte plures delicias prebebat Dor. VanEfpenio. Amo-

mini. *«*

??

eximii ifti Sancti? Num mortem, quam confidera-

re fimplicitatis, vitae fobriaeac frugalis, regularitatisac

]

9

exercitiorum vitee chrif(tiana & ecclefiafticaee , quae om-

bant tamquam tranfitum ad eternam vitam ? Num

9»

carcerem , aliaque tormenta * Minime gentium.

nia in Communitatibus habentur, a teneris annis feip-

Non

(

»

Verum timebant pro fua & pro fratrum falute.

fum Jam receperat in Collegium Adriani Papee VI. Lo-

Y

95

ignorabant fiquidem, qua occurrunt in Ecclefiaftica

vanii, & Collegium iftud aliis omnibus prepofuerat,

LE

p

hiftoria terribilia eorum exempla, qui ftrenui cum

eo quia celeberrimi Viri Dom, Van Vienne, & Huy-

99

effent ,. tamen miferrimelapfi funt ;; quia nimium fuis

gens, qui fücceffive ejus Praefecturam gefferant, regu-

fe

9»

viribus tribuebant; alii quidem ex metu mortis, alii

lariratem ac eedificatienem illius Collepii dotes prima-

39

ex teedio exilii, alii ex horrore carceris, alii ex con-

rias effecerant.

Coactus autem eo diícedereaun, 1702.

g

E

»

fpectualterius tormenti, etiam minoris; alii tandem

poft mortem Dom; Huygens, idem vite genus, prout

LE

decepti fraudibus ac eequivocationibus fuorum adver-

fieri poterat, domi profecutus eít, eadem fcilicet ex-

f

»

fariorum.

ercitia diligentiffime cuftodiendo , quae 3o. annórum

», Hac igimr fpe recreor (profequitur ille) quod

fpatio in Collegio Adriani Vl. in deliciis habuerat: &

d

n

L

nemo eorum, qui probe nofcunt juflitiam & aequita

modo fummopere laetabatur eamdem difciplinam , ea-

?5

tem mez caufa, improbabir meum feceffum, Non

demque pietatis ac Religionis exercitia adinvenire in Se-

[

£

95

fpero eandem «quitatem ab adveríariis meis, qui

minario Amisfortienfi, qua in laudato Collegio Adria-

35

omnia omnino damnant, que facere poffimus, nifi

ni Vl. expertus fuerat.

[

?5

eorum defideriis adhaereamus,

Sat fuperque erit iis

Aliud coníolationis argumentum naétus eft

Cvlar'ifïï-

»

refpondere cum P. Athanafios cufus Epiícopatus fu-

mus Efpeniusin preffatoSeminario; quofdam videlicet

K

??

ga fuit fere nunquam interrupta ( Zpolog. de fuga

ibidem adinvenit veteres cariffimofque amicos, quos

L

Lovanii olim cognoverat, quique ante ipfum eo loci fe

num.8.) fi fugam vituperant, erubefcant potius de

petfecutione, qua ad fugam impellit: definant ipfi

receperant, Hos inter erat Dom. D. Willemaers; hu-

laqueos & infidias tendere ; & qui fugiunt, confi

jufce Seminarii Prefidens, fingularis Efpenii amicus a

rP

[enit u

Manufcriptum , ex quo hoc Opu(culum

pluribus annis, & fecretiorum communicatione illi prae

$

omnibus conjunétiffimus.

leétori praebemus, exaratum eft a Dom. P. Z.Verhul(t,

Opportune Lovanium ipfe

arctiffimo amicitiae feederew ei devincto,

reliquerat fanitatis caufa, & in hoc feceffu, quem per-

peruum effe voluit contra primam fuam intentionem,

Honores prafliti D. F'an Efpenio dum Tvajetfo egreditur.

omnes declinavit infidias, quas (ibi metuere debebata

$e vecipiz in Sezni:zarium "Amisfortienfe.

períecutoribus Efpenii, ob plurima eidem praftita of-

ficia, prefertim in litibus ac caufis contra illum inten-

tatis.

IX. Injuítitia, quam D. Athanafius exprobrabat iis,

Preter Willemaers adinveuit pariter eodem in

qui improbabant ejus fugam , ea ipfiffima eft, qua ad

Seminario Dom. Hoffreumont, olim Curatum Gratiae

verfarii D. Van Efpenii feipfos reos conftituebant, dum

prope Leodium, quem ipíe ad Viennenfem Aulam de-

ejus fumam carpebant ; cum hoc tamen diícrimine;

putaverat ann, 1720. una cum pluribus aliis Ecclefiafti.

quod cum. D. Athanafius eflet Epifcopus, potiori jure

cis in Flandria varie vexatis, ut communem caufam ibi

tenebarur adhaerere Ecclefiae (uze , quam teneretur Van

tuerentur.

Dom. Hoffreumont tünc temporis Theo-

Efpenius commorari Lovanii ;

nam par erat odium,

logiam profitebatur Amisfürti, & focium tam gravi in

tis

eedem infidie ex utraque parte,

j

Immo tam ingens erat

fcientia habebat Celeberrimum Dom. Nicolaum le Gros,

l

odium contra Van E(ípenium, ut debuerit eciam. Tra.

Doc&torem Rhemeofem, cujus meritum & eruditionem

p

je&tum dimittere, cüm nec ibidem tutus effet, & fefe

ipfe Van Efpeuius fatis noverat,

gl

recipere in Provinciam Ultrajectenfem, — Neque peri-

pi

culo caruit hzc transmigratio.

Ut autem omne peri-

— Fan Efpenii Olitus.

T

culum evaderet celeberrimus vir toties memoratus,

n

X. Hoc pacto Van EFpenïus pounar& Fuärat victima

Supremum Belgii Confilium, ftatim ac res ifta eiinno-

«ni

tuit, preecepit Praefecto praefidii Traje&tenfis, ut lau-

amoris fui fuzeque magnanimitatis pro Ecclefia Belgü

uQ

dato huic viro prefidiariorum cohortem concederet,

extremis vitz fuz diebus habuit ibidem preclarum aíy-

fu]

donecin terras Reipublica veniffet. Prafectus porro,

lum, eidemque Ecclefiae optatam occafionem prebuit

pa

ut adimpleret intentionem. füorum Dominorum , qui

manifeftandi (üam venerationem erga ipfum, percipien-

Vài

fibi gloriofum ducebant poffe in fua Ditione tueri inno

di edificatione ex ejus virtutibus, & tandem accipien-

fn

centem perfecutum, &afylum prabere viro perilluftri

di poftrema pignora zelifui, ac (uze dilectionis Verum

Q

Dom. Van Efpenio ; Prafectus, inquam , omnia ho-

hac mutua confolatio ac beneficiorum retributio diu

tra

no ris, qua potuit figna, ei dedit: quapropter prafidium

non perduravit. Vix enim venerabilisfenex vires re-

W

in ordinem redegit, ut Van Efpenio Trajecto exeunte,

ficiebat fuas ob immenfos labores poft egreffum e Pa

t

militiae honores exhiberet,

Sic Deus ejus infenfi(fimos

tria jam debilitatas, in pace ac tranquillitate degens in

J«

adverfarios confundere voluit, afflando mitiora confi-

faepe memorato Seminario; placuit Altiffimo coronare

g!oriofþs ejus labores, eamque perfectam & eternam

lia iis etiam ; qui hqüesfuntCatholicæ Religionis.

pacena

il

Lissm HL. Carur Vi AxTiCur. VIIL

I75

pacem ei 'tribuere, qi:ä'rh t"afn,'diuTix*fpif&väi*ädf,'-..'Duos

dä&üebun;t,* fafis 'rnan.if&&-unrx»in.illis pt'o"d-if ,chä;ä&e-;

menfes & aliquot dies jam emenfus erat in Seminario,

rem, quem obíervavimus in omnibus viris preclatifTi-

perfe&a utens valetudine, & mente illaía, ctm fübito;.

mis qui floruerunt poftremis bifce faculis. ^ Veritates,

& ferme in ictu oculi evivis ereptusfuit. Initium bre-

quas ip(i propugnarunt, fuübegerunt quidem errorem

viffima infirmitatis fuit exigua febris, quae nihilominus

ac praejudicia poft diuturnum.ac calamitofüm bellum;

fàtis mauifeftavit proximum periculum mortis in homi-

at ipfi victima fuerunt infenfiffimi odii adverfariorum,

ne provecta adeo etatis, & illius corporea conftitu-

Quis porro noftris hifce temporibus ftis non perfpi-

tionis, Periit ftatim extrema Sacramenta, cum gratiam

cit periculum & perniciofas confequentias illarum do-

illa füfcipiendi rantifaceret, ut metus ca non percipien-

&rinarum, quas Efpenius viriliter impugnavit toto vi-

di in fua Patria, fuerit facile precipuum motivum füa

tze fuze tempore, circa legitimos limites Poteflatis Pon-

fuga. Pieac devore ea füfcepit; & cum aliquanto fe-

tificie ; circa Jura Epifcoporum ;. circa independen-

rena mente conftitiffet, percipiendo fru&tus uberrimos

tiam Supremorum Principum circa jura inalienabilia

Sacrofancti Viatici, - & praparando feipfüm ad con(um-

qua coníervat.quoad bona, & loca, & períonas Ec-

mationem fui Sacrificii, placide emifit fpiritum , & ad

clefialicas ; circa poteftatem, necnon obligationem

mercedem evolavit, quam ei paraveratjuftus Judex pro

omnium Principum cohibendi violentias quorumlibet

Obiit

ejus virtutibus; laboribus, ac tribulationibus.

fubditorum, . & eos protegendi qui opprimuntur a füis

die 2. O&obris ann. 1728. cum etatis aünos haberet 82.

Superioribus Ecclefiafticis modisinjuítis, qui tum con-

menfes 2. & dies 23. natus fiquidem erat die 9. Julii ann,

tra naturalem cequitatem funt, tum contra Formulas

Juris Ecclefia(tici & Civilis, & confervandi omnibus

1646. Dom;"A«rc'h'iepif'copüs Ultrajectenfis (Barchman)

qui Lovanii ejus lectiones audierat, in Siminarium fe

fuis fubditis externam poffeffionem omnium fuorum

contulit obfequii fui erga Van Efpenium figna daturus,

bonorum five fpiritualium, five temporalinm, cum

ibique Orationem pronunciavit inejus honorem. Cor-

quis audet eatollere per viam fa&ti, quam fola poteftas

pus honorifice conditum fuit in Ecclefia S. Georgii

temporalis poteft impedire aut punire?

Amisfurti (.quam Ecclefiam poffident Heterodoxi ) in

. Hoc debemus teftimonium T'ribunalibus Supre»mæ

fepulcro nobiliffivze Familia Ze focyt , iningrefTu Chori

Juftitiae in Flandria; nam cum pretium & valorem ha-

ejufdem Ecclefie. . Domini Zoeyt non minus nobilita-

rum omnium veritatum probe noflfent, ac effentialem

te, quam zelo & adhafione ad Fidem Catholicam illn-

ünionem quam habent cum coní(ervatione auctoritatis

fttes, fummihonorisloco habuerunt in tumulo fuze fa-

in Principe, & tranquillitatis in fübditis, fi pro viribus

milie condere poffe pretiofos cineres celeberrimi Do-

non potuerunt Efpenium liberare a poftremis fuis vexa-

&oris, tum fapientia, tum perfecutionibüs preclariffi-

tionibus, tamen nunquam ceffarunttueri ejus innocen-

In!

Subdimus Epitaphium tuncin ejus honorem com-

tiam, & ejus Opera defendere. Diximus Jam de variis

pofitum: & licet laconico ftylo fit exaratum,. tamen

confultationibus, quas in illius favorem fzpe porrexe-

eutn perfecte adumbrat; & fi veritates in eo memora-

runt Archiduciffe , que antequam alibi fe conferret

tae marmoribus infculptze non fuerunt ,. temen erernum

Flandriam regebat. .Poft ejus mortem pluries reno-

manebunt in corde eorum omnium.

s

y

1

qui æqgi æüimatoï

varunt eadem figna honoris & e(timationis , & quan-

res funt veri ac non.fgþat*i.meriti;

tum in ipfis fuit, reprimere fluduerunt conatusomnes,

quibus ejusadver(arii, & hoftes veritatis nunquam defti-

ZEGERUS DERNARD URS:IIRVWZN»—ESP EN

terunt ejus opera infamare, venditionem irppedire, &

LOFANIENSIS 3. U. DOCTOR. .

procurare ut in catalogo librorum prohibitorum recen-

ferenzur,

Alibi citavimus & protulimus Arreftum 12,

$5 Canonuta confuitiffimus, irztegeriimufguc »iä'ter'p:fgf,

Maji ann. 1729. Conf(ültationem r2, Januarii ann. 1736.

mnultis lucubratiombus ,' virtutibus, per[ecutionibus

Decreta 18. Novembris 1738: 15. Januatii & 20, Junii

claruss Patriam tnaluit in extrema feneclute, quain

1739. 10. Maji 1744 16. Octobris 1749. & 12. Aprilis

qu/Eitiaui, & veritatem defevere: (id eft Clevi €9) Ate-

de

1758. Felices profecto, fi tam frequentes conatus po-

chiprefulis Ultrajectini R. C.

en[ionem denegare, 69*

tuiffent ex(iccare fontem horum faciaorum.

Hacin re

famojam Bullam Unigeuitus a

i,

mittere.) Obüut Amis-

id faltem elt certum , quod tunc temporis tantà eít au-

furti die 2. Octobris anui M. DCC. XXVII. etatis

&oritas E(penij in Tribunalibus Flandrie, ut eum ci-

f«& 83. Offa exc

"

epit iouumentutn Illujlfi:" | li"zfrl?il(f.e

tare fufficiar in aliqua controverfia Juris, & flatim judi-

cium exit juxta ejus doctrinam. Nec minor-eít ejus

Pþey.t. '

fama in Parlamentis Francie, necerit minor in àliis Re-

COIJcl(Jio tärtz'z' Libri bu ]nsOpezzr

gionibus, quae colla non dederint jugo Inquifition;s,

vel illorum, qui fummo defpotifmo, licet nomen In-

XlI. Hic finis San&iffimi Présbyteri, )&.om.hium eta-

quifitorum noa gerant , crudelem nihilominus tyran-

tis fuz in Canonico Jure peritorum, tora confentiente

nidem exercent, ea longefeveriorem

Europa, Principiss. Hunc finemi nemo non vider ap-

in iffis odiofis tribunalibus.

» qua exercetur

prime conformem promiffis zterna veritatis, fcilicet

Virtutes. ac animi dotes, quibus Van Efpenius erat

gloriofum iis qui Fideles certant ufque ad mortem pro-

praeditus, pratiofe effe debenr probis viris, aque ac

pter juftitiam. — Verum e(t pariter condemnatio feculi

ejus Opera Magiftratibus ac Jurifperitis..Qui virum

maligni, quod dignum non erat tanto viro... Ejus Ope-

hunc viderunt, parem eum faciunt.iis admodum raris

ra erunt in perpetuum delicie eorum qui fincereamant

hominibus, : gui non fecusac Dom. T'llemonrius & per

antiquitatem ; erunt lucerna & fax dirigens fermitas u-

paucialii hujuíce. aetatis, vel folo habitu corporisexter-

rifperitorum, & judicia Tribunalium; eruat gloria &

no talem fanétiratis ideam praefeferunt, ut. videates &

fülcrum imperii iis Principibus,. qui in fuis Regnis Ef-

veneratione moveantur erga illos, & ad virtütis amo-

penii Opera commendabuat; eruntclypeus, quo non

rem excitentur, Dom. Efpenius fuis preeclaritfimis in-

validor altér, toto Ordini hierarchico, cum nata apta

genii dotibus & fumme nominis exiítimationi, qua apud

fint eum con(ervare in fuis juribus ac prerogativis, qui -

omnes florebat, profundam conjungebat humiliratem,

bus ejus dignitas ac magnificentia conflituitur, — E con-

qua ejus meritum magis magiíque elevabar.-

Appare-

tra erunt terror eorum omnium , qui dominari volunt

bat in eo fimplicitas innocentia & Ch;

i(ti nze infantige,

in gregeDomini, & ufütpareauctoritatem funorum fra.

necnon candor veri Ifraelire. ^ Donus & affibilisnatu-

trum ,. vel eorüin auctoritotem, quibüs Altiffimus füb-

ra cum effet, longe affabilior deprehendebatur ob erni-

jecit omnem carnem , nemine excepto, in temporali-

nentem cordis fui caritatem. — Magnanimus adeo erat,

bus. ldea, quam pro imbecillitare noftra dedimus de

& a terrenarum rerum cupiditate alienus, ur fateatur

illius Operibus, & de contradictionibus quas experiri

ipfe

*

od

VaTA D. Vax, EsPEN.;

*

lpfï. (a3;f$-nunquam quidquid appetiviífe ; ö(,fatäagf-ï. |

:

y

&. qycmcungyïo.b;iam haberet, . eum amceno fcrmong

iur omnes quotquoreum cognoverunt, fe nunquam .

alloquebatur. -

«

vel minimam recepiTe mercedem temporalem fuorum

n

" Quis unquam verbis exeqm poterit quam cara & ama-

laborum. Graris femper . tradebat "'ypographis fua

bilis e(Te debeat memoria tanti viri celeberrimae huic

Manufcriptai,; Dhac una tamen conditione adjecta , ne

Univerfitati,

^

iam pr«z ceteris in deliciis habuir Efpe-

o

himio prerio eatypis edita venderent. Cum rectecom-

nius, utpote

b

Jectum majoris fuz dilectionis? Digne-

f

pofitus effet moribus, & cum teítimonium bonz con-

tur Omniporens Deus effundere füper

l

fam abundan:

Ícientie in.fe haberet,. tanta fruebatur animi ferenitate,

tiam illius gratia efficacis, quam glorio

1

5

um femper fibi

pace, tranguillitate. ut. femper amgenus effet, feinper

efTe, duxit pro viribus tueri! Faxit Deus, ut revivifcat

lactus etiam inter advería difcrimina, & inter infidias ac

in illa vetuítiffimus ille zelus, pro fanctis hifce veritati-

vexationes fuorum adverfariorum. — Accurate & rigo-

bus, ut omnibus ompino Bominibus admirationi fit,

rofe omnia fua exercitia perficiebat, &. vitae. ratione,

ut olim, propter fanctitatem eeque ac propter doétri-

MAT

£ ^

N

quam fibi.propofuerat nunquam immutare , follicitus

nam. membrorum fuorum. "Cóncedat tandem idem

J

erat etiam-ad extra: patefacere fervoris fpiritum & ora-

Altiffimus, ut Ecclefiatota agnofcat in Operibus piitfi:

g

tionis, necnon eum divinae prafentiee fenfüm , quo

mi noftri Do&toris fpiritum & indolem antiquitatis ;

[

femper & ubique renebatur, . Veruntamen etfi ab hu-

puriores regulas difciplinz Eccléfiáftice, monita falu:

manis rebus abítraheretur, .& auíterus erga feipfum ef-

briora. ac magis neceffaria pro reformatione Ecci.fie in

af

fuo Capite, &in fuismembris. Quam quidem refor-

K

fet.; ..nunq"u'a,,m ramen rigidus aut-afþer fuit erga alios,

mationem concupiverunt ad unum Sanécli omines, qui

f

:(a ) Apglogia pro Fugae

poftremis hifce fzculis floruerunt. -

L

(

f

a

fi

ü

[2

pl

I

H

—LIBE

BATORES ET CONTRADICTORES OPERUM -

— APPRO

r

e

- . DOM. VAN ESPENIL ..

1

V

Decanus C;iiihedrafïs M'eghlihi'en*fïs , quoin muhere de

céffit die'6; Décembris ann. 1703. Erat eodem tem-

05 Éjus Approbatonis.

pore Examinator, Judex Synodalis, ac Cerifor libro:

rum.. Dominus Alphonfus de Berghes Archiepifcopus

[« -- -

äänkraïk AS'pe:cimeiz ejus. "dpprobatorum,

Mechlinienfis. cum eo amiciffime agebat: & zelo per*

citus, quo eurn videràát perundecimrannos pieac fancte

-

n.)a,. quam. (üis Operibus ubique terrarum fibi

curam gerere Parochia S. Catharinie , necnon celetti

l.f.Fa

acquifivit Van Efpenius, videtür nos liberareab

Benediétione fuo facro minifterio defüper conceffa, vo*

onere conciliandi iis nomen.ex merito eorum, qui pa-

luit.eum propius habere, '& copioforem melfem ejus

lamea approbarunt. Supervacaneum nihilominus no-

Zelo fuppeditare, Nihilominus magna animi con(tan-

bis non videtur , attenta natura contradictionum, quas

tia.eiopus fuit, ut confervaret Dom. de Cuyperin De-

Opera ifta experiri debuerunt, hanc materiam fingilla:

canatu Cathedralis, cujus Beneficii poffeffionem Dom.

tim pertractare, eofque primitus indigitare, quieaap-

Tanara ,. qui BruxellisInrernuntius degebat, conabatur

probarunt, & illos deinde , qui eadem impugnarunt.

impedire. Obftabar Internuntius hanc ob caufam,

Init

j

5

4

j

a collatione inter utrofque poterit Lector de lauda-

quia fcilicet Dorn. de Cuypercum placito fuorum Con-

tis.

Operibus juftum judicium efformare,

.

fratrum , immo ipfis follicitantibus, queedam Scripta:

Di(tioguere oportet 1

nter approbatores, eos, quf

elaboraverat, quibus tuebatur celeberrimos feptem ar-

peculiarealiquod Opus Efpenii calculo fuo approbarunt;

ticulos jam fuppreffos$ per Decretum Tnquifitionis, (2)

a L o UE Qu5 u- a — C5 "n — QÀÁ"m. C^ £5

& illos, qui in genere approbarunt velpatrocinio pro-

Omne meritum Dom. de Cuyper evanuit ab oculis

moverunt Collectionem amnium ejus Operum. . Pri-

Dom. de Prácipiauo , qui ann, 1690, fucceffit Dom.de

mi generis fünt ordinarii Cenfores librorum; ad quo-

Berghes, Poft témpora hec nonnifi calamitares & ca-

rum füffragium communiter:ve] nihil vel parum attendi

lumnias perpeíTus eít. — Verum divina graria: adjurus

folet; quia plerumque vel;ex circumfítantiis temporis,

ambulavit in femitis veritatis & juftitie, nec unquam

PELE.—22 .0 —

vel ex favore nobilium, qui. patrocinio. füó ruentur

a recto tramite dimoveri potuit áut precibus , aut im«

auctores & libros, oritur ipforum judicium. Verum

portunitatibus, aut follicitationibus eorum, qui vel di-

quoad Opera Van. Efpenii nec lucrum , nec favor in.

vitis, vel dignitatibus magüui habebantur. Non alio$

tercedebant; fed e contra magno zelo opuserat , mul.

moriens reliquit bonorum fuorum haredes, quam pau-

ta animi con(lantia ad efformandum de illis favorabilé

*

eres Parcecie S. C

1

athiarinz Bruxellis, & S. Romualdi

"

)

v » E

judicium. — Quae quidem approbationes eo majorem

Mechlinji. (5

4

vim habent, quod €x TOIQQQEDO»I"Q, veri proficifcuntur.

Dom. Bartho

lomzus Pafmans non minore commen-

datione. dignus erat, fivé ejus pietatem fpectes, five

: 'Dom.rïde,, 'Cuype;i"';"1£9?'.2P0]i72än:. Á

fcientiam, five adhaefionem fanae doctringe. — T'rajecti

ad Mófamortus erat, & primitus vocátusfuerara Dom,

l. Qua ante initium fiuju(ce zeculi promulgata fue-

Goftifüies Epifcopo Ruremondenfi ad munusSecreta-

runt Efípenii Opera , approbatores nacta fünt Dom.

rii, & deinceps Confiliarii fui, Pracfuit poftea Colle-

Joannem de Cuyper, & Dom: Bartholomaeum Pafmans,

veluna fimul, vel disjunétim. . Joannes de Cuyper or-

tus Bruxellis , fuit (ücceffive Profeffor Theologiz, Re-

( a) de «Eplft 303& 309 DomAmoldl, necnon Commcng

tar..pro H

gens Collegii 'Trinitatis Lovanii, Paftor S. Catharinze

iftoria Univerfitatis Lovanieufis &c. Cap. I. n. ,1;6.]' |

?

L

PU —— . A

Bruxellis, & tandem Canonicus, Archipresbyter, & —' (^) Neerelagium Belgicnm &ro, pag.pag.169.-

ut

Lirra V. AmnTicULUS I

177

j

fiafticam fcientiam doceret adolef-

Nec minore obfervatione digna eft approbatio Dom,

[

uf pietatem & Eccle

centes "T heologos fua cure commiffos. . Ejus T raéta-

Novet, Advocaii Cleri Gallicani, quoad fupplementum

IK

tus Morales in forma Thefium, plurimi a(timantur;

Juris Ecclefiaftici Univerfi Dom. Van Elípenii. Hec

"

& utiles przcipue funt Paítoribus ac animarum mode-

approbario eft fub die 2. Januarii ann, 1727. & per con-

I

ratoribus,

Dom. Pafmans erat eodem témpore Cen-

fequens dum Efpenius in vivis adhuc degeret, immo

ij

;

for Librorum. . Obiit die 24. Auguíti, ann, 1690. (4)

eo pracife tempore, quo omnium majorem contradi-

étionem & perfecutionem patiebatur, Hac circum-

Eb

:

t

Domini 7oahms le Beau, /4raoldus Eyben, Cor-

ftantia impedire non potuit, quominus Dom, Novet

Ü

tum Efpenium, tum ejus fcripta fumma laude cumu-

uelius Breuver, Z'oanues Neuman.

J

laret.. Opusef? (inquit illedehoc fupplemento verba

t

faciens) celeberrimi Dom, Fan Efpeni ..... Hoc Ma-

III. ,X.Domini Joaunes /e Beau, & Arnoldus Eyben fue-

runt ordinarii Cenfores Operum Efpenii poft fuperius

nufcriptum vefertum eff. profunda eruditione, qua opti-

f

me vefpondet fame jufle acquifit& ab AAuGlove fuis pva-

laudatos Dom. Cuyper &? Pafimaus. Horum primus

$

erat Curatus.Decanus S. Adalberti Leodii, & Examina-

cedentibus Opervibus.

Quibus verbis Dom. Novet non

n

approbat folum fupplementum, fe

tor Synodalis hujufce Dicecefis. Alter erat Canonicus

d totum Opus pre-

kin

"Theologus Cathedralis Anverfz , & Cenfor librorum:

laudati Auctoris.

)

ambo illuftres pierate, zelo, & amore erga probos vi-

Dom. Terraffon, doc&iffimus Advocätus, eodem

"

ros veritatis defenfores, Clades, quas in füa Dicecefi

laudis praconio profequitur Efpenium occafione illius

fecerat Dom. de Pracipiazo, nec non preoccupationes

editionis, qua Parifiis apud Vincent ann, 1729. publi-

nuperum Cenforum , quos idem Prelatus elegerat?

cam lucem a(ípexit. Commentarii fcilicet contraéti in

( Cenfores fiquidem ifli totis viribus tuebantur doctri-

Decretum Gratiani; quod quidem Opus privilegium,

nas Italorum Scriptorum , nec nonfyftema prefati prae-

ac peculiarem approbationem habet, etíi non videatur

effe nifi naturalis profecutio fupplementi. |Approba-

fulis) coegerunt Ef(penium inquirere in proximis Dice-

Es 1

cefibus Anver( Leodii , & Colonia alios Cenfores,

tio Dom. Z*rraffon e(t (ub die r. Julii, ann. 1728, quo

ui aequiorese(fent , & prudenriores. Sufficiat legere

tempore erat ipfe Cenfor Regius Librorum Jurifpru-

í

u

fam approbationem, quam de Jure Ecclefiattico Ef-

dentiz ac Litterature 5 & prout Cenfor Re

librorum approbavit Commenrarium. -

gi;us homm

penii tradiderunt Dom. le Beau & Eyben , &illico in-

notefcit eorum judicium & amor erga Ecclefiam.

Dom. Cornelius Breuver, Doctor, & Theologia

Facultas Zuris Lovam'm/z'g; Suþremum Cön/i!izhh "

Profeflorin Univerfitate Colonienfi,, Canonicus, Chor-

Dugi.

epifcopus, & Paftor S. Severini, Cen(orlibrorum, ap-

probavit & ipfe Jus Ecclefiafticum Univerfum Dom.

V. Quasdam funt Efpenii O—peraä que approbatcres

Van Eípenii die 16. Auguíti ann. 1702. pro nova edi-

habuerunt non. peculiares tantum Dottores, fed inte-

de

tione, qua eodem anno Colonie puolicam lucem aipe:

gras etiam Facultates, immo & Tribunalia Suprema,

m.

xit. lpíe pariter approbavitdie 12. Junii 1768. novam

Hujufce

eneris eft "Tractatus : De priffiuis "ltavium

€? Ecc

(

editionem, ibidem procuratam, Opuículorum ejufdem

eftavum 10covporationibus €9 . donatzomibus; cui

l

J

Doctoris,

fuffragium fuum dedit tota Facultas Lovanienfis die

jW

Domino Zreuver ad(tipulatur Joannes Neuman Do-

22. Januarii ann. 1711.

Idipfum dicendum eft de Tra-

le

&or Juris in eadem Univetfitate.

Vocat íeipfum uuo

&tatu. De promulgatione Legum, &5 de Placito Regio,

(

eodemque tempore Canonicum S. Severini, Archipres-

fummis laudibus celebrato die 23. Septembris ann, 1712.

Ü

by

terum S. Cuniberti, Protonorarium. Apoltolicum,

a Dom. de Fierlant Regio Cenfore Cenforum, & Con-

filiarium Ecclefiafticum Electoris Colonig, &Gen:

u$

Con

filiario Supremi Contilii Belgici, nomine totius hujut-

forem ordinarium librorum in tota extenfione hujuíce

ce praeclaritlimi Tribunalis.

Idem Conf(ilium die 26.

e

Archiepifcopatus.

Approbario Dom. IVeuzan eit tub

Februarii ann. 1725. majore etiam follemnitate appro-

m

die 30. Auguíti ann. 1729. ideoque pofterior

eit poítre-

bavit T'ractatum de Aecur[u ad Principem, Vum ad exa-

ut

mis vexanonibus contra Efpenium exciratis. . INon oc-

men revocavit Comes de Wynants , membrum hujuf-

n

currit haec approbatio nifi initio Supplementi ad Jus

ce Confilii, & fuper illius approbatione, hoc Tribunal

Ecclefia(ticum Univerfüm laudati Doétoris ; typis editi

f

conceffit privilegium authenticum nomine Auguftiffi-

J

Colonia apud Viduam AMetterzicb.

Verum hac ap:

mi Imperatoris: quod quidem privilegium conflitue-

bat, ut ita.dicam, Opus Ef

at

probatio afRhicit Supplementum «&que ac Cominentarium

penii monumentum fuP;&.

contratlum Decreti Gratiani, quod in hac editione co-

ma , ac publica auctoritatis..

i)

]s

miratur preefatum Supplementum. Immo aflerere etiam

de

poffumus, approbationem Dom. Neuman fefe exten-

AR;EICIULUS II

Cav

dere ad Jus Ecclefiafticum Univerfüm, tum quia Sup-

ru$

lementum effentialem relationem cumillo habet tum

Contmdiäfare: Operum . Doiz. Fa Efpenii. |

m

quia fpecialis ejus mgntio occurritin hac approbatone,

i

Domini Gibert, Novet, & Tatraffon.

Cau[& Contradi&iogum contra fcr»z'pia Efpenis.

l

08

Nterea preclariffimae approbationes fbperi"us re-

1V. Laudatis Theologis ac Jurifperitis Flandrie ac

I.I

cenfite non potuerunt Scripta liberare a contra-

mï

Germaniz , adjungendi veniunt tres celeberrimi Jurit

dictionibus.

Duplex adverfariorum genus. contra ea

;

infurrexit ; quitamen adverfàrii communiter in fuis ac-

periti Galli, videlicet Dom. Gibert, Novet , & Tar-

saffon. Primus fatis fuperque-omnibus innotefcit per

cufationibus fimul conjuaguntur. — Hoftes antique Dif-

sn.

erudita fua Opera Canonica. Quanti ipfe faceret Jus

ciplingz Ecclefiafticee probare non poteranr merhodum

v

Ecclefiafticum Univer(üm Dom. Van Efpenii, in quo

noítri Doctoris, qui quacumque in materia vetuítam

- principia jurium omnium continentur , apertiffime ma-

Ecclefie Difciplinam cum nova Difciplina conf.rt, &

i

T

nifeftavit zz obfervationibus &2 additiouibus huic Operi

ex haccollatione diítinguit & notat quidquid vel imper-

tü*

faétis circa peculiares confuetudines Gallie, ut Operi

fe&tionem fapit vel abufum, & eodem tempore often-

le

tam neceffario perfe&ionem (inquit ille) imponeret,

dit quam optandum foret, ut vetu(te, & faluberrimee

Ü

i

Obfervationes iítae & additiones occurrunt in editione

coníüetudines revivifcerent, & quanto zelo ac pruden-

ann, 1753. Gallice confcripte ; quafque Van Efpe

niqs

tia adlaborare debeant Superiores Ecclefiaftici in hanc

It

rem.

Ex altera vero parte fautores doctrina Ultra-

in opere Poíthumo proríus effecit inutiles,

montang, necnon illius fy(tematis dominationis & in-

dependenuse , quod poftremis hifce faeeulis animum

Qccu-

Fita Fan Efben.

Lj

178

VriTA D. VA.N Éspzx.

occupavit innumerabilium Ecclefiafticorum ; ipfi pari-

Doé&trinam Cleri Gallicani , indecenterprorfüs, & nul.

ter offenfionis occafionem arripuerunt five ex pura ac

lo habito refpectu ad dignitatem ac meritum illius Ec-

illibata doctrina Efpenii in materiis adeo graviflimis, fi-

clefie , qua pre ceteris florebat illa aetate tum virtute,

ve ex ejus attentione, qua ea prudentia tueretur jura

tum fcientia (üorum Antiftitum ac Theologorum. Eru-

Ecclefiaíticae poteftatis, ut in nihilo laedar jura potefta-

pit abíque mora ejus furor, & in fua Thefi Licentiee

tis temporalis.

die 1 1, Maji ann. 1683. impugnavit auctoritatem Prin-

Ex circumf(tantia temporis, quo fcripfir Efpenius,

cipum, & fàcrajura Epifcopatus. Papa ab eo appel-

repetenda eft multiplicato, odium, ac coitio adverfa-

tur Orbis Monarcba, €$ J4ntiffes Muudi: poteftatem

riorum recenfiti duplicis generis contra illum, Unica

ei tribuit dejiciendi imperio Reges & Imperatores hz-

tunc temporis fupererat via perveniendi ad dignitates

reticos: Zereticos dejicit imperio, atque, eam poteffa-

Ecclefiafticas, videlicecadhaerere fyftemati Scriptorum

tem, quam ipfi arridet appellare zzdirecam fuper tem-

Iralorum, & relaxationi Ecclefia(ticae difciplinee. Hinc

porale Principum , e(Te neccfTiriam Ecclefie, £5 de jure

eft, quod Opera Efpenii naturaliter loquendo eos ex-

divimo (a),

ä

9

periri debebant adver(arios, qui in ccetu Ecclefiaflico.

Idem Religiofus anno infequenti 1694. recens Licen-

rum & Regularium ceteros antecellerent five in ambi-

tiatus & 'T'heologia Profe(for in domo füi Ordinis Lo-

)

tione, Give in arte fe immifcendi implicatiffimis nego-

vanii, duas expofuit Thefes, in quibus majore teme-

tiationibus, Specimen pracipuorum ejus advetfario -

ritate impugnDpavit quatuor articulos Cleri Gallicani: &

rum modo dabimus, ab iis incipiendo, qui palam con:

cum in theft anni füperioris 1683. non videretur con-

tra ip(um in aciem defcenderunt occafione primi Oput-

cedere facultatem Papze dejiciendi imperio nifi Princi-

»

culi, quod in lucem emifit; fcilicet occafione füce dif-

pes bereticos, in thefibus hujufce anni 1684. abfque

fertationis de virio Simonie , & proprietate Religiofa,

ulla diftinctione atferit ; idipfum poffe etiam quoad

D]

Cogin.ur hoc loco nonnulla fimul conjungere, ac re-

Principes facrilegos, & quoad eos, qui bortantur , ex-

petere , que fuperius füis locis jam memoravimus. -

citaut , €g' cogunt fubditos ad perpetranda cujuslibet ge-

dl

neris cyimina, &9 qui abutuntur paterna au&toritate quain

Prz'näi adver[arii UEfpenii.

balent. faper eos. :

Y

'Tandem P. Defirant omnes limites

(

prætergtelï'us eít

Il. Inter primos qui Efpeniutn impucnarunt, venit

in Thefi, quam defendit altero anno poft adeptam lau-

P, Wynant Auguflinianus, qui omnium primus a pu-

ream Doctoratus. Audaéter fiquidem docuit, quatuor

gna receffit, & five ex prudentia, five ex convi&tione,

Arüiculos Cleri Gallicani non folum effe errores, fed

contra Diíferrationem Efpenii nihil exaravit poft eum

infuüper ezorpies, qui fe invicem deftruunt, & fecum

libellum, quem pralaudatus Doctor refutavit in Apo-

invicem pugnant. Quo vero ad preteníam Papze po-

logia, qua inícribitur: Z7zdicie Difertatiomis &c.

teftatem deJiciendi Principes imperio , eam extendit

Poft illum autem duo veniunt hoftes alteriusingenii &

quoad omnes Principes cozturmaciter delinquentes, Eof-

indolis; videlicet P. Clenaerts, & P. Defirant. — Erant

dem exceffus ridiculis loquendi formulis tradidit in füa

ä

ifti ex eodem Auguftinienfium Ordini, fed adhuc ju-

Thefi 17. Novembris ejufdem aunni 1685. nam ibidem

venes, nondum licentiati, & Profeffores "Theolopiae

appellat Romanum Pontificem Compezdium: Univerfi,

K

d

in proprio Conventu Lovanii, Ambo, prafertim fe-

[egem Regum, Dominum. Dominantium , €? divimum

cundus , ambitione ac vanitate pleni erant , ambo per-

dpicem Tbeologorum. — Hujufce generis fünt impuden-

p

fonaliter excitati ad tuendam propriam vivendi ratio-

u

tes alfenrationes, quibus P. Defirant fibi acquifivit li-

nem :nou admodum regularem , & confequenter ad

-

bertatem impune impugnandi fanctas doctrinas de Sta-

0

tu Religiofo, quas E

ü

impugnandas Doctrinas

fpenii ,. quibus ad religiofam

fpenius nojn minore zelo quam ve-

obfervantiam proprii inftituti perducebantur.

ritate expofuerat.

" Hoc autem cerramen nec honorabile in fe erat, nec

(

prudens; nihilominus circumftantia temporis magno-

Ervores P. .Clmaert: c;'rm iäem argumentum.

pere favebat eorum aufibus. Sicuti faurores laxarum

ü

opinionum zelum affectabant pro ulcifcendis praetenfis

IV. Pater Clenaerts ambulavit in ipfiffima via Socili

f

iuribus ultramonranis, & ficuti earum adverfarii erant

fuüi, Menfe Augutli ann. 1604. praefuit Thefi cujufdam

Relieifi

hoftes etiam iftorum; fic fautores horum jurium flatim

fui Ordinis, in qua contendebat quamdam va-

fe aliis adjunxerunt, ut communibus adverfariis, licet

luti fri,de

i profeffionem emittere füper auctoritatem P3-

El

diverfío ex motivo moleftiam crearent.

Harefis hu-

pe. Titulus Thefis hic erat: . Poztifiie aucdritatir

E

jus atatis pro ultramontanis erat circa quatuor articu-

pro

f

e

.I' ,

Eum appellat Pontificem Rom«e, €»- otius

«

los Cleri Gallicani ann. 1582. & via tutior perveniendi

eun

f

; cujts irreformabili judicio ommia fubjetla fuuts;

b

ad dignitates & beneficia in Romana Curia, in eo po-

cum ipfe folus digmitatem Juam babeat immediate a Sre-

Q

fita erat, fcilicet in afferendo zelo contra hanc doétri-

Ju Chriflo. Rejicit quatuor Articulos Cleri Gallicani,

nam , & contra quoícumque ei adherebant.

Dom,

& ufurpatis verbis

oftremz Bulle Bonifacii V1Il, con-

K

Van Efpenium hanc doctrinam admittere, fatis com-

tra Philippum Pulc

t

rum, non fecus ac fecifle viderat

fü

pertum erat. Sapientiores "Theologi Lovanienfes una

P. Defirant in fua "T hefi 11. Maji 1683. tuetur,

Papam

lu

cum Van Efpenio recufaverant cenfüris inurere, ac im-

conftitutt

t.

7

e

J'uper nationes 69 vegua , ut Reges in car-

cevem detru

Q

pugnare quatuor articulos; & hac de caufa promerue-

; && vipculis conftriugat tum ipfos , tum

lo

rant animadverfionem Miniftrorum Romanae Curia.

eovum Miniflros & .Mag.

"ates, £? ut d

.ejicz'at z'mp,erio

Memorati Augufítiniani Fratres hanc arripuerunt occa-

Principes Heveticos &c. (

M

fionem nanciícendi protectionem eorum, & toto zelo

Haceademin Tbefi P. Clenaerts acriter infürgit con-

b

exarferunt contra doctrinam quatuor Articulorum,

tra Diflertationem Efpenii circa vitium proprietatis Re--

H

Hoc modo viam fibi aperuerunt tuendi libere ac im-

ligiofee ; &in pofterum fe prorfus dedidit Jefuitis, quo-

rum inftrumentum fuitin impugnandis ac conviciis ca-

pune corrupram moralem, inferviendi Jefuitis, & op-

primendi adverfarios corruptae Moralis, quibus Sanéta

lumniifque onerandis defenforibus Moralis Evangeli-

M

Sedes ufque ad hec tempora opitulara erat fervore ac

ce. Haecagendi ratio eum adeo defpicatum r« ddidirt,

fic

protectione contra Patres Societatis,

ut in BDelgio communiter appellaretur. Aipius ( vulgo

I'Ai'lecbiiïo) J'efuitarum, - Nihilominus, fi agaiur de

Erroreï P, Defirant circa zdu&loritatem Papa.

(4) Hec thefis impugnata. fuit a quodam Gallo ,Thcologo in

pluribus Opufculis, que in lucem edita faerunt ann. 1687. Vide

d

IlJ, P. Defirant aggreffus eft nomen fibi comparare

duobus hifce articulis.

Inter primos & infenfiffimos

Opufculum , cui titulus:. Srazusprefens Facultazis Tbheolegice Lo.

vatienfis , typis datum aun. 1701.

c. pag. 32. 42. 43. Gc.

Gallicane Ecclefie hoftes feipfum daclaravit 4contra

g. () Starus prafens Facultatis Lovanienfis, pag. 25. & 77.

t

malitia

L':BQR IV. ARTIiCULUSs IÍ

i1»9

ul

l.

eialitia & improbitate, eum difünguere debemus a Juris, promulgato ann. 1712. (1) verba füperius fece-

Confratre füo P. Defirant, qui hocin genere parem

rat de imprudentia, qua ProfefTor du Boi;, de quo in-

:

non habuit. Ex hiftoria Vitee. & Operum Efpenii id

AE

fra fermonem habebimus, & Do£tor Steyaert com-

fatisfüperque congeftum eft. Alia modo praebebimus

promiferant caufam Curize Romanae, impugnando do-

i

arpumenta eju

H

s improbitatis, ut imagq viri hujus ad

&rinam Cleri Gallicanij, cum carerent ingenio, fcien-

pel

amuílim ob omaium oculos Grf

tia, ac eruditione neceffaria ad pertra&tanda ejus gene-

!em

ris argumenta. ** Quid boni expectari porerat, (ine

i

Jmago P. Defivant.

quit ille) hac in caufa ex parte Patris Defirant, Viri

39

Fal

memoriee quidem fingularis, fed ggemii diffipati mi-

lem

. V, Initium fümimus a teftimonio P. Wynants füi

35

nu[que fubali * Primis adolefcentiee annis non: pie-

Provincialis, qui ann. 1699. alloquens Pafftorem Ste-

??

tatem, nonchriftianam humilitatemcoluit, fed quid-

We

aert, qui pro illo gratiam petebar, quam Provincia-

quid alere poffet fuam vanitatem, — Si politioribus lit-

is ipfe non [poterat concedere; haec habet; ** Co-

9)

teris ac fcientiis vacavit , ob folam ambitionem id

len

»

[o.

e guoíco Patrem Defirant ab ejus anno decimofepri-

feciffe videtur, Adeo vehemens in eo fuit ambitio,

ne

» mo, quo tempore ingreffus eft hunc Ordinem ; co-

»?

ut nunquam deftiteritomnia fs deque confundere in

» gnofco ejus indolem, que toti terrarum Orbi com:

?9

fuo Ordine, licet irrito conatu, ut ad primas digni-

on

» perta eft. In conícientia, & coram Deo affirmare

??

tates perveniret. Ceterum quid non fecit, ut fuae

offum; eum talem effe, ut fi neceffarium effet pro

»

d

u

faceret fatis ambitioni ? Haec funt preclara ejus faci-

.

o commodo & utilitate; nullo negotio & abíque

?9

nora: ufürpare (contra Dom.Gautium) Lectiones

Que

» ulla difficultate te proderet, nec non totam faculta-

»

Hiftorie in Univerfitate, & in füa ufürpatione, iratis

Oad

o

» tem Theologicam, integrum Ordinem noftrum,

99

licet aliis, perfeverare; obtinere Legationem ad Ro-

» Pontificem, & Religionem Cetholicam: ,,

br]

manam Coutriam füb pretextu tuendi caufam Epifco-

Ü

1

.Doctor Martinus, oculatus teftis, & tunc temporis

»

porum contra preetenfos Janfeniftas; poftquam Ro-

amicitiae nexu devinctus Patri Defirant , refert recitata

»

ma difceffit imnominia perfufus, occupare fraudu-

9

e

verba Patris W ynants in juridica depofitione, quam

leater manfionem Dom, Huygens in Faculrate, &

contra Patrem Defirant coaCtus fuit emittere occafione

L

in ea perfiftere; impedire fuccetlionem Doín. Stel-

dl«

celeberrimz fraudis Lovanienfis ( ).

p

Wi

defshovii ; nullum non movere lapidem pro Status

Quae reliquo vita fue tempore egit P. Defirant ap-

,»

religiofi mutatione , ad declinandas juftas oppofitio-

yrime quadrant iis que de illo narravit füus Provincia-

99

nes, quas ratione füe füperbim , luxus & ambitio-

um

is, Is fiquidem fuit, qui dum Rómz degeret, ibidem

99

nis experiebatur a fuis Confratribus ; tnedia inqui-

p

deputatus aDom, Precipiazo, &a Dom. Steyaert, five

rere fumendi vindictam deP. Z25 Roy confratre fuo,

Vit

potius a Jefüitis non omifit recenfere Efpenium inter

3)

inducendo Archiepifcopum Mechlinien(em ad exqui-

of

pratenfos Janfeniftas & Rigoriftas, qnorum damnatio-

??

rendam Cenfuram facre Facultatis ( Lovanienfis)

D

f

ftiem ex affumpto munere debebat procurare. — Calum-

3

contra plures propofitiones hu

]

uícePatris, & eafdem

em

tiiarum contra Efpenium probationes (atagebat ille erue-

99

propofitiones denuntiando Romae ; fe immifcere vi-

T]ly

te ex ejus 'Tra&tatu de 'enevatioue Santlovum , eorum-

?9

ginu annorum fpario implicatiffimis computationibus

dem Reliquiarum ac Imaginum, quem Tractatum' jam

?9

Magni Collegii; fe Advocatum ac Judicem confti-

en

ublice dictaverat in Scholis Univerfitatis.

99

Verum,

tuere una cum aliis Re&oribus Regentibus, fruítra

l.

Ut fuperius (lib. 3. art. 1. ) innuimus, irriti fuerunt

9?*

me reclamante, Viduse, cui onus incumbebart dati

JCU

ormnes ejus conatus, Supplices libelli, quosDom. Hen-

93

& accepti rationes reddere ; occafiones venari, &

v

nebel porrexit Cardinalibus Romanz Ecclefiz , nec-

3

ultro fe proferre quotidie prodecifione quorumcumtr

non Apologia, quam ipíe Efpenius concinnavit pro

?»

que cafuum utriufque Juris, Civilis & Canonici; adeo

tuendo fuo T'ra&atu ; ab omni periculo eüm eruerunt,

»)

prafumere de proprio inpenio, ut fe parem putaret

Pater. Defirant Rome eadem confufione perfu(us fuit

3»

folvendis gravioribus difhicultatibus; velle, abfque

circa alias omnes accufíationes intentatas contra celebrio-

?»

ullo adjutore pertractare omnia negotia turm fpiritua-

Xl

tesTheologos Lovanienfes,amicos Efpenii,fcilicerDom.

»

lia, tum temporalia Facultatis 5 di(cordia facem non

,9

um

Huygeus, Hennebel, Opítraet &c, unde Roma egreffus

penitus extinclam, iterum accendere in Ordine Cap-

W

éft pror(us diffamatus. Nec potuit poít füuum reditum

pucinorum 3 inflare ejuf(dem generis incendium in

amiffam famam recuperare , quidquid fecerit contra

p

Ordine S. There(iz , cujus progreffus fola pruden-

iif

Ecclefiam Belgii; contra Dom. Huygens in particulari,

tia Superiorum potuit remoraris accufare proprium

contra Superiores fui Ordinis &c.' "Pandem propter

959

ii

Ordinemapud Gallos (tunc temporis füpremam do-

t

exilium, quo ann. t7o0r. mul&atus füuir ob remerarias

3»

minationem eo loci tenentes) crimine proditionis;

eclamationes contra' Ludovicum XIV. univer(alem

quarere a Facultate Legationem in Galliam , fuüb

j*

IIl

contemprum.fibi'acquifivit, Revocatus nihilominus in-

?9

pratextu adaugendi redditus Facultatis Theologicae

tercedentibus Patribus de Ja Chaife, £? d Aubenton Je-

*»

bonis Abbatiarum , fed revera ut cum Patre de la

)

fat

fuicis, Confeffariis Regum Gallie & Hifpania, fe to-

?»

Chaife deliberaret de inducendo novo imperioin füa

m

tum dedit perficiende celeberrimae fraudi Lovanienfi,

35

Regione, & fic de obtinendo pradu Confiliarii, ut

qua fperabat Efípenium perdere, nec non eximios Theo-

93

Al

tandem pervenire poffetad dignitatem Epifcopalem;

n

logos, quos Rome fíuis calumniis períecutus fuerar,

?5

excogitare deteftabilem conjurationem ( fatis fuper-

& tandem primarios Superiores füi Ordinis, qui pro

99

110

que notam fub nomine fraudis Lovanienfis) ut füp-

virili fe opponebant ejus ambitioni ac corruptis mori-

?5

pleret defe&um alterius conjurationis initae cum Patre

bus. Aftincidit in foveam, quam paraverat adverfía-

2*

oft

de la Chaife, qua in irritum eis ceffit; in qua Lo-

L

rüs (uis. , Pulfus iterum in exilium, Aquifpranum fe

»

vanienfi fraude omnes Doctores Regentes in Patre

contulit, ibique (ub patrocinio [nternuncii, qui eum

?5

Ü

Defirant peifpexerunt verum confíilium tradendi Fa-

(d'

optime noverat, fed ejus egebat calamo & ingenio,

»»

cultatem Jefuitis &c.

non deftitit calumnias de novo cudere contra viros pro-

» Que omnia excogitavit Parer Defirant fpatio an-

li

bos; quas hic minutatim non recenfemus, cumex hu:

jl[,

)

norum quiaquaginra fex; ( Doctor Martinus fcribe-

cuíque dictis jam innoteícant.

bat anno 1712.) utautem ea executioni derrandaret,.

go

Sufficiat hic compendio referre que. de P. Defirant

?»

d

confumpfit vim totam ingenii fui, &, fiira loqui fas

narrat Doctor Martinus, per annos vigiati eidem ad.

»

eft, omnes fuos fpiritus animales & vitales. ,,

j

di&ïiüimu's. Leguntur hac verba in ejus tertio motivo

Quibus omnibus addimus , quod poftquam Pater

Jide

Delirant in pasnam füorum fcelerum bis in exiliumpul

l?

(a) Conclufro finalis pre Univerf. Lovan. promotore i?c. conrra

P. D. Defirant Cap. I, num. 107. Supplem. V. part, num, 1.

(/) Terrïun; Meiivun Juritin Caufa D. Marsini, pag. 33.

ZZ"*

fus

(":'ta Fau Efpen,

*

*

Lj

180

| V!Tä, 1?-' NAx ESREN-

fus fuit, & p,ofïquam .inutilit'-c'erl-tentm)it revocationem

cani, in quorum. uho gïoriatlur,kf'e;pmqia refutaffe,

fecundi exilii, Coloniae primum receptus fuit, & po(t-

qua fpatio quadraginta annorum Galli confcripferant

modum Rom:e, ibique Jefuite, qui fub Pontificatu Cle-

pro defenfione fuarum libertatum. (e). Lucubratio,

mentis Xl, principatum tenebant, ftuduerunt, quam

quam exaravit fub hoc titulo: 74dvocatus Gallus corru-

potuerant, mercedem ei reddere pro omnibus, qua

ptor SS. Patrum &?c. adeo nefaria erat , ridicula, &in-

ipforum gratia fecerat...Porro vir hujufce indolis, hu-

juriofa Ecclefiae Gallicanz ,. ut Dom. Tanara, qui Bru-

xellis erat Internuntius, occafionem exinde arripuerit,

)ufce-meritil., fuig(fc,mper'infenüliïimus hoüi;- Efpäpii.

juxta expreffum mandatum , quod a.«Romana Curia ac-

Imago Dom'. du *Boi:f' !

ceperat, eidem pracipiendi, ut impofterum in hujuf-

ä

modi materiis filentium cuftodirer: idem ipfe du £ozf

VI. Eadem f'e'rme' di&efe pohbmuä etiam de Dom.

eximio cuidam Viro oftendit epiftolam a 'T'anara acce:

du Bois, qui folus approbavit Opera a Patre Defirant

pram hac fuper re. . Verum nihilominus eft, quod lu-

ä

promulgata contra Eípenium in materia Simonie, &

dibrio habuit talem prohibitionem ,. & non deflitiralias

proprieratis Religiofz., ^ Adeo impudenter hac in re fe

al

improbas lucubrationes fuper eodem argumento in lu-

gellit, ut in omnibus fuüis Approbationibus, inepriíli-

cem emittete;: (f.). quia fibi blandiebatur, fore ut Ro-

mis preconiis celebrer libellos approbatione indignos,

manz Curig non difplicerent. .Immo audacter nimis

1

& feveris ac ridiculis cenfüris inurat doctrinas adverfa-

gloriatus eft : quod fi reprehenfione dignae deprehen-

riorum , quas audet appellare profazas movitates,

debantur,. nil aliud fupererat ,. nifi proceffum. contra

eterum miretur nemo bhanc agendi rationem in

ipfum inftituere, . Nil, metuebat,. ajebat. ille, nec pro

Dom. du Bois contra Efpenium: fiquidem a multo jam

fua doétrina,. quam fübjiciebar Sanctae. Sedi, nec pro

tempore in Univerfirate Lovanienfi munus indignum

períonali füa.agendi ratione, quia artem jam callebat

Obibar exploratoris, & delatoris fratrum fuüorum; ho-

tuendi fe fuam

d

que agendi rationem congya quofcumqu&:

f

ftis erat fanae (4) Moralis, nec non proborum om-

aggre(Tores.

"

nium; & tandem famulus erat, five potius vile manci-

Anno. 1693

. Dom. 44 Bbif 4ll:ibe,llum -p.ro,mgiligävit.g

pium Jefuitarum. (/) ' Archidux Leopoldus, urgen-

quo Arnoldus (g) teftatur. fe nullum unquam vidiffe

tibus Jcfuitis, eum per vim collocaveratin Univerfitate

V

tam ;nfamem ,. diabolicum , calummio[um.. . Hunc. titu-

Lovanienfi, & ab(oluta auctoritate immiferat in poffef-

lum prafeferebat:: Zanfenzfmus evertens omnem Religio-

id

fionem Cathedre Sacra Scripture ; cujus Cathedrae

z. Dom. de.Precipiauo, Archiepi(copus Mechhi-

munera ineptus erat exercere; & reipía non nifi impu-

nienfis, agentibus Jefuitis praefatum libellum. adopra-

M

denter ac fcandalofe in eo officio fe eeffit, (c)

vit. (b) Verum calumniis adeo gravi(fimis fcatebat, ut

Hifce mediis multa diverfi generis officia valuit obti-

effugere non.potuerit condemnationem , .quam contra

!

nere: hinceft, quod pre vanitate fe contineré non po-

6

illum promulgavit-Romana Inquifitio

[o)

*

&

;

füo Dgcreïo 7.

terat , quin communiter, etiam in Actis levioris.mo:

Decembr, ann. 1694.-

-

menti, fuos omnes ritulos profunderet; quapropter in

)

Eodem ferme tempo

re þx:of'g(ï'or d; Boz: capxens

fübícriptionibus feipfum appellat Profefforem prima-

eternuüm facere in. Univerfitate Lovanienfi indignum,

n

viut Sacre Scriptura, Prefiden Aegit Collegii, Judi-

quo füngebatur, officium , fcilicet delatoris Fratrum

cem Synodalem , Canouicum , .Prodecanumn , £9. Dica-

fuorum, Facultati Theologicae propofuit adoptionem

aum ele&tum .S. Petri, Deputatun a. Santla. Sede pro

Do&toris Martini in fuum Succe(forem pro Cathedra

ln

collatioge graduum . "dcademicor

x

um, Cerzþrem libvorum

Sacre Scriptura , qua eít prima facultatis. (7) Doctor

i

e7c.

Martinus tunc temporis adeo addictus erat partibus Je-

af

Quibus omnibus titulfs ac favoribus ebrius Dom, du

fuitarum , ut Facultas pro virili recufaverit hanc adop-

d

Bois, nec non porentia füorum protectorum, omnem

tionem. . Dom. d« Bois ftatim adiit Confilium priva-

[A

verecundiam depo(uerat,. & objectum eva(erat publicae

tum Bruxellis, ut intercedente ejus auctoritate vori

D

indignationis. [mpudenter omnes aggrediebatur, quos

compos fieret.

acultas caufam. fui diffenfus prorulit

(c

fciebat Je(uitis non placere, etiam in exteris regionibus,

in duobus libellis porre&tis przefato Confilio; in quibus

[

nulla habita ratione: ad ipforum characterem aut exi-

inter cetera ait, .* cenfere fe, nullam:dari pofle ele-

mias animi dotes. T'eftimonium hujufce rei locuple-

» €tionem perniciofiorem . Schol. 'T'heologica , néc

iC

tiffimum habémus negotium, quod Dominus de Neer-

» aptiorem ad rixas & di(Tenfiones propagandas in tota

"

caffel Archiepifcopus Ultrajectinus, fub titulo Epifco-

» Univerfitate, quam electionem D, Martini. ,, « Ni-

lu

pi Caftorize (4) coa&tus fuit habere contra quoídam

hilominus. expetitam Cathedram obtinuit ; . & hac oc:

Nobiles fuze Ecclefie excitatos a. Patribus Societatis.

d&

cafione fertur diétum fuiffe, duos hofce viros ( Dom.

d

Dom. du Bois electus fuit in peffima hac caufa ut par:

du Bois, & D. Martinum). natos reipía fniffe ut. fibiin.

tes tueretur Jefuitarum ; quod praftitit quadam elucu.

vicem füccederent , adeo alter diguus erat alteros cum

d

bratione calumniis referta gravitlimis contra hunc illu-

ambo pro tbeatro

M

M

flrem prefulem; dum interim Efpenius, & fere totà

£? pro .S'cbol(t; (k) |

potius natz ejfent, quampro Catbedm,

d

Univerfitas Lovanienfis füfcepit partes praefati Archie-

(

pifcopi in pluribus Confültationibus, quae extant in

(e). Vide defeuffünem aqui judicii - igg'. 4':'.. refp. ad IV. Pw

Novo $Supplemento. . nnumera infüper:edidit Dom.

pofitionem, Epi(t.'368. Dom. Arnoldi; Terrium Morivum .

e

de

Martrini pag. 32

?

. * 33. Hifloriam:i

à

du qu: ['Opufculla contra quatuor articulos Cleri Galli-

Cat bedr, . &tripture pag. 27.-

m

(4) Corruptam Moralem Domini cie B(uwisv vel ex hoc uno con-

(f) Epift. 368. Dom. Arnoldi,

E

p

fo

. (2) Epift, 593. tom. 7

:

*tf

ák

Jicere poffümus : .in fuis Thefibus Theologicis de zerbodo remiz.

(^) Demon

ít. ad D. Mechlinienf, ann.

1695.

pag. 6,9."-

$

fü

sendi o* rerinendi. peccata , quas thefes oppofuit lucubrationi Do-

(;) Stat. praf.. Facultatis Lovanienfis pág. 191.

mini Huygens eundem tiítulüm przíeferenti , docet, peccarorem

habuif

(&) Si Dom, Botfaetus Epifcopus Meldenfi$ compertum.

füt

fepties in die abfolvi poffe , fi Jepties. eodem. die committaz idem pec-

carum ThOrtale,

fet quam zftimationem habebat du Bois Lovanii, & quam'effet

omnibus. contemptibilis, videtur profecto quodin fua Defenfione

. (^) Videepiftolam 338. Dom

* A:*noldi; & Terrium Matipum

Declarátionis Cleri Gallicani omififfet refutare ejus libellum fatis-

n

3n eaufo D. Martzini é»c. pag. 19.

f

miferum eontra quatuor articulos, cui titalum fecerat: Differza-

(c) Vide ftatum prefentem Facultatis Theologice Lovanienfis;

zio Theologico.juridica d?*c, & infüper quod eum nequaquam cen-

Qu

p. 327. Vide infuper in Elucubratione , cui títulus, Hifforia im-

fuiffet organum totius Facultatis.

Quando in Belgio 'Boffueti O«

ni[fionis Domini du Bois in Cazbedram $acre Scripture de*c. Co-

pus allatum eft, obftupuerunt omnes , Doctiffimum hunc Epifco-

loniz 1685. quam invereeunde fe gefferit ifte Profeffor , & quz

pum adeo confülui(Te nomir

Y

ii Dom, du BO&?" qu? aulla confidera:

ni

media adhibuerit , ne loco füo dejiceretur, nonobftante oppofitio-

tione erat dignus,

li

ne Univerfitatis, ac Civitatis Lovanienfis,

[ü

(4) Vide fapra Librum III, Ca

Arnoldi 291. & 313.

p. H. Artie. I, & Epilfc?iis Pom.

ä' Dom

di

/

»?

X &

LisgnR IV. »-ARTI'CULIUS' II

1gi

ia

At

- Dom. Govarts- Z';carius. &7c.

In eadem temporis circumftantia Dominus Van Sufle-

ren fecundus Magnus Vicarius Archiepifcopi Mechli-

üo!

LT

VIl...Petrus Govarts Magnus Vicarius Archiepiíco-

nienfis, Romam rniffüs fuit, ut ad Tribunal S. Officii

]

pi Mechlinienfis (de Precipiano) & Confiliarius Cle-

denunciaret inter cetera egregia Opera, etiam Jus Ec-

u

ricus in. Parlamento feu Magno Confilio Mechlinienfi,

Ecclefiafticum. Univerfum Dom. Efpeuii. . Dominus

inter primos, quos novimus, impugnavit Opera Ef-

Ti

Govarts ut prerium rependeret nova Dignitatis a Ro-

aC«

penii circa jura poteftatis temporalis, & circa naturam

mana Curia fibi collate , ann. 1703. fuícepir publicatio-

ac limites Juri(diétionis Ecclefiafticae. « H«ec expectari

nem Refponfionis cujufdam (anonyma) ad motivum

uf

iif

non debebanr, ut. videtur, a Magi(lratu, qui ratione ftarus

Juris pro Capitulo Harlemenfi, quod Menf? Aprilis

ïce'

fui tenetur. adlaborare confervationi ac defenfioni ho-

ejufdem anni publicam.lucem afpexerat. Hoc Opuf-

li.

rum jurium,. . Verum opiniones Italorum Do&torum,

culum, licet adoptatum a Decano Capituli Harlemen-

& Íyftema independentie. tales radices in Belgio jam

lits

fis, nihilhominus cito innotuittanquam partus Efpenii.

lu

egerant, ut ne unus quidem effet inter Ecclefiafticos

Agebatur de tuenda exi(ítentia nec non juribus hujufze

ambitiofos, adharentes Domino de Precipiago, hujuf-

Capituli contra.nova molimina Internuatii ,. Bruxellen-

Pa

lo

mig

fytematis Patrono celeberrimo , qui illud non ado-

fis, & Congregationis de Propaganda fide, qui cum

praífet, vel illius defenfionem non fuícepiffet, licet fal-

m

illius jura copnoviffent, &jam admififfent ranquam ve-

ld

fum crederet, fi (pes obtinende alicujus digniratis aut

tuftiffima, fcilicet ab initio fundationis, nunc machi-

beneficü videretur id exigere. «Nec deetfent mo-

nabantur, impulfu adverfariorum Cleri Belgii , & oc-

Dro

menta qua Dominum Govarts hac (pe motum fuiffe

cafione Interdicti Domini Sebafleni, ea irrita declarare,

pro

evincerent, fi vel paululum perpenderemus ipfius vi

& prohibere illorum .exercitium. | Efpenius refuravit

at

tam,non admodum feveram, (a) & vagam illam agen-

hanc refponfionem, & Dominus Govarts, ornifTo fem-

que

di rationem, qua.quae(tiones hujuímodi. pertraétabat

per proprio nomine ei oppofuit aliam Refponfionem,

five in fuis Scriptis, five in. fuüis Conver(ationibus.

in anteceffum jam. refuratam in d

Vit

Quidquid : (it, femper eamdem tenuit femitam ufque ad

bus pralaudati Efpenii.

uabus -'Lucuibrationi-

ilfe

Il«

extremum vitae fuas; licer füuum zelum non manife(ta.

. Ab anno 1704. uíque a

d annum 17* 8. pacem habuit

verit , ni(i in iis circumfítantiis, in quibus putabat fe ad

Dominus Govarrs cum Efpenio: verum. ann. 1718.

J

id reneri ut con(uleret fuis Proteétoribus.

!

þ

zelus Domini de Boffu recens evecti ad infulas Mech.

lnter prima qua edidit Opuícula Dominus Govarts

"

linienfis Eccle(ie irerum exciravit odium Vicarii Apo-

contra jura Pore(tatis temporalis, eft.defenfio praten-

ftolici Sylve Ducen(is contra. E(penium. . Occafione

üt

fae immunitatis perfoaalis Sacerdotum &c, . Certamen

cujufdam Epiftole, quam Praefuül ab eo extorferat, in-

La

Immunitatis Sacerdotum Belgii in caufis. pevfonalibus

furrexit contumeliofus vir contra E(penium ,. contra

T

&rc. Publici juris fadtum eft hoc Opufculum ann. 1699;

fuum Traétatum de placito Regio, & contra füum us

Monebat titulus, hunc libellum reéta petere refutatio-

Ecclefiafticum Univerfum, Efpenius, una cum. Con-

ienä

nem a Dom. Opf/raet :elaboratam nomine . 'Theologo-

filiariis Fi(calibus conque(tus eft coram Magno Confi-

If

rum Belgii contra Memoriale. Jefuite- Pa/azo/, ann.

lio Mechlinienfi de hac nova infidia & calumnia Domi-

üm

1697. porrectum Regi Hifpaniarum nomine Patris

ni Govarts ; qui coaétus fuit fe defendere;. & Efpenius

em

Gonzalez ,. Generalis Societatis.

Dominus Govarts

eju(que Opera dignam ultionem de infenfiffimo hofte

drà

in hac lucubratione non aggrediebatur perfonam Efpe

reportarunt; & in fententia 23, Februarii 1722. prece-

lot

nii, fed impugnabat ejus principia, ejufque praecipuos

prum fuit,. ut quidquid Dominus Govarts injuriofum

je

amicos improbabar, qui ea principia ad praxim jam de-

fcripferat contra. E(penium & ejus Opera, deleretur

duxerant.

0p

Hinc eft, quod folo veritatis amore, ac

ex ejus Scriptis.

Dom. Govarts tunc nova audacia

Vd

zelo tuendi innocentes calumniis oneratos, Efpenius

vocavit prafaaum Magnum Confilium [udicem incom-

'otl

oppofuit Domino Govarts fuum 'Tractatum , qui in-

petentem, contra ejus fententiam proteftatus eít, &

ul

fcribitur: Cogcordia Inmimunitatis Ecclefiaflica , $g u-

Dialegos ac motivum 7urit promulgavit, ut fuas con-

bus

vis Regit.

tumelias renovaret, fuafque erroneas ac falías do&tri-

ele«

Dominus

Govartsþut'vindiäam fumeret de hac refu-

nas &c. Ef(penius iterum conque(tus eít de Domino

nec

tatione, anno infequenti adorfus eft directe E(penium:

Govarts: verum Archiduciffa I£lifabeth,. quae recens

od

ejufque Jus Ecclefiafticum Univerfüm, quod recens in

regiminis habenas receperat, eum incolumen fervavit,

ucem fuerat emiffum.

N

ld praftitit in appendice fuz

Obiir paulo poft, circa menf. Septembr. 1726. & fi va.

0C

defen(ionis Immunitatis Ecclefiafticae localis &c,

Ibi-

luit hominum . effu

gere juftitiam, non valuit-efi'qgere

J

dem Dominus Govarts opponit principiis Efpenii do-

juftitiam Altiq(ï)imi.

Lf

étrinas adeo periculofas circa naturam Immunitatis Ec-

i

clefiafticae, & circa jus afyli, ut Magnum Confilium

Mechlinieníe ad petitionem Confiliariorum Fiícalium

irz:;

Dom. Decberius,.

debuerit eum citare per/onaliter & criminaliter pro hac

caufa, & eum //pendere ab Officio Confiliarii, & tan-

. VIII, Dominus Decherius , Decanus Cathedra?iä

dem ei probibere ingre[fut ia confilium. . Hoc interdi-

T

Mechlinienfis, cujus anticipata judicia videri po(lünt in

j

&um alios habuiffet effe&tus, ni(i füblatum fuiffer per

Epiftola eidem conícripta a P. Quesnello ann. 17207,

mandatum abíolutum Ducis Bavarie, conceffum ad

"n |

circa fuum govum fyffema Zanfenifmi , &infuisquatuor

follicitationem Archiepifcopi Mechlinienfis, & Jefuita:

epiftolis ad Dom. Hennebel ; typis dedit ann. 1716.

rum qui a Confeffionibus erant in Aula Regum Gallize

Declarationem afperrimam contra Opufculum .ab Ef-

& Hiípanie. — Verum id factum fuit ex mera gratia, &

penio recens promulgatum circa prommulgationem legutia,

ratione circumflantiarum, . (b)

;

& placitum &egium. — Licet hoc opufculum fpeciali ti-

;uif

Miniflri Romana Curiz eodem tempore c

ompe'nfa;

tulo patrocinium publicae auctoritatis obtinuiffet, quia

/fat

runt hanc humiliationem Domini Govarts eidem con-

one

folemniter fuerat approbatum a Magi(lratu, cui incum-

ferendo Dignitatem Vicarii Apoftolici Sy/ve Dacenfit,

bit confervare jura regia ; nihilominus Decherius vel

ätii |

"t

qua iis diebus vacaverar per mortem Domini Steyaert,

in ipfo titulo fui libellis damauofum illud appellavit; &

'elle

deinceps adjecit, luculirationem prafatam Efpenii fcae

1

.(a)- Dominus Göva,rts » qui fuam ambitionem non fimulsbat,

tere pluvibus [candalofis evrovibus, evertere Canoues Ec-

t*

nihil follicitus erat prevenire Chronica fcandalofa,

Innotefcunt

Ve-

clefie, libertatein ac juvifdiclionem | Ecclefiaflicam. &g'c..

Jett!

nobis duo proceffus contra ipfum imcepti in materia morum.

Nec mirius loquitur de illius Jure Ecclefiaftico Univer-

rum abftinemus res hujufmodi narrare.

(^) ZEquitas Senreuzie Parlamenti Mechlinienfis dec.

Replique

fo. Doctrina quas hac occafione tradidit Decherius,

du Do£teur Van Efpen 2 l'Advertarce du Sieur Govarts.

adeo

,

182

"'V"ï;TA"D.VAN EÉsPER,

ädeo erronese ac fcandalofze '*Fx'leium, ff-a) ut auctoritas

nomine, in qua evomuit totam bilem füam contrs Ef-

ublica adaéta fuerit durius agere contra €jus fcripta.

penium, & contra Mandatum Archiepifcopi Ultraje-

ria opufcula hac de re habemus; fcilicet Epiftolam

&ini, «ujss Mandati occafione Efpenius defenderat

Dom. Huetii Cenfiliarii Fifcalisad Comirem Kompg fegg

doctrinam Ecclefie hacfuper re, Secundahac Differ-

Miniftrum cum famma poteftate Imperatoris Bruxellis

tatio perdocte confutata fuit quinque latinis epiftolis

16 Julii 1716 Refponfionem Miniílri, & petirionem

Domini Verhulft. Promulgate fuerunt, quo tempore

ejuídem Huetii ad Confilium. (de Hainaut ) ut ei de-

Efpenius graviores vexationes experiebatur pro eadem

,n.uvmiaret libellam Dom. Decherii. (&)

materia; & eadem in circumftantia Archiepifcopus

Mechlinienfis commifit Domino Damen ut odiofitti-

Dotlor Damez..

mam inquifitionem exerceret contra Efpenium. . Om-

nia qua huc fpectant, alibi narravimus. (e) Sufficiat

IX. Hermannüs Damen , nepos fenioris Do&dris

hic dicere, quod eodem prorfustempore, quolis haec

Marcellis, alumnus & commenfalis celeberrimi Steyaert,

pendebat adhuc in Confilio Supremo Belgii, & ema-

exhibetur a Doctore AMartino (c) a multis annis ejus

naverat jam confultatio in favorem Efpeni, Dominus

amico , tanquam inftrumentum omnium abje&tiffimum,

Damen auíus eft approbare libellum famofum ( ano-

quo ufi fint hoftes Univerfitatis Lovanienfisia ejus per-

nymum) admodum injuriofum E

enio; cui titulus

niciem & ruinam. — PFacta, inquit ille, quibus hoc ju-

erat : Jremikon , five. Refpon[io pac

:ifica €9v. — Efpenius

;

dicium innititur, toti Belgio innorefcunt.

ldem Do-

conqueftus hac de re ett coram eodem Confilio a quo

€tor Martinus hiftoriam exaravit eorum omnium, quae

prodiit altera Confultatio favorabilior Eípenio.. Hoftes

impudenter geffit Damen ut perveniret ad diver(a ea

Efpenii, quos nulla res poterat morari, uno circirer

munera, qua obtinebat in Univerfitate, .Per vim oc-

Menfe poít hanc fecundam Confultationem procura-

cupavit, poft obitum Dom, Steyaert, munus Prafi-

runt novam editionem libelli Zrezikog cum additionibus

dentis Maeni Collegii Theologorurn, ejusque Succeffor

eque injuriofis, & cum alio titulo , in quo Efpenius

fuit in Decanatu Capituli S, Petri, — Infuper fuit Judex

nominatim conviciis oneratur.

Titulus hujufce novae

Synodalis Cenfór librorum ,' Confervator Privilegio-

editionis fic fe habebat: D. Z. B. Pan Efpen propriis

rum Univerfitatis &c. etfi ingenium adeo renue forctus

Seriptis jugulatus , five Refponfiopacifica &?c. . Nihilo-

effet,' ut in Thefi quam defendit, ut obtineretlauream

minus Dominus Damen , cum quo dure egerat Confi-

Doctoratus; opus fuerit ei fügperere omnes refponfio-

lium DBelgii ob fuam approbationem praftitam primze

ä

nes, immo doloac mendacio extorquere ejus adoptio-

editioni mernorati libelli; aufüsnon eft approbare hanc

nem in Collegium Doctorum.

fecundam.

Wurpis €* i2decora ugio Domini Damen cum asdver-

Ceterum hac facinora Domini Damen contra Efpe-

fariis Univerfitatis u£ perpetuaim faceret. [uam iguomi-

nium non füntnifi leve fpecimen eorum omnium, quae

züatmn, €9 fuain iufainiam . (verba fant D. Maruni) in

hujufce furfuris preeftitit Lovanii ab initio hujus fzeculi

eo vicesgerebat veri meriti, quo revera carebat.

Íni-

contra alia membra Univerfitatis. D. Martinus perhi-

tio fuarum lucubrationum prodiderat animum apprime

bet nobis Damen tamquam inftrumentum Praíuülum

devotum opinionibusItalorum, & proccdentibus annis

Mechlinienfium, (de Precipiano £? de Boffa) necnoa

hacin re multüm profecit.

Lovauii habebatur tam-

Jefüitarum in Univerfitate Lovanienfi, & tamquam fi-

quam acerrimus defenfor auctoritatis Pontificie, cum

delem adminiftrum prave ipforum voluntatis contra

tueretur ejus Monarchiam abfíolutam & univerfalem,

pretiofiorem portionem Univerfitatis, | Juxta praefatum

ejus primatüm fupra Concilia OEcumenica, ejusinde-

D. Martinum, hi Prafules nil aliud erant & ipfi, nifi

pendéntiamab omnibus omninolegibus; infüperfamu-

mera inflrumenta Socieratis, En ipfiffima verba Mar-

latum omnium Chri(tiani Orbis Epifcoporum fub im-

tini, quibus ob oculos ponit nexus, quibushacomnis

perio Pontificis ; ejus auctoritatem in temporale Re-

fimul ar&tiffime conjunéta erant, Patres ( ]e(uira )

gum, ejus poteftatem illos deponendi & imperio de-

uidquid Univerfitati Lovamenft noxium atque uneftum

jiciendi , nec nonfolvendi fuübditos a juramento fideli-

e[fet , cupidiffime amplettentes , Prefuli fuggevelant, g

tatis &c.

Hec fere omnia renovavit ia 'Thefi, cui

pvopouebaut ; ejm[que auttoritate abutemtes. perficeve mo-

prefuit die 21. Juaii 1724. & in fermone quem pro-

liebantur : (Prauli) cui mibil quod Sefuitis difplicerct

riüriciavit die 23. Augufti eju(dem anni infavorem Bullee

imnprobatur , omniat? fola, qu& Patvibus iffiseffent gva-

Unigentus. Quo quidemin fermone impugnavit prin-

ta comprobata exequebaturque.

Hi (Damen &c.) om-

cipia tradita ab E(penio circa neceffitatem P/aciti Regii

nia in Mecblinienfis Avcbiprefulis gratiam faciebant, ni-

uoad omnia Decreta Romaae Curiz,

Dominus Phi-

bil ei negabant.

ldea quam prabet D. Martinus de re:

N s o lag — s

lippus Verhulít oftendit pericula ac peraiciofàs illationes

gimine Dom. de Precipiano, eadem prorfus eft quam

harum propofitionum Domini Damen, in fua Confu-

efformare debemus de regimine Domini de Zoffu (ui

tatione latino idiomate edita Sérmonis prafati Damen.

Succefloris, fab quo Damen perfecit in Univerfitate

Lovanienfi omne malum ,

(4) Nihilominus Dom, Damen non ideo deftitit ab

qaqd'ingepemt fub Domino

inceptis. Dilfertatio de numero Epifcoporum pro va-

de Preecipiano,

lida Ordinatione Epifcopali, publicijuris facta füb ejus

nomine circa meníem Aprilis ann, 1725. non innite-

: ,?q/t;itæ bo(le.s occälti Ejpmii;

batur nifi principiis Italorum Doctorum, & auétoritati

Píeudo Decretalium.

Validiffime refutata hac Differ-

X. Mirabitur fortaffe nonnemo ex hucu(que dictis ,

tatione ab Efpenio in fuo Aefpozfo Epiftolari 4.. Junii

quod de ho(tibus Efpenii dum verba facimus, pecu-

ejufdem anni, Dominus Damen ultionem fumpfit. ob.

liarem articulum non dedimus Jefuitis. Verum data

tinendo potentia fuorum Protectorum Decrerum Con-

opera id fecimus, quia idea, quam de illis nobis exhi-

filii Status Bruxellenfis, contra hoc, Aefpoz/um, — Cui

bet D. Martinus, videtur hanc omiffionem requirere,

Siquidem Jefüitae non habebantur ramquam hoítes Ef-

addidit publicationem alterius Differtationis fub proprio

penii, nifiin quantum habebantur (utin ceteris omni-

^(a) Hamrb propefitionum Decherii una eft, quod au&oritas

bus mundipartibus) tamquam hoftes totius boni, tarfi-

Roin. Pontificis füper temporale Regusn ae Principum , eftdogma

confirmmatum au&toritate & dqcifïone*'fäx vel feptem Conciliorum

quam prima origo omnium controverfiarum, & pra-

cipua ac primaria caufa omnium vexationum, quibus

G-eneralium.

(5) Tria hec Opufcula habentur init

äo Nbvi Supplementi ad

afflictabantur defenfores dectrinze Ecclefie , cujus fünt

Opera Efpenii.

hoftes manifefti. Verum tumex politica qua plurimum

pollent, tum propter odium, cui fe obnoxios norunt

(c) Quarzum. merivum Suris D. Martin pag. 7. & 19.

(4) Confuzatio Oratzonis de Dogmarica Bulla Unigenitus babita

apud plurimos , coguntur in omnibus ferme negotiis

3. Augufli 1224. per Hermannum. Damen. &

( 2) Liba Iu, Capo VIO A"ic. 6. 70 & 8,

clam

Lisrn IV. Aknfrlcuws III

183

.

2

clam agere, & (eipfos tegere, & d.litefcere füb umbra

Inquifitionis contra Opera prielaudati Do&boris, quae

qt

€orum, quos fibi devotos habeat, & quibus utuntur

ledere poterant eorum pjræjudicia. Eorum conatus,

lr.

Hanc methodum conftantiffi

tamquam inftrumentis.

licet admodum frequentes, irriti tamen fuerunt ante

ls

me tenuerunt Patres Societatisin omnibus perturbatio:

Pontificatum Clementis XI, Sub hoc Pontifice, cujus

agitatum fub duobus Ar-

tG

nibus, quibus Belgium fuit ex

zelus pro doctrinis ac prajudiciis Iralorum Doéctorum

chiepifcopis Mechlinienfibus de

P

recipiano , €? de Boffu.

Univerfe Europz innotuit, (üi voti compotes facti

lg

later innumeros libellos, qui tuac temporis chriítianam

funt, Primum, quod hac in re exiit Decretum, fuit

"

Rempublicam contaminarunt , admodum difficile erit

contra J'us Ecclefiaflicum Univerfum (üb die 12.*/Apri-

I

vel unum reperire , quiin fronte gerat nomen alicujus

lis (Feria 3.) ann. 1704. Qui librum illum denuncia-

wa[

efuitee,

Recenfentur plus quam vigiori libelli exarati a

verant, narrantetiam motiva hujufce condemnationis.

P

(

atre de /a Foutaise Confeffario Domini de Precipiano,

(^) Fatentur & ipfi, f« librum illum nou denuncia(fe,

"B

Auctor Supplementiad Di&tionarium Moreri multo plu-

quod aliquid coutineat contva fidem aut bonos mores ; (ed

I$

res enumerat lucubrationes, -adícriptas Patri /e Meyer.

unice, quod Z'uriflitliomi Ecclefiaffice non fatis faveat,

)e

MWti porro fünt precipui Scriptores Societatis pro Belgio

umnmo potius ilam impugnautibus C? depyimentibus ; at-

s

in pracfato annorum decuríu ; a(teorum Opufcula fünt

que attev ceteya ju$ ad[cribat Poteflati feculari dijudican-

i

fere omniaaut anonyma, autíübfictitio nomine. Im-

di &2 ve[olvendi in dubiis de hmmunitate. Qua confeffio

j

mo fàt ipfis non erat füum nomen tegere, quod per fe

eít manifefta ac plena juftificatio illius Libri, cujus con-

jam imminuit meritum cujuícunque libri; (ed infuüper

demnatio querebatur. Quae Efpenio exprobrant Ita-

*

nihil inrentatum relinquebant ut aliquem adinvenirent ,

li, cum nulli equivocationi fint obnoxia, majorem

d

qui paratus effet füum honorem füamque conícientiam

gloriam pariunthuic Doctori; & fatisoftendunt, quod

$

lis vendere, & talia opu(cula füb proprio nomine in

cum condemnatio pradicti libri non innitatur nifi fide-

lucem emittere.

lirati Auctoris, qui reddit quze fünt Dei Deo, & quo

$

- Dominus du Bois prope finem elap(i fzeculi , & Do-

funt Cafaris Cefari, O

pus Efpenii nobis multo pre:

minus Damen in pref(enti fzculo ii funt, qui frequen-

tiofius e(Te debet,

u

tiffime hoc indignum minillerium præbuerunt Parribus

Idipfum dicendum eft de fecundo Decreto contra

Societatis. Quo tempore in lacem prodierunt bine

Tractatum de promulgatione leguim , £9 de

placito Regio

le

Diflertationes ann. 1725. contra validitatem Confecra-

r

€'c. eít fub die 12. Septemb. (Fer. 4.) ann. 1714.

tionis "Archiepifcopi Ultrajectini fa&ae ab uno tantum

Caufa hujufce prohibitionis dubia nemini effe poterat.

M

Epifcopo, procerto habebaturapud omnes, fuiffe illas

Conítat fiquidem, Romesnam Curiam admodum folli-

exaratas a Jefuitis.

Interea P, Meyer earum apologiam

ciram efTe in confervanda ea pore(late abíoluta, quam

de

füfcepit in füis latinis Epi(tolis contra alias epiftolas cu-

fibi ipfa attribuir, Si ipfam audias, ejus Decreta funt

jufdam Presbyteri Ultraje&tini , qui prafaras Differta-

Leges inviolabiles, fi vel femel Romas promulpara

l!i

tlones ftrenue confutaverat.

Idem

l,

. Meyer habetur

fuerunt ia Campo Flore. — Velle itaque hujufmodi De-

tamquam indubius Anétor libelli ,. qui iofcribitur, Ma-

creta fubjicere novze promulgationi in qualibet parsicu-

tifefla contradi&lio €9'c. cujus libelli au&tor Efpenium

lari provincia, & prafertim exigere, ut contendit Ef-

El

eculiariter impugnat, ejufque Refponfionem Epifíto-

penius in fuo "Tractatu, quod Suprema auétoritas per-

a

arem contra primam Differtationem promulgatam fub

mittat & approbet hanc promulgationem, eft prof-&o

nomine Doctoris Damen. | Przefato Patri Meyer adícri-

tangere Italos in pupilla oculorum, & ufquead effufio-

bebatur, & quidem cum eodem fundamento, libellus

i

nem fanguinis eos vulnerare,

qui in Romana Curia aut

lIrenikon, a Doctore Damen approbatus, nec non fe-

dominari volunt, aur lucrari,

[e

[j

-cunda editio ejufdem libelli, quam approbavit Poeni-

Extat reváuro Decretum Romanum contra quodam

tentiarius Cathedralis Mechlinienfis.

Opufculum Efpenii.

HocDecretum, die26. O&obr,

Qui omnes recenfiti libelli fatis aperteprodunt, Je-

(F'er. 4. ) ann. 1707. damnat Motivum J'uris, & Ap-

fuitas, licer fub aliorum nomine delitecentes, fuitfe

peudicem hujufce motivi, ia favorem Domini Van de

:

pracipuos hofítes Efpenii. Conítat pariter, a Patre

Neffe, Curati S, Catharinze , Druxellis, quod Opufzu-

Amiot, Confeffario ArchiducifTae Gubernatricis, ma-

lum promulgatum fuerat eodem hoc auno 1707.. Li-

j

naffe. omnes vexationes , quibus Efpenius poítremis

cet fcetus e

(f

«t Efpenii, tamen ejus nomen non práfe-

L

annis vitae (üae varie ac dire exagitatus fuit: conftat ul-

ferebat, I^rat portio quaedam caufze adhuc pendenris

l:

terius ,. Internuntium . Druxellis. degenrem (Spinelli)

non niíi invito animo eorum infidiis mini(terium fuum

fub Confilio Supremo Belgii , & lucubratio ifta diitri-

4]

buta fuerat Judicibus, qui nihil ia ea reprobandum ii-

«

prebuifle , ut fcilicet decliaaret periculum, in quo ver-

venerunt, immo fuit precipuum fundamentum feüten-

fabatur, fi, ut comminabantur, Romaz eum denun-

tize favorabilis quae poftmodum prodiit; & ipfum Sa-

ll

cia(Tent tanquam faventem Janfeniftis. Comes de Bail-

premum Confilium mox laudatum, poft Romz data-

(:

let,' Caput ac Pracfes Confilii Privati Bruxellenfis, pri-

natam hanc lucubrationem eam non fine laudis pr&co-

masagebat partesin hac negoriatione; & omnibus com-

nio citavit in fua Confultatione 16, Junii, ann, 1708.

pertum e(t; virum hunc, poftquam aliquo temporis fpa-

Ceterum ignorat nemo, innumeris infidiis in Romana

tio Jefuitarum habitum. detulit,

Curia, quo tempore in Belgio agitabatur pradicta caán-

rum indolem.

punquam amififfe eo-

fa , adverfarios

omini Van de Neffe eum exagita(Te;

cum infuper ann. 1708.29. Martii ( Fer. $.) prodierit

ART I.C.U'L UäS III

Decretum lInquifitionis contra fententias Belgici Con-

ls

filii in favorem illius Curati,

Hoc poftremum Decre-

Decereta. Inquifitionis coutra quedam |Opera. Efpenii,

tum irritas ac nullas declarat hafce fententias, aitque

"dmmadoer[lones fuper bis Decvetis,

memoratum Confilium jam incidi(fe in paenas ac Cen-

7

furas latas in Conftitutionibus Apoftolicis (& pra(vr-

]

Decveta Inquifitionis coutra. Opera Dom. Efpenii.

tim in Dulla ;/z Cena Donmini) contra eos,

qui lædum

d

Jurifdictionem & Zmaiitates Ecclefiaficas,

.

I. Emini mitum videri deber, quod hoftes infen-

1

fifimi Efpenii, quos füupra memoravimus, De-

Quid feutiret. Efpenius de bujufinodi probibitiongbus,.

$

creta tandem obtinuerint non a Sancla Sede, non ab

J

ipfo Romano Pontifice, (4) fed a Tribungli Romanae

li. Alibi legi poffunt circum(lantiae & cffe&tus omnes

(«) Vide Tra&. cui titulus :'/Equim: Senrentie Pdrlnmemi

(^) Epiftola P. Norberti Deque

j

"

Mecblinienfis , Cap. IV. de Dedu&ione Juris, | Quarzum

,

k&c. 4Equita; S:f;::nriæ

Zuris

€. pag. 7.

$

z50tivum in Caufa D. Martini &c. psg. 10,

- hujufce

184

ViTA D. VaN Es?.is N,

hujufce rei; (a) Nobxs ïüvHi.&':ït 'hicï obfervare , quod

bus aliis Decreris &ontra fuum Tractatum de promulga-

tione &?c. £? Motivum Suris pro Dom, Z'an de Neffe.

cum motioum S'uris pro Dom. J/an de Neffe iifdem in-

nitererur principiis, quae Iralosirritaverant in 7'ure Ec-

Evincere nemo poterit, huju(modi Decreta, qua non-

clefiaftico Utiverfo, mirum non eft quod eandem for-

nifi privatim innotuerunt, Regium placirum unquam

tem fübire debuerit: cum conftantiffima lex fit in Ro-

obtinuiffe , vel publicata fuiffe ab Epifcopis in Belgio

etiam eo ritu quo publicantur in Regionibus Inquifitio-

manis Tribunalibus, abíque ullo novo examine femper

adherere primis decretis eadem füper re latis, & nulli

nis. Hinc fi hoítes Efpenii, five potius doctrinam an-

rei parcere, qua conrraria fit eorum pretenfis juribus.

tiquitatis ac jurium Principum, quz ille femper totis

Operz pretium erit hoc loco exícribere verba ipfius

viribus defendit, aufu temerario occafionem inde arri-

Efpenii, quibus compertum erit quid fentiendum fit

puerunt redigendi Opera Efpenii in cathalogum libro-

de iftis prohibitionibus Romanis, Loquiturille de De-

rum prohibitorum, fernper eorum audaciam cohibue-

runt tum Suprema Au&toritas, tum Tribunalia Iuftitiae,

creto laquifitionis contra fuum Z'us Ecclefiafficum Um-

verfum , fibi obje&to: qua autem de hoc Decreto ipfe

ut ex dicendis in feq, artic. compertum erit.

Animadverfiones ifte füper Decretis latis contra

dicit , aptari commode poffunt reliquis omnibus,

** Quid norius (inquit ille) (5) quam per Congrega:

Opera Efpenii fatis fuperque diffipare poffunt.

prejudi-

cia, fiqua orta füunt in animo imperitorum. — Hujufce

»

tiones Cardinalium paífim omnes libros prohiberi,

»

& in Indicem librorum prohibitorum referri eo folo

generis Decreta, tum etiam cum veritati favent, haud

magnam habent auctoritatem in Ecclefia, ut omnibus

$9

titulo, quodjura & preeeminentias Principum tuean-

P^j

tur ?

notum eft,

Multo minus movere nos debent Decreta

t Vir Clariffimus Franciícus

Congregationis Jzdicis, cum huic Congregationi Pon-

» ld jam pridem notavi

L

Salgado in fuo "Tractat, de Supplicatione ad Sanctiffi-

tifex nunquam interfit; idipfum dicendum eft de De-

cretis S, Officii füb Feriis 3, & 4. cum nec iis diebus

»

mun part. 2. cap. 33. num, 144, & feq.) inquiens:

»

Quod afidue pra&icari videamus circa. libros Catboli-

Pontifex interfit Congregationibus illis, Aft hujufce

naturz funt omnia Decreta lata contra Efpenium. Hif-

99

corum du&lorum borum Regnorum traclantes €? fun-

LE

dantes Regis: Catbolici S'uri[dilionem , aut. Regalias

ce addendum , in Communione Catholica integras effe

Ecclefias, eafque confpicuas, quas inter Gallicana, &

»

maxime in vebus. Ecclefiaflicis: fibi competentes , aut

9?5

de jure aut indultis Zdpoflolicis, [ize etiam immemo:

Belcii, in quibus hujufmodi Decrera, etiamfi prolata

fuiffent coram Pontifice, nullam habent auctoritatem,

99

vabili confuetudine a Sede /Apoffolica diu tolerata im Ro-

??

mana Curia probiberi, €? vetavi, ? ad boc. Brevia

nifi in Regno promulgata fint cum omnibus requifitis

formalitatibus. Immo capitale crimen eft, ea velle ex-

3?

"Apoffolica tranfinitti ad [nquifitionem fupremam Hif-

ecutioni demanda

»

P

ama publicanda.

i

re, quando carent gecenütis formali-

tatibus,

b

Adjungit (Salgado) quod Rex Catholicus omi

!

LE

conatu, cultu tamen veveren

ti, buic violentia fuis ju-

Quaim ideam barum probibitionum baberet Liimbertinu:,

99

vibus Regalibus , &2 fibi ipfi illate occurvat , agnuo]-

99

cens banc probibitionem dumtaxat tendere ad infringen-

( po/imodzgm Bene

di&us XIF.). Quanti faceret

,

95

da fua qura , nec zon in gvave, & intolerabile praju-

E-fpm;'um.

92

dicium fuum , ac proinde impediens talis. Drevis exe-

cutionem ad. evitanda [candala, penes fe retineat.

III. Ipíe Bcneäi&us XIV. plüries cögnovit futilita-

9?

tem harum condemnationum.

Nobis innotefcit fun»

, Hanc Romanorum praxim & propofitum, pro-

damentis haud dubiis, hunc Pontificem peculiarem ha-

9?

fcribendi queecumque fimilia Scripta (pergit Efpe-

9?

nius ) fat manifefta prodit Regula Septima Indicis

buifTe eítimationem Efpenii, ejufque Operum; hanc-

??

Romani, prafícribens Inquifitoribus & Epiícopis,

que tum etiam prodidiffe, antequam ad Petri cathe-

3

expungendas effe e libris (eorum examini commiffis )

dram eveheretur. Archiepifcopus Mechlinienfis (Dom.

9)

de Boffu) cum Bononiam veniffet,: quo tempore Lam-

propofitiones , etiam qua funt contra libertatem , im-

)

mugitatem, €? jurifdi&lionem Ecclefiafficam,

bertinus erat Archiepifcopus illius Urbis, interrogavit

eum Lambertinus de Viris illuftribus, qui tunc tempo-

» Quidni igitur Cafareae & Catholica fuee Majeftati,

39

ejufque Supremis Audiroriis tueri liceat doctrinam,

ris florebant in Lovanienfi Univerfitate, & prefertim

99

de celebri viro, Dom. Van Efpenio, cujus elogium

qua exponuntur Jura Regia, tametfi in Curia Roma-

tunc texuit, Dominus de Boffu opftupuit hzc verba

99

na liber ob fimilem rationem fuiffet profcriptus?

, Interim ex his manifeftius fe prodit (tudium D. In.

audiens e diametro oppofita füis praejudiciis contra Ef-

95

timati placendi D. Internuncio & Curie Romanz,

penium; hincnihil aliud reponere potuit, nifi; Rome

95

quo perfuadeat Bullas Pontificias, quin & iDecreta

damnata fuiffe Opera Efpenii. " Nuge funt , refpon-

2

quacunque e Congregationibus Cardinalium ema-

dit Lambertinus, futiliffime nug&. Pontifex ite, quem

235

nantia obligare omnes Chriftifideles, modo Roma

ignorat nemo non fuiffe femper rerum gerendarum ab-

folutum dominum , nec femper egiffe juxta propriam

93

ritu folito füerint publicatee, tametfi nec in Confiliis

3

Regiis vifae aut recognitae fuerint; immo nec per

conícientiam paffüs eft, ut in /ndzee Librorum probibi-

forum exarato ann. 1757. de ejüs mandato, poneren-

9?

Epifcopos

ritu folito per Provincias publicatee.:

» Neque enim in tota

hac fua perfiffeztia vel verbo

cur Sus Ecclefiafficum. Univer[um Efpenii , €9* cetera

3»

indicavit D. Intimatus, Decretum Congregationis

ejus opera , utpotejam (üppreffa per Decretum 17. Maji

9?

uo Opus Supplicantis ( us Ecclefiafficum Umiver-

1734- ficuti auétoriratem harum prohibitionum voluit

99

/

u

;m) prohibitum dicitar, unquam ad Confilium

ipfe imminuere, hinc huic recentiori editioni zdicis

9?5

Sanctius, aliudve Regium Auditorium miffum effe,

attexuit novam Conftitutionem quoad methiodum fer-

vandam in examine & profcriptione librorum: in qua

3»

multo minus in eo examinarum aut recognitum, vel

3»

etiam aliqua legitima auétoritate Ecclefiaftica ritu fo

fane Conftitutione, inter cetera ait, fe magnopere op-

rare, emagzopere optamus, ut nulla proferatur cezfura

9*

lito publicatum. Neqüe id unquam probatum iri

?9

confidit füpplicans, cui nonnifi privatim aliquid d;

eu probibitio contra libros Catbolicorum Scriptorum, qui

:

mominis fama &2 merito futt celebervimi . nifi ipli per fe,

,

hac prohibitione innotuit. ,,

.

uae dicit Efpenius circa

Decretum contra füum Jus

3

vel aliorum minifterio patrocinium fuge caufze füfcepe-

rint: Jl Au&torem ipfum ,. fuem caujam tueri volen-

Ecclefiafticum Univer(üm, dici pariter debent de duo-

zem audiat , vel utum ex Confultoribus defiguet, qui ex

officio operis patrocimium , defenfionemque [u/cipiat: quam

&) L:b IIIl .Caþllli. Artic. 4. ltem Memoir. pour (ervir

/

l'Hiftoire de l'Univerf, de Louvain &c. C, V. art. 5.

agendi rationem pralaudatus Pontifex ait inniti fumnma

aquitatis €? prudentie vatione, Quse verba manifefte

. (b) Vide Tra&. cui titulus, /Equiras Senrenzie (pc. Dedudlio

.

Suris d Facli i. Cap, V.

pro-

185

LisrzR IV. Anmcuws-IV.

produnt, omnes prohibitiones librorum Efpenii ( &

Privilegium a Carolo VI. conceffum die 24. Maji

aliorum hujufce generis) factas Romz non auditis ejus

anno 1729. pro editione Colonienfi Operum Efpenii

defenfionibus, injuítas effe, & adverfari huic graviffi-

eft manifefta approbatio Operum hujufce. Doctoris.

m Regule prudentie 87 aquitatis uaturalis.

Quod quidem privilegium Cafaripíe propria mazu fig-

Hinc eft, quod doctiffimus Benedi&tus XIV. pluries

nare voluit, ut teftatur Supremum Confilium Belgiiin

in fuis Scriptis oftendit quanti facerer Efpenium, &

fua Confultatione 12. Januar. 1756. Majorem vim ac-

ejus Opera, etfi per Decreta Congregationis Indicis

quirit hoc privilegium, fi confideremus eircumftantiam

e(Tent prohibita: fiquidem Efpeniusin Operibus Lam-

temporis, in qua fuit conceffum; videlicet quando Ef-

bertini perpetuo laudatur tanquam fplendiditfimum lu-

penius duriffimas perfecutiones anno preecedenti exper-

men in omnibus quaítionibus de Difciplina Ecclefia-

Ítica.

E

tus in Flandria, coactus fuerat inaliam Regionern abire,

ut vitaret extrema mala fibi comminata. Tunc porro

Nec pauci erant qui in Romana Curia idipfüm de Ef-

e

E(penius patrocinium Cae(aris, Principis füi, per füp-

nio ejufque Operibusfentiebant, quod Lambertinus.

plices libellos impetravit,

Cum autem obiffet die 3.

L

icet Viri iíli ex circum(tantia loci ad extra oftendant

Otctobris ann, 1728. antequam effectus clementie ac

fe venerari hujufimodi Decreta S$. Congregationum,

juftiie Imperatoris experiretur ; Carolus Vl, quafi

nihilominus fatis produnt f& nihili ea facere; cum pro

compenfare vellet hoc damnum, feptem vel o&to ab

certo jam habeant, grave prajudicium per hujuímodi

ejus menfibus conceffit praefarum privilegium pro nova

Decreta, contraria veritati & equitati , inferri verae glo-

editione omnium illius Operum.

r

ä;

rie Sancta Sedis.

l:

Hinc fatis deplorare non poffumus ceecitatem aut ma-

Confultationes contra Catalogum librorum þrobibitorum,

litiam eorum,; qui Efpenii Opera inter libros vetitos

àn quo peculiaviter profcribebautur Qpera oim-

IS

recenfent, vi Decretorum, qua füperius memoravi-

uia Efpenii,

mus. Siea,qua huc ufque diximus, non fufficiunt, ut

prajudicia deponant, vel (alrem ut modum imponant

II. Cum per oppreffionem ac obitum Elpenii auda-

H

propria temeritati, forta(fe movebuntur auctoritate il-

ciores evafi(fent ejus adverfarii, nihil intentatum reli-

lorum Decretorum, qua in favorem Operum Efpenii

querunt anno 1:729. ut ab Archiduciffa approbaretur

prodierunt a Supremis Curiis & Tribunalibus facula-

novus Caralogus librorum prohibitorum, qui comple-

ribus.

&ebatur non folum libros cutiofos ac graves in omni

)

$

genere fcientiarum, fed etiam omnia Opera Efpenii ia

generali & in particulari, & omnes ferme egregios li-

ARTICULUSIV

"

bros publici Juris factos poftremis hifce remporibus

Debretd Sz:þümæ "dutloritatis , fu'orumkque Tyibunalium

pro tuenda doétrina Ecclefia. adverfus laxas doctrinas

ia favorem Operum. Dom. Fan. Efpenis.

Cafuiltarum, & pro tuendis Juribus poteftaris tempo-

ralis, impugnatis 8 Scriptoribus[talis, & abinnumeris

in

Favia teffitnonia Confilii (de Hainaut) Magui Con-

ambitiofis Ecclefiafticis.

Cum iílianimum ac volunta-

filii. Mecblimieufis , Confilii Delgit , €?. Im-

tem ArchiduciíIe fibi obíequentem haberent, obtinue-

peratoris , Caroli F]. im favorem

runt ab ea libellum füb die 2f. Junii 1729. in quo ap-

Operuimn Efbeni,

probabat fua auctoritate novum Catalogum.

Cum

ac

autem Confilium Delgii viriliter obftitiffet hujufce libelli

n.

I. mitto in medium proferre Denunciationes ann.

di(pofitioni, temperavit ArchiducifTa difpofirionem pri-

d

1716. factas a Dom. Huetio Confiliario Fifcali

j

mi libelli aliis duobus, feditis 6. Maji 1730. & 9. Julii

(de Haibaut) de Libello Decherii contra 'Traétatum

1731. quos tamen pralaudatum Confilium fimiliter re-

Qs

de promulgatione Legum, £7 de placito Regio: nam De-

jecit.

Auctores hujufce Indicis fimularunt recedere

m

nunciationes iíte non funt mera Approbatio Operum

ab inceptis ; aít revera ut commodius concinnarent

m-

Efpenii; cum fiat vera acrealis profcriptio doctrinarum

r

alium Catalogum , & ut obtinerent ampliorem appro-

ilarum , qua opponuntur principiis ab Efpenio pofitis

bationis libellum ab Archiduciffa,

Secundus i(te Cata-

0

in przefato fuo Opufculo,

Idipfum dicendum de Sen-

logus exaratus fuit cura & ftudio Patris JZouters Jefui-

i

tentia Magni Confilii Mechlinienfis contra Dom Go-

tz , & Domini Zoyzck van. Papendrecót Archipresby-

m

varts 23. Februarii 1722.

Principia, qua Efpenius po-

teri Dicece(is. Mechlinienfis..

Dominus Zoyrzck pro

bt

fuirin Zure Ecclefiaffico Uuiver foac in ceteris fuis Ope-

mercede laboris (ui recepit efhgiem ArchiducifTe , ut

j

ribus, in quibus agitur de Juribus auctoritatis tempo-

ipfe cum jactanria a(feruit. — Novus libellus ad Confi-

[ía

ralis, folemniter vindicantur a Cenfura jam adornara a

lium. Belgii mi(Tus 24, Decembris 1735. impugnatus

j

Dom. Govarts.

fuit anno feq, 1736. 12. Januariiin preecifa & gravi(fima

n

Confiderari poffunt tamquam vere Apologie Ope-

Confültatione hujufce Tribunalis; (/) in qua ad exa-

»

rum Efpenii binz Confultationes a Supremo Confilio

men revocantur nor folum difpofitiones novi hujufce

Belgii porrectae Archiduciffze 30. Julii 1727.. & 18. Fe-

libelli, fed etiam regule pofite in novo Catalogo ;

i*

bruarii 1728.

Arreftum ejufdem "Tribunalis 12, Maji

nec non intentio, qua Caralogus exaratus fuit, & his

1729. coniinet fimilem Apologiam peculiaris T'ractatus

2

velillislibrisinuita Cenfüra. Sapientiffimi prafati Con-

n

De Recuvfu ad. Priucipem. | Confilium Delgii cum ibi-

filii Patres circa hec omnia objecta plurima animad-

dem dererminare deberet veram ideam Juris PoffefTorii,

il

vertunt ; videlicet, quod talis librorum prohibitorum

cenfuit, mon po[fe fe id suelius affqui , quam excribeudo

Catalogus, & libellus approbationis fezfim fige fenfu

li.t

ipfiífrina verba Efpeuii de illo pretiofo "T'ractatu, De Re-

015

ledunt ac tnitiuunt. jus vegium , vegiamque. juvifditlio-

"

cur[u ad Principern, quem Tractatum eadem Curzatan-

nemn Ecclefiafficos Jubtrabunt ab auétovitate regias adi-

j

zi fecit, ut duxerit fufcipere [£(penium in (nam defen-

yi

munst Confiliis Sue Majeflatis vegiam protetliouem , €7

p

fionem (in Coníültatione 18. Februarii 1728.) contra

cognitionem po[JefJorii ; eodem tempore conflituunt Tvi-

calumnioíum libellum , ia quo prafatus Scriptor cele-

ual Inquifitionis Romane Judicem ?. Irbitrum Supre-

Int

berrimus calumniofe traducebatur.. ( a )

mur (nonfolum ubditorum Suz Majeítatis, & eorum

s

Operum, fed. etiam) ommium Confiliorum feu. TYibu-

fe,

(a) n pretiofo: illo-Tra.c'tatu De Recurfu ad. Principem , Opere

galium Sue Majeffatis, mecnon fententiarum prolatarum

3llo, qued bec Curia TAN TI feciz , ut duxerit: . TANTUM VI.

ab ipfis; approbant otumes Bullas, omnia Decreta, Con-

!

RUM fufcipere in fuam defenfionem , de' injungere. Officio Fifcali

4

muneris [ui Officium exequi circa quoddam. Scriprum ( Irenikon)

(5) Extat initio Novi S$upplementi ad Opera Efpenii, cunms

um

calumniofum:, ubi tam fcandalofe (Ell"pelfigs) iraéucebarur.

ii

p'luribusr aliis Monumemi»s hujufce generis,

Fita Pan Efpenu.

Á* .

(e

f'itutio-

Tï

186

ViTA D, Vav Ésp£&.

flitutiones omnes Romane Curie ; lalefatatit , immo ab-

perculfa Archiduciffa, fuum approbationis libellim ze-

Jfolute extinguunt memoriam | Au&torvum ommium, qui

vocavit, licet cuperet magnopere iis fatisfacere, qui

feripferunt pro 3uribus ,

verogativis €9? juvifditlione

architecti fuerant predicti Catalogo, quorum votis

JRegia, pro legibus, ac li

^

ertatibus fuorum populorum,

|

ipía incqnfultd, & ceco animo obf&cunc-labat..

€9 Regmis anuticipato proferibunt "ducloves , qui 12 poffe-

vutn audeant. cotfcribere pvro juribus fuorum . Principum;

ARTICULUS V.

ad gibilum;vediguut commercium (praertim Bibliopo-

larum) penitus extinguunt omnes fcientias iuducunt in

Paria Decveta Co

nfi

Aeguo fummam verutm ommum ignorantiam , qua eff

zlz'or-m Belgz'z", edita ne Opäm Eï/þe;

m'z" ;jecg(zþrentur iptev libvos vetitos.

ovigo ommnium vitiorum ; traducunt. Lovamienfen. Um-

verfitatem ut. S'anf[emiflis plenam , cujus vei odiofam qme-

Molz'mi;(z; läc&j?/iajlicorum Cenforum librorum. -

»s

,

snoriam ftudent veliuqueve poflevis, auGovitate Sue Ma-

jeflatis , €7 quidem ab/que caufas fubjiciunt omues. Mi-

cuti ex:confuetudine ab aliquot anuis in Belgio in-

I. SI'

— —

miffros Regios, omnia Tribunalia [eculavia , omnefque

troduéta omnes Catalogi librorum, antequam

ä

ab illis pendentes , Ecclefiaflicis ; impediunt, quominus

publicaee venditioni exponerentur, examinandi erant.a

Seculaves , cujufcumque fint. cara&eris &7. profeffionis ,

Cenforibus publicis; hinc ii ipfi, qui, ut füperius di:

poffrnt fedulam operam: navare:[cientiis , & acquivere ple-

ximus, fruftrati fuerant fua fpe quoad libellurà appro-

nam uotitiam S'uris, Praxis, Confuetudimum, Hiflovie

bationis Archiduciffe, nihil intentatum relinquerunr,

Politices, avtis Militaris, Medicing, |Navigationis ,

ut munus Cenforum non nifiiis committeretur, qui fi-

linguarum &9c. mifi prout vifum fuerit Ecclefiaflicis. üis

bi effent addi&iflimi,

Cardinalis Alfatie eorum votis

feriittere : tandem flatum [ecularem vettigalemveddunt

annuit quoad Cenfores fuz Dicecefis; qui Cenfores id-

ftatus Ecclefiaflici , £? prejertim Curig Romaua s e9 eo-

ipfüm revera executioni demandarunt ,. quod anrea re-

dem temp

ove iuducunt ia banc Regionem veluti quoddam

jectum fueratin negotio Caralogi & libelli approbatio-

nis, dequibus fupra.

Zyibunal feveriffimum Inquifitionis,

Hinc Cathalogus librorum pro-

Tater hac abíurda & incommoda, nec non plurima

hibitorurn, licet feveriffima cenfüra inuftus a Tribuna-

alia in prae'fata Confultatione memorata per partes, &

libus Juftitiae, fuitfola regula quam fecuti fünrin exami-

diftin&te recenfita, obfervant Sapientiffimi hujufce Con-

ne Catalogorum , qui pro publica venditione eorum

— — $— — — pe— ( — — Q — —— — fe—-— COXAQQ, WR o9"pA0 -

filii Patres, quod Auctores predicti jCatalogi libro-

oculis fübJiciebantur.,

Tribunalia Juftitie: plerumque

rum prohibitorum , ex manifefto partium ftudio inter

infurrexerunt contra hanc pravaricationem. — Cenfue-

l

prohibitos libros recenfent non folum omnia Opera Ef

runt fiquidem , quod eífet contra venerationem debi-

penii in genere, fed etiam omnes peculiares Tractatus,

[

tam Sacra Majeltad Principis, collocare inter libros

in quibus ifte Doctor tuetur [ura Auctoritatis tempora-

vetitos ac profcriptosea Opera, que Princeps ipfe di-

lis contra pretenía Jura Romane Curiaze & Ecclefia(ti-

gua publica luce judicaverat, & quorum Operum pa-

corum. Confilium Belgii occafionem inde arripit ex-

trocinium Confilia Suprema tam frequenter füfceperant.

tollendi pro merito fcripta Efpenii, & fimul oftenden.

(a) In favorém prefertim Operum Efpenii zelüm

di (ummum ac graviffimum prejudicium quod Supre-

fuum prodidcrunt Suprema Confilia in hujufmodi oc-

cafionibus,

ma Auctoritati, & Auctoritati Tribunalium obveniret

Mirum autem eít, quod tot ac tanta De-

ex horum Operum profcripione,

creta Tribunalium Juftitie Supreme non potuerint ra-

ä

» Revera (inquiunt pralaudati Patres Confilii Bel-

dicitus evellere hunc abufum, quamdiu Cardinalis de

t

95

gici) Efpenium fraudare non poffumus hoc teftimo-

Boffu in vivis fuit & publici Cenfores, audaciores ob

25

nio, fcilicet neminem tanta erudirione & diligentia

ilius patrocinium , quo gaudebant, eandem femitam

)

illuftrare & tueri Jura & Regalias veftrae Majellatis,

tenuerunt, LHewc aurem Decretaà extant initio Su

4

pple-v

L

jurifdictionem fuorum Confiliorum, leges & confue-

mentiad Opera Efpenii.

25

tudines Regionis contra pratenía jura Romana Cu-

]ä

?*

rim, é& contra aufüs & molimina Icclefiafticorum.

Detreta Confilii Flaudrie 1738. €? 1739..

»

Cogimür frequentiffime Efpenii Scripta confülerein

?

L»)

duhiis quae occurrunt.

Fieri nequit, quod Efpenii

I Confilium Flandrie , quod Ghndavenfe poteft

??

Scripra prohibeantur, quin fimul eodem momento

appellari eo quod Gandavi conftitutum fit, mandavit

»

careamus Optimo Canonif(ta, qui ceteros omnes lon-

die 18. Novembr. anu. 1738, Petro Goe/iz Bibliopolee,

L

oe fuperavit in hac fcientia, five doctrinam confide-

ut pullice vendevet. imtev libros peviniffos, Opera Dodto-

??

res, five methodum, qua de Jure Canonico pertra-

vit Efpenii , mullo babito vefpe&u ad oppofitionem quam

93*

&avit juxta Jurifprudentiam Belgii, & quem adeo

intentare po[fent. ovdinarii Cenfores. librorum. Ydipfum

)

frequentes adire debemus in dubiis que paífim oc-

precipit re/2quis omnibus Bibliopolis, Ettandem ut oc-

äi

35

currunt. ,

currat futura prevaricationi publicorum Cenforum ,

Quibus pofitis, Confilium Belgii fic finem imponit

mandat omnibus Bibliopolis, ut tradant refpe&tive Con-

fuee Conf(ultationi.

* 'Tandem concludimus, quod

filiaviis Fifcalibus Catbalogos. librorum, qui publicee

9,)

omnibus perpenfis & mature confideratis, juxta exi-

venditrioni exponi dcbent, zza cum ándice eorum . qiros

» gentiam Cafus, cenféemus, hunc novum Caralo-

Ordinarii librorum inter probibitos vecenfuerunt €9c, eg

»)

gum, una cum libello approbationis, nullatenus ad-

quidem antequam prediclos Catbalogos imprimant aut

mitti poffe, prout fe habent, quin fimul laedantur ja-

publicegt. — Hoc Decretum confirmatum fuit 1

;.:]lanua-

iiisdisos

—

39

ra Regia & Suprema veftra Maje(tatis, Leges & con-

rii anno fequenti 1739.

od

9*

fuetudines, libertates populorum, & quin Reipu-

—

]

blicee tranquillitas exponatur extremis incommodis

Decretum Coufilii Supremi Belgüi 20. Z'unii 1739.

d—— —

35

cum gravi detrimento noftre Sancti(fime Religio-

niS. ?33

Superius jam modum narravimus, quo Su-

IIl. Die 20. Junii eiu(ääm anni 1739, cum Dominus.

r

emum Belgii Confilium in hac Confultatione partes

Kerpen Plebanus Bruxellenfis aufus effet delere ex par-

ä

(penii fufcipit, & tuetur ejus Opera etiam in particu-

vo indice originali librorum Confiliarii Van $oetej7e fe--

PO Pa

lari; interlibros veritos jam recenfita.

Idipfum quod

quentes libros: Zaz Efpes Opera Ommia.

4 Marca

upremum Confilium Belgii, dixerunt in fuis Confül-

Concordia Sacerdotii €?. Inmperii €?e. Stokmans Opera om-

tat&ionibus Magnum Confilinm Mechlinienfe, & priva-

zia &gc. Confilium Supremum Belgii mandavit, ut

r orpm t APE x

tum Confilium Bruxellenfe ; quas tamen adinvenire non

libri ifti imprimerentur in Cathaloeo conficiendo &

D

potuimus,

Quibus omnibus rationum momentis, nec

prediéto parvo indice & publice. venderentur,

r

P

4

non vau&qritate Supremorum Magiítratuum Provinciae

(4) Con(ült. 12. J'anuarii

732

De-

r

Liskn IV, ARWTICULUS V,

187

j

- Decretum eju[dem Confilii vo, Maji 1744.

p"torum, delevit ex hoc -Cateïfogo, *tangua;n vetitoy,

Qui

Otg

plures libros 2'uris €? Hifforie , qui cum füis praejudi-

IV. Menfe Majo ann, 1744. Dominus F. Scl;eþper:

ciis conciliari non poterant;. & inrer alios Opera Ef

Cenfor Regius & Apoftolicus Lovanii aufus eft recen-

penii.

Heredes cum tradidifent hunc. Catalogum

fere Opera Efpenii & Vinii inter libros vetitos in Ca-

Advocato Fiícali Magni Confilii, i(le Magiltratus prae-

talogo librorum Domini Pormerevil Prefidentis Colle-

fatum Tribunal adiür, & petiit, ut remedium afferret

gii Montis Hannonie, qui publicee venditioni expo-

huic incommodo; & impediret. Cenfores Ecclefiafti:

d

nendi erant die undecima ejufdem Menfis penes Biblio-

cos, ne inter libros veuitos recenfereat Opera quae z4u-

polam Overbeek. . Monito aurem de hoc excefTu, &de

&oritate ipfius Imperatoris vetita nom evaut; quia exim-

aliis ejufdem generis jam|perpetratis Anverfa , Supre-

de oriri poteragt graviffrna prejudicia contra jura eg

^

mo Magi(ltratu, Procurator Generalis Belgii fuas que-

pravogativas Principis €9c.

relas porrexit Supremo Confilio Provinciz, die deci-

Super hac expo(tulatione Magnum Confilium decre-

n

m

ma prafati Men(is. Expofuit neceffitatem |condendi

vit, u£ libri ex prafato Catalogo expunéti tamquaun ve-

legem generalem contra hos abufüs, quia, inquit ille,

ia

titi, nomünatim) Junifprudentie , £? Hiflovia , eidem

recenferi folent inter libros vetitos varia Opera, &

Catalogo infereventur , €9 veudereutur publice, iis excep-

dii

TO«

prefertim Jibrz de 9'ure diffeventes , ut. Efpemus, Fi-

tis,-quorum probibitio approbata, fuerat a. Principe.

!

nius, aliique plurimi, qui zon folum nulla cenfura inuri

Eodem in Decreto, ormibus. 77

4

5

ograpbis, alüfque

1f

delent, féd DEBENT COMMENDARI 9URIS

ad quos pertinere pote(2, probibetur fub pena quinquagia-

PERITIS £'c.

Verum cum temporis anguítia non

ta jcutorum, impoflerum imprimere, vél facere alibi im-

JXtg

d

permitteret tunc condere hoc generale Decretum ; fi-

prümere aliquem Catalogum librorum, qui ea . i. Urbe

quidem libri Domini Pomerevil fequenti die, undeci-

debeaut veudi , uifi prius illum communicaveriut Confi-

fe

ma ejufdem Menfis, venditioni erantexponendi; Pro-

liariis l'ifcalibus Sug . Majeflatis ( poíftquam Ceufores

(10»

curator Generalis petiit; ut donec prodiret generale

Ecclefiattici illum examinaverint). 7u uunquam pevunt-

0«

Decretum contra huju(modi abufüs, vellet Confilium

tent, ut libvi nominatitn de S'uvifprudentia aut. Hillovia

Q

prohibere Bibliopole Overbeek venditionem pradiécto-

lil

pertvactantes , uifieorum lbrorum cenfura approbatafue-

rum librorum , dozec Catalogus emendaretur. £gc. — fub

vita Priucipe, vecenfeantur intev libros vetitos , vel ali-

im

Hoc Decretum

pona avbitrarie corretlionis £.

qua peculiarà &ota. diflinguantun. &gc,

n

- Confilium eodem die annuit. votis Procuratoris Ge-

eít (ub die 16, Octobris 1749.

u

neralis, & interim vetuit Domino Martizo /az Qver-

Qi-

beek tum incipere , tutmà jam ánceptam profequi venditio-

| Decretum'Bt'uxelleS editum Y2, AAprilis v758. :

08

nem predittam &gc. [ub peua. centum [cutorum, &9 ub

di

eadem pena vetuit aliis omnibus ade[fe tali venditioni, do-

VI. Qua omnia Decreta Gngiïlarirh fumpta occurre-

pa

nec altevius , vel aliter Decretum ejfet iy. Confilio.

bant eo peculiari malo, cujus occafione fucrant edita:

nt.

Hoc Decretum die undecima ejufdem Menfis figni-

cum autem prezvaricatores impune adhuc averent, fi-

im

ficatam fuit Domino Zaz Overbeck, hora diei feptima

quidem nunquam conira illos animadverfum eft, opor-

cum dimidio ; hinc venditio füfpenía remanfit.

lgno-

tebat fémper & fere quotidie eadem remedia adhibere,

je

ramus exitum hujufce rei; non fecus ac rationum rmo-

Ab anno 1749. ufque ad ann. 1758. nullum innocefeit

Ia

menta quae impedierint Generale Decretum a Procura-

Decretum Sunpremorum Gonfiliorum hac füper re ema-

(t

tore Generali requifitum, &infe apprime & abíolute ne-

natum. tiine, fihoc temporis fpatio Cenfores Eccle-

ob

ceffarium. Confilium. Belgii Decrerum preecedenter

fiaftici pro more füo non delffiterunt. injuíte hunc . vel

m

emiferat, conforme illi; cujus mentio occurritin Decreto

illum librurm delere ex Catalogis librorum, qui expo-

le

Con(liiFlandrie rg. Novemb. 1738. Commemorat hoc

nendi erant venditori, dicendum eft, quod Magiflrarus

Decretum etiam Procurator Generalis in fua expoftu-

ab(que ullo dubio ignoraverunt huju(modi Cenfuras,

latione diei 10, Maji, de qua modo verba fecimus, In

cum prafümi nequeat eos neglexifT? corrigere huncab-

* yt nulla fiat venditio librorum, nifi

eo pracipitur ,

ufüum. Certum nibilominus eft, quod Menfe? Aprilis

» Caralogi antea remi(Ti fuerintin manus Ceníforis Sz-

1758. cum Cenfores Ecclefiaftici 'T'oraacenfes ex Cata-

» cularis & Confiliariorum Fifcalium., ,,

Aft laudatus

d

logo librorum Comitis Cavelier num. 93. expunxiffent

Vit

Generalis Procurator in fua expoftulatione repra'fentat

Opera E[penii tamquatn libvum probibitum , Magi(tratus,

&

tale Decretum tanquam ineptum, cum non preveniat

re perfpecta, die duodecima ejufdem menfis obrinuita

à

praevaricationes Cenforum Ecclefiafticorum , & de.me-

Confilio Regio "Tornacenfi, nomine Imperatricis Re-

dio non tollat fcandalofam contradictionem inter hos

[

ging , Decretum, in quo precipitur, z£ Opera Dotfo-

Ecclefiafficos Cenfores ,. & Cenf(ores faculares, feu

vi Efpenii vendantur tamquam LIBER PERMISSUS,

IT

X

Confiliarios Fifcales Supremorum Tribunalium.

ideoque bunc tibrum indiflintte emi poffe a quacumque per-

Jona.

Ulterius. (profequitur idem Decretum) z.bis

"n

Decretum Magni Confilii Mecblimenfis 16.

pvoponetis viros aliquos, quos aptos exiftimabitis ad ob-

Octobris 1749.

euudum mmumus , uoflro nomine, Cenforumlibrorum, quae

poftrema verba videnturinnuere, mentem Conwfiliifuif-

0j

9:'

V, Experientia quotidiana fatis fuperque oftendebat,

fe, impedire impofterum temerarios aufus Cenforum

refatum remedium effe ineptum.

Omnia Tribuna-

Ecclefiafticorum '"T'ornacenfium , elipendo Cenforem

"

ac

lia Belgii idipfum evidentiífime agnoverunt, quia Cen-

Regium, qui attente perpenderer cenfüram Ecclefiafti-

fores i*cclefiaftici, ele&ti a Confilio Domini de Zoffu,

corum Cenforum, prout antea Jam factum fuife dixi-

femper & ubique ejufdem erant indolis. . Mechlinien:

mus Gandavi, Bruxellis, & Mechlini.

Quidquid ta-

fe Confilium nullum hac de re Decretum ediderat; aft

men fit, ex hifce Decretis manifefto coram publicam

occafione obitus Domini Aeyaerts Procuratoris Gene-

& Supremam auétoriratem femper partes fufcepi(Ie E(-

ralis hujufce Parlamenti, & Catalogi fuorum libro-

penii, & conftantiffime improbaffe Cenfores Ecclefia-

I$

rum, quem illius heredes produxerant, Magnum Con-

fticos, qui ex mera praeventione pro doctrinis iralorum

filium Mechlinienfe primum edidit Decretum, confor-

Doctorum & Curie Romang , confueverunt Opera

me Decretis Confilii Belgii & Flandrie füperius recen-

E(penii , & hujufce generis alia recenfere inter libros

(

firis.

Vetitos,

Catalogus librorum Domini Keyaerts cum tra-

nc

ditus fuiffet Cenfori Librorum Mechlini; Dominus

!l

Steyaert, Decanus Metropolirang Ecclefie , qui hoc

"dliud Decretum Bruxellis editum 2, Maji 1759.

munere fungebatur, & qui jamdiu innoteícebat omni-

busvtanquam addictiffimus prajudiciis ltalorum Scri-

VII. Sequenti anno Bruxellis pariter emanavit aliud

D

De-

198

VirrA D. VaAN És?£N..

Deeretum in favorem Operum Efpenii äHerumquehu—

fanctiffimorum virorum ,. quia ullä haberetur füfpicio

juíce generis , ne fcilicet libris vetitis accenferentur.

de fimili fraude , pro certo habuerint , doéctrinas ibi-

dem traditas quoad independentiam, recta fluere a (a-

Hoc Decretum eft fub die 2. Maji ann. 1759. &eítad

omnia Confilia Belgii Auftriaci. [n eo fupprimuntur

cra auctoritate T'raditionis, & confequenter quod pra

duo libri "'heologici exarati a Dom, Dezr Canonico

laudati viri has doctrinas fummo zelo defenderint pro

Cathedralis, & Prefidente Seminarii Archiepi(copalis

aris & focis, hoc nemini mirum videri debet.

Aít in

Mechlinienfis, tamquam contzgentes priucipia contraria

noftro hoc fzculo ob depulías craffiflimas ignorantiae

auttoritati lmperiali , €9 do&lrinis inviolabiliter obfzrva-

tenebras celeberrimo, in quo origo erroris, ac igno-

tis inea Regione tam quoad Bullam in COEN.4 DO-

rantie prererite in meridiana luce clarefcit, ita ut ne

MINI, profcriptionem librorum emanatam a Curia Ro-

unum quidem cordatum virum & fua fame cupidum

ana , & immunitatem localem, quam quoad jura Epif-

adinvenire poffimus hac noftra etate, qui contradicar:

copatus, Idem Decretum füpprimit Zudicem librorum

in hoc fzeculo, in quo Principes omnesabfolute nolunt

—

probibiterum Romee typis datum 1757. de mandato

amplius tolerare aufus vetuítiffimos Ecclefiafticorum,

Benedicti XIV. ob hanc folam caufam, quia in eo pro-

fed potius fua jura tueri volunt, qua legi naturali in-

fcripta reperiuntur Opera Do&oris Efpemi, C5 alia bu-

nituntur & Evangelice, & commendantur per tradi:

ju[ce generis, qua flabiliunt jura. Principis, & funda-

tionem nuíquam interruptam teftium omni exceptione

mentales doctrinas Delgii.

majorum: in hoc, inquam, fzculo, quis unquam in-

Duo hac poftrema Decreta extant in

ter Ecclefiafticos audebit obftinate defendere odioías

E

j.tio Supplemen-

ti ad Opera Efpenii &c.

hafce doctrinas, quae tot tantaque mala ac perturbatio-

.

d unum f

7

r

1

upereft pro coroni

de hujufce Operis, ut

nes produxerunt in Ecclefia & Imperio. Speramus

fcilicet copulemur viris probis & doctis, & conjunclis

igitur & confidimus, foreutomnesprobi, equirerum

fimul precibus oremus Altiffimum, ut tandem aliquan-

&ítimatores , & Chriítiani, qui rationis ac Religionis

do ceffent in Orbe Chriftiano fcandalofi conflictus inter

—

partes fequuntur, ex omnibus in hac lucubratione di-

utramque poteftatem, temporalem fícilicet & fpiritua-

ctis, probeintelligant; bonum Religionis & Imperii

lem ; inter Principes faeculares, & Mini(tros Ecclefia-

exigere, ut quiíque pro viribus adlaboret in reftituen-

—

fticos; quorum innumera exempla in hoc Opere pro-

da pace & concordia inter Sacerdotium & Imperium;

didimus. Quod ízculis elapfis, faculis ignorantie ;

qua tarmnen pax vera & diuturna effe non poterit, fi

Viri ceteroquin exiftimatione & láude digni, in erro-

vel Sacerdotium , vel Imperium fuos limites pertran-

rem prolapfi fint ; & decepti quibufdam Opufculis ab

fire voluerint, & invadere jam aliena,

Impoftoribus concinnatis füb nornine venerabilium ac

*

e

P sss

E

'Eä

!

m/*/ïä,/::[—/ä

EE

p

BLm

pl uT QUP um

ERN

Y

N

2

:V

//7-

"

N

j

J

J

um

EL

J

E o —— ——

ERer — UE

—

t

vb

/

E

/

"

/

BN

SSN

Z

"

N

7

E ER E

EE E.

d E

i

*

——2

'I

Z

—

E5

E

-

;-

a

j

^

*

K&äeggj

-

AmáÁM—

G

—

!

x

EM

ä

)

d

E—

——F

——

u

»

J

)

lä

assl rE

Vil

Z

S

NN

f

Wi

"Y

S

Z

Z

Z

ZA

L

E

Y

Nx//

p

C A

"

jj o

ob

EOR A -a

SUPPLEMENTUM

AD VARIAS COLLECTIONES OPERUM. :

|e

l

L-B cBEbESIPEN

D. er SS. CANONUM PROFESSORIS

L

J'. U.

] à

IN UNIyERSITATE LOVANIENSL |

Rib

— H

PARSPRIMA:

CONTINENS VARIA JUDICIA

ET J)URIS RESPONSA.

I.

RESOLUTIONES CASUUM

Circa 7us Patronuatus ,Quorumdam Nobilium Catbolicorum in Holand

1';1?

ab Efþg?zio, alifque Doctoribus Sub[criptee,

M'cOUNCIC T-UOMC

U:i fequuntur de:Jure Patronatus Judiciapetita C9' obtenta fuerunt a D. d& Neefcaii?zf; Hic füb titulo

Epiftopi Caftorienfis Trajecti ad Rhenum Archiepifcopus

-

, Vicarii Apojiolic;'jnunere in Federato Bel-

gio tunc fungebatur.

Prima ex his Refolutionibus data e[t

die nono jïitlii anm. i68.2. Typis pauiof-pojï edita prodüt i

lucem una cum Differtatione , cui adeft hic titulus : Differtatio, qua expenditur num Nobilibus Ca-

£holicis in Hollandia jus competat pro arbitrio füo defignandi ac nom

R

inandi Paítores füper populum Catho-

licum.

Differtationis hujus Auctori litem movit D. Nicolaus du Bois, Lovanii Sacrarum littevarum Profe[for ; ferip-

it enim Diatribam, cui hunc fecit titulum Differtatio Canonica D. N. du Bois , in qua contra R. Epifcopum

Caftorienfem &c. contendit Nobilibus quibufdam Catholicis in Hollandia jus competere, pro fuo arbitrio ,

nominandi & prafentandi Epifcopo feu Ordinario Paftores.

Ubi heec Differtatio publici juris facta eft , lefam Sedis Apo[tolice. doctrinam C* au£toritatem exiflimavit

D. Tanara Bruxellis Internuncius. — "Tus autem D. Neercaffel illefum reman[it ; [labat enim fretum vulgatis

t0n folum Canonice difcip

Zinæ principiis , fed etiam plurimis Romanorum Pontificum C9' Nuncierum Apoflo-

licorum DecifioniPus.

Subiratus Internuncius culpavit Dominum du Bois. — Ab eo exegerat ut iftius Differtationis autographum 1ip-

fi traderet; reus promifF; non foluti D. du Bois nocentior vifus eft Internuncios hic nullum non movit lapidem

ut manufcriptum C3' exemplaria typis mandata Lettoribus fubduceret.. Nicolaus autem du Bois feripfit viro no-

bili, ad quem fuam Differtationem miferat, ut eam negligeret, velut ex imprudenti calamo profetiam. — Sed

uterque non ita pracavere potuit, quin hujus Differtationis firma prodierit in lucem Confutatio; cui fuus u-

&or hunc titulum : Canonice animadverfiones in Differtationem Canonicam D. Nicolai du Bois, &c.

Varia hec opufcula eodem tempore Romam celeri curfu miffa funt.

De iis mentem Innocentii X1. declaravit

Cardinalis cibo, a San&tioribus Confiliis, in, Epiflola!

vembris 1683. En ejus excerptum. -

quam ad D de Neerca[Jel direxit. Scripta illa eft 20. No-

Illuft. ac Reverend. Domine.

,

Pemo-

Comment. oper. Van-Efpen. Tomus V. -

X

l m te'ra

Permolefta acciderunt San&titati Sue qux Nicolaus du B

ois pro Foederati Belpii Nobilibus fcripfit; acmi-

hi curandum per Abbatem S. Mariz (Pruxellis Internuncit

im) demandavit, ne quid ex iis Ecclefiaftica liber-

tas detrimenti capiat. Hzc ad Illuftriffime Dominationis

tuz litteras reícri

bere me juffit.

Sanüitas Sua A-

poftolicam Benedictionem Pontificiz in te caritatis indicem tibi

amanter elargitur ; dum ego veterem meam

voluntatem dignitati ac commodis tuis paratam offero,

D

& lxtaomnia cum diuturna fofpitate tibi a Deo augu-

ror &c.

Aderat interim unus e Proceribus qui prae ceteris jus Patronatus

fibi pugnacius arrogabat. Is excandefcens

in Presbyterum, quem Paf[loratui Te

rrc hujus viri perfecerat D. de Neercaffel, vim illi intulit,

De iflo fla ;i-

tio fattus certior Archipreful petiit a DoCloribus Lovanienfibus novas Confultationes ,

:

que virum uobilem ad

fanam mentem revocarent.

Petitioni Archiepifcopi annuerunt Docfores, Eorum deliberati

ones ad feriem primee Confultationis , qua 9.

Zulii 1682. data e[l, extant confignates eas fuo munivit judici

o vir Doctiffimus D. Baffery V'icarius Genera-

lis C9' Apoflolicus Diecefeos Sylvee Ducis

, in Eyiflola quam ad D. de

Neercaflel feripfit, $.nonas Maji1683.

De hac quaftione ampliorem elucidationem videre eft

tic. 1. numer. I.

ifz Vita-Efpenii $ qulice elaborata, Lib. III.cap. IL. Ar-

diiiin

J,UDICIUM pRïIM UJLm

'CASUS POSITIO

dötah"e; ut N

potius benefactor, quam fundatgr illi-

Omiïrii N. & N. jam a mulms lgätro annislgaudent

"Lisïff.äicexïdtxs fit.

D

, Quinimmo-nec. ob q uamcumqti,e fundationemgïä'o,n.

jure Patronatus, feu jure przfentandi ad Bafili-

cam five Paítoratum N. Et quamvis exorta Religionis

ftructionem;, ; vel qualeétumque augmentum dotis , fas

eft Epilcopis Eccletias fuas libertate privare, ac in fer-

immutatione Bafilica ifta Acatholicorum fuübdita fue-

rit poteftati, reman(it nihilominus penes eoídem Do-

vitatem quodammodo, per conceffionem juris Patro-

natus redigere ; fed tantum maxime evidenti Ecclefiz

minos N. & N. jus Patronatus, quo eidem Dafilicz

neceilitate eam. fündationem, conítri&ionem &c.

preficiunt Reformate religionis Minittros

res.

-ac Do&o-

exigente; dum nimirum tantum ex carentia &c. in-

Deinde Fideles tam hujus quam vicinorum pago-

commodum Ecclefix obventurum timetur , ut ad il-

lud avertendum, incommoda ex jure Patronatus natà

rum locorumve Catholici edificaverunt, füifque(ump-

evenire, merito permitti poffint.

tibus exftruxerunt demum habitationi Presbyteri , fuit-

que conventibus Ecclefafticis habendis idoneam

Quandoquidem igitur in ca(ü prefenti , folum de

unius & modici foritun valoris agelli oblatione fit quz-

qua domus conftructa eft in. exigua.-terrz portione. ,

ftio , Epifcopus non potelt pro re tant

nilla , Ecclefiam

quam Toparcha in. N. hune in tinem donhavit, - quz-

liberam facere Patronatam.

que füb ejufdem fita eft dominio.

Hoc ipfum in Tridentina Synodo evidenter ihhi-

betur,

um Epifcopis mandat , ut Patronatus quof

GUXRITDUE

cumque in Ecclefiis, quibufcurque aliis Beneficiis ,

U&um Toparcha in N. jus habeat ad füfficiendum

etiam acquifitos a quadraginta annis ante didam Sy-

nodum, aut acquirendos, feu ex augmento dotis, feu

in locum detundi ejus Ecclefiz Presbyteri Sacerdo-

tem alium, qui populo fideli ibidem prztfit, ac Sacra

ex nova contructione, vel alia fimili caufa diligenter

cognofcant (c), C7' quos mon repereriat ob maxime

adminittret ; an vero hoc competat Reverenditlimo

"

evidentem Ecclefiee vel Beneficii [pu Dignitatis nece[fita-

Domino Epi!"copg : gjufdemqueVicario f

tem legitume con[litutos effe , iu totum revocent , atque

RETSOILU TL

beneficia hujufinodi fine damno illa poffidentium , €3 re-

lituto Patronis eo , quod ab eis idcirco datum eft , in

: Inüitufioni diving & canonicze confentaneum eft

priftinum libertatis [latum reducant 5 non obflantibus

ut penes Epifcopos , quos Spiritus fanctus pofüit rege-

privilegiis , con[titutionibus C?' confuetudinibur etiam

re.Ecclefiam Dei, fit libera poteftas conftitnendi per

unmemorabilibus.

civitates & pagos Presbyteros, Patítoralis füi regiminis

Si proinde Epifcopus, Patronatu

Vs ex fundatione, vel

coadjutores; quo factum, ut Ecclefia egre hanc Epif-

augmento dotis jam con(titutos debeat revocare, dum

copalem libertatem per jus Patronatus przcipue laico-

cognoverit eos non effe conítitutos ob maxime evi-

sE .. EM

rum, reftringi paffa (it : donec tandem ob penuriam

dentem Eccle(iz neceflitatem, multo minus ut de no-

fundationum , illud fundatoribus indulgere debuit ,

VO, citra evidentem neceffitatem , conítituantur, fas

id eft, offerentibus omnia, quz ad ftruduram , cul-

ett permittere.

tum divinum, ac Miniftrorum

intentionem forent

Proinde prefümendum non eft N. in cafü prefenti

neceflaria.

Quibus & non aliis jus Patronatus Eccle-

in iplius fundi oblatione per Epifcopum datum fuiffe jus

fiam conceffifle in antiquis Canonibus proditum eft.

f

Patronatus, aut quod Epitcopus donationem accep-

À quibus nec Concilium Tridentinum (7) receffit,

tatfet, 1 fciviffet onus juris Patronatus ex illa donatio-

dum ftatnit; ut Nemo etiam cujufvis dignitatis eccle-

ne Eccle(ie imponendum.

fiafticee vel feecularis , quacumque ratione mifi vel Ec-

Sed licet forfitan Epifcopus quifpiam jus Patronatus

clefiam , Beneficium aut Capellam de novo fundaverit,

conceffiffet, deberet tamen prafens Epifcopus dum

C$' conflruxerit , feu jam ereclam quc tamen [ine fuffi-

cognofcit didum jus Patronatus non conceffum ob

cienti dote fuerit, de fuis propriis €9 patrimonialibus

evidentem Ecclefiz neceffitatem, reftituto N. praten-

bonis competenter dotaverit; jus Patronatus impetra-

fo Patrono valore fündi donati, Eccleiam fuam in pri-

re aut obtinere-po[[it eut debeat.

Requirit proinde Sy-

ftinam libertatem vindicare.

nodus Tridentina, ut quis jus Patronatus (ibi afferere

lta Refolutum Lovanii die 9. fulii 1682.

poffit, ut vel fundaverit & exftruxerit, vel jam ere-

(Subfcripferunt)

&am, quz tamen (ine füfficienti dote fuerit , de füis

Fr. van V'ianen , S.'Theol. Do&. & Prof. Regius.

propriis & patrimonialibus bonis competenter dotave-

Natal. Charmat , J. U. D. & ex Prof. Prim.

rit. Immerito ergo N. in caíi propofito, prztendit

J. Huens, J. U. D. Prof. Ordinar.

fibi competere jus Patronatus, quandoquidem per

Z. B.van Efpen, J.U.D. & SS. Can. Prof.

Í

fundi unius donationem non poffit dici Ecclefiam fun-

Lambert. Vincent, S. Theol. Do&. &Prof. Ordin.

I

daffe & exftruxifle ;; neque jam erectam competenter

G. Huygens, S.'Theologiz Do&.

]

(c) Seff, 25. c. 9. de refort,

(a) Primo editum anno 1682. | (b) Se(f. 14. c, 12, de reform.

-JUDI.

[

Dg JunE PaTRoNATUS

,3ifDIcr1UAf sEt:UNi)Uþæ

u

(Nunc primo editum. )

ta mala inde oriri nata fant ; præno&inätüs.. Cajus vir-

"UW 6 TI SPECIES,

tute conceífionis exiguz portionis terre, in qua Ca-

Ajus Catholicus Toparcha pagi N. ia lFoegierato

pella conftru&a eft impenfis Catholicorum, qui eti-

./

am omnia tam ad Dei cultum, quam ad Sacerdotis fü-

Belgio, jus Patronatus habet, ut fupponitur, in

h

iftius loci Ecclefia;, quam cum omnibus ejus reditibus

ftentationem neceffaria fuppeditant , nullum jus prz-

ac bonis Acatholici detinent.

S

fentationis habet in ifta Capellas fed inter benefa&o-

Deinde Cajus exiguam terre portionem Catholicis

res computari meretur.

in'predi&o pago conceffit ad Capellz con(ítrudionem.

Ad 2. Cum Concilii Tridentini definitionibus ftan-

:Hanc Capellam Catholici, qui maxima ex parte non

dum fit, quz nein fervitutem Ecclefie redigantur per

novorumPatronatuum conceffiones(quas antiquiorEc-

Cajo, fed aliis Dóminis funt fubditi, fuis tumptibus

in przdicta terre portione exzdificarunt, earique om-

clefia non nevit) expreffe decernunt ; Vicarius Apo-

nibus ad Dei cultum neceffariis in(iruxerunt , ac Sa-

ftolicus contra facras has Conftitutiones peccaret, fi

cerdoti fuis oblationibus

inEtum veftitumque fübmini-

pro minima terrz portione jus Patronatus prafatz: Ca-

üra n to

pelle Cajo concederet. $Si enim Patronatus non pro

Infüper Cajus, vi Edi&orum contra Catholicam Re-

maximo ac evidenti Ecclefiz bono introductos, fi qui

ligionem editorum; Catholicas Synaxes impedire ,

fint , revocare teneturper Concilii Tridentini Decre-

multis vexare , & Sacerdotes ejicere e fua ditione po-

ta, multo magis contra facrx Synodi ftatuta ac men-

tem peccaret , fi novum ex tam leviratione ipfe in-

teft.»

troduceret aut concederet.

DHXRITUR

Ad tertium, nullum quidem vel minimam fpeciem

i. Án Caius tum virtute antiqui juris Patronafüs i

juris Patronatus competere aut concedendam efíe illis

quod habere füpponitur in Ecclefia quam Acatholici

qui Ecclefiam non perturbant, vel Sacerdotes noneji-

tenent; tum virtute donationis przdicdiz terrz portio-

ciunt, cum poffent, ex facris Canonibus & Canoni-

nis, jus acquifitum habeat nominandi, íeu prafen-

ftis apertiffimum eft; quippe qui jus Patronatus iis fo-

tandiEpifcopo, feu Vicario Apottolico, Sacerdotem

lis attribuant, qui Eccletiam fundaverunt & extruxe-

qui Sacra faciat, & adminiftret in prxfata Capella.

runt aut competenter dotaverunt.

Unde Cajus nul-

2. An Vicarius Apofítolicus hoc jus prenominato

lum jus Patronatus fibi hac ratione arrogare poteft.

Cajo in przfatz donationis gratiam concedere debeat ;

vel an debeat

prafato Cajo id juris ufürpanti fortiter

Ita Refolutum Lovanii Dec. 1683. C9' Jan. 1684.

obfiftere?

( Erat fignatum )

]

: 4.. An Cajus jus Patronatus legitime prztendere

pöHït hoc titulo, quod non vexet nec impediat Ca-

Fr. van Vianen, S. T. Do&. & Prof.

tholicorum Synaxes, nec Sacerdotesejiciat, cum pof-

P

. Francitc. Farvacques , S. Th. Do&t-& Prof.

fit : quamvis tamen Potentiffimorum Ordinum cle-

G

Huuygens, Theol. Do&t.

mentia executionem füorum Edictorum non urgeat ,

nec amet pacem Catholicorum perturbari?

Fr. Lambertus Le Drou, S. T. Doà. & Prof.

Henr. Scaille, S.'Th. Do&. &Prof. Regius.

joan. Lovinue, S. Th. Dod. & Prof. Primarius.

RESPONSUM.

Er. Joannes d' Auberinont , Ord. Pred. S. Th. DoG,

$

. Infpetta fupra po[fita fatti fvecie,

& Prof.

Jo. Sullivane, S.'Theol.D, &Prof.

Henricus de Charneux , S. Th.Do&

Ad 1. Quæütum fic refpondendum cenfuimus: cum

. & Prof. Ijlegiius

jus Patronatus fit onus reale affixum Da(ilice, quam

Z. B. Van Efpen , J. U. D. SS. Canon Prof.

Cajus Patronus fundavit, edificavit , acdotavit,non

Affentior Jacobus van Caloen , Societatis Jefü S. T'h.

Prof. &c.

"

transfertur, necextenditur ad aliam Ecclefiam feu Ca-

pellam , quam Cajus non conftruxit, nec dotavit. Un-

Idem fentio Maximilianus Ie Dent, S. J. S. Theolog

de Cajus virtute prioris Patronatus quem füpponitur

Profeffor.

habere in Ecclefia quam Acatholici prorfüus occupant

Infra.fcriptus füper hoc primo cafü dico, quod

cum omnibus illius bonis, nullum habet jus przten-

quandoquidem fuerim antea ab altera parte confültus,

tandi Sacerdotem, qui in prafata Capella inferviat.

eique fignificaverim quod provifionaliter Sancta Sedes

Et cum exigua terrz portio non fit quid competens

pro illuitrifffimo Caftorient: decrevitffet, deberet ratio-

ad acquirendum vel obtinendum jus Patronatus , nec

nesa me dictas eidem S. Sedi repraféentare. In. quo per-

fufhiciens ratio ad EccleGam huic fervituti fubjicien

fifto. Nicolaus du Bois, Sacrarum Litt. Lovanii Pri-

marius.

"

dam, maxime in Provinciis Foederatis, ubi mul-

jUDI..(X,fIUM

TER.TIUM.'

( Nunc primq editum. )

ALTERA FACTI SPECIES.

Ipfi Cajo nullum hujufmodi jus competere ícripto

publico (a) & Do&orum in Theologia ac U. J. judi-

! Ortuo Mifïïönario Capelle in füperiori facti-fpe-

cio ex Vicarii Apoftolici parte probatum eft. Ipíemet

i

-

cie praefatz , Vicarius Apoftolicus Sacerdotem

Dodor Nicolaus du Bois , quem Cajus pro füa parte

defuncdi adjutorem illic reliquit cum poteftate Sacra

coníuluit, eidem Cajo refcripfit, quod füas rationes

faciendi ifta in Capella.

Cajus vero in Superiori pa-

Summo Pontifici exponere debeat. Et ut Sacerdotem

riter fadi fpecie prenominatus, íe in ifta Capella jus

(4) Id eft, in

przfentandi habere contendens, iniquius fert iftam

ter, A.

Il)z]feït—ati-anf qua expenditur Gc. quam vide Lit-

per Vicarium Apoftolicum datam Mitfionem. *

iAz

Supplem. oper. Va?z Efpen. Tomus V.

Mit-

[]

l

4

D

T

8 5 *v T UA VE 3

iU

Miffionarium non vexaret fed protegeret , a Vicario

five publice petenti adminiftrare, etiam in articu-

Apoftolico paterne fuit admonitus. Nihilominus Ca-

lo mortis, nifi Cajus ipfe tanti criminis poeniten-

jus juffit omnem Altaris apparatüm, & ormnia facra va-

tia du&tus, Sacerdotem expulfüm revocaverit, ac rur-

ía quz in domo Sacerdotis affervabantur, per füos

fus in pracfata Capella libere facris operari permiferit,

Officiales Acatholicos füb publico officii figillo con-

& omnia ablata feu. abducta reftituerit; atque illatam

cludi, Sacerdote populoque quantumvis reclamanti-

Ecclefiz injuriam, publicumque ícandalum congrua

dem conftitui.

bus,& in ipfà Presbyteri domo fatellitem quafi cufto-

fatisfa&ione reparaverit.

Quod & fa&um eft.

Ad 3. Si Cajus in tali peccato obduratus moritur ,

Paucis diebus elapfis, Cajus omnem hunc prafata

precum publicarum füftra

Capellz apparatum , & omnia facra vafa juffit per eos-

gio privari poteít, fervato

juris ordine.

dem Acatholicos Officiales in Colonorum Acatholi-

corum curribus auferri, ac in Caftrum fuum deporta-

fta judicatum (Lovanii, Dec. 1(83. San. 1684.)

ri. Quod & fadum eít, renitente, quantum poterat,

Franc. van F'ignen, S.'Th.Do&. &Prof. Regius.

Presbytero ; renitentibufque Catholicis, qui füas iis

Fr. Francifcus Farvacques, S. T. DoG. &Prof.

de rebus querelas Vicario Apoftolico detulerunt , qui

G. Huygens , 'Theol. Do&or..

ftatim ad Cajum graves pate

Fr.Lambertus/e Drou, S. Th. Do&Gor &Prof. :

nes ac correptiones.

B

rnafquc Íícripüt monitio-

Jo. Sullivane, S.'Theol. Do&. & Prof.

Demum Cajus juffit per Officiales eofdem Acatho-

Joan. Lovinur, S.'Th. Do&. & Prof, Primarius.

licos prafatum Sacerdotem expelli ex tota ditione fua.

Idem cenfeo, modorefponfum ad 2. intelligatur ita,

Et id pariter fa&tum eft. Adeo ut nullus fitin iftaEc-

ut Cajus poenitens in articulo mortis teneatur fufficien-

clefia Sacerdos; ac fic omni Sacerdote privata, om-

tia ac efficacia media adhibere ad illa quz ibidem ex-

nibus facris vafis ac ornamentis fpoliata manet iíta Ec-

primuntur preftanda , vel faltem preftare quam pri-

clefia.

QUAERITUR.

mum fit revera ac fincere paratus. Fr. Joannes Anto-

nius d' A4ubremont , Ord. Prxd. S. Th. Do&. & Prof.

Z. b. Van Efpen, J. U. D. & SS. Can.Profeff.

1.. Àn nulla data fententia, fed nec quidem expofi-

tis apud Sandam Sedem fuis rationibus Cajus via fa-

Henricus Scaille, Sacre Theologiz Do&or & Prof.

&i Sacerdotem a Vicario Apofítolico inftitutum turba-

Regius.

Henr. dé Charneux , Sac.

TTh. Do&. & Prof Regius.

re, vexare & ejicere, aciplam Ecclefiam, abíque gra-

Maximilianus Je Dent, S. J. T h. Prof. &c,

vi mortalique peccato, ut didum eft, fpoliare potue-

nt?

Intra fcriptus vifu hoc Catu feu fpecie faéti, necnon

2. Aneidem Cajo Abfolut

refponfione ad r. & 2. eodem charactere detcripta cum

io & alia Sacrafnenta pot-

facti fpecie , vifà quoque limitatione facta feu explica-

fint abífque facrilegio adminiftrari, quamdiu Sacerdo-

tione per Eximium P. M. d'Aubermont, ac difcuflis

tem expulfum non revocaverit, & oimnia praefatae Ca-

Canonibus & Dod&rina Sancti Caroli Borromzi quo-

pelle va(à facra ac fupelle&tilem non reftituerit?

ad Cafüs differend:e aut negandz Abfolutionis, per-

3. An fi Cajus moriatur in hoc ftatu, abíque poe-

manens in judicio quod antea eidem parti adverfze

nitentiz fi

vandus fit

?no, publicis Fidelium orationibus adju-

(nempe quod etiamfi conftaret de vero & abfoluto ju-

KEtrpoNSUM.

re Patronatus, non poflet illa facere quz & quo mo-

do fünt in fa&ti tpecie expreffa) fubícribo fupra fcrip-

Hact fatii fpecie attenti[fime conjïdefatd;

torum judicio, intelle&o vel limitato, prout limitat:

Eximius Pater Magitter d'Aubermont. Nicolaus duBois

Adi Refpöndetur : Cajus via fadi procedere, ac

Sacrarum Litt. Lovanii Primarius Profeffor.

Salva melior, Affentior refponío fuprafcriptorum,

pradiáa patrare, aut patrari jubere non potuit, abí-

que graviffimo fcandali (acrilegiique peccato.

fine ulla limitatione s fi enim poteft, debet publice

Ad 2. Sine novo fàcrilegii crimine ipfe non poteft

datum ícandalum tolli, ut cenfeatur verus efficax do-

lor, & retractatio commiffi, etiam calumniz V. G. Ja-

" Abfolutionis beneficium vel alia Sacramenta fufcipe-

re : ficut nec fine facrilegio ullus Sacerdos poteft Ca-

cobus vaaz Caloen, Sacre Theologie Prof. Lovanii,

'

jo Abfolutionem aut alia Sacramenta, five privatim

ac nuper ftudiorum alqtiorum Prafectus.

APPENDIX MONUMENTORUM.

DI $E RA'T A TIB '

,Q*u a

Expenditur num Nobilibus Catholicis in Hollandia jus competat pro arbitrio

fuo defignandi vel nominandi Paftores fuper populum Catholicum.

(Primum edita anno 1682.)

X jurís -antiquiï'egul'is , pri f'cifque Chriftianorum mo-

non diftingueretur ab ipforum inftitutione feu incar-

E

ribus Epifcopus de omnibus, quz ad Ecclefiam (ibi

dinatione in certa quadam Ecclefia, aut Capella, vel

in aliquo Oratorio , qu& erant ordinationis ipforum

creditz regimen pertinebant,libera caritate difponebat;

adeo ut non ni(i ex ejus affentu Bafilice conítrueren-

titulus, fine quo fas non erat aliquem in Presbyterum

tur, nec nifi ab eo in exftructis Miniftri facrorum

ordinare (a). Id videre eft in Concilii Chalcedonen-

conftituerentur

quandoquidem primis his Ecclefiz

fis

temporibus Presbyterorum & Sacrorum Miniítrorum

(a) 'Si primis Ecclefie temporibus jus collationis Beneficiorum;

ordinatio, qua non nifi ab Epifcopis ufpiam facta eft,

primario & quafi nawrali jure competeret Epifcopis, ipfi ut in

Mini-

Dr JURE PATRONA»TUVS

$

l^

ls

fis celeberrimo Canone, qui Abfolutas, hoc eft, (ine

tusex genere illarumrerum, quasambitio defideravit,

[*

fingulari titulo, & nulli Ecclefiz vel Oratorio affixas

& languens difciplina conceffit, dum Pralati Ecclefize

ordinationes prohibuit.

ftuduerunt eam

d

"

Dbonis mundimagis, quam Chrifti do-

Primzvz huic diícip

linze & ufüi füffragatur Canon,

nis adornare.

d

Omnes Bafilice 16. q. 7. qui eft Concilii I. Aurelia-

Quod vero diximus fpecialem & expreffam Ecclefiz,

nenfis.

r

feu Pralati illius conceffionem omnino requiri ad jus

.Itaque antiquis hifce temporibus Ecclefia non tan-

Patronatus conftitaendum, maxime locum & vim ha-

tum non admifit jura Patronatus, fed ea expreffe ex-

bet in Patronatu laico, quinihil aliud cenferi poteft ,

clufit, juxta c. Pice inentis & cap. Frigentius 16. q. 7.

quam fingularis admodum gratia feu. indulgentia Ec-

ubi Gelafius Papa, qui ad quinti feculi finem Romz

clefiz in fundatorum favorem; & quod ipíis eft gratia,

fedebat, ftatuit ac declarat, quemdam, qui Dafilicam

eft onus feu. cujuídam fervitutis fpecies Ecclefiis feu

in fuo fundo conftruxerat & dotaverat, non aliudjus

beneficiis (c).

inde obtinuiffe, quam ut in.ea divinis officiis inter-

Unde et(i circa duodecimum fzculum jus iftud Pa.

effet, eo tantum diícrimine, & eo folo privilegio, ut

tronatus non effetinfrequens, &jam qua(i de jure com.

in ordine primus federet, primus offerret, & ad 5a-

muni fundatoribus competeret ; nihilominus fine fpe-

cram Synaxem feftis diebus primus procederet. Hzc

ciali Epifcoporum confeffione nullatenus obtineri cen-

enim probabilius intelligenda per aditum procejJionis,

febatur. Quz conceffio etiam tunc habebatur inftar

de quoibiGelafius, quiin officio, quod nonuni pro-

oneris ; quod Ecclefia füft

»

nebat potius, quam proba-

|e

prium fit, fed omnibus Fidelibus commune, funda-

bat (d).

toribus fpecialem tribuit honorem; ut patet ex his ejus

Hinc Concilium Lat

eranenfe füb Alexandro III. (ut

verbis

Qui Chriflianis omnibus in commuue debetur.

fertur c. Quoniam de jure Patronatus) expreffe decla.

Id Aonor proceffionis a Clemente III. dicitur, c. Nobis.

xat Ecclefiam fundatores aut hzredes eorum in i

fta po-

h

De jure Patronatus.

teftate hactenus mon nifi fuftinuiffe.

Nullum juris Patronatus veftigium. apparet ante

Ex precitatis autem Canonibus liquet, ut quiä ali-

Concilium Arauficanum I. fzculo quinto circa medi-

;

cujus Eccletiz fundator íeu Patronatus cenfeatur, plu-

um : in cujus Canone ro. habetur, quod f1 Epifco-

ra requiri, 1. Quod locum, in quo conftruda eft Ec-

pus in aliena Parechia feu Diceceti Bafilicam azdifica-

&a fit.

cletia, dederit. 2. Quod hec ejus impenfis conftru-

verit ac dotaverit, iftius Parochiz Epifcopus hac in

3. Quod ipfam ornamentis, & aliis ad Dei

Bafilica non alios ordinabit, quam quos voluerit X

cultum neceffàriis ditaverit.

4. Quod eam dotaverit

acceptaverit Epifcopus. hujus Baíilice conftru&or ac

concedendo reditus, qui Presbytero aliifque Miniltris

fundator (7).

Circa quod obfervandum 1. hoc privi-

in ea fervientibus fufliciant(e). Et hxc omnia necet-

F

2.hoc

legium in unius Epifcopi favorem conceffum

fario praxmittenda funt, antequam Epifcopus Patrona-

j

privilegium fuiffe perfonale, feu huic Epifcopo pro-

tum indulgeat : inter illa antem eminet ac praecipu-

prium, nec ad ejus fücceffores potuiffe extendi : 3

um locum tenet affignatio reditus ad Presbyteri & alio-

hoc privilegium non nifi nomine gratiz ibidem voca-

rum Miniftrorum füftentationem, & ad Dei cultum

ri: Refervata cdificatori Epifcopo hac gratia.

Quo

neceffarii (f). Qua de cauíà in Lotharii Imperatoris

*

fignificatur indulgentia, & quaíi juris communis re-

Capitularibus, ut refertur C. Conf,

1

derandum 16. q. 7.

"

miffio, quz non nifi ab Ecclefia concefía valet.

Ita-

ftatutum eft, quod fi fundatoris heredes huic Eccle-

que jus Patronatus, five jusad praíentandos Eccleix

fix providere, & Altaris Miniftris, cultuique Sacro

Miniftros, nemo fibi ufurpare poteft, qui illud ab E-

necetlaria fuppeditare non de(inant, jus Patronatus eis

pifcopo follemniter non acceperit. Hxzc gratia fxcu-

illibatum & integrum ftet : Si fecundum no[lram pro.

lis pofterioribus non Przlatis aut aliis viris Ecclefiafti-

videntiam , inquit Imperator, C9' admonitiones Epif.

,

cis modo, fed & religiofis Congregationibus, ac eti-

copi , ipfi coheeredes Ecclefias tenere voluerint , €9 ho-

am hominibus mere laicis conceffa fuit : hinc Patro-

norare facant.

Eo enim fenfü doGiores interpretes

natus Eccle(iafticus & Patronatus laicus didi &

fiiüin-

volunt eo loci intelligendum effe hoc verbum honóra.

l-

&i funt.

ore : ficuti & eo . feníu folet u(ür

pari in Sacris Scrip-

Patronatus laicus non füit in fuz inftitutionis exor-

turis.

,

dio, nifi pro Oratoriis & Capellis , quas viri Nobiles

Verum in novo jure videtur n&ajor fuiffe circa hec

de Epifcopi licentia ruri exedificabant infüz familie

Ecclefix indulgentias adeo ut Patronatum concefferit

commodum, quafque ornamentis inftruebant, & do-

ei, qui locum zdificandz Bafilicz dederat, aut cujus

tabant, five aflfignando reditus ad Presbyteri (uften-

fumptibus fuerat exftructa,

aut, fi collapfa fuerit, re-

tationem, five ei annuatim pendendo, quz ei ad vi-

edificata, etíi nullos reditus, (ive in Presbyteri, five

Qum veftitumque forent neceffaria.

Hzc in Conc.

in Sacri cultus fübfidium conceffiffet.

Quod maxime

Agath, c. 21.

fiebat in Parochialibus Ecc

lefiis , quibus cum decimz,

Deinde jus iftud extenfum eft ad Ecclefias Parochia-

les & ad Monafíteria, uti patet ex. c. Decernimus. 16.

primitie, & aliz Fidelium oblationes jure communi

& proprio competerent, neceffe non fuit ipfis alios

q. 7. quod eft c.2. Conc, Tolet. Ann. 65 . Circa quod

fpeciales reditus attribuere.

notatu dignum; Primo, quod juxta Canonis verba

Verum fi laxior hac in re difciplina Patronatum iis

jus iftud non obtineretur, nifi prece fupplicationis , ex

quo confíequens eft illud prorfus ab Epifcopi Indul-

indulfit, qui Batilicz alicujus vixdum fündatores cen-

fendi fünt, cum nonnifi locum vel impenfas hnic xdi-

gentia pendere : fecundo, quod ab ifto Canone non

probetur idem jus, nifi erga folos fundatores, dum

ficandz conceflerint , abfque ulla dotatione; jus tamen

viverent; adeo ut ad haredes cum ceteris eorum bo-

iftud nufquam eis indultum eít, nifi ex quafi conven-

nis non tranfeat.

Deinde ait Canon, illud non nifi

tione, in qua id ipfis exigentibus Epifcopus promife-

vi quadam doloris conceffum fuifle; hoc eít, ficutiea

rit. Si enim non ni(i de Epifcopi confen(u & indul-

conceduntur, quz ab invitis extorquentur, dum po-

gentia id jutis obtinent veri fündatores, qui Bailicas

tentiz cedentes, id indulgent quod juftitie legibus ,

& conftruxerunt & dotaverunt ; quanto magis fine E-

pifcopi expreffo confenfü & indul

& falubrioribus ac primzvis Chrifti inftitutis, bono-

gentia jure ifto gau-

dere minime debent, nec poïun

t, quinullam dotem

— —— — — 9

gue animarum minus éxpedit. Eít ergo jus Patronaf

: Eccle-

!

firorum ele&tione fecurius procederent, Confilium Cleri-fui adhi.

Cap. 1. n, v1. & feq.

bere, quin & populi teftimonium , de horum Miniftrerum mo-

(c) Van Efpen, loco Cit. C. 111, n. xvtr.

ribus & converfatione audire folebant, Van Efpen , 7ws Univ.

Part. 11. Tit. 1v. c. I. n, 11, & vrir.

(d) Profp. Fagnan, in c. Quoniam de jure Parron, n,

6,

—

e) Faguan. 1. $1.26, 27. 2 8. de* feq.

(^) Vide Van E/fpen » gui univerfum Gc. Part, 1 1(0 Tit, vii1.

(f) Vide Tujflinian, ng. 123, Cap, 18.

6

stsndx'rA'r'xo

Ecclefiis dedere; fed locum duntaxat vel fum

eigo lege, quave ratione ex bonis per FoederatosOr-

zdificandis neceffarios ?

i

ptus in

dines

ropagationi Reformate Religionis mancipatis

Hinc Canones (ive in Decreto,

! Gve in Debretaïi-

ac ad

d

&is, jus fibiarrogabunt pro arbitrio fuo Recto-

bus, ubi de conítructione Ecclefiz & de jure Patro-

res Catholicze plebi defignandi preficiendive ? Patro-

natus agitur, Epiícopi confenfum ut plurimum com-

norum hujufmodi jus perinde eft, ac fi Ecclefie ad

memorant, quaíi conditionem neceflariam. feu fine

quas przíentare quondam potuerunt, funditus ever-

qua jus iítud ftare non poffet.

Quod patet C. quicum-

fz:ac dirute jacerent : quo cafü conftat, juxta omni-

que 16. q. 1. item C. noLis.

De jure Patronatus.

um Canonittarum doó&rinam (:), jus Patronatus, fi

Et quidem non modo non expediret, fed in maxi-

non extindum, fàltem confopitum vel fufpenfüm ma-

mum Ecclefiz damnum cederet, (i quoties quis duo

nere, nec poffe exerceri donec Bafilica ab ipíis rezdi-

vel tria terre jugera ad Bafilicam conftruendam dedit-

ficata fuerit. Idem omnino ac potiori ratione de prz-

fet, vel füis ipfe impenfis integram zdificaflet, eo ip-

didis Patronis fentiendum. Jus igitur ipforum vel

fo jus Patronatus ipfe fibi fuifque hxredibus perpetuo

periit, velquafi fopitum manet, quamdiu res manent

acquireret abíque Epiícopi confenfü ac expreffà gratia.

in hoc rerum ftatu, in quo nunc reperiuntur.

Itaque nullo vero fundamento nititur, qui aliud opi-

Ita definivit Fabius Chifius Apoftolicz Sedis ad Rhe-

RW ——————" — w ——P———BHwW—ÁeT-—voo.w-.-

natur. Immo legibus Canonicis firmum fixumque

num tunc Nuncius, cum hac de re coram ipío lis mo-

tenendum eít, eos qui jus Patronatus fibi vindicant ,

ta fuiffet a Clero Harlemen[i contra preten(ionem Pra-

& eo uti volunt, exhibere debere fcripturas & titulos,

nobilis viri Toparchz Affendelfenfis.

-Itg ut hzc res

quibus de conceffo ipíis eo jure con(tet, ut & in aliis

nunc in rem judicatam tranfierit.

2. Non ab iftis Patronis, feda focietatibus Catho-

fervitutibus fit, quz prefcriptione non acquiruntur ,

& quz ex authenticis fcripturis feu. teftimoniis pro-

licis empta vel conítrudaa Oratoria, in quibus Paftores

bandz funt; idquejuxta Concilium Tridentinum (a),

populutque conveniunt, & Sacra peragunt : ab ipíis

quod hac in parte antiquos Canonesinnovavit, &jux-

& non a prztatis Nobilibus, non tantum ornamenta;

ta Audores, qui hanc rem attigere (7).

fed & omnia, quz ad Paftorum (uftentationem & a

Quod fi quandoque jus Patronatus alicui ex longa

Dei cultum fpe&ant, pia liberalitate füppeditantur.

& immemoriali poffeffione vindicatur, licet nullum

Quin & ab iptis Catholicis, & non minus quam aNo-

proferat authenticum juris iftius teftimonium; id ex

bilibus pecunia penditur, qua vexationes Religionis

juris prfümptione fit,qua jus iftud ab initio de Epifcopi

redimuntur. Non ergo hi Nobiles fed potius popu-

gratia conceflum creditur, teftimoniis concellfionis

lus Catholicus Eccletiarum fuarum verus fundator cen-

iftius bello vel incendio; aut quolibet alio cafü d per-

fendus ett, atque is gaudet omnibus titulis, quorum

ditis.

Adeo firmum certumque eft jus Patronatus in

intuitu jus Patronatus quondam introductum fuit.. Si

I

titalo & Ecclefiz concefílione debere fundari.

cui ergo jus iftud concedendum foret, non uni No-

Jam ut ad rem, de qua modo contenditur venia-

bili, fed toti Fidelium coctui id tribui oporteret. Quo

mus. Ex przemiffis quafi certiflimis principiis quivis

ergo zquitatris colore, rective fpecie folus Nobilis ,

A

recti amans deducere facile poteft; quod contra om-

negle

:

&is populi votis, nec attenta iplius contolatio-

nem «zqui bonique rationem viri quidam Nobiles in

ne fpiritual

ive profïedu , hocjus fibi arrogare conten-

Belgio Foederato, ubi modo Eccleliiaftica nulla liber-

dit ?

tas, nullaque publica Catbolicx Religionis profeflio,

3. Patronatusex natura & origine fuia, & ex ufu, eft

in Catholicas Ecclefias fibi jus Patronatus vindicent.

gratia feu privilezium a5 Eeclefia conceffum, utpr-

notavimus.

Qui autem jus illud fibi debitum arbitrantur in tres

Unde fit coniequens jus iftud a. prafatis

clafles diftribui poflunt.

Primi jus Patronatus in. Pa.

'Toparchis non potlé modo ufürpari vel exerceri, non

rochialibus Ecclefiis obtinuiffe fe dicunt, antequamin

folum non. contentiente Epi'copo, fed prohibente ,

Belgio Foederato Religio fuitlet mutata.

fed re'uctante, ut par eft, & debet juxta Canonicas

fanctiones, & Eccletiaftica: ditcipline |firmiffimas re-

Alii, qui cum jus Patronatus nufquam habuerint,

eo jam gaudere volunt, ac proinde nominare Paíto-

gulass a quibus, hac in parte Toparcharum hujufmo-

res, ex eo, quod in eorum fundo conftrucaa fit Bafi-

di auíibus affentiendo, recedere non poteít,abíque

FE PT ACERICE QULETn ais BRU ET SRINPENESREQRSI T TEU , um — M ts RR I TRRPSIEUDS

lica feu Oratorium ad utum Catholicorum.

manifeíta/przvaricationis labe, & magna totius po-

puli Cat

Tertii illud fibi juris attribuunt; quia Catholicas Sy-

holici injuria, ut ex przadduais colligere l;-

naxes cum ex auctoritate turbare poflent, ab injuria

cet.

defendunt.

Infüper, fi ad hanc Ecclefiaftici jnris temerationem

Itaque his omnibus jus Patronatus nullatenus com-

Epifcopus taceret, inde Eccleliaftici viri anfam arripe-

rent ambiendi favorem & gratiam Nobilium & TTo-

l

petere, modo demonttrandum eft. . Etut a primiis ex-

p T WT TOE

ordiamur, quorum pratenfio noanullam juris fpeci-

parcharum, & hac via ad Paftoratus & animarum re-

gimen Czlefti vocatione contempta ambitio(e obre-

em prz fe ferre videri poffet : fupponimus, quodjus

Patronatus in Bafilicis füorum dominiorum eos habu-

perent.

Quod quam exitiofum fit in his maxime Re-

gionibus, ubi Catholica Religio Minittris divina mit-

iffe certo conftet, five ex authenticis fcripturis, quas

idigilios s

exhibuerint, five ex longa & immemoriali pofleffione

fione inftructis maxime indiï;et, judicet is , cui anti-

/^

——

quz fidei contervatio ac propagatio cordi eft : nullus

PUR N

antequam Religio, ut vocant, Reformata Belgium

Foederatum | occupaffet.

Sediítud jus cum publicis

enim iftiufmodi fru&us.fperari poffet, nifi hzcc ad Paíto-

ratus via przcluderetur. Hujufce rei optime conícius

Templis affixum fit , ad privata ac domeftica Sacella,

uibus nunc Catholici utuntur in his partibus, exten-

Illuftriffmus Rovenius, qui cum prudentia & pietate

d

eximia huic Miffioni prxfuit, conítanter fprevit fun-

i non poffe indubitatis hifce rationibus ftabilitur.

UC EUR i DAGGESERCNT ER r LE p Rn

1. Id omne, cujus intuitu ab Ecclefia ipfis iftud

dos ac münera Ecclefiaftici viri, quibus dotaturum fe

conceffum eít, non ftat Religione mutata; nam Ca-

pollicebatur quatuor Parochias urbis Harlemenfis ,

tholicis adempte fünt omnes Bafilice cum earum om-

duüm modo per eius indulgentiam, Patronus earum

nibus reditibus, juribus & emolumentis; ipfis abrepta

tam ipfe, quam ipíius hzredes haberi poflent. Adeo

ornamenta, & aliaid genus mobilia iftarum Batilicarum:

pius ifte dodufque Pralatus noverat, quanti momen-

decimas etiam & terras & alia omnia bona i(lis Tem-

ti fit Patronis laicis non fübjicere hujus Miffion

:

is Pa—-,

plis annexa occuparunt Magiftratus, ac Potentiffimi

rochias, feu Catholicas Societates, -

Provinciarum FoederatarumOrdines fuüb fua tenent po-

Epifcopus Caftorienfis fui przdecefforis veftigia pre-

teftate, & Acatholicz religioni fervire cogunt.

Qua

mens, cum quidam Presbyter ejufdem Harlemenfis

civita-

| (2). feff. 14. c. 12. de Ref. Seff. a 5. c. 9. de Ref.

Sq/z:u: n . .3. Die6, V. 33.

(b) Fagnan. n cap. Con[ultationibus dejure Patronarus n.2.8.9.

(c) - Barbofa l. 3. juris. Ecclef. c. 12,10.425;'4.'- Sg[a'us in l. 3 D«e r'i:,i

GqUM — anddh u u L o L EAC L r L nE R a

38. ", 68. & alii ib, citari,

Barbofa l, 3. juris Ecclef. c, 12, De jure Pasron, n. 64. 65 d7 fc*q,

^

Dr JUnE PaTRoNaTusS*

7

civitatis, idem jus five potius Patronatus gratiam in &-

confiliis eorum atque in hac ré conatibus exiftimaverit

dificato, dotatoque a fe Harlemi Oratorio, fibi tribu-

rmelioribus confiliis refiftendum effe. Accedit ad hoc

tam vellet, maluit ifto edificio ejulque dote carere ,

quod iniqua admodum effét hujufmodi gratia, qua

feque plurimis moleftiis exponere, quam atfentiendo

quis pre modica terrz portione Ecclefiz Patronus ac

ei Presbytero, exemplum prebere, quo hominesam-

fundator nuncuparetur. , Qu enim tam levis benefi-

bitiofa animarentur ad Ecclefiam fervitute prémendam

cii ratio ad tam grave Ecclefie onus? Iniqua iterum

przficiendo ei i(tiufmodi Rectores, qui magis Patro-

foret ifta conceflio, que pro uno terrz jugero Domi-

norum prolubiis commodi, quam Fidelium animabus

no alicui jus Patronatus indulgeret intotius populi Ca-

curandis idonei exifterent. Cum autem Presby-

tholici injuriam, qui non modo füis fümptibus & im:

ter ille a judicio Caftorienfis Epifcopi appellans , hac

penfis Ecclefiam zdificavit, (éd & omnia tum ad Dei

de re Illuftriffimum Comitem Luci, Apottolice Sedis

cultum, tum ad Presbyteri vi&um veftitumque necel-

Bruxellis Internuncium interpellatfet, rejectz fuerunt

faria, fingulari pietate, & caritate quotidie fübmini-

ejus poftulationes & preníationes, láudata Epilcopi

ftrat. Iniquius igitur erga Ecclefiam & populum Ca-

Caftorienfis

'follici/tudine pro fervanda Ecclefiarum i-

tholicum fe haberent, fi qui protenui dono jus Patro-

bertate.

natus in Ecclefiam ac plebem Catholicam invitas atque

3

4. Alio infüper validiffimo argumento demonftra-

gementes fibi ipíis affumerent.

tur Nobilibus hifce jus defignandi Presbyteros non

Supereft ut jus expendamus illorum, qui cum (ü.

competere.

Nam legibus iftarum Provinciarum 1an-

premam jurifdictionem in fuis pagis habeant, non alía

citum eít, ut Toparchz five Nobiles qui ante Religio-

ratione ad Paftoratus nominaudi jus fibi vindicant ,

nis thutationem jus Patronatus in quibutdam Eccletiis

quam quod juxta ftatuta harum Provinciarum per füos

obtinuerant, eo jure etiamnum gaudeant, & vi hujus

Ballivos, & alios fuz juri(di&tionis adminiftros poffent

juris Paftores Religionis ; ut ajunt, Reformatz nomi-

impedire ne Religio Catholica füis in terris exercere-

nentin Templis, quz füe nominationis füerant, &

tur; quod cum non impediant, immo füos Ballivos

quz jam a Reformatis eorumque Paftoribus feu Mini-

adeo cohibeant, ut Catholici liberius conveniant, &

ftris detinentur.

Et revera fui Patronatus virtute INo-

D«o fimul vacent, inde de Ecclefia optime meritos fe

biles hi nominant Reformatorum Minittrosin Templis,

credunt, & tibi partum jus nominandi Pafttores.

in quibus jus nominandi Ecclefia eis olim conceflerat,

.

Meritum eorum hac in re libenter agnofcendum

3

quod hac ratione eis integrum ftare voluerunt ac de-

partum vero jus nominandi Paítores agnofci non

E

po-

creverunt Illuftriffimi Ordines Focderati Belgii.

Ita-

teft. — Quia bene de Eccle

(ja merentur, oportet ut Ca-

que jus iftud nominandi Mini(tros Retformatos vices

tholici, qui illorum in terris Sacras Synaxes extra me-

gerit juris Patronatus quo olim Catholicos Eccle(iarum

tum perfecutionis infüitnunt, non coempti, fed ?r3-

Paftores de(ignabant.

Quod autem hac una ratione,

tuita exercendz Religionis fecuritate fruentes, eis hanc

& folo Patronatus intuitu ab iftis Toparchis Miniftri

ob rem gratos fe & ofliciofos exhibeant; pro eis de-

nominentur, ex eoliquet, quod aliis Nobilibus, qui

1

votius fupplicent, & Divinæbenediäionis abundan-

nullumjus Patronatus habuerant, nequaquam concet

tiam piis precibus ftudeant impetrare, Verum ií

2

us

fum fit Miniftros nominare. Qua ergo ratione, vel

Nobilibus quoque con(derandum, iftud meritum

qua lege Nobiles ifti hoc uno eodem Patronatus jure

volunt&Paítores, ut vocant, eformatorum nomina-

proficitci ex ifta officiorum claffe quz fine peccato pra-

termitti non poflünt; non vero ex eo o

perum genere,

fe , & Pattores Cathohicarum Societatum ; quz in

qux ita cum laud

e & merito exercentur, ut fine cri-

privatis Oratoriis conveniunt ? Nonne hoc tam ini-

mine atque demerito ea omittere vel eis contraria ope-

quum eít, ac iniquumforet, fi jus conttituendi jufti-

ra iplimet exercere, aut aliis exercenda mandare pot.

tiz Prafectos in (füis villis, ad vicinas fibi villas vellent

fint. Etenim cum ipfi fint Catholice Religionis cul-

extendere; autífi dominium, quod in fuas Arces ex-

tores & Eccle(iz filii, fervique Salvatoris noftri

ercent , etiam exercere vellent in alias Arces, qua in

Jetà

Chrilli, omnino oportet, utReligionem,

quam pro-

illorum pagis ab aliis poffidentur? Sicut ergo jusquo

fitentur, protegant, non expugnent; Matrem ; que

habent in fuas edes, non poffent (ine mauifefta ini-

ipfos in Chrifto regenuit, obtervent, non perfequan-

quitate ad aliorum zxdes porrigeres ita nulla cum «qui-

tur; Deum, inquem credtunt, ritibus Catholicis ad-

tatis fpecie, fi quod habent jus in Sacram zdem anti-

erent, non vero iftos ritus damnent, füifque e terris

quitus erectam, illud ad aliam Sacram xdem noviter

proferibant, & tan

uam crimina forent, mul&is aff-

zedificatam ampliare poffünt.Quis enim & 4m/lerodami,

ciant, ac poenis ad

1

icant : fcelera enim damnanda &

& Leydee,& Hagcee comitis non rederetur,(iittis in locis

profcribenda, non autem exercitia ejus Religionis ,

veterum Bafilicarum Patronus, jus füum ad Templa

qua fola, ut ipfimet credunt, Deusplacatur, & falus

illic recenter erecta extendere auderet? Autforte li-

obtinetur. . Quod vero Catholicas Synaxes, quantum

cebit hac domini ampliatione erga Catholicas Ecclefi-

in ipfis eft, fecuras reddant; quod Religionemad mun-

as uti, quod illz inermes fint & defenforibus deftitu-

di falutem a Chrifto inftitutam poeenis non inhono-

tx; non licebit vero erga Reformatas, quod illz pub-

rent, fed honore profequantur; quod fuam potefta-

licis legibus & Magiftratuum audoritate contra injuri-

tem, qua éxcellunt, obíequio Dei & Salvatoris füi

as tutz fint? Sed hoc eflet non jure Chriftiano, fed

fübdant, ac contfecrent, officium eft debitz Deo fer-

leonino vivere; ubi viribus potior fe etiam «quitate

vitutis, non vero indebite liberalitatis. Ex eo autem

potiorem arbitratur.

Sed tanta foeditas non ett de vi-

officio quamtumvis magnum meritum exiftat , illud ;

ris nobiliter natis, & in' Catholica Ecclefia regenitis

le centendum eft, quo Caleftis gloria obtinetur,non

fufpicanda.

á

vero quo Epifcopi, quorum eft (uti docet Paulus) per

. Nec firmius ftat jus aliorum, qui cum antea Patro-

Civitates & Villas Presbuteros conflituere, ea potefta-

natum non obtinuiffent, eum jam fibi acquifitum pu-

te exuantur, ut in Laicos, quantumvis illuftres trans-

tànt ex eo quod Bafilica feu Capella, in qua Catholi-

feratur.

ci modo conveniunt, conftructa fit in eorum fundo.

Deinde nihil animum magis fapit ignobilem, quam

Quid enim juris inde illis obtigit, cum (ut füpra po-

fi quosex officio quis protexerit, ne alii injuria atfice-

fuüimus) nifi ex expreffà Eccleí(ie . gratia feu Epifcopi

rent, eos fuo juri acquifitos exiftimet,

atque hoc ip.

conceffione, jus iftud non obtineatur, & przfati Do-

fo alium fua libertatearbitretur exciditle

, quo impedi-

mini nullum proferant aut exhibere valeant hujutmodi

vit ne alii ipfüm fubderent fervituti,

ac paenis indebi-

conceffionis teftimonium? Qui enim fieret, ut hujuf-

tis affligerent.

Malus tutor eft,

qui poítquam papilli

modi gratiam Epiícopus concederet in hiíce partibus,

bona contra direptores afferuit,

ubi admodum exitiofa foret hujufmodi conceffio, qux

tur. Nec laudabilis eft Paran

ea fibi debita opina-

ymphus, qui fponfam

viam ad ambitum aperit. .Verum tantum abeft; utiftud

zelans, ne violetur, illam no

n Sponío fuo, íed fibi

jus alicui concefferit , ut potius, quantum in ipío fuit,

ipfi

8

D1:ssERTATIO

,

ipfi zelatur, & debitam arbitratur. Nec advocati äc

Ht

animabus regendis & ad zternam falutem adducendis

»

atroni officio recte fungitur, qui clientibus contra

maxime idonei, & a Deo ad illud munus ab zterno

violentasaliorum machinationes ideo patrocinatur , ut

)2

efle eleci.

eis fiium jugum ac dominium imponat.

Non po

ffunt Patroni Paftorales. curas in mercedem

Demum etfi Catholicis quarundam villarum Domi-

»

& przmium illis conferre, qui ipfis ab obíequio fue-

»

nis privilegium deligendi Catholicos Parochosindul-

runt : neque enim officium Paítorale, quod ad cu-

tum foret; (quod tamen ipíis in Foederato Belgio nun-

randos & fánandos animarum morbos, virtutefquenu-

9

»

quam indultum fuit, nec eis, dum res Catholicz ma-

triendas ac firmandas unice inítitutum eft, conf(idera-

nebunt eo, quo nunc fünt ftatu, cum bono Ecclefix

ri (ine acrilegio & Simonia poteft tanquam res idonea,

»

»

unquam poterit indulgeri) confiderandum tamen iftis

ut fit inftar pecunize, alteriufve utilis rei, quibus mi-

Dominis vocationem & electionem Paftorum non ef-

nifteria & obíequia percepta remunerantur & exíol-

»

vuntur.

P

íe, quemadmodum ipfi exiftimare videntur, rem do-

minii, quod dominantis gloriam & commodum prz-

Minime etiam finit Paíto

ralis officii naturav,r ut prz-

fi

cipue fpectat, fed effe negotium follicitz caritatis, quz

fentator aut collator ex przfentatione aut collatione

(

Dei gloriam &animarum fàalutem unice procurat. Un-

propriam gloriam & honorem fpectet, quzratque fibi

e

de Chriftus docens Apoftolos, qua rationeanimarum

facere clientes, ex quibus gloriofior appareat : fienim

falutem procurare, five praficiendo illis Presbyteros,

fuam ex ifta eledione gloriam intenderet, ea íe labe

ü

aliofve facrorum Miniftros, five alia eis officia impen-

[i

inficeret , quam Simoniam a. lingua Theologi vocant.

Y

dendo, ip(íi deberent, diferte & vehementer mandat,

Quemadmodum Pafítores non funtPaítores, ni(iut

ne ex iftis officiis fibi in hoc fxculo gloriam aut opes

Chriftilucra & animarum procurent falutem, ita Pa-

comparare ambiant; Scitir,inquit, quia Principes gen-

ftoralia officiaad iftum finem duntaxat conferenda funt

tium dominantur eorum, C9' qui majores funt ,pote[la-

adeo ut in re, quz ad Dei gloriam, animarumque z-

t

.

.

jl

tem exercent in eos

non itaeritintervoss fed quicum-

ternam falutem, & non ad humanos honores aut co-

e voluerit inter vos major fieri, fit vefler Minifler ;

moda inftituta eft, nihil quzri poffit,

quod ad faüqm

&

qui voluerit inter vos primus effe, erit veller fervus:

fzculi, & gloriam mundi pertineat.

ficut filius hominis non venit miniftrari fed miniftrare,CS

Deinde ficuti Epifcopieos, qui paftoralem curam

]

i

dare animam fuam redemptionem pro multis. Vult er-

per íeipíos aut peralios audentambire, aítima-

go Chriftus, ut qui Ecclefiaítica poteftate major eft,

re debent eo officio indignos; ita pariter Patroni laici

q

eam gerat non fattu dominatus , fed humilitate fervi-

nullos poffunt (ine offenfa in Chriftum, ad animarum

entis; non utex aliorum fübjedione in fxculo creícat,

curas nominare, quos fciunt eas exambire.

Profecto

fed ut alii ex ipfius follicitudine in regno Chrifti majo-

enim , ut ajunt Imperatores , zndignus e[l Sacerdotio,

res fiant.

Vult Chriítus ut non velint fibi commoda

nifi fuerit ordinatus invitus (a).

il

miniftrari, fed ut cupiant.ipít animabus miniítrare ea

» Atque hinc Concilium Tridentinum , omnes &

omnia, quz ad aternam illas promovent falutem; fi-

» fingulos, qui ad promotionem praficiendorum

cuti ipfe Chriftus non venit miniftrari, fed miniftrare,

33

quodcumque jus quacumque ratione habent, hor-

& dare animam füam redemptionem pro multis.

P2

tatur & monet, ut in primis meminerint, nihil fe

Quando cum Laicis prxter Chrifti inftitutum, &

95

ad Dei gloriam & populorum falutem utilius poffe

priícum Ecclefit morem per indulgentiam tam mag-

39

facere, quam fi bonos Paftores, & Ecclefiz guber-

na pars Epifcopalis curz communicatur, ac eft prz-

35

nandze idoneos, promoveri ftudeant, eofque alie-

25

fentatio & defignatio Parochorum, tunc ipfa fuam na-

nis péccatis communicantes mortaliter peccare, ni-

turam non mutat, fed eam retinet ac conífervat , atque

339

fi quos digniores, & Ecclefie magis utdes ipfi ju-

»»

eodem divinz gloriz & íalutis animarum ftudio abip-

dicaverint, non quidem precibus , vel humano af-

fis exerceri debet, (icuti eam ab Epifcopis exerceri

fectu,aut ambientium fuüggeftionibus, fed eorum exi-

In ejus itaque exercitio nulla terrena com-

oportet.

gentibus meritis , prefici diligenter curaverint (/).

tnoda, nullam mundanam excellentiam, nullum do-

Hzc fi viri Nobiles con(iderent, non quarent privi-

minium intendere poffunt.

legium nominandi Paítores animarum, nec gaudebunt,

Sicuti ab Epifcoporum mentibus, dum Paftores eli-

dum quempiam ad iftud officium poterunt nominare,

fed potius anxii erunt ac triftes in re tam periculofa ,

gunt atque inftituunt, exulare oportet omne (tudium

propri honoris & commodi; ita pari ratione Laici ,

ubi digniores difficile inveniuntur, nec niíi poft im-

dum officium Epifcoporum gerunt, nil intendere pot-

ploratum czle(te lumen a Deo revelantur; & ubi ma-

2

funt, quam gloriam Dei & falutem animarum, Ex

la eledio ele&tori. tanto graviorem perniciem affert ,

quo conficitur, etiam ipfos Laicos debere ita animo

quanto magis in ipfüm redundant

quacumque a ma;e

j

effe áffe&os, dum Paftores nominant, ac affectus erat

ele&o crimina perpetrantur. (c).

Apoftolus, quando dicebat Corinthiis : Nom domi-

Hzc prz oculis habebat Regina Portugalliz foro

:

namur fidei vefire, fed adjutores fumus gaudii veftri.

Caroli quinti Czfaris, qua . cupiebat ommes fui regni

ï

Hoc autem minime dicere illi poffunt, qui negle&is

Epifcopos fihi effe fuper[Hites , ne unquam cogeretur rem

;

fideliunr votis, defideriis ac gemitibus , quibus Pafto-

adeo periculofain ac difficilem exercere, atque efl nomi-

res fibi notos & caros defiderant, ipíis invitis obtru-

natio Epifcoporum (d).

dunt homines, quos merito adverfantur, quia haud

Hzc attendebat San&us Ludovicus Rex Galliarum,

dubiis convicti argumentis eos credunt non.tam Pafto-

quando admittere noluit ampliffimam facultatem deli-

rali caritate, qua ftudet Chrifti lucris, quam merce-

OvÁ.

endi per omne regnum fuum Epifcopos, aliaque qui-

b

naria cupiditate, qua quzrit quzfua fünt, ad Pafto-

us vellet Sacerdotia conferendi, quam ei início a

ralem farcinam afpirare.. Qui enim populis przficiunt

Pontifice Maximo fuus Legatus impetraverat.

Cum

Paftores, quos merito nolunt (ibi przfici, vere do-

enim Legatus illam fan&iffimo Regilztus offerret, ref-

minantur fidei illorum, nec funt adjutores gaudii ip-

pondit Rex

» Tuam quidem damnare fidem non pof-

forum, fed funt eis caufz gemituum ac lacrymarum ,

» fum, qui quod dignitati mee amplificandee vifum ejt;

quibus divina ita contra illos accenditur ,a quibus du-

» fedulo atque indujtrit curafti : fed rem ipfam ego pe-

riter tractantur.

^

» l"itus rejicio : fatis. enim mihi fuerit repofcenti Deo

Debent itaque illi, ad ques pars magna Epiícopalis

» Regii muneris mtionem reddere; Sacerdotalis rei

Officii delata eft, perinde ac fiforent Epifcopi, dig-

(8) Leo dg'Antbliniz;s , Cod, 1. 1. fit, 3. €.3 -l. Vide Bernardum ?zb,

niores minus dignis anteferre, & Epifcopo inftituen-

dos, & Paftorali poteítate donandos praefentare. De-

4. de confider. c. 4. item $. Tbomam 2.2..q. 190.a. $. ad 3.

(bi Seff. 24. c. 1. dereform.

bent Patroni perinde ac Epiícopi follicita & pia cura

(c) Vide Chryfoft. bom. 1. iti Epift. ad Tim.

& *

fuvüs ad Deum precibus eos quarere, qui creduntur

(d) Dan: la vie de Dom, Barselemy det Mafgyr:. lib. 1.

Qfïcii-

DrE JunE PaTRONATUS.

9

(ig

h

35

officiique curam. Pontifex Maximus habeat fibi , eui

oftendent Epifcopum & pöpul.um'ju&is probationibus

25

& au&toritatibus niti, dum illorum pratenfionibus non

mandata a Deo eftl. Simul hec dicens Diploma in

m

25

ignem conjecit.

confentiunt, quod fufficit, utintelligant , manifeftam

üt

» Francifcus quoque primus Galliz Rex , cum idem

magnamque fore iniquitat

em, fi dubio incertoque ut

Qu

3»

plurimum jure nitentes, certam Ecclefiz Chritti,

&

jus a Leone decimo rerum omnium largitore maxi-

lu

35

mo abftuliffet, reddenti fibi ejus rei Diploma Cardi-

Sacris Synaxibus vim inferrent; idque nulla legitima

ïm

33

nali Rothomagenfi, qui au&or impetrandi fuerat ,

audoritate freti, fed ex folo fuo arbitrio, non aliis fa-

35

tionibus perfuafo, quam illis quas fuggerit ambitio ,

Q

dixiffe fertur : Cavendum jam , Cardinalis , utrique

T

35

nofirum magnopere erit, ne nos i[lud. tanto [ludio

quzrens quz fua funt, C9' non que jefu Chrifti. Hinc

0l

35

qu&fitum Diploma, nifi modice recteque eo ufi fueri-

etiam manifettum fit, quod, i dum fünt incerti utrum

35

mus in exitium detrudat fempiternum (a).

jus Patronatus ipfis competat, Chriftos Domini XRe-

t

Electio itaque Paftorum eft res divina & ardua, qu

ligiofas Synaxes profcriberent ,fe ipfos exponerent pe-

lg

nonnifiex ceca cupiditate concupifci, & vix recte

riculo perpetrandi facinus deteftabile; nempe Chri-

geri ab illis poteft, qui non fünt divinitus ordinati, ut

ftum in füis Sacerdotibus & Fidelibus perfequendi.

bi

Hacdum Nobiles Hollandiz expendent, Ecclefix fe

m

conftituant per civitates Presbyteros; Deo plerumque

be

eos deferente, qui prztergreffi limites fui ftatus ac vo-

Patronos exhibebunt (ine detrimento libertatis, qua

Ccationis, aliena munia ufürpant.

Nemo itaque illam

illam Chriftus preditam effe voluit : illam contra in-

it

üt

ambiet, n

.

ii forte amans periculum, in illo perire

jurias afferent, non ut ei tanquam Ancille dominen-

L

velit.

tur, fed utei tanquam Matri obfequantur

illam tan-

Porro-ex his omnibus viri Nobiles facile 'cognof-

quam pupillam tuebuntur, non ut ipfi in illam füuum

extendant imperium, fed ut ipía liberius Chrifto fer-

cent non folum fe jus Patronatus fuper populum Ca-

tholicum Foederati Belgi non habere, fed ne quidem

vire potlit.

Eligent ergoó effe protedores & Patroni

illud eis ab Epifcopo tribui poffe, ni(i Sacris Canoni-

Ecclefiz ;fed offticium quod Religioni , Ecclefiz & Deo

ä]

debetur, non reputabunt pretium acquirendi Domi-

bus rebellis (P) , injurius erga Chrifti Fideles, & con-

fervandz ac propaganda fidei velit effe adverfus;cum

nii, quo in Clerum & Dei populum dominari, aut E-

ipfi juri, quod prztendunt, renunciare cum gloria

pifcopos facro & canonico jure con(tituendi in Eccle-

& laude poffint. Deinde etfi rationes fupra expofitz,

fiis Paftores exuere poffint : verum ex ifto operea

j

quantumvis validz ac maniteftz, ipfis forte non om-

Principe Paftorum, cujus funt oves propriz, pro mer-

nino perfüaderent, quod prorfus iniqua fit pretentio,

cede expe&tabunt, in die judicii cum ovibus ad dex-

qua jus Patronatus ufürpare contendunt; faltem ipfis

teram collocati, & admitti in ovile falutis acternz.

0

(a) Vide Anton, Mariam Grarianum de cafibus illuffrium virorum

x n o s

in Francifce Lotbariugo Guifia .Duce,

(b) Conc. Trid, Seff. 14. c. de Reform.

n

[

D

Episrora Illuftriffimi Comitis szam : Apoü:olicæ '*Sedis in Belgio Internuncii,

data Bruxellis, 10. Septemb. 1682.

Ad Illuflrifimum Epifcopum Caftorienfem.

Ro Paflorali follicitudine, qua advertit San&liffnmus

mihi injungere ut ne dum in eo ve[trum infignem. debi-

P

Dominus , ingens aptum ef[fe oriri detrimentum Or-

tis laudum encomiis comimnendem zelum, verum etiam

thodoxee Religioni ex inju[fla contentione nonnullorum

eidem Pontificio nomine [timulos addam , ne unquam af-

fentiatur fupra tacice nominationi , declaretque , ubiopus

Nobilium nominandi ad iflas Parochias , optat fummo-

pere Sanclitas Sua, viriliter refifti ejufmodi Laicorum

fuerit , talem ef]e mentem Suc Santlitatis. Quod fi di-

molimini, manuque firmiter teneri falutarem confuetu-

Gi Laici [upponant habere juridicum aliquod nominan-

di fundamentum, libenter Santlitar Sua eorundem ju-

dinem conferendi ad arbitrium Vicarii Apoftolici Curas

animarum , iis qui do£trina C9' pietate aptiores viden-

ra examinabit, miniftrrabitque juflitiams fed - interim

ur , €9 non affeétu a facularium officiis intrudi po[Junt.

neutiquam pati intendit, ut de fatto ufurpetur, quod

Compertum e[t San&itati Suce Illuftriffimam V. D. [le-

tam diuturna confuetudine pertinuit C9' ju[le fpectat ad

Vicarium Apo[lolicum. — Hifce deferens C9'c.

Datum

nue ifthic oppugnare, tum feripto , tum opportunis, fug-

gellionibus pretten[ionem Laicorum : idcirco dignata f'ui't

Bruxgllis O. Septembris 1682.

C.

Excerptum ex litteris Illuftrifimi Internuncii Bruxellenfis , datis

: 1

die 19. Martii 1683.

Patronatus collationem D. V. Illufirifimee velinquen-

U&ndöquidem Dominus du Bois feripfit in favo-

G

rem contentionis, quam i[li Nobiles fovent occu-

dam e[fe ex judicio Suce Santtitatir, donec, re mature

gardi ius Patronatus fuper Oratoriis C9' Ecclefiis Pa-

rochialibus

examinata , aliud Rom«e decernatur.

eidem renuncio, quc fit in hoc tanti mo-

Bruxellis 18. Martii 1683.

menti negotio mens Pontificia. « At fi ab ipfo ad me mit-

tatur exemplar fuee./ lucubrationis , eamdem communi-

cabo D V.lIlluftriffime; illum interea requirens , per

S. A. Tanarius Abbas S. Mariz,

fuadeat dictis Nobilibus liberam pretenforum. jurium

D. Extra-

Supplem. oper. Van Efpen 'Tomus V.

TO

M0oN UuUME N T A

D

i

Extractum ex Epiftol

a Illuftriffimi Internuncii Bruxellenfis, fcripta -

-

j

die 29. Martii 1685.

Ecdum accepi refponfum a Dottore du Bois, cujus qui D. V. Illuftriffime libertatem | conferendi Pajiora;

N

fcriptum doleo effeciffe , ut nonnulli ex iftis Nobilibus

tus, donec auditis rationibur ab ifdem Nobilibus de-

perfiflendo in contentione fibi arrogandi jus Patronatus

ad Parochiales Ecclefias.MifRionarios illarum curce pra-

ducendis, aliud jiatugndum effe cenfuerit.

Bruxellis 29.Martii-1 6 83;

fectos ejicere conentur. Non dubito tamen , quin Dominus

du Bois fefe fit conformaturus menti Pontificic 5 juxta

quam , nuper occafionem na&tus fcribendi ad Dominum

'S. À. Tanarius Abb. S. Maria.

Rufwick, declaravi Suam Santlitatem intendere relin-

E

Extra&um ex Epi

ftola Illuftriffimi Domini äI/nterxnuncii BruXeHenG,ä !

/fcripta-:die 22. Aprilis 1685.

Itto. Illuftriffime D. V. hifte acclufam Epiftolam &um majoribus negotiis, diclaffe volante famuli cala-

direftam a Doflore du Bois. Nullum ab ipfo ac-

mo Pbrevem ad eofdem articulos refponfionem , uullafa-

cipere potui exemplum fcripti prolati in caufa nota;

quia afferit fibi delatum fuiffe illud, quod illufiriffima

&a m?nuta.

Bruxe?lï.r 22) Aþrili.r 1683.

F. D. ed'idgr.at, divifum in articulos , eumque diftra-

S. A. Tanakiuy Abb. S. Ma?iæ,;

F

Tranfumptum Epiftolz Domini Zu Bois fcripte die Pafchatis 1683.

Perilluflris Domine

B aliquot menf[ibus jyuvenis quidam utcumque detu-

faltem ad effettum pleniur eandem Sedem, quce nondum

Á

lit ad me juris. fcriptum in. favorem Illuftviffuni

definitive pronunciaverat informandi: parito interim

&2 Reverendiffimi |Caflorienfis , Apoflolici in parti-

(ut Canoni[lee loguuntur) judicato.

Unde confido Per-

bus veflris Vicarii, quo afferebatur eidem Illuftriffimo

illuftrem D. V. alio[que potius San&tif/mo D. rationer,

Vicario competere liberam collationem Curarum Paplo-

quas pro jure fuo habere fe credunt , expo[ituros pro re-

ralium, independentev a jure Patronatus aut nomina-

vocatione provifioniss quam privato meo , vel cujufeum-

tione .eorum ,qui in iftis locis fundarum parochiales Ec-

que alterius judicio adhefuros.

Hoc quivir Catholicus

clefias, vel Nobilium €9' Communitatum , qui cere C9'

expectare debet a V. Genero[fitate C9' NoLilibur animis,

folicitudine fuis manutenerentPa[lorum exercitia adver-

quos ut po[l tot pro Catholica religione luctas C9' pree-

lia Deus ceternis laureis coronet orabos Perilluflris D.

fus Officialium hereticorum infultus. — In eodem fcripto

a[ferebatur e[fe a S. Sede decifum in favorem ejufdem

chatis die.

veftre humillimus fervus. Lovanii 1683.

,ipfq facri Paf-

ÁAlluftriffimi Caftorienfis, fed cum ejus rei nulla. adfer-

vetur probatio, C9' contrarium af[Jereretur : aliunde ju-

dicari me pof[fe fuper.jure inter partes controver(o ref-

Nicolaus du Bois, Sacrarum litterarum Primarius

2

pondere, €9' ad feriptum illud , in plures divifum ar-

Profeffor.

ticulos (29. fibene memini) breves feci marginales notas :

conatus [labilire contrarium ; minime factturus fi credi-

Infcriptio vero erat : Perillufiri Domino , Domino

»

Toparchee de Cronenburg, in ernenbm*g.

di[fem jam aliquid fuz]fe aliter a S. Sede decifum , nifi

A

G

E»sisrOLA Em. Cardinalis Cibo, Pape a San&ioribus Confiliis;

Illuftr. ac Rev. Domine.

ad Ill Epifcopum Caftorienfem.

ermolefta acciderunt San&itati Suz quz Nicolaus

te caritatis indicem tibi amanter elargitur; dum ego

du Bois pro Foederati Belgii Nobilibus fcripfit, ac

veterem meam voluntatem Dignitati ac commodis tuis

mihi curandum per Abbatem St. Marie (Bruxellis In-

paratam offerre, & lacta omnia cum diuturna fo

fpita-

ternuncium) demandavit ne quid ex iis Ecclef;aftica

te tibi a Deo auguror &c.

Hac ad Illuftriffimz Do-

libertas detrimenti capiat.

minationis tuz Litteras refcribere me juffit Sanctitas

Romz 20o. die Nov. 1683.

E u r ee E E — Va - R i.

Sua, qua Apoftolicam Benedidionem Pontificie in

Hc EPI*S"

Dz:]ukgszPaTRONàATUs

II

H

Ensrora Em. Cardinalis Cibo, ad Epiftopum Cafforieníem.

; Inuür. ac Rev. Domine.

ngulari quadani voluptate perfuderunt Paternum

Scribere itaque me juffit-ad AbbatemS, Mariz (Intern.

Bruxellenfem) ut. quam primumi de hoc fuo judicio

,SI

Sanáitatis Suz animum Litterz tuz quibus prz-

cipuos ex Foederato Belgio Nobiles, prxtenfum in Ec-

éofdem Noóbiles edoceat, iifíque Apoftolicam Benedi-

clefiafticas Stationes jus prafentandi ipfius judicio ac

&ionem amanter elargiendo, Pontificiam caritatem ,

qua ipfos comple&itur, ac affiduo in (inu gerit, de-

arbitrio.,- per-f(uümmum.erga. Apoftolicam.Sedem obfe-

claret.

quium pietatemque, fübmittere luculenter fignificafti.

Hzc habui que San&titatis Suz . verbis ad bi-

Nihil tamen in re ad eorumdem Nobilium di

enitatem

nas Illuftriffimz D. . litteras refcriberem, qui Tibi

Fquam ex

quoque bene dicere juffus. Vetus meum ítudiumde

fpectanti decernendum exiftimavit S. 5. priu

egregia virtute tua benemerendi cupidum tibi confir-

editis utrinque Confüultationibus de caufz juftitia pla-

ne edoceretur.

Mature igitur,

iligenterque perpen-

mo, &lxta omnia a Deo auguror.

fis argumentis, quz pro D. T. Illuftriffima & pro ipfis

mus.

fünt allata, cum Ecclefiz a piis przclariíque eorum Ma-

IET. Illuürifïïmqæ ad officia Paratiffi

joribus extructz , ac ipfis Eoclefiis (ut. afferitur) attri-

Caþdinalif Cibo.

buta bona in ipfo fecéffionis initio ab Hetherodoxis

Romæ, ciie 1. Április 1684.

fuerint ufürpata, & Paflores Fidelium | oblationibus

alantur, Sanáitati Suz vifumeft, nullum amplius jus

(Subfcriptio) Joanni Ep.' Caftorien(i Vicario Apoftoli-

co in Foedera-t»o Belgio. Am&elodamum.

Min-ea'fdem Eccleüas ipüs 'Nobilibus -.compete;je pofle.

"

I E

C€ASUS POSITIO.

a Juramentum a. Spoufis, hac aut fimili

x

| fdi?mä-

Mif ad D. van ESPEN, circ

)

exie folitum.

(Nunc primum edita.)

-Petit(Ochialis as þOnfaMa;Jt Spövnf'o;

Cifne Sponfum effe Catholicum & bene novifti?

Quod iura-mentum-Pa&or St. Catharinsg fepius &

publice in aula Epifcopali dixit effe illicitum , utpote

terius.

qua refponden'te)affirmative 2 peti"t Officialis ul-

inutile,. & nullo modo ad intentüm Bulla Romanz ,

nec ullo:modo receffarium.

2. Velles-ne inire Matrim

6nium cum aliquo hære;

Infra fcriptus, motus rationibus;, judicatíe confci-

tico ? qua refpondente negative; petit ulterius Offi-

cialis.

entia dubia non poffe affiftere Matrimonio Catharinz

L. & Gerardi V. quapropter id-ipfum recufàt.

3. An proinde cumi hoc Spo

qnfo quem fcit effe CaQ

tholicum velit conjungi? qua iterum refpondente affir-

Aüum 20. Decembris 1686.

mative, petit Officialisan fuper his velit praftarejura-

(Erat fignatum)

imentum. [Itaquefitjuramentum.

Guill. van der Ne[ï'e.

RES()LUTIO CASUS PäæcEDENTIS.

Rev. Ad'modum Domine.

PS. Non immerito D. Paftor urgebit (quod nosomi:

fimus , quod Ordinarius ad inttantias Páttorum Romz

Efolutionem füper caíü nuper propofito tranfmitto

À (a), attamen refpondeo mihi videri quod Paftor

fcripferit, periculum harefis hic non fübfiftere; & il-

Matrimonio, de quo quzftio, affiftere merito renuet,

lüd quod S. Congregatio refpondit.

tametíi D. Officialis urgerat, maxime cum de re fum-

Tempus non permifit ut copias Refolutionis nobis

retineremus.

Si Procurator die craftina dumtaxat vel

mi momenti agatur.

Quis enim novit num forte hac

occafione non aperientur oculi multorum, circa abu-

die Lunz revertatur, copiam peripfum nobis tranf-

füs quotidianos ,. qui e difpenfationibus Matrimoniali-

bus cum peffimis fzpius effe&ibus contingunt. Etcer-

mitti defideranius (/).

A?ppend-ix ad. Refolutionem. 2.

te nifi aliquando viri fortes fe abu(ibus opponant, con-

tinget ut abufüs in leges tranfibunt, & error pro lege

I.

cuítodietur, uti pene hac in materia ob Ofhicialium

& Paftorum focordias & ignavias, nec dicam illorum

: Re(pöhülm Sacre Congregationis, füper hoc quod

cupiditates, contigiffe videmus. Ejufdem mentis ,

Domini Paftores expofüerant, partes in difpenfationi-

quoad hoc quzfitum funt.Eximii D.D. Huygens, Paf-

ians & Hennüebel, quibus veftras communicavi. Va-

bus hon moveri periculo hzrefis ,faltem Brabantia DiocT

cefis Mechlinienfis.

y

letes. & D. V. ac D. Paftori Spiritum fortitudinis ex-

Illuftriffime ac Rev. Domine uti fratér.

í

opto, utque enm in vobis augeas, precibus & fàcrifi-

A Secretària Status, cum remiffa fuerit S

; Congre-

ciis inftare non prattermittam; & maneo c.

Lovanii 21. Dec. 1686.

gationi San&i Officii Epiftola V. Dóminationis 15.lap*

fi;, cum acclufa Epiftola Paítorali Arciepifcopi Mech-

(Erat fignatum)

linienfis, qua exponit fenfum füorum Parochorum

Z. B. van Efpen.

circa facultates pro difpenfationibus Matrimonialibus,

(a) Hanc Refolutionem reperire eft Tomo tertio operum Efpe

(b) Vide Differt. Can. D. van Efpen , 4c Difpen[ationibut prafer.

nii edit. ann. 1755. pag. xxv.

tun cap. 1v. $. 1X.

b2

quae

Suppl. oper. Van Efpen. 'Tomus V.

12

JuRgRis REsPoNSUuM

|

quaz huie tranfmittuntur pro pauperibus illius Dioece-

ftoribus D. Archiepifcopo predi&o, cni V. D. com:

íeos.

Cumque di&tz Epiftola contextus fuerit relatus

municare poterit mentem íacre Congregationis, &

hifce meis Eminentiffimis Dominis Collegis Cardina-

Deus ipíam cuftodiat. Rome 20. Januarii 1685. D.

V. Chrifti frater

libus Generalibus Inquiütoribus, Eminentiz fuz re-

fcripferunt quod cum facultates pro fimilibus difpen-

(Erat fignatum)

fationibus a Sua Santitate femper concedantur in for-

ma commifloria ; injungaturque onus verificandi omnes

3. Cardinalis Cyko.

:

caufas in dictis facultatibus expre[Jas , aufertur omne

| (D. Iþternuncio Bruxellenfi.)

dubium in di&g Epiítola propvoütum a Reverendis Pa-

*

I1I.

RESO*L;U'TIO '-CA'SUS(a).-

ä

Àn Adeneganda fit abfolutio cuidäm viro Potenti ob violentias

3

illatas in Päfïorem

Culemborgenfem?

CASUS POSITIO

cha, e civitate pulf'us f,*uerit, ac Paftori prohibitum ;

ne bis in die Ecclefiam congregaret.

N quadam Foederati Belgii civitate, (1) duz funt Ca-

Imo quum jam, connivente Toparcha ejufque Mi-

tholicz Ecclefie , quarum una a Paftore íxculari

niftro, idem Sacerdos apud Paftorem manet, ea lege,

Sacerdote regitur (2), altera a Presbytero Societatis.

ut nullo munere publice in Ecclefia füungatur, & Pa-

Il juxta Pontificia Statuta a Vicario Apoftolico

ftor antiqua libertate bis in die Sacris operandi & Ec-

(3

conceffum efít ut bis Sacra - faciat Dominicis Fe-

(

4)5

ï

clefiam congregandi gaudere pergat , iterum Titius ur-

íftifque diebus, vel utSacellanum habeat : ifti vero a

get ac inftat apud Toparcham ejufque Miniftros, qui

Summo Pontifice &ab Apoftolico Vicario prohibitum

omnes Acatholici funt, ne quid coaniveant, fed jux-

ne Socium admittat, & ne duo Sacra eodem die un-

ta Toparcbe mandatum omnia executioni mandari

üuam faciat.

curent; id eft, Paftorem ea libertate fpolient, qua

Juxta hec Conftituta Paftor ha&enus duo Sacra fe-

juxta Pontificia Decreta, Vicarii Apoftolici placitum,

cit Dominicis ac Feftis diebus, donec Sacellanum ha-

ac Toparchz indulgentiam in hunc uíque diem frue-

buerit : Presbytervero Societatis hadtenus unum tan-

batur * his pofitis.

tummodo Sacrum fecit, nec Socium habuit, etíi mul-

Quzritur l. An non injufte agat Titius, dum fic

toties a Vicario Apoftolico facultatem petierit bis Sa-

adveríus Paftorem ejufque focium Sacerdotem apud

crum faciendi, vel ut Socius ei adjungeretur, quod

Principem ac ejus Miniftros Acatholicos inftat, con-

utrumque íemper ei denegatum eíft, ne Pontificie

tra Apoftolica Statuta, & Vicarii Apoftolici ac Inter-

Conttitutiones. violarentur.

nuntii judicia quz ei fignificata funt?

Verum Presbyter Societatis iniquius ferens quod

II. An Titio poffit abfolutio a peccatis imþendi,&

Pattor juxta Pontificia Decreta Socium haberet , & quod

an non peccet ejus Confeflàrius, qui eam ipfi largi-

ipfe neque a Vicario Apoftolico, neque ab Internun-

tur, licet de prafatis monitus;donec Titius non mo-

iio San&dz Sedis, licentiam poflet obtinere Socium

do a füfceptis in didos Paítorem & . Sacerdotem defi-

habendi, vel duo Sacra faciendi, nihil non movitapud

ftat, fed & pro viribus pro ipforüm libertate inftet &

Titium (5) qui in partibus illis pro aliquo Principe Ca-

agat.

tholico agit, ut inftaret apud prafate urbis T'opar-

RESPONSIO.

cham qui Acatholicus eft, quatenus Sacerdotem qui

jam a triennio ab Apoftolico Vicario Paftori in adju-

Cenfemus , falvo meliori judicio, Titium in dicto

torem miffus fuerat, ex fua civitate ejiceret, ac pro-

cafu injufte agere, nec licite abfolvi poffe, donec a

coepto defiftat; agatque fedulo pro di&torum Sacerdo-

hiberet ne Paftor conceffà fibi facultate bis in die Éc-

clefiam congregandi, ac Sacris operandi pofthac ute-

tum libertate. Datum Lovanii hac 15: Julii 1687.

retur

licet nullam ha&enus rationem iftorum redde-

Cfubfcripferunt.)

Francifcus van Vianen, S, Th. Do&. in Academia

re potuerit Presbyter Societatis, quamquam ab ipío

Lovanienfii.

'Toparchz Miniftro requifitus. Hoc factum eft.

Henricus Scaille, S.Theol. Do&. & Prof. Regius.

Titius enim, licet Paftor ore & fícriptis Pontificia

Statuta, ac Internuntii ipfiufmet ea de re fingulareju-

G. Huygens , 'Theol.

&or.

dicium fzepius ei exhibuerit , unaque monftraverit quod

Joan. Lovinus, S.Th.Do&à. & Prof.

1ulto majorem populum habeat quam Presbyter So-

B.Parmans, S. Th. Do&or,

J. L. Hennebel, Sacre Th. Doà.

cietatis, ita apud Toparcham Acatholicum egit & in-

ftitit, ut Sacerdos Paftori cohabitaqä,jubente Topar-

Eximius Magifter Francifcus Farvaquius, Augufti-

niani Ordinis religiofus hzc manu füa adícripfit: Cen-

(4) Primum edita anno. 1696. inter Epiftolas Andrez Scharii,

feo Apoflolicas Con[titutiones effe fervandas, €9' Titi-

'Iraje&i ad Rhenum T,. 11. p. 11

um Sacramentaliter abfolvi non po[fe , nifi illir pareat.

, (x). Columburgum. (2) A. D.

3er/lz'o. (3) P. Fo[fzo.

]. H. Blanche, J. U.D. & SS. Can. Prof. Primarius.

(4) P. Joan. Neerca[felio. (5) D. Campricbium , Caaris apud

»

Faderatos. Ordines Legatum.

£. B. F'an Efpen, : ]. U.D. &SS. Can' Prof.

-t

Dr ExcoMM, A QuopaM AB!T'-A—-TEVLATA.

13

L

IV.

.

RESPONSUM JURIS (a.-

Circa excommunicatione

m &c, cujufdam Gafpari de Bie,&c. 44b Efpeuio, aliisque

variis Do&oribus Subfcriptum,

MO UM LUE UM

Alpar de Bie ipfe primus Caujäm hanc publici juris fecit 5

G

copo Mechlinienfi (Humb. a. Preecipiano) dedicatum.

In illo acci

publicando Motivum quoddam juris . "rchiepif-

tfatores fuos calumniabatur , tanquam

fcientia ex Confeffione acqui(ita abu(i fuiffent, (igillumque fregiffent;

quam accufationem in veteres amicos ,

C? veritatis flrenuos defenfores, ex pravorum homin

um confilio, impingere non metuebat.

Znonimus quidam

huic Motivo juris, per Epiftolam ad D. Gafp

arum ae Bie directam refpondit, in eaque oflen

dit Gafpari accufa-

torer longe alienos fuiffe a facrilega revelatione eorum quce fub Confeffiona

Jepius iterata paterna C caritativa admonitione ea tantum rev

li fciebant figillos eofque , previa C?

elaffe, quæ'vel ex plurium annorum cohabita-

tione, velex factis publicis didicerant.

Rurfus contra idem. Motivum alia prodiit feriptiuncula . cum hoc titulo

: Cafus pofitio vera, contra falfam

G. de Bie Caíüs pofitionem, qu« fic incipit:

» Turdem accidit quod verebar , €?' quod ne fieret in nupera ad G

»

,

per fe vel fuos cogeret ut proferrentur Excommunica

afparum de Bie Epiflola mouitum fuits ue

:

tionis caufce quee fciebantur ipfi inhonorificee fore, €9 in

35

Ordinis defpettum amicorum infamiam,

5

ufque orbis facere offenfionem; fed m

Cleri univer[i contemptum , omnium Catholicorum fcandalum , toti-

lfere prolis infelix pater , C9' infelicior apologus , dum fil

ii fui honorem

)

tueri fe profitetur, hoc unum efficit,

ut vel a nolente proferantur Muudo caufee ,

ob quas a legitimo C9 nimis

5

clemente Superiore filius

us virgam expertus fuit :

?

&

P

quas quidem non propalare fixum erat, nifi filentium,

€7 perverfc dottrinc ,

*

injuflee fententice pofl fe m

aculam relinqueret : fed C9' nunc (quod. pro ulteriori

)

monitione fit, ) eas f

1

€ conati

fumus deducere, ut C9'

ju[tificationi Reverendiffimi Domini Excommunicantis

?

fiat fatis , C9' quoufque in hifce angufliis fieri poteft

; excommunicati parcatur honori

neque vero fingula quc&

?5

Dottoribus exhibita, vifum fuit in vulgus fparg

ere, generalia tantum hic c

a

35

uibus Titius,CS Titio ceco im

pita eorum quc in cafus pofitio-

ne noflra allegata fuerunt , exhibemus; ex q

petu adherentes, fatis intelligent

33

quo res vergats nec tamen alii habebunt in quo fcandalizentur.

hod

»

firiptis propofuimus , hanc Cafus. pofitionem adjecimus.

lgitur quæft(onibur quas Doctoribus infra

P 4

CASUS POSITEO

tionibus & fero venientiis non hzfit; fe

d paulatim (ut

fieri folet) ad pejora delapfuüs, & pau

latim decidens ,

Afpar de Bie Lyranus, poftquam ab Ampl. Domi-

incipit etiam turpitudines hiíce converfàtionibus mi

"

G

-

:mo Abbate Tongerloen(i a puero in ftudiis libe-

cere.

ralioribus Monafterii expen(is, fuiffet educatus, tan-

dem ad habitum in eodem Monatterio admiflus fuit.

1mo etiam docere quod hz vel peccatum non fint,

vela Communione non przpediant,

etiam . abíque

Circa Profeffionem magnam paflüs oppofitionem

Confeflione przvia &c.

ob aliqualem oculorum defe&dum, demum omnem

Quales etiam in Dodtrina errores circa alias materi-

pro ipfo lapidem movente Rev. Domino Abbate, ad-

as valde fcandalofos commifit.

miffüs fuit ad folemnem Profeffionem , quam & emi-

Turpitudines autem illze confiftebant in modis val.

fit modo & forma in Ordine Prazmontt

h

ratenü con-

de abfonis, & ad plurimarum feduc&tionem natis.

fugtis.

Adeo ut etiam conttanti fama dicatur prolem füfci-

Ab hinc aliquo. tempore fàt tolerabiliter fe geffit ,

tafle ex quadam Maria Sayens , muliercula pridem ex

donec extra Monafterium ad . ftudia Theologica emif-

Calvinifmo conver1à.

fus, jugum Superiorum impatientius ferre coepit.

Super qua omnia bona Ecclefiaftica

& beneficia ip-

. Cum autem temporalium aliqualis admini(tratio ipfi

fius adminiftrationi commiffa, mu

Itum diminuit & de-

commiffà fuit, tum vero patuit quid in homine eflet.

terioravit, & etiam ultra hec notabili

Nam ftatim incepit equum & equos ad Rhedam

bita.

a contraxit de-

alere, ac ea occa(ione vagari per Patriam & Patrias ;

Et poftulatus computum füz adminiftraationis de-

idque fiepe cum confortio difparis fexus , non (ine gra-

ducere, tam notorios circa illum commifi

vi multorum offendiculo.

it exceffus ,

ut nulla bona fide committi potuerint.

.

. Qua etiam occafione fa&um eft, ut non tantum íz-

pe abeffet a loco Domicilii fui, fed etiam cum in eo-

Di&us Gafpar de Bie tandem ab eodem Superiore

ob contumaciam declaratus eft incidiffe in pocnas &

dem przíens effet, tamen vix unquam ni(i valde fero

ceníuras juxta Statutorum Ordinis Pramonftratenfis

domum vefperi rediret, ali

tenorem;

é&aret..

quando etiam foris perno-

Et fpecialiter in Excomdmnicationem majorem.

.. Qu divagationes & fero venientiz induxerunt Do-

minum Paftorem de Rofendale fratrem Antonium

Qua poena Gafpar de Bie tantum abeft ut refipuerit,

ut potius ftatim coram Magiítratu Acatholico bona

W'ayenbergh, cui cohabitat, ad defuper conqueren-

Beneficialia Arrefto fübjecerit, dum ta

men paulo an-

dum tam coram Abbate, utriufque Superiore, quam

te faffus fuiffet fe ipfis benefic

iis effe debitorem.

coram aliis.

Quin etiam a predida Excommunicationis incuríe

Imo etiam ad refignandum Paftoratum , uti & adua-

declaratione pretenfe appellans, & condemnatus, 3

hiter ipfum refignavit, fzpius dicens

ifle homo (de-

Judice ad quem , ad f& recipiendum provifionaliter,ad

notans Gafparum de Bie) deferit Deum, timeo me 9

aliquod Monafterium virorum Ordinis fui intra Bra-

pfe a Deo deferatur, ac tandem fiat Apoflata.

bantiam, datis ipfi ad hoc literis falvi condu&us, füb

. Predi&us enim Gafpar de Bie in meris iftis evaga-

omni imaginabili f&curitatis expreffione uíque fiepius

(a): Primo editum an, 16

reitera-

91, in lucübrafione cui titulus

- Cafus pofzio vera conzra falfam G. de Bia Cafus pofiziosem , cum Refpon.

fionibus Doctorum.

Q

14

Jugis REsPoNsuM

reiteratis & renovatis, tunr ab Ampliffimo Domino

tis, prout in cafü exprimuntur, nullatenus- dubitan-

Abbate Diligemenfi, tanquam in hifce' Judice Dele-

dum , quin Superior habuerit fufficientes rationes ut

Titium ad füum Monafterium revocaret, ejufque re-

gato Apoftolico, tum ab Abbate Tongerl. fuo imme-

vocationi Titium debuiffe obedire : & coníequenter

diato Superiore, tum etiam ab Illuftriffimo Domino

Epifcopo Antverp. neque tunc obedire voluit.

Superiorem, vi Statutorum Ordinis, Titium, obtem-

Et cum tantum obtinuitfet ab Illuftriffimo Domino

perare fuperiori renuentem , potuiffe excommunica-

re; vel utÉxcommunicatum denunciare; ipfumque Titi-

Internuntio Belgii,, Refcriptam.cum Claufulis, devo-

oni debuiffe obtemperare:

lutionir, non fuit veritus Sacris fe ingerere,; Miffam

ümhuic jufte excommunicati

celebrare, concionem ad populum liabere, non ob-

neque dubium efít quin Superior ad hzc omnia, & for-

ftante dicta Excommunicatione, & fpeciali ipfius Illu-

fàn plura facienda, vi officii füi, fuerit obligatus. Ita

ftriffimi Domini Epifcopi Antverp. inhibitione, etiam

À

reíponfum Lovanii hac 23. O& anni 1691.

Íolemniter facta.

Sed maluit ad prote&ionem Superiorum hzretico-

(Erat fignatum)

rum recurrere, exhibitis ad hoc Libellis; etiam cum

*

G. Hilygens à Th.DQ&. Prof.

exp

reffione tendente ad. vilipendium Hiera;*chiag* Ec-

clefie; & füperioritatis regularis.-

. Z.B.van Efpen , ]:U.D. & SS. Canon. Prof.

Quam prote&tionem ut facilius obtineret, cum cete-

ad eumdem Cafüm (imiliter Refponderunt 25. Sept.

ris perfonis laicis inarmis compa'ruit , &publice cattra-

tus fuit.

S

ejufdem anni. J.

ALovz'nus' S. Th. DoG, & Prof. 22. O-

nem refþe&um erga Hie-

&ob. &c.

Acut palam faceret, íe om

M. Harnüéy, S. T.D. & Prof.

rarchiam & jurifdi&ionem Ecclefiafticam exuifle, Re-

F.H. Collins , S. T. D. & Prof.

verendum Decanum Ruralem, de Mandato Illuttriffi-

mi Domini Epifcopi in Ecclefia Catholica publicantem

F. T. du Jardin , S. T. D. &i Prof.

M. Steyaert , S. T.D.

& Prof.

certum Decretum Epifcopale, Arrefto fab hzreticis

23. O&obris 1691.

detinuit, intentata ip(i a&tione injuriarum; & contra

-

idem Decretum proceffit utfüpra ad celebrandum &c.

J

o. Sullivane , S. T. D. & Prof. Regius.

- Donec ob tumultusfedandos omnino ceffatum fue-

Fr.Lam

bertus Le Drou, S. T. D. & Pr. S. Fac. Reg.

Er. Francifc. Pausens , S. T. D. &Prof.

rit a Divinis in Ecclefia de Rofendale, ad trium men-

:

fium fpatium, cum magno " Catholice Communitatis

Fr. B. Defirant, S.'T. D. Hift. Regius.

& Eccle(ix detrimento.

Fr. Petrus Clenaerts, S. T. D. & Prof.

J. L. Hennebel, S.T.DoG. .

'Poftquz omnia cum protedionem Statuum Pro-

vinciarum Unitarum óbtinere non poffet, fed e con-

: T

M. de Sma'en',: S-NT-.PO& !

tra di&ti Status Superioribus Ecclefiáfticis permififfent

24. Oäobrxsn

executionem fub diftridu generali didarum

o£. Regius.

plenam

.

H de Aþ(,-fvham'eux;, $. T D.& Pr

Provinci

arum , tandem ad Sanctam Sedem aufugit ,

26. Octobris;

l

füb pratextu Appellationis.

G. Renardi , S. T. Do&t

Non obftante lite pendente fuper caufa füa . prin-

"Additio ad. Cafus Po]z'tianem.

cipali coram Ampliffimo Domino Abbate Diligemen-

H

fi tanquam Judice Delegato Apoftolico.

Cum Titius & Cornelius Titii Pater, ad.concilian-

Non obítante omni fua anteriori contumacia:

i

dum odium Superiori ipfius Titii, & eludendam Ex-

Non obftante quod nullam legitimam appellationem

communicationem, qua Titius innodatus eft,conen-

contra Interdictum & revocationem Iluftriffimi Domi-

tur mundo perfaüadere Titinm non pati, nifi quia Ca-

ni Epifcopi Antverp. profecutus fue(jt ; vel etxiamïnunc

jum (1) Paftorem fuum detulit Illuttriffulugo Domino

profequatur.

Epifcopo N.(2) fuper male fana Doctrina.& praxi, con-

fiderari petitmus fequentia. -

0ne QU/ERITUR

I. Quod omnes exceflus Titii (exceptis fol

is illis quae

vEx qua Cafus yofiti

"4

I

ultimam contumaciam & rebellionem fonant) fint tem-

pore anteriores'ad accufationem factam contra Cajum

An -Su':perior Titii, non habuerit füfficientes ratiof

Paftorem : quod conftat 1. ex litteris corredtoriis ad

nes ad Titium (*) revocandum?

Titium fcriptis, quas ipfe Titius in manus fzcularium

II.

tradidit, fic ut inde rumor publicus contra Titium

creverit, longe tem

fatus fuerit.

,

pore aqtequam Cajus Pa&or accu-

"

r Supei-'iorri taliter revocanti non fuetit öb,;

ligatus obedire?

Conftat2. . Ex ipfa re

latione G. de Bie in füia praten-

I II.

fà Cafus pofitione ubi. n. 9. dicit quod Titus, a fuo

Superioré jam correpius, minatus fuerit relationemCaji.

Contlat 3. ex eo quod Titius, antequam de Caji

An Superior Titi ipfam revacatum & redire nolen-

tem poft tot monitiones & Excommyunica"r'e" & ut ta-

accufatione mentio e(fet, jam füerit revocatus a füo

Superiore

uti oftendi potefttum ex litteris & citatio-

lem denuntiare non potuerit?

nibus Superioris ad Titium,

tum ex litteris Titii ref-

LV.

ponforiis

addi potui[fet ; tum etiam ex arreftatione

períonz Titii ,

quam Cornelius Titii Pater revocatio-

An Titius non fuerit obligatus

f; tgli Ex"communi-

ni Prelati interpofuit,

antequam Cajus Epifcopo de-

Ccationi conformgrei A

latus etfet.

II. Confiderari petimus, quod Titiusin delatione

Caji non habebat nomen, ut patet ex actis litis de fu-

An Superior Tftii : non fuerit;—'äd /prædif&ä 'fäciEndaw

& ipfe G. de Bie fatis infinuat in fuaprz-

obligatus, .m

L

s

axime .cum Statuta, . Dift. 3. Cap. 16. n.

per exortz ,

. vetent.ne quis propria auctoritate poenas in Statutis

teníà Cafus

pofitione , .di&o n. 9; ubi minatur Titius,

decretas mutare prefumat; & taliter mutantes denun-

fe permiffurum ut penitentes. Cajum deferant.

fiI. Delationem contra Cajum Paftorem fadtami (cum

tiari ac puniri velint. Dift. . cap. j. n. '13). & 14.

difertiffimis teftimoniis probata fit contraria Caji pra-

RESOLUTIO

xis; & fal.lax fubdolufque moduis ii confcribendis

con-

á -' AFtenf*? »vit-a" hdi»ü"piliuþa Tätz'i- & fcandalis pgr, eum da-

- (ay Antoniam JVayenbergh , Paftorem de Rofendale;

(*) Gafpar de- Bic.

(2) Ep. Antwerp,

à

Dr ExCcOoMM, A QUODAM ABBATE LATA.

I5

contrd Cajum teftimoniis adhibitus) effe verofimiliter

nullo modo excufàt aut diminuit male faQiaritii;adeoau e-

üt

calumniofam : quibus pofitis,

denunciatio illa impertinens eft ad fiftendam correp-

|:

QU/ERITUR VI

tionem &revocationem Ttii : nec minus impertinens

q

quod ipfe Titius, vel quis alius, fpargat rumorem ,

ob hanc folam denunciationem, Titium a. füo Supe-

:

An Superior ab incepta correctione & revocatione

Titi, ob tam infames exceflus, füperíedere debuerit,

riore effe correptum; & revocatum. quandoquidem ,

|

ut Cafüs pofitio habet, manifefte conftet Superioris

eo titulo quod Titius pretendat fe interea Cajum Pa-

correptionem & revocationem fa&Qam fuiffe, priut:

!

ftorem detuliffe? magis quam Illuftriff. Epifcopus N.

abftinere debuerit a fufpendendo Titio, non obftante

quam ulla fuiffet facta denunciatio Caji, per ritium ,

certumque eft Superiorem nec debere, nec poffe at-

quod ante denunciationem a Titio fadtam cauía con-

tendere fimiles rumores, quominus faciat ea quz offi-

tra ipíum non inftituiffet, & talem denunciationem ,

cii (ui funt.

]ta re

cafü quo malam deprehenderet in Cájo praxim, ipfe-

fponfum Lovanii, hac 23.- Octo-

bris anno 1691,

met Epifcopus Titio przcepiffet : ut refert Cafüs po-

(Erat fignatum)

Iit;o G. de Bie Quæ[l:.'4.

BRLSQDOLUITIO

G. Huygens , T. D. & Prof,

i. B.van Efpen , J. U. D. & SS. Can. Prof,

T]

Superiorem ab incepta Titii cbrreptione & revoca-

tione ob tam infames exceffus, fuperfedere nullatenus

(Refolutio præcedäntis Quzetionis fextz eorumdem

debuiffe, imo nec potuiffe, eo quod Titius przten-

Dodorum, qui V. priores refolverant, íuffra

gio con-

dat fe interea Cajum Paftorem detuliffe : (iquidem il-

firmata fuit, eadem die 23. O&tob. 1691.

la denunciatio a Titip fadta adverfus Cajum Paftorem,

i

A B05 0OMU M

]uo3»:ts4

Circg quämdam contractum Societatis , ab Efpezio, alii(que Do&oribus fienatum.

-

-

- (Numc. primz;m gditzxrn.)

»STA'PFUS QU;ESTIONIS.

contrahentium conditio ; at

qui hic par effe utrinque

»oteft

igitur &c.

Etrus habens navim in Oriäntem folvere paratam ,

Quod utrinque par eff? poffit contrahentium con-

aut folummodo volens eo mittere certam pecuniz

ditio, patebit,íi utrinque ponderetur periculum dam-

quantitatem negotiationi quam cogitat impendendam,

ni, quod contrahentes fütci

piunt, & utrinque expen-

cogitur pecuniam illam conquirere. Joamnes paratus

d

atur fpes lucri, quam habent.

eit talem Petro pecuniam dare, itinere demum abío-

. Et ad periculum quidem damni quod attinet :

luto refundendam. Petrus & Soannes una adeunt No-

Petrus in fe fufcipit obligationem reddendi fortem,

tarium, & en formam, qua interefie ftipulantur.

Petrus fatetur fea Joanne recepiffe paulo ante confe-

& fupra fortem folvendi 17. vel 18. in centum, fi na-

vis redeat incolumis , idque eo etiam cafü quo nullum

&um hocinftrumentum fümmam trecentarum librarum

e mercibus fuis lucrum , féd damnum fortafie habitu-

impendendam in merces non prohibitas , taliloco inve-

rus eft.

hendas tali navi, cui pariter imponendum erit quid-

Sed Joannes viciffim in fe fufcipit obligationevm ,

quid ex füumma mutuata comparatum fuerit, hoc eft

ne fortem quidem repetendi, (i navis, vel a naufra-

merces imponi debent eidem navi in exitu ex eodem

gio vel ab hofte pereat :

loco, ealege utfi navim vel naufragium pati vel ab

Poteft autem illud periculum.

par effe utrinque.

hoftibus capi contingat, foli 7oanzi qui mutuam de-

Quod attinet ad fpem lucri

Joannes quidem fi na-

dit íummaám trecentarum librarum illa pereat.

vis redeat incolumis, certo luc

Quod fi autem navis falva ad portum appellat, Pe-

raturus eft 17. vel 18.

»

in centum. Sed & Petrus (i ver

TY

ditio mercium fücce-

trus refundet Toanni didam fümmam cum fznore ma-

dat fel

iciter fpem habet lucrandi mult

o amplius quam

ritimos 17. vel 18. in centum ftipulatorum in contra-

lucretur [oannes.

Qu, juxta ufüm taxamquelocorum , quz variant, pluf-

Nec difp

ar eít utriufque conditio ex eo quod 7oan-

que aut minus exigunt, juxta pericula majora aut mi-

nes de lucro füo, fi navis redeat, affecuratus,

(Cum

nora, quibus exponuntur naves ad bellaquz tunc ge-

runtüf.

Petrus eo cafü omnia faüa bona ipfi obl

igaverit, & ex-

Et Bétrüs fe obftr

preffe obligaverit prov

entus illius pecuniz norinepre-

ingit bimeftri poft navis adventum

cario,) Petrus autem

de lucro fecurus non fit, cum

folvere fortem cum foenore, folutionemque illam prz-

ftare five ex mercium venditione lucrum fivejacturam

heri poflit ut ex mercibus füis nihil lucretur, imo &

perdat; quia difparitas ifta compenfàri poteft ex

eo quod

faciat;.eamque przfítare tenetur füb obligatione om-

Petrus fpem habeat plus lucrandi,

quam ^foannes ;

nium bónorum füorum; & expreffe quidquid mutua-

ta pecunia comparatum eft, precario nomine Soanni,

poteft enim lucrum incertum, quod

fperat Petrus,tan-

tum excedere lucrum certum,

quod habiturus eft Jo-

qüi mütüam pecuniam dedit, obligatur ut ex eo folu-

annes, ut fp

es illalucri incerti majoris zquiparetur lu-

tionem fibi debitam excutere poffit.

cro certo minori.

Duz iliz poftremz circumftantiz: nimium ponde-

Ergo par eft utrinque Contrahentiu

m conditio.

rari nequeunt, cum fuper iis

præcjpuæ Cafus propo-

Confirmatur hzc Refolutio ratione.

fiti difficultates volvantur.

Quia licitus contra&us Societatis :

atqui hic con-

B.2 0L U.ITIA

tradus poteft effe contra&tus Societatis

5

; Vel illi poteft

zquivalere : Ergo &c.

Quod illi equiva

Si fpedetur folum jus naturale, poteft contractus

ofteníum eft, utrin

lere poffit, probatur: quia, utjam

ifte effe licitus; nam ut licitus fit contractus, non ali-

que aliquid in commune

confertur,

cum pari utrinque periculo damni,

ud jure naturali requiritur quam ut par fit utrinque

& pari fpe lucri,

fervata proportione ad id quod uter

que confert.

Dixi,

ïï

Eä

16

Junts Rns PONSUM

Dixi, fi fre£tetur folum jus naturale : quiafi iis lo-

in fimilibus cafibus quoad -fa&a, ejufmodi COn-fülepd-i.

cis ubi contra&us ejuímodi fiunt, receptum effet jus

Ita refolutum hac 6. Novembr. 1693.

aliquod pofitivum quo Contra&us ifti prohiberentur,

hoc deberet fervari.

(Subfcripferunt.)

Huwvsgens , T h. Do&. &Prof.

Dixi etiam, poteft contrattus ifle effe licitus , non ve-

ro eft licitus

quia poteft idem ille contra&us fieri in

H. de Charneux , S. T. D. & Pr. Reg. Lovanii.

circumftantiis diverfis ; ita ut uno tempore vel loco

Jo- Sullivane , S. T. D. & Pr. Reg. ibidem.

effet juftus & licitus, non autem alio; eo. quod uno

Contra&us de quo in cafü, coinciditjcum fenore

tempore vel loco eífet par utrinque contrahentium

Nauticó , inquo periculum fortis creditz fufcipit in fe

conditio, non autem alio.

mutuans , haclege, ut fi navis pereat, nihil veniat

reddendum mutuanti; fi vero falva ad portum perve-

Sic v. g. poffet fieri ut periculum quod in fe füfci-

pit Petrus, multo majus fit quam periculum quod in

niat, fors ipfa cum convento augmento reddatur. L.

fe füfcipit Toannes

ut fi maximum fit, ne ullum lu-

1. & 2. ff. de nautico foenore, & lege finali Codices ,

crum & fortaffe damnum ex mercibus füis faciat Petrus

eodem. Quod foenus cum & juri Civili'& Canonico

minimum autem periculum fit a naufragio vel ab ho-

fervetur ac probetur juxta DoGores , ad Cap. Navigan-

fte : aut econtra, fipericulum maximum fit a naufra-

ti X. de Ufuris, Refolutionem Theologorum juri com-

gio vel ab hoíte, fpes autem maxima vendendi mer-

us.. Ita refolutum utfupra.

ces cum lucro maximo.

muni conformem judicam

(Erat fignatum.)

Hac porro, cum fa&i fint, non tam zítimandafunt

Nat. Chamar , J. U. D. &Exprof. Primarius.

a Theologis & Juris peritis,; quam ab iis, qui in. ne-

Huens , J. U. D. & Prof. Ordinarius.

gotiatione & rebus public;s verfati funt : quare & hi

ZB. v»;ïn:Efpen , J.U.D. &SS. Cangnum Prof.

VL

.RxESO'LU'TIO—;

CircaDifpenfationcm Mat

rimonialem di&am pro Belgis. Ab E

jþefzio aliifque

,DQ*&oribus figqata.--

(hïzmc primum Edita;) |

p

Ro Cafus hujus ref"ölutione prenotandum, Ponti-

pauci foleant effe hæreüci, prafertim ante hec tem-

ficem non folere difpeníare per fe

fum in impe-

pora belli quando Matrimonium in cafü initum fuif-

dimentis Matrimonii, fed poteftatem

i

fpeníandi de-

fe apparet; vel ex hoc capite claufula, fi preces. veri-

tate nitantur, deficere videtur. Deinde licet hoctem-

legare Epifcopis eorumve Ofhicialibus; idque (üb ea

claufüla : fi pofl diligentem informationem preces veri-

pore multi (int inter copias militares hzretici , illi ta-

tate niti repererint.

Adeoque difpeníandi facultas da-

men nequaquam ita latent aut religionem fuam ita oc-

ta Officialibus , pendet a veritate factorum five pre-

cultant, quin prudens quiíque facile eos internofcere

cum ; ut fiilla vera non (int, etiam facultas difpen-

poffit: ut nec periculum morale efí& videatur, utquil-

fandi deficiat.

quam Catholicorum prudenter procedens przter fu-

Porro cum in Re(cripto quo Pontifex facultatem dif-

am intentionem incidat in perfonam hzreticam , quam

penfandi in cafü przfenti delegavit , caufa difpenfatio-

putaret etfe Catholicam.

Hzc tamen cum ad verificationem conditionis, fub

nis his verbis exprimatur

quod cum dicti Oratores

Orthodoxce fidei cultores exiflant , ac Deo dante fub obe-

qua poteítas difpenfandi delegata füit, requirantur ,

dientia Santicee Romance Eccleþæ vivere C3' mori inten-

non caret difficultate, cum difpenfatione in vim hu-

dant, CS' in illis partibus in quibus multi adfunt heere-

jufmodi Refcripti data, in his partibus Matrimonium

tici non .poffint animos fingulorum explorare, C9 qui

contrahere.

Et (i Matrimonium contrahendum eí-

Catholicam religionem vere profitentur internofceres ac

fet, judicaremus ulterius fuperfedendum , quoufque

in alia forma difpeníatio effet ohtenta.

propterea ne contingat eos cum hereticie Matrümoni-

um contrahere, cupiunt &c. hec, inquam, cum ita

At quia hic agitur de Matrimonio in vim hujufmo-

pro cauíaà expreffa fint, conftare debet, (ad hoc nimi-

di difpenfàtionis contra&o : atque Romanis fufficien-

rum ut hzc claufula, fi preces veritate nitantur verifi-

ter conftare credatur, quod in his partibus ab hzre-

cetur) in illo loco ubi exiftabant Oratores, non folum

ticis tale periculum non immineat; illudque Officiali-

fuiffe multos hareticos tempore quo hzc difpenfatio

bus perquam fit notorium; & tamen Romani Retcrip-

data fuit, fed infuper illos ita latuiffe, ut Oratores eos

ta dare, & Officiales in vimillorum difpenfare queant,

multo minus auderemus pro invaliditate Matrimonii

non poffent a Catholicis facile paffim internofcere; ac

propterea periculum effet ne ignoranter, &praterin-

contra&i refolvere, fed Oratoribus fuademus ut poti-

tentionem Matrimonium contraherent cum perfona

us Epifcopos, aliofque Superiores confülant (a).

haretica, quam bona fide putabant effe Carholicam.

- (Hac Refolutio, una cum proxime fequenti, fig-

Cumvero in locis a Provinciis Confoederatis nonni-

nata fuit aut approbata Lovanii 31. Dec. 1694. a DD.

de Charneux , de la Hamayde & van Efpen.)

hil remotis, ex. gr. Lovcfmii, Bruxellis , Mechliniz &c.

(a) Vide circa hunc cafum DifTerf. Can.*D. van Efggxu, de Difpenfasionibus Cep. 1V. $. 1X.

VII.

Ci&CA QuaNpAM DisPpENS MaATRIMON,

17

VII.

CASUS RESOLUTIO,

Circa Matrimonium, ex metu, & ex difpenfatione dubia fuüper tertium Confan-

guinitatis gradum contraétum ; ab Aperio aliisque Do&toribus fignata.

J

( Nunc primum edita.)

N caífü pfopofïto duo pro invaliditate contra&i Ma-

terveniffe probetur, nullus injuftus metus Sponfzhic

]

trimonii adferuntur argumenta, quorum alterum

illatus apparet : cujus & hoc eft jndicium, quod per

plures annos conjugata nullam de metu (ibi illato que-

petitur ex metu qui Sponíz illatus pratenditur; alte-

rum ex invaliditate difpenfationis füper tertium Con-

rimoniam deprehenderit.

fanguinitatis gradum.

Secundum quod affert argumentum , aliquam fpeci-

Ad primum quod attinet, non judicamus metum

em habere videri poffet, fi ad rigorem litterz difpen-

iftum effe fufficientem pro invaliditate Matrimonii.

fatio data examinetur.

Et przfertim fi a S. Sede, pro fecuritate conícien-

Quod enim dicitur Parentes Sponfz minatos fuiffe ,

ut fi Matrimonium non iniret, illam per bienni-

tiz, non petatur plenior declaratio : licet omnibus

um in Monaíterio collocarent, in eo Parentes aliud

attentis. judicemus nullo modo ifítud Matrimonium

non dixerunt, autSponfz fignificaruntquam id quod

offe de fa&o diffolvi, cum eodem argumento plura

uilibet bonus Paterfamilias pro füa paterna cura filiz

fimilia Matrimonia forent diffolvenda, cum fümma fa-

í

u

Refolutum Lo-

v merito diceret, confülere & imperaret.

Quid

miliarum & Reipublice confufione.

enim juftius quam ut filia 15. annorum, fi non nubat,

vanii hac 31. Decemb. 1694. (Et erat fignatum) De

confervandz caftitatis & inftru&ionis caufa, in hone-

Charneux , S. T. D. & Prof. Reg. De la Hamayde, .

U. D. Z. B. van Efpen, J. U. D. & SS. Can. Profetf.

fto aliquo Monaf(teriocollocetur. Itaque nifi aliudin-

VIIT.

C-ESOLUTIOESPENII Gj

KA duobus aliis Do&toribus Lovanienfibus fignata, de neceffitate confenfus Supe-

ztendat in Co

riorum, ut quis Beneficia pr

3

ngregatione Oraátorii D. J.

apud Belgas.

COACSOTOA

quibus in füa Dignitate fübfiftere poffit , facit depen-

dere acceptationem pofleffionis a fua voluntate, quam

T congregatio Presbyterorum Oratorii Domini Je-

hactenus fe fe non cepifle afferit, nec confirmationem

fu per Provinciam Mechlinienfem impediret folli-

ab Epitcopo loci ;»adeoque fe fe hafi(fe in terminis du-

citationes ad Beneficia aut Officia tanquam alienas a

bii utrum acceptaret, nec ne

ad hac omnia non re-

fpiritu Congregationis füique deftru&ivas, matura de-

liberatione habita condidit in Comitiis Generalibus

quifivit confenfüm füorum Superiorum, multo minus

in fcripto habet.

Hifce pofitis.

habitis Braxellis octava & nona Maji anni 1696. Seff.

Quzritur 1. Utrum talis non fit cenfendus incidif-

3. hunc Canonem : Propofitum quoque e[l, an. Con-

fe in poenam Canonis przdi&i?

gregaiio non judicet inviolabiliter obfervanda ea quce

2. Utrum confenfus modernus poffit füpplere defe-

flatuta funt anno 1681. Seff. 2. contra eos qui Beneficia

&um, poftquam in poenam incidit ?

vel Officia Ecclefiaflica preetendunt, fine confenfu Supe-

riorum in fcriptis habito ? Refponfum, quod [landum

AESPONSIE

it ante decretis anno 1681. Se[f. 2. quando Beneficium

vel Officiun fuerit compatibile cum Oratorio: fi autem

Ad I. Qusäüionem infrafcripti refpondent N. Pres-

byterum in cafu propofito , in poenam pradi&i Cano-

fuerit incompatibile, ipfo faéto exclufus erit ex Congre-

nonis incidiffe, &ipío fa&to ex Congregatione exclu-

gatione.

*

fum efíe.

Contigi

tautemunum *exPreSbyteris di&deCongrega-

tionis per Regem denominari ad quandam Dignitatem

Qui enim peccat contra legem prohibentem aliquid

Ecclefiafticam, & quidem cum Oratorio incompati-

fub certa poena, incurrit fine dubio poenam a lege fta-

bilem, ad quam ille quidem noluit offerre libellum

tutam. L. 1. C. de Sext. nupt. proinde non eft dubitán-

füupplicem Regi, fedtamen fcivit poftulari per amicos

dum N. Presbyterum in fpecie propofita, poenam prz-

fuos pro fe iftam Dignitatem, neque a Superioribus

fati Canonis incurriffe : fiquidem .contra expretfàm

füis petiit utrum hoc ipfis placeret, & nequidem pe

ejufdem Canonis prohibitionem, fine confenfu Supe-

tiit poftquam denominatus eft, fed tantum fignifica-

riorum in fcriptis habito, follicitavit Dignitatem Ec-

clefiafticam a Rege Catholico obtinendsm ; nequeeum

vit ipfis fingulis feorfim, quod Rex ipíum denomi-

naffet, volebatque totum retineri in fecreto

ivit gra-

excufare poteft quod ipfemet Libellum Regi non ob-

tias acturus füz Cel(itudini Ele&torali (*) , Minitris

tulerit nam cum in cafü przfenti ipío fciente, ejus

Status &c. accepit congratulationem ab omnibus con-

amici Libellaum Regi obtulerint, & pro ipto follicita-

gratulari volentibus, etiam ^

apitulo, in quo Dig-

verint, cenferi debet follicitationem eis manda(fe, 4r-

gum. tex. in Lege 6. . 2. L. 18. L. $3. ff- Mandats ubi

nitatem illam obtinuerat, per Deputatum, & hoc in

prafentia publica & communialiorum Presbyterorum

qui patitur pro fe alium fidejubere , vel intervenire ,

ejusdem Congregationis Oratorii : inquirit de mediis,

mandare intelligitur C9' mandati tenetur.

| Supplem. oper. V/an Efpen. Tomus V.

Qui

(a) Primum edita anno 1740. Cbronicon Oratorii D. J.

(*) Duci Bavaris Belgii Gubernatori,

apud Bélgas, Append, þag';- fa;; & 55.;

18

Jugis REsproNsSUM

d

vis necduim adeptus foret poffeffionem illius Dignita:

Qui autem facit per alium, puta Mandatarium ,

(

perinde eft ac fi faciat per feipfüm. Cap. 72. de R. J.

tis Ecclefiaftice, neque confirmationem.

ln 6.

Eft enim hoc receptiffimum , folam collationem Be-

[

Et quamvis forte quis diceret, hzc verba Statuti ,

neficii abíque poffeflionis apprehenfione jus in re X

quipretendunt, cum effedu effe accipienda; & ideo

perfe&um tribuere, poftquam ille cui collatum eft Bene-

d

fi quis prztenderet, nec effedum follicitatio habuit,

ficium, eam collationem ratam. habuit; etenim ex hoc

?

ceffare Statutum feu Canonem. — Argumento l. 1. $.2.

proprium dicitur ipfius Beneficium, Gloff. àd D. Cap.

f

JfF-.quod quifque Sfar. in att.. ne (ic quidem N. Presby-

fi tibi, de prab. in 6. CovanR. 3. V/ar. C. 16. in pr.

b

n

ter in caíu propofito poenam Statuti àut Canonis evi-

yNUS ad Cap. 1. n. 8. de R. 3. in 6.

it fine con-

?

tare poterit.

Itaque cum dictus N. hxc omnia fecer

Etenim ad

follicitationem amieorum Rex di&um N.

fenfü Superiorum in fcriptis habito, evidens eft eum

ad Dignitatem Ecclefiafticam nominavit.

poenam Statuti incurrifle; & ex Congregatione ex-

clufum effe,

3

?ä

Ét pro hac Regia nominatione feu Collatione di&us

11

N. Suz Cel(itudini & Mini(tris Regiis gratias egit, &

:

Quoad II. Quzftionem

hic propofitam in?rafcripti

variorum gratulationes admifit.

ceníent, confenfum modernum Superiorum non pot-

fe fapplere defe&um , poftquam in poenam Canonis

Ex quo evidenter conftat quod di&us N. eam nomi-

nationem Regiam (ibi factam ratam habuerit ; cui con-

feu Statuti incurfüm eft; neque enim Superiores Ca-

fequens eft eum jus in re, vel fàaltem ad rem acquifi-

nonem a tota Congregatione fancitum abrogare pof-

viffe, texi. in Cap. s TIBÍ ABSENTI 17. de preb. in 6.

fünt, Itarefolutum Lovanii hac 12. Martii anno 1697;

in verbis, donec eam ratam habueris.

äï

(Signabant) Nat. Chamart , J. U. D. & Exprofeffor Pri-

Jus, inquam, in re, vel faltem ad rem acqui(ivit

marius 3. Herys, J. U. D. &Profeffor Regius, Z. D.

per illam ratiþabitionem feu acceptationem; . quam-

"

E

"

Van I?f??en, ] U. D & SS. Can. Pro£

d

"

IX.

Eo:SDITIUTe

Ab Ejpemio, alüfque fignata circa veram notionem Libelli famofi.

1

(Nunc Primum edita.)

A D PWRIMU-M.

quam Au&ores Libelli famofi, aut. Monaftetii difffä-

.

tnatores.

Ulla ratione dici poteft, E

Econtra vero pro íuo erga Monaítetium | zelo laü-

N

ftio, effe diffamatoriaim.

pi&olam,' de quà qua-

"

dandi. Neque refert quod Religiofi illi in Epiftola di-

Ratio eft, quod Epiítola illa fcripta non fit ad dif-

cant, copiam chartz vifitationis, in Capitulo femel

famandum; fed ad remedium poftulandum graviffi-

preledam, corruptam fuiffe ; quod falfum effe prxten-

rmis malis, que in Monatterio graffabantur

quod

ditur.

Quia efto etiam id falfüum foret, videntur, tamen

caritas erza Deum, Monafterium, & proximum po-

ftulabat.

Religiofi fàt juftas rationes habuiffe id credendi & fcri-

Poftulabat caritas erga Dettm , ut tot peccata in Do-

bendi. r, Quod quidam affererent in copia illa lectum

mo & períonis ipíi confecratis impedirentur.

fuiffe articulum, qui auditus non füerat, dum led&um

Poftulabat caritas erga Monafterium, ut ruina fpiri-

fuerat Originale, 2. Quod non proferretur nec legere-

tualis ac temporalis illi impendens averteretur.

tur ipfum originale, quod tamen erat ad manum; cujus

Poftulabat caritas erga proximum, ut ipfius emen-

ratio alia non videbatur effe pofle, quam quod ab Ori-

dationi ac faluti confuleretur.

ginali difcreparet.

'uod ordo

Si tamen affeverantius quam oportebat, copiam il-

Neque diffamatoria dici poteft ex eo, q

debitus fervatus non fit, vel alia circumftantiz debi-

lam corruptam effe fcripferint dicti Religiofi, & forte

tz pratermiffx.

prudentius id tantutn fcripfiflent füb dubio, exprimen-

do rationes füz füfpicionis, ftatuet de eo Capitulum

Quia in primis fi confideretur, qui fcripferint?

Generale, & ut videbitur, eorum imprudentiam cor-

Illi funts quos proxime ea res tangebat, cum fint

di&i Monafterii membra , & ad quos ea . cura devol-

riget : quamquam non videantur propterea gravius

vebatur, deficiente Abbate.

aliquid commeruiffe, tum ob rationes jam dictas, tum

quod ad caput rei non multum inter(it, an copia illa

Si expendatur , ad quo» fcripferint? Ad Superiores

Legitimos.

dicatur corrupta fuiffe nec nes nam etiamfi [fuitfet in-

Si, quaudo? Non nifi poft duas vifitationes fruftra

corrupta, nec fic tarnen füfficiebat ad remedium ma-

fa&as, quando jam aliud remediutmn non füpererat, ni-

lis afferendum ; adeoque adhuc ad Capitulum Gene-

rale fcribendum erat, exponendaque mala quzx in E-

fi recurfus ad Capitulum Generale.

Iterum fi, quando* Tunc, cum Monafterium jam

piftola continentur.

palam per erumpentia criminaapud omnes diffamatum

Quapropter aequum non videtur, vexare dictos Re-

erat : adeoque taceri amplius non deébebat nec pote-

ligiofos ob levem aliquam & forte nullam culpam ,

rat apud Superiores, utfamz Monafterii confülerent.

quain poffent bona fide & zelo admififfe : atque inte-

Si, quomodo & quid? Non nifi cum reverentia füp-

reà nihil curare de correctione Monafterii, impuni-

plicant, . ut quo videbitur modo remedium malis gra-

tofque relinquere alios, qui vel horrenda crimina com-

viffimis adhibeatur.

miferunt, vel ea diüïmulando foverunt.

omenti primum a gravioribus

Ex quibus patet, ne per fpeciem quidem dici pof-

Profe&to in re tan

endurn eft; ac deinde adle-.

fe, didam Epiftolam effe Libellum famofüm : nam

& magis neceffari

prater rationesjam dictas id etiam accedit, quod fpar-

viora, fi ita exped

jiendum.

fa non fuerit in vulgus, fed tantum privatim fcripta

AD SECUNDUM.

ad Superiores Legitimos; idque non füppreffis, fed

expreifis, fcribentium nominibus.

Si vera fint fada, quz poít hzc verba (Pudor eft

Hinc non nifi injufte Religiofi, qui illam .fcripfe-

dicere quod Mona[lerium paffim . pro Lupanari havea-

offunt

runt, accufari poffunt , multo minus condemnari, tan-

tur) in diQa Epittola n-arrgnturw,qnequaquam* p

ici

Dr

vERA NoTIONE LisErLEY Fanuosr

19

h

di&i Religiofi accufàri , nedum ad pcenas graviffimas

üt dicitur, nec ne.: quod ex ipfis Enuntiationis ver-

bis manifeftum eft. Quare nequaquam illius Au&or

condemnari, quod verbailla Epiftolz fuz inferuerint.

ä

Quis enim dubitet, quin paffim pro Lupanari habea-

probare tenetur, quod talis reipfa talem impragnave-

:

tur Monaíterium, in quo Famuli domeftici impreg-

rit : fatis eft, quod juítas rationes habuerit denun-

tiandi Superiori id quod fama ferebat. Habuit autem

narunt feptem Bertas? Ubi duo Monachi pro facrilegio

J,

Geprehenfi füunt? Ubi ipfa Neptis Abbatis (Gignatura

rationes juftiffimas

nimirum, quod ipfa Neptis Ab-

Parocho tradita & Epiftola propria manu ac ítylo exa-

batis poft partum , fignatura Parocho tradita & Epiíto-

rata poft partum) tertium aliquem 'Religiofüm de car-

la propria manu exarata , talem accufáret ; quod id no-

nali commercio accufat ? Quis, inquam dubitet, (i hzc

tum effet multis in Monafterio ; proinde, quod cari-

paffim nota fint, quin Monafterium paffim pro Lupa-

tas tum erga Monafterium tum erga Religiofuüm illum

exigeret, ut denuntiatio illa fieret : quo vel Monafte-

nari habeatar? Nam etfi hzc fola füfficerent ; tamen

facile conjiciunt homines, plura alia intus fupremi, &

rium & Religiofus ifte corrigerentur, vel ab infamia

delitefcere, quz in lucem non veniunt. Satis etiam

& füfpicione liberarentur. Ita refponfum hac 18. Febrt

1700.

intelligunt, dum talia tam frequentia funt tum in Fa-

mulis tum in Religiofis, non fine Superiorum Mona-

(Signatum erat.)

. 2 . Leend

fteriisdiffimulatione & tacito quodammodo confenfu

G. Renardi, S. T D. & Proféffor Regens.

ea committi. Quare ficut quamvis aliam domum eti-

Florentius Sullivane, S. Th. Doà.

am fzcularem , ubi ifta fierent, pro Lupanari haberent;

ita multo magis pro Lupanari habere folent domum

G. Huygens , Th. DoGor & Profeffor.

G. M. Clae*; S- 1. Dodorn

Religiofam, in qua notum ett ifta committi.

.

F. Verjchuren, S. Theol. Doctor.

A DOSLDGE OR TE ELM.

H. de Charneux , S. Th. Do&. & Profeffor

Regþius

ac Kegens.

: En'unt'iatþi,o illa, Domine Prior &c. de qua in Quz-

S. Cognouac, S. Th. L. & Profeffor.

ito tertio, non eft nifi mera Denuntiatio facta legiti-

Z. B. van Efpen, - J. U. D. & SS. Can. Prof.

mo Superiori ad hoc ut inquirat , an ita fe res habeat,

J- Opfiraet , S. 'Theol. L.

X.

o nAa s v

RSOESOLUTI —O,

llum Confeffionis Sacramentalis, ab Efpenio alifque Do&oribus

Cij:ca figi

— Lovanienfibus fignata.

(Nunc primum edita.)-

revera requiri ab ancilla eorum Bertha cönditiönem

CASUS POFST TT 9.

aliquam, fed qua nulli crederetur prajudicium alla-

Itiur excepit Confeffionem Berthe, & injunxit ei

tura.

T

quadam facienda.

Tum Herus & Herade ifta conditione ab ancilla fia

Hzc obedire nolens fzepius adiit Confeffarium fuum

& quibufdam aliis inf'rudi multa objecerunt, füadere

Titium extra Confeffionem, multa ei narrans de con-

corantes illam non effe neceflariam, fed & contrari-

Ícientia fua.

am efle honori & famz quarumdam períonarum.

Sed & multis aliis propalavit, non dari fibi abfolu-

Repotuit iterum Titius tum nihil quidquam :mali

tionem, eo-

quod obedie recufiret Confeffario fuojin

inde eventurum, tum íe credere conditionem illam

aliqua re.

In primis vero id d

ixit Hero fuo '& Herz ,rationem

efle abíolute neceffariam; nec aliter fine illa fe judica-

re aut agere poffe abíque conífcientie füz graviffimo

afferens quod nollet dénunciare aliquem Epifcopo.

nocumento

monens interim eos conditionem illam

. Verum hi id non credentes füfpicati funt illam de

fidelem efle.

ipfos non fpectare; & ancillam eorum & honeftam &

multis, volueruntque illam dimittere.

Bertha fentiens fibi imminere.malum , eo quod fic

Herus & Hera inito confilio Berthe fuaferunt ut ali-

dimiflà vix poflet aliquam invenite conditionem, T-

tium enixe rogavit ut domum veniret, licentiamque

um Confeffarium adiret qnod & fecit.

Poft tres circiter menfes, rem illam quatuor perfo-

ei dedit totum illud negotium Hero (uo exponendi.

nis conteftibus narravit Bertha ; nec multo poft adhuc

Titius moleftia & improbitate precum Berthe. gra-

aliis duobus conteftibus, quibus & illam circumftan-

vatus,-utilitatemque & commodum illius intendens

tiam aperuit fe tunc dediffe Titio licentiam declaran-

domui ejus fe reddidit : cui Herus & Hera ftatim ex-

di p&n&dum aliquod füz Confeffionis, ut conftat ex

pofuerunt füfpiciones omnes quas habebant de Bertha

eorum depof(itionibus juratis.

ancilla füa, eo quod dixiffet ipfis fe abíolutione non

donari.

Verum ecce Bertha exiftimans fibi ex aliqua alia oc-

cafione illatam fibi iniuriam a. Titio, in vindi&am il-

Titius repofuit illis, fi

4liam illam & honeftam & fi-

delem etfe; nec quidquam ab illa effe timendum.

lius accufat eum revelate Confeffionis;; negatque e

ullam ei dedi(fe circa iftam rem licentiam. .

Verum & Herus & Hera fuüfpicari pergentes , dixe-

Sed & Herus &-Hera ejus, volentes favere cuidam

runt fe illam non retenturos, ne quidem uno die.

Tunc Bertha malum illud apprehendens, voluit ut

tertio, pro cujus honore timebant, depo(üerunt, Tj.

tium coram ipfis dixiffe fe non poffe dictam Bertram

4* Titius veram eis diceret rationem ob quam non ab-

"

abfolvere, abíque fuimet i

Molveretur, & fic omnis füfpicionis caufà auferretur.

ftaret quod ipfi injunxerat.

pfius perditione , nifi id prz-

N* Titius qui rem illam extra Confeffionemab ip(a Ber-

-u

Et infüper ajunt fe non recordari licentie a Berthg

tha (epius audierat, & ab uno quodam Presbytero

Titio datz, & ab illo coram ipfis memoratz, nolen-

cui etiam Bertha ilud ipfum narraverat, monuit in

primis Herum & Heram, quod non ni(i delicentia &

tes iftam circumf(tantiam nec affirmare nec negare,

Cum vero Bertha, íüper accufatione tam injufta a

voluntate Berthe ibi prefentis loqueretur, & addidit

nonnullis corriperetur ex caritates dicentibus illi in-

Suppl. oper. Van Ejpen. Tomus V.

2

e

2Oo

jJusis R'Esrowsum

de confcientiam ejusgraviter ledis refpondit illis Ber-

fama & honore , quoad fieri potuit; conatus eft enim

tha, fe non curare de damnatione ífüa; uti de

pofue-

Bertham a malis fufpicionibus , &ab expulfione, quam

runt tres jurati conteítes.

horrebat, liberare.

Imo & coram aliis tribus conteftibus (imiliter jura-

Et quia id, falva ejus fama & honore, quoad fieri

tis,agnovitíe animo vindictz accufationem illam con-

poterat, praíftare volebat, a principio ea difcretione

tra Titium intentalle : his fuppofitis

ufus eft ut aliud non dicere quam Bertham non abíol-

vi nifi ob defedum conditionis,

nDi ERJIdus

um allatura credebatur. -

quz null; prajudici-

I. Àn revera Titius Confeffionem Berthe revelave-

Ac ne quidem de caíü ipfo, prout a parte rei acci-

rnt

derat, locutus eít, nifi poftquam Herus & Hera de

caíü prius a Bertha informati eum expreflilent.

2. An fit jam aliqua fides adhibenda Berthze, negan-

Cum itaque Bertha Hero & Herz , & pluribus aliis

ä

ti a fe datam licentiam Titio loquendi de füa Confet

fione?

rem antea aperuiffet, nec id fufficeret ad defen(ionem,

Titius in bonum ejus & favorem rem ab ea prius ma-

3. Àn non teneatur Bertha reftituere honorem T;-

nifeftatam confirmafle przíümendus eft : ne

edi-

tii, quem conata eft longe lateque perdere; & expen-

bile videtur id feciffe animo vel Berthee nocen

vel

fàs reddere quz in fui defenfionem fecit Titius?

L

Confetlionem ejus inique revelandi.

4. Ànnon fit vera & tuta fententia, quam ut veram

Favet T'itio modus manifeftationis quam fecit , Ber-

& communem tenent, poft Divum Thomam, Eflius

tha ipfía przfente, nec tunc contradicente; licetenim

in 4. Dift. 17. $. 14. num. 9. Sylvius, Supplem. q. XI.

art. 4. JZ/iggers, Suppl. q. XI. concluf. $. de Sigillo

Herus & Hera nec affirmare velint nec. negare quod

Titiur venie fibi a Bertha datz mentionem fecerit ,

A. Neefen , tr. $. de Sac. Poenit..dub. 4. Suarez, difp.

Titium tamen in przfentia Berthz locutum fuifle non

33. de figillo Conf. fe&. $. cum multis quos ibi citat

Audoribus : Bonavent. nempe, Richard. Palud. 4-

negant.

Quis autem praíumat fieri poffe ut Confet-

farius non omnine fatuus, przfente poenitente, fine

drian. Henric. Sylvefl. Soto, Covarrav. &c. fcilicet

ejus venia, Confeffionem ejus revelare audeat?

poílé Confeffarium de rationabili confenfu poeniten-

Favet denique Titio, quod duo conteftes jurent fe

tis, manifeftare alteri id quod ex ejus Confeflione no-

a Bertha hoc negotium narrante audiviffe , quod Ttio

vit, juxta & rationabili de caufa.

licentiam dederit declarandi punctum aliquod tuz Con-

Y ESOrFrFÓEUTIiO.

fefflionis.

Contra autem Berthe plurima prefuümptionis argu-

Vera & tuta eft communis Theologorum .fententia,

menta adverfantur; ac in primis illud, quod tres ju-

Conteffarium, ex rationabili, expreflà, & plane vo-

rati conteítes depofüerint, eam, cum deinjutta accu-

fatione moneretur , refpondiffe,/e non curare de dam-

luntaria poenitentis venia, pofle manifeftare quod ex

ejus Confeffione novit. At controvertitur an ejüfmo-

natione fua.

di veniain cafu propofito data fuerit : datam fuiffeaf-

Acillud infuper quod tres jurati conteftes declarent,

firmante Titio, Bertha vero negante.

Cui er

agnovifle illam, feanimo vindi&tx acculationem hanc

80 cre-

contra T'itium intentaíle.

dendum, aut qua probationes requirendx?

Rece notant paflim Theologi, in hoc negotio non

Denique contra Bertham militant magnz illae angu-

poíle dari certam regulam; fed ex qualitate peccati &

ftiz, ad quas redacta fuit; a quibus cum avidiffime

cuperetliberari, nec efficacius per ullum quam per

circumftantiis perfonarum & publicatione deli&i prz-

fumptionem efle fümendam.

Confeffarium liberari poffet , valde credibile eft eam

$i enim Confeflarius, qui de Confeffione revelata

Confeffarii opem imploraffe, veniamque dediffe, ut

rem Heris, prout erataperiret ; prefertim f1 fimul

accufatur, probet revelationem factam effe ad bonum

fpe&entur argamenta datz veniz in favorem Confet-

poenitentis, fi toto agendi modo id fpedaverit ut ,

quoad fieri poffet, poenitentis fama & honor fàlva fo-

farii ante allegata.

rent; fi accedant etiam alia adminicula, quz etí(i non

Quibus omnibus attentis, concludendum videtur,

Titium abfolvendum effe, mediante faltem juramento

plane, aliquo tamen modo probent veniam revelandi

a poenitente datam fuiffe, tunc in favorem Confeffa-

quo fidem faciat fe revera accepiffe licentiam de qua

rii prafüumendum eft: maxime fi poenitens famam ha-

quzítio

praecipue fiaccedat bona exiftimatio de

J

beat non bonam, & aliquam inimicitiz occa(ionem

probitate & prudentia Titi;.

Ita, falvo meliori, cenfuüimus: Lovanii die 28.Jun.

adveríüs Confeffarium, Confeffàrius autem fi probus

ac prudens; de quo videri poteft Cardinalis de Lugo;.

"

1702. (& erat fignatum) J. L. Hennebel , S. 'Th. Do&.

de Sacram. Poenit. Difp. 23. feQt. $. $. 5.

F. Renardi, S.' Th. Do&. & Prof. Regens, G. M. Claes,

S.'Th.Do&. F. Verfchuren, S.'Th. DoG. Z. B. van Efpen,

Atqui omnia hxc argumenta preíumptionis favent

.U.D. & SS. Canonum Prof. 3. Opflraet, S. Th. L.

Titio, & adverfantur Berthee

fiquidem Titius reve-

lationem non fecit nifi in bonum Bertize, falva . ejus

3. L. Clae[fens , S.'T. L. Paendavain, S. T.L.

'XI

lo ass E

T M k OL OU TC W i.

one ad adimplendum promiffum quoddam exa&um in adminiítratione

De obligati

| Sacramen;i Peenitentie , ab Ejfpeuio '*ülii(que approbatus.

(Nunc primum editus.

Ertha ancilla obftrinxit fefe famulatui Caji Paftoris;

jus fe fübmittat placitis illuf*crifïhhi D. Buffii Apoftoli:

b

interim priufquam in ejus famulatum veniat con-

ci Nuncii

ea promiffione facta abfolvitur Bertha.

1

fitetur Semphronio regulari in ea civitate,in qua Cajus

Item Titius eidem Semphronio in Sacramenti Poe-

nitentiz adminiftratione promittit ob eandem przten-

Paftor eft, Miffionario, qui ab ea ante Sacramentalem

abíolutionem exigit, ut promittat fefe Caji famulatum

fam inobedientiam fefe deinceps non aditurum Eccle-

deíerturam poft annum , niíi intra illum annum Ca-

fiam Caji, ut Concionibus ejus & Inftrudionibus in-

terits quo promiffo abfolvitur.

Vide-

2

,.;C";mcx vARrYOoS Casus 'Turorocicos,

Videtur eosteneri hac fua promiffione, quia faltem

ne liceat quidem illis eam exequi, fed novarn culpam

apparet res aliquo modo indifferens, quam obfervare

contra&uri fint exequendo.

Primum quiaipfis exiftimare non

licet aut fufþicarï,

ln

poffunt, & ad quam ïobfervfandam libere fefe obftrin-

xerunt,

quod Cajus non (it obediens Sedi Apoftolicz, in iis

K

Sed econtrario apparet Semphronium eam exigere

ícilicet quibus obedire tenetur.

Deinde, quia multo minus ipfis licet, eam de Ca-

non potuiffe , & cedere eam aliquo modo in odium Sa-

cramenti Poenitentiz , ac in impedimentum Fidelium

jo exiftimationem aut füfpicionem palam declatare, ip-

ne omnino libere illud accedant.

füum deferendo.

Adquod refpondetur Bertham & Titium íe equidem

Praterea quia non licet ipfis deferere Cajum, füb

R

quo experiuntur fe non parum in negotio falutis pro-

revera obftrinxiffe, & obligaffe hac füa promiffione ;

adeoque ex obligatione promiffi, Conteffario vices

ficeres ne forte incidant in alios, à

quibus falutis pe-

Chrifti tenenti fadi, non tam homini quam Chrifto

riculum metuendum fit.

h

obítrictos.

Denique quia non licet ipfis defle&ere ad eos , qui

Ab altera parte confiderandum , hanc Semphronii

dum injufte alios traducunt ut Sedi Apofttolice inobe-

exactionem provenire a fpiritu fchifmatico , quo mem-

dientes, & veluti fchifmaticos, ipfi fÍchifma faciunt &

b

l

bra Ecclefiz tam in fpiritualiIbus quam in temporali-

Ecclefiam contuürbant.

bus ab invicem avellit.

Refolutio ejufdem cafus ab Eximio viro D. Francifco

2. Bertham & Titium hoc promiffo huic

fpiritui

Ver[chuuren in Univerfitate Lovanienft S. Th. Dottore.

Íchifmatico quafi adftipulari (licet id revera ignoranter

Quum circa cafum nuper a te miffum mentem ego

|

quidem) & proinde exadionem & promiífum effe rem

meam aperuiffem D. Opflratio, füpra pofitum hiíce

-

illicitam in fe, qua nullo modo coram Deo obligat.

refponfum breviter ipfe adtcripfi. 'Tranquillitatem ani-

.3. Titium experentia didicifle multum fe in nego-

mi reddere poterit Bertize fi candide, ut res eít, ei

tio falutis ex Cajii Concionibus & Inítructionibus pro-

exponatur.

Quum nu

llo fcrupulo aug;*xtur Titius, nifi fortepo-

ficere : Bertham (imiliter experiri, fe in temporalibus,

non enim videtur Titius.non vi-

magno fuo emolumento (quo egentes etiam Parentes

terit fua pace frui

fuos pro parte füftentat) &in fpiritualibus profedu non

detur Bertha peccatfe hic mortaliter.

exiguo, ex Caji & Domefticorum ejus converfatione

Ad id quod objicitur videri eos promififfe rem ;5-

differentem quam obfervare poffintlicite. Refponde-

hunc famulatum adiviffe.

4. Bertham & Titium modo confiteri Cajo Paftori,

tur, attentis omnibus circumf(tantiis, nullatenus effe

ejusque curz Paítorali a Deo benedici ad animarum

indifferentem , quamque illi praftare poffint licite; ut

fuarum falutem.

k

fileam, quod debeat eífe res Deo grata, que Deo pro-

mittitur.

Angitur nihilominus Bertha & ex ejus anxietate Ca-

jus. Titius in bona fide eft nec ullo fcrupulo angi-

Si Cajus effet laxis perverfifque imbutus principiis,

tur.

fi contra Evangelii regulas concionaretur, fi in Sacra-

mento Poenitentiz foveret homines in defideriis ani-

Quceritur an , &ad quid , Bertha aut Titius teneantur?

Refolutio Erudiffimi D. 3. Opfiraet.

mz füz, tunc deferendus effet etiam citra illam pro-

Debet Cajus bonis rationibus perfuadere Berthee &

miffionem previam. Átqui talis eft Semphronius ,

Titio placita llluftriffimi Nuntii Apoftolici injufta effe;

ergo deferendus eft ille cum füo fpiritu fchifmatico.

nec fibi licitum iis obedire. lllicite proinde Semphro-

Refponfam D. Oyfliratii (icut & meum probat Cla.

nium ab eis exegiffe promiffionem de Cajo deferendo,

riffimus D. 7an Efpen.

& illos eam illicite prztitiffe

tantum vero abefle ut

(1708. vel 1709.)

promiffione illa illicite exacta & przftita teneantur, nt

XWI I.

Casus THEOLOGICUS

m obligationis, ortze ex fundatione Miffarum; *«ab Ejpenio :

Circa fatisfa&ione

alifque Lovanienfibus approbatus,

(Nune primo editus.)

Ratrés quidam ÁAlexiani vere pauperes, acceperunt

Quod fi hoc iliis fit ilicitum, quz, cui, &

äæf

í

F

& acceptarunt fundationem Miffz conventualis

facienda fit reftitutio?

Petunt denique; an effent tuti in confcientia & co-

quotidianz curm libera intentione.

Petunt ; an oblatione iftius Miffe, cujus habent li-

ram Deo, (i de his omnibus inteivogent ipfum Fun-

beram intentionem , poffint fatisfacere oblisationi alia-

datorem primo di&z fundationis, qui adhuc vivit, &

rum fundationum, per quas obligantur (ingulis fep-

quid proprie intenderit in fua fundatione ipfis poífet

declarare?

timanis procurare celebrationes quarumdam Miffarum?

Videtur P. Henricus a Sanclo Ignatio fentire affir-

Refolutio cafus , data per Eximium Dominum Franc,

mative, ut patet in ejus Theologia Tom. III. p. 196.

Ver[chuuren in alma Univerfitate Lovanienfi S. Theol,

Doctorem , approbante Clariffruno D. Zegero Bernardo

NO. 916.

Quod fi ipfis non liceat, petunt an facienda fit re-

van E[yen, iti eadem Univerfitate 'J. U. Doctore ac Sa«

ftitutio quedam? Si ita; petunt, cujus rei, & cuiil-

crorum Canonum Profe[fore , ordinario, nec non Eru-

la facienda fit?

ditiffino Domino Joanne Opflraet in dicia Univerfita-

te S. Th, Licentiato.

Petunt infuper; an id quod quotannis fupereít ex

primo di&a fundatione; preter honorarium folitum

Ca(us de quibus in acclufà fcheda pro

pofui D. Efþe-

quotidie dandum Presbytero, qui Miffam conventua-

nio & Opflratios refolutio fuit ut fequitur.

lem celebrat juxta illam fundationem, applicari poflit

. Oportet videre cujus natutz (it primo dicta funda-

eorum, utpoze pauperum füftentationi, aut Ecclefix

t10

Forte eft verum beneficium Ecclefiafticum. Quo

füze ;jufque oneribus folvendis?

cafü omnes proventus deberent cedere Beneficiato ,

five

22

JURIS RESPONSUM

five illi Sacerdoti qui quafi jure füo celebrat quotidie

D. Nicolaus PETIT PIED, Do&or €9' Socius Sorbonicus

Miffam conventualem.

Sequentem Refolutionem dedit ad predictum Cafum.

Si vero non fit proprie beneficium Ecclefiafticum

Les Alexiéns, dontil s'agit, peuvent demeurer

fed Fundator fpecialiter benefacere, etiam quoad tem-

dans leur ufage. & nonobítant la memoire qu'on fait

poralia, voluerit iftis Fratribus vere pauperibus, fique

de leur Fondateur a la Mefle conventuelle recevoirun

nihil aliud requitiverit quam Miffx conventualis quo-

honoraire pour la célébration de ladite Meffe; d'au-

tidianam celebrationem cum libera intentione, tum

tant plus que le Fondateur s'en eft expliqué nettement

videtur quod (in rigore loquendo) Fratres illi oblatio-

en leur laiffant, comme on l'expofe , Miffa conventua-

ne iftius Miffz fatisfacere poffent. obligationi aliarim

lis liberam intentionem On a un exemple de cela a l'E-

füundationum, per quas obligantur fingulis feptimanis

glife Metropolitaine de Paris, oü dans la Mefle cano-

procurare celebrationes quarumdam Miffarum ; fed

nicale, qui fe dit tousles jours pour les Fondateurs

cavenda interim diligenter omnis nundinatios caven-

on fait une memoire particuliére des 2 ou 3 Archevé-

dus turpis quaftus in rebus adeo facris. Res per fe,

ques de Paris. Il y a une fondation pour cela. Un A-

maleíonat, & forte alias ob rationes nobis

| ignotas

colité vient a l'autel au memento des morts & die au

UI

merito füfpecta eft.

Prétre: Reverende Pater memento animarum Illuftrif-

TW

celi

Optime facient Fratres 1

lli (i deomnibus interrogent

fimorum ac Reverendiffhómorum DD. de Gondi, de Pe-

C

ipfüm Fundatorem primo di&z fundationis; e quo

refixe

(2

j3v. Le Prétre fe tourne & dit : requiefcant im

&d

intelligere poterunt quid in illa füafundatione proprie

pace. L'Acolite repond Aimen, & fe retire.

li

Ces mémes Alexiens étant pauvres peuvent appli-

jntenderit, vel etiam num intendat. Forían etiam ob

juftas caufas mutare poffet primam fuam Intentionem.

quer a leur maifon ou à leur Eglife ce quileur reftede

01

Videntur Fratres illi prorfus obligati fuper his. rebus

la fondation, aprés avoir donné l'honoraire legitime

Kj

agere cum Fundatore, idque quam primum.

au Prétre qui vient celébrer chez eux.

XIII.

M

den

CASUS 'THEOLOGKICUS,

VE

e

In quo quzritur, quid fit agendum Confeffario diftribuenti S. Communionem;

fon

ü

dum inter ceteros accedit quidam ab eo non abfolutus ; ab Efpeuio,

d

alüfque approbatus.

C0

fei

(Nunc primo editus.)

g

Ajusin Sacramento Poenitentiz judicatus efta Con-

p

difpo(itionem non fciret ex fola Confeffione peccato-

Qu

— feffario omninoindiípotitus ad abfolutionem, quz

ri non publico, publice petenti.

proinde ei dilata efts accedit tamen inter ceteros dum

Sed dubitatur precipue, an n'llo ex . illis:cafibus

Confeffarius ifte S. Euchariítiam dittribuit, petitque

deberet Confeffarius Cajo Sacram Communionem pub-

publice Communionem

idque bona fide nefcius fi-

lice petenti, antequam illam ipfi diftribuat, clanculo

bi dilatam abfolutionem, aut fibi non licere accede-

dare abfolutionem?

re ad S. Communionem.

R. Poffet fic abfolutionem aliquando dare in caíü

$. Sed cum poenitens, de quo illo cafü, füpponatur

Quzritur 1. quid agendum fit ifti Confeffario Sa-

cram Communionem di(tribuenti ?

equidem juftus, non videtur quod Confeffarius abío-

2. Quid agendum Confeflario fi Cajus mala fide ad

lute loquendo derbeat five teneatur ei clanculo dare ab-

S. Communionem accederet, fciens fe ligatum effe,

folutionem. . Forían etiam in 3. ca(u poffet ejufmodi

non folutum in Sacramento Poenitentiz ?

abfolutio aliquando dari. De mala fide accedente &c,

3. Quid fi de difpofitione Caji ad abfolutionem

Wdu-

videre oportet quam mala fit fides qua intendit acce-

bitaffet Confeffarius, adeoque eam diftulitfet, & Ca-

dere; qualis fit ejus vita; quz communicandi vel cau-

jus ad Communionem, ut füpra , bona fide accede-

fa, veloccafio.

In his omnibus dantur gradus. Non

ret ?

fe torqueat ob talia Confeffárius. Faciat, vel omittat,

4. Quid fi accedat eo cafü mala fide?

quod, omnibus confideratis prudenter faciendum vel

2J

et rl

omittendüm videtur.

$..Quid fi-Confeffarius judicaff

ite difp ofitum

quidein ad abfolutionem fed non difpofitum ut tam

(1709.

frequenter accedat ad Communionem; adeoque in ali-

Refolutio Sapientif/imi Magi[lri Nic. Petit Pied, Doäci

ud tempus quo eum ad Communionem judicat ad-

mittendum diftulif^t abíolutionem, & Cajus n*ihilo—

ris C9 Socii Sorbonici ad eumdem cafum.

minus bona fide ad eam accedit?

Quand un Confeffeur. différe l'abfolution, il doit

s'expliquer en. termes fi clairs, que le Pénitent ne le

- 6. Quid fi accedat eo caíü mala fide?

Dubitatur przcipue an nullo ex his cafibus deberet

puitle ignorer.

Confeffarius Cajo Sacram Communionem publice pe-

Si néanmoins

le Pénitent fe préfente a la Sainte Ta-

ble publiquement, le Prétre doit lui donner la Sain-

tenti , antequam illi diftribuat ; clanculo dare abfolu-

nem.

te Communion; foit que le Pénitent foit de bonne

Refolutio Eximii D, Verfchuuren, S. T. D. Clariffi

foi, qu'il foit de mauvaife fni.

Cela ne paroit point

aü dehors, & ce n'eft point là le lieu d'en juger.

mi D. van Efpen, 3. U. D. €?' Erud. D. Opfiraet, S.

X um o AW — M. ^ R L — d aE CM u L X

dosLac..

Jài oüi diresqn'en pareille occafion un Préte avoit

Cafus de quibus in acclufa fcheda propofui D. D.

donné fecretement, & en lui méme, l'abfolution au

Efpenio & Opflratio. Refolutio fuit ut fequitur.

Pénitentqui fe préfentoit alui pour cemmunier, avant

que de lui donner la Communi

Omnibus iítis ca(bus debet Confeffarius tali poeni-

on. Jene p?is ap-.

*

prouver cette conduite.

tehnti dare Communionem , dareque deberet licet in-

-

XlY.

23

lf

Dr 'Bmïancx.xs CoMPAT IBILIBUS

FT

"

«

——

q

Xl V

Q

]

u

CASUS THEOLOGICUS

ht

In quo quaritur an liceat alicui fecreto & abfque fcandalo legere liberum Romz

prohibitum v. g, novum teftamentum cum reflexionibus Patris Quenelli ,

$

| ab Efpewie aliüfqua refolutus.

(Nunt vrimo editzs.)

ü

Ne fart bonne Superieure d'un Monaftere de Re-

un nouvel examen, & on ne s'en tient pas au Décret

U

ligieufes ayant apprisla condamnation du Noveau

donné par le pape.

Teflament avec les reflexions, en eut peur & donna

l

ce livre a Mr. l'Abbé... Depuis elle s'en eft repentie

Refolutio Eximii D. Verfchuureny S. T. D. Clariffimi

& demande de le réavoir , voulant que M. l'Abbé...

D. van Efpen, $. U. D. C?' Erud. D. Opflraet ; S.

lui dife qu'il lui eft permis de le lire en fecret.

T. Lic. ad eundem cafum. .

e

Le Pere Abbé demande ce qu'il peut, & ce qu'il

e

doit faire.

Cafüus de quibus in acclufa fcheda propo(ui D. Ef-

genio & Opflratio. Refolutio füit ut fequitur:

Refolatio Sapz'-emiüïmi Magiftri PETIT PIED , Do(to-

Poteft Abbas ille didi libriledionem permittere bo-

ris C3' Socii SorFonici ad cafum füyra. pofitum.

nz iíti Religiofz

rationes funt paffim note. Leges

non publicate ,uti oportet, injuíte &c. nonobligant

Outre que le Décret de Rome, qui condamne les

fepofito fcandalo. Liber ille tot Egregiorum virorum;

Réflexions (2), n'eft point regu & publié; il eft évi-

Epiícoporum etiam, calculis fuit approbatus : tanto

dent que c'eft un Decret farpris a Sa Sainteté. Ce li-

tempore, tanto Fidelium cum fru&tu perle&ctus, venit

vre continue d'étre là en France.

Plufieurs Eveques

jam ceníüra vaga generalis ob & fübreptitie fabrica-

en entreprenent la défenfe. Bien des Théologiens

tainftigantibus hoftibus veritatis. Quid ejuímodi cen»

font voir qu'il eft exempt de l'erreur qu'on 1ui attri-

fara poteft hic multum operari?

bue. Ainíije crois que le Rev. P. Abbé peut le ren-

Sed cum Abbas zemeatur. concedere legendi pote-

dre à l'Abbeffe dont.il s'agit; & lui dire qu'elle peut

ftatem?

continuer à lelire, pourvu que ce foitíans bruit,fans

Refp. Cum illa Religiofanon tezeatur legere illas Re-

Íícandale, & fans ancun mépris de l'auterité du St.Sie-

flexiones, Abbas etiam non videtur tegeri ad eam fa-

ge. qu'on doit toujeurs refpe&der quiqu'on ne puiífe

cultatem ei concedendam ; fepofitis circumftantiis ob

pas toüjours deférer à tousles Decrets de diícipline

quas forte reveraad id tenetur. Ipfius eft difpicere quid

qui en émanent. D'ailleurs on en demande en france

officii fui ratio exigat.

I 709-)

(4) Decret éu 15. Juillet 1758.

2a;

—

"-

-H

PT

EU.

TU

-

NI IUSUHRIEA

xv

CASUS RESOLUTIO.

"

ab Ej[peuio data, & ab aliis DoCtoribus Lovanienfibus approbat

(Nunc primum edita.)

De compatibilirate Decanatus cum Canonicatu in eodem Capitulo.

5«

CASUS POSITIO.

re; fi autem fci&ns €9' cognoftens hanc rem ita fïrmæ-

tam e[je , poftea tament contra hoc noflfr&m Decretum fe-

Archivis Coilägiatæ Ecclefie St. Jacobi Lovanii

cerit , non remittatur ei hoc peccatum , nequein hoc fcecti-

L

nvenitur, prout fupponitur, fimplex fchedulacu-

culo, nequeinfuturo; fed cohdemmetur ctim Diabolo,C9

jus copia huic annexa eft, quam prxtendunt Canoni-

ejus Angelis in die judicii

ci predi&tz Ecclefiz effe erectionem &doetationem Cà-

Invenitur prztereait Archivisprafati Capituli, Co-

pituli ejufdem Ecclefiz , quod primitus fuit ere&tum in

dex continens aliquosarticulos quos dicunt Canoniei

pago d'Ayncort, & poftea translatum ad prefatam Ec-

effe Stàtuta Capituli. Ifte Codex fuit fcriptus, faltem

clefiam St. Jacobi; vicujus (chedulz pretenditur quod

prout tenor ejus fert, án. 1546. & compledtitur inter alia

didum Capitulum debeat neceffario componi ex duo-

hoc quod fequitur:

decim períonis, realiter inter fediftin&is:; quod dici-

Item flatutum efl ab antiquo, C9' denuo flatuimus &?

tur fequi ex his claufulis : Jtaqueconflratta Ecclefia in

ordinamus ,

proprioterritorio , idefl in villaque vocatur AYNCOoRT,

St. facobi ni

j

á

uod aliquis Beneficiatus in noflra Ecclefia

m poterit habere Viariüm ineadems ne

omnes fuaspoffeffhones eidem contulerunt ad ufum videli-

numerüs perfomarum ipfis Ecclefie diminuatur : debent

cet duodecim Canonicorüm, quos in obfequium Domini

autem effe duodecim perfonce principales , videlicet Abbae

pro animabus fuis ibidem con[tituerünt.

St. Laurentii, quitenetür loco füo ibi yonere unum Vica-

Nuncergo quantum ad wos pertinet , oramtis C9' obte-

rium proqo proat tenentur Canonici

i

pfius Ecclefice.

amur; pcr nomen Doinini, ut temen Domini, ut no-

Item Decanus iyfius Ectlefizes item

fex Canonici prin-

men Domini, ut nemo noflrorum füccefforum audeat de

cipales$; item duo Camoniciminoress item Schola[ticus ;

vibus fupradictis quidquam wfurpáre, neque commauta-

item Cuftos. Horum autem quilibet ^ifi fuerit. vefidens

tationem , neque PRECARIAM facere ,neque in. Beneficium

principaliter inipfa Ecclefia, tenetur ponereproeo unum

dare, Wec unuimn omnino Cauonicum de duadccim tinue-

Vicarium fuficientem, qui continue frequentet Ecclej?gm,

l

jis

24

JuRis

RESPONSUM

J

(f

C2 inter/ïtä omnibus horis Canonicis ipfius Ecclefice, can-

nitatem , aut Beneficium etiam Curatum feu Parochia-

pi

lecum Canonicaátu, perífeveravit, &hactenus conftan-

[t

tando €3' legendo ita a principioufque ad finem s excep-

(

to Decano dumtaxat , quitenetur ad perfonalem re[fiden-

ter perfeverat paffim in omnibus orbis Chriftiani Eccle-

tiam in ipfa Ecclefia.

Statuimus tamen quod fi Benefici-

fiis, tam Cathedralibus, quam Collegiatis : non ob-

um vel oficium alicujus Presbyteri vel Beneficiati ipfius

ftante predido Decreto Concilii Tridentini,

tü

tu

Ecclefice effet adeo tenue C3' modici valoris , videlicet fex

Refertque Garzias de Beneficiis , part. 21. Cap. s.n.

modiorum veliminus , quod non po[fet bonomodo, fegu-

246. &Ííeq. facram Congregationem non femel declaraf-

(!

fehuic confüetudini per Concilium Tridentinum non

fi£

bernare de diélo fuoBeneficio, quod hoc Statutum non fit

$r

in prajudicium talis modici Beneficiatis fed fi placet Ca-

effe derogatum : quin in novis per Belgium erectis Ec-

pitulo , poteft fibi providere de remedio opportuno , ut

clefiis Cathedralibus, fpeciatim ordinatum eft, ut tres

j

puta de Vicaria, vel de uno officio in ipfa Ecclefia, una

Dignitates, fcilicet Archidiaconatus, Archipresbyte-

Wi

cum fuo Beneficio exiflente; C9' hocex gratia fpeciali ipfi-

3

ratus, &Poenitentiaria debeant conferri alicui e Cano-

u* Capituli.

nicis Graduatis, qui confequenter femper dignitatem,

d

Porro prztenfía Statuta ex quibus capita fupra inferta

una cum Canonicatu poflfident.

d

fà

extractafunt, neque fünt figillata , nequeab ullo fübfig-

Similiter & Epifcopusin hifce Ecclefiis, vigore Bul-

nata, multo minus fünt confirmata aut approbataab ali-

lz eredionis, una cum Epifcopali dignitate Canonica-

ü

quo Superiore.

tumobtinet, &inqualitate hac Canonici gaudet fuffra-

b

j

Denique animadvertendum eft duas Prebendas mi-

gioabíoluto in Ele&ione Canonicorum Graduatorum ;

nores dicti Capituli fuiffe füppreffas, eorumque fru&tus

&in qualitate Epifco

pi gaudet fu&ï*agio decifivo in pa-

fuiffe unitos men(x Capitulari didx Ecclefiz, anno

ritate fuffragiorum.

l

Imo in plerifque Ecclefiis Cathedralibus & Coll

e

2?13-

1586. auctoritate Archiepifcopi Mechlinienfis, idque

£

ad requifitionem & fupplicationem Decani & Capituli

tis, velexítatuto, velconfüetudine, obtinet quo

d

ad

q

ejusdem Eccle(i1a.

Hzc unio fuitfacta poft debitam in-

primarias earum dignitates, puta Epifcopatum, Prz-

Q

formationem C$ obfervatis folemnitatibus in [imilibus ob

pofituram, Decanatumeligi nequeat, nifia&u Cano-

e

fervari folitis 9 requi[itis.

nicus; uti deEccle(iis Leodienfibus & Germanicis, in

Quantum vero ad Abbatem St. Laurentiiattinet, non

quibus, vi Concordatorum, ele&iones confervatz

n

refidet in di&to Capitulo períe, velper Vicarium ; nec

funt, notoriumeít; & paffim Auctores teftantur, in-

«

conítat quod unquam refederit uno velaltero modo ;

teralios Pirrhus , Corrardus, praxi Beneficiali.

f

praterea predi&us Abbas nullam partem fructuumad

Concordatainter Leonem X. & Francifcum I. Regem

Galliarum, tit. derefervationibus, expreffe mentionem

Capitulum fpe&antium percipit; & quod maximeno-

tandum , nullum habet characterem Capitularem, ex

faciunt Ecclefiarum in quarum Statutis conftat, quod

l

quo poffit colligi eum effe Membrum Capituli, id eft ,

nullus ibidem Dignitatem, Períonatum, Adminiftra-

nequeeftDignitarius, neque Canonicus, neque Ca-

tionem vel officium obtinere poflit, nifiin illis atu Ca-

nonicus exiftat.

pellanus iftius Capituli, neculla alia qualitate Capitula-

l

Monetque Petrus Rébuffus, in Commentario hujus

riinibi infï gnituseft : quibus omnibus prefüppofitis,

textus, quodex confüetudine ita obfervetur communi-

QUARITUAL

[

us in Ecclefiis hujus Regni.

In Ecclefiis Belgicis, quarum primz dignitates perti-

Àn ex przdicta fimplici fchedula, & ex przfatis prz-

nentad collationem Principis paffim conferuntur digni-

tenfis Statutis in circumftantiis relatis refultet aliqua in-

compatibilitas inter Decanatum dicti Capituli, & Ca-

tates ille. tam Canonicis quam non Canonicis, prout

L

Principi vifum fuerit : necha&enus auditum quod ulli

nonicatum ejuíd. Ecclefize Collegiatz ?

Canonico , per Principis collationem de dignitate in

I I.

f

eadem Eccle(ia provifo , mota füerit quztftio füper Ca-

nonicatu , quafi hic, perobtentam pacificam poffeflio-

An diCti'D»ecanat'us & Canonicatus fint incompati-

nem Dignitatis, vacaret, obincompatibilitatem; imo

biles, infpe&o jure communi Patriz ?

videmus paffim in omnibus Eacle(iis, quod Przpofiti,

I1I.

Decani, aliiquein Dignitate conftituti Canonicatus fi-

ä

neullius contradictione retineant quos ante obtentam

dignitatem poflidebant.

Deniquequzritur ex füperabundanti, an didiDeca-

natus & Canonicatus fint incom

Etquod hzcincompatibilitas duorum Beneficiorum

patibiles , infpe&a dit-

difformium füb eodem tedo, non fit nota in hac ipfa

* pofitione Qoncilii Tridentini ?

Ecclefia Collegiata San&i Jacobi, vel inde probatur ;

RESOL-«UTI-O.

quod fineulla contradidtione Paftoratus hujus Ecclefia

fzpius habeatur, & retineátur cumCanonica

Beneficiorum incompatibilitas præcipue fundatur in

Ecclefia.

tuin eadem

impoffibilitate aut difficultate fatisfaciendi oneribus u-

Ad hzc conftat quod non femel in Decanum hujus

triufque Beneficii per unam eamdemque perfonam.Hzc

Ecclefiz per Principem fuerit nominatus Canonicus

autem impoffibilitas vel difficultas habetur in Beneficiis

ejusdem Ecclefiz, quodque is nominatus & Decana-

Cs UT LL PC R ETO

fundatis in diftin&is Ecclefiis , refidentiam perfonalem

tum & Canonicatum (imul retinuerit.

requirentibus, dum unaeademque perfona in duabus

Dicitur quidem quod fic nominatiad Decanatum, ip-

diftin&is Ecclefiiseodem tempore perfonaliter refidere

fum Canonicatum poftmodum refignaverint, vel per-

mutaverint; fed vel hzc perillos fadta de Canonicatu re-

nequeat, utibidem oneribus utriufque Beneficii fatis-

faciat.

«

fignatio vel permutatio , & per Superiores admiffa , poft

Adhanc

igitur impoffibilitatem ülb'eundi.One/ra— plu-

adeptam Decanatus pacificam pofleffionem , probatSu-

ribus Beneficiis incumbentia, reflexifle apparet Syno-

periores qui illam admiferunt, judicaffe nullam interce-

dus Tridentina, prohibens Seff. 24. Cap. 17. de Reform.

dereinter Decanatum & Canonicatum incompatibilita-

fimulretineri duo Beneficia cujufcumque conditionis,

tem, multo minus primigeneris, quz faceret primum

fi utrumque requirat perfonalem refidentiam.

Beneficium, fcilicet Canonicatum , per poffeffionem

Cum enim officia fint difformia, five diverfi generis

pacificam fecundi fcilicet Decanatus , ipío fa&o vacare.

& ordinis, atque in eadem Ecclefia peragi debeant;nul-

Sienim credidiffent hanc intercedere incompatibili-

la quoque refultet impoffibilitas fatisfaciendi utriufque

tatem, reputare debuiffent ipfüm Canonicatum ipfo

Beneficii oneribus ex ipfà perfonali refidentia.

fa&to vacantem per adeptam poffeffionem Decanatus , &

Hinc confuetudo retinendi fimul duo Beneficia dif-

per confequens nullum amplius jus in Canonicatu com-

formia füb eodemtecto fivein eadem Eccle(ia, putà dig-

petiiffe Decano, a tempore adeptz pacificz poffeffio-

nis

DEe BENEFICIIS COMPATIBILIBUS;;

2

2

L

nisejufdem; proinde nullumeijus fuperfuiffe quod re-

tis Ecclefiis Decanatus alieque Dignitates cum Canoni-

"

fignare aut permutare potuiffet, fed quod libera Cano-

catu poflidenturs abfque ulla obligatione fübftituendi

Il

nicatus provifio fpectaffet ad ordinarium Collatorem ,

Vicarium in qualitate Canonici.

l

tamquam vacantis ipfo facto per adeptam pacificam De-

Argumentum nequaquam obfcurum pratenfüm Sta-

b

canatus poffeffionem.

tutum quoad fübftitutionem Vicarii, vel non fuiffe no-

Hinc etiam facile videreeft, quod pratenfum Statu-

tum, velcontrario ufu abrogatum ; quod facile contin-

tum, inquo fimilem incompatibilitatem fundare vide-

gitin Statuto alicujus Ecclefiz, quod aliarum Ecclefia-

turadverfarius, vel non effe legitimumStatutum, vel

rum receptz coníuetudiniadveríatur , uti eft hoc prz-

tenfum de fübftituendo Vicarium.

n

quod Decanus & Capitulum & Superiores , permutatio-

nem Canonicatus admittentes, judicaverint per dictum

Quia & conftat hoc Statutum de non diminuendo nu-

d

Statutum fimilem incompatibilitatem inter Canonica-

mero duodenario perfonarum ibidem nominatum,nun-

Q.

tum & Decanatum non effeindu&ctam.

quam fuiffe in ufu , aut faltem a tempore immemoriali

)

Adhazc circa przctenfüm hocStatutum obfervandum

in defuüetudinem abiiffe,

"

in primis , quod in hoc Statuto nulla fiatexpreffà mentió

Inter perfonas has enim principales primoloco nomií-

deincotmpatibilitate Decanatus cum Canonicatu in ea-

natur Abbas St. Laurentii, quitamen nec unquam refe-

l

demEcclefia; nec quidquam fuper hac incompatibili-

diffe inipfà Ecclefia, nec Vicarium habuiffe fcitur.

tateinordinatum : diciturquidem in hoc pratenfo Sta-

Similiter duo Canonici minores a tempore immemo-

tuto, quod nullus Beneficiatus in hac Ecclefia poffitha-

riali effe defierunt, ut proinde & ufus Statuti denon di-

bere Vicariam; fedid non Decanatum, íed Canonica-

,

minuendo numerum duodecim perfonarum principali-

ä

tam concernit, & confequenterad incompatibilitatem

um in hac Ecclefia jam dudum in defüetudinem abiiffe

Decanatus cum Canonicatu trahi non poteft; przfer-

ceníeatur.

tim quia hzc incompatibilitas contrariatur confüetudini

Itaque nonapparet qua fpecie ex hoc prztenfo Statu-

d

generali, quz projure communi hodie reputanda ett ,

to velint nonnulli contra Dominum modernum Deca-

quz compatibilitatem Canonicatus cum Decanatu in

num urgereincompatibilitatem ipfius Decanatus cum

omnibus paffim Ecclefiis admittit, uti fupra notatum

Canonicatu in eadem Ecclefia; &quidem incompatibi-

eítt.-

litatem primigeneris, qua mediante ipfe Canonicatus

Unde ut incompatibilitas inter Decanatum & Cano-

52.

Decanatus.

vacaret ipfo facto poft adeptam poffeflionem pacificam

nicatum, contra huncreceptumin aliis Ecclefiis ufum,

admitteretur, deberet fpecifice prohiberi per Statutum

Quin fi tenorem prztenfi Statutiattendiffent, facile

fpeciale, legitima au&toritate conditum.

intellexiffent, quodattento hoc Statuto (quod primz-

. Quodadditurin pratenfo Statuto, ne numerus duo-

vz fundationi conforme effe füpponunt) fex Canonica-

decim perfonarum ip[fius Ecclefice diminuatur : debent au-

tas principales int plane foranei, five Beneficia fim

pli-

:3

tem e[fe duodecim perfone priucipales. in ipfa Ecclefta

cia refidentiam perfonalem nonrequirentia.

:

lq

26

Hanc incompatibilitatem non inferunt, notanter fi

Manifeftum quippe eft, extenoreStatuti quod hi Ca-

nonici ad refidentiam perfonalem non aftringantur , fed

integer contextus Statuti attendatur.

Ex ipfo quippe contextu manifeftum eft , quod Statu.

abfentes, fiveperfonaliternonrefidentes defungantur

tum non requirat ut omnes duodecimperíonz principa-

fubftitutione Viearii, qui vices abfentis in Divinis Offi-

ciis füppleat.

N

les refideant; & officium Divinum perfonaliter perfol-

vant; fed permittit ut Abbas St. Laurentii qui vocatur

Cum igitur Synodus Tridentina , fe(f. 24. Cap. 17. de

prima períona, nec non principales Canonici per Vica-

Refagat de incompatibilitate duorum Beneficiorum ,

riumrefideant , &officium Divinum peragant.

quorumutrumque réquirit perfonalem refidentiam ,

Igitur exhoc duodenario numero períonarum requi-

confequens et quod Decanatus & Canonicatus. de qui-

fito. nullatenus fequitur incompatibilitas Decanatus

bushicagitur, etiam viSynodi Tridentinz , noneffent

cum Canonicatu, eo quod requifitus numerus perfo-

incompatibiles , ftante hoc Statuto ; quandoquidem

narum haberi queat, tametíi ipíe Decanus fimul cum

utrumque non requirat perfonalem refidentiam.

Decanatu obtineat Canonicatam, nimirum conftitu-

Prafertim quia attento ordinario Decanatus annuo

endo per fe in qualitate Canonici Vicarium quilocum

proventu, isad honeftam Decaniin Univerfitate famo:

ejus fuppleatlegendo & canendo in Choro.

fa Graduati, &íimul variorum pagorum Archidiaconi

*

Ita enim Vicarius per Decanum in qualitate Canonici

fuftentationem proríus infüfficiens e(fe dignofcitur

*

affumptus, non minus complebit numerum duodecim

nam utcreditur, ejufmodi Decanus vix inde perciperet

debonis temporibus medietatem victusíolius, detra-

perfonarum per Statutumrequi(itum, quam Vicarius

&is oneribus.

conftitnendus per Abbatem St. Laurentii, aut Canoni-

cos abíentes (ive foraneos.

Non eit contra Tridentinum in quovis verborum

Utigitur daretur effe verum & legitimum Sta-

ejus rigore intelletum, quoed aliquis tenuiffimam ha-

tutum, legitima aucoritate editum, nulla tamen ex

bens dignitatem füb eodem te&o aut alibi retineat Be-

illo concludi poffet incompatibilitasinter Decanatum &

neficium, nullibi requirens perfonalem re(identiam.

Canonicatum ; fedad fummum cogi pofletDecanus,ut

Notandum interim, predidam Tridentini Conftis

in qualitate Canonici Vicarium aflumeret, quinume-

tutionem non magis refpicere Ecclefiam St. Jacobi ,

rum perfonarum duodenarium in Choro pfíallentium

quamalias quaícumque per orbem, & (ignanterin toto

compleret.

Belgio, nulla alia penitus Ecclefia excepta, in quibus

Verum nec quoa

d hanc Vicarii (abftitutionem ad

ante & poft Tridentinum coníuetudo habet, ut quis

complendum numerum duodenarium períonarum

ibidem obtineat & fimulretineat Decanatum & Canoni-

principalium, probabitur Statutum effe aut unquam fu-

catum füb eodem tecto

quz confüetudo ut füpra no-

iffein ufus quod velinde patet quod Abbas St. Lauren-

tatumeít, a Tridentino non eftablata neque prohibita.

tiinunquam inEcclefiaipíarefederit; aut ad refiden-

Itaque ftante prafati Statuti validitate & vigore, ha-

dum ftallum habuerit , aut Vicarium pro fe conftitue-

betur minor incompatibilitas inter Decanatum & Cano-

rit.

nicatum in hac St. Jacobi Eccletia Collegiata, quam in

Similiter nec Dominus Ruffels, qui indubie fimul

reliquis Cathedralibus & Collegiatis Ecclefiis , quaruim

Decanatum & Canonicatum pacificeretinuit, utíupra

Canonicatus paffim requirunt períonalem aéfidentiam,

notatum eft, unquam Vicarium in qualitate Canonici

neque abíentes defunguntur fübttitutione Vicarii, pro-

fubftituit, nequeut fübítitueret a Capitulo unquam in-

utin hac Eccle(ia ftante illo pratenfo Statuto.

terpellatus legitur; fed utrumque (imul pacifice retinuit,

Porroindubitatum eft, majorem incompatibilitatem

ad modum quoin aliis paffim Cathedralibus & Collegia-

effe inter duo Beneficia, ambo requirentia perfonalema

re(iden-

Supplem.h .op,er. Van E[pen, lomus V

26

—— n ttincs hia t

JuR:IS RE

SPON$UüUM

»

re(identiam; quaminterduo, quorum alterum dunta-

utin omnibusillis noviter ere&dis Ecclefiis Cathedrali-

xateam refidentiam requirit.

bus fintperpetuo novem Canonici Graduati.

9

»

Impertinens quoque eft, ad fundandam hanc incom-

Hec tamen numeri prefixio non impedit quin hi

»

patibilitatem, Charta pratenfa fundationis hujus Capi-

Canonicatus paffim retineantur cum alia ejufdem Ec-

tuli, qua expreffe narratur quod fundatores bona fua

Clefize dignitate; fic modo in Ecclefia Metropolitana

D

contulerint ad ufum duodecim Canonicorum ,

u0$ in ob-

Mechlinienfi Przpofitus eft fimul Canonicus nobilis

p

fequium Domini pro animabus fuis ibidem co

n[tituerunt ;

j

Graduatus, & ultimo defun&dus Decanus Dominus

addita per Epifcopum Leodieníem impetratione in fuos

Cuipers erat Canonicus Theologus Graduatus: &nu-

»

fücceffores, fiquis hanc ordinationem infringere, vel

per defun&us D. 7harra Decanus Antverpienfis , erat

»

unum Canonicum de duodecim minuere vellet.

»

ejusdem Ecclefie Canonicus Graduatus; nequeenim

»

Utenim fupponeretur hanc effe originalem Chartam

fic diminuitur numerus Canonicorum prafixus quan-

fundationis, nequaquam vel in fpeciem aftrueret in-

do quidem Canonicus qui eft Decanus, 'vel Przpofi-

»

»

compatibilitatem Canonicatus cum Decanatu.

tus, femper maneat Canonicus; omnique jure Ca-

»

Quod enim velit prztenía fundatio ut nullus Canoni-

nonici gaudeat; femperque maneat in integro ftatu ,

cum de duodecim minuere po[Jet ,, commune eft cum om-

integer numerus Canonicorum, in fundatione prz-

ni fundatione Eccle(iarum quas vulgo vocant numera-

fixus, nec ullus reperitur extin&tus.

»

»

ia5, eoquod certus & determinatus Canonicorum feu

Itaque nulla plane appatet incompatibilitas inter Ca-

Beneficiatorum numerusin fundatione fit prafixus ,

nonicatum & Decanatum, de quibus in caíu, five

»

quales paffim fünt omnes Ecclefiz Cathedrales & Colle-

pratenfum Statutum , five pratenfam Capituli erec-

giata.

tionem, five jus Patrium, five Decreta Concilii Tri-

In his nemo hzredum, aut fuccefforum poteft con-

dentini, attendamus, Refponfum Lovanii, hacquar-

tra voluntatem fundatoris aut erectoris Canonico

J

rum

ta Mqrtii 1710,

prafixum numerum minuere.

(Signatum erat)

Nihilominus hzc numeri prafixio non impedit quin

in omnibus paffim Ecclefiis, Canonicatus una cum De-

Z.B.Van Efpen, J.U.D. & SS. Can. Prof.

canatu, aliave ejufdem Eccle(iz dignitate retineatur.

J. L. Hennebel , S.'T. D. & Prof. Regens.

G. Renardi, S, T. D. &Prof. Regens.

Scimus quod ad inftantiam Philippill. Regis Catho-

,I

lici ordinatum (it ineredione novorum Epifcopatuum,

F. Verfchuren, S.'T.Dodaor.

"d

XVI.

JQURIS RSESPONSUM ESPENILEL

C2' a quibufdam aliis Doctoribus Subfcriptum,

di Infulenfis in collatione Dienitatum, menfibus

De jure Capituli S, Petri Oppi

Papz refervatis.

(Nunc Primo editum.)

CA'-SU.S DEDUCT1O.

» qu'on en ait d'autre titre qu'un a&de de 1090. rap-

» porté parBurelin en fon Livre fecond intitulé : GalI-

23»

lo-Flandria Chapitre 14.(a)

ng&ioh.

» Le Chapitre voulant auffi faire ériger enDignité

" 4 Propofer à Meffieurs les bof?eurs* Cs Profeffeurs

35

l'Ecolatrerie, qui n'étoit qu'une prebende affedtée,

' de l'Univer[ité de Louvain de la part de Mejfreurs

35

en obtint la féparation, en la dotant, & en fe re-

du Chapitre de l'Eglife Collegiale de S. Pierre à Lille ,

25

tenant toüjours l'eledion, comme des autres Dig-

pour fcavoirs fi dans les circonftances des faits C9' rai.

33

nités; de forte qu'en 1260. il y avoit, comme il y

fons rapportées , il a droit d'élire en tous mois au Do-

35

a aujourd'hui, dans l'Eglife de Lille, cinq Digni-

yenné CS autres Dignités de fon Eglife vacantes par

35

tés, le Prevót, avec a charge d'ames du Clergé &

mort, ou[file Pape men a point acquis a difpofition

35

de la Parroiffes le Doyen pour convoquer le

hàá-

dans les huit mois refervés , à titre de prefcription.

35

pitre, y préfider, & y traiter de toutes les affaires,

» La mort du Sieur Philippe /an Campenhout , der-

35

avec une obligation plus étroite a la refidence; le

» nier poffeffeur paifible du Doyenné de ladite Egli-

35

Chantre pour étre l'oeil du Choeur, ayant attenti-

» fe, arrivée le 10. de Juillet 1698. un des huit mois

55

on a ce que l'Office divin y foit bjen chantée , &

$ refervés, a donné lieu au Chapitre d'élire le Sieur

35

les ceremonies de l'Eglife y foint bien obfervées;le

» Charles Maguire, & au Pape d'en pourvoir leSieur

j5

Treforier pour avoiríoin de l'Eglife & de fon tre-

» Jean Philippe Corroyer , d'oü s'eft enfuivieune con-

935

for; & l'Ecolatre pour avoir foin du Seminaire de

» teftation, oü ledit Chapitre s'eft joint pour fon E-

35

ladite Eglife, & de toutesles Ecoles de la Ville,oü

35

lu, & laquelle dure encore (àns avoir été decidée

35

l'on inftruit la jeunefte.

35

définitivement par l'Arrét d'une Cour Souveraine.

» S'étant mü en 1217. une difficulté entre le Pre-

35

Pour juger , lequel des deux pourvüs a le milleur

35

vót & le Chapitre, au fujet de la difpofition de la

3

5

droit, il eft neceffaire d'expofer ici tous les faits au

55

Tréforerie, il fut decidé par fentence arbitrale.con-

35

naturel, en remontant à la fource des chofes, íans

33

firmée par l'Evéque de Tournay &les Papes Inno-

» y rien ajoüter en faveur de l'un plus qu'en faveur

35

cent III. & Honoré III. que le Chapitre en avoitl'é-

» de l'autre, afin que l'on ne puiffe imputer au Cha-

35

ledion, & le Prevót la confirmation, comme de

» pitre & à fon Elu de s'étre flatté dans leur propre

35

toutes les autres Dignités, en ces termes

Voca-

caule.

-

»

bitur ut inter[it ele£tioni Prepofitus (fcavoir pourla

» L'Eglife Collegiale de S. Pierre à Lille a été fon-

2»

Tréforerie) ficut in aliis ele&tionibus Decani €9 Can-

» dée en 1066. par Bauduin de Lille Comte deFlan-

233

toris fieri confuevit.

.

» dres qui établit un Prevót,un chantre un Tréforier

(a) D'abord le Doyen n'avoit qu'un petit bien fitué à Mozs/cron

» &quarante Chanoines.

Village dé la Chatelenie de Courtrai, que le Cbapitre a depuis af-i

, Peu de

figné au Chantre; en faüifánt ánnexe w Doyenné une de fes pré-

tems aprés fut fo'ndä. le Doyenné, áns

bendes.

»L'on

. Dz jJung Erzcm. Cae, IxsürrNsis,

27

J

» L'on voit par un titre de 1238. qu'elles font les

» l'y trouveroit cité, comme dans celui-ci deffus. De

25

fon&ions d'un Doyen élu, les charges dontil doit

» plus que cette Bulle eft dans la forme de teutes les

hi

235

fe defaire, & l'ordre de Prétrife qu'il doit prendre

, autres de ce tems-]à, fans aucune rature, avec le

(

?5

deux ans aprés; & en 1260. que le Chapitre fe re-

a

35

» plomb du Pape Pie If. & que pour n'avoir pointété

l

tient l'éledion de l'Ecolatrerie, comme des autres

,

fulminée elle n'a pas été moins demandée; & que

N

52

Dignités.

1

$5

d'ailleurs on ne peut pas dire abfolurnent qu'elle ne

us

» Voilà tout ce qu'on trouve dans l'antiquité fürle

?5

35

l'ait point été, và que la fulmination eít une piéce

fait des Dignités, n'y ayant que quelques titres ra-

25

détachée qui peut fort bien s'égarer par le long ef-

d

E

maílós, & point de Regitres aux actes Capitulaires

23

pace de tems.

35

plus anciens que 1421, & aux Ele&tions & Collati-

, Pour continuer les faits, il eft neceffaire de fza-

[l*

55

ons que 1547. On ne s'arrétera ici d'abord qu'au

25

[

25

voir, que les Referves par mandats, Graces expe-

Doyenné; quifait le principal objet de la contefta-

35

&atives & autres efpeces, qui s'exercoient dans les

35

tion, quoique les autres Dignités s'y enveloppent

55

huit mois refervés avant le Concile de Bále, ayant

35

infen(blement, & qu'on en parlera aprés, parce

33

35

été rétablies en Flandre en 1470. & en particulier

que les faits en ont été allegués de part & d'autre.

39

dans l'Eglife de Lille par l'autorité de la Cour de

E

» On trouve en 1421. la reception de Jean de Car-

35

Rome, & des fentences,

hN

elle rendoit chez elle

25

ni» au Doyenné, fans qu'on y voit ni le genre de

35

en faveur de fes pourvüs,

&

l:

35

la vacance , nile titre de ía reception.

Il en

55

elle faifoit fortir leur

effed par fes executeurs À

5

iques, qui mena-

A

35

jouiffoit encore en 1463. que l'on prétend, que le

33

coient de Cenfüres Ecclefiafti

es ceux qui avoient

23

Chapitre a obtenu de Pie II. un indult pour élire

55

envie d'y refifter, les prébendes de ladite Eglife y

1

35

une íois feulement a fon Doyenné, à condition de

35

L

étoient foumifes depuis lors, fans que cela ait fout-

recourir au S. Siége pour la confirmation, à peril

35

fert que trés-peu d'interruption juíqu'à prefent.

39

de nullité.:

» Jean de Carnin étant mort le 29. Avril 1476. ía

,, Cette Bulle eft repofante aux Archives du Cha-

35

prébende füt conferés par le Pape à Louis Toureti,

35

pitre, dans la bo&te oüà íont inferré tous les titres

25

qui y fut. recu par le Chapitre le 26. Septembre de

25

concernans le Doyenné; ce qui fait dire au Sieur

?5

la méme année, & qui en a joui paiiblement de-

2

Corroyer que cette bulle eít une preuve autentique,

b»]

uis.

25

que le Doyenné étoit déja relervé au Pape, vü que

» Il n'en fut pas de méme de (on,Deyendä, auquel

le Chapitre en reconnoiffoit le droit par un acteauf-

25

le Chapitre élut Hugues de Lannoy , qui aprés la

25

fi autentique, qu'il a confervé lui-méme dans fes

25

confirmation. du Prevót y fut recu le huit de May

35

Archives.

25

» Le Sieur Maguire foutient, que cette Bulle ne

35

de ladite année 1476. Il ne s'addreffa pas au Pape

pour la confirmation de fon éledion, comme cela

35

Ícauroit étre qu'une piece füpposée, miíe dans les

P

auroit dà étre, fi l'Indult de 1463.avoit été deman-

35

Archives par quelques pourvus de Rome; & qu'-

33

dé par le Chapitre, ainfi qu'on le füppofe; & ce-

35

elle n'a pà étre demandée alors par le Chapitre.

22

pendant il ne paroit qu'il ait été troublé par aucun

» Cette piéce, dit.il, e(t (üpposée: premiérement,

?

pourvü de Rome, & l'on voit qu'il en a joui paifi-

35

parce qu'elle n'a pas été rendue publique par une

PP]

blement jufqu'au premier de Septembre 1481. que

325

fulmination enfüivie, femblableacelles que la Cha-

25

Philippe'de Syron y füt recu, enfuite de fà permu-

35

pitre a obtenu dans des tems voifins avant l'intro-

325

"

tation ayec ledit de Lannoy , admife par le Prevót,

925

duction des Lettres de Placet. .

35

de confenfu. Capituli

ce font les termes.

Philippe

» Secondement parce qu'il a prouvé, que depuis

5

de Syron en a joui de méme fàns aucune contefta-

35

l'an 1440. jufqu'en 1470. enfuite du Decret du Con-

P

2

tion juíqu'à fa mort arrivée le cinq de Septembre

cile de Bále,le Prevót a conferé toutes les prében-

55

1485.

933

des de ladite Eglife, en quelques mois qu'ellesaient

» L'on ne trouve pas l'ade d'éle&ion par le Chapi-

25

vaqué; fans qu'aucun pourvü de Rome, parMan-

33

233

dat , Graces expectatives ou autres referves les y foit

35

tre de Jean Magiftri ton fücceffeur ,à caufe du peu

d'exadtitude, que l'on avoit alors à tenir Regitre de

25

venu troübler; & méme trois expectans y ayant

b

ces fortes de chofes; mais on a un acte Capitulaire

22

prétendu des Canonicats, en vértu de Mandat ,

35

par lequelle Chapitré a accordé audit Magiftri fon

L»]

dans le tems méme de ladite datte de ce pretendu

25

35

Elu au Doyenné les fruits de cette dignité, non-

Bref, ne purent les obtenir. .

35

obítant le procés, dont le menacoit *ean Boutillier

» lroifiémement, parce qu'il a pr

-o'duit trois Ele-

Pl

Chanoine de ladite Eglife, qui avoit apparemment

55

&iones du Chapitre à fes Dignités vacantes dans les

5

25

mois refervés, immediatement avant cet indult de

5

obtenu cette Dignité en Cour de Rome, & qui pré-

tendoit y obtenir une fentence contre ledit Elü,

325

1463. fuivies de paifible poffeffion & jouiffànce des

35

comme il en avoit obtenu une en 1470. contre Eti-

?5

Elus, fgavoir en 1445.ala Chantrerie, en 1451. ala

?5

enne Carondelet pourvà parle Prevót de la prében-

95

Prevóté, & en 1455. à l'Ecolatrerie.

35

de vacante par là mort d'Antoine de Franqueville,

» Quatriément, parce que les trois dernieres va-

?5

dont le Pape l'avoit alors pourvü. Il ne paroit pour-

33

cances du Doyenné, arrivées par mort immediate-

55

tant d'aucun trouble fait audit Magi/lri, & l'on voit

93

ment aprés ce Bref ou indult de Pie II. ont été fui-

35

par les comptes d'alors, qu'il a joui paifiblement du

35

vies d'Eledion du Chapitre, de confirmation des

» Doyenné juíqu'à fà mortarrivée le 30. de Mars 1500

Prevóts , & de paifibles poffeffions & jouiffances des

P

Le Chapitre élut áuffitot Guillaume de Proify, qui

35

Elus, dont il y a eu deux, eníuüite de vacance par

5

ayant fait confirmer fon élection par le Prevót fut

35

mort dans les mois refervés, & fans quele Chapi-

55

mis peu de jours a

té vacante.

prés en pefl"eHion de la digni-

tre & (es Elus aient eu recoursà Rome pour la con-

P

firmation, fuivant le prefcrit dudit Indult, & la pei-

» LeSieur Corroyer nepeutrien oppofer à des (aits

35

ne y apposée.

w

b]

fi clairs tels que lés deux éledtions a' Hugues de Lan-

,Mais malgré

?5

ces raifonnemens fi folides, appuyés

noy & de Jfean Magijlri ,aprés la mort de 7ean de

» Íür des faits tels qu'on les énonce ici, le Sieur Cor-

3

3

Carnin en Avril 1476. & de Philippe de Syron en

»rIoyer en revienttoujours à faBulle de PieIlI. de 1463

» Novembre 1485. Torit ce qu'il a dit, e(t, que les

» difant qu'elle eft une piecé autentique,, confervée

» pourvüs de Rome n'ont pas foutenu le droit du $.

» dansles Archives du Chapitre, & dont il a été par-

» Siege, comme ils le devoient.. Il n'a pu de méme

» lé en 1643. dans le procés de Zooffe de Lyon pour-

» rien repliquer fur ce que poür la confirmation les

» Vu du Doyenné par le Pape à titre de referves &

» Elüs du Chapitre ne fe font pas addre(ísés au Pape,

» que fi on avoit les préces des procés anterieurs on

» mais au Prevót

.. Voilà doae par trois actes conía-

Comment. oper. Vanu-Efpen. Tomus V.

Da

cutifs

aV

28

Juxlxs RESPONSUM

9

, cutifs d'éledion,les chofes revenues au droit com-

» Et pour preuve, ajoute.til, que c'eft en faveur

»

)

des referves des mois; que ces Sentences ont été

» mun,quandle Pape y auroitapparavant exercé quel-

D

»que droit, ce qui cependant ne fe voit pas.

25

rendues, c'eft, qu'il en faut revenirau titre,en ver-

$

» Guillaume de Proifj mis , comme l'on a dit ci-

2

tu duquel ledit 7/an den Bergheles a obtenu. Ilavoit

y

35

deux provifions , l'une par la mort dudit Hangouart,

35»

deflus, en poffeffion du Doyenné, en a joui paifi-

:)

35

blement juíqu'en 1504. qu'il permuta cette dignité

?5

arrivée en Janvier, laquelle contient ces termes :

»

25

entre les mains du Prevót avec Euftache de T'enre-

95

dudum fi quidem omnes dignitates ceteraque Benefr-

»

25

cia Ecclefiaflica in anuario C9^ certis aliis tunc ex-

35

monde, qui la permuta de méme en 1 $28.avec Jac-

?

35

ques du Res, qui la fit paffer en 1553. par ré(igna-

» pre[fis menfibus difpofitioni noflrra refervavimus , oà

»

35

tion en faveur, devant le Legat de S. Siege aux

)

l'on voit la referve des mois clairement exprimée.

9

35

Cette Bulle n'a pu fe mettre d'abord en exécution

»

Pays-bas, à Wallerand Hangouart, qui mourut en

35

»

P

Janvier .1567.

,

à caufede l'acceptation fait du Doyenné parl'Indul-

»

» Le Chapitre e

lut à la dignitg vacante Louis Poru-

35

taire Bonmarche,comme il a été dit ci-deffüus; mais

»

obtenu la:confirmation du Prevót,

23

celui-ci n'a pas plutót été mort que 7/an den Ber-

55

train, quiayant

325

D

325

en fut mis en po

ffeffion feulement le 31. Decembre

ghe voyant l'obftacle levé, a impetré une nouvelle

1«68. c'eft-à.dire environ un an aprés la mort du-

35

provifion Elle portoit fürrogationàtout le droit qui

r l'année n'étant point encore

33

pouvoit avoir vacqué par la mort dudit Bonmarche,

dit Hangouart. -

re XIIL. comme elle a été de-

b»]

afin que fi cet Indultaire en avoit été legitimement

reformée par

puis en OQo

bre 'i 82. commencoit alors à Páques;

25

pourvü,& qu'il eneüt eu le feul titre valable, leDo-

en forte que

Janvier 1567. fe trouvoit dans la mé-

2

yenné fut véritablement vacant par fa mort, & für

35

ce genre de vacante bien pourvu par le Pape.

35

me année, oü nous comp

terions aujourd'hui le

23

mois de Decembre , quoique ce füt Decembre 1568.

» Deforte que 7/an den Berzhe raifíonnoit ainfi: Ou

35

àcaufe de la differente maniere de commencer l'an-

35

ledit Bonmarchén'a eu aucun titre valable au Do-

?

35

yenné; ou il en a eu un : s'il n'en a point eu, le

35

née.

» Philippe IIL. R

oi d*Efþagne a?ant obtenu en 1560.

55

Doyenné étoit donc vacant par la mort Z'Hangou-

35

un Induit de Pie IV. lui donnant faculté de nom-

25

art : donc fà premiere provifion lui étoit neceffai-

P

re. Siau contraire aprés la mort dudit Hangouart,

mer à une dignité inférieure à la premiere , ou à une

35

25

rébende de chaque Eglife des Pays-bas, nomma

Bonmarché a été le feul légitimement pourvu du

fur celle de Lille Jean de Bonmarché, qui ayant ad-

35

Doyenné, ca donc été par la mort feule de celui-

25

ci, que cette dignité a veritablement vacquée; &

33

opté le Doyenné vacant par la mort dudit Hangou-

35

ld

art, íele fit conferer par les Executeurs Apoftoli-

par confequent fà deuxiéme provifion lui étoit ab-

ques dudit Indult, lefquels fur le refus du Chapi-

b

ftolument neceffàire.

tre l'en mirent en pofleffion.

» LeSieur Maguire, foutient, que Z/an den Berg-

P

» Le Pape en pourvüt Joffe P'an den Berghe à titre

he n'a joui du Doyenné qu'en vertu de (à deuxiéme

53

de referve des mois, à caufe de la vacance par mort

provifion à titre de fürrogationau droit de l'Indultai-

25

55

re Bonmarché , & que cette provifion n'étantpoint

en Sanvier, lequel ne put obtenir le Placet furfes

35

une referve de mois, les fentences rendues en fà-

Bulles, à caufe de l'acceptation de l'Indultaire Bon-

33

marché ,qui ayant levé à Gouvernance de Lille une

bj

veur dudit Zan den Berghe ne font rien à la quefti-

35

commiffion de maintenue, plaidoit pour lorsavec

33

on préfente, oi il s'agit de trouver plufieurs actes

)

confecutifs de cette nature & fuffifans pour intro-

33

Poutvain.

, Dans ces entrefaites ledit Bonmarché étant venu

35

duire les provifions de Rome pour les dignités.

25

à mourit en Octobre ou Novembre 1569. durantle

». Mais le Sieur Corroyer replique auffitót ,

ue la

35

deuxiéme provifion de n den Berghe eftaufhli bien

35

procés ci deffüs , (ans qu'il y eut encore aucune fen-

35

tence rendue, ledit //an den Berghe obtint à Rome

35

à titre de referve des mois que la premiere; carla

35

en Novembre 1596.une nouvelle provifion du Do-

25

furrogation ne fignifie autre chofe en matiere béné-

25

ficiale, qu'une provi(ion faite d'un bénéfice liti-

yenné;, contenant fuürrogationà tout le droit vacant

w

par la mort dudit Bommarché, & joignant cette

?

gieux vacant par la mort civile ou naturelle d'une

M

Bulle à la premiere, il recut für les deux les Lettres

35

des parties conteftantess en forte que le fücceffeur

35

repréfente le droit de celui à qui il (üccede, & le

de Placet du Roi d'Efpagne, pour pouvoir les met-

5

tre enfemble à execution.

fien en méme tems : le droit de celui à qui il fuc-

; Il requit, le 19. Janvier 1570. avant Páque, le

93

cede potrque le bénéfice ait véritablement vacqué

3»

par ía mort civile ou naturelle; comme ayant été

35

Chapitre de le mettre en poffeffion du Doyenné ;

5

35

ce qui lui ayant été refüsé, illa prit par la voie de

ie feul légitime poffeffeur; il repréfente auffi fon

35

droit, enfuite de laquelle il leva une commiffion

25

droit, parce que le bénéfice ayant été poffedé lé-

de maintenueà la Gouvernance de Lille, ou il ob-

35

gitimement par le predéceffeur à titre d'Indult du

35

33

33

tint le28. Mai 1572. une fentence de recréance con-

Princé, de nomination d'Univerfté, de proviíion

35

tre ledit Poutraim, qui n'ayant fait aücune pourfui-

b2]

du Pape, oudetoutautre, & venant à vacquer par la

35

te ultérieure jufqu'à fà mort, arrivée le 3. de Mai

5

mort de ce titulaire dans un mois.de l'Ordinaire ou

3

du Pape, le bénéfice eft conferé par l'un ou l'au-

w

1574. laiffa ledit /au den Berghe

en paifible potfet-

35

fion du Doyenné. -

35

tre, fuivantle moís de vacance, fàns que celui à

» Le Chapitre n'ayant

donné audit Poutrain aucun

35

qui ils conferent, ait le méme titre que fon predé-

355

ceffeurs mais pour affürer fon titre,il eft obligé de

35

fücceffeur , & ainfi point d'adverfaire audit //am den

33

Berghe, celui-ci-requit ladite Gouvernance de de-

533

foutenir celui du predéceffeur, parce que le titre

35

créter fà maintenue; ce qu'elle executa auffitót par

35

de celui-ci venant à crouler, le genre

e vacance

32

&letitre de provifion du fücceffeur v

"

fà fentence du 16. Juillet de ladite année 1574.

méme à cefler.

jiennent Fle

» Le Sieur Corroyer conclu de ces deux fenten-

25

)

ces, rendues en faveur dudit 7/an den Berghe , que

» De-là vient que 7/an den Berghe foutenoit la va-

» lidité de l'Indult de1560. & la nomination en con-

35

le Doyenné de ladite Eglife de S. Pierre a été décla-

35

ré füjetà la referve des huit mois; & que le Chapi-

»íequence dudit Bonmarché , fon acceptatión , fa com-

35

tre n'ayant point élu aprés la mort dudit Poutrain,

, miffion de maintenue, & la vacance du Doyenné

» paría mort en OGobre ou Novembre 1569. & en

33

& ayant laiffé jouir paifiblement ledit 7'an den Ber-

33

he, eít ceníe avoir-acquiefcé auxdites Sentences, X

» confequence la validité de fa deuxiéme provifion du

35

& avoir reconnu les referves des

;

» Doyenné vacant par cette mort à titre de referve. -

huit mois ; Qom-

lque ma-

33

in—e. un titre, légitime,

» Le Sieur Cerroyer ajoute'ï que de que

-.niere2

Dr junz ErrcT, Car. [INsuLENsIS.

29

lt

3te

» qu'on prouve cette deuxiéme provifion-de 7/an den

» ford qu'à titre de devolution, il auroit du en pro-

d

» Berghe,c'a toujours été à titre de referve des moiss

Pbl

teftor & claufüler fon a&e de reception, en y ap-

Qt

?»

Poutrain Elu du Chapitre a été debouté par la fen-

3

portant fes modifications en pareil cas requifes. C'eft

9?5

33

"t

tence, le Chapitre ne luia donné aucun füccef-

ce qu'il n'a eu garde de faire, váà qu'il étoit per(ua-

35

feur , il a fouffert qu'on ait decretéla maintenue aprés

b

dé, quela provifion du Doyenné comme de la

25

la mort de fon Elu. l'Induitaire de Philippe II. a ac-

25

Prébende, qu'il a reconnue le méme jour, & en

j

55

35

cepté & pris poffeffion: du Doyenné. Le Prince

coníequence recu en méme tems à tous deux ledit

0

35

ayant nommé une deuxiéme fois à caufe de quelques

25

Gifford, étoit en vertu de la referve des mois, &

)e.

35

claufes de fonIndult, Jean Mouflin par lui nommé,

35

qu'ayant acquieícé vingt-un an auparavant aux fen-

35

ayantacceptéle Doyenné a füccombé par Arrét con-

)

J

tences rendues en faveur de Z/an den Berghe, en

1l

P

tre 7/an den Berghe : deíorte que celui-ci n'a point

Pbl

le laiffant jouir paifiblement, ils ne devoient pas

J

35

euletitred'éle&ion du Chapitre ni del'Indult, qui

5

troubler le fucce(leur pourvu à méme titre.

35

n'étoit refervé au Prince que pour une fois; donc

25

» Philippe de Sion fücceda en 160;. audit G

zf*ord

le

il n'en a eu d'autre que celui de la referve des mois,

39

par refignation en faveur, & poffeda cette dignité

u

35

arrivée en OGobre on Novembre 1569. par la mort

35

jufqu'à.fa mort arrivée le 8. de Fevrier 1645.

,

il

?

dudit Bonmarché. -

"

^

» Le Chapitre ne voulant point laiffer perdre fon

i

» Le Sieur Maguire foutient toüjours, que ce titre

35

droit deledion, choifit à la dignité vacante 7ean

» de fürrogation, n'étant point clarrement une refer-

3)

Paris, qui ayant obtenu la confirmation du Prevot

» Ve des mois, ne doit point paffer pour un ade tel

5

& fut mis auffitót en. poffeffion.

ür

» & füffifant pour commencer une prefcription.

» Joofle de Lion obtint cette méme dignité à Ro-

» Quoiqu'il en foit , Jooffe /an den Berghe a joui

33

me à titre de referve des mois, & nonobfítant l'op-

paifiblement du Doyenné, depuis (à fentence de

P5

poüition de Paris:ayant impetré fes Lettres de Pla-

3

le

maintenue du 16. Juillet 1 574. jufqu'à fa mort arri-

95

cet, il s'en fit mettre en poffeffion par voiede droit,

rivée le 2. Avril 1594.

35

évoqua la caufe au Confeil deFlandre, oà il gagna

» Le Chapitre a indiqué le cinq des mémes mois

5

la recréance en 1645. confirmée à Malines en 1648.

l

55

& an pour faire l'éledion d'un nouveau Doyen; il

$

h

& le plein poffe(foire audit Confeil en 1652. contre

ne paroit point par les adtes Capitulaires , ni parau-

?5

»

cun Regitre, qu'elle ait été faite;l'on y voit an con-

55

[ A

Pierre Pollet compermutant & fubrpgä de Jean Pa-

33

traire plufieurs a&es qui déclarent le Doyenné va-

" Ledit Pollet appella de cette fentence, mais nela

cant depuis lors jufquau fix d'O&obre 1595. que

35

pourfuivit point. Le Chapitre & lui tranfigerent

;

Guillaume Gifford y a été recu, auffi bien qu'à la

35

avecledit de Lion,en confentant qu'il jouiroit com-

prébende dudit 7/an den Berghe, en vertu de pro-

P

J

35?

me s'il avoit obtenu le plein pofleffoire par Arrét de

vifion de Rome, fàns

que le Chapitre ait form;'z la

?5

Malines, fans préjudice à fon droit d'éled&ion : &

g

95

moindre oppofition.

35

accordant un acte de ré(ignation en faveur dudit de

» Le Sieur Corroyer foutient, que cette provifion

2

Lion de la part de Pollet &en méme tems déclare

ï

» eft un acte des referves des mois pour le Doyenné,

35

en fon acte, que pour eviter dorénavant contefta-

5

vüà quela Bulle y eft expreffe en ces termes

Du-

35

tions, on tachera d'obtenir du S. Siége un Indult

|

?

dum fi quidem omnes dignitates C9'c. in Ayrili C9

35

$

3

3

33

d'élire en tous mois à fes dignités, pourvü, de par

eertis aliis menfibus tunc exprelJis, & ces autres

les Elus faire confirmer leur éle&dion à Rome.

» cumitaque Decanatus Collegiatee Ecclefue S. Petri Op-

» Le Chapitre croit, que cet appel a füfpendu le

» pidi Infulenfis Tornacenfis Diccefis, per obitunSu-

39

droit de referve, & empeché Rome de preícrire ,

» doci l/'an den Berghe in men[e Apriliextra Romanam

55

auffi bien que les claufes de proteftation & de ré-

» Curiam vacaverit, C9' vacet ad prafens, nullufque

25

fignation.

» de illis preter nos hac vice difponere potuerit five pof-

» Le pourvu de Rome au contraire foutient, que

b dAm—— a

35 1 to

)

cette tranfaction eft un défi(tement, & que la pro-

»» Le Sieur Maguire prétend au contraire , que cet-

35

teftation eft contraire à fon acte,. & n'empeche po-

, te provifion eft à titre de dévolution; parce qu'el-

33

int la prefcription au moyen de trois aGes confe-

» le n'a été faite quele 15. de Mai 1595. plus de 13.

22

cutifs.

» mois aprés la vacance, ce que le Pape exprime dans

» Jooffe de Lion étantain(i demeuré paifible pot-

» la Bulle d'alors : in menfe April anni proxime pra-

35

fefleur mourut en Janvier 1658. Le Chapitre renou-

-

4

teriti

& que fila caufe de referve des mois y eít,

35

3

35

vellantla conteítation élut le méme Pierre Po/let ,

ce n'a été que pour tacher de l'introduite, quoique

qui

ayant été confirmé par le Prevót fut mis en pof-

» le véritable titre foit celui de dévolution.

Mais le

P

sé(fion.

3

Sieur Corroyer replique que la Bulle contient dans

» Le Papeen pourvüt à titre de referve Gübert Na-

» fon difpofiti£fla vacance dans le mois refervé, & la

35

talis qui obtint en 1663. larecréance audit Confeil

» provifion à titre de referves au lieu que dans les

?5

de Flandre contre Po/let, qui mourut la méme an-

» Bulles de dévolution, le difpofitif la contient ex-

95

née, & à qui le Chapitre donna pour fücceffeur

» preffement, comme il a prouvé par une Bulle decet-

35

Martin de Flandre, qui mourut auffi en l'an.1665,

» te nature pour une prébende de la Collegiale deS.

P

durantle procés ;aprés quoi leChapite n'ayant choi-

» Amé à Douai, laquelle a été conferée par le Pape

55

fi perfonne, & autfi aucun. Chanoine ne voulant

» en vertu de ce dernier titre.

35

foutenir le procés à fes frais, on tranfigea avec le-

» Cequi eft (i vrai , que la Prébende dudit 7/an den

5

dit Natalir, en íe déportant purement & (imple-

» Berghe, vacante en méme tems par fa mort que le

35

ment du procés, & coníentant que ledit Natalie

» Doyenné, a été conferée par le Pape en la méme

33

jouit duDoyenné, comme s'ill?avoit obtenu par Ar-

2?

» forme , fans qu'on fe foit avifé de dire, que cette

rét au plcin po[feffoire ; rmoyennant que pour les fraits

» provifion füt à titre de dévolution.

35

de huit années écoulées pendant la procedure, val-

, Et i dans la Bulle donnée en Mai 1595. il eft ex-

93

lantes dix mille florins ou enyiron, il fe contenta

» primé , que la vacance eft arrivér in menfe Aprili an-

P

de quatre, & le tefte confo

,

ndu .en la mafl"e com-

» ni proxime preteriti;, qa été pour determiner le

33

mune,.

» tems précis de la vacance, & non pour marquer que

» Le Chapitre en tranfigeant de cette facon, dé.

» les 12. moisde la dévolution au Pape étoient écou-

33 läS. :

clare que, quoi qu'il ait non droit, cependant ce

qu'il en fait, eft pouravoit un chef, dont il eftpri-

» D'ailleurs, ajoute le Sieur Corroyer, file Cha-

vé par cette procedure, qui caufe un notable pré-

3

" pitre»n'qacv-oit voulg reconneitre 1a provifion de Gif-

judice à la difcipline de fon Eglife, & à fes affaires.

» Le

30

juRrs Rlz!s,ronsuM

93

acte, finon que les principaux Chanoines d'alors é-

»Le Chapitre croit, que cette, claufe confervefon

25

droit; & le Sieur Corroyer au contraire que c'eftun

25

toient devoués à la Cour de Rome, & que leurne-

35

défiftement abfolu du droit du Cha

35

gligence ou connivence n'a pà préjudicier à l'Egli-

35

reconnoiffance de celui du Pape.

pitre, & une

35

íe, que pour cette fois &non pour toüjours.

» Natalis refignaen 1667. en faveur

de Ph—ilippe van

» Depuis ce tems.là jufqu'à prefent, il n'y a eu de

25

Chamyenhóut, qui en ayant joui depuis lors, eft

35

vacance par mort, que celle de Jacques /'Hermite,

25

mort le 1o. de Juillet 1698.

P^

ré(ignataire de fon oncle, en Octobre 1702.. Le

325

Chapitre y a élu Alexis Frans, & Rome en a pour-

»Le Chapitre y a élu le Sieur Charles Maguire, qui

?

M»

aprés la confirmation du Prevót en a été mis en pof-

L

vu Frangois Ricart. Le premier étant mort en No-

35

feffion le-19. de Septembre dudit an.

»5

vembre 1703. le Chapitre y a encore élu le Sier du

» Le Pape en a pourvu le Sieur Jean Philippe Cor-

25

Foreft Chantre moderne ,. qui arepris les arremens

25

?

royer, qui aprés les Lettres de Placet obtenues &

de la caufe de fon predéceffeur contre ledit Ricart:;

35

enregiftrées au Parlement de Tournai, par Arrét

?

qui étant auffi venu à mourir en Decembre 1703.

35

du 22. Decembre 1703. nonobftant l'oppofition du

25?

avant aucune fentence,le Chapitre pour évitertou-

25

te vexation ulterieure, & íàns préjudiceau droit

35

Chapitre, en a pris poffeffion par voie de droit:&

3

hd

depuis a obtenu deux fentences de la Gouvernance

25

acquis aud. Sieur Du Forefl Ya élu de nouveau, jus

33

de Lille , l'unede recréance du 2. Mai 1704. &l'au-

» juri cumulando.

35

tre de maintenue du 17. d'O&obre 1710. de laquel-

, Paffant à la Tré

forerie, le Sieur 'Cdrroyer a.p'ro-

35

le le Chapitre a appellé.

25

duit la provifion Romaine par grace expectative de

» Voilà l'état de conteítation du Doyenné, mais

35

Jean de Lacu (*) aprés la mort de Jean Z'Ecoute en

33

comme elle a entrainé le fait des autres Dignités ,

35

Fevrier 1471. & requ par le Chapitre fàns contradi-

5

&ion.

25

dont on araporté les faits de part & d'autre, il eft

3

*e

neceffaire d'en inüruire ceux qui verront ce me-

» Le Sier Maguire n'a point d'autre reponfe à don-

35

moire.'

55

ner à cet adte, (i non que c'étoit le tems auquel on

refpe&oit & craignoit les cen(üres Ecclefiaftiques,

Quant à la Prevóté, le Sieur Corroyer n'a rap-

25

porté autune provifion Romaine à titre de réferve

35

que le Chapitre appelle dans les a&tes de ce tems ,

35

des mois. llena bien produit plufieurs collations

35

valde formidande; ce qui l'a obligé, pour fe fer-

95

du Pape, enfuite des nominations des Princes du

Pl

vir des termes des actes, Apo[lolicis obedire man-

25

datis.

25

Pays , en vertu de l'Indult de Leon X. de 1515. &

353

de Clement IX. en 1570. Mais on fgait , qu ces in-

; Depuis ce tems jufqu'en 1634. en quelque mois

5

"u

dults ont été accordés contre la liberté des Eglifes,

33

que ladite Tréforerie ait vacquée le Chapitre y a

bj

toujours élu, &le Prevót confirmé fon éleGion,

35

qui n'ont pu éviter l'autorité Souveraine.

» Le Sieur Maguire a prouvé , qu'avant ces indults,

PP]

fans que Rome y ait apporté aucun trouble ; étant

35

l'éle&ion de la Prevóté appartenoit au Chapitre, &

?)

arrivé, pendant cette efpace de, tems affez long,

25

]a confirmation au Pape, à caufe qu'il eft fuperieur

quatre vacances par mort dansles huit mois , que

l'on nomme refervés.

35

immediat de cette Eglife.

25

» Ceft cequ'il a fait voir par

deux actes, l'un qu'-

» ll eft arrivé en.1634. que Floris Zan der Haer ,

Euftache Calculi Prevót étant venu à mourir en Jan-

dernier poffeffeur paiffible dela Tréforerie , étant

P

mort en Fevrier. le Chapitre y élut Bertrand 7Ver-

» vier 1451. le Chapitre a élu Jacques de Conimrria

» Parent de laDucheffe de Bourgogne; & l'autreaprés

2

viano qui aprés la confirmation du Prevót a été mis

» la mort d'Adrien de Poitiers en OQobre 1508. il a

25

en pofleffion de cette dignité le 13. de Mars de la

35

méme année; & aprés en avoir joui jufqu'au 30.

» élu auffitót Francois de Melean, qui en ont tous

, deuxjouis paifiblement : les autres actes d'éleQion

35

d'O&obre 1637. (ans conteftation de la. parrt de

» & de reception àladite Prevótene fe trouvant point

35

Rome, il s'avifà alors de donner une déclaration

» enregiftrées.

au Chapitre ledit jour 30o. d'OGobre: fe mutare cau[-

35

» À l'égard

dé la Chantrerie, le Sieur Maguife a

fam vofJe[fionis. 'Thefaurarice- alias capt , C9' eam-

, rapporté, que depuis 1421. que commence le pre-

35

deim vigore Litterarum Apoftolicarum C9 non invim

mier Regitre jufqu'à 1627. tous les Chantres n'ontété

35

provifionis ordinarice ad electionem facte po[fidere

25

C2 retinere, illiufque poffelionem continuare.

» requs, qu'en vertu d'éledion du Chapitre & con-

» firmation du Prevót, en quelque mois que cette dig-

» Le Chapitre ayant enregiítré cette déclaration

» nité ait vacqué, foit refervé ou ordinaire. Le Sieurs

35

proceda à une nouvelle éledion, dans laquelle il

25

élut Jean de Lannoy, qui aprés la confirmation du

» Corroyer rapporte au contraire, qu'apres la mort du

35

» Chantre Jacques Manart en Novembre 1627. le

Prevóten fut misen poffeffion le i. Decembre 1637.

» Chapitreauroit élu Robert Imbert , qui n'ayant fcu

» Ces deux pourvüs plaiderent au Conífeil deFlan-

» avoir laconfirmation du Prevót, fe feroit intrus

dre, oà ledit Zerviano ayant allegué fà pofleffion plus

» que triennale, quoique deftituée de titre enfuite

, dans la poffeffion de fa dignité, & reconnoiflànt de-

235

puis, que cette dignité avoit yacqué dans un mois

» de cette déclaration, ne laiffa pas d'y obtenir la re-

35

refervés auroit renoncé à fon eledion, & l'auroit

» Créance en 1643. confïr*mre'e.plar Arrét de Malines

*

.

» de 1644.

35

obtenu en Cour de Rome

durefe termina par un accomodement,

, Mais commeledit Sieur

Imbert wa fignifié aucun

, Cette proce

33

a&te de rénonciation au Cliapitre, ainfi qu'il lui en

» fcavoir que ledit Verviano perniuteroit en Cour de

35

adonné un acte en 1643.le Sieur Maguire íe fert de

» Rome l'Écolatrerie de ladite Eglife , qu'il avoit toü-

» jours retenu juíqu'a lors, avec ledroit que préten-

35?

cette poffeffion;les autres actes non connus au Cha-

33

pitre étant étrangers.

4

:

» doitJean de Lannoy à ladite Tréforerie, ce qui fut

,,1l eft arrivé encore

trois autres vacances par mort

, executé en 1645. moyennant. quoi ledit Z'erviano

» prit poffeffion de la Tréforerie & Jean de Lannoy

Mw»

de ladite dignité depuis 1627. jufqu'en 1675. Mais

; de l'Ecolatrerie. -

35

comme les deux premieres font tombées dans les

35

mois ordinaires, cela ne fait aucune difficulté; la

», Le Sieur Corroyer propofe cet exemple, comme

33

troifiéme étant arrivée en Octobre 1675.par la mort

$5

unaé&e favorable à la Cour de Rome, &le Sieur

35

Maguire foutient au contraire, que ces jugemens

pierreHughelet, le Chapitre au lieu de faire l'éledion,

35

a attendu que Rome y eut pourvu, comme elle a

P P

de recréance n'ont été rendus, que für une poí-

3

faiten conferant cette dignité à Paul Philippe? Hér-

33

feffion triennale, & que la permutation enfuivie à

; laiffé les chofes en füfpens, & dans l'état qu'elles

35

mite , qui-y a étézecit fans aücune-oppofition.

5 Le Sieur Maguire n'a rien à oppofer contre cet

» Étoient avant cet acte.

32 De--

Ds Juüggs Erzc*,

C A £.

INsurENsrs.

31

e

...» Depuis lors jufqu'en 1709.cette dignité n'a vac-

25

ancien droit d*äie&ion, conforfne AT

l

gïfäge général

» qué dans aucun mois refervé, fi non le 16. d'Avril

55

de toutes celles du Pays-bas.

]e

» de ladite année, que Philippe- Jofeph de Lannoy

» À l'égard dela premiere queftion, le Chapitre

» étant mort le Chapitre y aélu auflitót le Sieur Phi-

?5

"

g

prétend, que fon droit d'éledion eft un droit pub-

M

» lippe Antoine de la Haye, qui aprés la confirmati-

»5

lic, établi dans toutes les Eglifes du Pa

ys-bas, fans

I

-.9n du Prevót a été mis en pofleffion.

$35

en excepter aucune, ainfi qu'l l'a prouvé au procés,

» Le Pape en a pourvu le Sieur Nicolas Parent, à

3»

35

concernantle bien & la difcipline de Eglife, qui

lu

titre de referve de mois, lequel contefte ac&uelle-

3

feroit renverfé s'il n'étoit pourvu aux dignités de

»

lement cette dignité audit Sieur de ia Haye.

35

cette. maniere, puifqu'il arriveroit à un Chapitre

» À l'égard de l'Ecolatrerie, le Sieur Maguire fait

55

f

35

d'étre obligé derecevoir pour Doyen une perfon-

)

» Voir, que le feul a&te, que l'on trouve depuis 1421

ne inconnue & nullement in(truite des regles , con-

35

qui commence le premier Regitre, juíqu'en 1470.

5

tümes & ufages de fon Eglife, & ne connoiffant

35

eít une éle&ion du Chapitre aprés la mort de Ge-

35

aucun des füppots, à la conduite defquels il doit

it

35

35

l?

rard dePacy en Juillet 145 $. uivie de laconfirmation

veiller. D'ailleurs qu'il eft ftipulé par l'article.... du

35

du Prevót & de la pai(ible poffeffion & jouiffance de

$5

Traité de Madrid de 1526. que les Eglifes de Flan-

35

cet Elu.

25

dre & d'Artois jouiroient des mémes privileges &

35

le

» Le Sieur Corroyer oppofe à cet exemple celui de

libertés fous la Souveraineté de la Maifon d'Autri-

1l

33

Pierre Bogard , pourvu par grace expectative del'E-

35

che, qu'elles en avoient joui fous celle de France;

55

colatrerie & de la Prébende vacante le $. Auguft

Py]

& comme ce Traité a été ratifié par. l'Empereur

j

. 25

25

1472. & ía reception parle Chapitre fans oppofition

Charles Quint & Francois I. Roi de France & depu-

35

füivie de jouiffance paifible.

)

is a été confirmé par le Pape Clement VII. & qu'a-

» Le Sieur Maguire repond à cet exemple, com-

25

vant ce Traité l'Eglife de Lille jouiffoit de la liber-

$

me à celui ci de(fus de Jean du Lac à la Tréforerie,

»

»

té d'élire à toutes fes dignités en quelques mois

25

qui eft de l'année 1471.

PP]

qu'elles euflent vacqué, c'eft une confequence ne-

» Depuis cet an l'Ecolatrerie a paffé de réfignation

5

ceffaire, qu'il n'a pu étre rien innové dans la provi-

33

en ré(ignation jufqu'à Robert Gillefon, qui étant

93

35

fion du Doyenné, & des autres dignités de l'Egli-

35

mort le2. de Juillet 1524.1e Chapitre y a élu Geor-

fe de Lilleau préjudice de ce Traité public; & qu'-

)5

ge Taifpi

ui ayant obtenu la confirmation du Pre-

22

ainfi une prefcription contraire à la liberté d'élire

35

vot en a

d

mis en poffeffion, & en a joui paifible-

25

ne peut ic1 avoir lieu.

35

ment par la rénonciation , que Thomas Fabri pour-

» Le Sieur Corroyer repond à cette queftion en di-

"

25

vu en Cour de Rome à titre de referveen fit pub-

35

fant, que l'état des Dénéfices peur changer de na-

(

35

liquement.

P

?

w

jl

?

)

M

ture par plufieurs voies differentes, entre lefquel-

»La dignité

paffa par fa permutation kä George Zrm-

les eft la prefcriptions & que, (i par ce moyen on

C

melot fon neveu, qui étant mort en Mai 1588. le

)

peut changer la nature du Bénéfice, on pourra en

Pape en a pourvüà Jean /e Duc qui a été requ par le

5

changer à plus forte raifon laxmaniere d'y pour-

3

35

VOir.

Chapitre fans aucune conteftation.

li

» Jean le Duc étant mort en Juillet 1616. le Pape

» A la feconde queftion, le Chapitre foutient qu'il

pourvut de la dignité vacante Bertrand Zerniano,

35

n'y a point eu des ades füffifans pour établir une

Pj

Pl

qui y futrecu, de méme que fon predéceffeur , en

prefcription dans la difpofition de fon Doyennéen

ä

35

1617. & par ía permutation avec Jean de Lannoyen

25

faveur des referves, parce qu'il n a point eu au

53

1645. & parla mort de celui-ci en Fevrier 1666. Paul

L

moins trois actes paifibles & non conteítés. Car

Philippe /'ermite en vertu de provifjion de Rome,&

3

P»]

fuppofant que les provifions de Zan den Berghe &

35

par ía promotion à la Chantrerie de ladite Eglife en

de Giffort auroient étéà titre de referve, & queces

35

1675. Vincent ermeulen en vertu d'une autre pro-

P

pourvus, en vertu de ce méme titre auroient joui

v;

3»

vifion de Rome.

l

paiiblement du Doyenné, la preícription a été in-

55

l

» Ledit Jermeulen étant mort en Janvier 1698. le

terrompue dans le troifiénne ade, lorfque Jooffe

35

Chapitre y a élu le Sieur Maguire , & par fon éle-

39

de Lion en a été pourvu à Rome; car le Chapitre

33

&ion au Doyenné & en(uite de fa démiflion de la-

25

25

235

lui a oppoté fucceffivement, Paris & Pollet, qui

dite Ecolatrerie le Sieur Breekevelt élu par le Cha-

tous deux ont fáit valoir fon éledion; & quoi qu'-

l

23

pitre en eft demeuré poffefléur paifible, le pourvà

35

ils aient perdu leur procés par fentence definitive

?*

de Rome ne l'ayant attaqué.

55

a Gand, cependant il en a été appellé à Malines,&

» Le Sieur Corroyer íe prevaut de toutes les recep-

]

depuis traníigé, fans préjudice au droit d'éle&tion;

35

tions pai(ibles des pourvàüs de Rome à ladite Eco-

95

ainfi qu'il a encore été fait à la quatriéme fois, lor(-

35

latrerie, fans que le Sieur Maguire ait autre chofe

Pj

quelePape ena pourvu Natalis,qui a tran(igé avec

à y oppofer, quela négligence ou connivence des

5

le Chapitreaprés la mort coníécutive de deux Elus,

25

Chanoines, qui devoient fcavoir que cette digni-

)

& faute d'en trouver d'autre qui voulut l'étre. Et

25

té a été dotée parle Chapitre, qui dans l'a&e de

35

fi la fentence rendue à Gand a pu préjudicier aux

35

fondation s'en eít retenu l'Ele&ion, & quiaété con-

.

Elus d'alors, l'érreur du Juge qui ne pouvoit don-

25

33

firmé par l'Evéque Diocéfain & par le Pape.

ner un droit à titre de prefcription, oü elle n'étoit

» Voilà ceque l'on trouve dans les Regitres du Cha-

??

point établie, n'a pu nuire à l'Eglife, & encore

25

pitre pour les autres dignités.

)5

moins faire changer la maniere de difpofer du Do-

25

» Ceci pofé, ileft queftion de fcavoir, Primo : (i

yenné, fans un nouveau titre de pretcription.

35

le Pape peut prefcrire le droit d'éle&ion du Chapi-

» Le Sieur Corroyer foutient au contraire, qu'un

35

treau Doyenné, pour s'en attribuer la difpofition

35

Bénéfice pouvant changer de nature par deux ou

35

dans les huit mois refervés.

Secundó

]

aucas que

trois adtes ou plus, le Doyenné a du changer dans

b

ce droit d'éle&ion foit fujet à prefcription, fi par

35

fa maniere d'y pourvoir par les deux actes paifibles

35

les actes allegués par le Sieur Corroyer, il y auroit

?5

de Zan den Berghe & de Gifford, & par les fenten-

»»

un tems & un nombre d'aces (uffiíans & légitimes

»»

ces fuivies de tranfaction au troifiéme & quatriéme

E

b

pour ladite prefcription.

2

ade; d'autant plus que le Chapitre s'y eft deporté de

» Et enfin füppofé, que la prefcription

feroit tout

5

tout appel, & a confenti que les pourvüs deRome

2*

à fait introduite en faveur dela Cour de Rome, fi

35

jouiroient de la dignité, co

mme sS'ils a.voient the-

?5

le Chapitre ne doit point avoir recours au Souve-

»

nu un plein poffetloire.

55

rain, comme protedeur de la liberté des Eglifes ,

» À la troifiéme queftion; le C.ha'pitr-e croit, que

233

. pour maintenir ou rétablir celle de Lille dans íon

fon Eglilä elt inineure, qu& les Chanoines

dlors,

n'ont

prodinints ipsitiuini

32

Jurxls RESPONSUM

33

n'ont pü préjudicier à la liberté de íon droit d'é-

Ex quibus nequaquam obfcurum eft, predi&as dig-

di

39

le&ion obfervé dans toutres les Egli(es du Pays-bas,

nitates, & fignanter Decanatum fuiffe dignitatem ele-

K

35

& en conféquence qu'il eft obligé d'avoir recours

&ivam confirmativam ex ipfà fundatione; quandoqui-

ti

35

au Souverain pour le füpplier de rétablir ladite E-

dem nullibi dicatur, dignitates has, notanter Deca-

95

glife de Lille dans fon ancien droit d'éle&ion, à

natum, fadas fuifle electivas confirmativas, fed fim-

t

35

l'exemple de ce qui a été accordé par l'Empereur

pliciter afferatur in fententia arbitrali de anno 1217.

h

bj

Charles Quint en 1528. aux Eglifes de Tournay ,

ele&ionem Decani per Capitulum fieri confüeviffe, &

X

f

25

Tournefis & dependance; & en 15531. aux Eglifes

confirmationem a Prapofito.

p(

P )

d'Artois, en les rétabliffant dans la liberté de con-

Unde nec in propofita fa&orum dedu&ione quid-

lü

35

férer en tous mois, comme elles en avoient joui

quam ex parte provifi Apoftolici refertur allegatum

l

33

fous la Souveraineté de France, à l'exclufion de

contra eam qualitatem & conditionem dignitatis De-

Q

35

toute forte dereferves, qui s'étoient déja introdui-

canalis, quafi hec dignitas non femper a füa origine

fi

33

tes à la faveur du changement d'Etat.

fuiffet electiva-confirmativa.

» De plus le droit d'éle&ion aux dignités eft fifa-

His prefuppofitis confequens eft, quod Capitulum

li

95

vorable, que nonobftant l'indult accordé par Six-

non tantum habeat pro fe intentionem fundatam inju-

35

te IV. Leon X. & les autres Papes à l'Univerfité &

re communi eligendi fibi Decanum; fed infüper quod

f

P

Faculté de Arts de Louvain (àla requifition des Em-

hzc dignitas Decanalis ex fua fundatione & origine fit

325

pereurs Maximilien & Charles) de nommer à trois

dignitas elediva-confirmativa, five quod ele&io ex ip-

C

?5

bénéfices ou dignités de chaqueEglife des Pays-bas,

*

fà fundatione

32

ad Praepofitum.

pertineat ad Capitulum, '& confirmatio

far la remonítrance defdites Eglifes l'Empereur

25

Charles Quint a exclu ladite Univerfité ou Faculté

Porro expeditum & notorium eft, conditionum &

35

des Arts de Louvain du droit de nommer aux dig-

qualitatum Beneficiorum , quz in ipfa fundatione fünt

ï(ä

35

nités.

expreffe, difficulter admodum, nec nifi ex arduis &

, Henri IV. Roi de France en a fait de méme en

publicis caufis, prafertim his in partibus, derogatio-

[

35

1604. en faveur des Eglifes de fon royaume, quoi-

nem admitti.

33

que les dignités futfent declarées dans le Concor-

Infaper ex przdi&is habetur dignitatem hanc Deca-

*5

nalem non comprehendi füb regula Cancellariz de re-

dat de 1515. entrele Pape Leon X. & le Roi Fran-

32

cois I. fujettes aux nominatioris des Gradués.

fervatione menífium; quandoquidem expeditum fit &

j

» Si nonobftant deux actes auffi autentiques, les E-

notoria praxi comprobatum, dignitates notanter ele-

»»

glifes de France & des Pays-bas ont recouvré la li-

Qivas-confirmativas hac regula non comprehendi, fi-

35

berté d'élire en tous :nois à leurs dignités, celle

ve vigore hujus regulz nequaquam cenferi Sedi Apo-

35

de Lille doit efperer que fon Souverain la rétabli-

ftolicz in o&to menfibus, quos Apoftolicos dicimus,

35

ra dans cette méme liberté , nonobftant quelques

effe refervatas; tum quia dignitates nominatim in hac

3?

actes de la Cour deRome introduits contré ledroit

Regula non exprimuntur; tum quod Pontifex per fü-

x —— 9- — GA — —— D—4

35

commun &l'ufage général des Eglifes du Pays-

as refervationes non prafumatur velle immutare natu-

23

bas.

turam & conditionem dignit

fundatione refultantem.

:atum fignanter ex ipía

'RE'".S'OLU'TI-O.

$i autem dignitates eledivz-confirmative compre-

henderentur fub refervatione , harum dignitatum con-

Ex pofitione cafus & dedu&ione fadtorum nobis ex-

ditio immutaretur, quandoquidem dignitates referva-

hibitis, habetur, quod anno 1066. Baiduinus Comes

tz per Pontificem conferrentur per fimplicem provi-

Flandriz fundaverit Capitulum Infulenfe cum tribus in

fionem ; atque ita'ex dignitatibus ele&tivisconfirmati-

eo dignitatibus , fcilicet Prepofitura , Cantoria & The-

vis fierentdignitates fimplicis provifion

fauroria.

Preterea conítat, anno 1090o. erectam fu-

lativa.

1s & mere col-

DCR RPE - t

iffe quartam dignitatem , nimirum Decanatum , idque,

Igitur in cafü propofito provifus Apoftolicus non

ut apparet ex Charta relata per Buzelinum Libro 2.

poteft pretendere dignitatem Decanalem, vacantem

Gallo-Flandrizee Cap. 14. p

in menfe Apoftolico, fuiffe refervatam difpofitioni Se-

:

er Præpoüþum & Capitu-

» lum.

dis Apoítolice, vigore Regulz Cancellariz de refer-

Circa idem tempus conítat, quod ad inftantiam

vatione menfium ; quandoquidem hzc regula hanc &

Capituli ereQa fuerit quinta dignitas, nimirum Seho-

fimiles dignitates non comprehendat.

Et fàne necip-

" lafteria, eàm dotando & fibi refervando eledionem

fe provifus Apoftolicus titulum füaumfeu provifionem

quemadmodum reliquarum dignitatum.

Apoftolicam probat vel adíftruit ex ipfa Regula Can-

Infüper habetur quod anno 1217. Thefauroria , De-

cellaris; quafi vigore hujus regula hac dignitas ad

canatus & Cantoria effent dignitates ele&ivz confir-

provifionem Sedis Apoftolicz fpectaret, fed conten-

mativz, five quod earum electio fpedaretad Capitu-

dit fpeciali prafcriptione feu pofleffione hanc dignita-

lum, & confirmatio ad Prepofitum

nam utin de-

tem Decanalem Sedi Apoftolicz in o&o menfibus effe

N

du&ione refertur, oborta eo anno diflicultate inter

refervatam.

Quandoquidem autem non tantum jus commune,

Przpofitum & Capitulum fuper difpofitione feu col-

Jatione Thefaurorie per fententiam arbitralem , aucto-

fed & ipía fundatio, nec non conditio & qualitas, ejut-

ritate Epifcopi Tornacenfis, nec non Summorum Pon-

dem dignitatis eledionem deferat Capitulo & obftet

tificum Innocentii III. & Honorii III. probatum & for-

refervationi, debet indubie poffeffio feu prafcriptio,

,matam declaratum fuit : electionem competere Ca-

qua fpecialiter juri Capituli tot titulis innixo deroge-

pitulo, confirmationem vero Przepofito, ficut & ce-

tur, effe admodum diuturna & aQibus poffefforüs

terarum dignitstum in verbis

vocabitur ut eleclioni

pluribus iifque continuis afferta.

Conftat in primis ex propofita dedu&ione, quod

interfit Prepofitus (fcilicet ad ele&ionem Thetauro-

*xiz) ficuti in aliis electionibus Decani C9' Cantoris fieri

Capitulum per quinque circiter fzcula, id eft ufquead

confuevit.

ann. 1567. manferit & continuaverit in pacifica poffef-

fione libereeligendiin omnibus menfibus füum Deca-

Ex his manifeftum eft, quod tempore hujus deci-

fionis notorium effet, electionem Decani & Cantoris

num, eumque fic ele&um a prepofito fum"e confir-

confueviffe fieri per Capitulum , & confirmationem per

matum.

*

Prepofitum.

Quod & habetur ex ada fundationis

Adducit quidem provifus Apoftolicüs Bullam five

indultum Pii II. de anno 1463. quo fignificatur Capi-

Scholafterie , in qua Capitulum fibi refervat ejusdem

eledionem ficuti ceterarum dignitatum

evidenter

tulum poftulaffe a Pontifice facultatem eligendi ad dig-

füpponens aliarum

nitates vacantes, etiam in meníe Apoftolico; eamque

hïc—iignitatqm electionem Qbi com-

facultatem a Pontifice fuiffe indultam, cum ea tamen

peteref

clau-

ir

CAr.

Drz Juss Erzcr.

INsurLENSsIS

33

:le

l

claufüla quod Ele&us teneretur confirmationem pete-

fed folius refervationis, non apparet quod a&us hic

M

re a Sede Apoftolica.

eo titulo impugnari queat.

In primis contendit provifus Capitularis illud indul-

Quapropter hic adtus pro adtu poffe

flionis pacifico

D

tum non pofle dici fuiffe poftulatum a Capitulo , quan-

juris refervationis admittendus apparet , nifi quod non

tumvis id in ipfo indulto afferatur. Quidquid fit de

fine omni füundamento argui poffet hzc provifio fub-

[:

hac prztenfione, illud füfficienter coníftare videturex

reptitie obtenta.

d

factis in dedu&ione enarratis, Capitulum & ante &

Cum enim dicatur obtenta vigore refervationis men-

m

poft hoc indultum proceffiffe ad liberam electionem

fium, dubitari poteft, num qualitas dignitatis eledti-

fuarum dignitatum, & notanter dignitatis Decanalis,

va-confirmativz fufficienter fuerit expreffa, praefertim

[

ne

non vigore hujus indulti, fed vigore juris fibi ex jure

tanquam refültans ex ipfa fundatione.

Uti enim fu-

communi & füundationis competentis; quandoquidem

pra notatum eft, Regula Cancellariz de refervatione

nullibi legatur, quod Ele&us confirmationem fuam

menfíium, non comprehendit (imiles dignitates, ne-

pottulaverit a Sede Apoftolica,

que Pontifex przfumitur velle derogare conditionibus

prout Ihb poena nul-

d

litatis indultum przt(cribebat.

beneficiorum in fundatione expreflhis.

Ad hzec notandum quod hic Pontifex Pius II. om-

Itaque fi qualitas illa rite fuiffet expreffa, prxfümen-

it

nia impenderit, ut refervationes etiam majorum dig-

dum eft, quod Pontifex provifionem illius dignitatis

Decanal

u

nitatum, abrogata San&ione Pragmatica ex De-

is, titulo refervationis menfium,; non con-

cretis Concilii Dafileen(is conflata, reftituerentur : &

cefliffet.

quidem tantum effecit, ut Ludovicus Xl. Galliarum

Prefümendum quoque eft, quod (i qualitas illa fuif-

Rex Litteras ediderit abrogatorias Sanctionis Pragma-

u

fet fincere & veraciter expreffa, Placetum Regium non

tice, de quibus videri poflunt acta Concilii Mantua-

fuiffet quoque impetratum, eo quod hiíce in partibus

ni de anno 1459. nec non Hiftoria San&ionis Pragma-

non foleat facile admitti provifio Romana derogans le-

tice & Concordatorum, evulgata per Francií(cum Pin-

gibus fundationis.

fonium in Áppendice Monumentorum ad SanQionem

Hzc reflexio devitio fübreptionis applicari fimiliter

Pragmaticam, editionis 1666.

poteft fübfequentibus provifionibus Apoftolicis, qua:

Ut proinde mirum non effet, quod eo tempore Ca-

fimiliter fundantur füper refervatione menfium indu.

pitulum Infulenfe fimile indultum faltem ad cautelam

&a per Regulam 1X. Cancellariz.

poftulaffet.

Sed circa has fübfequentes provifiones & illud oc.

Sed cum di&z Litterz Ludovici XI. ob refiftentiam

currit, quod nullus provifus in vim earum provifio-

Parlamentorum plenum non fortirentur effedum, &

num pacificam poffeffionem ab initio habuerit, fed

»

mortuo di&o Rege San&io Pragmatica ruríüs reftitue-

quod Capitulum jus liberz ele&ionis, etiam in men-

retur (ut in citata Hiftoria latius deducitur) mirum

(ibus refervatis pretendens, alium elegerit qui contra

quoque non eft quod Capitulum di&o indulto ufüm

provifum Apoftolicum judicio contendit, neque pro-

non legatur, fed in fua libera ele&tione perrexerit.

vifus Apoftolicus abfolute pacificus fuiffe legitur, ni.

g

Primus itaque a&us poffeffionis ex parte provifi A-

fi titulo tranfadionis cum adverfàrio five provifo Ca.

poftolici reprodu&us occurrit in provifione Apoftoli-

pitulari; & quidem inferta hac aut (imili claufüla fz]-

ca. impetrata vigore refervationis in menfe Apofto-

vojure Capituli, vel quod amplius eft, facfa proven.

lico, per Judocum 7an den Berghe anno 1567.

tuum partitione.

Circa hanc provifionem Apottolicam notatur, eam

Itaque poffeffio ex parte provifi Apoftolici addü&u,

non habuiffe effe&um & executionem propter indul-

& unico pene acui pacifico, & de (übreptione mul-

tarium Regium , qui in vim indulti Apoftolici a Re-

tum füfpecto, innixa nullatenus füfficiens judicari po-

ge Catholico impetrati dignitatem Decanalem contra

tet ad infirmandum jus Capituli libereeligendiin om-

di&um 7an den Berghe obtinuit, & vita durante pof-

nibus menfibus füum Decanum, non folum funda.

fedit.

tum in jure communi, fed in ipfà fundatione, & pa.

Mortuo autem indultario petiit di&us 7an den Ber-

cifica poffeffione per quinque circiter fzcula fine inter-

ghe (e (arrogari in omne jus premortui indultarii, Bul-

miffione continuata firmatum, nec non in omnibus

lamque fürrogatoriam impetravit, qua mediante pof

Belgicis Eccle(iis ha&tenus inviolabiliter, non obftan-

feffionem dignitatis Decanalis obtinuits non tamen

te receptione Regulz Cancellariz de refervatione men.

omnino pacificam, nifi poft mortem Ludovici Pou-

fium, confervatum. Refponfum Lovanii hac 10, Fe.

train provifi Capitularis, contra quem diàus 7an den

bruarii 1711.

Berghe obtinuerat fententiam Recrede

Fntiæ in Guber-

nantia Infuleni.

H.F. Herthals, J. U. D. &SS. Can. Prof. Ofd.

Cumque mortuo di&o Poutrain, Capitulum nul-

Z.b. Van Efpen, J. U. D. &SS. Can.Prof,

lum in ejus locum eligeret, obtinuit di&us 7/am den

L. Hacquius , J.U.D. &Prof. Ordinarius.

Bergheplenum polfefforium in di&ta Gubernantia , vi

J. A. Brenart, J. U. D. & Prof. Primarius.

cujus manfit pacificus vita fua durante.

H, V'an den Goedenhuife ,. J. U. D. & Prof. Ord.

Verum quandoquidem di&us Va den Berghe non

;

'.

lela Hamaide, J.U.D. & Anteceü'or Primar,

obtinuerit poffeffionem Decanatus, nec dicam fen-

tentiam in Gubernantia Infulenfi nifi poft impetratam

De mandato D. Dominorum meoruüm,

fecundam provifionem, quz principaliter innitebatur

P. de Vaddare, Facullatum

titulo furrogationis,

non poteít hinc efficaciter

J.V. Secretgrius Bedel-

concludi, nug pofleffio vel fententiz ille fundatz

lus & Notarius 1711.

fuerint in jure furrogationis, an in jure refervationis;

RESOLUTIO ADDITIONALIS,

& confequenter hinc elici non poteft a&us indubita-

tus poffeffionis vel prefcriptionis juris providendi in

menfibus re(ervatis.

Super controverfia de dignitate Decanali in Eccleftg

Secundus actus poffeffionis ex parte provi(i Apofto-

Collegiata S. Petri in Civitate Infulenfi , inter Eleffum

a Capitulo ad. hanc diguitatem , €9

provifum Apof[loli-

lici addu&tus occurrit in provifione Decanatus, ob-

cum de eadem dignitate, ad ref

O

lutionem.|. Do&o.

tenta per Guillelmum Giffort vigore refervationis in

menfibus Ápoftolicis.

rum Juris utriufque Univerfitatis Lovanienfis,

füper

eadem controverfia, datam die 1o, Februarii 17

11

Huic a&ui nihil in dedu&ione fa&orum ex parte

provifi Capitularis oppofitum legitur, niíi quod hzc

Infra fcripti Confulti füper difficultate & queftione

rovifio facta cenferetur jure devolutionis; fed cum

exorta fuper Decanatu Ecclefiz S. Petri in Civitate]n.

in ipía provifione nulla hujus tituli mentio occurrat ,

fulenfi, inter provifum Apostolicum & Eledum a Ca.

Supplfm. oper. V'an Efpen. Tomus V.

pitulo

L

34

JURIS RESPONSUM

offe

pitulo ad eamdem dignitatem Decanalem, ex iis qux

canatus, & in eo manutentum vigore pri-mæ provifio-

Quf

nis fundatz in refervatione meníium, an vero invim

ordi

ipfis erant propofita, refponderunt cum aliis Do&ori-

bus Juris hujus Univerfitatis Lovanienfis die ro. Fe-

pofterioris provifionis five fürrogationis in locum de-

cutd

bruarii 1711. pro Ele&o a Capitulo, eo quod coníta- . fun&ti indultarii.

gpani

í

ret ex cafus dedu&ione.:

Verum quidem eft, tempore fadz fürrogationis in-

j

Primo dignitatem Decanalem iftius Ecclefie ex fua . dultarium jam fuiffe defünctum, & coníequenter jus

N

fundationead inítár trium aliarum dignitatum ejufdem

ejus extindum ; fed & hoc fcitur quod in vim regulz

j v

Ecclefix, fcilicet Cantoriz, Scholafteriz & 'Thefau-

de furrogandis collitigantibus, Pontifex dicatur etiam

at

roriz, effe dignitatem electivam-confirmativam.

poffe fubrogare in jus & pofleffionem colligantis de-

tes 1

Ulterius quod notorium effet, dignitates electivas-

fun&i, uti poft alios notat Melchior Poflor de Benef.

ticul

confirmativas non comprehendi füb Regula de refer-

Ecclefiaft. Lib. 2. titulo 11. ubi afferit, id quidem per

faci

vatione menfium, eoque titulo effe & femper fuiffe

Ordinarium fieri non poffé, eo quod fit contra jus

fed j

fimiles dignitates in omnibus Ecclefiis tam Cathedra-

commune, fed bene per Legatos & Vice-Legatos, fi

TOV

libus quam Collegiatis, tum in Flandria, tum in Bra-

id in mandatis habeant, adeoque multo magis per ip-

jdq

bantia, exemptas & liberas ab hac refervatione, tamet-

füm Ponti(icem.

dea

fi quoad reliqua Beneficia ad collationem five electio-

Et quandoquidem ufque ad illud tempus Capitu.

"

nem Capitulorum fpectantia, hzc . meníium referva-

lum fuiffet in pacifica quafi poffeflione elizendi Deca-

ftat

tio jam pridem obtinuerit & etiamnum obtineat.

num etiam in menfibus refervatis, nec ullus actus pro-

Przterea obfervatum fuit, in ipfa Ecclefia Colle-

vifionis Apoftolicz ante illud tempus, fàltem qui ef-

giata Infulenfi per quinque circiter fxcula, id eft, ut-

fe&um habuerit, oftendatur, vix credi poteft, quod

if

Tid!

que ad annum circiter 1567. de hac dignitate Deca-

provifüs in vim füz' prioris provifionis obtinuiffet re-

f

nali fuiffe provifüm per eledionem Capituli & confir-

credentiam , fed admodum veri(imile quod eam obti-

inie

mationem Prapofiti, conformiter ad ipfam fündatio-

nuerit vigore furrogationis in locum indultarii , atque

nem, tamet(i ut minus centum annis ante illum an-

in vim illius manferit in poffeffione Decanatus , quod-

p

na

num, Regula de refervatione menfium hic in belgio

que timuerit Capitulum alium a fe ele&um ipfi oppo-

flol

eflet recepta.

nere, quia verebatur ne íürrogatus in jus indultarii

Cum igitur con

ftaret hanc dignitatem Decanalem

non minus quam ipíe indultarius manutenereturs ne-

^

han

ex unanimi Do&orum fententia & notoria praxi om-

que Capitulo tunc vitum fuit dit

lrar

putare num fimilejus

nium Ecclefiarum comprobata, utpote ex fundatione

furrogandi Pontifici competeret.

ipk

ele&ivam-comfirmativam non comprehendi (üb regu-

Til

Quidquid fit, hic a&us nullatenus pro indubitato

9rl

la de refervatione menfium, & confequenter vi hujus

& certo a&u pofleffionis providendi in vim refervatio-

1

regulz non fpe&are ad provifionem Sedis Apoftolicz,

nis men(ium reputari po(fe videtur.

^

d

etiam in menfibus refervatis, fed liberam electiionem

-Ex illis quze in deductione cafus Confültis DodGori-

manere penes Capitulum, eamque Capitulo falvam

bus érantexpofita, vifum ett ipfis ex omnibus actibus

YX

manfiffe, ufque ad predi&um annum 1567.examinan-

quibus quafi poffeffionem ex parte Sedis Apottolicae

QU

dum duntaxat credebant, utrum faltem titulo poflet-

ftabilite nitebatur provifüs Apoftolicus, nullum fuif

ha

Vi

fionis feu prafcriptionis, ad Sedem Apofttolicam pro-

fe (nifi unum exceperis) pacificum, fed ipfüm Capi-

vifio hujus & aliarum dignitatum in praedicta Ecclefia

tulum femper prztenditfe jus fibi effe etiam in rgenfi-

qu

devoluta fat probaretur, vifumque fuit confultis Do-

bus refervatis eligendi fibi füum Decanum, atque vi-

&oribus ea quz dicebantur allegari ex parte provifi A-

. gore hujus juris etiam ad ele&ionem proceífilie, non

hi

pottolici ad fundandam hanc po

fleffionem feu praícri- obftante provifione Apoftolica, ac Ele&üm a Capitu-

ptionem non effe füfficientia ut contra fundationem &

lo & provifum Apoftolicum füper hoc jure judicio

3

f&

jus commune, nec non generalem Delgii praxim in

contendiffe.

tel

omnibus Ecclefiis Cathedralibus & Collegiatis hadte-

Verum quidem e

ft ex ipfä dedu&ione ca(üs appa-

a

nus obfervatam & retentam, hujus Decanalis digni-

ruiffe, provifum Apoftolicum tandem quodammodo.

a

tatis electivz-confirmativz provifio titulo poffeffionis

triumphaffe ; eo quod ultimate ipfe in paffeffione De-

p

feu przferiptionis a Capitulo cenferetur translata ad

canatus contra Eledum Capituli permanferit.

f

Sedem Apoftolicam in menfibus refervatis; przfertim

At & illud ex ipfa dedu&tione caíüs patuit provifum

d

quod ad intervertendam poffeffionem Capituli per' Apoftolicum tandem,non nifi vigore tranfàctionis in-

!

quinque circiter fzecula continuatam, & tot titulis le-

ter ipfum & Eledum, a Capitulo pacificam pofleffio-

nem adeptum fuiffe.

p

gitimis innixam deberent in primis plene probaricon-

k

tinuati-per tempus ad prafcriptionem requifitum, &

Porro cum notorium fit tranfactionem inter partes-

indubitati actus quafi poffeffionis, quales non appare-

non iniri nifi füper redubia, cenfuüerünt Confülti Do-

bant a&us quafi poffeffionis, fi unum alterumve exce-

&ores fimiles adus, füper quibus in judicio fuit con-

peris, per provifüm Apoftolicum produdi.

troverfia, &tandem non nifitranfadione inter partes

Primus enim ac&tus

uafi poffeffionis, qui ex parte

;

controver(ia fopita fuit, non pofle dici actus polleffio-

provifi Apoftolici pro

d

u&us dicebatur, erat provifio

nis pacificos & fufficientes ad inducendam poffeffio-

nem pro parte Sedis Apottolicx providendi in menfi-

quam anno 1567. obtinuit Judocus vaz den Berghe

vigore refervationis menfium.

*

bus refervatis, contra longiffimam Capituli poffeffio-

lä

. Verum ci

rca hunc a&

um quafi poffeffionis adverte-

nem, juri communi innixam, & ex ipíà fundatione

,

runt Doé&ores Confülti quod dicto Zan den Berghe

profluentem..-

mota fuerit controveríia per Eledum a Capitulo, ac

Cum enim ipía tranfa&dio füper controverfia inter

infuper per indultarium Regium, quodque di&tus van

partes inita nihil de jure ipfo definiat, fed ipfüm jus

g

den Berghe poffeffionem Decanatus non obtinuerit in

ut dubium relinquat, & duntaxat pars una ob parti-

culares rationes ob quas ulterius judicio contendere

vim fuz provifionis Apoftolicz, nifi poft mortem in-

|

dultarii Regii, idque poftquam impetraffet fecundam

non cupit, ea litedecedat, evidens Con(ültis Do&to-

provifionem Romanam, vigore cujus furrogabatur in

ribus apparuit, ex hujufmodi actibus controverfis , tran-

jus & poffeffionem indultarii, quilite pendente de-

factione tandem inter partes fopitis,non poffe educi ac-

funáus erat.

j

tus quafi pofleffionis providendi in mentibus refervatis,

Hinc ulterius co

nclufere Dodores Confülti hunc

Unde & Vallenfis in fuo Tractatu de Beneficiis Lib.

actum non pofle dici a&um indubitatum quafi potfef-

1. Tit. 13. n. 7. examinans quz requirantur ad actum,

fionis ex parte Sedis Apoftolicz providendi in menfi-

vi cujus quis poffit dici effe quafi in poffeffione juris

bus refervatis, quandoquidem non conftet dictum

conferendi & praftandi, tanquam indubitatum affe-

]udocurfl Van den Berghe accepifïe poüäüïenem De-

rt, quod a&us proviüonis vfx cujus prate

nditur quaïiu

potfeflio |

E

Dr Junr Errcmr. Car. IwsurFNsIS

35

poffeffio providendi ; debeat fuiffe fortitus füuum effe-

Si proinde hi a&us cum omnibus fuis circumftan-

u

l

&um; quodque dici non poffit habui(fe effe&um in

tiis attendantur , non apparet

uod ullatenus poffint

ordine ad acquirendam quafi poffeffionem ,. etiam fe-

judicari füfficientes, ut contra fundationem adeo diu-

cuta inftitutione & poffeffione, (i provifus in ea per-

turna poffeffione firmatam, provifio dignitatis Deca-

Il

maníerit ex ca

nalis translata cenfeatur ad Curiam Romanam : imo

us

ufa concordie fubfecutee inter ipfum ö.'

lt

adver(arium.

,'

quod amplius eft ipía dignitas, qua ex fundationeerat

Non ignorarunt quidem Confülti Doctores, in ju-

electiva-confirmativa, per (imiles actus facta effet dig-

nitas fimplicis provifionis.

re vulgatum effe, tranfactionem habere vim rei judi-

i

catz; fed & illud noverant, traníactionem inter par-

Refert Renatus Choppinus

de facra -politia Lib.I. tit.

T

tes initam non nifi quoad ipías partes, & in caíu par-

1. Statutum Capituli Claromontani, quo edicebatur

ticulari controverfiz finem imponere , neque per tran-

Canonicatus ejusdem Capituli impofterum per Capi-

$

li

actionem inter partes fieri decifionem füper ipfo jure,

tulum conferendos, ad prafentationem feu nomina-

fed jure ipfo in dubio relicto ipfz partes füper recon-

tionem fingularis Canonici qui tempore vacationis ef-

trovería a lite recedunt & controverfiam componunt:

fet in turno, ab eo tanquam ab abufu appellante Pro-

curatore Regio, per Senatum Pari(ienfem declaratum

idque, ut fierifolet, compen(atis expenfis; & fübin-

de aliqua fada compofitione füper fructibus perceptis

fuiffe bene appellatum , ipfumque Statutum tanquam

aut percipiendis, prout materia tranfactionis & caufzx

abufivum caffatum; eo quod Capitulum füa auctori-

ftatus permittunt aut exigunt.

tate non potuiffet immutare formam provifionis qua

Ad hzc reflexerunt Coníülti DoGores quod & in

ab antiquo eft, & ex ipfà fundatione fieri folita fuerat

p^ lZA . U5 C5 s M

ipía tranfactione , qua mediante provifüs Apoftolicus

Capitulariter five per eleciionem Capitularem.

manfit in poffeffione Decanatus, expreflà fuerit clau-

Si proinde Statutum Capituli Claromontani reputa-

fula falvo jure Capitulo, quz idem fonat ac diceretur,

tum fuerit abufivum eo folo titulo , quod electionem

fine preejudicio juris Capitulis quz clau(üla etiam per

Capitularem tranítulerit contra primavam inftitutio-

provifümA poftolicum admiffa,manifefté declarat,quod

nem & antiquam confüetudinem in Turnarium, & id

nec Capitulum nec a Capitulo electus jus Sedis Apo-

quidem ad evitanda diffidia qua in ele&ionibus fre-

Ítolice pro indubitato agnofceret, fed a contrario per

quenter occurrunt : quanto magis improbanda & ab-

hanc claufulam oftenderet, qued non obftante hac

ufiva reputanda eft Capituli Infülenfis conniventia aut

tranfactione intenderet jus fuum profequi & tueri; &

negligentia, qua contra fundationem & inveteratam

ipfe quoque provifüs Apoftolicus eam claufulam ad-

confüetudinem Decanatus füi provifionem ad Curiam

mittendo luculenter oftendit fe velle jus Capituli inte-

Romanam tranfire permififfet; idque mutando ipíam

srum manere.

dignitatem electivam- confirmativam in dignitatem

Quapropter Vallenjï.r loco citato num. 3. agens de

fimplicis provifionis.

adu, quo mediante quis in quafi poffeffione juris pro-

Reflexerunt quoque

Confüulti Do&öres ex parte qui;

videndi conftituitur, requirit ut a&tus fa&us fit. abs-

dem provifi Apoftolici adduci quafdam fententias in

que claufula : fine preejudicio juris alterius. Sienim

favorem proviforum Apoftolicorum in Regiis Audito-

hanc claufulam iníertam habuerit fimilis a&us, tefte

riis prolatas ; fed & illud obfervarunt fententías has

Vallenfi, non füfficit, ut vi illius conftituatur quis in

vel dumtaxat. fuiffe recredentiales feu provifionales ;

quafi poffeffione providendi.

vel faltem, fi qua füper pleno poffetforio prolata fit ,

. Adverterunt infüper Confülti Do&ores, quod in

eam nonnifi aSenatu Regio fübalterno proceffitfe , at-

hac controverf(ia fuerit femper quxítio inter provifüum

que ab ea ad Regium Parlamentum appellatum , nec

a Sede Apoftolica & Eledum a Capitulo, & per con-

ab hoc Regio Parlamento Arreftum fÍíententiam hanc

fequens quod provifus Apoftolicus haberet fibi faven-

confirmans unquam proceffiffe; ut proinne nec inhoc

tem Curiam Romanam; quz femper admodum folli-

particulari cafu cauíà inter partes controveríà plenarie

cita pro amplificandis juribus Sedis Apoftelicz, eti-

& ultimate dici poffit deciía.

am non intermiferit, pro hoc jure inducendo , im-

Praterea noverant Confulti Do&ores, ordinarie res

pendere folita media, nimirum comminationem cen-

inter partes etiam in fupremo Pincipis Senatu judica-

furarum & poenarum contra obfitentes, uti etiam ex

tas jus generale non facere, juxta illud vulgatum: Noz

adis litis fat patere afferitur; ac per confequens actus

exemplis fed legibus judicandums nihilque notius effe

poffeffionis, fi qui ex parte provi(i Apoftolici allegari

quam illud, quod in uno caíü hifce illifve. Judicibus

vifüm fuit, aliis in eodem Tribunali aliter videri; fi-

poffent, non tam effent dicendi a&us liberi , quam vio-

lenti, & per metum incurrendarum ceníurarum & in-

cuti enim Do&orum füper quzítionibus juris variz

dignationis Sedis Apoftolicz quodammodo extorti:

funt opiniones, ita & Judicum varie folent eífe füper

praíertim fi attendatur circumftantia temporis quo

ca(ibus occurrentibus decifiones.

aQus provifionis, ac notanter Judoci //an den Berghe

Ad hzc exiguz reputandz fünt au&toritatis Curia-

contigerunt; nimirum quod eotempore, ob exortam

rum decifiones füper ca(ibus particularibus , variis cir-

hzre(im Calvini & Lutheri, mox pro hzreticis, vel

cumfítantiis & multiplicibus factis implexis, utex iis

de hzrefi füfpectis proclamarentur, qui vel in fpeciem

cafüum occurrentium deciíio peti poffit. Quando-

videbantur au&oritatem Sedis Apoftolicz aut ceníü-

quidem vel una minima circumftantia aut factum ali-

ras ejus contemnere, praten(ifve juribus obfiftere.

quod particulare interveniens cafüum mutare queat , &

Preterea quandoquidem ex vi regule Cancellarix

ineptam efficeret applicationem deci(ionum, qua fü-

de menfibus refervatis, Sedes Apoftolica provideret

per fimilibus ca(ibus, fed per circumftantiam a caíu

!

de Canonicatibus in octo menfibus, natum erat fieri,

propofito tamen diverfis, prolatz reperiuntur.

ut Capitulum, ut minus, conftaret duabus partibus

Quamdiu igitur non oftenditur, quod fententiz

Canonicorum, qui füam a Sede Apoftolica provifio-

per provifüm Apoftolicum addu& prolatz fuerint fü-

nem habuerant.

per cafibus in. omnibus circumftantiis & factis cum

Hi igitur majorem partem Capituli conftituentes fa-

prafenti caí(u confonantibus, nihil pro decifione hu-

cile in gratiam Sedis Ápottolicz ,a qua fuam obtinue-

jus cafüs valere poffunt addu&z decifiones.

rant provifionem, provifos de dignitatibus fuae Eccle-

Ulterius decifiones per provifüm Apoftolicum ad.

fize in vimrefervationis menfium admittebant, aut fal-

du&z huicjcafui applicari nequeunt, ni(i demonftre-

tem aperte refiftere nolebant, ne benefa&ores fuos pa-

tur, in his caufis agitatum fuiffe, utrum Regula dere-

lam offenderent; ut mirum proinde videri non debe-

fervatione menfium comprehendat dignitates ele&i-

at ,(i Capitulum remiflius in fuo jure tuendo fübinde

vas-confirmativdss aut íaltem utrüm hzc reíervatio

procefferit, & provifum Apoftolicum in fua poffeffio-

contra communem praxim omnium Ecclefiarum Flan-

ne facilius quam forte oportebat demiferit.

driz ad eas dignitates (à extenderet in Ecclefia Colle-

?^

giata

Comment. oper. Vakn'-Efpen. Tomus V.

46

Jusi:s Re&seoNsuM.

iata Infulenfi, & tandem füper hac quzftione deci-

bet, eo quod agatur de vitio tituli; quod ne quidem

Í:ones predidz prodiiflent finerefpe&u ad aliquascir-

cumítantias, aut facta in hifíce caufis occurrentia.

per confenfum Capituli, etiam undequaque liberum

nullifque circumftantiis vitiatum, purgari potuit.

. Porro verifimile non eft hanc quzftionemin gene-

Neque etim Capitulum fua auctoritate peteft ad-

rali hic fuifle agitatam aut decifam, quandoquidem

mittere novas refervationes Curie Románz, aut jam

enim hzc quzftio fpectaret inveteratas & receptas Ec-

publica auc&toritate ,. vel faltem tacito Principis & po:

t

clefiarum coníuetudines, nihil füper ea decidi opor-

puli confenfü admiffas extenderes eo quod per (imi-

tuiffet (ine interventu Officii Fiícalis , cujus eft invi

o1-

lem refervationem admiffionem vel extenfionem con-

o

lare & attendere fuper privilegiis & inveteratis confue-

tingeret, nominationem perfonarum ad dignitates ad

tudinibus Ecclefiarum, & ne contra publica commo-

exteras poteftates deferrl, quod non raro in publica

da refervationes Curiz Romanz extendantur, & be-

u

commoda tum Reipublicz tum Ecclefix impingeret :

neficiorum ac notanter dignitatum fundationes inver-

atque idcirco hiíce in partibus ac notanter in Belgio

tantur.

jam pridem receptum fuit ejufmodi refervationes citra

Cum igitur in caufis, quarum decifiones proferun-

Principis confenfüm nec admitti nec extendi.

tur, non legatur intervenifle Officium Fifcale, exigui

Hoc ex capite in Delgio ac notanter in Flandria ,

fnomenti & ponderis effe debent ad extendendam re-

plurimz refervationes etiam contentz in Regulis Can-

fervationem Regule Cancellariz contra communem

cellari: ufuüm non habent, & provifi in vim earum

omnium Ecclefiarum Flandrie praxim, nec non ipíà-

rejeci fuere : atque inter alias refervatio beneficiorum

rum dignitatum fundationem evertendam.

ad liberam collationem Epifcoporum fpectantium, va-

Etiam & hoc ícitur Decifionibus Curiarum illud

cantium durante vacatione Sedis Epifcopalis , fa&a per

b

commune efle cum conclufionibus aliorum Corpo-

Pium V. &quz hodie partem conftituit regulz fecun-

]

rum & Communitatum, quod in iis non ponderen-

dz Cancellarie , ob defe&um Placiti Regii feu admit-

P

tur fed numerentur füffragia ; atque indecontingere,

fionis Regix effe&um haá&enus non habuit.

quod nonnunquam minus in(tructi & periti inftructio-

Unde cum quidam Dinoix impetraffet a Pontifice,

res & petitiores in fuffragiis fuperent.

l

vigore hujus Regulz, duas Capellanias, unam in Ec-

p

Infüuper & illud fcitur, Judices Regios frequenter

clefia B. Mariz , & alteram in Ecclefia S. Walburgis

b

parum fe applicaffe dum inScholis verfarentur ftudio

in Civitate Brugenfi, fpedantes ad liberam collatio-

Juris Ecclefia(tici, fed pene totos imcumbere (tudio

nem Epiícopi Brugen(is, quz vacaverunt Sede vacan-

]

Juris Civilis, eo quod hujus

peritiam magis fibi

te, iíque peteret Placitum a Confilio Privato , fundan-

t

ufüi futuram autument.

do fe in Regula Cancellariz hac Piana appendice au-

Hinc & non raro contingit, quod pene non nifi

&a; Contilium Privatum petiit advifamentum a Vica-

notitiam aliquam babeant Decretalium, qua in Scho-

riatu Brugenfi, qui refpondit, in novis Epifcopatibus

lis paffim praleguntur, in quibus plenaria & abfoluta

Belgicis, fru&us perceptos tempore vacationis refer-

Beneficiorum provifio Sedi Apoftolice non obícure

[

vari futuro Epifcopos cumque collatio Beneficiorum

afferitur; ut. proinde mirum non fit, quod Judices

computetur inter fru&us, eam quoque refervandam

non nifi harum Decretalium notitia inftru&ti provifis

effe : & ita obfervari Atrebati , ubi jus Regaliz locum

Apoftolicis amplius, quam' oporteret faviffent, & re-

non habet. Tornaci autem, ob jus Regalix , Regem

retervationes ultra juftos limites & receptas confüetu-

ibidem conferre, nec Pontificem ullatenus fe immif:

—

MÓ

dines extendiffent; nec fat attendiflent quod fimi-

ceres; regulam autem Cancellariz cum hoc additamen-

les refervationes ufüm habere non poflint ni(i in

to hic nunquam füiffe receptam aut placetatam.

quantum Principis Placito, vel inveterato populi &

Conformiter ad hoc advifamentum Placetum nega-

Ecclefiarum ufü probatz funt & receptz.

tum fuit per Apoftillam 20. Novembris 1641. Uti &

Notarunt quoque Confülti Doctores, quod in ca-

in fimili cafu negatum fuit in eodem Confilio r. Maji

fü prafenti non agatur de quafi pofleffione feu pra-

1642. Carolo Mefurnir qui impetraverat a Pontifice

fcriptione temporis immemorialis, fivede cujus initio

Prabendam Furnenfem,

quz vacaverat Sede Epifco-

non conftat; quandoquidem ex deduüione cafus ne-

pali Ipren(i vacante.

quaquam obícurum fit, huic pratenfze quafi poffeffio-

Ex his quoque habetur, Flandriam quoad fimiles

ni ex parte provifi Apoftolici initium dediffe provifio-

refervationes reputandam effe non pro Patria obedien-

nem Sedis Apoftolicz in favorem Judoci 7an den Ber-

tiz fed pro Patria confüetudinaria, quz in fimilibus

ghe anno 1567.

regitur moribus & confüetudine; nec alias referva-

Praterea ex ipa ca(üs dedu&ione manifeftum eft ,

tiones & Regulas Romanas agnoícit, quam Princi-

pv RP Q RL EU n T amme us o . 0. que NB — À

hanc prateníam quafi poffeffionem pro titulo habuif-

pis placito admiffas, aut inveterata confüetudine re-

fe refervationem vi

ceptas.

menfibus.

gore Regulz Cancellárie de octo

Quod de Belgio generaliter notavit Francifcus Zy-

Omnes enim hactenus provifi a Sede Apoftolica de

peus, in Analyfi Juris Canonicis titulo de Conflitu-

dignitate Decanali, unice fe in hac refervatione fun-

tionibus, num. 11. fcribens : Ditioner hee Belgicce con-

darunt.

Juetudinarie funts ac mores primo locoeis jus fint, C9

Cum autem certum fit, ut in precedentibus fuit

deinde Principum Edicta, ac iis deficientibus jus fcrip-

notatum, Regulam non comprehendere dignitates

tum; quod & fpecialiter de Flandria fcribit Jacobus

eledivas-confirmativas, neque quoad fimiles dignita-

Marchantius, in defcriptione Flandrix Lib. 1. titulo

tes hanc Regulam etiam unquam fuiffe in Belgio re-

de Legibus. Ita Refp

onfum Lovanii hac 3. Novem-

ceptam, confequens eft initium hujus quafi poffeffio-

bris 1711.

nis fimili titulo innixum manifeíte effe vitiofüm, &

o ERE IU ET ETE p o OMEMERLPMU , ER EE

inefficax ad complendam przfcriptionem.

Z. B. van Efpen, J. U. Do&. & SS. Canon. Profef-

Ut enim poft alios Interpretes re&te notavit Didacus

for.

J- M Bte

Primarius,

nart , ]./U. D. & Profeff. SS. Canonum

Covarruvias, ad Capitulum poffeffor : parte 2. $. 3.

num. 8. Siallegetur. po[fe[io immemorialis, C3' con-

tra eam probetur certum quafi po[felfionis initium , id-

Attende perlegi & Examin'avi hanc additionalem

que vitiofum, ultra centum annos a die motee litis, ex-

Refolutionem, eidemque fübfcripfi hac 30.Martii 1712.

clufa eft preefcriptionis immemorialis vis.

D. Snellaerts, juris utriufque L. Cathedr. Ansverpi-

ld vero in cafü prefenti vel eo magis obtinere de-

en(is Canon. Grad.

XVII.

—

Dg Junrsus PasToRI!s PRIMITIVI.

37

m

xviL -

t

Q

JURIS RESPONSUM ESPÉNIIL

ll

[l

ab A. Baumens fübfcriptum. De juris Pafloris Primitivi,

d

(

In caufa Paftoris & Magiftratus oppidi Hallenfis,

()

f

contra Re&orem Collegii Societatis Jefu ejusdem urbis, hujus P-aüoratüä P»ä,-tma

num; infüpremo Hannonie Confilio agitata,

(szc primo editum. )

ä

Lyrabs PIISLITO

tulo unionis feu incorporationis de qua quaftio, com:

petat, circa que(tiones fequentes, i füpremo Han-

.

Lexander VII. Papa, per Bullam de anno millefi-

nonie Confilio inftitutas & agitatas.

.

A

mo fexcentefimo quinquagefimo nono Kal. Octo-

» Primo * Si le Vicaire eft amovile ou. perpetuel?

br. mandavit Officiali D. Archiepifcopi Cameracenfis,

» 2.Si le Redeur peut amovoir le Vicaire pourau-

quatenus, vocatis qui fuerant evocandi, Ecclefiam

tres fujets, que pro caufa Canonica jure expre[Ja?

Parochialem oppidi Hallentis, Perfonatui Ecclefiz di-

» 3. Sile Redeur a droit de faire ou de fe meler

«j

&x Parochialis & Collegio Patrum Societatis Jetu in

de quelques offices de la Paroiffe, prefente Vica-

di&o oppido Hallenfi ere&o auctoritate Apoftelica

kP

rio ?

perpetuo uniret & annecteret, falvis tamen in. omni-

» 4. Si le Vicaire pour les fon&ions Paftorales eft

bus, & per omnia remanentibus juribus D. Archi-

$5

foumis au Redeur, ou à fon Ordinaire?

F

epifcopi Cameracenfis & Archidiaconi ac Decani Chri-

» $. Ce que le Redeur peut faire

ftianitatis diftri&us Hallenfis pro tempore exiftentium ;

peut & doit faire per accidens ?

perxffe*, & cequ'il

ita quod liceat pro tempore exiftenti di&i Collegii Re-

» 6. Si preafente Vicario le Recteur a droit de re-

&ori, per fe vel alium feualios, corporalem pofteffio-

git les Paroiffiens?

nem di&z Eccle(ix , aut annexorum juriumque & per-

» 7. Sile Vicaire n'a point la jurifdi&ion de l'Or-

tinentiarum füarum quarümcumque, propria auco-

dinaire cum poteflate delegandi?

]

ritate apprehendere, apprehenfam perpetuo retinere;

» 91 les Paroifliens doivent reconnoitre plus d'un

curam Parochianorum didax Ecclefiz Parochialis, ac

5

Curé en une Paroiffe, & s'ils font foumis à autre

cetera munera Paítoralia per unum Presbyterum z

qu'à célui qui leur adminiftre les Sacremens?

3

cularem Theologum, & alias bene qualificatum, per

» 9. Lequel a droit, ou le Recteur ou le Vicajre,

Re&orem przdicti Collegii eligendum, & Ordinario

de regler les offices Paftoreaux ?

loci prfentandum, atque ab 'eodem ordinario exa-

» 10. Lequela droit, ou le Re&eur ou le Vicaire,

minandum, & tanquam idoneum antequam offi-

?Pj

de fubftituer un Souvicaire?

cium Vicarii didz Ecclefiz recipere poflit approban-

» I1. Sile Redeur, vacante Paflorati, peut con»

dum & admittendum

non tamen ad nutum didi

ftituer un Déferviteur de fon autorité & fàns lecon-

Collegii Re&toris, nec ex quacumque caufà, fed tan-

fentement de l'Ordinaires ou s'il peut lors faire les

55

e,

tum ex cauía gravi & que privatronem mereatur; non

offices Paftoreaux par f

, Ou par fes Peïxfes-, fans l'à:

folum judicio didi Re&oris, fed etiam Provincialis &

w

gréation dudit Ordinaire?

Con(ültorum didi Collegii pro tempore exiftentium

» 12. Sile Redeur, prefente €9 nolenté| Vitario,

amovibilem exercere, & admini(trare tantum debeat;

2)

fe ?

peut adminitlrer les Prétres habitués en ladite Egli-

qui de cetero quo-ad adminiftrationem curz anima-

rum, Sacramentorumque, & aliorum munium Patto-

» 14. Si le Recteur peut introduire quelque chofe

ralium dicto Ordinario fübje&us exiftat, prout antea

35

dans ladite Eglife, qui foit contraire auxrubriques

fuerunt Re&ores proprietarii dida Ecclefie, & fünt

PP]

du Diocefe & de la Paroiffes & fi les Echévins en

fimiles Vicarii aliarum Parochialium Ecclefiarum ; in

ce cas ne font fondés de maintenir les droits de

'caíü tamen infirmitatis, feu legitimi impedimenti Vi-

35

leurs Paroifle?

carii, ficut prafertur, deputandi, praefati Collegii

» 14. Lequel eft autorifé, ou le Recteur ou lé Vi-

33

Re&or curam animarum & munia Paítoralia praefata,

caire, de faire obferver les rubriques du Diocé(e?

durante infirmitate, feulegitimo impedimento hujuf:

» 15. Sile Recteur peut déranger les offices de la

modi, per fe ipfum exercere feu per alium ad id ab eo

55

Paroiffe, pour faire les offices de la Societé?

deputandum Presbyterum fxcularem, feu de Supe-

» 16. Sile Redeur a droit d'avoir la clef de la pla-

riorum füorum licentia regularem ad id idoóneum ex-

Pb

ce & des armoires, oà les ornemens de la Vierge

erceri facere libere & licite poffit. Vicario vero, ut

35

& des Chapelles fe confervent? laquelle clef n'à ja«

prafertur, deputando , remaneant ufus domus Redo-

PP]

mais été en la poffeffion des Curés propriétaires ;

25

ralis, ceteraque alia dice Ecclefiz fru&tus & emolu-

mais en mains & fous la feule direction du Maà

gi-

menta, illaque omnia percipere levare ac in fuos ufus

P»]

ftrat.

& utilitatem convertere libere & licite poffit & valeat:

» 17. Si le Sacriftain, àl'égard du fpirituel, doit

illis tamen exceptis quz Perforatui & Paftoratui funt

55

étre foumis au Redteur ou au Vicaáire?

communia, quz inter Re&torem di&i Collegii & Vi-

» 18. S'il appartient au Recteur, ou au Vicaire d^.

carium, ut przfertur, deputandum , hujufmodi erunt

35

admonefter le Sacriftain de fon devoir,

&

pour ce qui

dividenda.

Hac infüper reftridtione adjeda, quod

bj

concerne la propreté & netteté des A

u

tels, vafes

»

propter unionem & annexionem prafatas dicta Eccle-

facrés, ornemens, linge & habits Sacerdotaux?

fia Parochialis debitis propterea non fraudetur obíe-

» 19. Quel doit étre confülté, ou le Redeur oà

quiis, & cura Parochianorum nüllatenus negligatur,

35

le Vicaire, pour l'admiffion des Chapellains & au-

35

tres Officians?

fed illius congrue fupportgntur OQerzï confuetg.

)

» 20. Quel, ou le Re&eur ou le Vicaire, eft auto-

QU ERTTUR

» rifé de cotri

ger lées Chapellains pour qüelques de«

.. Quid juris Redori & Collegio Societatis

Jefu , ti-

» fauts?

$5 2 ls

038

" Juknlä RESrONSUM

» 21. Sile Recteur a droit d*i'ntervenir avec les E-

rám populis five, ut hodie loquimur, etiam dareciu-

35

chévins en affaires mixtes, à l'exclufion du Vicai-

ram animarum.

3»

re :

Quarto : fpectare poffünt quoad temporalia tantum;

»2

2. Si le Vicaire doit rehconnoïtre le Redeur

& talis conceffio intelligitur, ut poffint percipere re-

23

loríque l'Ordinaire ordonne des offices & prieres

ditus, & convertere in utilitatem propriam.

tï

3»

publiques, pour déterminer fur la fagon, letems;,

Quinto & ultimo : quoad temporalia & fpiritualia:

h

33

& les folemnités?

Hoc cafü Ecclefia dicitur fübjeQa pleno jure; & inta-

» 23. Sile Vicaire doit reconnoitre le Re&eur ,

li Ecclefia (ait Panormitanus) habent ipfi Religiofi ple-

33

pour avoir fon confentement à l'egard de l'exécu-

nam inftitutionem etiam auctorizabilem quoad popu-

35

tion de la folemnité des Fétes, prieres & offices

lum; nec tunc neceffe eft recurrere ad Epifcopum.

35

extraordinaires;s & fur le tems & heure en quelles

Porro ex formula incorporationis füpra exhibita evi-

j

35

l'Ofice Divin fe doit raifonnablement faire?

dens eft, unionem Ecclefiz Parochialis Oppidi Hal-

» 24. Quel a droit d'étre reconnu, ou le Receur

lenfis per D. Officialem Cameracenfem auctoritate A-

39

ou le Vicaire, pour faire chanter des Meffes folem-

poftolica faciendam, perfonatui & Collegio Patrum

L^

nelles, votives, ou autres, que des particuliers

Societatis Jefu referri non pofle nifi ad primum ex

25

fouhaitent ?

j

quinque modis annotatis, five quoad jus Patronatus

» 25. Sile Re&eur, en fa qualité de Curé primitif,

dumtaxat; quod hodie dici potett jus primitivi Pafto-

ä

ris.

35

eft authorifé de chanter les Meffes follemnelles, &

Etenim cum Summus Pontifex dictam unionem

23

faire les autres offices de la Paroiffe, és jour des

feu incorporationem non fimpliciter fieri mandaverit,

3?

principales Fétes de l'année, à l'exclu(ion du Vi-

nec etiam in ufüm feu füftentationem Patrum di&i

ï

caire !

33

Collegii Societatis Jefu, fed e contra expreffe volue-

» 26.Quel droit le Re&eur a dans l'interne de l'E-

rit, ut Vicario prafentato, remaneant ufüs domus Re-

7

35

glife? & quel droit dans l'externe?

Goralis ceteraque alia dictz Eccle(ix früctus & . emo-

» 27. Sile Redeur, en qualité de Perfonne ou de

lumenta; illaque omnia percipere, exigere, levare ,

j

92»

Curé primitif, f& peut feparer du Clergé, & fe pla-

ac in fuos ufus & utilitatem convertere libere, & li-

ài

35

cer entre l'Euchari/tie (*) & les Echevins?

cite poffit & valeat : illis tamen exceptis, qua Perto-

j

» 28. Lequel doit faire la fondtion, ou le Recteur

natui, & Paftoratui funt communia, quz inter Recto-

33

Qu le Vicaire,loríqu'il S'agitde la reception del'Ar-

rem didi Collegii & Vicarium deputandum erunt di-

3

2

chevéque & dele conduire à l'Eglife.

videnda.

«

x m

» 29. Si le Re&eur peut retenir des offrandes, en

Illud in primisindubitatum eft didam unionem feu

incorporationem nulla ratione cenferi poffe fadam

35

difpofer fans le confentement des Magiftrats, qui

L

en font les adminiftrateurs ?

quoad temporalias quandoquidem hzc omnia pleno

** CS^ es5e

» 30, Sile Redteur, en fà qualité de Períonne &

jure, ut ante, cedere debeant in ufüs Redtoris feu

Vicarii ad curam animarum feu regimen ipíius Eccle-

» Curé primitif, n'eft point obligé à la rédification

» du Choeur &à l'entretien & rédification de la mai-

fiz Parochialis deputandi..

;

» Íon Paftorale?

Praterea cum hazc unio feu ia

corporatio fieri de-

buerit, falvis in ombus & per omnia remanentibus

RESPONDETUR.

juribus D. Archiepifcopi Cameracenfis & Archidiaco-

ni di(tridus Hallenfis, pro tempore exi(tentium

ita

Quando quidem ex ipía formula incorporationis

etiam quod cura Parochianorum di&tz Ecclefiz ac ce-

tera munera Paftoralia per unum Presbyterum fzxcu-

fUM OM €$o 60 ( 79 — £v

potiffimum ttatuendum fit, quo modo Ecclefia cen-

—

L

featur incorporata, quzque jura titulo incorporatio-

larem Theologum &alias bene qualificatum, per Re-

Y

nis pertineant ad Monatterium feu Collegium , cuiin-

&orem Coll

e

gii predicti eligendum, & Ordinariolo-

corporatjo facta eft, cenfent infra fcripti, totum jus

ci prefentan

d

um, atque ab eodem Ordinario exami-

K

Rectoris Collegii Societatis Jeí1, quod in hac incor-

nandum, & tanquam idoneum, antequam officium

poratione fundatur, confiftere in prefentatione Vi-

Vicarii dida Ecclefiz recipere poflit, approbandum

carii five Paftoris, ab Ordinario loci examinandi ap-

& admittendum, exerceri & adminiftrari tantum . de-

beant; qui de cetero quoad adminiftrationem curz

robandi;. & ad curam animarum feu regimen didz

cclefig Parochialis admittendi

quamquam , juxta

animarum Sacramentorumque & aliorum munium Pa-

hodiernum modum loquendia recentioribus Canoni-

ftoralium di&o Ordinario fubjectus exiftat; proutan-

tea fuerunt Redores proprietarii didz Ecclefiz , &

ftis paffim ufurpatum , non dicendus fit verus Patro-

nus fed Paftor primitivus , tamquam qui ipíam Eccle-

funt fimiles Vicarii aliarum parochialium Ecclefiarum,

fiam, titulo conceffionis & incorporationis, quafifü-

zque indubitatam eft, Rectorem Collegii Societatis

am & propriam accepit.

Quod ut. apertius demon-

Jefu, titulo didz unionis feu incorporationis, non

(

habere inítitutionem tituli collativam; multo minus

ítretur prenotandum varios modos, quibus fenfim

Ecclefiz. Parochiales incorporari & íubjici coeperunt

au&torizabilem quoad curam populi

attento. quod

p

Monafteriis & Collegiis Ecclefiafticis, fignanter fzcu-

utraque hzc inítitutio in diftri&tu Halleníi notorie per-

lo decimo & fequentibus : ex variis Juris Canonici

tineat ad D. Archiepifcopum Camera

)

lcenfem , ejusque

Ü

textibus annotaffe Canoniftas, ac inter ceteros, poft

juribus annumeretur.

Gloffographum ad .Cap. de Monachis 12. X. de Pre-

Immo,fi rem penitus confideremus , nequaqam ob-

bendis Panormitanum , in commentario ejufdem tex-

ícurumeft, fupra di&as claufülas, Diplomati Pontifi-

Q

cio infertas , refpicere Canonem Claromontanum apud

lr

tus, qui ibidem notat num. 5. quod quinque modis

b

poffint Ecclefiz fzculares fpedare ad Religiofos.

Gratianum Cauf. 15. quaft. 2. Canon 6. quo ftatui-

Primo : quoad jus Patronatus duntaxat; & hocca-

tur : ne Monachi in. Parochialibus Ecclefiis quas tenent,

le

abfque Epifcoporum confilio, Presbuteros collocents fed

b

fu (ait) non poffünt capere aliquid de reditibus, fed

Y

tantum .confequuntur id quod confequitur quilibet

Epifcopi Parochice curam cum Abbatum confenfu Sacer-

laicus ratione juris Patronatus.

doti cemmittant , ut hujufmodi Sacérdotes de populie

y-

Secundo : fpe&are poffunt quoad collationem, feu

ra Epifcopis rationem reddant.

Nec enim hic Canon aliud vult, quam ut Monachi

quoad inftitutionem tituli collativam.

Tertio

quoad inftitutionem au

&orizabifem 4 dic

eorumve Abbates in Ecclefiis Parochialibus quas ha-

L

bent, Presbyteros collocent; five, ut hodie loquun-

ut poffent inftituere Presbyterum , etiam qqoad'cua

tur, prafentent five nominent, qui cüram populi fi-

t

. (?F) C'eft. ainfi qu'on

ve animarum ab Epifcopo accipiant.

crement,

-appelle le'lieu ou l'on 3g'arde le St, Ss

Recte proinde obfarvant Canonifta huic Cla

I'OI'IIOh-

n

tano

Dr Junnus sz'rkoms PniMITIVI, :

39

tano Canoni adferibendam effe originem juris Patro-

giatis dant. nüdum introitum ad judicium poffeffori-

natus , five prefentationis ; vigore cujus Abbates , Ab-

um, Ííi occafione Bulle Pontificie controver(iz ori-

L

batiffe, & Collegia Ecclefiaftica prefentant Presby-

antur : quz proinde inftituendz & agitandz füntco-

teros ad Ecclefias Paroehiales fibi incorporatas ipfis E-

ram ipfo Senatu Regio, ubi Bulle & Litterx Pontifi-

piícopis, ab iis inftituendos, & ad curam animarum

cix fuam modificationem, ab ufü & moribus Belgii

populi, fi idonei reperti fuerint, admittendos.

ac Principum Edi&is recipiunt : idque conformiter

Quapropter Re&or Collegii Societatis Jefü, titulo

Edi&o Principis do 20. Maji anni 1497. quod extat pri-

ma parte Edi&torum Flandriz , pag. 209.

unionis feu incorporationis de qua quaftio, ad inftar

aliorum Abbatum, Abbatiffarum aut Capitulorum ,

Cum igitur hic in Belgio poteítas dandi curam po-

quz ex fimili conceffione Ecclefias Parochiales tenent,

puli five animarum , competat folis Epifcopis , quieam

jure przfentationis tanquam Patronus Ecclefiafticus ,

committunt Re&oribus íeu Vicariis per fingulas Pa-

five ut hodie loquimur, tanquam Paítor primitivus,

rochias conftitutis, cum poteftate delegandi feu füb-

ftituendi in caíu infirmitatis feu legitimi impedimenti

uti poteft.

Sed de cetero Presbyter ad prafentationem ipfius

ipfius Re&oris feu Vicarii;evidens eft hanc claufülam

Dullz Pontificie infertam , qua Recdori Collegii Socie-

Rectoris Parocbie Przpofitus, fübje&us debet effe E-

pifcopo, ejufque Archidiacono, & Decano, in his

tatis Tefu poffet videri tribui poteftas circa curam po-

qui curam animarum concernunt; & ipfe etiam fe

puli five animarum, abíque fpeciali delegatione Vica-

fiftere debet conventibus Ecclefiafticis fen Congrega-

rii aut commiffione Epifcopi, habendam effe pro non

,

tionibus Paftorum, in quibus de fpectantibus ad cu-

adjeQa, five pro fuperflua & meri ftili.

Idem cenífentüm de atia claufulaibidem adje&ta, qua

l

ram animarum per Archidiaconos & Decauos Presby-

teri inftruuntur.

Re&ori, de judicio Provincialis & Confultorum di-

&i Collegii, videtur tribui poteftas, ex gravi caufa &

Quin uti re&te monet Molineus ad Cap. Pag.2.ff. de

privilegiis, non poffünt Eccle(iz Parochiales ita uni-

qua privationem mereatur, fine confeníu Epiícopi

ri feu incorporari Monaftériis Religioforum, ut ip(i

Vicarjxxm Ecclefie Parochiali Prepofitum amoven-

l.

Religiofi poffint dare vel exercere curam populi' five

animarum , fine recurfü ad Epifcopum, nifi habeant

Cum enim przdi&us Vicarius inftitutionem auc&to-

rizabilem, quoad curam populi, ab Archiepifcopo

populum exemptum , & in eo jurifdidiionem Epiíco-

palem.

acceperit, hzc previa inftitutio hoc efficit, ut exno-

Similes nonnulli Abbates & Prxlati, habentes Ec-

torio ufi Belgii, confirmato etiam per Synodum Ca-

—

clefias pleno jure fibi fübje&tas cum populo exempto

meracenfem primam, titulo de Minifleriis Ecclefiatti-

& jurifdidione Epifcopali , reperiuntur in Italia, & di-

cis Cap. 6. fine Epifcopi confenfu removeri Vicarius

cuntur zullius Diæcejix; at jxï Belgio nullum novi-

non poffit.

mnus.

Quotquot inquit

Synodus habent Curata beneficia

OE N

unita füis Ecclefis, ut Capitula & Abbates, non pri-

Cui confequens eft, ut hzc claufüla Bullz Pontifi-

cix inferta

In cafu tamen infirmitatis feu legitimi iin-

21

us committant Paítores iifdem beneficiis Curatis quam

ollegii Rettor

pra(entati Ordinario fuerint, & acceptiab eo : quo-

pedimenti Cicarii deputandi, prefati C

T

curam aninarum, C9 munia-i

'afloralia per fe ipfum

niam populus ejus curz commendatus eft, a quo ii-

exercere, feu per alium ad id. ab eo deputandum exer-

dem Kec&ores poteftatem , quam curam animarum va-

cant, accipient : nec poflent aut Abbates aut Capi-

ceri facere libere C9 licite poffit , ex utu & moribus Belgii

haberi debeat pro. non adiecta, in quantum Rectori

tula, admiffos & approbatos ab Ordinario, Rectores

revocare nifi confenferit Epifícopuss & iidem Reáo-

Collegii Societatis Tefu, durante infirmitate (eu legi-

timo impedimento Vicarii ab Archiepifcopo inftituti,

res conftituti Mandatis Epiícoporum omnino pareant;

videatur tribuere poteftatem exercendi curam anima-

ab iifque corrigantur fi quid deliquerint.

rum & munia Pattoralia per fe ipfum feu peralium ad

Ad quz accedit quod hzc verba, non tamen ad nu-

id ab eo deputandum, fine ull

tum diéti Collegii Reclovis nec ex quacumque eaufa, [ed

o recuríu ald D. Archi-

tantum ex cau[a gravi C9' que privationem qmereatur,

epitfcopum.

Nempe tamet(i Litterz feu Bullz Pontificiz in Bel-

non folum Sfudicio di(li Recloris fed etiam Provincialie

gium miffz,in Curia Romana expediantur eadem for-

€9' Confultorum dicti Collegii &c. liberam amovendi

ma & curi iifdem claufülis ac alie, quzdirigunturad

vel deftituendi libertatem non importent, fed ad arbi-

Provincias Ultramontanas, nihilominus hic füam mo-

trium boni viri apertiffime referantur; ita ut fine cau-

dificationem ab ufü & moribus, ac Principum Edi-

fa ejufque cognitione & exercitio jurifdictionis nulla

&is recipiunt; plurefque claufüke ex ftylo Curix Ro-

deftitutio aut &motio fieri poflit.

,

manz his litteris infertz , habentur hic pro non adje-

Praíertim cum hujufmodi deftitutio aut amotio, ex

&is, five confiderantur ut fuperfluz & meri ftili,'

gravi caufa & quz privationem mereatur, fieri non

V. G. Belgium noftrum permittit, ut executores A-

poffit (ine infamia ipfius Vicarii amovendi & deftitu.

enat.

pottolici folemniter publicent, etiam per proceflüm,

more Curiez Romanz; Bullas privilegiorum a Princi-

Itaque cum ex ufü & praxi Belgii, ac PrincipumE-

di&is, ea quz fine cognitione caufe & exercitio ju-

pe placetatas; fed ex ufü & maoribus Delgii proceffus

ifte duntaxat habet vim nudz & fimplicis publicatio-

risdi&ionis perfici nequéunt, non competant Redori»

niss rejecis & pro- füperfluis feu meri ftili reputatis

bus, Provinciali, ant Confultoribus Collegiorum So.

omnibus illis claufülis, quibus ipfis Executoribus at-

cietatis Jefu; fed omnia in poffefforio referventur fu-

tribuitur auctoritas cognofcendi de jure aut rationi-

dicibus Regiis, & in petitorio Ordinariis in prima in-

ftantias vel Judicibus Synodalibus delegatis ia parti-

bus opponentium feu intereffe habentium, five in pof-

fefforio five in petitorios aut compellendi vel extur-

bus, in caufà appellationis

reQde concluditur, di-

bandi injuftum peffefforem per competentia juris re-

&am claufülam fimiliter habendam effe pro nan adje-

media, quz perfici nequeunt fine cognitione caufz,

&a, five pro füperflua & meri ftili.

& exercitio jurifdictionis.

Unde fi Re&or dicti Collegii vigore di&tz claufü-

]z, ex certis caufis animum fuum moventibus,

uas

Quia fcilicet hic in Belgio nullum juri(di&ionis ex-

excitium competit Executoribus Apoftolicis, fed om-

ipíe ex Judicio Provincialis ac Confültorum di&i Col-

legii judicaret graves, & tales quz privationem mere:

neillud exercitium in poffefforio refervatur Judicibus

Regiis; & in petitorio Ordinario, in prima inítan-

antur, ipfum Vicarium amoveret & alium in ejus lo-

tia.

cum fürrogaret, di&dus Vicarius, non obftante íua

Penes eiecuto,res autem manent nuda minifterialis

amotione , invitis Rectore Provinciali & Confültori-

bus di&ti Collegii; .via juris, implorata Regia prote.

publiggno & immiffio- in poffeffionem; que privile-

J 0nQ

4o

Jugnis RezspPoNsuM

qum

Qiene, per litteras manutenentiz

lium, tandem di&i funt Paftores primitivi; tanquam

yi

ne fua manere.

(pofï'et in poffeffio-

am»

qui ipfas Ecclefias, titulo conceffionis & incorpora-

Nempe, ut in fimili rede obíervat Henricus Kin-

tionis, quafi füas & proprias acceperunt.

t

xü

fchotius, Retfponfo 83. num. 7. Re&tor Collegii Socie-

At illud notandum, quod fimiles conceffiones fa-

tatis Jefü tantum praíentantis loco eft, & Ordinarius

&z cenfíeantur fine detrimento earum Ecclefiarum in

bi

Unde ficut Beneficiatus a Pa-

pro coliatore habetur.

fpiritualibus, uti paffim notant Do&ores ad Cap. 11.

trono fine Epifcopi auctoritate privari beneficio non

ff. de Prabendis.

Nota ait Panormitanus, quod li-

pius

n

i

poteít; ita neque Vicarius, non habito confeníu E-

.

cet Ecclefia fit fubjecta Religiofis quoad temporalia ,

l

pifcopi inftitutoris

L

qui etiam tanquam Judex, voca-

non tamen poffünt Religiofi ad libitum alterare anti-

li

u

to & audito Vicario ac Re&ore dicti Collegii , deamo-

quum ftatum Ecclefiz, fed tenentur confervare Re-

tionis caufa cognofcere debet.

1ta Kinfchotius, poft

&ores feu Vicarios illarum Ecclefiarum in antiquo fta-

tu.

,

chia

Panorm. & alios, lococitato, ubi quaftio erat dePle-

bania Ecclefix unitz & incorporatz, cum obligatio-

Cum ig

itur nulla effet Ecclefia Pardchialis, cui ut

nofc

minus neceflarius non effetunus Re&or feu Vicarius,

min

ne curandi eam deferviri per Vicarium ad nutum Ca-

pituli removibilem.

qui curam populi haberet, etiam Monachis & Cano-

l

(UI

Ecc

Ut proinde rationes & jura ibidem adduc&a multo

nicis Ecclefias tenentibus fibi appropriatas, iniun&um

fortius militent in caíu propofito, ubiex ipía Bulla

fuit, nt in iis Eeclefiis Presbvteros collocarent, five

gf

nf

conceflionis Vicarius non ex quacumque caufà, íed

Epiícopo prafentarent; quod & renovavit Concilium

per(

tantum ex gravi & qua privationem mereatur, amo-

Lateranenfe, füb Alexandro IlI. in Cap. 3. $. 2. ff. de

cal

Privilegiis.

reli

veri poteft.

Atque his premiffis, facilis eft refponfio ad quz-

Ex quibus confequens eft,

jus Rectoris Societatis

£0l

0.

ftiones omnes ; occafione hujus unionis feu incorpo-

Jetü, quod in hac conceffione fundatur, nullatenus

raiionis, in füupremo Hannonix Confilio inftitutas &

attingere fpiritualia ad ipí(am curam Cleri aut populi

agitatas,

five animarum fpecantia; quandoquidem hac jura

tri

Etenim Vicarius a Re&ore Collegii Societatis Jefu

fpiritualia in Collegium Societatis Jefu ex (imili con-

fer

ceffione non tran(iverint.

Cili

Archiepifcopo praeíentatus, & ab eo per litteras In-

ftitutionis in forma cómmuni datas, ipíi Ecclefiz Pa-

. Unde nihil ad curam animarum pärtinens, ut fünt

n

verbi Divini predicatio, Sacramentorum adminiftra-

rochiali prepofitus, eatenus eft perpetuus, ut non

M&

poffit nifi Canonice & fervato juris ordine amoveri.

tio, alieve fun&iones aut officia Paítoralia, poteft Re-

.

ä

Jus

Dod&ores enim inquit Kzzfchotius, loco citato Nu

&or hoc titulo per fe v

e

| per alium in Eccleíia incor-

tio

mer. 4, qui inter Vicarium perpetuum & temporalem

porata, refpedu Cleri aut populi, exercere, aut ei

fot

ditinguunt, eum vocant perpetuum qui a Pralato

.quoquo modo fe immifcere five preíente five abfente

je

vel Capitulo, quod beneficium curx annexum habet,

feu legitime impedito Vicario, vel etiam eo mortuo

CO

cum Epifcopi confenfü, animarum curz perficitur;

& Ecclefia Parochiali vacante; fedhujufmodi vocatio-

[

temporalem autem, qui pro tempore tantum, & in

ne occurrente , fervanda erit difpofitio Tridentini cir-

0

locum Curati feu Vicarii legitime impediti vel abíen-

Cca defervituras Ecclefiarum . Parochialium . vacanti-

ï

qu

tis, füurrogatur pro temporis neceffitate.

um.

Vi

Undehuijufmodi Presbyteri, ad prafentationem Pa-

Cumque nullum fpirituale regimen Cleri autpoþu-

ftoris primitivi, ab Epifcopo Parochix prafedi, nul-

li neque cura animarum fit penes Re&orem Collegii

latenus dependent a primitivis Pattoribus, quemad-

Societatis Jefu, integrum vero refideat penes Vicari-

:

modum mandatarii a mandantibus , aut delegati a de-

um Parochiz prefectum, merito a cura ifta Curatus,

J

legantibus: íed vigore litterarum inftitutionis ab E-

a pafcendo Pattor, & a fpirituali regimine Parochix

t

piícopo in forma communi datarum, & inftallationis

Parochus, a Clero & populo vocatur ac reputatur.

alt

per Decanum Chrittianitatis infecutz , cauíam habent

$i ergo Re&or di&i Collegii eum nominet Vicari-

ia

per fe fubfiftentem; & in ipfos transfertur omnis pla-

um iítius Ecclefie, nequaqam poterit per hoc . quali-

ni

ne curaanimarum, eamque azqueac alii Parochi te-

tatem veri Paftoris difputare- vel in minimo huicde-

!

It

nent & exercent, vigore litterarum inftitutionis ab E-

rogare; fed ipíà duntaxat hac appellatione Vicarii de-

pifcopo in forma communi expeditarum

adeoque

notare, quod hanc Ecclefiam teneat tanquam depen-

[

I6

non jure delegato, fed jure ordinario, cum poteftate

dentem a füo Collegio, eique unitam & incorpora-

fubftituendi in catü infirmitatis, vel abíentiz, feu le-

tam; quemadmodum paffim Vicarii aliarum Ecclefia-

tà

tü

gitimi impedimenti. ltaque refpedu curz populi (i-

.

rum' Parochialium íüas Ecclefias, recognofcunt de-

veanimarum, & munium Paítoralium, non n

Ll DO-

pendentes & appropriatas Monachorum aut Canoni-

mine tenus funt Vicarii, eo quod revera jure proprio

corum Collegiis.

hzc omnia exercent; quemadmodum Abbates, Ca-

Idre&e obíervavit cele

berrimus Jufi»s- confiültusClau-

nonici, aliique, qui Ecclefias fic unitas poffident,Pa-

dius Le Maifire, difcurfía nonosuna indeconcludens,

ftores non re fed nomine funt; eo quod omnis fun-

nomen primitivi Pa[loris originem non habere ex cura

ä

&io Paftoralis five cura animarum & re

gimen popuü

Paftorali, quam Monachi vel Canonici primitus per

in folo Vicario refideat.

fe in his Eccletiis Parochialibus exercuitlent, fed ex

Unde etiam dicuntur Paftores non fimpliciter, fed

conceffione five ineorporatione harum Eccle(iarum

cum addito primitivi : quod eft nomen adeo recens,

qua mediante hz Ecclefiz ipíis, quoad jus Patronatus

ut nulla in iibris Juris Canonici etiam recentioribus,

vel etiam temporalia, approprietatz: fuerunt ; quod

puta Clementinis aut Extravagantibus, ejus mentio

vel inde (inquit) manifeftum eft, quod jus illud . pri-

Ooccurrat.

mitivi Paftoris etiam Communitatibus. mulierum &

Quin nec in Gloffario mediz

& infime latinitatis,v

virorum laicorum competat.

—— — h

quod fumma diligentia & eruditione compilavit Caro-

Nec quidquam facit, quod Vicaria Ecclefiz Paro-

lus du Frefne, nulla hujus vocabuli przmitivi Paftoris,

chialis Hallenfis forte auctoritate Epifcopi in titulum

mentio habetur

argumentum admodum veritimile

aut beneficium erecta non fit; adeoque Vicarius ip-

virum hunc, in fcrutandis Ecclefiafticis monumentis

fam Vicariam abíolute non poflideat.

Nam Vicarius eatenus equidem Ecclefiam in titu-

occupatiffimum & oculatiffimum , nufquam nomen il-

4

lud reperiffe.

lum habere dicitur, ut expelli aut removeri fine cau-

am—-AVuL ame -— CUb (CO9 w

Illud notant recentiores Canoniftz & fignanter Zy-

fz cognitione non poffit; & vigore litterarum intli-

eus, Contult. 4. de Parochiis, num. 7. quod qui jam

tutionis, ab Epifcopo in forma communi expedita-

yridem didi fuere Patroni Ecclefiaftici, titulo unionis

rum , & inftallationis intfecutz , Eccleflam non ad tem-

& incorporationis Altarium feu Ecclefiarum Parochia.

pus, pro tempore nimirum vacationis, quemadmo-

l

dtm

Dz juRisUs PasToni:s PniMiTIVI

41

dum folent eíffe. defervitores Ecclefiarum Parochiali-

2. naturale eft ut in fpiritualibus foli.Vicário, & non

um vacantium, fed in perpetuum, id eft ad vitam tü-

Rectori fubje&us exiftat, .

am, qua(i commendatam habet, ac fi jufta cau(à (ine

Paltori enim . vel ejus vices gerenti, ait' Synodus

titulo poffideret : ita ut a folo Judice competente, qui

Gandenfis, diebus Dominicis & Feftis vefperas &lau-

i

''

ex uf Belgii in prima inftantia eft Epifcopus, praha-

dis vefpertinas folemniter decantanti, Cuftos in habitu

bita caufz cognitione, removeri poflit.

decenti & fuperpeiliceo indutus debite affiftet, pro

Generalis enim juris regula eft quod eadem folem-

ut & Mitlam folemnem vel privatam quocumque an-

D

nitas, quz in creatione aut celebratione a&us requi-

ni die celebrantis ac paratus erit, quacumque hora

ritur, etiam in diffolutione ejuídem fit neceflaria: ita

illi a Pattore f1ignificanda, ut Paíftori inferviat in mu-

Kinfchotius , refponfo citato num. 10. & 1t. conformi-

neribus Paftoralibus ipfius auxilium requirentibus : ca-

ter Decreto Synodi Cameracenfis füpra citato.

vebitigitur, neíine Paftoris licentia fefe ab(entet s

Atque ex his evidens eít, tantum abeffe ut Paro-

immo, fi interdum ob negotia privata domo íüa ab-

(

chiani di&tz Ecclefiz plures Curatos five Parochosag-

etie cogatur, mandamus ut. alteri idoneo & Paftori

y

nefcere debeant, in his qua ad curam animarum, ad-

grato vices fuas committat, vel de abfentia fiua dome-

miniftrationem Sacramentorum aliafve funciones Pa-

fticos aut vicinos füos, vel ipífum Paftorem certiorem

!

ftórales pertinent, ut fi quod abfit, duo Parochiani

reddat quonam pergat : quatenus, necelffitate vel oc-

Ecclefix Parochialis Hallenfis (przterquam quod in

cafione urgente, facile valeat re

periri & advocati : Tit.

omnem eventum Rector, in pratenía illa qualitate

18. Cap. 19.

perfonz , nihil aliud prztendere poffet in Choro , pro-

Cui conformes fünt plerzque Belgice Synodi. -

ceffionibus vel aliter, quam locum honorificum prz

Adduntque Namurcenfis Cap. 12. & Audomaren-

reliquo Clero) matrimonium de facto contraherent

fis titulo 20. Cap. 2. ut moneantur diligenter & fre-

coram Re&ore Societatis Je(u aut alio Presbytero ab

quenter a Paftoribus, ut nullas in Altaribus aut in pa-

i

eo deputato, abfque confenfu Epiícopi, aut fpeciali

rietibus, nec in ipfo Templi pavimento, immo nec

delegatione Vicarii Parochiz prefedi, hujufimodima-

in Coemeteriis notabiles fordes patiantur; ornamen-

trimonium propter defedum, Parochi, indubie cen-

ta quoque & bona Ecclefiz follicite confervent, dent-

feretur clandeftinum

adeoque juxta Decretum Con-

que operam ut furfüm & deorfüm in Templis omnia

cilii Tridentini, feff. 24. Cap. 1. Reform. neque licite

Similiter tantum abefie, ut

int munda ac nitidas Altarium mappas, Sacerdotum

neque valide celebratum.

Ami&as atque. Albas, facra Corporalia, priuíquam

Rec&or di&i Collegii, prefente & nolente Vicario ,

evadant fordida, mutent, aut Sacerdotibus mutanda

jus habeat adminiftrandi Sacramenta Presbyteris fervi-

dent, Xc. Denique in omnibus diligenter & fideli-

tio dictz Ecclefiz deputatis, ut e contra 1 ipfe per-

ter quz officii füi funt, preftent.

:

fonatus, cui Ecclefia Parochialis unita eft jam pridem

Quz omnia indubie de Vicario feu Paftore, cui to-

per

rbanum VIII. Papam , non effet incorporatus

tius Ecclefiz Parochialis cura incumbit , neutiquam

Collegio Societatis Jetu, fed adhuc hodie poflidere-

vero de Rectore Collegii Societatis Jefü, qui non re

tur in titulum per Clericum fxcularem, qui in ipfo

fed nomine tenus Paftor dicitur, intelligenda funt.

oppido Hallenti refideret, ipfà perfona eque ac reli-

Refponfum ad 19. & 20. Cum foli Vicario totius

quus Clerus & populus dictz Eccle(iz Parochialis D.

Parochiz cura fpiritualis principaliter & . immediate

Vicarium tanquam ordinarium Sacramentorum Mini-

incumbat, eumque Parochiz ittius Clerus & popu-

ftrum agnoícere deberet.

lus ut ordinarium & proprium Sacramentorum Mini-

Praterea cum fupra demonftratum fit, Redtorem

ftrum agnofcere debeant : cumque Capellani aliique

& Presbyteros Societatis Jefu, prxtextu unionis feu

Eccleta: Müniftri affümantur , ut Parocho in 3dmini-

incorporationis, dequa quzftio, alterare non pofle an-

*

ftrandis Ecclefiafticis Sacramentis, & cultu Divino

tiquum ftatum Eccleftiz, í

ed teneri confervare Ecclefi-

peragendo atfiftant, ratio poftulat, ut Vicarius quo-

aàm in ftatu in quo ante unionem feu incorporationem

que & non Redtor, in eorum admiffione confülatur.

fuerat, illud etiam expeditum eft in peragendis Divi-

Et fiquidem adimifli in explendo officio f10 vel aliter

nis Officiis obfervari debere rubricas Dioecefis & Pa-

defectuofi & negligentes exiftant, ab ipfo etiam Vi-

rochiz, nequaquam vero illas quz in Societate Jeíu

cario , quem tanquam proprium füum Paftorem vene-

.

.

foli quoque Curato feu Pa-

peculiariter obfervantur

rari & audire debent,corrigantur : prafertim fi con-

rocho & non Re&ori hanc provinciam effe demanda-

fideres , quod folus Vicarius & non Re&or de hisquz

tam, ut Officia Divina juxta has rubricas celebren-

:

ad curam fpiritualem Cleri aut populi pertinent, Epif-

tur.

copo rationem reddere teneatur.

Unde etiam Synodi Belgice, Manualia, Ritualia

Refponfum ad 21. Cum Vicario, & hon Redori »

&c. quz praícribunt ritus & rubricas in peragendis

primaria cura Ecclefiz & pauperum commendatacen-

-Divinis Officiis Ecclefiarum Parochialium obíervan-

featur, nulla dubitandi ratio eft, quin folus Vicarius

das, diriguntur nonad Paftores primitivos, qui di-

& non Recdtor, cum Scabinis intervenire debeat ne.

étas Ecclefias füis Monafteriis aut Collegiis unitas feu

gotiis illis quz mixta vocantur; quibufqueante unio-

incorporatas tenent, fed ad ipfos Vicarios feu Paro-

nem feu incorporationem , de qua queftie, interve.

chos & Curatos, quibus univer(üm Ecclefix regimen

nire folebant Parochi propriétarii ipfius Ecclefiz Pa-

ín fpiritualibus eft demandatum.

rochialis unitz feu incorporatz.

Et hzc quidem fufficiunt pro quindecim primis

*

Refponfuüm ad 29. Cum fupra oftenfum fuit, di-

quafitis.

Ad 16. breviter dicimus, didam incorporationem

&am unionem feu incorporationem Redtori Societatis

Jefü nihil novi juris tribuere quoad temporalia, evi-

hihil novi juristribuere Redori Societatis Jefu in prz-

judicium ip(ius Magiftratus oppidi Hallenfiss adeo-

dens eft, quod titulo hujufmodi unionis nullum jus

pretendere potlit circa oblationes, quarum admini-

que circa direcionem armarii, in quo confervantur

itratio hadtenus fuit penes ipíum Magiftratum.

ornamenta Diva Virginis ejufque Sacelli; in hoc ju-

Refponfum ad 3o. Cum Redtor Societafis Tefü, in

dicio poffeforio coram Regio Senatu intentato , ftan-

dum effe confuetudinibus antiquis in dicta Ecclefia .,

vim conceffionis feu. incorporationis perfonatus per

Urbanum VIII. factz, prxcipuas decimas intra limi-

ante unionem feu incorporationem hujufmodi pradi-

catis.

tes di&x Ecclefiz Parochialis potfideat, nulla dubitan-

Cum Cuftos five Ma-

di ratio eft, quin conformiter ad Decretum Synodi

Ad 17. & 18. refpondetur

tricularius fit minifter Curati feu Parochi, ut ipfi fer-

Provinc. Cameracenfis, titulo de decimis, Cap.8. re-

viat in iis omnibus quz muneris ejus funt, uti loqui-

novatum per Synodum Provincial. 2. Tit. 24. Cap. 12

tur Synodus Audomaren(is anni 1583. Tit. 20. Cap.

ex proportione decimartïnl quas recipit conferre tenea-

Supplem. oper. Van Efpen. Tomus V.

tur;

42

lUuRn'1s Kf

SPONSUM

tur; five inftaurari tantumi Chorus & domus Pafto.

pi per Decanum diftri&us Hallenfïs' dirigi foleant &

ralis debeant, five de integro zdificari.

debeant ad ipfüm Vicarium, tanquam verum Cura-

Quod attinet ad 22: & fequentes articulos ufque ad

tum feu Parochum ; cui

29.exclufive, notandum eft, Patronos & Pattores pri-

immediate incumbit.

proinde executio primgrio &

mitivos Ecclefiarum Parochialium in di&is Ecclefiis

Similiter cum agitur de receptione Epifcopi, abeo

prater jus Patronatus aut temporalia , tübinde obtine-

procul dubio recipiendus & ad- Ecclefiam folemniter

dl

re jura quxdam honorifica, que tamen ipfam curam

deducendus eft, qui ipfi Epifcopo rationem de uni-

populi five animarum minime contingunt, in quo-

verío fpirituali Ecclefiz regimine reddere tenetur.

rum poffefftone etiam facile turbandi non fünt : pra-

Deinde cum Parochiani hunc folum Parochum feuü

fertim fi a tempore immemoriali in pacifica pofteffio-

Curatum agnofcant, ad quem cura animarum , admi-

ne fuerint,

niftratio Sacramentorum, alixque Paftorales functio-

Verum illud etiam notandum eft, fundamenttim &

nes pertinent; cumque Ecclefia, non obftante incor-

rationem éorum honorum. non effe jus Patronatus ;

poratione, confervari debeat in flatu antiquo; & prin-

quod perfonis Collegiortim vel Monafteriorum titulo

cipaliter deftinata manferit peragendis Divinis Officiis

unionis feu incorporationis Altarium five Ecclefiarum

Parochialibus, fübregimine fpirituali unius Curati feu

1

»

Parochialium competit , fed aliud jus Patronatus,quod

Parochi, certum eft quod pro cantandis Miffis folem-

Patronis (ive Laicis five Ecclefiafticis defertur, titulo

,9

nibus votivis & aliis fólus Vicarius agnofci debeat.

]i

conítru&ionis, dotationis, & fundationis ipfius Ec-

Finaliter dicimus quod Re&tri . Collegii Societatis

a.

clefie Patronate : nuti multis auctoritatibus probat

Jefi, titalo unionis feu incorporationis de qua quz-

probat Franciícus de Roie, Anteceffor Andegavenfis

TR

ítio, prater jus Patronatus dumtaxat nullum prorfus

«

lib. 2. de juribus honorificis Cap. 3. per totum,

jus competat five intra five juxta ipfam Ecclefiam Pa-

Ubi etiam notat omries illos honores Fundatori de-

rochialem, fed totum iftud defümendum fit a legibus

yrim

beri, etiamíi nullam prefentstionem habeat, immo

dec,fq

quamvis loco fui Religiofo fuam prafentationem do-

& conditionibus, füb quibus Collegium Societatis

»

Jefü ad didum oppidum Hallenfe olim admiffüm fuit.

naverit : ei enim foli, inquit, omnes alii honores de-

Nam quod attinet qualitatem perfonz , cumex Dul-

»ü

bentur, non etiam perfonz illius Collegii vel Mona-

la incorporationisipfius perfonatusappareat, dicum

fterii : quia femper verum eft eum efle fundatorem ,

»0

períonatum fuiffe berieficium fimplex perpetuum, &

& femper retinere nomen, qualitatem & dignitatem

perfonalem refidentiam non requirens, evidens eít

»

Fundatoris, quam folam infpiciunt facri Canones , ut

quod Collegio Societatis Jef uniri non potuerit , ni-

»

ex ea cau(a pietatis & munificentiz honorem deferant

, d

& exhibeant.

^

fi per omnimodam fuppreffionem

ita ut.per hujuf-

modi unionem feu incorporationem ipfe titulus per-

» lt

Unde omnes Patroni, tam Laici, quam Ecclefiafti-

fonatus penitus fuerit extinctus, ejufque fractus red-

»o

M

ci, ultra jus przefentationis , habere poffünt in fuis Ec-

li

ditus & proventus Collegio Societatis Jefü folummo-

n 351

clefiis honorem fedis & primi confeffus , ut nempe fix-

do incorporati : attento quod ex notório uíü Belgii

am & ftatam fedem in Choro habeant.

Item

10110-

Rectores & Presbyteri Societatis Jefa, uti & aliorum

rem proceffionis, ut in publica & folemni Proceffio-

»à

ne füz Ecclefie honoratiorem loctüm habeant inter

Ordinum Religiofi, beneficia fimpliciaintitulum pof-

fidere nequeunt. lllud enim ftultum & plare ridicu-

»K

omnes.

Idem eft de honore panis benedi&ti, füffitu

lum eft, quod in hac qualitate, quax mere Ecclefiafti-

» l

aquz benedida, oículo pacis & fimilibus: nec alii

ca eít, fefe feparare velit ab ipfo Ecclefiaftico conven-

» f

quilibet debent eos honores invidere Patrono,

uilo-

:

e Pa-

tu, & locum honorificum affedare inter Lsicos prx

» IK

cum iis dedit, in quo etiam honorentur. Dein

ipío Magit?ratu.

» 0

tronus Ecclefiafticus illud adhuc fib: vindicare poteft,

Przcipue hic ubi agitur de Eccle(ia Parochiali , quze

»C

ut in Majoribus Solemnitatibus loco Pontificis Sacra

dudum ante uniones feu incorporationes hujufmodi,

» dl

celebrare poffit in fua Ecclefia. Howc tamen & fimilia

dotata zdificata & fundata fuit, non fumptibus Col-

» tl

de iis folis Patronis Ecclefiafticis intelligenda fünt, qui

legii Societatis Jeía, fed ex pietate & munificentia

» p

fünt perfonz fundatrices Eccle(iz , cujus bonis &pro-

ventibus Ecclefia Patronata extru&ca & dotata füit ;

oppidanorum quibus Magiftratus przficitur.

PRII

Immo cum Rector & Presbyteri Societatis Jefü pri-

»(

nequaquam vero de períonis Collegiorum vel Mona-

vilegio fibi concetfo tam enormiter abutantur, con-

s (

fteriorum, qua titulo folius unionis feu incorporatio-

fültum fuerit ut Magiftratus & incolz oppidi Hallen-

»

nis Altaria (ive Ecclefas Parochiales, aliorum fümp-

fis, finita hac caufa coram Judice Regio, indilate re-

l!d

tibus dudum ante conftru&tas & dotatas, füis Colle-

currant ad Illuftriffimum D. Archiepifcopum Camera-

» dl

giis vel Monafteriis appropriatas tenent.

cenfem, in eum finem ut Vicaria dictz Ecclefie au-

His enim ultra jus Patronatus nulla jura honorifica

». n

&oritate Epifcopi erigatur in titulum; atque ita non

D ]

in Ecclefiis.Parochialibus incorporatis competere fo-

tantum Presbytero fxculari in titulum conferri, fed.

»1

lent, nifi dependenter a confuetudine aut fpecialibus

etiam forma concurfus a Concilio Tridentino prz-

Ecclefiarum conventionibus.

»

ícripta feffion. 24. Capit. 18. de Reformation. juxta u-

» 1]

Unde abftrahendo abhujufmodi confüetudine &

fum & praxim Delgii, in ejus provifione deinceps fer-

5$

fpecialibus conventionibus, & inhxrendo foli formu-

vari poffits uti in omnibus pene Ecclefiis Parochiali-

lz unionis feu incorporationis de qua quzftio, dici-

»

bus, Monafíteriis feu Collegiis & locis quibufcumque

» t

mus totum jus quod Rector Collegii Societatis Jeíü

perpetuo unitis &annexis, factum eftau&toritate Con-

fo

titalo dictz unionis prztendere poteft unice con(ifte-

cil. Trident. Seff. 7. de Reform. Cap. 7. conformiter

re in eo, quod Ecclefia Parochiali vacante jus habeat

»d

ad Concil. Lateranenfe füb Innocentio III. Capit. 30.

»(

prafentandi Presbyterum ífzxcularem fibi gratum & er-

f. de prabendis.

» 1]

ga Societatem Jefu bene affedum; alias tamen idone-

um & debite qualificatum, qui ab Epifcopo curam.

Ita refolutum Lovanii hac 7. Junii 1715.

$(

populi five.animarum & totius Ecclefie regimen ac-

»

;

(erat fignatum) .

»

cipiat.

Quod enim attinet preces alia(que folemnitates ab

Z.P. Van Efpen, J.U.D. &SS. Canon. Profeff.

$1

Ordinario indi&as, certum eft qugd mandata Epiíco-

$!

Amandug Bauwens, J.U.D.& PrOf.Ordinar,

3

D

3.

»]

XVIII

$

Cinca DrispENSAT. MATRIMONIL

43

r

L.

leu,

Og

T

à -/C.A.S.U-S .RESO LUTIO.

l

»

"dc fenfa horum verborum

LÀ

in contrabendis & im contratis Matfim—a?iiïs, &(. ?:u..

J u

.. jufdam Indulti Apoftolici circa Difpen(ationes Matrimoniales, ubi de pote-

- ftate ordinaria Epifcoporum erga easd?c:r-n:DifpenfqtiQn;s..

(Nzäz? Pri*mlc() edita.)

I$

C ASUS POSITIO.

)u

" Énán on 'a'jufqifa prefäht,.enïenäd,æs termes

N Evéque a un pouvoir de Rome de difpenfer

» in contraclis, des mariagess contradés; & iz con-

d

?5

trahendir, des mariages à contracter;

en certains degrés. Le pouvoir eft couché

33

en que(tion a toujours été dans cet ufa

&. l'Evéque

» €n ces termes:

ge.

l

Difpenfandi im 3. C9' 4. [implici C? mixto tantum

» Ondemandez2. fuppofé que l'Evéqu

e n'ait pás ces

35

pouvoir en vertu de cet Indult,

N

cum pauperibus, IN CONTRAHENDIS : IN CON-

35

- éloritate ordinaria.

$i nela pas aa-

TRACTIS vero cum hareticis converfis, etiam in fe-

cundo, fimplici C9' mixto s dummodo nullum attingat

j

$

prinum gradum; C9 in his cafibus prolem fufceptam

RESOLUTIO

decdarandi legitimam.

"

» On demande 1r.f1TE

véque à quile Pape a accor:

. Ad primum : Indubitátum apparet ;-quod in taít

f

95

dé, l'Indult, concu aux.termescy-deflus, peut, vZ

rzfenti Epifcopus vigore hujus. Indulti "Apofltolici

P ]

talis indulti , difpenfer les Catholiques des empé-

poffit difpenfare füper impediment

0. 3. & 4. gradus

?5

fimplicis & mixti; . cum pauperibus

füz Dioecefis, non

ä

chemens de coníanguinité, ou d'affinité non oc-

35

cultes, qui fe trouvent aprés le mariage contra&é.

folum i2 contrahendis, ied etiam im contratlir Matri-

» La raifon d'en douter ce font les termes méme

moniis, dum enim conceditur authoritas difpenfàndi

»5

in matrimoniis, nequaquam cenfetur hzec diípen(andi

de l'Indult : Difpenfandi cum pauperibus in coutra-

hendis. .Par le mot ;n contrahendis, les Théolo-

facultas data in cafüm qtio deberet etfe"difficilior dif:

35

giens entendent des mariages à faire ; & par

peníatio 5 negata vero , ubi facilior

.

ad difpenfandum requiritur.

—& | ïnïHOf"CQPQ

^Y

35

in contraclis.des . mariages faits enface d'Eglife,

»5

avec quelques emp&chemens. dirimans.

"

^. Porro certum eft, & ipfa Synodus Tridentina ex-

» Le Pape oppofe n contraheudis à contra

i &

preffe declarat , feff. 24. cap. $. de Reformat. Matrim.

facilius füper. in*

pe

?5

& les Catholiques aux hérétiques : .iz contractis ve-

edimento ad contrahendum. Matri-

35

ro cum heareticis. conver[is ; & paroit entendre cho-

monium poffe difpenfari, fi bona fide antea contra-

35

Qtím füit Matrimonium

; & poftea impedimentum ali-

fe differente-par ces deux mots, &leur donner un

quod fuiffe cognofcatu

r,

9»5

fens different par ces Indults. En effetle Pape don-

cujus contrahens -probabi-

53

ne pouvoir à l'Evéque de difpenfer.avec ceux qui

lem ignorantiam habuit,

quam (i difpenfatio petatur

35

ád contrahendum

Matrimo

*

ont .toujours .. été Catholiques iz 3. €3' 4. fimplici

niüm quod antea non fuit

*»

C9' mixto,pour les mariages àfaire : in contrahen-

"

de fadó contradum; nec

confeque:

x

iter ad. revalidan-

35

dir. . Mais pour.des mariages faits entre des héré-

dum prius Matrimonium requiritur.

35

" Dum igitur per Indultüm tribüitur f'a"öültäs

tiques convertis, il leur donne pouvoir de difpenfer

Epiíco-

35

pour eux feulement, .etiani in.2. gradu fimplici C9

po ditpenfàndi in 3. & 4. gradu fimplici & mi

xto cum

35

mixtos dummodo mullo modo attingat 1. graduim.

pauperibus 7: contrahendis Matrimoniis , cen

fetur da-

tantum

95

C'eft le ens naturel.de ces termes.de l'Indult : i

ta facultas in contrahendis Matritnoniis, non

contraélis vero. cum hareticis couver[is.

;

quz contraliuntur ad. ratificandum feu revalidahdum

p

rius Matrimonium defa&o contra&tum bona fide cum

, Donner un autre fens à ces mots, in contrahen-

impedimento dirimente;.fü

35

dis , & in contratlis, de maniere que.in contrahen-

per quo facilius difpen(ri

hr r

33

dis fignifie. in. contraclis , c'ett. un fens forcé , &qui

poteft, fed etiam in contrah

endis de novoMatr

Itno

nHs,

32

füper quibus ,ut ait Concil

à

ium Tridentinum, vel nulla

ne paroit pas naturel; &le Pape eít cenfé dans un

$»

Indult qui doit étre clair,.

parler le langage du com-

omnino detur difpenfatio; vel ràro idque ex canía.

33

mun des. Théologiens.

à

3

?

:

. Itaque hzc claufüla

in contrahen

-

dir Matrimoniis,

» óice terme iz contrahe

non eft re&ridiva, tedpotius exterí

ivà

ndis r&hfetme 'A'*iü*bon/'traä?i,frqz

auctoritatem di

; ütpote ipfam

35

ilne falloit pas mettre celui-ci :.im contracfis, en

fpenfàndi extendens gen

eraliter ad con-

35

en parlant.des hérétiques convertis.

]

f

trabenda-Matrimonia; tamet(i agatur.

'de Matrimonio

l4

de novo contrahendo, &non tantum.

de Mátrimonio

» Ona confulté gens habiles qui font d'a

vis queles

termes ,in contractis , dans le-fens des maria

Dar]

g

es faits

contrahendo ad revalidandum Matrimonium de facto

:

felon la loi des hérétiques, n'eft qu'en faveur det-

cum bona fide

Qum.

T

.

T

o ALE UIERIE lum qupint-

,5

dits hérétiques convertis, &non des hommes qui

»

ont tou jours été Catholiques, à l'égard deíquels

— In 2. vero p

artelndultl, qua datar *äu&brï;tas dif-

penfandi.cum hareticis "converfis ,

in 2. [enplici 65*

195

ils croyent. qu'on ne peut pas-difpenfer, quand ils

ont été contractés , avec quelque empéchement.M.

Taixto in contraciis Matrimoniis ,

reftringitur ipfà au-

le Venier. ancien Official. de Paris, la cru. comme

'&oritas difpenfandi.ad cafüm qu

o Matrimoniunmde fa-

&

&o contradum fuit bóna fide, cum i

:

mpeditmento di-

35

cela..-

E

25 .Diän.sïun-

fait auffi C,o.h(.ïdära.ble que celui d'atfa-

rimente':- five ad catüm quo juxta Sy

nodum Triden-

33

rer un mariage & la legitimé des enfans, il femble

tinam facilius difpenfari poteft, fcilic

et i contrahen-

dis: Matrimoniis ad revalidanduià

$

qu'il faut s'arréter au fens litteral de l'Indult du Pa-

de facto & nulliter.contractum. -

Mamma-mum faïääteä

3

, pes qui femble re(traindre le.pouvoir de diípenfer,

&

-,

, denné à l'Evéque , aux feuls mariages à contracter:

- Igitur per utramque partem Indult

1

|'datuür ?Eþïifc':ap'-e

facultas difpenfandi i comtrahe

.a Ut contrahendis ,à l'égard des gens toujours Catho-

ndis Matrimoniiss in

» liques;. & l'étendre aux feuls hérétiques convertis

priori quidem parte generalitet

in conttahendis Matri-

,

4noniis; Ífive Matrimonium

i

,

antez fuerit-contradtum ,

$; .pour les mariages.contractes : 2 contraclis.

JKive.nons in 2,'vero dumt

.Suppl. oper. au Efpen. lomus V.

2

Matrimo.

axat m cafüm:quo

nium

44

4

Junrs REsPOoNSUM

nium antea fuit. de. facto. nulliter contradum : quod

per notorio impedimento difpenfare; nihilominus qujà

de

fignificatur per clautulam i contraétis Matrimoniis.

auctoritas fuper impedimentis dirimentibus Matrimo-

faa

Proinde oppofitio inter duas partes Indulti, non

nii ad Romanum Pontificem fenfim videtur devoluta,

tam intercedit illas duas claufülas, im contraheadis , &

pm

neque ha&tenus hoc probatum invenitur, quod in ca-

gt

in contractis Matrimoniis; fed potius inter gradus

fu occürrenti auctoritas difpenfandi falva manferit, aut

fuper quibus ip(à difpenfandi auctoritas indulgetur.

reítituta fit Epifcopis, contultum non apparet , ut Ma-

fic

Et quidem cum in priori parte difpenfandi auctori-

trimonium de novo contraheretur, przvia folius E-

iaf

(ri

tas reítringatur ad gradus remotiores, idcirco exten-

ditur

piícepi difpenfatione; quia facile contingeret ut pro-

fen

ratia ; contraí(Hs Mairimonüs : in 2. vero

pemodum contracto Matrimonio, rürfüs in. dubium

t

parte ubi extenditur difpenfatio ad proximiores gra-

revocaretur, cum plurium incommodorum fübinde

us, reftringitur difpenfandi aud&boritas inm contraétis

fequela. -

Matrimoniiss five ad contrahendum Matrimonium ,

mu

Ita Refponfüm ch?nü , hac 31. Julii 1715.

ym

quo facilius difpenfatio ob cont

ractum antea bona&äde

t

l

Matrimonium concedi poteft.

. (C9' erat fign.)

fen

Ad fecundum

Quantumvis ratio fuadere videatur,

a

qgod Epifcopi poflint füa anctoritate in 'ümili cafü fü-

Z. B. Van Efpen, J. U.D. & Pro£

|rif

XIX.

CASUS

RESO0IUTIX^

ab Efpenio, aliisque Lovanienfibus approbata. Utrum non ac&eptantes

B. Uuigenitus tanquam. excommumicati poffint evitari, eifque ut

| talibus Sacramenta publice denegari.

(Nuac Primum .-ä-diïa.)

CASUS'POSITPO

e

& Pontifex non defignet quz & quot propofitiones

ut hzretice condemnentur, evidens eft, quod ex ref-

Uidam Paftor non folum recufavit -a-c.,ce;þïtaæ aut

ponío Paftoris non liqueat quod aliquam propofitio-

bu

(2

publicare Conftitutionem Unigenitus, verum

nem , ut hzreticam per hanc Bullam cen(üratam , cum

etiam ab Officiali interrogatus, an propofitiones 101.

pertinacia fuftinere pretenderit; quandoquidem fieri

ht

effent Catholicz , refpondit omnes efle Catholicas in

poflit ut folz ille propofitiones, quas ipfe Paítor, pro-

]i

fenfü Auctoris , & fpectato libri contextu , non autem

ut in Bulla continentur, dixit efle falfas, fint ut hz-

KC

prout funt infideliter extradz in Dulla,

| ubi pl.u.res

retica in hac Bulla condemnata.

füunt truncat2..

Praterea cum füpponeretur, Paftorem, de quo in

fic

. Has ob caufás a prxdicto Officiali adverfus Paftorem

Caíu, fuftinuiffe coram Judice propofitiones in hac

H

iftum lata fuit hzc fententia : ,, Declaramus pradi-

DBulla expreffas effe vere Catholicas, idque cum perti-

d

» Qum Paftorem incurriíle omnes poemas & cenfüras,

nacia; atque ob eam jufte declaratus fuiffet per Judi-

(e

» latas per didam Conftitutionem & a jure adveríus

cem'incidiffe in cenfüras juris in. Bulla comminatas

» Iefradtarios, & eos qui füftinerent propofitiones in

contra eos qui has propofitiones vel etiam earum

hi

unam fuftinerent vel defenderent, niliilominus cer-

T0

» eadem Conftitutione damnatas. Pronuntiatum a

b

» Judice ordinario Dicecefis & Officialitatis &c.

tum eft quod ob hanc latam per Judicem fententiam

fi

. Haxc fententia fuit quidem publicata in Curia Offi-

Declaratoriam , & in Curia Ecclefiaftica pronuntiatam,

cialis, & przdicto Paftori per Apparitorem iníinuata;

& Paftori per Appariterem intimatam , non poffit prz-

k

di

fed nullibi coram populo promulgata fuit; nec Paítor

dicto Paftori tanquam excommunicato ,

ha&enu,s fà-

hll

ille unquam no

cra Communio publice denegari.

Tul

nuntiatus eft.

minatim tanquam gxmmmunicams de-

Notorium enim eft quod juxta Extravangantem Mar-

tini V. quz incipit ad Evitauda , per univerfam Eccle-

f

fiam, etiam in Gallica ufü. receptam & admiffàm

[LJ

e

QUERITUR.

ht

» Nemo deinceps a communione alicujus in Sacra-

di

An'vigqre hujus fententiz cenfändus.' fit*prædi&üs

» mentorum adminiftratione vel receptione, aut ali-

Paftor excommunicatus? & in tantum debeat evitari

» is quibufcumque Divinis velextra, pratextu cujuí-

po

ut poffit publice repelli a. facra

i

. cumque fententix aut Cenfürz Ecclefiaftice, füuí-

ji

'Comm-ugione, tan-

qu

quam excommunicatus ?

» penfionis aut prohibitionis ab homine vel a jure ge-

j

» neraliter promulgatz, teneatur abítinere vel ali-

ÉESOLUTID.

» quem vitare.... ni(i fententia, prohibitio, fuüfpen-

lu

— Notorium eft quod in Bulla Unigen

1

» fio vel cenfura hujufmodi fuerit in vel contra perío-

B

itur, nulla fþe-

ür

cialis cenfüra exprimatur adveríus illos qui Bullam il-

» nam a Judice p

"

ublicata vel denunciata fpecialiter &

lam acceptare renuunt; immo nec adveríüs eos qui

» exprefle, *

U

aliquam ex propofitionibus 1o1r. per hanc Bullam cen-

Ex quibus fequitur nequaquam füfficere, quod in

furatis fuftinent aut defendunt; íed folummodo cor-

aliquem fpecialiter & expreffe, id eft nominatim fen-

p

trahos decernatur eos incidiffe in cenfüras a jure ex-

tentia excommunicationis lata five promulgata fit , (ed

preffas : cum autem in jure non reperiatur expreífa

infuper requiri, ut a Judice denuntiata feu publicata

k

excommunicatio nifi in ilos, qui cum pertinacia

fuerit; quemadmodum obfervat Suarefius, Difp. 9.

Pi

fuftinent propofitionem hxreticam , non poteft dici

fe&t. 2. Num. 8. additque quod licet Decretum loqua-

Y

D

quemquam vigore. hujus Bulle incidiffe in. excom-

tur disjundtive, mifi fententia a. udice fuerit publica-

municationem , nifi probetur ipfum cum

pertinaci,aï fü-

ta, vel denuntiata , nihilominus confüetudo , que eft

!

ftinuiffe propofizionem hareticam.

i

optima legum interpres, ita legem illam acceptaverit

c

. Cum autem in Cafü füuppenatur, quod przdictus

& interpretata fit ;

uia hoc eft maxime confentaneum

i2

hi

Paftor interrogatus a Judice agnoverit aliquas ex pro-

fini illius legis, fcilicet ad evitanda fcandala , C9'c.

. Deinde hec m;erpretatio non diíc

ordat a rigore. &

poütiqpibu;,l prgut,.;in Bquqaþgxprfmugmr, eta falfas,

. pr9--

€q

CinCA DrsPENSAT. MATRIMONII

45

ld

N

!

proprietate littere; quia dup illa verba publicata vel

Quin immo notat idem AuGor, ead. fe&, Num 8

u

denuntiata non ponuntur disjunctive tanquam diver-

4

adeo neceffariam effe illam publicationem, ut ipfemet

ERE DO

fà, fed tanquam zquipollentia; nifi quod participium

Parochus; etiam(i fecum habeat fententiam declara-

üt

publicata, proprie referatur ad cenfüuram vel fententi-

toriam fa&am contra talem perfonam, non teneatur

F

am; denuntiata vero ad per(onam.

R

3

illam vitare, donec

à

Itaq

ue ut excommunicatus debeat evitari, non fuf-

lam denuntiet,

publice tempore præä:riptc, il-

ficit quod Judex fedens

ro tribunali publice fenten-

Itaque|cenfent infra fcripti, Parochum fine fumma

tiam pronuntiaverit, fe

d

equiritur gt infuper hac

injuria & injuftitia, non poffe in ca(u propofito huic

]e

fententia fit publicata ,

& excommunicatus publice ut

Presbytero facram communionem publice petenti de-

talis fit denuntiatus.

négare, etiamfi ejus Superior idipíum ei mandaffet 5

h

Publicatio autem hzc ita fieri debet ut vi (imilis pro-

quin mandatum illud notorie injuftum eít, & contra

mulgationis five publicationis in communem omni-

pradidam Bullam Martini V. ab univerfali Ecclefja

um notitiam venire poffit. Unde füperlaudatus Sua-

ubique receptam.

!

refius loc. citat. fe&t. 2. num. 9. dicit promulgationem

(Hzc cafüs pofitio refoluta fuit

»

ab Efpenio, &qui-

fententit éxcommunicationis ita faciendam effe, ut

bufídam aliis Lovanienfibus.)

actione aliqua publica, & communi con(uetudine ufi-

tata ad res juridice promulgandas , publicata fit.

Anno I715.

X X.

QUESITUM

Utrum Regula quarta Indicis in. Belgio fuerit recepta & publicata? (a)

ab Efpenio & duobus aliis Loyanienfibus refolutum,

(Nuuc primum. editum.)

C

Um anno 1564. Pius IV. Indicem librorum prohi-

claratum, quafdam dimtaxat ex illi Regulis.

Ed

Ieci-

bitorum vulgo Tridentinum, cum adjundis qui-

Djendas

ä

bufdam Regulis,

quas ;ndicit vocamus, evulgaffet ,

Huic enim I

& ab omnibus ob

do ex przdiài

ndici expurgatorio ,quaïtulo; tantumgmo-

n

fervari przcepiflet per Conttitutio-

s Regulis Indicis, fcilicet 2. $.

9

7. & g.

nem quz incipit Dominici Gregis, plures füper hoc

?

prafixerunt. fub hoc titulo -

[

Regule ex Coucilio Tri

Indice 11

brorum hic in Belgio difficultates motz fue-

dentino.

re

Argumentum evidens, quod hi Cenfores c,tcdide-

^

.G'um enim in di&o Indice p»ermultil libri in omni

rint , admiffi

o

l]

3

?

nem aliarum Reguarum. hifre in Pro-

^

facultate fcientiaque comperti effent, qui alias caftiga-

vinciis nequaqam convenire.

ti & a zizaniisimpurz doctrinz opinionumque emen-

Hic vero /udex , unacum prae

didis quatuor Re u-

dari bona füi parte utiliter & cum frudtu le

gi pofie vi-

lis, juffu Ducis Albani evulgatu

derentur,

& quorum in Belgio exemplarium erat.in-

$, fpeciali Edicto Re-

M

gio de ultima Julii anno 1571. probatus füuit,

quo

gens copia, Dux Albanus Belgii Gubernator juffit

mandat, hunc Indicem in hifce

E

b

:

Provinciis ab o

mni-

[-

nomine Philippi II. Regis Hifpaniarum & Delgii Prin-

bus fervari, & juxta illam procedi :

premittiturque

cipis, libros hoc Indice co

ntentos, (exceptis Hxre-

huic indici immediate poít illud Edi&

fiarcharum libris

um,hoc expreft-

h

) confervari eoíque inter Przlatos,

fum monitum litteris majufculis

» Cavetur etiam ,

je

Academias,

& viros eruditos fuarum . Provinciarum

» De quis hune. Jndicem aliqua par

te augeat vel mj-

dittribui, ut finguli in partibus ejus (ibi creditis fum-

» Du

g

;

2

ma ope & alacri ftudio . ita verfentur, quo iíta libro-

» tra Gubernatoris & confilii anctoritatem..

t, neve ex impreffis manuícriptum 'ex;q:img:;cjf

rum przdidorum expurgatio commo

dius breviusque

o

Poft hanc publicationem nulla legitur, hic in Bel-

procederet,. & adimpleretur,

io, pradicti Indicis Romani

, aut Regularum eidem

Hac porro recognitione & expur.

g

atione, per Pra-

T

u

bjectarum facta ant poftulat

a publicatio. Igitur cum

E

latos & Academias & viros doctos.

peradia , idem prz-

u

didus Dux Albanus, ut operi hui

in bac publicatione quatuor dumtaxat Reg

l

ï,

z fuerint

C ultima manus ap-

compre

i

1enfz, remiffis reliquis, fcilicet 1.

2, 4 , 9.

poneretur, Collegium Cenfürum in Civitate Antver-

& 10. concludendum, has .

egulas hic nunquam fü-

pienfrinftituit, cui ex Ordine Ecclefiaftico prafuit

iffe publicatas aut receptas ;

quin immo Judicatum fu-

:f

quidam Epifcopus, & nomine Regio nominatiffimus

ifle earum publicationem aut receptionem in hifce

ille Theologus Arias Montanus : hi porro Cenfores

Provinciis non expedire : fienim hàrum receptionem

maturo confilio & diligentia, excuffis & examinatis

& publicationem Collegium convenientem exiftimaf-

Jis.quz per Pralatos, & Academias & viros dodos

fet, quis dubitet, quin eas ac nominatim quartam.,

circa libros in Indice Romano contentos, fuerantan-

cum aliis quatuor Regulis expreffiffet , & obtervari vo-

notata, tandem convenientem ea de re confecerunt

luiffet.

Ceníuram, íeu libellum füb hoct

;

itulo : Index Ex-

Occurrit quidem in Synodo Provinciali Camera-

purgatorius.

cenfi, anni 1586. Tit. i. Cap. 4. Decretum in- hzc

Iítos autem Cenfores non tantum libros in Indice

verba : non permittantur cuivir de populo libri Sacree

Romano profcriptos, fed & ipías Regulas Indicis per

Scripture lingua vernacula, contra 4. Regulam Indi-

Pium IV. confedas & eidem adjunétas, excuffitle ,

cis librorum prohibitorum

nifi de licentia Epifcopo-

"

vel inde compertum eft, quod ficuti in hoc Indice

rum aut Deputatorum ab iis. Sed hoc Decretumnon

expurgatorio declararunt, interdidionem -librorum

in hoc Indice Romano contentorum non effe fimpli-

videtur pofle dici babere vim publicationis hujus Re-

gulz; (prafertim contra predictum Edi&um Re

gium)

citer in hifce. Provinciis recipiendam, fed quoídam

quo non obícure, ex Judicio Coll

egii Cenforum,hae

ex illis libris, vel cum aliqua expurgatione, veletiar

RegulaIV. tamquam h

1fce Ex,q.viiüþii;s?ngnþ cqqygnïngg

nulla, effe permittendos;ita quoque non Obfcur'ef-de-

non fuit adujifía,

(2) Nide $5

e-

€8piï. ll. [] 30

pplem, in 3us Uni-.»:rjum -&c. APm. 1, Titul, xXir, Capit, V. nec nom Tractat, De Promulgaþibne Legum &c,

Psit,4.

-*

v

46

*X

--

Junrs stronsuwz

».

Lj

Demde tametfï ad hanc Svnodum emanaverlt Edi-

nens hanc IV. Regulam Indzcz.r. Ita Refolutum Lova-

SA

&um Philippi II tamen notandum quod hocEdictum

nii 28 Julii 171( h

non concernat nifi quzdam prnéta ibidem nomina-

(Et erat ]' gnatum)

tim expreffa, &.ad quorum execmtionem auctoritas

QI

F Verf[churen , S. T. Doctor. Z. B. VanEfpen,] Ui

d

Regia fpecialiter vifa fuit ipfis Synodi Patribus necef-

(l

iäna.

lnter ifta autem pundcta nihil reperitur concer-

D. &Prof. J Up]ïraet S.'Th. Licent. -

p

LE

LÀ

d

E

XXI.

Ü

RESOLUTIOa

h

circa jurà Paroehxaha Abbatis S. 'Trudonis, in fui Monaftem famulos.

d

( Nunc przmum edzta.)

D prioris Quæf' ti primum membrum : /i adjun-

go, Cemeterium fmnulorum dici confüevit, utlilpra

Á

notatum eft.

K

&um Extrattum attentionem mereatur ? Refpon-

detur, hoc Extra&um nullam fidem facere pofle ad

Quz omnia cum fint Pafloralia , nequaquam dubi-

probandum jura illa, de quibus in Extradio, Paftori

tari poffe videtur, quin Abbas five ejus Conftitutus

feu Vicario Parochialis Eccle(iz b. M. competere.

reputandus fit horum famulorum Paftor five Curatus;

]

hi

Cum enim hoc Extraàum non contineat nii pri-

quodque fimiles famuli, etiam quoad curam anima-

L

vatam Declarationem ,. manu.Paftoris fcriptam & fig-

rum , Abbati five Conflituto. fint tubjecti ;/ quamdiu in-

natam, norm poteft hzc ullam fidem facere ad jura Pa-

tra Monai*terlum tanquam ejusdem Monafterio infer-

vientes morantur

ut proinde mirum non fit, hunc

ftori afferenda ; quandoquidem indubitatum fit, fidem

non mereri privatam alicujus fcripturam, in propri-

Conflitutum vulgo di&um fuitfe Paftorem famulorum.

um fuum commodum fcriptam. Przfertim quando

Et fane cum in caíü dicatur, Monafterium S. Tra-

nulla fortia concurrunt adminicula, quxe' fidem e;us

donis fuiffe fundatum ante Ecclefiam Parochialem B.M.

hancque fitam effe in fando Monafterii, atque Abba-

ad(truant, proutin cafü przfenti; ubi e contrario plu-

ra occurrunt, quz fidem ejus enervant, ut ex 1efpon-

temejuídem Ecclefiz effe Patronum & Collatorem , ad-

fo ad alia quafita conftabit.

modum verifimile eft Ecclefiam Monafterii reputandam

. Ad alterum Quæf ti membrum, mdub1tatum eft ju-

eflé pro Ecclefia Matrice, ac per confequens, in hu-

ra illa, de quibus in quzfito, confüeviffe regulari jux-

jus Ecclefiz Parochialis eredione vel Vicariz perpetuz,

ta receptas hactenus obfervantias

multumque inhif-

etiam Abbatis vel Monafteriiconfenfüm intervenifle.

ce valere antiquam. confuüetudinem.. .

Porro confüetum in novz Ecclefis erectione jura

- Cum igitur in cafüs pofitione afferatur, a tempore

aliqua Ecclefiz Matrici refervari, quz füb nomine/io-

n

memoriam hominum excedente, five a tempore im-

moris expreffit Alexander IHIL in Cap. ad audientiant

memoriali, Sacramenta fuiffe adminiftrata. familiari-

J4f. de edificandis Ecclefiiss ubi & honor ille Matrici

'bus ejus Domefticis, famulifque R. D. Abbatis vel

Ecclefiz fervandus dicitur. Itaque ex illis quz a tempore

f

Abbatlæ S. Trudonis, per Presbyterum feu. Regula-

immemoriali per Abbatem feu ejus Con[litutum fervata

(

f

rem feu ficularem 'Conflitutum ipfius Abbatxs, nec

füeruntcirca przdi&os famulos, admodum veri(imile

non eos per eumdem fuiffe-fepultos , & ha&tenus fepe-

evadit, quodin eredione hujus Parochialis Ecclefiz,jus

JTiris quin & in ipíà Abbatia haberi ab antiquo locum

Parochialefuerit refervatnm Abbati, feu Ecclefiz: Abba-

Ü

tiali, ré(pedu omnium qui ad fervitium Monafterii intrà

ti

hifce famulis fepeliendis fpeciatim deputatum qui vul-

Cenfet 1mra(cr1-

|

go dicitur Ceemiterium famulorum :

fepfa Monafterii füb obedientia Abbatis morarentur.

.ptus, quod non obítante. pra:dido Éxtradu, jus ad-

Cenfet perinde infrafcriptus , quod Abbas ejufve

miniftrandi Sacramenta hifce famulis ,eofque fepehen-

Conjututur fit reputandus ut Paftor dläorum famulo-

. diántegrum debere manere dicto Cozzjïltuto titulo im-

Tum, atqueipfos, eo pro tempore quo in Monafte-

xxxxx

memomahs confuetudlms, qux chemïltuh, dum de

Tio ejus habitant & famulantur,non 'cenferi Parochxa-

illo nen apparet ,. füpplet.-

nos.Ecclefix Parochialis D. M, atque per confequens te-

ï:ï

- Ad. fecundum. In cafus poünone afï'entur, famu-

ftimoniales pro obtinenda difpenfatione -füper procla-

mationibus Matrimonialibus effe expedxendas cum atte-

los de quibus ir quzftione, à. tempore. jmmemoriali.

Commumonem fuam Paíchalem fecitle in Ecclefia Ab-

ftatione Abbatis, five ejus Con/lituti,; tanquam eorum

batiz. : item quod ipfis quoque atempore fimiliter im-

Paftons. Ita refponíum Lovann hac 14. Martu 1718.

ä

memouah, füerint adminiftrata, Sacramenta per 'Con-

(Erat fignatum. )

fürutum Abbatis, atque per eumdem fuiffe. fepultos,

in looo eorum fepulturæ fpecxanm defhnato, qui vul-

Z.B. V'an Efpen, J. U.D. & Ss. Can. Prof.

VuLEB

XXII

E

RESPONSUM

]URIS

1rca fu!þenüonem G v Rooff, Canoma & Plebani Ecclefiæ Metmpo.

. litanz. Mcchlunenüs.

g

CASUS POSITIO

verendiffimi füi Arch1ep1(cop1 , €o quod ad prum D.

Archiepifcoporum delatus effet quafi recufaret accep-

erendus Dommus Gmlxelmus van Rooft (a)

tare Bullam Pontificiam, quze incipit Unigenitur; cu-

REV

Canonicus & Plebanus Ecclefix, Menopohtanæ

jus acceptationem multum urgere Dominum Archi-

ä

Mechlinienfis per rumorem pubhcum probe informa-

epifcopum fciebat :

ac propterea veritus fibi immine-

l

tus.de fini&ro,in ipfm, affeQu.Excellentiffimi.ac Re-

re.grave aliquid, .puta. Cenfüram fufpenfioms, obtu-

: Títs

(«) Vide Lucubrationem cui titulus :

Memoires biffariques &c. des Pais-Bas Autrichiens Tom, 1. p. 121, & &q.-

CiRCA SUSPENSIONEM D.' VAN. RoosT.

47

m.

tulit Cefárez & Catholicz füz Majeftati in. Concilio

Hanc inter füfpenfionem inflidam per modum me-

Status 3. Novembris 1718. libellum füpplicem hifce

re poenz & in modum Cenfürz differentiam latius ex-

juncum, fub litter. A.

ponit Marius Alterius in citato opere, torm. 2. Difput,

Super quo Libeilo predictum Concilium Status re-

70 C(:lpo 20

LU

qui(ivit advifamentum Excellentiffimi Domini Archi-

Hinc & conclu

ditur füfpenfionem, prout eft cen-

epiícopi per Apoftillam de data ejusdem 3. Novembris,

fura, non nifi ferri per provifionem five interim, eo

quod & eadem die legitime infinuatum fuit przfato

quod non feratur nifi duratura donec Reus fatisfaciat,

Domino. Árchie

five donec refipifcat, ideoque five addantur illa verba,

eft.

pifcopo per litteras claufas, uti moris

y

p

er provifionem five interim, hxc nihil mutant de na-

Deinde 4. Novembris habitum fuit Capitulum or-

tura ipfius cenfurz, quia in effedu nihil fignificant,

dinarium füb juramento, in quo Excellentiffimus Do-

nifi durationem Cenfürz donec fàtisfaciat , & Reusa

minus a di&to Domino Plebano petiit , an admitteret

contumacia refipifcat, quz in omni cenfüra includun-

tur.

i

Conftitutionem Unigenitus, an non? Ád quod idem

Dominus Plebanus refpondit caufam füam effe in ma-

Ex predidis autem ulterius habetur, quod. cuni

nibus Czfaris juxta litteras heri ipfi infinuatas, & eo

füfpenfio ita inflidta habeat rationem vere Cenfurz

di&o Capitulo exivit.

atque nomine Cenfürz veniat, juxta Refponfüm Inn.

Poftridie vero, ad inftantiam Procuratoris Officii ,

III. i Cap. 20. Extra de verborum [ignificatione , ubi

pa

Dominus Archiepifcopus expedivit litteras Citatoria-

quarenti quid per Cenfuram intelligatur, refpondit :

les ad onus di&i Domini Plebani hifce junctas, ad fi-

quod per eam non folum interdicli , fed fufpe

1b

nfionis 65"

nem ut die 10. di&di menfis Novembris . períonaliter

excommunicationis fententia valeat intelligi.

[f

comparat, & interim nulla alia przvia citatione fuper

Ex his concludunt uno confenfu DoGtores , formam

(US;

pretenío delido, neque pramiffa ulla Canonica mo-

& ordinem judicialem in proferenda fententia füfpen-

d

nitione proceflit ad fufpenfionem a Divinis C3' Pafto-

fionis,ut eftCenfura;effe (ervandum,qui de jure in prola-

]

ralibus funciionibus, ut latius in dictis litteris, fub

tione excommunicationis & interdicti przfícriptus eft.

fet-

Litt. B.

Secundo itaque notandum, inter defec&tus effentias

It

les cenfürz ab ocmnibus refefri omiffionem citationis,

In.

QUAERITUR.

& auditionis ejus cui Cenfüra inuritur.

i

Unde quzrens Suarefius. de Cent(uris Difputat. 4.

)NL

Utrum dida fufpenfio fit valida?

fe&. 7. ntrum defe&tus feu error in fententia debeat ef-

bi-

fe expreffus, ut fententiam reddat mullam, ait num.

d

MR ESOLUTIO.

37. Quando fententia eflmulla ex defettu jurijdiclionis,

m

CITATIONIS at alterius rei fimilis pertinentis fecundum

l-

Pro refolutione propofiti cafus prenotandum.

jura.ad sUBSTANTIALEM folemnitatem fententie , tuuc

d

Primo fufpenfionem a Divinis vel ab officio aut be-

verum efl fententiam-e[J?£ NULLAM , etiamfi talie defe-

neficio, duplici modo five forma infligi poffe, fcili-

étus in fententia non exprimatur.

Ia

cet per modum merz & (implicis poenz in punitio-

Quin citatus Marius Alterius afferere non . dubitat,

j

nem & fatisfadionem perpetrati delicti, eo

que cafü

etiam fententiam declaratoriam , quod aliquis inciderit

]i

habet rationem poenz vindicativz.

in Cenfuram , non poffe fieri fine cYYATIONE , €9 ante-

Alio modo infligiturin modum ceníürz, eoque ca-

quam audiatur C9' contumax judicetur, C9 fi fiat de-

icj

I

fu proprie nón tam infligitur in vindidam & fatisfa-

claratio abfque ulla cyraTIoNE C9'. auditione, efl ipfo

(

&ionem perpetrati criminis, fed ut acrimine commit-

jure nulla , C3' nullum impedimentum adfert

quominus

lg

Íío Reus retrahatur, & per füfpentionem ad obedien-

gefta per ob[irictum cenfuris valeant.

U5

dum Judici monenti , & eum curare & a crimine avo-

Quin & Covarruvias ad Cap. ArwA MATER, part.

care volenti pareat; atque propterea non tam cenfe-

1. Cap. 9. um. s. monet declarationem juridicam de

r

tür infligi in vindié&tam & fatisfadtionem commiffi de-

Centura ipfo jure contracia non effe faciendam, nifi

lidi, fed potius per modum medicinz , ut propterea

prius,citata parte, juridice de crimine conftet; & ali-

"

icatur poena medicinalis.

:

'ter factam declarationem nullam effe ipfo jure.

Nec tamrefpicit przteritum & commiffüm delictum

Cum igitur forma eadem requiratur in prolatione

quam füturum, (ive perfeverantiam feu contumaciam

fufpenfionis, qux in aliis cenfüris, coníequens eft

in delicto.

Hanc duplicem fufpenüionis fpeciem &

omiffionem citatiomir nullam & invalidam reddere (üt-

1

formam notant tam Theologi quam Canoniftz : Lo-

penfionem.

quendo de propria fufpenfione Ecclefie[lica, ait Suare-

Quandoquidem informationes przparaterim füper

1

ífius de Cen(uris, Difput. XXV. fe&. 2. num. 4. poteft

crimine capiantur, parte neccitata nec audita, fequi-

dividi in eam que proprie eft cenfura , &3' eam qua eft

tur Cenfuram ex his informationibus preparatoriis per

pure poena.

Judicem in Reum ferri non pofle; etiamfi forfitan ex

Eamdem füfpenfionis divifionem obf(ervavit & lati-

hifce informationibus fummarie conftaret de crimine

us probavit Marius Alterius, Romanus, Canonicus

per Reum perpetrato

quia pars nec citata nec audi-

Vaticanz Ecclefiz fanài Petri in fpeciali fuo opere de

tafuit. Et cum Cenfura przíertim fufpen(onisa Di-

Ceníüris, tom.2. Difputat. 1. Capit. 1. eamque ab om-

vinis & Officio fit poena ordinaria eaque graviffima ,

nibus paffim Dodoribus notari & in praxi receptam

non poteft imponi ex proceffü fiimmario & cognitio-

teftatur atque inter utram

ne füummaria, uti rede advertit Francifcus Zypzusin

que intgrcedentes differen-

tias ibidem obfervat.

fua Analyfi juris novi, titulo de accufationibus, num.

In primis quia fufpenfio inflida per modum poenz

9. SED EA (ait) folemnem C3' plenam cognitionem requi-

vindicative imponitur in meram poenam & punitio-

rit, que inftituenda efl dum contra aliquem. ordinaria

nem perpetrati criminis, monent communiter Do&o-

punitio intenditur.

'Tertio notandum , quia fufpenfio, ut eft cenfüra,

res quod hzec imponi foleat ad certum tempus pro ra-

tione & qualitate deli&ti.

tendit non tam ad peccantem puniendum, íed vel

At vero füfpenfio inflida per mo

dum Cenfure ad

przcipue ad corrigendum & medendum, ac propte-

certum ac determinatum tempus re(tringi ac determi-

rea dicatur poena medicinalir, uti jam pridem monu-

j

nari nequeat : Hoec enim fufpenfio, uti C9' omnis alia

it Concilium Lugdunenfe füb Innocentio IV. i2 cap.

Cenfüra, ait Suare(ius dicta Difp. fect. 1. Num. 3. pree-

1. de fentent. Excommunicationis in fextos ubi deom-

cipue fertur ad reprimendam contumaciam , C3' lut ho-

ni fpecie Cenfure diQum eft : quod cum MEptciNA-

mo a culpa veécedat ,ideoque non potefl habere alium ter-

Lis fit non inortalis, difciplinans non eradicans, duin

minum nifi DoNEC RcEDAT ab illa.

, caufze pro-

tamen i$ in queim lata fuerit non contémnat

videat

jJuknis RzsPONSUM

48

(f

videat 3'uääx Ecclefia[t

icus ut in ea ferenda o[lendatfe [t a Judice fine PRivIA MonrrIoNE? vefolvit fimpli-

,

pat

d corrigen

1 y

tis fuerit C9' medentis.

citer effe refpondendum .ad. dubitationem, nequaquam

profequi, quo.

po[fe imponi ab homine panam SusPENSIONIS. aut ex-

Licet enim

fü

b initium de excommunicatione lo-

fiot

dum tamen expreffe monet, C9' hec

communicationis, que& revera novum vinculum C9 no-

quatur, poítmo

vum nocumeutum inferat, in eum qui non fuerit Prizx-

(ur

eadem in SUSPEN

sioNis CJ' Interdicti fententiis velle ob-

MONITUS.

?

fervari.

Hanc neceffltatem pramittendi monitionem Cano-

uf

Quare co

m

nmuniter tradunt tam Canonifíte quam

nicam ante fententiam fu

fj

xxc non fola de excommunicatione, fed

pentionis agnofgunt & tan-

j

"T heologi, .1

quam certam füpponunt Canoniftz.

^

:

fl

de omni fpecie €

enfurz didta éffes quodque nec mi-

m. 159.

jat

ferenda Judex oftendere debeat fe

" Hinc Navarrus in fuo Manuali, cap. 27. nu

nus in fufpenfione

*

tanquam indubitatum afferit, quod ficutexcommuni-

tarl

grofequi quod corrigen

tis fuerit C9' imedentis, quam in

pu

0ne.

cationem pracedere debet monitio, ita quoque przce-

ferenda excommunicati

Ecclefiaftica aliquo modo ten-

dere debet fufpenfionem.

dic

-Etlicet omnis poena

Demum Antonius Diana part. $. Tra&t. 9. Refol.

Q«

dat ad correQionem ve

lipfius criminofi vel aliorum,

$s. afferere non dubitat: Certum eft cenfuram non pof-

du

qui occafion

e inflidz poenz a peccato retrahuntur ;

nihilominus

Cenfüura longe alio modo eft' medicina-

fe VALIDE ferri, ac proinde nec INCURRI , nifi ob pecca-

p

tum exterius inobedientic feu coNTUMACUR refpecfu Ec-

p

lis poena, ut

i monet. & exponit Suarefius de Cenfu-

ris Difyut. 4.

fect- s. :Numer. 16. Nam, alt, PER SE 151-

clefie s uude dittum e[L excommunicationem majorem,

SUSPENSIONEM C3' interdiélum non po[Je v aUiDE ferri ob

ti

tendit non fol

um precavere futura peccata , fed. potius

C

PER sE primo curare peccatorem a peccat

o commif[Jo ,

peccatum extevius preeteritum, fattum abfque inobedien-

tia feu COoNTUMACIA refpectu Ecclefice feu. Miniftrorum

t

€9 liberare illum a [latu in.quo PERMANET ratione ta-

lis peccati.

ejus , ideft quando non preceffit aliqua JoRiDicA Mo-

dl

dum cenfuüram ferri non poffe in ali-

NITIO, qua monuerat opus illud peccaminofum non effe

D

Quarto notan

fiin peccato fuo hzre

at, indigeatque feve-

faciendum.

L

di

,quem ni

Nec tantum ante 1

nHi&ionöm cenfurz neceffariaeíft

o

riori rem

edio, ut a peccato fanetur atque refipifcat.

Deinde cum Ju

dexin ferenda Ceníüra oftendere

prxvia monitio; fed requiritur przterea , monitionem

fit

rigentis fuerit C9 meden-

hanc fieri au&toritate & nomine ipfius Judicis. Ratio

ü

debeat fe profequi, quod cor

tir, inqui

rendum eít, priufquam

infligatur Cenfura,

eft manife[la , ait Suarez Difput, III. Se&. Xl. Numer.

t

ato aut inobedientia cor-

1. quia adminitio talis effe debet ut fi quis non pareat

L

num delinquens in fuo pecc

contumax €$ inobediens exiftat : quod e[fe non pote

iumaciter lyxrere przífumat; nequ

e füuaviori modo in

nifi admonitio auctoritate Superioris facta fit.

C

viam falutis reduci poffit aut corrigi.

b homine ferri

Quin ex przfcripto Concilii Lateranenfis fub Inno-

Ex his confequens eft, ceníüram à

fo

centio IlI. cap.48. extra de Sent. excommumn. ADMONI-

i

non pofle,

nifi in eum, qui contumaciter probatus fit

T1o fieri debet perfonis preefentibus idoneis, per quas

harere in peccato

nec poffe cenfuram valide ferri

ü

dente contumacia, u

t pluribus adduáis

( fi neceffe fuerit) pol/tt probari monitio.

u

nulla prace

D

Verum quidem eft ab hoc Concilii Lateranenfis

tam Canoni

ftis quam Theologis probat Susrefius loco

ii

praícripto, quoad przfentiam perfonarum, hodie in

i

ect. s. numer. 6.

praxi non nihil effe receffüm, uti etiam obfervat Do-

". Quinto notandu

m, jam pridem receptum fuiffe , ut

]

Judici conftetatque de ea ipfe pec-

minus du Caffe Archidiaconus & Officialis Condo-

dehac contumacia

menfis, in faa praxi Juriídidionis Ecclefiaftice 'T'om.

cator certius convincatur ,

monitionem effe. pramit-

1. Cap. 11. Num. 3. füb finem : Quia, ait, hz mormi-

tendam, eamque frinam;hzcque monitio in jure no-

tiones fiunt in fcriptis C9' vigore mandati Superioris ,

(tro vocatur Canonica vel competens, eamque fup-

ä

Lugdunenfe fub Gregorio X. zz cap.

quod intimatur parti opera Apparitoris Curic , qui re-

ponit Concilium

lia ipfi parti copia de fatía admonitione per fuam

9. de fent.

Excommunmnic

ationis in l/I. volens ut. zuter

f

qnonitiones

Canonicas quas ftatuunt jura premitti, u-

relationem ad calcem . originalis. appofitam fufficienter

con[iare facit.

dices fiv

e monitionibus

tribus utantur , ive una pro om-

nibus 0

a intervalla;

Sexto notandum fpeciale effe in prolatione Cenfu-

bfervent aliquot dierum competenti

rz, quod ipía Sententia Cenfürz non tantum profe-

nifi fatti n

ece[fitas aliter fuaferit moderanda.

r

Concilium temporum intervalla

renda fit in fcriptis, fed infuper requiritur, ex prz-

Permittit quidem

fa&ti neceffitas aliter fuaferit : ita

fcripto Concilii Lugdunen(is im cap. 1. de Sent.. .Ex-

Judici mod

erare , fi

ex tempus fufficiens ad re(ipitcentiam

conanunicat. in T. ut Judex caufam Cen(ürz exprefle

tamen ut Jud

largiatur ;

uti re&

e notavit Suarefius Difput. 6. fect. 9.

confcribat propter quam Cenfura profertur.

dditque non videri permiffum ut propter ul-

Num.4. à

s przmiffis , ad refolutionem Ipropofiti Cafus & in-

lam neceffitatem a

dmonitio omnino pretermittaturynul-

HI

d refipifcentiam concedatur.

de formatz quaftionis defcendendo, cenfent In-

lumque tempus a

dum Ceníüra fertur ab homine; non

fraícripti :

Ratio eít quia

ï:ïä

fertur abíolute a

d puniendum commiffum delictum ,

In primis

liquido conftare ex tehoräDeoreti fufpen-

fionis de data quinta Novembris 1718. & litteris Ci-

fed ut Reus ab illo refipifcat;

& ex hac parte jam ref-

ut ibidem monet Suare(ius Num.7. Et

tatorialibus inferti, fufpenfionem hanc effe inflictam

picit futurum ,

non in meram poenam five punitionem & fatisfatio-

ADEO, àit, ferri n

on poteft fine aliquo genere admoni-

poteft abfolute ferri,

fed. conditionali

nem perpetrati delidi, fed per medum Cenfürz; ut

tionis, quia ton

i intra tale tempus refipueris vel fa-

ea mediante Dominus Plebanus a contumacia feu per-

lï;

Amodo, feilicet ni

tinacia in delido, de qua quaftio, retraheretur.

alem Cen[uram incurres

in hac autemfor-

Í

zisfeceris t

Conftat enim hanc fufpenfionem non efle determi-

ma ferendi

Cenfuram intrinfece includitur admonitio.

natam ad certum tempus (quemadmodum fieri , con-

Hinc rur

füs habetur Cenfüram non pofle ferri aPfo-

füevit dum infligitur per modum poenz vindicative,

olute, fed dumtaxat quafi provifionaliter & interim,

erpetrati

id eft donec fatis

fecerit (ive refipifcats ideoque verba

five per modum punitionis & fatisfaQtionis

ä

deliéi, ut patet ex przdi&tis Notabili primo) fed do-

illa per provifionem

five interim nihil immutare de ef-

nec fatisfecerit five obedierit precepto Superioris- ;

fentia ipius Cenfürz.

dde Centuris in gen

ere dixit Suarefius (ni-

eum a contumacia & perfeverantiain delicto retrahe-

Id quo

re & fanare per hanc füfpenfionem tanquam poenam

qnirum omnino nece

flariam effe previam admonitio-

nuit Alterius 10f.2.

medicinalem volentis, in verbis : Donzec vel. prayfa-

nem)

idipfüm de tüfpentfione mo

tam Bullam acceptaverit , vel re[ponfione per[onali ejus

Difputat.

7. Numer. 2. propofito dubio, Zm reperia-

vifa alias ordinaverimus : qux eft notoria. Formula

tur aliquis cafu

; in quo Cenfurq SUSPENSIONIS ferri pof-

fufpen-

ä

li

CiRCcA susPENSIONEM D. vax Roosr.

49

T

*

fufpenfionis ut eft Cen(uza Eccle(ia

3

[?cica, uti ex dictis

latere poterat Dominum Archiepifcopum : evidens e-

patefcit.

nim erat in hoc refponfo dominum Plebanum per hxc

l0

Proinde de validitate vel invaliditate hujus füfpen-

verba, Caufam fuam effe in manibus Ceefaris , juxta litte-

fionis , judicandum eft juxta regulasin prolatione Cen-

ras1pfi (Domino Archiepifcopo)heri zufinuatas;fete re-

urarum a jure prafícriptas.

ferre voluiffe ad libellum Concilio Status oblatum, &

Q

Itaque cum ex prafcripto Concil

vii Lugdunenfis cau-

Domino Archiepifcopo communicatum & infinuatum

Il

tum fit, ut Judex in prolatione Seztentice caufam cen-

die tertia men(is Novembris, pridie ante interroga-

)

jurc expreffe conferibat propter quam Cenfura profer-

tionem fa&tam in Capitulo; -hic annexum.

)

W

tur, uti patet ex INotabili fexto, coníequens eft, nul-

Ex hoc porro libello cognófcere poterat Dominus

lam aliam hujus fütpenfionis caufam fuitle, aut repu-

Archiepifcopus hanc petitam a Domino Plebano dila-

Is

tari poffe nifi hanc unicam quod Dominus Plebanus

tionem, nequaquam reputandam frivolam autfruftra-

.

venitus recufaffe

Bullam Pontificiam quz incipit. Uni

to,

toriam, fed fundatam in debita obedientia quam füb-

jl.

dicatur ; quandoquidem hzc unica ratio in fententia

diti , feu Laici feu Ecclefiafti

ci, debent legitimo fuüo

y

conícribatur , atque ipfà Cenfüra unice tendat ad in-

Principi.

1

b

ducendum .Dominum Plebanum ad acceptationem

Hoc unum enim a füo Principe edoceri poftulabat

"h

predidz Bulle in verbis : Donec prefatam ,Bullam

DominusPlebanus per fuam libellum füpplicem,utrum

Il

acceptaverit.

1]

conformiter ad fua Edicta, Bulla Pontificia cujus ab

Porro Cenfura inferri nequit ni(i fubit caufa non

ipfo petebatur acceptatio, effet legitime placetata , fi-

i

tantum rationabilis, fed & manifefta, juxta Decretum

ve per Principem admiffa ad eum effectum, ut in fuis

il

Concilii Lateranenfis füb Innocentio III. i Cap. 48.ex-

Provinciis per modum legis poffet promulgari, & ad

U

tra de fentent.. Excommunicationis, his verbis

J'u-

ejus acceptationem & profeilionem fübditi ejus per

J

dices caveant diligenter ne ad. excommunicationem cu-

cenfura aliafve poenas conftringi.

jufquaim ab[fgüe MANIFESTA C9' rationabili caufa proce-

Infüper ex rationibus per Dominum Plebanum ex-

dant.

Quin nec füfficit ad inflidionem Ceníurz cau-

pofit in libello fuo füpplici Concilio Status oblato , &

)ln

fàm effe rationabilem & manifeftam , fed infüper requi-

Domino Archiepifcopo communicato & infinuato ,

li

ritur ut rationabilis & manifefta fit probata ipfi Judi-

cognoíci poterat dubium de Principis voluntate füper

"

ci ; uti notant Interpretes potft Gloffo-graphum ad ci-

publicatione hujus Bulle fuo non caruiffe fundamen-

J

to, meritoque Dominum Plebanum ad Concilium

lh

'tatum caput 48. qui ad verbum rationabili addit : co-

]V

ram ipfo Sjudice probata.

Status recurrifle, ut certior de Principis intentione

Hinc Suare(ius refle&ens ad przcitatum Decretum

redderetür, atque ita verbo. & exemplo fübditis fuis

Concilii Lateranen(s ait : Munifefle autem, fi fit non

debitam erga Principem ejufque leges obedientiam in-

]*

folum "fudici privatim nota, fed etiam . JukipicE. pro-

ftüillaret.

!

&ata : rationem reddit Difput. 7. Sect. 7. Num. 4. Nec

Igitur non apparet, qua ratione Dominum Pleba-

enim fatis eft , ait, quod caufa inre fubfit , fi fit occul-

num tantillam dilationem per füum refponfuüm poftu-

fs

ta, quia Judex humanus non yote[t de fibi occultis ju-

lantem fuper acceptione hujus Bullz dici queat accep-

dicare

eft autem occulta quoad. effe£lum ferendi fen-

tationem recufafle; idque ad eum effe&um ut hac re-

If

tentiam quamdiu juridice probata non e[t , etiamfi alio-

cufatio graviffimam hanc cenfüram mereretur , fcilicet

quin privatim uota fit illi homini qui *fudex eft.

fufpenfionem non tantum ab officiis (ve fun&ionibus

Paítoralibus ,. fed infuper a Divinis

Itaque priufquam ad fuüfpenfionem , de qua in ca(ü,

qualis fufpentio

71.

poffet procedi, requirebatur ut non tantum ipíi Do-

feu Cenfura ex omnium Do&orum calculo- requirit

mino Archiepifcopo five Judici privatim innotuiffet ,

culpam nortalem.

;

Dominum Plebanum recuíàre Bullam quz incipit . U-

Sed et(i fupponeretur Dominum Plebanum abíolu

jl

nigenitus acceptare , fed in(üper quod hzc recufátio ip-

te & (impliciter recufaffe acceptationem hujus Bullz ;

1

fi Domino Archiepifcopo uti Judici fuiffét juridice

eamque recufationem fine gravi culpa fieri non potu-

probata.

iffe; quin & eam recufationem Domino Archiepifco-

Ex his quz in cafü proponuntur manifeftum eft ,

po juridice fuiffe probatam : nihilominus ad Centu-

caufam in Decreto fufpeníionis confícriptam , fcilicet

ram procedi non poterat (ine pravia juridica citatio-

recufationem acceptandi przdicdam Bullam Pontifici-

ne Domini Plebani, & antequam füper hac recufatio-

am non fuiffe judici juridice probatam ; quandoqui-

ne auditus fuiffet, uti fapra probatum ett Notabili ;.

dem, uti in caíü propofito afferitur, nunquam Do-

Porro cum expofitione cafüs habeatur, Dominum

minus Plebanus a Judice aut ejus au&toritate fueritle-

Plebanum ante inflidtam Cen(üram nec fuiffe juridice

gitime interrogatus füper acceptatione hujus Dullz an-

citatum, nec auditum füper hac recufàtione, ex omif:

fione.przviz citationis, & contra inauditum inflicta

te diem 4. Novembris, quando Dominus. Archiepif-

copus in Capitulo, cui in qualitate Canonici ad-erat

cenfura, refuültat effentialis defe&us ipíam ceníu.

d

Dominus Plebanus, & Dominus Archiepifcopus prz-

ram nulam & invalidam reddens, uti probatum

fuit.

-

fidebat, ipfüm in qualitate pra(identis interrogavit ,

utrum acceptare vellet Bullam Pontificiam. quz inci-

Ulterius certum & indubitatum eft, ob folum com-

pit Unigenitus , adeoque ante hanc per Dominum

miflum deli&tum non poffe infligi cenfüram; fed ul-

Archiepifcopum factam interrogationem , non potelít

tra perpetratum & probatum deli&um neceffariam ef-

vel in fpeciem Dominus Plebanus dici recufáatfe accep-

fe contumaciam in delidio: eamque contumaciam in

h

tationem fzpe dictz Bullz ad effedum, ut hzc recu-

delinquente non probari, nifi per pravias legitime

fatio przberet rationabilem caufam fufpenfionis aut

faQias monitiones, prout füpra latius expofitum fuit;

poenz Ecclefiafticz

cum certum fit neminem con-

atque una probatum, inflidam ceníüram, (ine pra-

via monitione & ex hac refültante contumacia, eífe

ftringi, przfertim ut incurrat poenam in foro externo;

facere poffeffionem fuz fidei , nifi legitime fuerit in-

eo titulo omnino nullam & invalidam.

terrogatus.

In cafüs autem pofitione afferitur, nullarm juridic:

Praterea fi attendatur refponfüum Domini Plebani ,

& legitimam auctoritate Judicis monitionem factám

datum in Capitulo ad interrogationem Domini Archi-

fuiffe Domino Plebano poít prxtenfam acceptationem

epifcopi, his verbis in caíu expreffum, caufam fuam

Bullz ; adeoque nec ullam vel in fpeciem dici potuiffe

effe in manibus Cefaris juxta litteras heri ipfi infinua-

contumaciam in delico, five'in pratenfa recufátione

ia5, coníftat Dominum Plebanum nec tunc abfolute

acceptationis Bulla.

Hinc rurfüs evidensrefultat hu-

recuíaffe acceptationem hujus Bulle, fed dumtaxat

jus fufpenfionis nullitas & defe&us effentialis, ut in

requifivitfe aliqualem dilationem in dando categorico

fupradi&is latius fuit demonftratum.

reíponfo ad interrogationem f(ibi factam.

Deniqueex ipfis litteris Citatorialibus habetur,quod

Quo autem hzc petita dilatio tenderet, nullatenus

praevie ante Decretum füfpen(fionis nullus proceffus

Comineat. oper. Van-Efpen. Tomus V.

crimina-

b fe)

od U RIS RESP 0 N S -::U M.ozis

ne p

criminalis fuerit formatusy füper commiffo deli&to, (i-

chi-Dicecefis Mechlinien(is . prorfüs- effe invalidam «

]u2

$

ve recufatione Bullz per. Dominum Plebanum; fed

propter rationes in predicta refolutione deductas; qui-

dumtaxat.dicatur id conftare ex previis informationi-

bus addi poteft füfpenfionem de qua. quizritur per i&

bus per Promotorem Curiz Archiepiícopalis factis.

& ex nunc inferre certum przjudicium Domino, Ple-

j

ufle

Indübitatum eft poenam ordinariam ,. qualis eft füt-

bàno, in quantum eum privat Divinis;.& fundioni-

mfmll

bus Paftoralibus; cum tamen ad minus dubium & in-

J

eteu

peníio de'qua in caíu ; infligi non poffe ex cognitio-

ne fümmaria, refültante ex previis & fécretis infor-

certum fit, an deliquerit, quandoquidem in litteris

jer

inationibus; nec parte.citata nec audita capitis 5 fed

Citatorialibus Archiepifcopi expreffe contineatur , di-

au fm

qutte

infli&ionem fimilis cenfürz - feu poenam ordinariam

&am fufpen(ionem procvifionaliter tantum effe . decre-

requirere folemnem C3' plenam cognitionem, ut fupra

tam , donec vel Bullam UNiGENITUS .acceptaverit , vel

Pa

(

ex Franciíco Zypao notatum. eít.

refponfione perfonali ejus vifa ;

aliter foret ordinatum.

fub

Unde recdte concluditur fieri poffe ;

ut dictus Pleba-

0r

Neque dici poteft, hanc fummariam cognitionem

ex praviis illis Informationibus habitam potuifte füffi-

nus fua refponfione ita fe juftificaret, & rationes tam

)«

cere, eo quod hanc fufpenfionem Dominus. Archi-

folidas allegaret, ut füfpenfio retrahi poflet aut revo-

femmi

epifcopus non inflixerit nifi per provifionem' C9' inte-

cari. "Certum eft etiam di&tum prafati Plebani in Ca-

rün : quandoquidem; ut füpra non ífemel notatum

pitulo, quod Cafarea Catholica Sua Majeftas jam nunc

k

eít, (üfpenfio, ut eft cenfura, non poteftabfolute in-

coepiffet de caufa cognofcere, non poflit haberi pro

BaS )

fligi, fed duntaxat quali provifionaliter , '& interim fr-

renutu'aut recufatione -acceptationis przmemoratz

tout

Bulle, fed tantum pro legitima «tempori(atione . ad

t

ve donec fatisfecerit; ideoque,non obflante hac Clau-

"

fula per provifionem C9'" interim, hanc. füfpenfionem

explorandam mentem Sereniffimi fui Principis,

qui

effe veram & eraviffimam Cenfüram; nec potuifle fer-

n & quomodo propofitioni & voluntati Archiepiíco-

( D

ri nifi fervatis iis, qua

pi poflet parere

atque ita ex una parte potefítati Ec-

Tnay

in prolatione Cenüu*æ jura

praícribunt.

clefiaticz;; ac etiam füpremi Principis temporalis po-

Itaque cenfent.I

þnifrai"cripti j Sufpenfïoüe'm ;f9de qua

teftatiex altera, ratione notiffimorum Edi&orum con-

in caíu ,. ob.non fervatum ordinem judicialem a jure

cernentium necefífitatem placitationis. omniuim 2zdi-

ftin&le Litterarum , Bullarum & Provifronum Sedis A-

.praferiptum, effe nullam & invalidam. .. Refponfum

Lováni hac 26. Novembris-1718. Z. B.-V/an Efpen ,

poftolice; & quod didum Apoftoli,' Qui poteftati re-

J. U. D. & SS. Canon. Prof. 4mandus Bauwens, J.U.

fiftit, Dei ordinationi refiftit, non folum: de Potefta-

D. &SS. Canonum Prof. Ordin.

tibus Écclefiafticis, fed etiam de Secularibus nemine

bantiæ '.Arcklrvocatvi, Vl

Infraícripti fupreme Curia Bra

cohtradicente intelligatur ,& accipienda fit. : .& con-

Ío ca(u; quzftione & refolutione füpra fcriptis ; decla-

fequenter quod predi&us .Plebanus- in : perplexitate

rant fe ejuídem opinionis effe cum Clariffimis Domi-

conftitutus, an & quomodo obedire poffet utrique ;

nis preconfultis, ob folidas rationes ibi dedudas. A.

imprudentiffime ageret, fi füo proprio motu (fpreta

&um Bruxellis 3. Decembris 1718. De la Chambre 5

fuprema auctoritate Szculari , fe fübmitteret Ecclefia-

A. Defcartess. J. de Pleker; R. Bodrys J. de Smeert 5

ftice, maxime a fuprema

p

oteftate (eculari jam fump-

H. van Hannemyck; J.B.deWilde; R. C. E. Swarts.

ta cognitione caufz, admiffione libelli Plebani, & pe-

Vifis per Infrafcriptos Curiz Flandriz Advocatos

tita refcriptione Archiepifcopi) fe determinaret ad ac-

confültos füperius fcriptis, factifpecie, quzftione de-

ceptationem di&z Bullz, priufquam non folum idem

füper propofita ,. refolutione Clariffimorum Domino-

Archiepifcopus refcripferit, fed etia

m fuprema pote-

ftas (zcularis defuüper. difpofuerit.

A&um Gandavi

fs.

rum Can Efpen &Bauwens, vifis etiam copiis Inttru-

rfnentorum in 1is

«

| relat;s, & omnibus mature perpen-

hàc quarta die Dec. MDCCXVIII. Hoonaker. B. vau

Ine

fis.

Ca

Coukelberg. Ph. de Hond?. J- D Bautgem*.

fan

| .Cen(än.t Inä*a»ff:ripti: üjfpenf;onem Archiepifcopi Ar-

lii

f

li

ZE APP,ENDIXMQNUMENTORGM

I

À.

[l

ti

R E QUF T *EA-

n

J

; vd,e M rwvan- äRoofï:*,

nfeil 'd5Eta,t de .Bruxellles.v

au Co

fi

dans aucun -Triibunal competant. de'Sa Maieüä, &

e

| A l,Empereur €9 Roi.

tres Patentes.du

q

qu'iln'y ajamais eu enfüite des Lét

onluia méme

Jilliaume van Rooft; Prétre & Pleban depuis cinq

Placet, depéchées en due forme

à

G[

ans de l'Eglife Metropolitaine de Malines, repré-

füit croire que les Placcarts & les loix du Pays requie-

f

rent ce Placet ou Vifa, pour toute forte de Bulles .

fente trés-humblement à Votre Majefté I. & C. qu'il

-

à été cité dans les formes accoutumées de comparoi-

méme Dogmatiques, felon le fentiment du Confe

Il

tre Vendredi prochzin , quatre de ce mois de Novem-

ler Stockmans , dans fon Traité de jure Belgarums &

l

du Do&eur van Efpen, dans fon livre du Placet , ap-

Y

bre, au Chapitre de ladite Eglife Metropolitaine;que

Royal de V. Majefté.

le bruit Cómmun & la préfomption bien fondée ett,

prouvé par le Cenfeur

qu'il n'eft cité que pour lui faire accepter, par la fig-

2. Bien qu'on appelle cette Bull

e Unigenitus une

f

la Conftitution ou Bulle Uri-

Bulle Dogmatique, elle renferme néanmoins tant. de

nature ou autrement ,

chofes ,. que les Parlaments de France ont jugé con-

enitus afsés connué : à qui on a

£

joute que s'il þe le

ait pas, il eft un homme perdu.

traires à l'autorité des Evéques, aux droits & à la fu-

" Or quoi que le Remonftrant foit & ait toüjours été

reté des Souverains, & aux libertés de l'Eglife, qu'ils

n'ont pá fe refoudre à enr

egiftrer ladite bulle; mal-

trés-difpofe a obeir aux.volontés du Seigneur Arché-

u Roy tres- Chrétien, fans

veque, il ne croit pas pouvoir en confcience fatisfai-

gré les ordres exprés du Fe

re à celle-ci, fans expofer en du re

apporter des modifications, des reftridions & des Ex-

[:2

«

:

fpedt à V MI &

H

ceptions à cet égard; de forte que le Remonftrant , fe

C. les raifons qui l'en empéchent.

,

,

croiroit coupable envers Sa M. . & C. fon legitime

Primo, qu'ó

n1ui a perfuad

eque ce

tte Cöi*if';itütion

n fig:

r'a point été vifitée ou ex'zïm'inä'e';fälon' l'ancien ufage

Souverain , s'1l fe gonformoig à ladite Bulle par u

ne

$

CIRCA CoMriTIiA CoNGR. OnacroRiL BELGICI,

m,

51

Qi

ne public fans fon ordre exprés. — D'autant plus qu'on

préallablement avoir ex

pofé ce que deffüs, & de pren-

tf

lui a perfuadé qu'il ne confte pas jufqu'à prefent que

dre fon recours à Sa

M.IL&GOC

Dle

Sa M. I. & C. l'ait requé dans fes Etats.

- La fuppliant en toute foumiffion & humilité de dé-

Of

3. Onapprend par les Nouvelles publiques, que

clarer comment le Suppliant fe doit conduire & com-

$i

plufieurs Evéques en Franceavec leurs Chapitres, une

porter au fujet fusdit, & de le prendre fous fa prote-

erIS

infinité de Curés, tous les Benedidtins & autres Re-

étion en cet égard; & de pourvoir qu'il ne foit.atteint

di

ligieux & Congregations de France viennent d'appel-

d'aucune cenfure foit de (ufi

ler de cette Bulle, ou du Pape, dont elleeft emanée,

pen(ion ou autre, pour

WE

ne pas avoir acce

pté pour les raifons préexpofées la-

vl

au futur Concile general.

Ce quis'eft pratiqué auffi

dite Bulle,

par telles vo

!

autrefois dans ces Pay-Das, comme on apprend parle

C. trouvera convenable

»

yes & moyens que V.M.L&

Placcart du 20. May 1497. im

Ioa

Rub. 8. des Plac. de Flandre.

primé au vol. IfliV. i

Et en cas que V. M. L. & C. feroit fervie de füire

am

communiquer cette, ou de la renvoyer à l'avis du

"Q

On apprend auffi que toute l'Univer(ité de Paris ,

avec fes Quatre Facultés, vient de publier un Appel

Seigneur Archevéqne & Chapitre de la Metropolitai-

Q

femblable, avec des Expreffions trés-fortes.

neà Malines, de prevenir par inferim & par provifi-

Inc

on ladite cenfüre & tous autres attentats quon vou-

Jo

4. Enfin il laiffe au trés-pourvü jugement de V. M.

droit exercer contre le Suppliant a füjet füfdit, du

lo

I & C. & de fon: Miniftére Superieur de ces Pays-

moins jufqu'à ce que Sa M. I. & C. ait declaré. fon

Bas, s'il feroit de la prudence, pendant que l'on voit

intention là deffus.

al

Quoi faifant &c. (fgné) Guill. van

J

toute la France partagée & en trouble à l'occafion de

Rooft ,

"

cette Dulle, de vouloir expofer fes Etats aux fuites

Can. & Pleb. de St qub.

qui pourroient peutétre arriver de l'acceptatioc de ces-

j

(Exhibée au Confeil d'Etat à Bruxälle.r, le 3. Nov

)

te Bulle; & il apprehende qu'on pourroit prendre de

1718. C? envoué le méme jour

j

mauvaife part, f1i leRemontrant accepteroit cette fans

rendre fon avis.

à l'Archevéque, 'ajin de

il

Ü

B.

E

n

te

TORON TOBOM C RB

i

De M. I*Ar;:lïeveque de Malines pour faire citer le Pleban , &pour le.

Vl

fufpendre à Divinis & de fbn&ions-Paftor;x'les».

Homas Philippus de Alfatia deBouffü Dei & Apo-

la

&

us deducendis, quod videbitur räfponf'urum. Inte-

1

ftolicz Sedis gratia Archiepifcopus Mechlinien-

rim eundem Dominum Guilielmum v

an Rooft provi-

fis, Primas Belgii, San&iflimi Domini noftri D. Cle-

fionaliter fufpendimus a Divinis & P

mentis Papz XI. Przlatus Domefticus, ad Exercitus

a(toralibus fun-

Caíareos & Regios Delegatus Apoftolicus , Sacrz Ca-

&ionibus, donec vel p

efatam Bullam acceptaverit ,

vel refponfione perfonali ejus vifa aliter- ordinaveri-

farex Catholiceque Majeítatis a&ualis intimus Con-

À

Inus

& quid in przmiffis feceritis nobis fideliter re-

filiarius &c.

fcribatis. . Datum Mechliniz die quinta meníis No-

Omnibus Presbyteris, Clericis, Notariis, Tabel-

vembris anni Millefimi feptingente(imi decimi odavi,

lionibus publicis & Apparitoribus Curie noftrz jura-

Et erat fignatum, 'THoMAs AncHiEPISCOPUS. MECH-

tis falutem in Domino.

Cum nobis Promotor Curiz

LINIENSIS. /nferius habebatur, De mandato Excellen-

noftrz Archiepifcopalis expofuerit praparatorie, con-

tiffimi & Reverendiffimi Domini m

ítare Dominum Guilielmum van Rooft, non obftan-

ei Archiepifcopi

D

prafati : C9' erat fignatum , J. L. Hg

M.

MAN Graph. C5

tibus multifariis paternis: & amicabilibus admonitio-

figillatum figillo prediéti Excellent

s

ilf/ami ac Reverendif-

nibus eidem fadtis. Bullam quaz incipit, Unigenitus

füimi Domini Archiepiftopi.

Dei Filius (quz debite recepta & publicata fuit non

Ego Infrafcriptus Primarius Apparitor Curiz Archi-

folum in hac Archidiaece(i, juxta Mandatum Amplif:

epifcopalis Mechlinienfis cito te Dominum Guiliel-

fimi Domini Vicarii Generalis, Sede vacante, die de-

mum van Rooft Canonicum & Plebanum Ecclefiz

cima tertia Julii 1714.fed etiam in omnibus aliis Dice-

Metropolitanz Divi Rumoldi in: hac Civitate, ad in-

cefibus Comprovincialibus) acceptare renuiffé, & ob

ftantiam Promotoris prafate Curiz Archiepifcopalis,

hoc a nobis petierit, & de conülio & atfenfü. Reve-

ad perfonaliter & peremptorie comparendum coram

rendorum Dominorum Deputatorum Capituli noftri

Excellentiffimo ac Reverendiffimo Domino Archie.

Metropolitani, obtinuerit haslitteras noítras Citato-

piícopo Mechlinienfi, in Palatio fü

o Archiepifcopali

riales, vobis & fingulis veftrum mandamus, ut cite-

Mechliniz die jovis proximo,

decima hujus menfis

tis perfonaliter peremptorie coram nobis ad diem jo-

Novembris MDCCXVIIL hor

3 tertia Dromeridiana,

vis proximum hora tertia pomeridiana in Palatio . no-

adaudiendum petitionem & co

ftro Archiepifcopali Mechlinienfi, ad inftantiam prz-

nclufionem quam prze-

fati Promotoris Dominum Guilielmum van Rooft,Ca-

fatus Promotor tunc temporis

contra te faciet, & fi-

met ob cauías in his litteris contentas

idque cum

nonicum & Plebanum Ecclefix noftre Metropolitanz,

provifionali füfpenfione;

prout in dicis litteris latius

dido Promotori, füper eo quod prafatam Bullam ,

continetur.

Aéá&um Mechliniz

quz incipit Unigenitus Dei Filius, huc ufque accep-

:

Novembris MDCCXVIII.

.þac fep,tima mevqü's

tare renuiffet cum gravi Chrifti Fidelium fcandalo &

obloquio, & conclufione exinde fümenda; aliifque

de jure, confuetudine & Concordatis Principum ad

CSisaum a

cognitionem noftram pertinentibus di.c ferviente lati-

| G EVCHENS ,Pmmanus Appamtor

Supplem. oper. Van Efpen, Tomus V,

G2

XXilL

$52

JuRi1s RE.SP?ONsuM

XXIII.

1-9.DL.€ l- 4.M

E-S.P.E.N bb

*

3 quibusdam alits Do&oribus Lovanienfibus fubfcriptum. — An Prepofitus Con-

grecationis Oratorii, pro fuo arbitrio Comitia diffolvere queat. (4)

ä

CASUS POSTTIO:

gerant B. velle pacis caufa eligere tertiur!n,, infalutatis

aliis clam difcellit.

ngulis triennits apud Presbyteros Oratorii D. J. in

Ad quam inurbanam agendi rationem ceteri qui B.

Q

Flandro-Belgicis Provinciis celebrantur Comitia ,

elegerant, obftupefcentes & ingemifcentes partim ea-

ad qua ex Statutis & de more conveniunt omnes Su-

dem die, partim die fequenti, tum neulterius grava-

periores Domorum una cum Deputato cujufque Do-

retur Domus S. Nicolai, de prefümpta licentia Rev.

mus ; ubi vero non eft Superior fed Paftor ett Caput

adm. Patris Prpofiti abfentis, ad fua fe receperunt ,

Domus, deputantur duo ex eadem Domo, quibus

nullatenus tamen exi(timantes, Comitia etfe diffoluta:

Epiícopus loi, f1 velit, poteft intereffe per fe vel per

unde eodem mane PP. Confültantes fcripferunt P.

ï

Vicarium fuum Generalem; obtinens ibidem, (i com-

Przpofito Epiftolam , qua conqueíti de ejus inexpecta-

pareat, honoratiorem locum, fed non proponit, ne-

to & clanculario difcedu, profitentur, fe paratos,cum

que ullo füffragio gaudet, neque ullam durantibus

ei placuerit, Comitia Chriftiane & rite coepta, fed

Comitüis auctoritatem exercet,

non ea ratione continuata , confümmare & finire.

Conmitiis illis feu Corrventui Congregationis legiti-

me convecatz Prapofitus fubeft , uti. exprefle decer-

QUAERITUR—R.

nitur Capit. 2. Conflitutionum.

Ita die 9. Maji 1719. caepta funt Comitia triennalia

Utrum his pofitis prazfata Comitia die 9. Maji in S.

in Domo S. Nicolai J/afie, inquibus, premiffis pre-

Nicolai 77/,

a

ta; an vero adhuc (übfittere ac durare.

li& coepta debeant cenferi foluta feu fini-

mittendis, electi funt ex more duo Con(ültantes, qui-

bus onus incumbit faciendi propofitiones ab aliistcri-

pto traditas;ita ut prpofitus nequidem proponat, fed

RESOLUTIUO

tantum habeat fuum fuffragium.

Difcuffis nonnullis propofitionibus, proceffum de-

Vifà fupra fcripta Cafus pofitione, una cum Quæ.

inde eft ad ele&ionem novi. Prapofiti; cujus eledio,

fito inde formato, ceníent infrafcriptis prefata Co-

ut legitima fit, debet faltem una integra voce fupera-

mitia neque fuiffe, neque effe diffoluta.

re mediam partem füffragiorum. Cap. 4. Conftitut.

In primis ex Cafus pofitione conftat, 1. quod Co-

Durm füuffragia examinantur, reperiuntur prima vi-

mitia, de quibus in cafü, fuerint legitime indi&ta ad

ce, odo pro A. novem vero pro D. fecunda, o&to pro

diem nonam Maji 1719. in Domum $. Nicolai V/afic

À. decem pro B. & tertia vice iterum eodem modo

& ad didam defignatam diem eo convenerint omnes,

ut proinde ad electionem B. unicum fuffragium deet-

qui ex Statutis & de more convenire debebant, atque

fet, eo

uod Ele&ores effent numero novemdecim.

confequenter ibidem fuiffe legitima Congregationis

Cum

d

einde ad modicum tempus abiviffent ex loco

Comitia ipfam Congregationem reprzfentantia. 2. Ex

confeffus, & ordinario figno nolzx effent revocati , eo-

eadem Caíüs pofitione habetur , quod ipfius Congrega-

dem fücceflu repetitum eft fcrutinium ; . ita votis divi-

tionis Prepofitus fübfit Congregationi five Comitiis

fis inter À. & B. ut neuter eorum integra voce füpe-

eam reprzíentantibus; in tantum ut nec ipfe füa au-

raret mediam partem füffragiorum. . Ad quod attoni-

Goritate quidquam ipfíis Comitiis proponere queat ,

tus Prapofitus dixit : debebimus convocare omnes,

fed id pertineat ad PP. Contültantes,ab ipfà Congre-

qui habent vocem activam C? paffivam. . Quod dic-

gatione, five Comitiis eam reprafentantibus, ele-

tum acceptum fuit, ficut accipi debebat, permodum

&os.

3. Supponit Ca(us pofitio, nihil per PP, Confül-

advifamenti; & ut Patres Congregati efficacius indu-

cerentur ad cogitandum de modo concordix, v. g.

tantes fuiffe Comitiis propofitum füper diffolutione

oculos conjiciendi in aliquem tertium

ad quem fi-

Comitiorum, multo minüs per Comitia fuiffe refolu-

nem iterum conceffum eft ad breve tempus exire; fed

tum aut declaratum Comitia effe diffoluta & nova in-

dicenda.

cum adeffet hora prandii, refolutum e(t prius I,ire ad

maníam.

Cum igitur juxta ipfas Conftitutiones Congregatio-

Poft menfam iterum :

dato figro ordinario nolz,plu-

nis, ipfe Przpofitus indubitanter Congregationi five

Comitiis eam reprzíentantibus fübfit, ipfifque Comi-

res Patres cum R. À. Patre Prapofito venerunt ad lo-

cum Congreffus ad perficiendam eledionem; fed va-

tiis durantibus omnis auctoritas, etiam in ipfum Prz-

riis non comparentibus exitum eft tantifper e dictolo-

pofitum, refideat in ipfis Comitiis, non videtur, qua

fpecie practendi queat penes Prepofitum effe potefta-

co. Paulo poft R. R. Con(ültantes urferunt Prepofi-

tum, ut inciperetur nova feffio, quirefpondit, Con-

tem pro füo . arbitrio Comitia diffolvendi. Et (àne fi

gregationem efe folutam €3'. novam indicendam , ad

hzc poteftas effet penes Prepofitum, auctoritas Co-

m omnes comparerent, qui habent vocem ailivam

mitiorum pro magna íua parte evanefceret; fi enim

ä?

palfivam; deditque interim facultatem quatuor Pa-

Prapofitus intelligeret, quidpiam in Comitiis propo-

tribus abeundi ad (àa, cum nihil fuper przmifhis füit-

nendum fibi ingratum, mox diffolvere poffet ipía Co-

fet Congregationi propofitum, neque Con(ültantes

mitia, & nova fibi magis placentia per novam indic-

tionem accipere; atque ita omnem corre&ionem, fi

ut hac proponerent rogati. Sed fada & extradita ei

die fequenti, per eos qui B. elegerant, Protettatione

quam forte mereretur , evaderet, & difponeret de Con-

contra prxteníam illam diffolutionem, & propofitis

gregatione prout fibi placet. -

variis pacis . mediis, Prapofitus Epiftola per expret-

Et faáne inauditum eft eum qui fübeft alicui Corpo-

füm miffa revocavit abíentes ad finienda Comitia; quo

ri feu Congregationi, poffe huic Congregationi füua

facto-cum -Prepofitus videret A. quem ipíe electum

auctoritate imperare vel legem dare; quod tamen hic

volebat, abaliis non effe eligendum; fed eos, quiele-

directe fit dum Congregationem legitime congrega-

tam

; (a) Pxïmo editum anno 1740. in an'qxlicon Oratorii D, J. apud -Belgas, Appeudicis pag. 78 & ftq.

$3

Cinca CowrTtA. CoNcR, — OnaTmonRit Brrarct,

tläm invitam diffolvere przfümit, eamdem in effectu

Neque arguit diffolutionem Comitiorum receftus

auctoritate quidquam ftatuendi privans.

Patrum aloco Comitiorum, poítquam intellexiffent

Hinc legimus, quod ubi agebatur de diffolutione

P. Prepofitum aliosque, clancularie ad füa reveríos

Concilii Generalis per Romanum Pontificem fad ,

effe, quandoquidem fat pateat, Patres hos non recet-

utrum legitimaeffet, id unum in quzítione fuiffe, utrum

fiffe a loco ifto, nifi neceffitate cozente, eo quod vi-

[]«

Romanus Pontifex fübeffet Concilio Generali legiti-

derent ob difceffum illum clancularium Prapofiti, non

me congregato, an fecus

inter omnes quippe con-

etfe in proximo habendam Seffionem, ad confüman-

veniebat, Romanum Pontificem illud invitum non

da Comitia; crederentque injuftum, Domum illam

poffe diffolvere, (i eidem fubeffet,

prout res in Con-

Sanái Nicolai ulterioribus expenfis gravares & inte-

(

cilio Dafileenfi difputata fuit.

rim inducerent Prepofitum, .ut continuatis Comitiis

Etin Concilio Tridentino ut hec quaítio evitare-

Patrum nova Seffio feu Congreffüs haberetur ; ut pro-

"

d

tur, placuit Legatis Przefidentibus ejutídem Concilii

inde hic eorum receffus non arguat diffolutionem

Patribus proponere : Placetne vobis, st ad laudem

Comitiorum , fed dumtaxat interruptionem Seffionum,

Dei Omnipotentis, huic Sacree Oecumenice Synodo fi-

quod ipfum indicarunt P. Prepofito fcripta Epiftola ,

nis imponatur...

Refponderunt, placet.

Et tum de-

qua profitentur fe paratos Comitia confümmare & fi-

mum Cardinalis Moronus primus Legatus & Przfi-

nire. Quis enim dubitet, diftinguendum effe inter

dens , benedicens S. Synodo

dixit : Pofl gratias Deo

Seffiones & ipíà Comitia? ut ille poffint interrumpi ,

acias, Reverendi[fimi Patres ,ite in pates qui refpon-

integris manentibus Comitiis

ficuti Concilium Tri-

derunt : A;nen.

dentinum, licet fepius interruptum, etiam per dit-

:

Cum autem hic indubitatam fit, Prepofitum füb-

ceffum Patrum, non ideo tamen fuit ditffolutum, fed

etle Congregationi feu Comitiis, etiam indubitatum

dumtaxat Seffiones intermiflz; unde fe mutuo, tan-

eít, ipfum non potuiffe neque pofle (ine confenfu Pa-

quam ejufdem Concilii adta, Seffiones ordine fequ-

trum, eadem

iffolveres prztertim ubi negotia, ob

untur. Tum vero demum finitum fuit, dum Lega-

q* Comitia erant indida, inter que pracipua erat

tis & Patribus vifüm fuit finem ei imponere, uti íü-

electio novi Przpofiti, nondum effet abíoluta. Immo

pra dictum eft, — Ita refponfum Lovanii hac 26. Au-

ipfemet Przpofitus fufficienter videtur apprehenditle

guíli 1719.

er füam Declarationem vocaliter intimatam folis PD.

Conf(ültantibus (prout in Cafu , exprimitur) Comitia

('Et erat fignatum.)

non fuitfa diffoluta; quandoquidem poftmodum ad-

huc folemniter Seffionem indixerit ad finiendam ele-

A. Baurens, J. U. D. & Prof. Ordin.

Qionem Prazpofiti.

Z.B.Van Efpen, J.U.D. & SS. Can.Prof. -

XXIV.

EE n LIMTVIS

I-W BIX

in favorem D. de Bade, Paftoris Dicece(is Tornacenfis; nulliter fufpenfi, p&r :

Vicariatum ejusdem Dicecefis,

E

ab Efpenio alifque Doétoribus ügnaza.

— (Nunc. primum edita.

CASUS POSIIIO.

plane integra jurifdictione comtentiofa, feu ejus exer-

citio , refidente penes Officialem.

N quadam Dicecefi Belgica, Epifcopus a. fua Dioe-

Hinc eít qued Vicarius Generalis, feu Vicariatus,

I

cefi abfens, preter Officialem füum ordinarium ,

nullum dicatur habere Tribunal, fed folus Officialis

--

habet quoque füuum Vicariatum. |Paftor quidam ob

Tribunali-Epifcopi, tanquam Judex Ordinarius prat(i-

pratenfüm aliquod . delidum, ad inftantiam Promo-

det; atque Caufas feu civiles, feu criminales, ad fo-

toris citatur coram dicto Vicariatu; & ab eo contraip-

rum Ecclefiaticum fpedantes, ipfe dirigit, & deci-

füm Paítorem profertur fententia provifionalis, qua

dit.

Praterea Officiarii, five Miniftri Curiz

XEcletiatti-

ad tempus fufpenditur a functionibus Paíto

n

rglibus, &

exq'ercitiis VSS. Ordinum. (a)

ce, puta Advocatus Fitcalis, Promotor, Appatito-

res & fimiles, nullatenus fübfünt Vicario Generali ,

aut Vicariatui, fed dumtaxat Officiali, utpote Curiz

'QUA:RIT'UR.'-

Ecclefiattice, feu Tribunali Epifcopi, in exercitio ju-

An di&us Vigariatus potuerit valide de caufa co

g.

riídictionis contentiofx prz(identi.

noícere, & i(tam fententiam ferre?

Quapropter fepius judicatum fuit, Vicarium Gene-

ralem, feu Vicariatum, limites fux juri(diQtionis &

RE $.0 L .UT-I O.

poteftatis exceffifle, dum actum aliquem jurifdi&tionis

contentiofe, puta partes judicialiter citando, aut in-

Indubitatum & notorium eft, in Ecclefiis Beïgiciä,

Gallicanis, Hifpanicis, aliisque paffim extra Italiam fi-

formetiones judiciales accipiendo, aut aliud. quidpi-

tis; Vicarium Generalem Epifcopi, & etiam Capituli

am ad juriídi&tionem contentiofam fpedtans exercen-

do

uti pluribus judicatis Arreítis oftendit. Carolus

Sede vacante, feu ejus Vicariatum, omnino. diítin-

&um effe, quoad exercitium jurifdi&ionis, ab eo qui

Fevretius, in opere fuo de Appellationibus, tanquam

vulgo dicitur Officialis Epifcopi, feu Capituli Sede

ab abufü Lib. 3. Capit. ;. Num. 3. 4.

'vacante.

Cum igitur in cafu pofito Vicariatus , ad inftanti-

am Promotoris, citaverit Paftorem, ut coram fe fii4

Vicarius enim feu Vicariatus, tametfi generalis ,

nullum plane habet exercitium jurisdictionis conten-

per pratenfo deli&to &libello Promotoris, refpondea&

tiofz, fed dumtaxat jurisdi&ionis voluntariz : omni

quin & ejus refponfo audito füfpenfionem provifiona.

em

(«4) Vide occafionem &e, hujus fufpenfionis in libro edito annd 1755. cui titulus : Memoires büloriquet &c, des Pait-Bas zdurriclq.

'm;-&c. T. 1. pag. 499. & 'Tom, II, pag. 198. & feq.

-

54

Junis:Rrespromxwsuw

lem.a fundtionibus Patoralibus, & exercitio 'SS. Or-

eft Minifter, defert, inftruit, & jüftitiam adminiftra-

dinum pronunciayerit, indubitatum eít, Vicariatum

ri petit.

hacin parte terminos füz jurisdictionis. & au&orita-

Hac porro novitate inducta, facile in prejudicium

tis evidenter exceffiffes omniaque per Vicariatum a&ta

Regiz jurisdictionis, & cum non exiguis Vafallorum

tanquam nulla &invalidaeffe; quandoquidem certum

incommodis, novum Tribunal Ecclefiafticum , hacte-

fit & indubitatum hic omnia per Vicariatum gefta ,

nus in Belgio incognitum, fení(im erigi contingeret.

nonad jurifdidionem voluntariam , fed contentiofam

ífpeQare. Ha&enusque inauditum eft, Promotorem

Ita refponfüm Lovaþii » hac 9. Decembris 1719.

Curiz Ecclefiaftice Paftores vel Presbyteros de crimi-

(fignatum erat.)

nibus aut deli&tis füfpedtos, ad Vicariatum fíeu Vica-

D. Prof.

Z. B. Vr)n Efperi, EU.

rium deferre, aut ab eo petere Citatoriales; fed fimi-

Laurentius Hacquius, J. U.D. &Prof. Ordin.

&

lesn'Cau'iäs criminales ad leibunal Officialis , cuiu-s

Amandus Bauwens , ] U. D. & Prof. Ordin.

|

.. APPENDIX AD RESOLUTIONEM XXIV.

ü

À.

l

JOEGQ UOE É

f

(énte au Confeil d'Etat de Bruxelles le 3. Aout 1724.

de M jof&ph de Bade pre

" .l*Eïiipäfeu-r €$' Roy.

publique. "Caufe que le Remontrant, pour pervenir

fa totale oppreffion & ruine, & les defordres & ícan-

Í

Emontre trés-humblement Jofeph de Bade, Pré-

dales qu'elle caufera infailliblement parmi fes Paroiffi-

tre & Pafteur du village de Moen, Chatelenie de

ens , eft contraint de prendre de nouveau fon recours

Courtray, que l'Official du Diocéfe de Tournay, di-

vers votre Maje(té.

re&tement en préjudice du recours pris en matiere d'-

Suppliant trés-hamblement

k, qu'elle foit fervie (joig-

oppreffion veis, V. M. J. & C. de la recufation due-

nant cette aux Requétes précedentes) d'interdire fíe-

ment faite contre f períonne , dans laquelle le Remon-

rieufement audit Official de Tournay de patler outze

ä

trant a deja procedé de fon coté à la dénomination

au decrement de ladite Excomtaunication comminée;

d'Arbitre par l'AGe ci-joint füb À. il vient d'ordon-

& fans préjudice de ce, de defendre (pour prevenir

ner au Remontrant par Decret, ci pareillement joint

tout ícandale) à tous & un chacun de tel état & con-

dition qu'ils puiffent étre, Eccle(iaftiques ou feculiers

füb D. qu'il aura à comparoitre pardevant lui à peine

d Excommunication : le voulant ainti abfolument for-

de la publier, faire ou laiffer publier, ou. d'y deferer

cer à abandonner fondit recours competant, & à fe

en aucune maniere, dire&ement ou indire&ement.

foumettre au. jugement d'un Juge. recufé. . Que ce

Et en cas d'avis, interim & par . provifion ; Vinter-

di&ion &la defence fusdites : confideré le periculum

procedé eft une nouvelle invention pour anéantir la

rote&ion Royale & opprimer fans refource les fide-

ju mora ,. & quil eft pius facile de prevenir les cenfu-

es fujets de V. M. felon le bon plaifir des Superieurs

res,. que de les faire redreffer quand elles font porté-

ä

Eccle(iaftiquess directement contre les Canons,Loix,

es

En quoy &c.

& Coutümes du Pais, de le repos &la tranquillité

w

u

]A

W r qo :

— A o

: duConfeil d'Etat de Brukelles, en faveur du Curé de Bade.

Hercule Jofeph Louis Turinetti , Maquuif de Prià d d Ug

PUR Ug MsUE LL

«Enäfable chei' .& bien afn.ä : Jofeph de BadePré-

tenir en état & fürcéance l'excommunication commi-

— tre & Pafteur du Village de Moez nous ajant re-

née par leDecret mentionné dans la füsditeRequé-

te, jufque à ce que fon avis và autrement feroit dií-

prefenté ce que vous verrez par les requétes ci enclo-

fes, nous vous les envoyons; afin de nous informer

pofé; & que c'étoit pour menageér (on autorité , que

des raifons que vous pouvez avoir pour ne pas deferer

le Confeil avoit b

ien voulu lui en donner part parune

à la fufpedtation faite par ledit Pafteur de Moen , &de

lettre feparée.

Ces lettres ont -

été delivrées auditk Official de l'E-

faire proceder à la nomination des Arbitres , ainfi que

le Suppliant a fait de fon coté; & defuite vous nous

véché de Tournay, en perfonne, le 27. du dit mois

ferviez inceffament de votre Avis. .A tant vénéra-

d'Aout 1724. à deux heures aprés midi par Jacques

b

e cher & bien amé Dieu vous ait en fà St. garde.

Jansfens Chevancheur de l'Ecurie de l'Empereur &

— Ch*c Cpc» - À — -——— — — A 5—$ Pb

Bruxelles le 26. Aout 1724. (paraphé) Elitfm vt. (fig-

Roy.

4

En conform

né) le Márquis de Prié; contre figné J. B. de Heems.

ité de lä fufdite interdi&ion toutepro-

L' Adreffe etoit a l'Official de l'Eveché de Tournay.

cedure a été tenue en *état & füurcéance, de méme

Le Secrétaire J. B. de Heems, qui a contrefignéla

que l'Excommunication comminée; & rien n'a de-

puis plus été entrepris par ledit Official contre led;t

fuídite lettre, a par une lette feparée de méme date

fait connoitre au méme Official, que la refolution du-

Paíteur de Moen.

po p SORRUUUEDL ECC U o EV HIETTGIETMONRI ET U

dit Confeil d'Etat étoit aufli. qu'il dejfoit erendafït

XXV.

35

Dzg POTESTATE .EPISCOPOR. CIRCA DISPENSATIONES.

D

T

^

t

:

ksUoLUT16 JUKIS.

cmca pOteüï'ltem Epifcoporum ,..& Capitulorum*Sede'Vacänte, dxfpenfandl mca

- fibus refervatis Romano Pontifici, quando ad ipfam non patet acceffus |.:-

.(Ac,cediit—;cvonfirmgtip'cjufdem Refolutionis ;nni I:j72'5.):1 |

pum | (Nunc pr?mum -4edit;z,.l)',

N SsUS POSLTI CR

omnem pofitivam refervationem , qompetere; atQu'e

ex hoc principio uno confenfü docent, omnium Be-

"Uum Catholici (Hollandiz) Clerüm féquentan-

neficiorum collationem feu provifionem fingulis Epif-

:

tes, intra gradus con(anguinitatis juftas. ob ra-

copis in fua retpective Dioece(i competere,nifi often-

tiones Matrimonium contrahere meditantur, & rela-

datur eam vel Pontifici effe referva

quam delatam.

M

tam , aut ajllteri. Acui-

xatione legis opus habent, illam a Romana Curia im-

petrare nequeunt, nifi füb conditionibus iniquis; &

Inde ulterius conficiant , omnem refervationem

inter alias nifi fe promittant Ecclefias Cleri deräli&q-

Pontificiam reputandam effe ut odiofam , tanquam Or-

,

rOS,

dinariorum auctoritati in jure. communi fündatz con-

112 QUERITUR, IGITUR.

trariam ; atque idcirco in dubio, & ubi ipíà refervá-

N

tio plene non

probatur, judicandum effe in favorem

Ordinarii.

-d, An ex jure Divino & antiquo non cdmpätat in

;

fuis.Dioecefibus Ordinariis poteítas omnia agendi ,

Eodem ex principio deducunt communiter Cano-

quz poteft Pontifex?

'

niftz, Epifcopum five Ordinarium in omnibus — cafi-

:2.. Quamvis vel.e

x Eccle(iz lege, vel ex ufü, vel

us, juíta exigente cau(à, polfe difpenfare, nifi pro-

ex ufürpatione tolerata, . difpenfandi facultas videatur

betür, in particulari cafü , hànc difpenfandi auctori-

tomano Pontifici refervata, &. Ordinariis quodam-

tatem Pontitici effe refervatam, & Epifcopo ademp-

modo ablata : An hoc etiam extendendum fitad ca-

tam : quz Canoniftarum conclafio non obfcure quo-

fum quo ad Pontificem non datur acceffus?

que probata eft ab Innocent. III. in Cap. 29. ff de Sen-

[

. $. Àn nos, ob circum

A

tent. Excom. ubi refpondet, Epiffcopum poffe abíol-

non verfemur in illo cafü?

üantiam fupra ,e;:preü"am $

vere a quadam Excommunicatione; hac fübjecta ratio-

4. AÀnigitur Capituli Ultraje&tini Vicariis non lice-

ne.- quia Conditor Canonis ejus abfolutionem fibi fpe-

[

at modo in tertio & quarto coníànguinitatis gradu

cialiter non vefervavit, eo ipfo concef/i]fe videtur. alüs

difpenfares-maxime quando urgens ratio adeft ,. & Pa-

facultatem relaxandi, (at manife(te ignificans , Epif-

ftor & contracturi, qui talem diípeníationem petunt,

copum poffe ab(olvere ab omni Excommunicatione

omnino perfuafüm habent hoc effe modo in potettate

per Canones lata, nifi probetur quod Conditor Ca-

Vicariorum? Addito praeterea, quod non necefle (it

nonis eam fibi refervaverit : non alio indubie funda-

publicare?; undenam difpenfatio (it profeQia,; & quod

mento,'nifi quod Epifcopus prevenierdo omnem re-

juxta Patriz leges tale Matrimonium, etfi citra difpen-

fervationem , poflit poenas Canonicas relaxare, ubi

peníationem contraheretur, ratum foret ac ,validum.

viderit id animarum fàluti convenire.

Quidni igitur eodem fündamento dicatur, rigorem

GURSE SaQsLoMoCT 1240«

Canonum per Epifcopum relaxari poffe, nifi relaxan-

di [ive difpentàndi auctoritas probetur refervata ; utiad

CeïrtumA eft, fäpifco,pbs -tähquam Apoftolorum fuc:

citatum Capitulum. rede .obfervavit. Gloffograplius

cetfores pofitos e(le a Spiritu San&o , ut regant Eccle-

ícribens : EJ? hic argumentum Epifcopos poffe. difpen-

fiam Dei; idque. cum plenitudine Sacerdotii, in his

fare, ubi [pecialiter difpenfatio non eft inhibita.

quz curam animarum. populi fibi commiffi fpediare

Itaque dubium non apparet, quin & ex communi

poffünt. Neque legitur, quod poft adventum Spiri-

Canoniftarum fententia Epi(copus poffit in füa Dice-

tus Sancti Petrus alia poteítate ac ceteri Apottoli in

cefi, przveniendo omnem pofitivam refervationem,

propaga

.

quz pro (alute animarum judicaverit neceffária & op-

rit,

r

nda fide & populi -fqlute procuranda ufus fue-

portuna; plenaque difpenfandi au&oritas Epifcopis ,

Poftquam vero. fingulis Epifcopis füz particulares

vigore fuz ordinariz poteftatis, competat & compe-

Ecclefiz five populi concrediti fuere, etiam ipíi Ro-

tierit, priufquam labentibus fzculis difpen(andi aucto-

mano Epifcopo fua fuit affignata Ecclefia; ac fingulis

ritas füper aliquibus articulis diíci

licz fuit reífervata.

pling , Sedi A.po-

Epifcopifcopis data facultas , cum plena auctoritate Ec-

clefiam f(ibi commiffam gubernandi, &. ordinandi

Ad fecundum. Quandoquidem, tefle Synodo Tri-

quidquid pro falute populi fibi commiffi judi-

dentina, Seff. 25.Cap. 18. de Reform. & continuo

carent effe ordinantdlum, juxta illud S. Cypriani : Sin-

Eccle(iz ufü, publice expediat legis vinculum quan-

gulis Pa[loribus portio gregis fuit adfcripta, quam re-

doque relaxari , ut plenius , evenientibus cafibus & ne-

gat unufquifque C9' gubernet, rationem Domino reddi-

ceflitatibus ;; pro communi utilitate fatisfiat, indubi-

turus.

Et illud Hieronymi ad Evagrium : Uricum-

tatum eft, Epifcopis ac Ordinariis hanc auctoritatem

que fuerit Epifcopus, five Rome. five Euguby; five

relaxandi falvam manere;, etiam fuperiis articulis, fu-

Con[lantinopoli, five Regii , five Alexandric , five Tha-

per quibus difpenfandi auctoritas tandem, Ecclefia

nis ,ejusdem meriti, ejusdem C9' Sacerdotii : potentia di

connivente, Romano Pontifici eftrefervatas dum ni-

vitiarum C9' paupertatis humilitas vel fublimiorem vel

mirum is occurrit cafus, ut publice expediat legis

inferiorem Epifcopum non facit.

Ceterum omnes Apo-

vinculum relaxari, nec ea tamen relaxatio a Pontifice

ftolorum fucceffores funt.

impetrari poflit; ne alias refervatio non tam in zdifi-

Apud Gratianum', ditt. 93.

cationem Ecclefiz Fidelium;,

Can. 24.

*

quam in. deftruionem

Hinc communi

ter docent Cahoniüæ,'plenam au-

data cenferetur.

&oritatem adminiftrandi & regendi Ecclefiam Epifco-

Hoc fundamento poft afios docet Thomas Querola

pis, five Ordinariis, 7d,e jure co'r*nmuni præveniendo

Epifcopus Minorenfis, in fua praxi Epifcopali, ver-

i

36

jJunis ReEspPoNsum

ent

fia l

bo Difpenfatio , Num. $. quod , ubi Matrimoniumpub-

ce expedire, ipfamqüe conditionem & falutem per-

lice eíft contradum, cum impedimento dirimen:

Ti

fonarum requirere ut füper impedimento Matrimonii

Q

te occulto, nec íine ícandalo (eparari poflunt ,

Canonum rigor relaxetur, nec ipía difpenfatio Ponti-

fute

nec pateat acceffus ad Pontificem, poffit Epifcopus

ficia haberi moraliter queat, ex pradictis fat intelligi-

fegit

füper impedimento dirimente difpeníare; additque ;

tur, étiam in hoc przfenti ca(ü Ordinarium pofle dif-

L

"D

€3 dum ego hab

"

erem hunc cafum , ita fuft mzhz ab Ur-

pentare.

u

il

be refponfum.

Ad quartum. Difpenfandi au&toritas. in przallega-

Hoc eodem fündamento tanquam indubitatum aí-

tis ca(ibus ; nequaquam competit Ordinariss, vigore

um

)

ferit D. Ducaffe, Do&or Theologus, Archidiaconus,

alicujus commiffionis feu:delegationis Apoftolicz, fed

Vicarius Generalis & Officialis Condomien(is, in (füo

vigore jurifdictionis ordinarie; quz quodammodo

noft

Tradatu de Jurisdi&ione Ecclefiaftica, Tomo 1. Cap.

reviviícit five libera redditur, dum ob circumftantias

v

10. $. 4. Num. 2, , Que l'Ordinaire peut. difpenfer de

ipfa refervatio, qua auctoritas ordinaria vinculabatur,

» quelque empechement fecret qu'on decouver dans le

ceffare judicatur; quod & pracitatus D. Duca[fe no-

—— G

g

tavit, loco allegato, verbis füpra expreffis fubjiciens:

cuni

» temps que tout eft pret pour la. celebration. du Ma-

Mar

» riage, C9 que les parties ne peuvent par aitendre la

» De la vient quequand les, Prelats. difpenfent de ces

» difpenfe du Pape fans quelque fcandale , C9' [ans qu'il

» Jortes d'empechemens , ils le font en vertu de l& ju-

» leur en arrive quelque prejudice confiderable.

» rifaiétion qui leur eft naturelle. ,, Atque binc ulte-

Deinde fübjungit : , Dans ces fortes de cas, cer

rius infert : , que leurs grands Vicaires mont pas be-

» empefchemens ce[Jent d'etre.refervés ou Pape ,, (Ra-

» foin pour cet effet d'une commi[fion particuliere.

tionem hanc notandam allegans) ;, parceque la refer-

Cum igitur Capitulum Cathedrale, Sede vacante,

fuccedat ia omnem jurisdidionem ordinariam , om-

» Uation qui lui en eft faite, C9' la puifJance que *jefus

I

» Chrift lui adonnée , eft pour edifier C9' non pour de-

niaque exercere queat, quz fünt jurisdictionis ordi-

fhir

» ifülre

» qua ratio patenter indicat, mentem Au-

narie , indubie Vicarii Capituli,; quibus' exercitium

&oris non füiffe auctoritatem Ordinariorum in difpen-

jurisdidtionis Capitulo competentis.concreditur, po-

m

faci

fando coarctare ad ca(us ibidem expreflos, fed indica.

terunt non fecus atque ipfi Ordinarii in fimilibus cir-

dalt

re voluiffe, ceflare refervationem, ipfamque audori-

cumítantiis, vigore jurisdiQionis ordinarie, füper

tatem Ordinariorum ab iíta refervatione folvi, quoti-

impedimentis Matrimonii difpenfare.

facil

indi

es publice expedit rigorem Canonum relaxari, & ta-

" (Ampliffimus ac Reverendus D. Decanus Capituli

datt

men recurfus ad Pontificem non pateat, vel fine no-

Metropolitici Ultraje&ini J.C. Erkelius mihi afleruit,

tabili incommodo difpenfatio Pontificia expedari non

Refolutionem hujus Cafüs pofitionis datam effe a Clar.

ind

qu

poffit; verbi gratia:im omnilus caftbus, in quibus con-

Viro D. Z. B. van Efpen, Juris utriusque Doctore ac

fen

tingeret, refervationem se[fJuram potius in. de[lructio-

Profeffore in Academia Lovanienfi.

Quod atteftor.

nem quam in cdificationem Ecclefie , fi in fimilibus oc-

Matthias Oeflerling , Secretarius Capituli füpradidi

UM

fdu

currentibus cafibus vefervatio obtineret.

ac Proto-Notarius Apoftolicus Delphis 21. Odobris

Ad tertium. Cum ex circumftantiis

habeatur publi?

1720.)

vati

fant

D

NX VE

CONFIRMATIO PRJCEDENTIS RESOLUTIONIS.

Qu

( Nunc primum edita.)

CASUS POSITIO.()

Praterea quandoquidem numerus Catholicorum ,

r

qui Ecclefix unitatem colunt & ab omni fchiímate ab-

S

cclefia Ultraje&ina, ob diffenfiones quas propter

horrent, minor fit quam ut femper invenire quilibet

f

E

U

defen(ionem jurium füorum habet cum Curia Ro-

poffit conjugem in unitate Ecclefiz permanentem, &

mana, ad Summum Pontificem non habet acceflum

füummum periculum fit

erverfionis & fedudionis a

te ;

pro obtinendis difpeníàtionibus Matrimonialibus; nec

veris & legitimis Paftoribus, cum füummo animarum

ti0

Qu

etiam tales conceduntur fupplicantibus , nifi prius

fuarum periculo, f1 cum aliis jungatur, Quzritur:

promittant fe non habituros communionem cum iis

2. Àn ficut Romz periculum perverfionis propter

fit

Sacerdotibus , qui Cleri & Ecclefiz jura tuentur.

hzrefim füfficiens babetur cauía ad difpenfandum ,

C

etiam fimile periculum fchifmatis in hac Patria nonfit

Epifcopi & Vicarii Apoftolici ufque ad tertium gra-

dum ordinarie difpenfaverunt, fed ex Indulto Ponti-

caufà fufficiens dandz di

ü)exïiät?onis, &in quo gra-

ficis, ut fupponitur.

du ?

Quzritur an, & in quo gra

du difp—en(are poffit Ar-

(Refolutio przcedentis Cafüs reperitur in

chiepifcopus Ultrajetinus?

fubfequen-

ti Epiftola.)

C

(«) Miffa Lovanius, 9. Octob, 1715.

EPI STOLA D*

dl

ad III. D. Corn. Joan. Barchman; Archiepifcopum Ultrajeähïm»m.

monii difpenfationes, magis Reale quam Perfonale

Illuftriffime Preful.

exiftimari debet : fcilicet magis datum Ecclefiz prop-

4

ter inftantes & continuas, neceffitates , quam uni E-

[

Efponfionem ad Cafus pofitionem, quam peti(ti a

piícopo velalteriin particulari; confequenter quod

illud Indultum Eccletiz conceffüm feu datum adhuc

isi

Clariffimo D. vanz Efpen, tibi 17. hujus menfis

j

per Epiftolas meas fignificavi, communicavique.

exiftere ceníferi debet.

Hujus refponfionis contentum erat:

2. Quod juxta veteris Ecclefie fancorumque Pa-

1..Quod Indultum Romani Pontificis, circa Matri-

trum praxim , ifla poteítas & aucloritas difpenfandi fit

penes

ln

Dr POTESTATE ÉPISCOPOR, CIRCA DISPENSATIONES,

37

D.

penes Epifcopos : ita ut finguli in fua propria Eccle-

tra priftinas Ecclefiz regulas induxit,' femper reputa-

ii

fia hac au&toritate poffint uti, prout neceflitas ac cha-

tas fuiffe odiofas : & e contrario aequam femper vi-

hW

ritas id poítulant. -

fam effe Patrum regulam, quz fingula negotia, in fü-

|

E

Quod et(i fecun

dum hodiernam praxim hanc pote-

is refpedtive Provinciis, ubi orta funt, terminari ve-

dí

ftatem f(ibi foli arrogaveritPontifex, tamen, fiabíque

lit; & fingulis Epifcopis auctoritatem integram per-

legitima ratione difípen(ationem neget, vel non pate-

mifit gubernandi Eccletiam fibi commiffam , .& inci-

"D.

at acceffus ad ipfius Sedem, auaoritas illa jure devol-

dentia negotia Ecclefiaftica in edificationem populi fi-

r

vitur ad fontem unde emanaret, fcilicet ad Epiíco-

bi commitli dijudicandi & terminandi.

) fed

um.

Unde nec priftinis Eccle(iz fxculis nota fuit for-

0do

3.Quod de talis difpenfationis neceffitate, ut in cafü

mula Commifforia , qua caufarum diícuffio aut examen

ag

noftro, Fideles debeant íufficienter inftrui, ac con-

factorum pro obtinenda difpenfíàtione allegatorum, e

Lf

vinci; & hoc ad evitandum pufillorum fcandalum.

Curia R. Ordinariis locorum committeretur

quafi

N

Nunc idem Clariffimus D. ad plenam refponfionem

tota auctoritas penes unum R. Pontificem refideret ,

lns

permifit, hec fequentia defümi ex Supplemento fe-

Epiícopi vero & Ordinarii non ni(i tanquam Pontificis

(8j

cunde partis, Tituli XIV. Nüm. 13. ipfius, operis ,

Delegati & Vicarii, hujufmodi negotia, & quidem

Ju

Manufcripto.

juxta tenorem commifífionis & au&oritate Pontificia ,

lt

abfolvere aut difpeníare poffent,

le

Cap. I, Num. XIIL..

Cap. 2. Num. 2,

1te,

Quandonam refervatio difpenfandi dicenda fit cef-

fàre?

Difpenfatio in forma Commifforia cur inducta , & qui-

th-

bus incommodis obnoxia?

:

d-

U

In textu notatum eft, quod ex communi Canoni-

ftarum opinione, Epifcopus difpenfare queat, fuper

Cum tempore Concilii Tridentini omnem pene dif-

00

impedimento dirimente, (i hoc demum, contra&o in

penfàndi auctoritatem fibi affereret Curia R. intellige-

Qr

facie Ecclefie Matrimonio, innoteícat, nec fine fcan-

rentque Patres Tridentini, in Curia R. fine ulla pene

r

dalo Matrimonium, quoad Thorum diffolvi queat ,

narratorum notitia feu . verificatione, difpenfationes

facilisque ad R. Pontificem recurfus non pateat. Hxc

dari , huic abufüi, quantum temporis cónditio, & R.

uli

indubie opinio huic innititur fündamento, quodcre-

Curiz, pro tuenda fua auctoritate & recepta praxi ,

jj4

datur ceffare réfervatio, jure dumtaxat mere pofitivo

at

zelus patiebatur, occurrere volentes, praícribendum

induda, dum caritas aut neceflitas proximi id exigit:

cenfuerunt, ut difpenfationes extra Curiam Romanam

[."

quemadmodum omnem Cafüum & Cenfürarum re-

concedendz, íuum fàltem ultimum complementum

of

fervationem, five Epifcopalem five Papalem, ceffare

noneflent habiturz , nifi prius Ordinarii locorum nar-

idi

non ambigitur, fi caritas vel neceffitas proximi, feu

rata effe vera cognofcerent :

prout in Dccreto intex-

N

falus animarum, quz füprema lex eft, id exigat.

tu relato expreffum eft.

Quidni igitur dicamus, generaliter & hanc refer-

Cum itaque Ordinarii five eorum Officiales jubean-

vationem ceffàre, atque Epiícopis liberam effe difpen-

tur examinare & difcutere veritatem narratorum, at-

fandi au&toritatem , fi falus animarum, ilä.u caritasaut

que judicare num cauíz feu rationes difpenfandi in

litteris expreffz revera fübfint, indubie fatius effet, ut

neceiïïtas.proxilni id requirat.

conformiter adavitamPatrum di(ciplinam(integra aucto-

Cap. 2. Num. r.

ritas difpenfandi Epifcopis (prout in nota przcedenti

obíervatum fuit) ad edicationem Eccle(iz & falutem

Quare refervationes difpenfandi viíz fint jam pridem

Fidelium permitteretur : & ita quoque ipfi Fideles

odiofíz ?

fumptibus & difficultatibus füblevarentur, quibus per

Quandoquidem, etiam fatentibus Curiz R. Mini-

recurfim ad R. Curiam , pro obtinendis hifce litteris

i )

Commiffionis non parum gravantur.

b

ftris, uti in textu ex Pyrro Corrado notatum eft) dif-

- Quo magis certus effes,Illuftriffime Prefül, de Cla-

t

ficile admodum fit, de negotiis in diffitis Provinciis

riflimi Domini refponfione , eo

occurrentibus R. Curiam, Summof(que Pontifices ri-

libentius hifce propria

íua manu fübfignavit.

te informari, & plenam ac fütficientem accipere nego-

H

tiorum illorum notitiam, ut propterea vifum fit dif-

peníationes potius in forma Commifforia, quam Gra-

(Erat fignatum.)

tiofa expedire, facile intelligitur merito refervationes

Od, 1725.)

Z B. van Efpen.

caufarum & difpeníationum, quas recentior atas con-

-

T,

APPENDIX AD RESOLUTIONES XXV. & XXVI. (4)

Confultation fur le droit des Eveques d'accorder des difpenfes refervées au Pape,

fur le refus injuíte qu'il en peut faire.

LETTRSE

que je me rende chez vous pour vous entendre, ou

que je vous envoie un caroffe pour vous amener chez

de M. de Torey, Miniflre d'Etat, à M. Bourf[ier , Do-

moi, En cecas, vous aurez s'il vous plait la bonté

- Geur de Sorbonne C3t.

,

de me marquer le jour & l'heure, — J'ai compté que

Importance de l'affaire, & la confiance que M. de

vous ne dé(approveriez pas la liberté que je prends ,

L

L. Montpelier prend en vous, Monfieur, me font

s'agiffant d'une affaire ou l'Eglife eft fi interellée, &

je vous prie de croire que je füis plus que perfonne,

efperer que vous voudrez bien me donner vos avis

Monfieur, entierrement à vous,

fürles cas contenus, dansle Memoire que je vous

envoie. Je vous en demandele fecret, & je vous

(figne) de Torcy.

4. Mai 1718.

prie de me faire favoir s'il vous fera plus commode ou

. Supplem. oper. Van Efpen Tomus V.

H

. MEMOI-

(«) Cum in fequenti Refolutione de eodem agatur argumento, eam hic

fuit, etiamfi noflzo quidem judicio Do&orum fuffragio non fit indigna,

inferendam putavimus, ujpote que nunquam publici juzis

EU r U

58

Jungis RzssokRsuN

ee

(Ca

MEMOIRE À CONSULTER.

33

nons, ni les Decretales de Gregorie IX. ne détét-

nat

32

minent à qui convient le pouvoir de difpenfer des

32

lat

On fuppofelqu,un Pape , voulant faire recevoir dans

empéchemens de Mariage, & qu'on ne trouve aü-

n

le Royaume un Decret qui intereffe fes Libertés,

25

cun Décret général qui óte cette puiffance aux E-

M

prenne le parti de ne plus accorder aucune difpenfe

véques, & qui la referve au Souverain Pontife. (P)

a

pourle Diocéfe des Evéques qui refuferoient de re-

Il eft vrai que c'eft un ufage , recu maintenant dans

ï

yd

cevoir ce Decret, & de renvoyer toutes les Suppli-

toute l'Eglife, qu'on ne s'adreffe qu'au Pape pour ób-

lu

ques qui viendroient de ces Diocéfes.

tenir difpenfe des empéchemens dirimens, excepté

Dans ce càs on demande:

4

dans certains degrés, ou quelques Evéques font en

offeffion dele faire; &en certains cas marqués dans

Ópr

Si le refüs du Pape étant connu & affuré, un Evé-

qvà

que peur accorder les difpeníes de Mariage & celle

nos Théologienss & l'on ne doint point s'écarter de

des voeux, dans les cas oü l'on a cout

de cet ufàge, auquel plufieurs Conc

"

te

DL

ume de recou-

iles partiþqliers

qu

rir a Rome.

ont rendu temoignage.

£0

- Mais il eft vrai auffi que

fi le recdurs au Souverain

RESOLUHTION.-'

Pontif devenoit impoflible, le Pape ne voulant point

haj

accorder de difpeníes qu'on n'eut confenti à facrifier

Le Confeil fouffigné, qui a vu l'exposé, eftime

qu

que, comme le remarque un favant Canonifte, (a)

nos Libertés, dans ce cas, qu'on ne prefume point

d

néanmoins devoir arriver, il eft naturel que les cho-

les Evéques pendant plufieurs fiecles on. été en pof-

fes rentrent dans l'ordre primitif, & que les Evéques

feffion d'accorder les difpenfes pour lefquelles on a

(

coütume de recourir maintenant au Souverain Pon-

accordent ces difpenfes, puifque le pouvoir d'en ac-

corder eft une (uite de celui qu'ils ont requ de J. C.

bi

tif.

Q

C'eft ainft que nous voyons dans le Concile d'An-

de gouverner l'Eglife de.Dieu; felon la portion d'au-

&orité qu'il leur.a confiée.

,

tie

cyre de l'an 314. des difpenfes accordées aux Diacres

K

par l'Evéque pour contra&er Mariage , propterea quod

C'eft ainfi que le cas a ét

é décidé par l'Affemblée

générale tenue à Paris l'an 1408. oüraprés que l'Egli-

eis Epifcopus licentiam dederit, dit ce Concile.

fe Gallicane eut pris le parti de la neutralité, c'eít-à-

TE

" Nous trouvons de pareilles difpenfes dans le IV.

f

Concile de Tolede, C. 44. Clerici, dit ce Concile ,

dire de la fouftra&ion d'obéiffance aux deux Papes qui

fe difputoient la Papauté, il fut ordonné que.le Con-

fo

qui fine confultu Epifcopi fui, aut viduam vel meritri-

£em in conjugio acceperint, feparari eos a. proprio E-

cile des Evéques de la Province accorderoit les.dií-

Ce Canon donne lieu de conclu-

penfes de Mariage pour lefquelles on avoit coütume

pifcopo oportebit.

re, qu'un tel Mariage, qui auroit étéinvalide &q

u'il

de recourir au Souverain Pontife. . C'eft ceque nous

lifons en ces termes dans le Decret intitulé : Avifa-

auroit fallu feparer f1 l'Evéque n'y avoit confenti, é-

menta &c. (c) fi autem magna Reipullicee utilitas.exiz-

toitfouffertloríqu'il avoirété contracté avec fa permif-

fion.

geret, forte cum aliquo Rege C9' Principe fuper hoc dif-

penfandum , tunc caufze cognitione promiffa, Concili-

Quoiquele Concile d'Agde en 506

. compofé des

Evéques de prefque toutes les Provinces du, Royau-

um Provinciale, citra tamen ca[us Lege Livina prohi-

bitor , valeat difveufare , ut de quarto gradu cum illis

me , defende de contracter des Mariages entre perfon-

:

nes qui font liées par affinité, cependant il laiffe fub-

quibus viderit difpenfandum.

On renvoye auffi au Conci

le Provincial les difpen-

fifter ces Mariages, méme entre perfonnes qui étoi-

fes touchant. l'empéchement de l'Alliance fpirituelle

ent dansles degrés les plus prochains. Le Concile

an $19. le 3. Concile d'Orleans l'an 538. or-

& del'Honneteté publique, pour étre accordées füur

d'Epone l

des càufes meins con(idérables que les-précedentes.

donnent la méme ch

ofe; & les paroles de ce dernier

Concile doivent étre particulierement remarqués .,

1l paroit par le reglément de cette Affemblée, auffi

bien que par toute l'Hiftoire de l'Eglife, que l'ufage

puifqu'elles font v

oir que c'étoit l'Evéque Diocéfàin

ui étoit chargé ou de feparer ces Mariages,

ou de

des difpeníes étoit autli rare -dans ce tems que celui

des Conciles étoit frequent.

Mais il paroit adffi que

les laiffer füubfitter par graces, conformément au re-

le principe für lequel on s'eft appuyé pour faire ce ré-

lement du Concile: //ud etiam adjiciendum effe cre-

didimus, ut IN EPISCOPI DISCUSSIONE confiftat

glement, eft que le recours au. Pape étant -devenu

impoffible, à caufe du parti qu'on avoit' pris pour

de hisqui in Civitate fua ac territorio confiftunt , ac

tali funt ordine fociati, utrum ignoranter ad illicita

faire ceffer le fchifme, il étoitnaturel que les Evéques

rentraffent dans la poffeffion d'accorder ces difpenfes;

conjugia venerint, an per contumaciam quce funt inter-

dilta prce[umpferint ; quia ficut hiy qui. per ignoranti-

& pour rendre ces difpenfes plus rares en les rendant

Iä:

plus difficiles, on. refolut que les Evéques ne.les

am lapfi funt fubvenitur (ut contratia hujusque hujuf-

accorderoient que dans le Concile de la Province.

modi conjugia non. folvantur comme ledit ce Concile

dans le méme Canon; ) ita illis , quibus prius Patrum

Ce principe paroit autorisé par le Droit Canonique

par rapport, à une autre matiere , fur laquelleles Ca-

Statuta in notitiam venerunt, quique etiam contra Sa-

3

cerdotum . interdi£a in tali periixtione verfantur ,

nons ont expreffément refervé la difpeníe au Souve-

rain Pontife;

C'ett fur la matiere-de l'excommunica-

priorum Canouum im omnmibus Statuta ferventurs ut

tion refervée, fur laquelle neanmoins la referve aü

non prius ad communionem recipiantur quam incefti

Pape ceffe, & lesdifpentes rentrent dans le droit com-

adulterium, ficut fcriptum e[F, feparatione fonaverit.

mun, & font attribués à l'Ordinaire, dans le cas oà

1l n'eft pas neceffaire de rapporter un pl

us grand

nombre de preuves tirées de l'antiquité, pour mon-

le recours à Rome n'eft pas poffible. Cap. de Cetero;

& Cap. Quamvis de Sentent. Excommunm.

trer que dans les pr

emiers fiécles de l'Eglife, les Evé-

ues ont été en po

ffeffion d'accorder des difpentes ,

Les Théologiens &les Canoniftes nous fourniffent,

par rapport mémeaux difpenfes de Mariage, une efpé-

touchant.les empéchemens dirimens, foit avant le

Mariage, foit aprés qu'il a éte contradé; que le pou-

ce qui favorife le pouvoir des Evéques & le droit de

recourir à leur autorité dans le cas de neceffité. C'eft

voir de le faire n'a point été regardé commeun droit

loríqu'un mariage eft contradé avec un empéche-

uniquement & effentiellement refervé au Souverait

^

Pontife par Finftitution de J. C.

ment occulte, & qu'on ne pourroit,fans fcandale od

afe

de

Un célébre Canonifte remarque , quz pi les Ca-

fans peril , recourir au Pape pour obteniï difper

cet

Differt, Canon. de Difpenf. Praferzim Mazrimon.,

'(n) Van Efpen,

Part. 2, Tit. 14. C. 1. N. X. de Difp. Matrim.

b) Van Efpen,

(e) Preuves des Libertés de l'Egl. Gall. C 36,

Dr PROBATIONE AD PRorrss. MoNasT. NECESS,

59

lr.

cet empéchement.

lors c'eft l'ufage del'Eglife Gal-

(s

le demandes ce qu'il montre, entr'autres preuv&s »

lau

licane, apprové par la Cour deRome felon le temoig-

par le pouvoir qu'il a de di

f

nage de Zerola, (2) que l'Evéque Diocéfàin accorde

chafteté , en cas de neceffité.

penfer du voeu fimple der

.L

la difpenfe ; & la raifon de cet ufge eft que la coütu-

On trouve la méme decifion dans Silvius, Regirial-

U)

me de recourir à Rome pour obtenir les difpenfes de

lils

dus, Preyofitus, Bonacina , Barbofa, Perez, Ponti-

Qb-

Mariage n'a point été introduite au préjudice des ames,

1f & autres Auteurs rem

au falut deíquelles les Evéques font obligés de fübve-

Ultramontaines.

plis d'ailleurs des opinions

D

lpte

venir par une obligation, que le droit Divin leur im-

On la trouve auffi dansles Auteurs ui"-fön—t attä'-

a

pofe.

E

chés à nos Libertés , comme dans la Théologie Dog-

Le méme peril" du falut des ames, qui fe trouve

matique & morale à l'ufage du Seminaire de Chá-

! de

aprés que le Mariage eft contracté, peut fe trouver

lons.

lts

avantqu'il le foit; & fi les Evéques ne pouvoient lici-

tement accorder difpeníe, le Pape ne voulant le faire

Maisil eft bon. d'obferver que, le Mariage étant

feulement un Sacrement, mais encore un Contract

El

qu'au préjudice de nos Libertés, il faudroit ou qu'ils

civil, qui a des effets civils , & qui par cet endroiteft

)Int

confentiffent à facrifier ces Libertés prétieufes, ce

foumis aux loix civiles, on croit qu'il feroit à propos

fiet

quils ne pourroient fans trahir la verité : ou qu'ils

)!f

laiflaffent perir des ames quileur íont confiées, ce

que dans le cas expofé, qui feroit un. cas public , les

parties qui auroient befoin d'obtenir difpenfe, priffent

lo

qu'ils ne pourroient fans manquer aux devoirs les plus

la précaution de préfenter une Requéte aà Parlement,

llcg

effentiels de la charité.

& lui notifier ]e refus du Pape & la neceffité oà elles

L

Dans ce cas, oü . un precepte de droit Divin con-

fe trouvent de fe

court avec un ufàge de pure difcipline qui a été éta-

céfain.

pourvoir par devant l'Evéque Dio-

C

du

bli par les hommes, c'eít une regle indubitable & re-

Deliberé en Sorbonne, le... 1718.

connue par tous les Théologiens qui ont traité la ma-

(N. B. Nous ne trouvons nile nom ni le nombre

l&

tiere des Loix,que le devoir de droit Divin doitl'em-

porter.

:

des DoGteurs de Sorbonne, qui ont figné cette con-

uj

fültation dans la Minute originale, écrite de la main

Là

Enfin Sanchez , L. 2. Difput. 4o. N.7. foutientque

de M. Bourfier, que nousavons fous les yeux; les

l'Evéque peut quelques fois difpenfer d'un empéche-

fignatures n'ayant été mifes fans doute que für

expé-

]i

ment dirimant occulte, avant méme que Je Mariage

dition, qui en fut remife à M. de Torci,

N

& que nous

d

foit contra&ä » lorfqu'il y a une neceffité urgente qui

n,avons pu nous procurer.)

Ine

JUS

(43) In Praxi I. Pait. v/erbq Difpenfatit?.

j

Xle

XXVIL -

jj

]l

Jij

VQRESOLUTIO

lil

Do&orum Facultatis Juridice Lovanienfis,

i

*«

]

i

De probatione neceffaria ad validitatem novz Profeffionis in

j

lr

Monafterio

üri&iqris obífervantiz.

*

l

(Nunb primum edita;)

p

C ASU S

lui

"

emiffa fic fecunda Profeffione, fecure

ac tranquille

üc

perfeverarunt in geftatione h

abitus, in obfervantia ,

i

Itius & Cajüs, Profeffione Benediäini—, tranfie-

Du

T

runt ad Ordinis Ciftercienfis (qui eamdem S. Be-

in proferendo füffragium, aliaque fervando & facien-

do, quz fervare & facere folent illius,

in qua erant,

uür

nediài Regulam profitetur) ftri&tiorem obíervantiam;

Domus Religiofi vere Profeffi.

5

ubi poft quinque vel fex Menfes novam Profeffionem

Poft novem vero aut decem. Annos, Sempronius

2"

emiferunt, juxta ejusdem Ciftercien(is Ordinis anti-

nt

quum Statutum anni 1257. quod fic habet : ,, Mona-

ibidem Abbas, quamdam praecipue erga Cajum difpli-

centiam animo concipiens, inquirere coepit num eo-

b5

» Chus alterius Ordinis Profeffus, fecundum Regu-

rum valida effet Profeffio,

prefertim cum Synodus

» lam S. Benediài, in aliquo Ordinis noftri Monafte-

Tridentina feff. 25. de Reg

ul. Cap. 15. Profeífionem

K

» rio receptus, fi Benedidus non eft, in cella No-

ante explerum Probationis annu

invalidam ac nullam.

E

m emiffam , declaret

» vitiorum fit.per annum, & eodem ordine, quo

» Novitius benedicatur; fiautem Benedictus fuerit ,

Titius tandem concepto fimiliter tzdio propter hu-

» ftatim deturei Cuculla, & completis ad minus an-

jusmodi agendi modum Abbatis, nec. non proptet

j

» tea 4. Men(ibus, poítea ad nutum Abbatis in Ca-

obfervantiam, quz ip(i non fàtis foveri ac firmari vi-

» pitulo petitionem faciat de Profeffione facienda, &

debatur, magna infüper laborans ftomachi debilitate

u

» in Ecclefia ficut Novitius Monachus Profeffionem

ac dolore, petiit ab Abbate Sempronio, ut (ibi lice-

0

, fuam legens füper Altare offerat nihil amplius fa-

ret ad prius füuum Monaflerium redire. . Huic petitio-

, ciens. " Ubi notandum eft, quod olim apud non-

ni Sempronius non folum annuit, fed

przterea Cajo

l

nullos Benedi&inos non raro fepararentur Profeffio &

indixit, ut & ipfe rediret ad füum.

Benedidio, quz hodie folent conjungi; dum poft

(

emiffionem votorum, quze(t Profeffio, Abbas füper

Profeffum cantat aut recitat orationes, que Benedi-

QUAZRITU R.

'&ionem conftituunt.

Primo, An hujufmodi Profeffio Titii & Caji, pro-

u

" Porro przfati Statuti obíervantia etiamnurm vigetin

ut in Ca(ü refertur, fa&a ante expletum Probationis

l

Abbatia Trappenfi , aliisque ejusdem obíervantie Mo-

annum fit irrita^ notanter propter Decretum Concilii

naíteriis, nemine contradicente, ut videre eít in Li-

Tridentini feff. 25. de Regular. Cap. 15.

bro Gallice conícripto Relationum mortis quorumdam

Secundo , utrum nullitas Profeífionis, ex' defedu

Religioforum dicte Abbatir. Titius & C

ajgs igitur,

annalis Probationis refültans, debeat juxta Decretum

sz

. ;CO.n- i

fSUvalj Qperf (('aþ Ejpen T'omus-v Vi

1

6o

Jünxs, R'EsyoxsuM

v

Concilii Trid. intra quinquennium a die Profeffionis

Profeffionem, fed folummodo promiffionem ftabili-

[vi:

proponi:

tatis in ifto Monafterio, per quam ejufdem Congre-

qu

Tertio, utrum Profeffio , de qua in Ca(u, non cen-

gationi affocietur.

ei

featur per geftationem habitus Profefforum, & admif-

Cum igitur Tridentina Synodus loquatur de Pro-

f0

fionem ad a&us Capitulares, fufficienter ratificata ;

feffione Religiofa ac Monaftica, determinetque tem-

Tt

etiamfi defedus aliquis fübfuitfet in ipíà Profeffionis

pus probationis annale, conformiter ad Regulas Mo-

r

nafticas Ecclefie Latinz , notanter Benedidinam

emiffione:

És

(quam tefte Chriftiano Lupo, t. 3. Schol. in Can. Pag.

qu

REsoLUTla

627. e[Je omnium Regularum Dominam.femper cenfuit

(

Apoflolica Sedes) indubie intelligi debet de Profetlio-

[ri

. Certum eftvariam primitus fuiffe circa tempus Pro-

ne illa prima & proprie dicta, per quam qui e fxculo

bationis Novitiorum difciplinam. Et quidem conftat,

veniens tribus Religionis votis folemnibus fefe ob-

f0

quod apud Monachos Orientales, przcipue /Egypti-

ftringit quaque mediante verus Religio(us conftitui-

á

os, Probationis tempus protractum fuerit ad "Trien-

tur, & de qua loquuntur Regule Monafticz , notan-

u

i

nium; apud Latinos vero, faltem fzculo VI. fecun-

ter S. Benediái.

lii

dum Reeulam S. Benedicti, fuerit dumtaxat annale.

Ad hac ipfe contextus Concilii Tridentini paten-

te

. Sed & hoc conftat quod tempus illud, five trien-

ter evincit, ibidem non nifi agi de tempore probatio-

dit

nale five annale, non fuerit determinatum nifi in Pro-

nis, quz pramittenda eft Profeífioni eorum qui e vi-

«

bationem eorum,

ta feculari ad Monafticam primitus tranfeunt.

tranfire cupiebant.

qui e vita fzculari ad Mong&icam

Imprimis enim, id quod eodem illo Decreto , uno-

que contextu ftatuitur de ztate 16. annorum ad Pro-

Unde Juftinianus Imperator in Novella fua 5. c. 2.

conformiter ad Regulas Orientalium, Triennium Pro-

feffionem requifita, applicari nequit nifi Profeffioni

tu

bationis prafcribens , nominatim ac de folis iis loqui-

eorum qui e feculo convertuntur. Praterea nullitas,

tur, qui de fxculo accedebant, in verbis

ut acce-

quam Synodus per hoc Decretum füperinducit , dum-

d

qt

» dentes ad vitam Monafticam per Triennium in ve-

taxat afficere poteft primam illam Profeffionem ,quam

te

,, fte laica maneant, Divina addifcentes eloquia; & ut

efxculo veniens emittit,

Declarat enim Synodus

L^j

Reverendiffimi eorum Abbates requirant eos , un-

non fimpliciter, quod ea Profeffio invalida fit & nul-

fs

32

de eis defidérium vitz fingularis acceflerit : & dif-

&

la, fed infuper quod . ,,nullam inducat obligationem

fü

?

»

centes ab iis, quod nullamaligna occafio ad hoc eos

» ad alicujus Regulee, vel Religionis, vel Ordinisob-

35

adduxerit, habeant eos inter eos, qui adhuc do-

» fervationem; aut ad alios quofcumque effeQus * "

qu

35

centur & monentur, & exprimento percipiant eo-

quibus verbis, inquit Fagnanus, ad Cap. Perlatum,

35

rum tolerantiam & honeftatem ; nonenim (ait) fa-

de hir quee vi metufve caufa, num. 29. & 30. ,, Decla-

cilis eft vite mutatio, fed cum anime fit labore.

» ravit S. Congregatio fublatam effe obligationem ad

K

Similiter & S. Benedi&us in füa Regula, Cap. 58.

» Religionem in genere; " adeoque taliter Profeffo

di

prafigens annale tempus probationis, non loquitur,

liberum effe rediré ad fculum; quod nulla veri fpe-

d

nifi de accedentibus e vita fxculari ad Monaíticam ,

cie de 2. Profeffione Monachi extranei poteft intelli-

uti ex toto contextu illius Capitis eft manifeftum.

gi

nam licet nulla foret hzc ejus 2. Profeffio, nihi-

le

Nam in primis fic exorditur : NovITER veniens ad

lominus dici non poffet ad nullam Regulam, Religio-

p

(

conver[fionem , non ei facilis tribuatur ingre[Jus. — Agit

nem Ordinemque reftringi.

igitur de. nondum converfo, & nondum Profeffo ;

Igitur Decretum . Concilii Tri

d. extendi nequit ad

(

utique qui zoviter venit ad converfioném; quod dici

eam Profeffionem, qua Monachi Ordinem mütantes,

ü

Ti

non poteft de Monacho alibi profeffo & converfo.

alteri Ordini fic affociantur; quandoquidem S. Syno-

Praterea agit S. Benedidus de accendente hujuf-

dus de fimili Profeffione non loquatur.

Cum enim

Q

modi, cui non vult ftatim concedi ingreflum, quem-

Decretím hoc, quatenus predidam nullitatem Pro-

p

que vetat recipi ad cellam hofpitum, nifi poftquam

feffionisinducit, poenale fit, & contrarium juricom-

cum

quatuor aut quinque dies perfeveravit. pullfans

muni,quo ex Superiorum arbitrio ante expletum pro-

tamen in eadem fua Regula Cap. 61. ubi agit de Mo-

bationis aanum Profeffio valide emittebatur, non po-

nacho peregrino , ipfi fine mora ingreffum annuat ,

teft ultra expreffos terminos extendi.

Prafertim ubi nec eadem fübeft ratio, proutin prz-

mandans ut füfcipiatur quanto tempore cupit s nullum-

ue deinde determinatum tempus przícribens, quo

fenti.

Nam cum jam Profeffus Monachus dumtaxat

in cella hofpitum aut Novitiorum probari debeat, fed

in alio Ordine probari fe ipfe & probari debeat circa

id Abbatis relinquens arbitrio.

quzdam accidentalia, qua ad faciliorem & meliorem

. Et fane Profeffio Monaítica, cui tempus probatio-

votorum obfervantiam inftituta funt; aft e contrario

tionis triennale vel annale per Regulas prafixum eft,

e fzculo veniens non folum probare fe debeat &pro-

indubitanter intelligi debet de ea, per quam quis e

bari circa accidentalia quedam , fed & circa ipía Re-

vita fculari primitus tranfiens, vere fit Monachus ;

ligionis eflentialia, füfficienter patet majorem exacio-

quod non fit nifi emittendo tria vota folemnia

Vad eG

remque per fe requiri probationem pro Profeflione e

fentiam vitze Monafticz pertinentia.

fzculo venientis, quam pro Profeflione jam ante ad

Porro Monachus, qui jam Profe

ffus eft, adk alium

effentialia immutabiliter adítri&i.

Ordinem tranfiens, non poteft amplius dici veram ac

Itaque cenfent infrafcripti , Profeffionem Titii &

proprie dictam illam Profeffionem emittere.

Caji, de qua in caíu, nullatenus dici pofle irritam ;

Hinc & S. Benedi&us loquens de receptione Mo-

neque Decretum Concilii Trid, ad (imilem Profeffio-

l

nachorum extraneorum, non dicit eos dum alii Con-

nem extendis & confequenter Titium & Cajum illi

:

gregationi fe obftringunt vitam Religiofam ingredi

Congregationi ftridioris obíervantia cui fuerant affo

vel profiteri, fed dumtaxat per fuam promiffionem

ciati, conformiter ad Regulam S. Benedicti, manere

Congregationi fociari in verbis

» fi quis Monachus

obftri&os & incorporatos.

ä

» de longinquis Provincii: fupervenerit : (poftquam

Ad fecundum, manifeftum e

ft Synodum Trid. vo-

» determinato aliquo tempore tamquam | hofpes | ibi-

luiffe, utProfe(fus in aliqua Religione, pretendens

» dem commoratus fuit) poftea voluerit, inquit ,/Za-

Profeffionem íüam invalidam five nullam, teneatur

|

intra quinquennium cauíam fivetitulum nullitatis pro--

Lbilitatem fuam firmare, non renuatur talis voluntas;

.j maxime quia tempore hofpilitatis potuit ejus. vita

ponere coram Ordinarios & Superiore (ui Monafterii.

dignofii. "Deinde fubdit : fufpiciatur Congregationis

Igitur quandoquidem Profeffio publice emiffa & per

fociandus : patenter innuens Monachi peregrini pro-

Superiorem feu Conventum acceptata pratendatur in-

mi;H-ionem'nequaquam effe veram & proprie didiam

validafeu nulla ex defeQu annalis Probationis feu No-

vitiatus

CinCcA sUSPENSIONEM P. ZEGERS

61

l

vitiatus, non apparet ullum dubium, quin juxta De-

nediái, nüllum fpecialem ritum ad effentiam Profef-

cretum Synodi, hzc nullitatis . cauía debeat intra

fionis fuiffe necetfarium: immo nec jure Decretalium

quinquennium a die Profeflionis proponi, five quod

aliquam formulam Profeffionis füitle prefcriptam; fed

eam proponere volens poít elapfum quinquennium

& ex factis & quibufdam a&tibus Profeffionem proba-

non' fitaudiendus. Evidens quippe eít Synodum

ri potuiffes putaex geftatione fpecialis habitus Pro-

Trident. in hoc (io Decreto comprehendi(le omnes

fefforum, nec non ex admiffione Novitii ad exerciti-

SOD?

9

r2

caufas, e quibus poffet nullitas Profeffionis deduci.

um eorum quz Profeffis Religiofis (ünt proprias id-

L

Expreffis enim quibufdam caufis nullitatis fübjungit:

que aperte deduciur ex Cap. 22. ff. de Regularibus ; &

aut quid fimiles aperte fignificans fe nolle ad expretias

fufius exponitur in Cap. 1. eodem, in 6. Eamque Ca-

caufas Decretum fuum reftringere, fed alias quoque

nonifítz appellare confuerunt Profeffionem tacitam ;

ec

caufas voluiffe comprehendi.

quam nec, per Concilium Trid. füblatam probat Pro-

Hinc & concludant communiter

Dodores juxta te-

fper Fagaanus, ad Cap. A4d nofiram , de Regularibus,

norem hujus Decreti, non videri faciendam diftin-

Verum quidem eít , in Gallia & in Belgio probatio-

Bo d MC MU CUA u

€ionem inter impedimenta temporalia & perpetua ;5

nem Profeflionis in Judiciis non recipi nifi per fcrip-

uti videri poteft apud Fagnanum apud Caput. I. ff. de

turam; qua Profeflio facta exponitur, & ab ipfo pro-

his quee vi metufve caufa funt : qui & ibidemaflerit fen-

fitente fignata.

tentiam afferentem invaliditatem Profeffionis eximpe-

Verum cum Edida Principum, hanc fpeciem prd-

"

dimento perpetuo, etiam lapfo quinquennio poffe pro-

bationis przícribentia, loquantur de Profeffione Re-

poni,femper a Sacra Congregatione Regularium fuit-

ligiofa, indubitanter intelligenda de ea Profeffione ,

fe reprobatam.

qua quis fe votis folemnibus Religionis obítringit ,

Ad hzc, impedimentum, de quo in caíü, non

atque ita i alium ftatum tranfit; & confequenter cum

!

magis cenferi poteft perpetuum , quam impedimen-

)

agatur de re íummi momenti, merito Principes exac-

tum ztatis, cujus nominatim meminit Synodus. Quem-

tiorem & folidiorem & paucioribufque difficultatibus

.

admodum enim impedimentum atatis ceffat hoc ipfo

obnoxiam requifiverunt probationem.

quo Profeffus ad legitimam «tatem pervenit, fimili-

Cum vero in cafü prefenti non agatur de vera &

:;

ter impedimentum non adimpletz annalis Profeffionis

proprie dicta Profeffione Religionis, qua quis fe vo-

five Novitiatus ceffare dicendum eít, dum per plu-

tis lolemnibus Religionis obítringit, (ed dumtaxat de

res annos poft emiffam fuam Profeffionem, & Profet-

fimplici incorporátione five affociatione alicui Con-

fus vitam Religiofam,; & Conventus ipfius Profeffi

gregationi feu Mona(terio , cenfent infrafcripti ad hunc

qualitates & vivendi rationem probavit.

caíum fivead (imilem improprie didiam Profeffionem,

Itaque cenfent infraícripti, nec Monachum fic Pro-

hzc Edida non effe extentenda; prxíertim cum in hoc

feffum , neque Abbatem íeu Conventum in caíu pro-

articulo adverfentur juri Communi, quo etiam tacita

pofito effe audiendum ,

die Profeffionis.

po[twlapfum quinquennium a

Profeffio (ive probatio ex factis & conjecturis recipitur.

Itaque apparet Profeffionem de qua in Catu, per

Licet enim Synodus Trid. loquatur de folis Mona-

geftationem babitus Profetforum , & admiffionem ad

chis Profeffis nullitatem fuz Profeffionis deducere vo-

acus Capitulares fufficienter fuiffe ratificatam, etiam-

lentibus, nihilominus id ipíüm ex natura correlativo-

fi defedus aliquis in hac Profeffione íübfuiffet. 1ta

rum obtinere refpe&u |Conventus feu Superioris re-

Refponfum Lovanii hac 28. Febr. 1721.

ceptum eít; uti latius deducit Profper Fagnanus, lo-

CO citato ; qui & ibidem teftatur etiam S. Congrega-

(Erat fignatum.)

tionem Cardinalium conformiter declaraffe caufam

Z.B.van Efpen, ]. U.D. & Prof.

nullitatis per Superiorem five Conventum intra quin-

J. Hacquius, J.U.D. &Prof. Ord.

quennium a die Profeffionis effe deducendam, nec

J.7irtz,

.U. D. & Pro£. Ord.

poft quinquennium efIe audiendum.

J. A. Brenart, ]. U- D. & Prof. Primarius.

Amandus Bauwens, J. U. D. & Anteceffor Primarius

. Ad tcrtium " md

ubitatum eft juxta Regqlafn S. Be-

u

XXVIII.

JURIS RESPONSU M.

fionem R. P. Hiero'nymi Zeg'er,sl, Presbyteri Con-

circa fHegitimam Sufpen

gregationis Oratori-

apud Belgqf.v (a)

CA su»s PO S*.I;TIO.

texens præfatumDecreturü fimplicem continerecitatio-

2

nem.

'*Uni Hieronymus Zegers, Pres'by»ter Congregatio-

Interea emit Excellehtiiïïmus ac Reverendiílimus

9

1

nis Oratorii Domus Mechlinienfis vago quodam

Archiepifcopus novum Decretum,publicis locisMech-

rumore percepiffet, contra fuam perfonam Mechliniz

liniz affixum, die 2. fübfequentis men(íis Augufti, hic

publice affixum effe Decretum aliquod poenale & in-

jundum füb D. quo eidem iterato ordinatur , ut ,, com-

famans, fub nomine Excellentiffimi ac Reverendiffi-

» pareat infra octiduum coram nobis (inquit) in Pala-

mi D. Archiepifcopi , hic jun&um füb A. idem fine

tio noftro Epitcopali Mechliniz ad purgandam con-

mora eidem Archiepifcopo curavit legitime infinuari

25

tumaciam, & refpondendum ad Articulos in for-

Acam recufationis & appellationis füb B.

?5

ma juris ipfi ibidem proponendos in fàtisfattionem

Notarius autem, cum accepiífet refponfüm de re-

55

dicarum litterarum Citatorialium , füb poena eon-

Pl

feffi; & convidti

ordinantes interim, ut dicta die

futatioriis, appellavit denuo tamquam a novo grava-

P

mine, uti retulit.

35

przftet juramentum & fuübícriptionem | Formularii

Quapropter prafatus Hieronymus Zegers

3 I * men'

35

Alexandri VII. juxta Dullam Clementis XI. quz in-

fis Julii ab Illuttriffimo Domino Internuntio petiit Re-

2

cipit ineam Domini, füb poena füfpenfionis a Di-

» vinis ex nunc pro tunc.

ícriptum appellatorium per libellum füb C. quod, non

Ab hoc novo Decreto ite,xun; appellavit pe

r Actam

obítantibus iteratis ä&antiis, annuere di(ïu)it, pra-

iatam .

(a) vaimo editaum axä*o 1721.

!

i

6s

Jjumxis REsPONSUM

fii$ Ud

qinai

dafäm 9 di&ti menfis Angufti , hic jun&tam füb E. eam-

di&um Patrem fu&iherä non poffet, quoadufque per

gitl

que per Notarium Apoftolicum van der Elft debite

Arbitros Juris caufa recufationis effet legitime deciía.

in(inuari curavit, qui & eamdem ejus appellationem

Nec enim dubium videtur, quin legitima & fuffi-

n

tl

ciens effet caufà recufationis, fiea, qua contra Per-

tun

iteravit & Apoftolos petiit, fed male exceptus & cum

terrore Carceris repui(us fuit; uti retulit.

íonam Domini Archiepifcopi in libello Recufationis

gehnt

Unde prafátus Hieronymus Zeger:s libellum fuppli-

fuerant allegata, probati potfent effe vera.

Ó paft

Porro indubitatum efít, non ad perfonam

Judicis

gppena

cem 20o. Augufti obtulit Illuftrifmo Domino Inter-

Nul

nuntio füb £. exhibens quod primum Decretum lIllu-

recufati fpectare de veritate aut fal(itate fa&torum, qui-

ftriffimi ac Reverendiffimi Domini Archiepifcopi , li-

bus recuíatio innititur, judicare, fed id privativ

z

e peþ—

redi

tinere ad Arbitros Juris.

dene

cet praferret citationem, tamen revera effet fententia

ft ih&itutam]legit?

No

definitiva,utpote quo ip(i inaudito injungebatur pur-

Unde quzcumque Decreta, po

gatio Canonica.

Quodque idem Reverendiffimus in

me recufationem, füb nomine di&i Domini Archie-

nmfl

prajudicium non folum appellationis , fed etiam re-

pifcopi lata convincuntur effe nulla, ob defectum Ju-

tinea

risdictionis in perfona ejusdem Archiepiícopi.

ellat

h

cufationis legitimz procederet ad ulterioras quodque

novo Decreto füo ipfum iterato & ad eumdem finem

Expeditum enim eít , per recufationem legitimein-

men (

citaffet fub poena füfpenfionis a Divinis, ficque eum

terpofitum zque ac per Appellationem, omnem in Ju-

bit À

.remedio; non íine gravamine

dice recufato jurifdi&tionem fufpendi, quo uíque cau-

fitat

l$

privaret recufationis

fa recufationis per Arbitros juris fuerit decifa.

P

roríus irreparabili, a quo coactus fuerit appellare.

appeï

"Unde fupplicabat, quatenus , jungendo praífentem

Hinc pott gloffam ad Cap. Judex verbo proportatur

Jibellum prafato anteriori, dignaretur caufam & cau-

de Officio Jud. Deleg. in Vl. communiter hodie tra-

nex:

dunt Do&ores, acta a Judice recufàto , etiam pender-

^

fàs hujufmodi committere aliis Judicibus Ecclefiafti-

fi

Jin

*

is, eo quo priori libello petitum emt modo, claufu-

te cauía recufationis coram Arbitris Juris juxta difpo-

TO£

lis & effectibus.

fitionem Juris Canonici indeciía, effe nullas ut licet

Jf

Sed nihil obtinuit : poftque iteratas inftantias tan-

etiam poftmodum per.. Arbitros declaretur cauía Re-

cufationis

in . fufüiciens

caufa ad ]Judicem Re-

Tam

dem 27. ejusdem menfis Illuftriffimus Dominus Inter-

C

nuntius Judices dare negavit; quare Notarius Apofto-

cufatum remittenda; tanquam non füfhcienter proba-

narm

licus van der Elfl proteítatus fuit de denegata juflitia,

tum fufpedum,tamen Aca pe

erldente recufatione non

fürat

convalefcant.

uti conftat ex ejus relatione annexa füb G.

euim

Interea, dum hac itaagerentur, Reverendiffimus

Ad II. Quandoquidem Decreto íüb litt. 4. Pater

jdq

'Archiepifcopus fciens nihil ab Internuntio obtentum

Hieronymus Zegers non tantum fimpliciter fuerit ci-

f

iri, tulit Decretum, locis publicis Mechliniz affixum

tatus, fed per idem Decretum fuerit condemnatus ,

idque nec citatus nec auditus, ut fe Canonice pur-

(eij

die 18. diài men(íis Auguíti, quo ipíum füfpendit a

fur

Divinis; fibi refervans procedere ad ulteriores Ceníü-

garet a füfpicione hzrefis Janfeniane, per fubfcrip-

tidl

ras Ecclefiafticas. Habetur füb H.

tionem Formule Alexandrinz juxta Bullam Clementis

fatus Hieronymus Zäger:

XI. quz incipit Fineam Domini, evidens eft, quod

Dá

Hanc füfpenfionem prz

neglexit tamquam notorie nullam, & mere via fadi

per hoc Decretum judicatus fit de dida herefi fufpe-

latam : inftituitque recurfüm adveríus tam manife-

&us; quodque hanc íüfpicionem per purgationem

pol

ftam ac violentam oppreffionem, ad protectionem Re-

Canonicam ante omnem ulteriorem proceffum dilue-

jur

re jubeatur.

jiam ; fupplicans Imperatori ac Regi, quatenus man-

fií

:

are dignaretur Domino Internuntio, ut fibi conce-

Quis autem dubitet quin Decretum, quo quis per

deret Judices integros prout de Jure

aut alias ipfi

Judicem de hzrefi pronuntiatur fufpectus, jubeatur-

a

adminiftrare , aut adminiftrari juberet juftitiam eo mo-

que fe de illa Canonice- expurgare, reputandum fit

» (

» (

do, quo Sacra Sua Majeftas ex æquitatg & juftitia du-

pro fententia definitiva, aut faltem vim definitivzha-

bente

quandoquidem per hoc. Decretum fama fic

Tij

cerct convenire.

condemnati palam :ledatur, ipfique condemnatus in

fuüfpicionem hzrefis vocetur antequam fuerit fuper hac

"

QUERITU&

»

füfpicione auditus; Neque enim magis permittit ju-

n AS Præfätus Hieronymus Zegers Eminentiffi-

ris ratio, ut quis inauditus & indefeníus de perpetra-

»

to crimine aliquo declaretur fufpectus, quam ut de

mum ac Reverendiffimum Dominum Archiepifco-

pum

legitime recufaverit?

crimine pronuntietur convictus.

2

An idem a Decretis annexis fub litt. 4. & D. ri-

Qua ratione motus Innocentius XII. in Brevi ad E-

K

pifcopos Belgii de 4. Februarii 1694. noluit pro füfpe-

»

te appellaverit?

?

3. An llluftri

ffimus Dominus Internuntius potue-

&o de Janfenifmo haberi, uifi prius fufpectum e[fe le-

rit negare Judices?

gitime conjliterit.

»

4. Án Decretum füfpenfionis a Divinis, hic anne-

Itaque cenfemus a Decreto füb littera 4 quo di&us

l

Pater indefeníus fufpe&us declaratur de Jamíenifmo ,

f

xum füb H. non fit notorie nullum, & mere via fadti

C

latum?

& ad pur

'ationem Canonicam conde

£

mnatur , recte

0

s. An adverfüs hanc violentiam & oppreffionem

fuiffe appe

Y

latum.

lt

non re&e recurfum inftituerit ad protedionem Regi--

Quantum vero a

d Decretum fuia littera D. rede quo-

q

que ab eo appellatum fuit. Cum enim hoc Decretum

am, & concluferit prout in cafu*

6. An, &quomodo poffit Rex

huic violentiz pro-

emanaverit füb nomine Domini Archiepifcopi, non

1

fpicere?

folum poft interje&am appellationem a Decreto prio-

fub Rägia protectione & manu-

ri fub littera A. fed infuper poft propofitam recufatio-

l

. 7. Àn eidem Zegers

nem, evidens eít, ab hoc Decreto tamquam lato a

tenentia continuare liceret functiones fpirituales fui

Ordinis,non obftante Cenfura via fa&i intlicta?

udice recufato, & cujus per hanc recufationem ju-

l

riídictio erat füfpenfà, uti probatum eft in refponfo ad

Vito & exäminato cafü füpra pofito, una cum annexis

primum, meritiffime tamquam a nulliter lato potuit-

»

& in eo reclamatis actis cen(ent infrafcripti.

Íe appellari.

F

azl

Ad I. Recufationem interpofitam per Reverendum

Ad IlI.

Praxis notoria & indubitata Belgii habet, ut

Nuntii vel Internuntii Apoftolici ne vel minimum

P. Hieronymum Zegers , Oratorii Presbyterum, con-

actum juriídictionis exercere poffint, neque de cau(is

tra períonam Eminentiffimi ac Reverendiffimi Domi-

ni Archiepifcopi Mechlinienfis fuiffe legitime inftitu-

inter partes agitatis cognitionem judicialem fümere ,

tam; ut minus ad eum effe&dum, ut ea inítituta Do-

aut de juftitia vel iniuítitia caufz, five in prima aut

t pm-

minus Archiepifcopus Perfonam Judicis contra prg-

nis$

fecunda vel ulteriori in&-anþtgia, rdicarfa: fed u

i

CiRCA. SUSPENSIONEM P., ZEGERs,

63

ipü

C

nis judicialis cognitio & deci(io fpedtet ad Judices or-

» tificis i Cap. ad Prafentiam 16.f. de. ^ypel. qhþ

uf

inarios vel in partibus delegandos.

mandat Archiepifcopo Eboracenfi, ut , Presbyterum,

Igitur incaíü propofito, non erat Domini Inter-

» pro eo quod, poít excommunicationem conra ag-

Per,

Onug

nuntii jüdicaré, num primum vel (ecundum Decre-

» pellationem fatdtam , Divina cantavit ,; nullatenus in-

tum contineret gravamen irreparabile per fententiam

» Qquietet ; fed ad eum ftatum reducat omnia, inquo

ls

definitivam, íed de eo judicare fpectabat ad Judices

» erant tempore etnifTx appellationis..

in partibus dele

Unde Gloffographus hanc ponit regulam : fentea-

Qu

appellationis.

gandos; uti & de juftitia vel inj—uftitia

a

tia excommunicationis , poft appellationem legitimam

Nullatenus proinde potuit Dominus Inte

'rnluntius

lata, nulla .efl.: undequipoflea celebrat nonguntur.

i

predido P. Zegers Appellanti Judices appellationis

Ex qua Decretali praeterea ftatuunt Canonifta;quod

l

denegare, ordinem judiciorum invertendo.

talis Cenfüra nec remedio appellationis indigeat. IJa-

Notanter in cafü prxfenti, tum quod primum De-

me[ius ad Capitulum Nur. 2.

Ju-

tum füb A. latum contra inauditum, fententiam con-

Quemadmodum autem poft interpofitam appellatio-

tineat in effe&u definitivam; tum quod ex A&a ap-

nem fufpenditur jurifdictio Judicis, ita & per recu-

Im.

Jt

pellationis a fecundo Decreto, fatis pateret, grava-

fationem; faltem quoufque de caufis recufationis fe-

men quod (ibi per hoc Decretum illatum contende-

cundum formam & Statuta Canonum fuerit judica-

Ed

bat Apellans, ut minus przferret fpeciem irreparabi-

tum : unde etiam unus idemque titulus eft in Decre-

r

litatis valde probabilem, de qua merito per Judicem

talibus de Appellationibus CS9' retu[ationibus.

appellationis cognofceretur, &judicaretur.

Hinc concorditer concludunt Do&Gores, quod ficut

trg.

e

Ad IV. Quandoquidem ex cafus pofitione, & an-

per appellationem ,. ita C9' per. recufationem.| Z'udicis

nexis habeatur faípenfionem a Divinis (de qua in ca-

fufrendatur. ejuc jurifditlio, ne pofTit in caufa in. qua

Do

fu)inflidiam fuiffe per Dominum Archiepifcopum poft

recujatur, ad aliquem aclam procedere ;C9' fi procefferit

1cet

interpofitam appellationem ,

& propofitam recufa-

proce[fus fit NULLUS

uti loquitur Andreas Vallenfis

te

tionem de ejus perfona, confequenseft, hanc Cen(u-

in Paratitis Decretalium ad. tit. de Appellat. $. 18. n. 1.

M

ram fufpenfionis effe notorie nullam.

Et Petrus Rebuftus in fuo Tradatu de Recufationi-

he

Certum enim eft juxta modernamEcclefiz difcipli-

bus Art.6. ait, hodieindubitatum effe, ,, quod Judex

u

P

5

nam & receptam praxim, nullam proprie dictain cen-

poít recufationem propofitam non poffit de princi-

furam valide infligi poffe; nifi per Judicem, five per

i

?

pali cognofcere, & (i cognoverit,. proceífum e(fe

Wt

eum cui competit jurifdi&dio fori externi Ecclefiaftici,

33

nullum ;

(l

uia recufatus omni jurifdictione.privatus

idque fervato juris ordine.

In quo fi committatur de-

35

ceníetur; ideo quidquid poftea facit, ceníetur fa-

$

fectus aliquis füb(tantialis, certum ef1, ait Suare(ius ,

» Cere tanquam privatus non habens jurifdi&tionem."

J*

cenfuram non folum e[fe utcumque injuftam, fed pror-

Idipfum latius profequitur Hieronymus de Cevallos

)

fus invalidam , quia fententia ipfa nulla eft, CS fenten-

lractat. de cognitione per viam. violentice Quae[t. t4.

t

l$

tianulla nullum pote[i producere effetum. De centuris

notans Numer. 28. Rotam fic fepius judicaffe, adeo

d

Difp. 4. fe&. 7. Num. 2.

ut hzc fententia dici debeat communis. & inviolabili

T

K

Jam vero inter effentialia ordinis judicialis, non

praxi fir

TY

cAiu

ta

poftremum eft i

píà Judicis non (ufpeníà feu impedita

Igitür manifeftum eft Cenfuram füfpen(onis , de qua

e

jurisdiáio.

hic quzfítio, prorfüs effe nullam & nullius effedus ,

S effe

Expeditum autem eít, effedum appellationi

utpote latum a non habente jurifdidionem : feu cu-

e

fufpendere jurisdi&dtionem Judicis a quo appellatum

jus juriidi&tio per appellationem, & recufationem erat

f*

eft, ,,quodque examen & cognitionem cauíz, inqua

fuipenfa & impedita. Ante omrtia enimin eo qui Cen-

"

» appellatum eít, ad appellatum feu provocatum Judi-

furam infert neceffario re

d

» cemtransferat "uti poftalios loquitur & probat 77/a-

nis contentiofíz.

quirijt-u;r liber ufus jurifdi&tio-

(

mefiuryin Commenrio de Appell. ad Cap. 1. Num. 1.

Prater hanc infigniffimam nullitatem, occurruntin

H

Additque ,, non tantum transferri quoad principa-

» le negotium, fed etiam quoad ejus acceffiones

eodem Decreto fufpenfionis fub H. variz aliz nullita-

tes etiam notoria.

iM

» item quod appellatum a juri(didione ejus qui judi-

Nam 1. latum apparet hoc Decretum fine informa-

» cavit eximat.

endis

tionibus preparatoriis per Promorem de more capi-

le

UndeSuarefius de Cenfuris Difp. 28.fe€1.V. agens de

qua legitimz informationes ad effentialia pro-

modo fervando in ferenda fufpen(ione, ait N. 3. oporte-

ceffus criminalis fic pertinent, ut ejus qua(i bafis &

re.... . prafertimut fufpeníio non feratur poft inter-

fundamentum fint, adeoque & harum omiffio totum

» pofitam appellationem : quia erit nu/la ,ut eft com-

proceffum nullum reddat, neceffe eft.

;

» munis fententia... defecdtu jurifdi&tionis quz per

2. Videtar Dominus Archiepifcopus hic egiffe mo-

, appellationem füfpenditur." Idipfum uno con(enfu

tu proprio,neque enim apparet Decretum effe latum

tradunt Canoniftz ad Cap. 37. [T. de Appellat. ubi in

ad inítantiam Promotoris, tanquam Actoris & Accu-

terminis refpondet Pontifex, quod pof! appellationem

fatoris. . Fit quidem mentioj Promotoris in primo De-

;

excommunicari non po[]int : & ad Cap. 40. ff. de fen-

creto fub A. ubi illi mandat : ut citet Patrem Zegers,

tentia excommunicat. ubi Pontifex aequiparat fententi-

fed rurfus ordine prapoftero, cum hoc ipfüm man-

am excommunicationis latam poft legitimam appella-

dandum fuiffet potius. Apparitoribus , & non nifi ad

tionem interpofitam excommunicationi , i cujus for-

inítantiam ipfius Promotoris : cujus inftantiz nullum

ma intolerabilem errorem fui[Je patenter expre[Jum pro-

in toto proceffu invenire eft veftigium

ita ut videa-

baretur; qualem. excommunicationem ipfo jure nul-

tur Dominus Archiepifcopus hic fuftinuiffe perfonam

lam effe nemo dubitat.

Accufatoris & Judicis fimul, quod in caufà legitima

Quinimo Cenfurz, po&intgrpioïïtam appellationem,

inauditum eít, & totum procetfum evertere debet.

ita funt ipfo | jure nullee , ut etiam deferta aut iniqua

3. Con(uetudine & ufu invaluit, fündato in ipfo

declarata appellatione non convalefcant , uti loquitur

Evangelio, ut adhibeantur monitiones Canonicz füb

Wamefiusloco citato Num.4. & evidenter probatur iz

expreílà comminatione talis Cenfurz puta fufpen[ionis

Cap. Licet de fententia excommunicat. in VI.

Circa quas effentialis rurfus defe&tus fe manifeftat.

Ex qua omnimoda Cenfürarum nullitate infert Z77a-

Nam cum in Decreto fuüb 4. tantum in genere dica-

me[fius, quod excommunicatio poft legitime interpo-

tur, fub peenis juris, cenferi debet in ordine ad fuf-

fitam appellationem ,,fic inflida, judiciali retractatio-

penfionem tantum unam monitionem Canonicam pra-

» ne non indigeat, nec abfolutionem requirat;quod-

ceffitfe, nempe in Decreto füb D. Nec opponi poteft,

» que fi Divigis fe immifcuerit non contrahat irregu-

unam monitionem zquivalere interdum tribus, quia

in hoc Decreto fub D. non . przfcribitur nifi tempus

» laritatis vitihm. * Conformiter ad,)*re(ponfum Pon-

o&o

64

jJunis RzsPONSUM

do

fin

od dierum, adeoque non füfficiens in ordine ad

Ecclefiaftici opprimunt Clericos, quam dum violento

contumaciam atque adeo defedu contumaciz &

judicio & fubverfa juftitia eos Cenfüris Ecclefiafticis

ut

perftringunt, quibus eos fun&tionibus füis & officiis

C

competentis monitionis; etfialia non deeffent, De-

ceretum Cenfürz de quo agitur, neceflàrio corrueret.

via fatti exuunt.

]i

Ex quibus omnibus luculenter patet, prafatam fuf-

Unde vel tunc precipue tenetur Rex fuam þrote—

.

penfionem a Divinis comprehenfam in Decreto fuüb

Qionem impartiri Clericis eam inclamantibus ; & ideo

BRRU

fh

H. effe undequaque caffam, irritam, notorie nullam,

magis, quod nunquam periculofius pax publica &

fi

& latam mere via facti.

communis tranquillitas perturbentur, quam hujufmo-

Ad V. Nihil adeo proprium eft Regibus & Princi-

di irritis Cenfüris. Cujus rei. teftimonia innumera ,

f

quz non fine horrore referri

"

bus, quam vi oppreffos benigne protegere, przfer-

poffent, fuppetit Hifto-

timcuma potentioribus opprimuntur. Quod per-

ria Ecclefiaftica.

f0

fpicue expreffit Rex Salomon in fuo Ecclef; Cap. $. 57

Ex qua fimul difcimus, Reges ac Principes femper

pei

videris, inquit, calumnias egenorum, C3' violentaju-

adverfus hujufmodi violentas Cenfüras füam poten-

dicia, C9 fubverti ju[flitiam in provincia , non mireris

tem Protedionem benigniffime Clericis impartiiffe :

ft

fuper hoc negotio : quia excelfo excelfior eft alius, C9'

eftque & hodie hac in parte illaeía ac ufitata in toto

[l

fuper hos quoque eminentiores funt aliis ut (fi priores

orbe Chriftiano Prote&io Regia. Id teftantur aucto-

u

res omnes eam materiam tra&antes, ac inter ceteros

judicio violento , C9' fubver[a ju[titia egenos oppreffe-

t

rint) eos protegant,ac in illos animadvertant. Erin-

quoad Hifpaniam celeberrimus Covarruvias, Hiero-

&

fuper, (i & hi defecerint , univerfz terree Rex imperat

nymus de Cevallos & Francifcus de Salgado, toto fuo

tü

fervienti. Unde Propheta Regius defcribens Pfalm.

Tradatu de Protetlione Regia vi opprefforum 5 nec

71. benignitatem ac felicitatem futuri imperii Regis

non in altero de Supplicatione ad Santtillimum.

tü

Salomonis, ait : ,,humiliabit calumniatorems libera-

Quoad Galliam, teftes fünt Joannes Gallii Advoca-

D

» bit pauperem a potente, & pauperem cui non erat

tus Regius, Arnulphus Rufzus in Curia Parienfi Con-

(

35

filiarius, in Tra&. de Regalia, nec non nominatiffimi

adjutor..... animas pauperum falvas faciet..... Ex

À

35

iniquitate redimet animas eorum, & honorabileno-

illi Pithzi in probationibus Libertatum Ecclefiz Gal-

(

35

men eorum coram illo."

licanz.

af

Cum vero violentiz ille nifi validiore manu vix

Et quoad Belgium vel unus Anfelmo in. füo Tribo-

queant comprimi, & poenarum timore fifti , ideo De

niano Belgico Cayit. 32. ubi in compendium contra-

Qas exhibet notas,

(i

us illis gladium commifit; unde ait Apoft. Si malum

uas harum Provinciarum Sena-

b

feceris time

non enim [ine caufa (Princeps) gladium

tus Regii miferunt a

d

Margaretam Parmenfem Belgii

portat. Dei enim Mini[ler efl , vindex in iram ei,qui

Gubernatricem , quz eorum exquifierat judicium fü-

Ü

imalum agit. Rom. 13.

per publicatione Concilii Trident. Et quidem $. 48.

d

Quare etiam Principes Chriftiani nihil fibi gloriofi-

exhibet notata ad przallegata verba Concilii Tridenti-

f

us duxerunt, quam opprefforum Patres ac Protecto-

ni. Nefas autem fit, C9'c. quibus verbis ,, Magiftra-

fe

res nuncupari; faaque Tribunalia eis tuta Azyla etle

» tibus omnibus (ait Anfelmo) fevere interdicitur, ne

:

voluerunt.

» excommunicationes Ecclefiaftice Poteftatis impe,

Id Magno illi Conftantino adeo fandum erat, ut

» diant, aut jam latas revocari mandent. ?

Hicrur-

fus, profequ

1

publica San&ione declaraverit in L. unica Cod. quando

itur, plerique obloquuntur, "Judices Regi-

dmperator inter, &c. Quod [i Pupilli vel Viduc alii-

05 hac auttoritate AB OMNI MEMORIA iz Belgio ufos,

fg

ut CENsUunas zmpedire po[fint, vel ad revocrandum co-

j

que, fortunc injuria miferabiles, judicium noftre Se-

le

Tenitatis oraverint, prafertim cum alicujus Potentiam

gere Ecclefiafticos , remedio immilfionis in eorum tem-

perhorrefcunt, coguntur eorum adver[arii examinino-

poralia, quado exceffus €9' abufus id po[lulant : alio-

[

firo, fui copiam facere.

quin tolli e medio remedia cassaTioNis C9? aliarumpro-

Hinc & Pupillorum, Viduarum, aliarumque mife-

vifionem Regiarum , veluti que dicuntur »RovistoNs

ä

rabilium perfonarum, füb violentia potentiore gemen-

EN CAS D'ABUS, VOYE DE FAIT, ET AULTRES, que fua

tium eft perpetuum etiam his temporibus privilegium

confultatione ajunt Brabanti precipua effe. auxilia tu-

D

ut adveríarios fuos ad Curiam Principis in jus vocent:

ende Regie di

o

gnitatis C9' jurium Subditorum.

-Uki nec vioLENTUE locus datur , nec avaritic vitiafor-

Qui inveteratus & antiquiffimus ufus ad nos illafus

midantur : UbiC9 innocentice profugium , C9' CavuM-

devenit, ac in viridi eft obfíervantia.

g

»

NIATORES ju5 pofJunt invenire diftritium: uti loquitur

Juvabit hic exprimere teftimonium pralaudati Ce-

Theodoricus Rex apud Caffiodorum Lib. 4. Cap. 9.

leberrimi Didaci Covarruvias Epifcopi Segovienfis ,

?

Cum vero Clerici, alizque perfonz Ecclefiaftice,

& ita in hac re minus fufpedi, quique ip(i Concilio

non minus quam laici fint Cives Reipublicz & Regis

Tridentino füumma cum laude interfuit : /z Regia &

fubditi, zque eis protedio debetur, dum vi oppri-

Caftellana Republica , inquit, il/ud obfervantilIimum

muntur.

eft, C9' diu obtinuit a tempore quod memoriam homi-

Immo ut rede advertit Salgado

de protedione Re-

num excedit, po[fe ab his qui a yUDtICrBUs. EccLrsrAs-

gia part. 1. Cap. 1. przludio 2. Num.72. Defenfio Re-

TICIs vi C9' CENsURIs opprimuntur , Regios Auditores

gia PorrUs convenit EccLEsue, C9' ECCLESsIASTICIS

C2' Con[iliarios, qui apud Regia fupretna pretoria ju-

:(ä

ra reddunt, omnino adiri ut vim auferant, C? com-

PERSONIS quam aliis, quia arma non ferunt.

Unde S.Leo ad Cognominem Auguftum Epift.7;.

pellant Judices Ecclefiefticos ab ea. inferenda . ceffare,

3

»]

debes, inquit, incundaanter advertere Regiam po-

Pra&. qq. Cap. 5*. Num. 3.

39

teftatem tibi non folum ad mundi regimen, /ed

Quod fi quis, profequitur, contendat a Principibus

», maxime ad Ecclefie pre[idium efle collatam , utau-

facularibus hanc. tollere poteflatem , flatim, non qui-

35»

fus nefarios comprimendo, & quz bene fünt ftatu-

dem fero, comperiet experimento MANIFESTISSIMO ,

35

ta defendas, & veram pacem his quz funt turbata

quantum calamitatis Reipublicee invexerit.

reftituas.

,

Hic vero forenfir ufus (inquit idem — Covarruvias)

ä

Quod fi violentia Clericis ab ipfo Judice Ecclefifti-

non tantum in his Caflellanis Regis Hifpaniarum Di.

co inferatur, tunc vel maxime, ,,eis protedio Regia

tionibus C9' Principatibus, fed C9' apud Gallos , alios-

» debetur, ceteris enim violentiis? inquit Salgado

que Chrifiang Reipublice fceculares Principes ef. ve-

» prel. 4. Numer. 192.) hec, quz'a Judice fit, ma-

ceptifimus.

» jor eft &atrocior, quam füb fecuro & fuperioritatis

Neque per hunc ufuüm forenfem dici poffünt Prin-

» ac jurifdictionis pratextu, facillime deliberari pof-

cipes aut Magilftratus fzeculares manum ponere ad thu-

ribulum, five au&oritatem Clavium fibiarrogare, aut

» fit ad ejusmodi vim inferendam. "

Et quidem nunquam facilius Judices & Superiores

eripere eam Epifcopis, quibus a Deo comtniffà eft,quan-

oqui-

"GC TOTNES GE E..

CiRCcA SUSPENSIONEM' P. .ZEGER—&

65

'km*o

O0

quidem hujus R;egiæ protectionis unicus fcopus &

lare Concordiam quamdam initam füper hybernis fta-

ts

1

CU

1nis fit, ut poft Covarruviam , aliosque recte adver-

tionibus Militum Germanorum in Ducatu Parmz &

tit Jofephus Sefe, J. U.D. in TraQ. De inhiPitionit.

Placentie , verum etiam confirmare feu publicate Ec-

'Cap. 8. $..3. N. 69. & poft ipfum Franciícus Salgado

clefiafticas Cenfüras Sedi Apoftolicz refervatas con-

Of

ideo

De Protetfione Regia. Part. 1. Cap. 1. Prelud. $. n.

tra Czfareos Miniftros, Commiffarios, Milites., &oc..

194. vim repellere, propulfare, C9' oppreffum fubleva-

Non dubitavit Imperator Jofephus l. gloriofz me-

k

re, C? Ecclefiafticum quodammodo reducere. àd viam

moriz, per Diploma fuum datum Viennz 26. Junii

o

Tà

juftitie C9' tramites legitimos.

1708. eandem Bullam Pontificiam caffare , annullave,

Igitur ex his manifettum evadit, Patrem H. Zegers

irritam C9' injuflam decernere , unaque inhibere on-

N

rece in(tituiffe recuríum ad Protectionem Regiam ad-

nibus ac fingulis Ecelefiaflicis ac feecularibus ipfius C5

verfus vim & oppreffionem, quam patitur per füfpen-

Imperii Vajallis, Minifiris ac fubditis,... fub gravif-

lDer

fionis Cénfuram, latam poft lezitime interpofitamap-

fima, inquit, noflra C9 Imperii indignatione, ommi-

len.

pellationem : quz violentia prz omnibus aliis locum

um bonorum confifcatione , corporalique poena , e quain

Te

prabet recuríüi ad Protectionem Regiam, utiloco ci-

rationem ejus, quod in addué£lo fcripto,

(eadem Bulla)

0f

tato notavit Covarruviás & toto fuo tractatu de Prote-

continetur , in ulla re habeant fed diflricle mandamus,.

4

d.

Cione Regia expofüit Franciícus Salgado. Maxime

ut noflris ju[fibus, €9 ordinationibus conflanter C5 de-

0s

cum per hunc recurfum nihil aliud petatur, quam ut

bite pareants dum viciffin Protectionem. noflram Cle-

:[0-

tam enormis violentia tollatur,. & nihil per viam fa-

mentiamque Cafaream

tiri non intermittemus.

fidelibus ac obedientibq: imper-

»fuo

tur.

&i, fed fervato in omnibus juris ordine cum ipfo aga-

Iiec

Similiter . Cafarea & Catholica Sua Majeftas Man-

, Ad VI.

Refö.l-utidhuius peþ fe veyx, pracedenti fequi-

dato füo Viennz lato 31. Januarii 1713. caffavit , an-

v

tur. Nam cum proxime oftenfüum fit, Principes a

nullavit , abolevit nullaque declaravit Decreta quedam

0f

Deo pofitos etfe, ut liberent vi oppre[Jum de manu

comminatoria & executiva excommunicationis , atten-

m

Calumniatoris , Jeremie Cap. 22. res ipfa loquitur ,

tata per Dominum Nuntium Colonienfem, nunc

il-

Regem non folum pofle, verum etiam debere profpi-

Cardinalem Buffi, adverfus Gafparem Jofephum Huy-

Lj

cere violentiz, de.qua Hieronymus Zegers apud Su-

gen, Jurium Do&orem in Univer(itate Colonienfi

?

0

am Majeftatem jure merito conqueftus eft : idque eo

» injungens, idque füb poena gravi, fex Doctoribus

[d

magis, quód hzc oppreffio ex illa etiam parte, inau-

35

Eccletiafticis illius adverfariis, ut A&a omnia co-

35

ld

dito exem

plo, gravata Qt; à :q*.vua, levamen accipere de-

ram dico Domino Nuntio produda.repetant, &

pi

buiffet. -

2

3

P

una cum Decretis hujus cauíz.inde emanatis retra-

l

^ Némne ex parte Domini Internuntii, a quo contra

, Qarifaciant, &c, **

d

omnée fas , ut vifum eft ad Tertium, denegati fünt Ju-

Quz exempla confirmare debent Tribunalia Regias

1l

dices in partibuss quamvis eos mifer ille, & faltem in

quibus Principis fuüprema poteítas commiffa eft, in

Ípeciem enormiter lzfus, iterum iterumque inclamat-

praxi & exercitio manutenendi cives & fübditos fuos,

d

K

fet. Quo quid poffet homini libero duriusaut intole-

eofque protegendi adveríus Judicum Ecclefiafticorum

e

Jeràbilius accidere !

violentas fententias; adhibitis etiam ubi opus efít re-

.. Etenim in hunc precipue finemInternuntius aSum-

mediis coactivis.

Ir

?

mo Pontifice delegatus effe cenfetur; aut, certe,non

Ad VII. Cum jam fatis fuperque conftet, ad Prin-

fub alia conditione in ditionem Suz Majeftatis admit-

.cipem aut ejus Confilium omnino pertinere, ut cog-

n

titur, quam (Verba fünt Placeti füper facultatibusIn-

nofcat de vi & via fadi, qua in Judiciis Ecclefiafticis

ll

ternuntiorum) 4uod in caufis appellationum comriittet

fubditi füi fculares aut Clerici oppriti poffint; ejnt-

l

eas Sdudicibus in partibus. Cui tamen conditioni Do-

demque officiam efle, ut Cenfuras violentas, & cal-

minus Internuntius in prefenti cafu (ine cau(a defuit:

cato juris ordinelatas, caffando, irritas, nulla(que de-

NÓ

ficque recufantem & iterato -appellantem reli

quit Jq-

clarando fic. eppreffos protegats eosdemque in juri-

"

dici a quo, feveriori Cenfüra feriendum.

bus & muniis fuis in quibus turbabantur, efficaciter

: Ceterüm indefenfum (&u indifcutlum.

Cenfüra peE

tanuteneat : nullum füpereffe poteft dübium, quin

ftringere, non violentiam tantum , fed. vel tyranni-

füb hac Principis & Cuftodis Canonum prote&ione

dem effe declarat Concilium Hifpalenfe II fub S. I(i-

& manutenentia liceat Clerico (de quo in cafü) libere

l$

doro Canon. 6. ,, Multi (Epifcopi) funt, inquit, qui

& tüto fün&iones fuas Ecclefiafticas continuare : (àl

» indifcuffos (Présbyteros) POTESTATE TYRANNICA non

tem quamdiu nulla alia féntentia legitima Canonica

;; auctoritate Canonica damnant. 'Et ficut nonnullos

impeditur.

» gratia favoris fublimant ; ita quosdam odio, invi-

Etenim uno con

fenfü tradunt tam Theolog*i quam

;

» diaque permoti humiliant, & ad levem opinionis

Canoniftz, Cenfuram , qua negle&to effentiali ordi-

» auram condemnant, quorum crimen non appro-

ne judicii fuit lata, tamquam nullam & invalidam pof-

» bant." . Qui Canon relátus in Corpus Canonicum

íe contemni, ac ne quidem in foro exterto íérvan-

Cauf. 15. Quzít. 7. Can. 1. jam partem juris commu-

dam effe; ni(i ad fummum ratione fcandali, quod e

nis conftituit, &

in cgufa propofita . expendi mere-

contemptu oriri in populo poflet, eo quod ignoret

ä;

tur.

?

populus, an revera Cenfüra ifta negledo juris ordi-

Remedia v

ero qhibus Rex 'vi-olehtiæ, de quà in ca-

ne, via faili tuerit inflida. | Unde fi fcandalum qua-

fu, & infradioni ordinis judicialis, poftquam de ea

cumque ratione ce[Jet , C3 innotefcat aliif QUALITAS SEN-

cognoverit, profpicere poffit, nota fünt & in promp-

TENTUE , ceffat obligatio. Ita, poft Navarrum, dehae

tu, utpote uíü quotidiano frequentata. Puta, infor-

Ceníüra tractans Suarezius e.Societáte, de Cenfuris ,

mis & per fe invalidz Cenfurz caffatio, abufus Pote-

Difp- 4-0 1&&. 7d Num. 160

ftatis Ecclefiaftice notatio, manutenentia vim paffi ,

Porro, fi inondatus tal; Cenfüra , ab eajappellatio-

coercitio vim inferentis per feveriora Decreta, per

nem in(tituiffet ad Judicem Ecclefiafticum yisque eam

immiffionem in bona temporalia, &c.

nullam & invalidam declaraffet ; nullus dubitat, quii

- Qualia quidem adveríus violentas Judicum Eccle-

ille libere functiones Ecclefiafticas poffét refumere $

fiafticorum Cenfuras remedia, fi Belgii & totius. Or-

eo quod legitime jam conftaret de nullitate Cenfürz,

bis Catholici Confilia Regia etiam in favorem Clerico-

ac fi fcandalum ce(laret, quod aliás timebatur.

rum ab omni memoria adhibere non confueviffent ,

Igitur dum Princeps Protectionem fuám impartitur

Clericis adverfus Cenfuras nullo juris ordine latas, il

ipía fá&i jurifque ratio, & Sereniffimorum Imperato-

rum recentiora éexempla docere nos.poflent.

lis pariter licebit functiones Eecle(iafticas continyare:

.. . Nam cum annó'1707. die27. Julii Clemens XI. edi-

eo quod, dum jam quoque debite ac levitime coníta:

diffet Bullam aliquam , qua-volebat non folum annul-

bit, eas via j(ffïl ac-ic -miiliägr af&ilïe latas, íean

dalum

- fit

. Supplem. ogïer. Van Efpen. Tomus V.

66

R'æ:sroN SUM

Jaum:1$

die

fit ceffiturum; quod ex non obfervantia timebatur.

Junii 172"1. Amandus: Baument , ].'U.' D. & Ahtetefl

to!

Siquidem & ad Con(ilia Regia, ut füpra notatum eft,

for Primarius. Z. B. Van Efren, J. U. D. & Pro£

j

'cognitio de violentia feu via facti pertineat.

Infrafcripti Advocati in füpremo Brabantiz Senatu,

g

'Ita enim in dies videmus per Confilia Regia manu-

vifis omnibus füpra relatis & deduó&tis, idem omni-

i

tentos Paftores, Canonicos; Presbyteros aliosve Cle-

no cenfemus cum Clariffimis Dominis Prazconfültis

j

ricos, in fundionibus fpiritualibus, Beneficiis fuis

A&um Brux. 7. Julii 1721.. À. Defcartes; J. B. de Wil-

NNIUPSR TRU —ÁÁ UUOR m5 ——

ts

annexis, continuare & libere pergere, in quarum pa-

des J. de Plecker s C. van Barens De la Chambres H.

;wl

cifica poffeffione

perþviolentas Cenfüras viax- fa&i tur-

van Hanewycks J. de Swerts R. C. E. Swarts.

p

li

bati fuerant.

Infrafcripti fe conformant precedentibus refolutio-

m

Atque hic tandem opponere definant : quod effe-

nibus propter rationes in iis allegatis. Datum Gan-

i

&us Cenfurz Ecclefiafticz fifti aut tolli nequeat, nifi

davi 14. Julii 1721. Ph

,

[ de Homdt; B. van Coukelber-

n

per Poteftatem Ecclefiaticam, cum fit ejus folius fol-

ghes :Maffeau.

fw

vere, cujus folius eft ligare. Jam enim ad nauíféam

Infrafcriptus

fe conformat pracedentibus refolutïo-

Ài

refponfüm eft, Poteftatem Laicam non cognofcere

nibus, cenfetque R. Patrem Hieronymum Zegers le-

de meritis caufz intrinfecis, aut diffolvere poffe Ju-

gitime recu(ía(fe Eminentiffimum ac Reverendiffimum

dicium Ecclefiafticum fervato juris ordine eque aut

Dominum Archiepifcopum Mechlinienfem, & a De-

inique latum ; fed ad illam hoc folum omni jure natu-

»

cretis annexis füb litt. 4. & precipue D. legitime ap-

»

rali, Divino, humano & perpetuo uíuü fpectare, ut cog-

pellaffe : Deinde Illuftriffü«um Dominum Ínternun-

»

nofcat de forma & ordine proceflfus, declaretque cen-

tium non potuiffe negare Judices * Decretum quo-

füram aliquam via fadi latam & ex fe(e nullam effe ,

que fuüfpenfionis a Divinis annexum füb H.effe noto-

»

cáffam, & irritam, ideoque fübditum füum adverfus

rie & evidenter nullum & via fadi latum, recteque

)

»

talem vim & oppreffionem protegat & manuteneat.

contra hanc violentiam & oppreffionem nec non ob

Nam Regum officium proprium eft liberare de manuca-

denegatam juftitiam ad Protectionem Regiam effe con-

»

»

lumniatoris vi oppreffos, aquibuícumque tandem vis

1

:

curfum : Pofle autem huic rei a Rege profpici przci-

»

illa inferatur.

pue per abufüs poteftatis Ecclefiaftice notationem ,

»

Quapropter cenfent infrafcripti , quod fi Princeps,

manutenentiam vim paffi, coercitionem vim inferen-

aut ejus Confilium in cauífà propofita interveniffe de

tis per feveriora Decreta; juffionem, ut quz de facto

»

claret violentiam, five Cenfuram latam fuiffe preter-

lata funt Cenfurz leventur atque revocentur, &c. De-

»

»

miffo fubftantiali ordine juris, pofle P. Hieronymum

nique füb Protedione Regia eumdem R. Patrem Ze-

Zegers (non obftante hac Cenfura) libere & tuto fun-

gers poffe tuto & libere fui Ordinis & muneris fübire

&iones füi Ordinis & muneris, in quibus fuit per

Cenfuram nulliter latam turbatus, refumere & conti-

functiones; adeo ut ne'eo nomine a quóquam, qua-

lifcumque ille fit, contra' eum proceffus ulli legitime

nuare; faltem quamdiu per Judicem Ecclefiafticum ,

intentari poffint, nempe poftquam Judices Regii cau-

juris ordine fervato, fimilem Cenfuram eum meruitfe

fa cognita judicaverint via facti ad Cenfüras effe pro-

ngqgfuerit judicatum. Ita refpgnfum Lovanii die 27. ceffum.AQum Gandavi**17. Julii 1721. J. B. Bauwens,

À,

35

Thobmf Philiþpus de Alfajia de Bou[fu , Dei C9' Apo[lo-

fit, & n'on fine muag,no animi noftri dolore -,intei;

licce Sedis gratia Archiepifcopus Mechlinien[is ; Pri-

LP

lexerimus, quod Patres Zegers.& de Hooge Orato-

mas Belgii, S. D. N. Clementis Pape XI. Prala-

23

rii veitri Presbyteri male fentiant, & indignelocu-

25

latus Dome[licus , ad Exercitus Cofareo- Regios

ti bint de quibufdam: Bullis Pontificiis, & quod fü-

Delegatus Apoflolicus , Sacrc Cceefarece Catholicce-

35

per exceffu illo admoniti non fe correxerint, fed e

que Maje[latis attualis intimus Confiliarius , C3'c.

39

contrario Prafatus Pater de Hooge, per Epiftolam

25

1 w - Co C2 €$ U$3 €5 f

Omnibus has vifuris falut»em in Domino.

5

fuam ad pre(idem Seminarii noftri Archiepifcopa-

lis datam, íüfpicionem de mala fua. doctrina pluri-

Um informati eü'cämus, quod Patres Joannes de

3

mum auxerit, mandavimus tibi ut di&tos Patres in-

Hooge & Hieronymus Zegers, Oratorii Domus

325

dilate ad nos aecedere juberes ; & quia huc ufque

)

Mechlinienfis Presbyteri, male fentirent, & indigne

non comparuerunt, hinc eft. quod iterum mande-

locuti effent de quibuídam Bullis. Pontificiis, cum

35

mus per przfentes , ut przdictos duos Patres cites,

magno Chrifti fidelium fcandale & obloquio, evoca-

5

ut quam citiffime Nobis fatisfaciant, & fe liberent

vimus ad nos Dile&um nobis in Chrifto venerabilem

Pl

fufpicione Janfenifmi per juramentum, & fübfcrip-

5

Dominum Z/Egidium Sriet Oratorii Przpofitum, cui

tionem in Aula noftra Mechlinienfi faciendam for-

13. menfis Aprilis ultimo elapfi, oretenus injunximus,

33

mularii Alexandri VIL juxta Bullam 'Clementis XI:

ut di&os duos Patres indilate ad nos accedere juberet,

25

quz incipit ;neam Domini, füb poena dimiflionis

5»

ut purgarent fe de mala do&rina, jurarent Formulari-

ex Oratorio. Datum Mechliniz 28. Maji 1717. (erat

um Alexandri VII. juxta Conftitutionem Clementis

35

Signatam) Thomas Archiepifcopus Mechlinien(is.

XI. quz incipit /ineam . Domini, & panderent men-

3

Infra habebatur: de mandato Excellentiffimi ac Re-

tem füam füper Conftitutione Unigenitus, quz f prz-

35

verendiffimi Domini mei Archiepifcopi prafati

-

Lj

»

ftare detrectarent illos ex Congregatione Oratorii di-

(C9' erat contra Signatum) A. C. D. Smet, Secreta-

mitteret.

Sed cum fàtis longo tempore expectati non

rius.* Quibus non obflantibus cum Pater Hiero-

comparerent, dirigendum duximus ad przfatum Do-

ny

mus Zegers ha&tenus non comparuerit, & Pater Jo-

minum Prepofitam mandatum noítrum tenoris fe-

annes de Hooge 9. hujus menfis Junii comparuerit

quentis

» I homas Philippus de Al(àtia de Douffü ,

quidem in Àula noftra Archiepifcopali, fed. contra

» Dei &. Apoftolice Sedis Gratia Archiepiícopus

ordinationem noftram ex illa clanculo aufugerit, abs-

» Mechlinien(is, Primas Belgii, S. D. N. Clementis

que eo quod ullam nobis füper przdi&is pundis fatis-

» Papz XI. Pralatus Domefticus, ad exercitus Cafa-

fa&tiionem dederit, hinc eít quod nos (imilibus excef:

» reo-Rezios Delegatus Apoftolicus, Sacrz Cafarez

fibus occurrere volentes mandandum duximus Pro:

» Carholiczque Majeftatis. adualis intimus Concilia-

motori Curie noftrz Ecclefie, pro ut illi-mandamus

» rius, &c. Dile&o nobis in Chrifto venerabili Do-

per prafentes , ut didtos duos Patres Joannem de Hoo-

» mino /Egidio Smet, Congregationis Oratorii Prz-

ge, & Hieronymum Zegers citet; :etiam. per Edidum

» pofito, falutem in Domino.. Cum ad nos delat.um

tres

publicum, à ignanvdo. ,illis. tres c?ies pro primo ,

"i

es

67

CiRCA SUSPENSIONEM P. ZEGERS

Qf

dies pro fecundo, & tres dies pro tertio & peremp-

.. ende te aenhooren den eyfch ende conclufien, die

torio termino, ad comparendum coram nobis in Au-

2

den vooríz. Promoteur alídan aldaar tegens U. F.

Ui

Ilj

la noftra Archiepifcopali Mechliniz, ad effe&tum ut cir-

2

w

alle beyde doen ende nemen íàl, uyt faecken inde

ca predida pundta nobis fatisfaciant , & liberent fe

35

voorfz brieben breeder uytgedruckt; op pene in

ll

7l

fufpicione Janfenifmi per juramentum & fubfcriptio-

?

w

gevalle van geene comparitie dat gylieden fült ver-

nem Formularii Alexandri VII. juxta Bullam Clemen-

35

fteken worden van alle exceptien dilatoir, ende ia

Ho

tis XI. quz incipit 7ineam Domini, idque füb poenis

25

cas van geene comparitie herdaege U. E. voor de

juris. Datum Mechliniz r9. Junii 1717. (C9' erat Si-

35

tweede reyfe om te compareren ter plaetfe ende ure

l0.

T

gnatum) 'Thomas Archiepifcopus Mechlin. (inferius

25

vooríz. op den 3. Julii 1717. op pene van verttee-

habebatur) de mandato Excellentiffimi ac Reverendit-

25

cken te worden van alle exceptien peremptoir, en-

ler.

fimi Domini mei Archiepifcopi prafati. (C9' erat fig-

35

de dat het feyt U. E. alle heyde opgeleyt fàl gehou-

natum) A. C. D. Smet, Secretariuss C9' Sigillatum Si-

3

den worden voor bekent, ende in cas van alf&an

l0

le

gillo prefati Excellenti(funi ac 'Reverendij]iW Domini

noch geene comparitie herdaege U. L. alle beyde

Archiepifcopz.

»

voor de derde en de lefte reyfe om te compareren

m

ter vooríz.plaetíe en deure op den 7.]ulii 1717.0m

je

» Uyt crachte van de Originele Breven van citatie

?5

U. E. Sententie te hooren pronontiereg de coften

D

35

te fien taxeren ende de breven monitorialen ende

33

daer van de bovenftaende in copye, ende der in-

ln

35

ftantie van den Promoteur van den geheftelycken

5

executorialen daer op decerneren

ende inthime-

lQ

?5

)5

Hove des Arsbifdoms van Mechelen, daege ick

re U. L. alle beyde ende verclaere dat ingevalle gy-

)

ondergeíchreven Appariteur van den cooríz. gee-

?

lieden op eenige van de vooríz. daegen niet en

le

35

ftelycken Hove U. E. Paters Joannes de Hoogeen-

compareert, dat men evenweel fonder voordere

0b

bl

de Hieronymus Zegers, geyde Priefters van de

-wete ofte dagement fàl voorts procederen, de ge-

Jl

)

35

Congregatie van het Oratorie binnen dete Stadt

tuygen produceren voor foo vele het nodigh íou-

(l

»

Mechelen, omme vorr de eerfte reyte perfonelvck

35

de konnen weeíen, de Sententie pronuntieren en-

l,

ende peremptoirelvck te compareren voor Syne

de voortsals naer rechte, ftyle ende pradtycke.. A-

Excellentie den Aerts bifchop van Mechelen in des-

)

10

35

&um bi;lngn Mechelen defen 25', ]u»h'i 1717.

felfs Paleys Arci epifcopael, alhier op den 30. Ju-

À

e

nii 1717. ten 10. uren vornoen, om al daer te vol-

W'illem—Hellin.

e.

)

doen aen den teneur van de boven[taende brieven,

Id

]i

ne

ii

D.

u

l,

Excellentiffimo (ac'! Rez-erendi,(ä'mö Domino

$. Idque füb graviffima poena dimiffionis ab Ora-

Archiepifctopo Mechliuienft.

torio, qua prafatus Pater Zeger; Congregationis fux,

in qua fenuit, przrogativis, alimentis, aliisque tam

bito cufn- refpe&u notificat Hieronymus Zeger,

ad mores quam ad . vitam adminiculis privatus, & de

DE

Congregationis Oratorii Presbvter, fe magno

falute periclitaretur, & ad inopiam redigeretur.

cum dolore inaudiviffle praíatam fuam Excellentifii-

6. Quod per hzc omnia idem Pater Zegerr, non

d.

mam Gratiam intentionis effe , adverfus eum jure pro-

citatus, necauditus, graviter fit infamatus, tam in

(

cedendis unde predicdus Presbyter utens remedio ,

füa Congregatione

viter lzfus.

quam extra, & ivn honore fuo gra-

ü

quod omnia jura tam Divina, quam humana fibi con-

cedunt, declarat fe excipere eontra perfonam , & ju-

7. Quod hzc omnia non folum fint contraria juri

le

dicium prafatz Excellentiffime fuze Gratiz ,tamquam

humano & Divino, fed etiam fpeciali Brevi Innocen-

IT

notorie fufpedze &fp

tii XIL. de data fexti Februarii 1694. directo ad imme-

tes.

x

revente, Qb rationes fequén-

diatum Pradecefforem Excellentiffimz füz Gratiz.

r

[l

In primis quod Excellentiffimus Dominus, paucis

$. Quod eo ufque procefferit preventio Excellen-

ab adventu füo in hanc Dioecefim diebus, a Presby-

tiffimi Domini adverfus Patrem Zegers, & in dimit-

i

tero quodam Congregationis"Oratorii Mechlinientis

fionem ejus animofitas, .ut in fe füfcipere voluerit li-

exquifierit, an non fit penes Congregationem pote-

tis incommoda , qux eidem Congregationi imminere

ftas , fuos, nulla allegataratione, dimittendi ; quod pote-

poflent ex parte prafati Patris Zegerr , occafione peti-

te dimiffionis ab Oratorio.

nt

ftas illa exerceri pofiet contra duos. ejufdem Congre-

gationis Presbyteros. de Hooge & Zegers de(ignans,

9. Quod przfatus Excellentiffimus penes f& habeat

viros didto Patri Zegers male atfeQtos, & eorum confi-

r

de quibus, ut ajebat Excellentiffimus, apud fe ab ali-

A

)

quo e Capitulo füo depofitz erant querele : quo $a-

liis utatur.

cerdote refpondente Congregationem hujufmodi po-

10. Quod ex his omnibus przfatus Pater Zegers

H

!

teftate non pollere, Excellentiffimus attollendo hu-

merito exhorrefcat judicium prafati Excellentiflimi ac

meros tacuit.

Reverenditfimi Domini; & juramento ejus de exhor-

5

2. Quod Excellentiffimus Dominus jam ab anno

refcentia, quod prafentat in caíü neceflitatis, fit de-

ferendum.

plures motus in Oratorio excitare ceperitadverfus Pa-

u

trem Zegers, in ordine ut ab Oratorio dimitteretur.

Ob quas aliasque rationes, quando & ubi opus erit

3. Quod 28. Maii hujus anni Excellentiffimus dire-

latius deducendas, declarat przfatus Pater Zegers, íe

rexerit ad Reverendum admodum Patrem Prapo(itum

prazfatum Excellentiffimum ac Reverendiffimum Do-

ejuídem Congregationis Decretum in forma authen-

minum Archiepiícopum, falva in omnibus reveren-

il

1

tica, quo di&us Pater non auditus, immo nec cita-

tia ipfius perfonz & dignitati debita, recufare, utno-

tus aut vocatus taxatur, contra veritatem, tamquam

torie füfpedum, in hac & in omnibus caufis, qua

qui male fentiat, & locutus fit indigne de quibufdam

dictum Patrem Zegers quacumque ratione concernere

j

Bullis Apoftolicis; & quod monituste non correxerit.

poffent, cum füis concernentibus, & emergentibus,

4. Quod eodem, ad Prepofitum, Decreto didum

annexis & connexis, rogans eundem Excellentiffi-

Patrem, non citatum, non auditum, voluerit per

mum quam poteft humillime, ut eandem caufam &

5

eundem Patrem Prapofitum cogere, ut, ad liberan-

caufas hujufmodi dimittere, & a fe ablegare, autad de-

dum íe a füfpicione fanfenifmi, coram fe juraret For-

fignationem arbitrorum procedere dignetur, juxta (ty-

n

mularium.

lum & praxim,; & Oius commune in Capitul

O 61. deap-

]

Supplem. oper. Van Efpen. Tomus V. -

[ od

pellatio-

68

jJusts R;Esro'w'"äu'vi

, Q

" nil

pellationibur : proteftans de nullitate omnium , que

Infrafcriptus Notarius Apoftolicus juratus, Bruxel-

in przjudicium hujus fuz recufationis contigerit at-

lis refidens, declarat per prefentes, fe tertia Julii

9

fis

tentari.

1717.fuiffe hora oCtava vefperi ad Palatium Arch;e-

24

Ü

?

Infüper quia ad dictum Patrem Zegerr rumore ali-

pifcopale Mechliniz , ut infinuaret füprafcriptam actam

»

quo, licet minus certo delatum eft, quod ex parte

recufationis & appellationis; & petiiffe a portario ad

sioft.

prxfati Excellentiffimi & Reverendiflimi Domini Ar-

alloquendum Excellentiffimum & Reverendiffimum

I

(s

chiepifcopi emanaverit Decretum poenale & infamans,

Dominum Archiepifcopam Mechlinienfem, qui mi-

Qe f

& in locis publicis Mechliniz affixum.

hi refpondit in Verbis

que Monfeigneur étoit à table

fonfio

Hinc in quantum opus & cauía pra:fa

ti Patris Zägers

C2 qu'apres la table il ne parleroit aperfonne. AQum

excil

utile aut conveniens effe poflet, & non alias, & fub

utíupra. Joannes van der Elfl , Notarius Apoftoli-

qnat

expreffa proteftatione de non confentiendo in judici-

cus juratus.

fettt

um prafati Excellentiffimi & Reverenditffimi Domini

Infrafcriptus Notarius Apoftolicus juratus, . Bruxel-

cellet

Archiepifcopi Mechlinienfis, aut (ibi prejudicando

lis refidens , declarat per przfentes fe infinuaffe Excel-

sienf

in materia recufationis prafatz, quam e contrario ex

lentifflu:o ac Revendiffimo Domino Archiepifcopo

tum

dic&o adu & Decreto, dum pleniorem ejus notitiam

ftant

Mechlinienfi originaliter adtam recufàtionis & appella-

habuerit, tamquam ex nova caufa amplius ftabilire in-

tionis per manus Domini Secretariis & acceptavit, di-

coni

tendit, prafatus Pater Hieronymus Zeger: appellat &

cens in verbis : fa] U leeren op Sondaghen infinuatie

fus !

provocat in his fcriptis ab eodem Decreto, & quoli-

doen, feggende voor tmee Appariteurs , nempt dat in

com

bet alio forfitan lato, aut ferendo, omnibufque inde

kenniffe

& interim appellavi a Decreto Excellentiffi-

verii

fecutis aut fecuturis, ad SS. Dominum noftrum Pa-

mi ac Reverendiffimi Domini lato, & petii inftanter

hanc

pam, Illuftriffimum ejus Internuntium, omnesque ali-

ac inftantiffime refponderi de Apoftolis reverentiali-

&cC

osad quos dejure, vel confuetudine appellare po-

bus & proteftatus fui de expenfis, damnis & interef-

Tetur

teft, petens primo, fecundo & tertio inftanter, in-

fe, paffis & patiendis. Actum Mechliniz quarta Ju-

ftantius, inftantiffime de Apottolis reverentialibus ,

gie

lii 1717. Joanner van der El[l, Notarius Apoftolicus

cedt

refponderi proteftans de nullitate & attentato in Ca-

juratus, Bruxellis refidens.

jund

fum, &c.

Infrafcriptus Notarius Apoftolicus juratus , Bruxef—

unic

Committens omnes & fingulos Presbyteros, Cle-

lis refidens, declarat per prefentes, fe die vige(ima

nett

ricos; Notarios, & Tabelliones latores harum, &

octava Julii anni milletimi feptingentefimi decimi fep-

fi

VE

quemlibet eorum in folidum, ut praíentemactum re-

timi, acceffifle Excellentiffimum ac Illuftriffimum Do-

tüt,

culationis, & in quantum opus aut utile, appellatio-

minum Archiepifcopum Mechlinienfem, & ab eodem

fef

nis, przfato Excellentiffimo & Reverenditfimo Do-

Excellentiffimo Domino in perfona petiitfe, ex parte

Fori

mino Archiepifcopo Mechlinienfi infinuent, Apofto-

Reverendi Patris Hieronymi Zegers, inftanter, in-

quz

los petant, proteíftentur, agantque omnia, quz prz-

ftantius ac inítantiffime refponíum de Apoftolis reve-

TW

fatus Pater Hieronymus Zegers agere poffet, fi pra-

rentialibus fupra fcriptz actz appellationis Excellentif:

enti

fens foret; etiam(i magis fpeciale mandatum require-

fima fuze Gratiz, per me infrafcriptum Notarium ad

ti0,

rent, promittens ratum & gratum,; &c. promittens ,

manus Domini fui Secretarii intimatz, die quarta cur-

Tf

obligans, renuntians, &c. in quorum omnium fidem

rentis, qui mihi refpondit in verbis : zihil habeo quod

praíentes fignavit hac prima Julii, anni millefimi fep-

tibi dicam ad hocs quod refponfum declaravi me acci-

Bpi

&t

tingentelimi decimi feptimi. (Signatum erat) Hiero-

pere pro refutatoriis, & ab eodem retponfo tamquam

nl

nymus Zegers, Oratorii Presbyter.

a novo. gravamine iterative appellavi ad quemcumque

Judicem füperiorem; & prote(tatus fum de expeníis,

t'or

lgi

Concordantiam cum fuo originali atteflor

damnis & intereffe Actum in Roosbeke juxta Michel-

Qui

JOANNES VAN DER ELsT, Notarius A-

beke, inter Gerardimontes & Audenardam , die men-

poflolicus juratus. 1717.

fe & anno quibus füpra. oannes van der Elfl , Nota-

fq

bus

rius Apoftolicusjuratus, Druxellis refidens.

Qu

fui

C0l

C,

aff

p

Illuftriffimo ac Reverendiffimo Domino . ce malis excitatus felicis recordationis Innocentius.

W

Domino Internuntio.

,

Papa XII. inter ejufdem Ecclefix filios & eorumdem

a

Sacramentorum participes, pacem & animorum con-

h:

Xponit omni cum Reverentia humillimus Orator

junáionem ftabilire volens, Brevi füo Apottolico de

[f

Hieronymus Zegerr, Congregationis Oratorii

data 6. Februarii 1694. dire&o ad Archiepitcopum

ipí

Flandro-Belgici Presbyter, omnes Viros bonos, &

Mechlinienfem , & ceteros ejusdem Provinciz Epit-

qui vera pietate in Matrem fuam Ecclefiam ducuntur,

copos, provide ftatuit & przfatis Epifcopis iniunxit,

fyi

35

pn

graviffime affici luctuofo illo diffidio Theologorum ,

ut pro veftra pietate & prudentia , facultate illa , qua

ty

uorum quidam dum opiniones füas defendere & Fi-

»

per Conftitutionem Apottolicam muniti eftis, ita

d

1

eles poft fe abducere fatagunt, adveríz partis & opi-

]

Formularii fübfcriptionem feu juramentum ad pra-

35

ls

nionis Theologos, tamquam Hxreticos infectantur ,

xim reducatis, ut in exigendo juramento przdicto

It

in maledicentie fuz fübíidium abutentes ip(is Con-

35

zelus & caritas veftra quam maxime eluceat , ne ali-

li

fütationibus Apoftolicis, Viros maxime Catholicos

35

cujus fama indebite lzdatur aut detractionibus &

23

tamquam iis Rebelles traducendo

eoque obtentu

murmurationibus locus detur: * €7' fmaliter.

fa

Superioribus, etiam fxculi Poteftatibus obrepunt, &

59

Demum ad extinguenda Theologorum jam pridem

efficiunt ut officiis, muniis, beneficiis, gradibus &

P

inter fe excitata diffidra, Fraternitatibus Veftris ,

fun&ionibus excludantur, qui in Ecclefia ut ftellae in

25

quantum in Domino poflumus, prztentibus noftris

firmamento lucere potuiffent; quo ipfi in Ecclefia re-

)

mandatis injungimus, neulla ratione quemquam

rerum potiantur.

Quz calamitas maxime Belzium af

3

vaga iíta accufatione & invidiofo nomine Jantenit

25

flixit, maximo fane fcandalo vicinorum Acatholico-

mi traduci aut' nuncupari finatis , nifi prius futpe-

rum, qui funefto (chifmate ab Ecclefia defecerunt, &

,

&um effe legitime conttiterit, aliquam ex his Pro-

ex diffidio illo captata occafione, primam notam ve-

:

, pofitionibus docuiffe aut tenuiffe, nec quemquam

re Ecclefi2 , nimirum unitatem, in Romana Ecclefia

» füb hoc pratextu repelli ab otficiis, muniis, bene-

ex(ibilant & pertinacie füz pratextum obüucunt. Hif-

» ficüs, gradibus ac concionibus habendis vel alia

» qua-

CiRCA SUSPENSION!M P. ZrecERs,

69

ld

» quacumque fünétione Ecclefiaftica, permittatis ,

per Decretum ada dicuntur cum Superioribus prafa-

tl

lig

» nifi, fervato juris ordine, eam poenam , quz Vi-

tz Congregationis, ut inde ipfa Congregatio inimu-

» ris alioquin Catholicis graviffima eft, commeruiffe

letur uti fautrix malarum doc&rinarums cum tamen

&i

«

d

» probatum fuerit..* . Decretum certe zquiffimum

optandum foret ut Confiliarii aut. Inítigatores prafa-

» dignumque cui Rex Clementiffimus Carolus II. glo-

ti Excellentiffimi Domini Archiepifcopi eadem reli-

um

riofz memoriz confervandz cauíà publicze tranquilli.

T

gione & in S. Sedem obfervantia, qua przdica Con-

tatis brachium Regium adjungere voluit.

Sane hií-

gregatio , fe gefli(fent.

Verum favente Deo, inno-

Hle

ce mediis fecuris ad radicem funeftarum harum dif-

centium Protectore, faQum eít ut citius opinione eg-

It

fenfionum ponebatur, qua infelix illa arbor penitus

rum, res ad Oratorem devenerit, quo facultatem ha-

Jl

excifà fuiffet, fi omnes ii ad quos przfata equiflima

buit ut intra legitima tempora & recufationem contra

el

mandata directa fünt vocem Supremi Paítoris audit-

períonam przfati Excellentiffimi Domini Archiepiíco-

fent, ejufque voluntati fe conformaflent. Verum Ex-

pi & appellationem a dicto ejus Decreto interpone-

el

cellentiffimus D. modernus Archiepifcopus Mechli-

ret, prout fecit. per a&tam hifce jundiam, una. cum

Do

nienfis, ad cujus immediatum pradecefforem pracfa-

relatione Notarii Apoftolici. van der Elf1; ad quam

l

tum Breve Apoftolicum directum füit, eo non ob-

etiam prxfatus Excellentiffimus Dominus Archiepif-

li

ftante, inítigatione hominum inquietorum, quorum

copus die 28. currentis menfis Julii in effe&u refpon-

|je

confiliis utitur & quibufcum Orator in opinionibus

dit de refutatoriis, ut patet ex Relatione prafati No-

I

tarii ; a quo rürfüum tam

fuis non per omnia coníentit, adverfus Oratorem íe

quam à novo gravamine ega

l

commoveri paífus eít , fuaumque preventionem adver-

ftitit appellatum.

"

W

verfüs eum fere ab initio, quo ad Archidioecetim

Verum quidem eft quod interpofita recu(àtio de ju-

l

hanc advenit, oftendit : in hoc incumbens ut Orator

re fiftere debeat progreffum ulteriorem prafati Decre-

ex Congregatione fua, etiam indida cauía, dimitte-

tia quo, fed tamen nullo modo reparata ett fama O-

retur; plurefque motus ineum finem in prafata Con-

ratoris & faz Congregationis enormitlime lxíz, quam-

$

gregatione excitavit; qui, dum ipti ex voto non füc-

que ulterius lzdere poffet cum refponderit de refuta-

toriis.

Unde przfatus Orator recurrit ad. Illuftriffi-

cedebant, tandem 19. Junii emitit Decretum, hifce

jundum, motu proprio, ad nullius inftantiam, eo

mam & Reverendiffimam veítram Gratiam:

unice tendens ut Orator ejuíque Congregatio diffa-

Supplicans humillime quatenus dignetur cau(àm &

metur. Ipíe enim Orator non auditus [ive in judicio

caufas ejufmodi appellationis, injuítitiz, nullitatis ,

five extra, fufpedus Janfenifmi declaratur, & evoca-

attentatorum & attentandorum

quorumcumque ac

äl

tur, non ad dicendum caufam, fed ad liberandum

quam & quas didus Orator habet, habere & movere

fe fufpicione prztenü Jantíenifmi per juramentum

vult & intendit, contra & adverfüs prafatum — Excel-

Formularii 5 hoc eít indicitur ei purgatio Canonica ,

lentiffimum Dominum Appellatum, omnesque alios

quz nemini nifi graviter infamato, in judicio legiti-

€

de & füper praemiffis, una cum omnibus füis annexis

me audito & in emonfítranda. fua. innocentia defici-

& connexiis incidentibus, dependentibus, (ümmarie

ïï

enti, de jure imponi poteft; quamquam nec purga-

audiendas, cognofcendas, decidendas fineque debi-

tio,

e qua hic agitur, fit materiz conveniens : eté-

to terminandas Judicibus Ecclefiafticis, &eorum cui-

nim clara & diferta Sedis Apottolicz voluntas eft,ne

libet committere & mandare, cum poteffate quos qui-

Epifcopi ulla ratione quemquam vaga ifta accufatione

bus ubi & quando & quoties opus fuerit (üb cen(üris,

& invidiofo nomine lanfenitmi traduci aut nuncupa-

fersentiis & poenis Ecclefiafticis aliique pecuniariis

ri finant, (multo minus ipti ad ignominiofam purga-

& arbitrariis citandi, inhibendi, attentata revocandi,

tionem Canonicam adigant) ni(i prius füfpectum etle

aggravandi, reaggravandi , interdicendi , fervata for-

)

legitime conftiterit aliquamex his propofitionibus do-

ma Concilii Tridentini, invocato etiam ad hoc , qua-

cuiffe aut tenuiffe.

In przfato vero Decreto Orator

tenus opus, brachii txcularis auxilio; fatalia quate-

nequidem in(imulatur aliquam ex didtis propofitioni-

nus darent prorogandi, quatenus vero lapíà fint Ora-

bus docuiffe aut tenuife 5 fed unice, licet taloffime,

torem adverfus illorum & cujufvis temporis lapfum

quod de quibufídam Bullis Apottolicis male locutus

ac przjudicialia quzcumque in integrum , prout juris

fuiffet : quoque atrocior eflet diffamatio, hzc omnia

fuerit reftituendi; attentata & innovata quacumque

contra Oratorem, Decreto publico, locis publicis

in primis & ante omnia jure medio revocandi,aliaque

affixo, decreta fünt; prater, immo contra ftylum &

faciendi, dicendi, gerendi & exequendi in premit-

praxim, juxta quz citationes per Edicdum numquam

fis, & circa ea necetlària quomodolibet & opportu-

decernuntur adverfüs éos, qui in loco habent domi-

na , non obftant, fel. rec. Bonifacii PP. VIIL. de una

cilium, ad quod fieri poteft citatio, quale Mechlinix

& Concilii Generalis de duabus dietis, dum modo

habet Orator, qui ití ipfo Decreto vocatur Presbyter

non ultra tres, & aliis Apoftolicis Conftitutionibus

Cougregationis Oratorii Domus Mechlinienfiss immo

& Ordinationibus ceterif

ipfi, curandis fuis negotiis & valetudini afflidz ex

ftatum, &c.

jue contrariis quibufäqmque

ífymptomate rupte venulz, abíenti dantur tres dies,

pro quolibet trium terminorum; quo tempore nimi-

Et cum abfolutione a cenfurir ad effelum. prefenti-

rum novem dierum, fere ip(i impoffibile erat adefle,

um confequendum C3' per Breve Illuftriffime Do-

de cauífa füa deliberare, & exceptiones fuas propone-

minationis ve[lre , preefenti fupplicatione intro-

re : ut primo fuftineret publicam diffamationem , de-

clufa, comittatur fi placet. Reverendie Dominis

inde, brevitate temporis exceptionibus füis fru-

Abbati Ulierbacenfi ,. Decanir D. Gudule Bruxel-

ftratus, fententiam ignominiofam non folum fibi fed

lenfis C9' Sancli Sacobi Lovanie

cuilibet in folidum.

nfis, C9' eotum

& Congregationi Oratorii ; eoque confilio ftudiofe in-

ferta videntur parerga illa, quz verbaliter & deinde

L

D.

Thomas Philippus de Alfatia de Boffu, Dei €$ 'Apo-

iicæque Maje[latis actualis intimus. Conjïliariuf,

flolicee Sedis gratia Archiepifcopus Mechlinienfis ;

C.

Primas Belgii, S. D. N. Clementis Papee XI. Pree-

latus Dome[licus, ad. Exercitus Ceefareo - Regios

fis informationibus habitis per Reverendum Ad.

VI

Delegatus . Apoj?a(icus, Saere | Ceefareee. Catho-

modum Dominum Praepofitum | Congregationis

Orato-

70

Junis REsPpONSUM

nti

DU

Oratorii, virtate mandati noftri oretenus dati, deci-

mandato Excellentiffimi & Reverendiffimi Domini Ar-

» A£

ma tertia Aprilis hujus anni mille(imi feptingentefimi

chiepiícopi pra-fati : (C9' erat Signatum) C. P. Honyck

van Papendrecht

s

ecretarius ; €9' figillatum . Sigillo

decimi feptimi, contra Patres Joannem de Hooge &

jj

Hieronymum Zegers, Presbyteros dictz Congrega-

prefati Excellent

mi C39. Revereudiffimi Domini Ar-

tionis, vifo etiam altero mandato nottro eidem Domi-

chiepifcopi in. ho[lia rubra.

no Prepofito in fcriptis dato, vige(ima octava Maji

ejufdem anni, cum Epiftola diQi Patris de Hooge in

» Uyt crachte van den Originelen Vonniffe, waer

]

eodem mandato memorata, vifis denique Litteris ci-

van den bovenítaende is Copye, inünueert ende

tatorialibus ad onus di&torum Patrum per nos decre-

]

*

fommeert den ondergefchreven Appariteur van den

»

M

tis, decima nona Junii ultimo elapi, cum relatione

geeftelycken Hove des Aertsbisdoms van Meche-

citationis virtute didtarum Litterarum citatorialium

35

U. L.den Eerweerdigen Pater Hieronymus Zegers,

35

f

edi&aliter fa&w, vigefima quinta ejufdem meníis Ju-

Presbyter der Congregatie van het Oratorie ten fi-

Toft

bbl

ne U.L. fult hebben te voldoen aen het voorfchre-

nii : Nos de plurium Theologorum & Jurifperitorum

53

lum

confilio, in contumaciam dicdtorum citatorum non

ven Vonnis , ende dienvolgende te compareren

ellt

3

voor Syne. Hoogweerdigebeyt, myn Heer den

comparentium, ordinamus iifdem iterato , ut compa-

3

,ïione

reant infra octiduum curam nobis.in Palatio noítro

Aertsbifchop van Mechelen, in het . Paleys Archi-

55

epiícopael tot Mechelen vooríchreven, op den

pet I

Archiepifcopali Mechliniz, ad purgandam didam

925

twelften defer ten thien uren voornoen, ten fine

[jno

contümaciam & refpondendum ad Articulos in for-

ma juris ipfis ibidem proponendos, in fatisfadionem

3

M

en op de refpective penen als by het felve Vonnis:

Jinie

i

bj

adverterende U. L. fonder prejuditie van dien, dat

m

di&arum Litterarum citatorialium; fub poena confef-

fi & convi&i, ordinantes interim ut didta die praftent

)

ick tot U. L. lafte gelycke . infinuatie ende fomma-

quoi

25

tie gedaen hebbe op den tweeden defer met ordi-

fe i

juramentum , & fübícriptionem . Formularii Alexan-

dri VII. juxta Bullam Clementis Xl. qua incipit 7ine-

55

narie affixie van. Copyen van het gemelt Vonnis

ï

dam

?

-

ende in(inuatie ende fommatie als boven . daer on-

Cont

am Domini ,íüb pocna fufpentionisa Divinis ex nunc

l

pro tunc; falva ininuatione per unum ex

Apparito-

]

MP

derítaende, too op het voorfchreven Paleys Archi-

Brei

5

bl

epiícopael,. als andere gewoonelycke plaetfen. Ac-

rii 1

ribus Curix noftrz Archiepifcopalis edictaliter facien-

da. Datum in actu vifitationis Parochiz de Rooboft

3

i

tum vierden Augufti duyfent fevenhondert feven-

-

Tibel

»

thien.

tit,

vizefima nona Julii 1717.. (C9 erat Signatut

n) Tho-

atur) de

HENDRICK VAN ." -STEENWEGHEN.

ver

mas Arclxïeï)ifþopus Mechlin. (Inferius habeb

T

dd

tent

hz

E.

lus

tiff

35

Syne Exc'ellentie den Heere Arts-Biflchop voor-

w

3

[Uftina Zegers, Sufter van den Eerweerdigen Pa-

fini

?5

. ter Hieronymus Zegers , Prieiter van't Oratorie

33

Ícreve, ende voorders te doen als in de felve : t'-

fiut

oirconde, &c. hebbe deíe onderteeckent binnen

35

als fpecialen latt ende macht hebbende van den fel-

Opti

25

ve, ge(ien de Citatoriales van wegens Syne Excel-

Mechelen den negeníten Augutli ferventhien hon-

diu

35

dert íeventhien.

Was onderteeckent , JusriNa

25

lentie den Heere Artsbillchop van Mechelen,; ze&-

ZEGERS.

pen

2

maneert den negen en twintigh(ten der gepaffeer-

35

Coutordantiam cum fuo Originali atteftor

dati

35

JoaNNES vAN DER ErsT, Notarius Jpojlolicus ju-

35

de maendt Julius ende geéxploiteert by Edi& den

)

ratus.

5

B«

25

twceeden defer loopende maendt Augufti, verclaert

» D'Infinuatie van de bovengefchreve Aáe van

Que

35

wel expreflelyck te adhereren aen de Adte van re-

33

(if

25

cufatie ende appellatie by den vermelden Pater Hie-

Appel is originelvck geinfinueert aen Syne Excel-

Ex

lentie den Heere Arts Diffchop van Mechelen in

35

ronymus Zegers refpectivelick. geproponeert, en-

Pl

(ic

323

de geiriterje&teert by A&e van den eerften der voor-

pertoon , €2' acceptavit: ende naer dat Svne voorfz.

tio

35

Excellentie de felve gelefen hadde, heett de felve

9?5

Jeden maendt Julius, aen de felve Syne Excellen-

35

(

33

tie geinGinueert door den Apoftolycken Notaris

gehouden, feggende iz verbis, je fuis bien aife que

van der Elft den vierden der felver maendt : dien-

Je fcay quecette Damoifelle demeure a, Malines : waer

b2]

P

35

volgens nochte den Rechter, nochte den Tribu-

over begofte ick t'appeleren, waerop Syne voortíz.

nal herkennende, niet den Rechter als zynde wet-

55

Excellentie my feyde i2 verbis, allés-vous . en vite,

55

25

telyck gerecufeert, nochte den Tribunal, alwaer

vite, C remerciés mou que je vous ay pas mis la

35

35

premiere fois, deuxiéme C afteur la troifiéme fois

van geappellert is, ende waer van beyde de fae-

P

P2

cken noch zyn hangende, redenen waeromme fy

en prijon.

A&Gum tot Mecheien. den negentten

iterativelyck foo van defe Citatie als alle andere

P

Auguíti I717..JOANNES VAN DER Ers

L

35

:r, Notariu£

p^

»

rechtwoorderinge geappelleert heeft als van een

Apojiulicux juratus.

n

33

nieuw gravamen, als by het welcke baeren princi-

qu

??

paelen gefrufteert word van den middel van recu-

» Den ondergefz. Notaris declareert fich getran-

f

33

fporteert te hebben tot Mechelen, om te hebben

?5

fatie geordonneert, foo door de natuerelycke, als

35

&f

35

Canonike Rechten

gelyck fy uyt redenen voor-

refponfum de Apo[lolis reverentialibur van Syne Ex-

^it

»

fchreven appelleert by defen, foo van de felve Ci-

cellentie den Heere . Arts.Bifchop van Mechelen ,

5

K

35

tatie, als van alle het gene uyt de felve gevolght

over de bovenitaende A&e van Appel, aen hem

5

is, ofte foude konnen volgen, tot Syne Heyligheyt

hd

in períoon den negentften defer maendt Áugufti

qu

geintinueert, ende alíoo den felven niet en hebbe

te

325

den Paus van Roomen, ftynen Doorluchtigh(ten

35

Internuntius ende alle andere, tot de welcke fy

kgnnen fpreken, hebbe gebeden fynen Secreturis,

y

om aen Syne voorfz. Excellentie de felve antwoort

(

35

naer rechte ofte gewoonte magh appelleren, ver-

35

foeckende eerítmael, tweede ende derde mael, met

»

te vraegen, den welcken my beeft geantwerdt in

»

verbir, ik en houve daer van Syne Excellentie. miet

N

35

alle behoorelycke inftantie, antwordt de Apojiolis

d

35

reverentialibus, protefterende in cas, &c. van at-

»

te [precken, gaet maer [lillekens aen,.oft men fal U

355

daer in eeu cot doen [leken neffens de poorte, welcke

q

»

tentaet, nulliteyt, midtsgaeders van injurie, co-

35

ften ,. fchaeden ende intereften, &c.

»»

antwoordt hebbe ontfangen pro refutatoriis, en

35

hebbe van de felve iterativelyck,als van een nieuw

f

, Conftituerende alle Priefters, Notariffen 'ende

$?5

publiecke Perfoonen Thoonders de(ers ende ieder

pl

gravamen , geappelleert tot alle fuperieure Rechters

D

25

ende geprotefteert van alle coften, fchaeden ende

fl

»

in folidum, om defe te infinueren.aen de vermelde

inter-

h

CiRCA sUSPENSIONEM P. ZEGERs.

71

l-

DN

- ïinterïe[ten,Waer' op by feyde ick hoore ende ick fiet. . JoANNES vAN DER ErsT, Notarius Publieus 4po-

lln

j

pouruu

" AG&um Mecþelen den negenhieüïen Augufti I7I7. 5 ftolicus juratus.

F.

t

de

Illu;(fri.üz'mo ac Reverendiffimo Domino

3

en

4

publicis locis affixo 2. currentis menfis Augufli, ite-

*

Domino lnlternuntiqo.x

!]

rato & ad eundem finem Oratorem citavit iüb poena

g

fufpenfionis a Divinis, ut patet ex eodem Decreto

th

Xpopit, omni cum Reverentia, DevotusOrato'r

hifce junctos atque adeo Oratori non admiífo ad de-

li

t

Hieronymus Zegers, Congregationis Oratorii

ducendas & probandas rationes prafate (ux recu(a-

Flandro-Belgici Presbyter, quod 31:. Julii noviffimi ,

tionis eripitur medium recufàtionis, quod omne jus

a

Illuftriffimz, ac Reverendiffimz veftrz Gratix libel-

tam Divinum quam humanum ei concedit, ne con-

en

lum füpplicem obtulerit, in ordine ad refcriptum ap-

tra omnem æquitatem fe caufämque füam , eamque

l

pellatorium cum delegatione Judicum , fuper appella-

quam maxime arduam , teneatur permittere Judici

en

tione per Oratorem interjecta a Decreto & citatione

fufpecto, qui prezventionem füam adverfüs Oratorem

j

per Edi&um ad onus füum emanato, ab Excellentif'

tot modis oftendit, novumque ejus judicium & recu-

IS;

fimo & Reverendiffimo Domino Archiepifícopo Mech-

fationis medium prabuit per prefata füa Decreta ,

at

linienfi; quod Decretum licet przferat citationem, ta-

quibus in hac eadem caufa adverfüs Oratorem inaudi-

men revera eft fententia definitiva : fàltem eatenus

d

tum, dum eum Jantenifmi fufpe&um declarat. & ad

quod per eam Orator inauditus, declaretur ut przten-

purgationem Canonicam vult adigere, fententiam fü-

fe fufpeQus Jantenifmi; nectam evocetur ad dicen-

IN

am dixit, atque adeo juxta omnes Jurifperitos , ini-

dam cauíàm quam ad purgationem Canonicam; quod

doneus eft, qui in eadem perfonam Judicis füftineat,

]l

contrarium eft Juri Divino & humano, & (ignanter

cum fuam opinionem, prafertim quam adeo publice

Drevi Apoftolico Innocentii XlI. de data fexta Februa-

manifeftavit, non facile praefümatur retractaturus : un-

"

rii 1694. uti latius oftenfüm eft in predi&o Oratoris

de ut confidit Orator videbit Illu(triffima veftra Gra-

libello, ad quem, cum venialllu(triffimz ve(trz Gra-

tia hoc proceffü prafati Excellentiffimi Domini Ar-

tiz, fe refert Orator.

Verum cum llluítriffima & Re-

chiepifcopi & virtuali rejedtione naturalis medii recu-

N

verendiffima veftra Gratia moveretur fcrupulo, quafi

fationis, Oratori inferri gravamen plane irreparabile ;

dica citatio non contineret gravamen , quod per fen-

unde ab eodem tamquam tali idem Orator appellavit,

tentiam definitivam reparari non po(fet, res hactenus

per Adam de data nona currentis menfis Augufti hif-

hz(it; fed, (üb corredtione, modo ceftfat hic fcrupu-

ce jundtam, eamque per Notarium Apoftolicum vam

lus

etenim Acta ex parte Oratoris prafato Excellen-

der El[l debite infinuari. curavit, qui & eandem ejus

tiffimo & Reverendiffimo Domino Archiepifcopo in-

appellationem iteravit & Apofítolos petiit, ad quam

finuato, & predi&o priori fao libello juncta , non eft

etiam per Secretarium prafati Illutriffimi Domini Ar-

nuda appellatio, fed przcipue recufatio, & inquantum

chiepiícopi die 19. currentis menfis Augufti, refpon-

Opus aut utile effe poffet, appellatio; recufatio, quam

fum eft in effedu de refütatoriis; ut patet ex relatio-

diu caufa ejus per Arbitros Juris non eft deciía, füt-

ne prafati Notarii, a quo rurfüm, tamquam a novo

pendit de jure omnem ulteriorem progreffum; appel-

gravamine extitit appellatum : fed dicus Notarius

?:;

latio vero ferviebat, utvulneri fama Oratoris & Con-

utraque vice, male exceptus & cum terrore carceris

gregationis fuz inflicto medela aliqua adhiberetur, eo-

repulfus fuit. Unde Orator recurrit ad Illuftriffimam

l

que tendit prefata fupplica Illu(triffimz & Reveren-

ac Reverendiffimam veftram Gratiam.

diffimx vettre Gratiz oblata.

Nunc vero prafatus

Supplicans humillime quatenus, jungendo prafen-

n

Excellentiffimus Dominus Archiepifcopus, in praju-

tem libellum przfato anteriori, d

ignetur caufam &

dicium, non folum appellationis, fed etiam .recufía-

cauías ejufmodi committere aliis Judicibus Ecclefiafti-

1

tionis legitime propofitz X debite ipfi in(inuatz, pro-

cis, eo quo

& effe&ibus.

priori libello petitum eft modo, claufulis

r

cedit ad ulteriora, & novo Decreto füo Mechliniz

[

)

: Y

G.

E 'fouügnä Notaire Apoftolique, declare qu'il a fai?es eniüite de'!adite refponfe j'ai prefenté le visgi-

le trente-uniéme Juillet mil fept- cent - dix- fept ,

tiéme dito, une feconde requéte à Monfeigneur l'II-

g

prefenté à Monfeigneur l'Illuftriffime Internonce Sau-

luftriffime Internonce par les mains de Monfieur fon

tini, par mains de Monfieur fon Secrétaire, une re-

Secrétaire pour dé(abufer, fous trés humble correcti-

quéte de la part du Reverend Pere Jeróme Zegers ,

on, SaSegneurie llluítriffime & remontrer que le De-

Prétre de la Congregation de l'Oratoire de Malines ,

cret du dix-neuf Juin n'étoit pas une fimple citation,

afin d'obtenir refcriptum appellatorium cum delegatio-

mais en effet une fentence definitive, comme fe voit

ne "Judicum , dans la caufe du prédit Pere Zegers ap-

parladite requéte à laquelleétoient anrexés un fecond

pellant,' contre fon Excellence le Seigneur. Archevé-

Decret dela part de fon Excellence ledit Seigneur Ar-

que de Malines Appellé, à caufe du Decret de Sadi-

chevéque, émané le vingt neuf Juillet dernier , & ex-

te Excellence, de date dix-neuf Juin 1717. en aprés

ploité par Edid le deuxiéme d'Aoüt, comme aufli

ä

ayant été plufieurs fois chez ledit Seigneur Internon-

l'aGe d'Appel de Madamoifelle Zegers du 9. Aoüt, en

ce tant feul qu'ac-compagné de Mademoifelle Juftine

vertu de fa procure fpeciale: & en aprés ayant retour-

Zegers, Soeur dudit. Jeróme Zegers; quand Sadite

né plufieurs fois chez ledit Seigneur Internonce;,j'ay

Seigneurie Illuftriffime nous.a dit en prefence de Ma-

enfin obtenu le vingt-fept dito d'Aoüt de fà Seigneu-

demofeille Zegers, le fix d'Aoüt 1717. que ce m'étoit

rie liluftriffime cette refponfe : dites au Pere Zegers ,

qu'une fimple citations qu'il n'avoit pas d'appel,

que je lui confeille de fe reconcilier avec fon. Superieur ;

g

Pere Zegers devoit comparoitre C9' fe ju[lifter ,

qu'il montre qu'il eft bon Catholique C9' qu'il n'eft pas

fon Excellence dosueroit fur cela fentence , que.lors il

de ces petits Mef/ieurs de France; C9' qu'il luy écrive,

pourroit appeller de ladite fentence , C9' qu'il nous don-

s'ils l'omt accusé d'étre fufpett de anfenifine,

u'il dit

neroit lors des Sfuges , autrement qu'il lieroit d'apre-

qu'ils en ont menti; quileft. bon Catholiques

5

3' quil

jure la Bulle d'Alexandre, C3' qu'il figne. . Et priant

fenf le-:'mqin.s; de l'Archevéque , ce qu'il ne pouvoit pas

eRcore

72

Ju&is REsPOoONSUM

od

"m

qpat

encore Sa Seignénurie Illuftriffge de m'accorderles :ja. AQum 27. d'Aoüt i7f7. 5

»

;nnes vam der Elft ,

jun

Juges, il me difoit, qu'il feroit trs-mal; silles Iuj Notarius Apoftolicus & Regius publicus.

p)

22

el

accorderoit ; für quoy j'fiy Brotgüä de dgnegq;a gufii-

ii

ol

H.

qui

dek

*'Thüin;z.s?hi:liþpuyf de Alj'atz';t de Bojfu,Dä NDI Zpofio- 1717. (£t efaf fïgizatum:';) Thomäs ïArchiepifcopus

dan

licce Sedis gratia. Archiepifcopus Mechlinienfis ; Mechlinienfis : (Inferius habebatur:) de mandato Ex-

It

ss d

Prima: Belgii, S. D. N. Clementis Pape XI. Pre- cellentiffimi ac Reverendiffimi Domini mei Archiépit-

ne

latus Dome[licus , ad Exercitus Cefareo - Regios. copis (C9' erat Signatum:) A. D. Smet, Secretarius. ;

nl

Delegatus . Ap

e&:

ceque: Mi

a

oflolicus, Sacrcee Cefarece Catholi- figillatum figillo prafati Excellentiffimi ac Reverfm?ij?-

: c.'

3

jefiqtiy q&ualis inti:nu;Conjiliafiu: , fimi Domini Archiepzfcopi in hoflia rubra.

qua

t

», De Infinuatie van den Oi'igihelän ,X";/fönlrxïi/iï'e,- xi?aei'

Dui

i 7 I(o Decreto »Qoüro',: de data 29. Julii 1717. lato ,

van de bovenftaende is Copye, wordt door den

jint

ad onus Patrum Joannis de. Hooge & Hieroymi ,,

ondergeíchreven Appariteur van den geeftelycken

Q

Zegers , Presbyterorum Congregationis Oratorii,una ,,

Hove des Ars-Bidoms van Mechelen mits defen ge-

p

cum relationibus infinuationum, edictaliter fattarum,; | ,

daen aen U. L. Pater Hieronymvs Zegers, ten'eyn-

Qu

virtute di&i noftri Decreti, per Apparitorem Henri- ,,

de van U. E. naer het felve te reguleren, adverte-

Ül

[

cum van Sieenmegen, &. attenta non comparitione ,

rende U. E. fonder prejuditie van dien dat ick aen

K

dictorum . Citatorum, Chrifti nomine invocato, dé ,,

U. L. gelycke Infinuatie by Edi& ende à la Bretes-

nt

Plurium. Theologorum & Jurifperitorum confilio & ;,

que gedaen hebbe op den. 17. defer met ordinaire

0

affenfü, .decretantes poenam comminatam per prafa- ,,

affhictie van Copye van het vooríchreven Vonnis ,

€0

tum noftrum Decretum , füfpendimus dictos Patres ,,

ende Infinuatieals boven daer onderftaende foo op

Q

Joannem de.Hoogs, & Hieronymum Zegers a Divi- ,

.

het Paleys Archiepiícopael tot Mechelen voordérs

f

nis, n

obis refervantes . procedere ad ulteriores Cen- ,

a's andere gewonel

ycke plaetíen. Ac&um defen

füras. Ecclefiafticas, prout de jure; & ordinantes ut ,,

18. Augufti 1717.

u

hac noftra fententia in locis ordinariis affigatur & edi-

HENDmcI,ä* van STEENWEGEN

lu

e

&a-liFetr infinuetur. D»atu.m- Mebhliniæ E Aqgu&i

7

"o

f

I.

fj'b]äþhus Diäincz;fatfeäzte Clementia électus Romanormü Nos habita deClarationiS'..præinf'ertæ " Claufülä;rulïll-

iil

Imperaior femper Augu[lus , ac Germanie ,Hun- . que ejus omnium ac fingularum attentatà con(ideratio-

Vi

Q

&arice, Bohemie, Dalmatie, Croatie, Sclavo- ne, non poffumus non graviter inter cetera ex eo

nic,

C.

ex, Archidux "uüfivie, Dux Bur- commoveri, quod antiquiffima Noftra & Imperii Ro-

gundi& , Brabantie , Styrie , Garinthie , Carnio- mani in Italia, atque inde dependentia Ducatus Me-

j

le ,C9'v. Marchio Moravie , Dux Lucemburgie, diolanenfis Jurain Parmam ac Placentiam, velint à

f

ac fuperioris €9' inferioris Silefice , Würtembergi Romana Curia, per affertionem Dominii quafi fibi

Tl

CS9 Teche, Princeps Sueviee , Comes Habspurgi, competentis, prafidenter convelli, cum plena Hifto-

Tyrolis, Ferretis, Kyburgi C9' Goritie , Land- riarum fide, & ipfis Inveftiturarum per Predeceffores

gravius Alfatie, Marchio Sacri Romani Imperii Noftros Romanorum Imperatores datarum tabulis ali-

f

Bürgovid, acfuperioris C2' inferioris Lufatiw , isque actibus evidentibus, in hunc ufque diem con-

f

Dominus$ Marchiee Sclavonice , Portus.Naonis , ftet, diredtum , füprémum & Majeftaticum Domini-

um in przfatam Parmam Placentiamque, nonni(i No-

Cco Salinm:um a ao

bis Sacroque RomanoImperio competere , legitimos-

m

que Ducatus Mediolanenfis Poffeffores defuper inve-

pärtum ,'e[t . omnibus, novifïïmorumque tem-

1

CQP

orum feries demonftrat, quam infigni cura, là- ftiri.

Oftendi profe&o nequit, dire&um hoc & Su-

bore ac fümptu hoftes ex Italia ejecti (int, atque huic. premum Dominium, refervatumque Maieftaticum ,

libertas, quamvis Gallica labefactarat; vidtricibusno- ab ullo unquám Imperatore abdicatum effé, aut fine

ftris Foeoeratifque armis feliciter reftituta : ut proin- expretlo Ejufdem ac Imperii confenfu a Ducibus Mé

de perfua(i omnino fuerimus, neminem potuiflee to- diolanen(ibus abdicari, cedi, vel transferri, multo

tius Italie Proceribus reperiri; quinon effet gaüdium minus a Curia Romana valide ufürpari, ab eave per

propterea & cendignum erga Nos amorem gratitu- Duces Parmenfes legitime recognofci potuiffe. Innu-

unt hoc plures Hiftoriarum libri, & prolixefimulno-

dinemque teftaturus.

-- Verum memorare nunc ,

haud(abfque jufto doloris

tant, quz hac in materia pro confervatione Jurium

;

feníu, cogimur Miniftros Curie Romanz, feualieni Imperialium non interrupto ordine perada fint. — Ne-

inftin&u genii, feu proprii qualifcunque emolumen- que latet publici ftatus peritos , quantopere Przdecefí-

ti fiducia, eo abreptos effe, ut aufi fuerint,ad ftupo- fores Noftri, & fpeciatim Carolus Quintus gloriofze

rem univerfi,. & cum . Reipublicz Chriftianz fcanda- memoriz, Caíarea fua Imperiique Jura, non in cur-

dalo, fxcularibus in rebus fpiritualia arma intentare, riculo vitz folum, fed ultima etiam voluntatis elogio,

fit tuitus teftatufque. . Et aliunde íàt liquet, Imperia-

& fcriptum typo impreffum in vulgusïede're, tenoris

fequentis.

.

lia Jura fic efle Imperio innexa, üt áb illo, fine teti-

Tum fequi

tur. Bulla Clementz's XL de die 27. julii

us affenfü.nequaquanm ífeparari, multoque minus ab

1607. qua annullat jeu nullam declarat, Concordiam invito per Bullas Pont

1

!

ficias, qualibafcunque fulminæyh

quamdam initam fuper Hybernis [lationibus militum aninus refertar, abftrahi & feparari quéant. -

ig-

Germanorum; in Ducatu Parme C9' Placentie yac in-

Irritus idcirco labor fuit, & vix non explofione d

Juper .confirinat feu publicat CENSURAS .ECCLESI. nus,'

uo allegati in füpra ta&ta Decláratione Pontifi-

d

AS'TTICAS Sedi Apoflolici& refervatas contra Cafareos ces ju

1

icium in caufa propria arrogare, &, ope Bnl-

arum ejufimodi, jura territorum fibi affereré conati

Miniflros. CommifJarios ,

.ng.li?'e:ï, äj'c Tum -profequi- l

unt. Nec certé .pot-eftxvintel-l-ig-i.-,- quidin me

nterm Re-

turl, IMP?RH TOR.- " PRIC

mapïe

73

C;RC/A SUSPE.NS'onEM- P Z;:GERS.;

!u

hujufcemodi pretenditur , aut pretendj pote[t, OMNI-

ianze venerit Curi, 'qu'andov a militia' noftra bona

NO PRO INVALIDA repatanudam e[fe jeoque minushanc

Eccle(iz invadi fcripit, cum fciat aut fcire faltem de-

fübfiftere, quo evidentius patet, ejufdem requifita

beat, Noftra & Imperii effe feuda, in quz miles dif-

pertitus efts alimenta quoque vit« neceffaria tantope-

(nimirum peccatum mortale, contumaciam in notabi-

lierrore, previam perfonarum citationem ,. &c.) de-

re per Jus naturz ac gentium privilegiata haberi , ut

feciffe, ac deficere, fcriptumque Romanz . Curiz ,

pollint etiam in territorio neutrali tunc potiflimum

non ad defendendam hareditatem Domini, fed ad Ju-

lug

quari fümique, cum fuftentatio ia propriam alentis

defenfionem przíervationemque ab ulteriore hoftili

ra Imperialia faper Ducatibus Parmz ac Placenti

a por-

y.

ro ufürpanda, tendere.

if

damno & periculo cedit : quales circumftantias in

-Et: cum juxta - fanctorum

Patrur Cöh':ci'.lli-ï)rntgnque

praíente inveniri cafü, &per Cariones, leges, ratio-

a

mentem, aon illis; quibus , fed hir, a quibus. injufle

nemque ftatus , ad communia onera ipfümmet Cle-

infliguntur , tiimende fint CENsUR , Nos Judici om-

l.

rum pro pace ac libertate ftabilienda obligari, nemo

eít, qui non videat; prafertim illa in Provincia, in

nis carnis, cordiumque Scrutatori, Omnipotenti D&o,

ficut & cuilibet mortalium ab affectibus libero, difcer-

qua & mos hujufimodi antiquus circa communionem

Mi

tributorum miüitarium fervatur, & poffeffiones Cleri

nehdum atque eftimandum relinquimus ,. quid opor-

zi

teat de ploratu Cleri fentire, qui tunc aures .obtura-

Parmenfis tam amplz exiftunt, ut quartam Ducatus

1l

integri partem pene exfüperent. Indiguum itaque

tas habet, cum Noftri ac Sacri Romani Imperii hoftes

e.

in Germanicis Italicifque Provinciis, immo in ipfis

Clericali felicitate eít vifüm, quod, cum alii eguerint,

ipfa tenacitatem füam prodere, nec cum Laicis, quan-

Pontificum Ditionibus, Miniftros Dzz & Eccle(ix

pro libitu opprimunt, crudeliterque diícruciant; in

quam inftanter a Commiflàrio INoftro Imperiali folli-

l

citata, nec ad obulum quidem erogandum, concur-

Nos vero & Sereniílimum ac Potentiffimum Principem

$

Dominum Carolum Tertium Hifpaniarum Regem ,

rere voluerit, fed pertinaci füo refradiarioque inhafe-

rit propofito, quamvis ipfe confenfus Pontificius pro

acadverfüs Neapolitanum Regnum , Subaudizque

Duücem, tunc primum infürgit, cum Nobis & juftze

collectis ad- communem neceflitatem utilitatemque

?

conferendis ; non fine illufiri reverentiai nota in tra-

caufze noftrz tam profpera aftulfere fidera,ut ex hofti-

libus przvalidifque manibus fit cum aliisItaliz oppref-

&atu per didum Commi(larium Noftrum conclufo ,

fuerit retervatus.

fx Partibus Neapolis & Bbelgi

. prodi-g'iofe erep-

tum.

*

Quz oninia & plura alia : quibus tam provide ac

l

jufte ex parte Noftra procedi placuit, adeo luculenta

Ad perpetuam praterea rei m

emoriam tenore'*præ-

fentium declaramus, & efficaciffime, quantum opus,

funt Nolítrz zquitatis & Muneris Czfarei legitime ex-

exerciti te(timonia, ut, ex quo Juris fonte acre» fl« fupe-

proteftamur, nullum omnino Jus, & multo minus

dire&dum füpremumque Dominium in Parmam &Pla-

rius expofite CENSUNUE sPIRITUALES confeítim pro-

fluxerint; difpicere haudquaquam " valeamus. — Feci-

centiam Sedi Romanz a Nobis dimitti, neque dimit-

ti poffe, quin potius omnia & fingula fuprema Domi-

mus quod Noíltra & Imperii Jura poftularunt; & eo

quidem modo fecimus , quem ConftitutionesImperii,

nia, quz in Przdecefforum No(ítrorum Noftrumque

prajudicium uíürpata funt unquam, & adhuc utür-

illarumque ufüs di&tavere, ac (ingularis etiam obfer-

vantia, qua communem Chriítianitatis Patrem Se-

pantur, quocunque etiam nomine appellentur, No-

bis & Sacro Romano Imperio firmiter refervamus. &

demque Apoftolicam extra partium ftudia profequi-

confirmamus. omni meliori forma ac modo; cunétas

mur,. defiderare vifus eft; prout Cardinalis Grimani

poffeffiones illegitimas & pratenfiones, exceptis iis,

negotiationes complures, tum pro impetrando füper-

fiuo Pontificis affenfü ,tum ad remonftrandum aucto-

quzex magnanimitate & munificentia Czferea in an-

ritatis Ecclefiafticz, prepropere nimis ac perperam ad-

tedictamSedem expreffim translatz funt , annullando,

abolendo & caffando, eoque magis pro nullis, inju-

hibitz, abufüm, non uno loco convincunt. :

Obfervamus exemplà in fimili collearum & one-

itis ac. invalidis. declarando; quo manifeftius per fe

corruit,quicquid Impetatoriz Majeftati, clam palam-

rum Ecclefiafticorum genere, fed modo agendi pror-

fus difpari cum hoftibus Nofiris, ut ut communem

ve, auctoritate propria fubtradum eft, aut etiam ab

Europz libertatem infeftantibus , & nullofavore dig-

Imperatore extra normam debitam alienari nequit.

nis; quibus tamen a Romana Curia, vel coníentus

Sollemniffime pariter & fpeciatim Romanc contra-

etiam fzpe contra fas ipfum prebetur fübito, vel ita

indulgetur conniveturque, ut animofitas contraria ,

dicimus Curiz przteníam illam quoad Jura tertiorum

bonave temporalia poteftatem, quam Bullz Pontifi-

qua & No

sliberrime in confpectu totius mundi im-

etimur ;

& aperta Noftra ac Imperii Jura peflim ver-

cix exercere przfümunt, cum ha, nec valida hocin

genere, nec receptz fint, quibufcunque infignian-

b

is, typis, fa&ifque impugnantur, jampridem durio-

rem in Nobis motum excitaffet, nifi hunc innata bo-

tur nominibus, & Nos Romanumque Imperium ob-

ligare non poffint. debeantve; neque facultatem Nos

nitas Auftriaca & alia momenta intuitu fan&tz 'Eccte-

fie molliviffent. Et vellemus adhuc ulterius longani-

ullam admittamus, aut tolerare poffimus in frpefata

Curia, quz caflare velannullare conetur ea, quz nos

mitatem Noftram, etíi jam ab origine Noftri Regimi-

nis Caefarei fat laceffitam, lubenter manife(tam red-

NA"

vi Muneris Auctoritatifque INoítrz Czfarex difponi-

7

&

LUl

H

mus ae ordinamus; nullatenus dubitantes , quin Con-

dere, fi im omittendis NosrRoRuM C9' Imperii j

um defenfionibus longior mora permiffà foret, pofle-

ventus univer(i Imperii, ac omnes ejufdem Electores,

D&unv & pofteros de illa recte. excufari ;

Principes, & Status, Valàllique ac fubditi, confilio

muíque erga

nunc autem , cumin contrarium

a lege Divinà & hu-

Nobis ac auxilio füo effcaci, ubi opus füerit & ordo

mana, reQa ratione, Gentium jure, & aliis Juftitic

rerum demandarit, fint a&utum adttituri,

:

pietati(que princi

.

piis moneamur.

— Iterato igitur, & deliberato animo, fanoque & m1-

Hinc omni

bus iftis ac fingulis i

nnixi, nec non þiu-

turo accedente confilio, atque ex plenitudine potefta-

tis Noftrz Cafarexz, hiíce publice declaramus, con-

ratx Capitulationis Noftre Conftitutionumque Impe-

S

rialium memores , adhibito Confiliariorum Noftro-

tradicimus, abolemus, caffamus ,

CJ proteflamur ,ut

rüm arcanorüm, totiufque Confilii Noftri Imperialis

fupra , folemniffimo, quo pote[! fieri, patto C9 modo,

Aulici fcrutinio, confültis. etiam extraneis praftanti-

aunullantes , 9 irritam inju[ftumque deceraentes , quic-

quid in fzpius memorato füperiore fcripto quoad for-

bus Theologis, Canonumque & Legum civilium pe-

ritis, pro Noftrorum atque Imperii Jurium tutela.

mam aut materiam in przjudicium Noftrorum & Sa-

*

tis Decla-

cri Romani Imperii Jurium, vel etiam contra Noflror

Declaramus Jupra infertam fic di(ie nullita

rationem , imanem , irritam, €9' nullam, fimulque

Miniflros, Commi[Jarior, Milites vel alios quofcun«

ft.

EXCOMMUNICATIONEM z ea expre[Jam , aut fi quee alia

que, exprimitur, aut .int'ellec"tum videri pote

lzzhibe.

Supplem.oper, Van Ejþen, Tomus V.

74

Juikx S ,R ziïs'r -ö NSUM

ln

— Iirhibemus quogue omnibus ac fingu?ir Ecblejïajïibi.v ac

jeftati accäþtum ferentes, publicaque hac Declaratio-

hac

fuc

fecularibus Noflris C2 , Imperii Vafalis , Miniflris ac

ne, Proteítatione & Refervatione repetita profitentes,

f

Jubditis, five im terris Ecclefie , five in Ducatibur Par-

circa temporalia Imperii bona & Jura nihil alteri cui-

mc aut Placentie, five alibi exi[tentibus ,. ftb gravilfi

piam, nifi quod expreffo Pradecefforum Noftrorum

p

ma No[lra C7- linperüi indignatione ,omnium bonorum

& Imperii confenfu.munitum eft, atque in fpecie nul-

conftfcatiome , corporalique pena, ne. quam vrationem

lum didi Imperii Dominium temporale fupremum

ejus, quod in addtéTo fcripto continetur , in ulla veha-

legitime unquam competere, afléri, aut vindicari

beants fed di[lricle mandamus , ut : Neftris. fulfibus .,

poffe; iis omnibus ac fingulis, qux fecus fadta funt

i

Cs"ordinationibus con[lanter C9' debite pareant. : dum

aut reputantur, hifce pro nunc ut ex tunc, & pro

viéillin protectionem Noflram. Clementiamque Cefare-

tunc ut ex nunc, ac futuris:zternum | temporibus ,

arh fidelibus ac oFedieutibus: impertiri non intermitte-

quam fieri poteft folemniffime, graviffime, firmiffi-

mike5s Monituri idcirco etiam. modo debito Parmen-

meque contradicentes, vigore Diplomatis hujus, Ma-

fem Ducem, ut nullum.aliud Dominium quam .No-

nu-Noftra fubícripti, & Sigillo Noftro Cafareo mu-

ftrum & diài Hifpaniarum Regis Fratris Noftri. carif-

niti; quod dabatur in Civitate Noftra Viennz; die

d

fimi, utpote legitimorum Ducatus Mediolanenfis ref-

vigefima fexta menfis Junii Anno Domini Millefimo

pe&ive Dominorum & Poflefforum, ratione. Parmae

feptingentefimo octavo, Regnorum Noftrorum Ro-

ac:Placentiz: recognofcat, cum potiffimum etiam ali-

mani decimo nono, Hungarici vigefimo primo; Bo-

unde In propatulo fit; quod refpondere Nobis de No-

hemici vero quarto.

ftris:& Sacri Romani lmperii. Juribus non immerito

teneatur.

JOSEPHUS.

Rogamus denique Omnipotentem ac

]uüiiïïmum

(LS).

Drvw, utardentem omnibus & (incerum honeftz ,

fidx ac perpetuz pacis concordieque. amorem inftil-

Ut Fum. Canorus Comes de Schónborn.

lare, Nobitmet autem largiri gratiam dignetur, qua

continuo & fortiter, quzcunquead Nos & Sacrum Im-

Ad Mandatum Sacrz Cafarez Majeftatis proprium.

g

d

perium pertinent , .tueri valeamus , cum fübmiffiffima

FRAchscus VVINANDUS' DE DERTRAM.

di

gra'tituditne 'Fotum id, quod ;æülþis eít, Divinz Ma-

pr

(i

fi

K.

H

10

.S.. Carfarea Maje]ïarDöminu

"

pofita, häudqüaqüam..ättenta,' repetitis mandatis in-

Clementilfumus.

5 noler

hibitoriis, eumdem Huggen impetere haud detftiterit,

)

fed ut concredita fibi fub juramento. figilla, annales,

X humillimis, quas fex deFacultate Juridica AC-olo.-

clavefque ad Archivum Facultatis reponeret füb com-

E

nienfi Do&ores ac Profeffores fxculares, adver-

minata $oo. florenorum aureorum poena jufferit, par-

füs reliquos fex Doctores Ecclefiafticos, ratione re-

vo etiam tempore interjedo, prze-primis in eandem

f

curfüs ad Dominum, eo tum Nuntium Apof(tolicum,

condemnarit. Et cum executio illius Decreti poena-

nunc Cardinalem Buffium, fümpti, exhibuerunt que-

lis Magiftratui Colonienfi demandata, fperatum effe-

f

&um haud fortiri videretur, plane ad ExcoMMUNICA-

relis, non fine indignatione intellexit, quem in mo-

dum, non obftante quod dicta Facultas, vel a primz

TIONEM progrejJus fit ,. eandemque publicis valvis ubi-

que affigi curarit ; humillime füpplicantes ut juftitize

:

fündationis fuz principio ; ita fit inftituta, ut exduo-

decim, quibus Collegium ejus Facultatis conftat, fex

remediis ac refcriptis a Sereniffimo Ele&ore Palatino,

folummodo Juribus publice tradendis Profeffores or-

qua S. R. Imperii [Interregni tempore Vicario, impe-

I

dinarii eligantur, iidemque etiam a Magiftratu Colo-

tratis, Sua quoque Cxfarea majeítas , poft Solium Im-

nienfi, falarium annuum ordinarium recipiant, nec

periale confcenfum ,. inhzrere, & fupplicantibus con-

non in fübfidium a Cafarea Majeftate, id omne quo

tra fententias i(tas iniuftas a memorato Domino Nun-

pro Refponfis Juridicis, ut & Regalibus, pro Jure

tio latas; ex Juris Conftitutionumque Imperialium

figillandi & expediendi folvitur, pro. pracipuo reli-

praícripto fübvenire Clementiffime dignaretur. Cum

étum habeant. Reliqui vero fex Ecclefiattici, non

itaque ex circumftantiis in fupplica adductis & de-

monftratis, abunde. appareat, predicdum recuríum

- - $— AUX — A.

Profeffores fed fimpliciter Do&ores appellentur; &

certis Prebendis prime Gratiz Facultati affixis, aliis-

incompetenter fadtum , nonnifi ad collifionem füpre-

marum Poteftatum in Ecclefiafticis. & politicis, ten-

que a Sede Apoítolica tum Beneficiis Ecclefiafticis

tum Prabendis 2. ac 3. Gratiz fruantur fruive poffint,

dere, & non exiguis incommodis & fcandalis viam

aperire : Hinc Altiffime D. Sua S.. Cxfarea Majeftas

eoque intuitu Sacros Canones doceant, relationibus

autem tranfimifforum acdorum haud intereffe , nec fen-

jis omnibus a Confilio fuo Imperiali Aulico fibi debi-

tentias latas figillare nec remittere queant; & proin-

te relatis, probeque atque accurate perpenfis, non

de Decanatus Officii, utpote cujus potiffima functio

modo recurfum illum a memoratis fex Doctoribus Ec-

in huc ufque adductis confiftat, haud quaquam capa-

clefiafticis ad fzpius didum Dominum Nuntium A-

ces fint non ita pridem tamen poftremo loco nomi-

poftolicum hac in caufa fümptum, fevere, cumque

nati fex Do&tores Ecclefiattici; cum diáis Profeflori-

indignatione exprobandum, fed & Decreta ejufdem

comminatoria C3' executiva , utpote ex fe nulla C9' in-

bus fzcularibus unam paffim eandemque fibi afferue-

rint zqualitatem, atque ad eundem Decanatum pri-

valida, caffanda, annullanda, C3' abolenda juffit, pro-

utea omnia cafJat, annullat, abolet, mullaque decla-

mo apud Univerfitatem fefe admitti prztenderint, &

pofteaquam ibi non fuiffent exa&diti, contra Jus faf-

rat, ac infüper memoratorum fex Doctorum Eccle-

ue, nec non Statutorum Juratorum Academicorum

fiafticorum univerfos temporales reditus, in poenam

d

ifpofitionem , ad prafatum ejus temporis Dominum

temerarii recurfüs, fequettrari juffit : de reliquo eti-

Nuntium Apoftolicum ibidem recurrere prafumpfe-

am iifdem ferio diftricteque füb poena amiffionis voti

rint, ab eoque prim3 vice Decretum Decanatus fe-

adivi, preecipit injungit , quod acta' omnia coram di-

queftratorium adverfus paulo ante Ele&tum Decanum

élo olim Domino. Nuntio. producla repetant, €9' una

DoZdorem Gafparum Jofephum auygeu obtinuerint,

cum Decretis hujus caufce inde emanatis retraclari fa-

poftmodum vero impetraverint, ut przdidus Domi-

ciant, ea

e fe repetiifle ac retractari feciífe intra bi-

meftre,

ü

(LU

n Confíilio

nis N-unt-.iüs*-Apeüiolicus appellatione "defüper in'ter-

harum -Apuulbücatione ; proximo i

Imperiali

CiRCA SUSPENSIONEM P. Z£GERs

75

o

Imperiali Aulico doceant; proindeqüä ab omni poft rez — Majeftatis Si

A

1715.

gillo fe,c:ieto Vienng 31. Januarii

hac ad Nuntium Apoftolicum aut Judicem Ecclefia-

fticum cum recuríu, in ejufmodi caufis, abftineants

FaiD. CARL. Cbm'es de Schünborn. .(L; S)

d

fin fecus, comminata poena, cum debito rigore contra

l

]. H. Haveck de Waldftitten.

Ipfos ad executionem deducetur. Signatum füb Cafa-

ll

It

XXIX. V

Rop.$ 0 DO T 4 O

E'SPENII;

l;

ab aliis Doctoribus & Jurifperitis approbata.

Circa Cau[am Legerztizzwz & Regentium Gyumaftà Litterarii Facultatis Artium Lova-

F:

nieufis peudentem in fupremo Brabantiee Coufilio; tec uon circa bujus Con-

cilii competentiam quoad AAcademicos Lovanienfes.

(Nunc primum edita.)

nendi & concludendi, per Statuta e

CASUS POSITIO.

iüsdem Facultatis

competere Magiftro Seniori.

um die quinta hujus anni 1721. per venerandum

Nota 3. quod Subregentes quatuor Pzdagogiorum

D. Decanum Facultatis Artium indic&ta eflet Con-

jure füo admittendi fünt ad Concilium Facultatis ;

gregatio ordinaria ejufdem Facultatis, in horam un-

quodque eorum füpplicatio proponi & admitti poffit,

decimam matutinam, idque fecundum ftatutum prz-

in quacumque Congregatione five ordinaria five ex-

di&tz facultatis de die Congregationum ordinariarumn,

traordinaria.

pracipiens.illam haberi, die quinta Zanuarii, feupri-

Quazritur . Utrum fuerit in poteffate Decani &

die Epiphanie , convenerunt in locum Congregatio-

Deputatorum Congregationem ordinariam, quz fe-

nis ordinarie Magiftri frequentiffimi, quando Deca-

cundum Statuta pridie Epiphaniz lvaberi debet , trans-

nus przfatus ex fuffragiis duorum vel trium Deputa-

ferri in aliam diem poft Epiphaniam, qua Congrega-

torum conclufit indidam & quafi inchoatam Congre-

tio illa ordinaria haberi poffet*?

gationem ordinariam transferendam elfe in aliam diem.

Quzritur 2. Utrum Senior Magifter Facultatis Ar-

Contra quam Conclu(ionem reclamarunt in primis

tium & alii, qui cum ipfo in loco Congregationis per-

Deputatus Nationis Hollandice, & duo ex quatuor

manferant, non rece fecerint Congregationem ordi-

Regentibus Confültoribus, ac plures alii Magittri ad-

nariam fic perficiendo, ptout illos feciffe fupra refer-

ftantes; dein ex his plures poftularunt 1. a dido D.

tur : & an poffit legitimitas illius Congregationis in

Decano, deinde a D. Vicedecano, ut hac die pra-

dubium vocari ob abfentiam Decani, Vicedecani ,

fcripta per Statutum perficeret Congregationem ordi-

& majoris partis Deputatorum ordinariorum, autalio

nariam.

titulo?

- Cum autem Decanus & Vicedecanus recufarent,ro-

Quazritur 3. Utrum poft receffüm Domini Decani

garunt iidem Magittri Facultatis Seniorem, ut in de-

& Deputatorum ordinariorum potuerit per Seniorem

fectu Decani & Vicedecani fungeretur munere,quod

Facultatis proponi füpplicatio Subregentis Pzdagogii

in cafü (imili per Statutum de electione Decani C9 ejus

Falconis?

officio Seniori committitur.

RESOLUXM IO.

Unde idem Facultatis Senior pro munere (uo ex Ma-

giftris cum illo remanentibus numero plufquam quin-

decim, advocavit Procuratorem unum ex quatuor qui

Quandoquidem per Statutum Facultatis Artium de-

remanferant, & tres inter eos qui ex tribus aliis INa-

fignati fint dies certi, quibus indici & haberi debeat

tionibus permanferant Seniores, quorum confeníu

Congregatio ejufdem Facultatis, confequens eftquod

habito füper articulis proponendis deliberationi Con-

Decanus illius Facultatis, cui competit exequi Statu-

ta, teneatur prefcripta die Congregationem Faculta-

gregationis propofuit:

1. Àn placerent ordimaria in ftatutis praícripta ;

tis indicere, utpote cui indidio didz Facultatis in-

?

nimirum diftributio ordinarias item publicatio. Statu-

cumbit.

dorum qic Magi[iros de Concilio concernunt ; item re-

Et quidem cum ex Statuto Faculta

iis prefcripta die

Congregatio fit habenda, ac propterea dicatur ordi-

fignatio officii Promotoris.

.

laceret ad Conciliumþv Facultatis

2. Propoft

d

an p

naria; hec Congregatio dici debet convocari, non

admittere Magiftrum Joannem Reymenandt , titulo

tam audoritate Decani quam auctoritate ip(ius Facul-

Subregentie Padagogii Falconenfis, prout de jure.

tatis, ita ut ipfe Decanus dumtaxat illam convocare

Ex deliberationibus Magiftrorum fuffragantium con-

ceníeatur ex mandato & au&oritate Facultatis.

clufit Senior, ad t. placere ordinaria ; atque ita facta

Quapropter poteft etiam Decanus hanc Congrega-

eít diftributio ordinaria & publicatio Statutorum prz-

tionem indicere, & fine a(fenfü aut confilio Deputa-

fata, utrumque per Magiftrum 7Egidium Denique ,

torum ea proponere quz juxta ordinationes & anti-

Notarium, propter abfentiam Magiftri P. Auguftini

quam Confüetudinem Facultatis in ea proponenda

Denique Bedelli moderni. Conclufit ad 2. admitti

funt, quz ob id ordinaria vocantur.

ad Concilium Facultatis Magiftrum ]Joann. Aeyme-

i

Et fane ficuti Univerfitas & Facultas non fine cau(a

nandt, falvis falvandis.

Congregationes illas ordinarias certo ac determinato

tempore habendas ceníüit, & nonnulla in eis propo-

Nota 1. quod unum ex Statutis Facultatis habeat ni-

hil unquam poffe vel a tota Facultate refolvi contra

ni voluit, ita quoque plura & graviffima fequi poffent

'aliquod Statutum , -modo tres (int qui reclament con-

incommoda, í1 illo ftatuto tempore Congregationes

tra talem refolutionem.

ille non haberentur, & proponenda non propone-

Nota 2. quod abfentibus Decano & Vicedecano ,

rentur.

Exempli gratia; inter Congregationes.ordi-

jus convocandi Facultatem, & confequenter propo-

dinarias Univerfitatis immo & Facultatis, determina-

I-z

tis

Sup?lem. oper. Van Efpen. 'Tomus V.

76

Ju-nls REsPONSUM

g

fart

tis diebus celebrandz occurrunt Congregationes in

commodum quod fecuturuni timetur, judicet a Sta-

tatun

quibus eligendi fünt Re&or Univerfitatis, nec non

tuto non nihil effe recedendum aut ejus executionem

p

Facultatum Decani, & ex fingulis Facultatibus Appel-

fufpenpendam.

Jofop

lationum Judices; qux Congregationes fi ex judicio

Proinde ad pri

mum cenfet infrafcriptus, non fuif-

nnc

& arbitrio Deputatorum ultra prefixum diem differri

fe in poteftate Decani & Deputatorum Congregatio-

nem ordinariam habendam pridie Epiphaniz, fine

podl

poflent, & Univerfitas Re&ore & Judicibus Appel-

met

lationum & Facultates füo refpective deítituerentur

confeníü Facultatis differre inalteram . diem poft Epi-

po

Decano; cum omnes ii ad. fümmum eligantur ad fe-

phaniam; immo ne quidem cum confeníu totius Fa-

105

meítre, quo finito eorum expirat officium; atque ita

tatis reclamarent.

cultatis, modo tres contra talem refolutiogem Facul-

Gcho

ex aliarum Congregationum dilatione plura his (imi-

toré

lia nata funt oriri incommoda.

Ad fecundum, cum ex Cafus pofitione habeatur

Decanum & Vicedecanum noluiffe etiam | interpella-

&Ie

Unde& in Univer(itate Congregationes ordinariz,

&

quz ex Statuto Univerfitatis determinatis diebus ha-

tos per Magiítros ejufdem Fácultatis, Congregatio-

s5 (

.beri debent, per Rectorem di&e Univerfitatis indi-

nem per Decanum vi Statuti indià

am, & jam tum

inchoatam perficere, immo e conven

tu diíceffiffe ,

E

cuntur independenter a confeníü aut Confilio Depu-

10

tatorum; atque independenter ab eorum confentu or-

non dubium quin licuerit Seniori Facultatis, tam-

mj

dinaria proponuntur & reíolvuntur.

Atque ita ob-

quam in abfentia ac defedu Decani & Vicedecani a

Q

fervari vidit infrafcriptus Van-Efpen, qui per quadra-

Facultate in Vicedecanum fübftituto, Congregatio-

qma

P

inta & amplius annos .de Concilio Univerfitatis ex-

nem iftam perficere, & proponenda proponere, five

[i$

i

itit.

verius ipfum Statutum Facultatis exequi.

t

. Itaque in Cafü propofito non füit in poteftate De-

Ad tertium, cum in omni Congregatione ex con-

Ficl

füetudine Facultatis confüeverint admitti fupplica-

tl

cani aut Deputatorum Congregationem ex Statuto

p

Facultatis inftituendam pridie Epiphaniz , differre in

tiones eorum qui jure füo ad facultatis Confilium

ani

diem poft Epiphaniam. Ratio evidens eft : quando-

fünt admittendi, cenfet infrafcriptus fupplicatio-

dag.

nem Subregentis Pzdagogi Falconis in Congregatio-

féttj

quidem dies Congregationis non committatur prafi-

genda Decano cum Deputatiss fed hec dies fit . per

ne pradicta per Seniorem fungentem munere Deca-

I

1ipfam Facultatem przfixa.' Porro indubitatum eftnec

ni & Vicedecani abfentium , tamquam pundum unum

tion

ex ordinariis potuiffe, immo & debuitle proponi, ma-

ded

Statuta, nec ordinationes Facultatis dependere ab ar-

bitrio & judicio Decani & Deputatorum , ut ii pof-

xime confentientibus Senioribus, qui in abfentiaDe-

fint illa pro fuo judicio & arbitrio immutare; fed ipfi

putatorum ordinariorum, juxta notoria

m praxim U-

niverfitatis, füpplent locum Deputatorum.

Ita ret-

tamquam Miniftri (eu Deputati Facultatis tenentur ex

officio eadem exequi.

ponfuüm Lovanii hac feptima Januarii 1721. Z. B. vam

Verum quidem eít quod Decanus & Deputati ,

Efpen, J. U. D. & Prof. Idem centeo J. A. Brenart,

Leg

tamquam fideles Facultatis Miniftri, poffint & debe-

J. U. Do&or & Anteceffor Primarius. Idem cenfo A-

$

ant intendere, ne quid prajudicii aut incommodi füb-

mandus Bauwens, ]. U. DoG. & Antecefler Primarius.

Litt

inde fequi poffet ex vigorofa obíervantia alicujus Sta-

. G. Geens. ]. B. Henricii. J. O. Donnogtine de Gal-

Tiur

tuti; fed & hoc verum eft, quod ipíi füa auctoritate

dorp. (Caufidici Parlamenti Mechlinienfis.) Idem cen-

femus. À. Des Cartes. H. van Hannewyck. R. C. E.

u

non poffint a Statuto recedere, pratextu hujufmodi

ti À

prajudicii aut incommodi fecuturi; fed eo caíü con-

Swartr. C. van Buren , 1721. J. de Swert. J. de Ple-

fon

vocanda effet Facultas ut ipfa ob prajudicium aut in-

cker. (Caufidici Concilii Brabantiz.)

V

ent

por

pati

»

» l

XXX.

» &

»D

C

A 5 . U.s

PO 1711

»

»l

circa eamdem caufam.

» (

»C

»l

(Nunc primum edita.)

L

Fa

Á quingenteümö fexagefimo primo, typis editam in

ALTICULUS

» Fa[lir pag. 250. editionis fecunda.

z ClaH'es Gram-

tope

E primeva Facultatis Artium in[litutione , C9

M

In bacformula ftudii Caftren(is vari

bus

D

tu ejus ac forma . EfJential:.

matice proponuntur, committendz. Praceptoribus

KT

Artium Facultas, una ex quinque quibus alma U-

feptem. Extat bac in Archivis Regiis Bruxellis.

pli

niverfitas Studiorum Lovanii conítituta eft, quzque

» Litterarum ftudium, ait Vernulzus, jam a con-

Mi

ceterarum quafi Fundamentum eft, & Matrix, exor-

» dita Academiain quatuor Gymnafiis florentiffimum

f

» fuit, in iis Grammaticz Rhetoriceque profetfiones

dium fuum fümpfit a quatuor Ludis feu Gymuatiis 1.

fun

(vocatà fuere poftea Predagogia) in quibus non prius

» quam plurima.

dj

Philofophia quam Littere humaniores ab ipía eredio-

» Unde, ut idem Au&or profequitur, cum Fer-

dua

ne Academiz tradebantur.

Erectio autem refertur

» dinandus Alvarefius Dux Albanus, & Belgii Prz-

ttte)

ad annum millefimum quadringentefimum vigefimum

» fectus, univerfüm Academiz ítatum ac omnes in

fextum , vide Vernmulei Academiam, pagin. 23. in

, ea profeffiones cognofcere defideraret , publico

ts (

fine.

,

fcripto, quod ad eum Academia tranfmifit, prater

»

Dot

» Ab origine Academie , inquit, Valerius in Fa-

M,

Philofophicas litterariz in fingulis Pzedagogis pro-

Ieo

» ftis, etiam Litterarum ficce Grammatice ftudium

profeffiones ut minimum quatuor, in quibufdam

ph

» in Pxdagogiis viguit : & memini me vidifle exem-

Pl

plures etiam fünt enumerate. 4cadem. pag. 61.

35

C9 62.

Qu

» plum Reformatz rationis ftudiorum cum Gramma-

ffo

de

» tice tum Philofophie , ficce formulam artium tra-

In hoc publico fcripto ad Belgii Przfectum mi

anno 1568. & adhuc extante in Archiyis Regiis, com-

» dendarum i; Padagogio Caítrenfi anno millefimo |

CiRCA SUSPENSIONEM P. ZzEGERS.

77

.

m

memoratur in principio univerífam Academiam con-

bro comprehendere cenfenda fit Le

fare ex quinque Facultatibus; tum omnium Facul-

tes Litterarios.

gentgs & Regen-

tatum ex ordine lediones X Profe(fores exhibet.

lf

In quam rem notandum quod Profeffores Litterarii

In ipfa vero Facultate Artium ponit non folum Phi-

etiam Legentes vocentur in ipfa noviffima renovatio-

l

lofophicos fed etiam Profeffores litterarios, docentes

fie

ne 5tatatorum Facultatis, ut verbi gratia Cap. 2. Art.

principia Grammatice , Grammaticam , Syntaxim ,

2.cum aliis vero in Litterarum

Jiudio Legentibus non

D

Poe(im, Rhetoricam , Diale&icam, principia Arith-

difpenjabitur nifi ad fummum in duobus. Anniy.

h

meticz, &c.

;

il

Idem in ordinatione fuz Majeflatis anni 1623. die

Poftremo loco affignat du

oä publicos Profeffores

17. Novembris, recepta per Facultatem & inferta L.i-

quos Facultas Artium quoque habet in communi

bro Statutorum,

pag. 93. Ceteri, inquit, Profeffores

Schola Artium : alterum, Ethicorum; alterum Rhe-

Littevarii etfi

fex annis legerint , contentierunt eg pra-

toricorum, ut qui doceant tantum diebus Dominicis

rogativa C9c.

& Feftis.

ä

Obíervandum etiam patere ex proaemio Bullze Leo-

Et poft enumeratas quinque Facultatum profeffio-

ninz, Pontificis mentem fuiffe ,

fingularum perjona-

nes omnes, tandem fuübjungit:

rum meritis CS conditione diliz

o

enter attentis earim

Et quoque in Univerfitate a Domino Sferonymo Bus-

commoditatibus C9' utilitatibus £equa lance confulere.

lidio fundatum Collegium quod. Triglinge appellatur

C2'. quod nimirum ad . nullam Facultatem refertur ,

» Nempe ut ii qui ftudium & laborem. impende-

» rant, mercedem ex laboribus perciperent eorun-

quia nulli fpeciatim incorporatum eít.

» dem, & alii vita & exemplo invitati ad litteras per-

^* Porro Profe(lores & Rectores Studiorum humani-

5

diícendum libentius invitarentur, uti ex (ü

ppl:ca-

tatis in quatuor Pzdagogiis fic fuiffe incorporatos

3

3

tione Dullz Sixtimz repetitur.

Fácultati Artium ut ad eis Concilium eflentialiter

Item quod Facultas & Auguftiffimi Principes in ex-

pertinerent , evincere videtur ipía Facultatis ordinatio

pofitione íua, Bulle Leoninz inferta, ad Pontificis

anni 1462. qua fancitum erat ab initio, nequis in Pee-

animum inclinandum, eamdem Facultatem magno-

dagogiis quidquam doceret nifi in. Facultatis Senatum

pere commendent ex eo quod , ex ipía velut ex

receptus e[Jet. Acad. vag. 64.

vfonte ceterz facultates ícaturiant, ac ipía TTheologia

- Atque hec fünt quaz primzvam Facultatis Inftitu-

À

3

per quam hzrefes confunduntur viris Littevatil[imnis

tionem ejuíque effentialem formam ac ftatum abunde

» tamquam fulgentibus cándelabris claruerit, & flo-

declarare poffunt.

25

rendo clareat, in qua etiam juvenes quibus in ju-

*

ventute minus provifum efle folet, ab ineunte zta-

AGM IODCOUOL - USS.E

3

)

te Litterarum rudimenta füfcipiunt.

Penfandum denique id quod Clemens VII. afferit

De privilegio nominationum Facultatis quatenus ad

de Hadriano VI. cujus evulgat Bullam , quam hic mo-

Legentes & Regentes Litterarios pertinet.

tu proprio in favorem Facultatis Artium condide-

'

Sedente Romzx Leone X. qui bonarum artium &

rat

Litteratorum Virorum zquus /Eftimator & Patronus

Hadrianus Predeceffor , inquit , follicita confidera-

munificentiffimus extitit, cum communi Academix

tione pen[ans quod per LiTTERARUM /ludia Divini no-

privilegio Sixtino minus provifum videretur Faculta-

minis C9' fidei Catholieee cultus protendebatur C9* orn-

ti Artium quz. quotidie augebatur; & fpeciatim iis

nis humamce conditionis profperitas augebatur, ac dig-

non. effet confültum qui in rezenda docendaque ju-

num immo debitum cenfens, ut ea quc pro fludiorum

ventute graviffimos quotidie labores fatis longo tem-

hujufmodi manutentione C9' incremento C9 virorum do-

pore in'ea exantlabant, & propterea fmgulgri przro-

éorun qui letlionum laboribus €» vigiliir pro aliorum

gativa digni habebantur.

imHitutione infudant faflentatione provide conce[fa erant,

- , Facultas Artium, inquit Vernulzus, in quaqua-

per fuce approbationis prefidium robur perpetue ftr-

» tuor füunt Gymnafiarche, cum totidem eorum Vi-

mitatis obtinerent C9'c.

» carüs, fotque Litterarum &Philofophiz Profeffores,

» preterquam plurimos alios. Artium Magiítros, ut

ARTICULILS M.

» his omnibus Pontificiz largitatis beneficio amplius

w

5

providere, & hoc veluti premie ad ftudiumunde-

De Gymnafio Litterario SS. Trinitatis.

» quaque plures allicere poffet, novum ab Apottoli-

Anno 1658. Lovanii eredum eft GymnaGium Lit-

35

ca Sede privilegium fupplex poftulavit : 74cad. pag.

*

terarium SS. Trinitati facrum, in quo ^ docentur ftu-

» IOO.

dia humaniora in Claffibus (ex

; & praefünt Regens ,

Nimirum idem erat tunc ftatus & forma eflentialis

Subregens & quinque Profeffo

res.

Facultatis qui fupra, articulo primo , , exhibitus eft..

Hoc Gymnafíium proprium eft Facultatis Artium ,

Facultas autem interveniente Maximiliano Impera-

eique incorporatum.

tore, Carolo item & Margareta Auítrie Archiduci-

Ideoque hxc Facultas ejus Moderatrix & Patrona

bus, facile a Pontifice impetravit.quod petebat, nem-

exiftit, omniaque ejus docendi & Regendi munia con-

pe poteftatem mominandi (verba fünt & Facultatis füp.

fert, nempe Magif(tris füis in Artibus.

plicantis & Pontificis concedentis in Bulla) unum ex

Juventus etiam hu

jus Gymnafii fübjeca eft legibus

Magiflris in Artibus , qui inibi in Facultate preditta

& Jurifdictioni ejufdem Facultatis, non fecus ac Phi-

fex annis legerit feu rexerit, vel ob dottrine eminen-

lofophiz Studioti. :

!

tiam: ad. docendam Logicaim | vel Phuficam Ariflotelis

Notandum quod in ere&ione ejufdem Gymnafii Pz-

adiniffus, feu in. illa novem annis promotus C2' Gra-

agogium Porcenfe in quo folo ad tempus illud do-

duatus fuerit C3^ de illius Confilio fit vel aliquando ex-

cebantur Litterz,

*

juri fuo docendi Litteras cefferit ,

titerit.

uti & Fundationibus

^ Eftque hzc famo

fa Claufula disjundiva que clarital-

novi iftius Gymnafii.

qua eo fpectabant, in gratiam

tis caufa diftingui poteft in membra quatuor, ut 1.

Adeo ut ab illo tempore nullz Profeffiones Littera-

ponantur Legentes Sexcennales. 2. Regentes & Sub-

ri& Facultatis Artium

regentes, item Sexcennales. 3. Profeffores Philofo-

fio exiftant.

Rropriæ nifi in prafato Gymna-

hici. 4. Magiftri novennales, qui in Confilio Fa-

QuzriturI. An ex ipíà inftitutione & effentiali for-

cultatis locum habent, vel aliquando habuerunt. Vi-

ma ac ftatu Facultatis Artium Profeffores & Re&ores

de A4cad. pag. 104.

Litterarii non pertineant proprio jure ad Concilium

ejuídem Facultatis.

De qua Claufula vquælrlitur an primo &íecundo mem-

Il.

Ug Ó

78

Jumsm:s Ressrousumx

fis ent i

II. Àn Bullz Pontificiz privilegiorum ejufdem Fa-

Litterz humaniores; adeoque evidens eft nullum po-

gantuf

—À —

Cultatisin primo & íecundo membro famofe Clau-

tuiffe admitti ad docendum Litteras, nifi effet de Fa-

4

tivam p

fulz disiundiva , nominandi unum ex Magiftris in Ar-

cultatis Confilio.

pobeodt

tibus qui inibi in Facultate predicta fex annis legerit

Ut autem Magiftri Litterarii ad Confilium

xFaculta-

port

——

feu rexerit C9'c. non cenfende (int :comprehendiffe

conftitutum eft.

tis Artium fuo jure pertineant, zquiffimo (àne jure

vod ?

Legentes & Regentes Litterarios.

bueril i

III. An Facultas Artium privata

fua au&oritafe po-

Confilium enim uniufcujuíque Facultatis in- Acade-

tuerit per Ordinationes primzvum ftatum (ui Corpo-

mia aliqua nihil eft aliud quam coetus virorum quiju-

;ariOS )

ventutem in ftudiis ad Facultatem iftam

elgi

ris immutare : aut prejudicare iis juribus aut praro-

(pg&aqtib;us

Litterdf

gativis , quz alicui fecundum primzvum fuum ftatum

regunt & inftituunt.

competere potient.

Facultas autem Artium huius-Univerfitatis Lokfani-

t65;. &1

IV. An Profeffores & ReQores Gymnafii Littera-

oftet

en(is, cum ab initio non folum Philofophiam, fed

Àco

rii SS. Trinitatis non fint cenfendi fucceffiffe in jura

eas etiam Artes femper profeffa fit quz maxime ad hu-

tenore

& prerogativas eorum qui.olim in Pzdagogiis docue-

manitatem & politiorem : do&trinam pertinent , qua-

runt & direxerunt ftudia humaniora.

Faculla

les fíunt Grammatica, Poetica, Rhetorica &c. eaíque

rint.

V. An concurrentibus Legentibus & Regentibus

ex fua Inftitutione profiteri neceffario debea;.

ftq

di&ti Gymnafii Litterarii pro admiffione ad Concilium

Facultatis Artium poflint iis neglediis eligi aut admit-

Res ipfa loquitur, Magiftros Litterarios zque ad

sndor

Confilium Facultatis Artium

yoris,

ti alii Magiftri qui neclegunt nec regunt in eadem

pertinere debere quam

i

gia pr

Facultate.

Philofophiz Prafe&os.

Enim vero fia Con(ilio Facultatis Artium diftrahas

neqie

Vifo & examinato cafü füpra pofito infrafcripti cen-

Profeffores & Regentes Litterarios

quaratione Coe-

quoda

tempo

fent.

tus ille dici poterit moderari & inftituere magnam il-

buill

Ad 1. Nullum dubitandi locum effe quin ex ipía in-

lam & pretioífam juventutis füz partem quz ftudiis

ftitutione & effentiali forma ac ítatu Facultatis Artium

Litterariis dedita eft.

&tl

Lovanienfis Profeffores & Redores Litterarii, pro-

voluif

Cum tamen ítudiofa illa juventus ut przcipua fpes

tum f

prio füo jure pertineant:ad Confilium ejusdem Fa-

& cura Ácademiz & Reipublicz ipíi Facultati Artium

cultatis non minus qua

per fuam inttitutionem a fuprema poteftate fpecialiter

exhibt

lofophiz.

"

m Regentes & Profeffores Phi-

commiffa (it, ut in ftudiis humanioribus & bonis Ar-

prao

tibus tam neceffariis, tam di

Etenim ex his quz in cafa proponuntur fàtis liquet

gnis & utilibus fedulo

quam

Facultatém Artium conftitiffe a principio , adinftar alia-

excolatur.

conft

rum Facultatum, ex Profefforibus & Regentibus, ju-

Ad 2. Ex Supplica per Facultatem Artium, jiurn'&is

ltte.

ventutem ad.eam Facultatem fpe&dantem moderanti-

Ve

:

fibi Belgii Principibus, Leoni X. Summo . Pontifici

bus & erudientibus.

pro obtinendo privilegio nominationum oblata, ma-

fecul

Quod in primis conftat ex publico illo fcripto quod

nifeftum eít Facultatem .Artium | reprzeíentatam fuiffe

feffor

tefte Vernulzo in fua Academia Univerfitatir Lova-

eo tempore ut conítantem ex Profeíforibus & Regen-

Leon

nienfis Duci Albano tranfmifit, in quo exhibetur U-

tibus qui juventutem moderarentur & erudirent, id-

n qi

niverfitasut conftans ex quinque Facultatibus, &

que a tenera etate, dum Rudimentis Litterarüm ef-

erag)t

enumerantur membra unamquamque Facultatem con-

fet inftituenda, in verbis : in quaetiam juvenes , qui-

I£ 1l5

ftituentia.

telis

äcu!tatis Artium enumeran-

bus in juveutute gninus provifum effe folet. ab XNEUN-

Porro inter membra E

TE j:iTATE LITTERARUM RUDIMENTA

fuci-

Dad

tur non folum Philofophici, fed etiam Profeffores Lit-

piunt.

»

&

terarii, nam tefte Vernulao preeter Philofophicas Lit-

Ex quo evidenter fequitur, füb Profefforibus illis

ed

iF

teraric in fingulis. Pedagogiis Profe[/iones . ut mini-

five Legentibus qui Facultatem conftituebant. com-

ture

mum quatuor in quibufdam etiam plures funt enume-

prehenfos fuiffe Litterarios; fi quidem hi fünt per

ratec..

quos juvenes ab ineunte ztate Litterarum rudimenta

I

bium non eft quin omnes illi qui Profef-

fuícipiunt.

*

Itaque du

Proinde evi

ha

fiones illas litterarias ad Facultatem Artium fpedantes

denseft eo tempore Facultatem 'Artium

qua

obibant, fuerint per Univerfitatem Duci Albano re-

reprefentatam fuiffe Leoni X. prout eam poftea exhi-

h

v

buit Univer(itas Duci Albano, nempe ut conftantem

prefentanti tamquam Facultatem illaam effentialiter

liciis

componentes, quemadmodum Profeffores aliarum

ex omnibus Profefforibus five Legentibus & Regen-

X

Facultatum eas quoque conftituebant.

tibus juventutem. Facultatis erudientibus, five Phi-

fee

Id ipfum innuunt verba quod Dux Albanus Uni-

lofophicis five Litterariis, prout ad .

verfum Academiz ftatum nofcere defideraret, adeo-

tius.

primum -

, H

»

que indubie fingularum Facultatum ftatum five cor-

Ulteriusmanife&üm eft ex tenore Dulle, Pontifi-

» IH

pus prout ex propriis fuis membris effet conürq-

cem voluiffe benefacere & privilegium concedére Fa-

» 6

&um.

cultati Artium prout hzc ipfi erat exhibita.

E

Eth

E

t manifeftius evincit quod poft enumeratas omnes

Itaque nullatenus dubitandum,. quin Leo X.in prz-

»H

Profeffiones quinque fzcularium , & quafi Facultates

di&a claufuüla de Legentibus & Regentibus in Facul-

»t

illas refpedtive conftituentes fubjungat : eff quoque ii

tate Artium locutus fuerit ad mentem fupplicantium,

»1l

Univer[itate a Domino Sferonymo Buslidio fundatum

& coníequenter comprehenderit non folum Legen-

2

Collegium quod Trilingue appellatur.

tes & Regentes Philofophicos; fed etiam Litterarios,

» (

Indubie Univerfitas hunc .Academiz ftatum exhi-

perquosabineunte ztate

bens Duci Albano eum reprafentavit prout eum ab

menta fufcipiebant.

juvenes Litterarum rudä.

» (

»I

antiquo viderat inftitutum & vigentem.

*

Ad 3. Certum in primis eft Facultatem Artium per

»c

Et fane ex ip

fa Ordinatione Facu

E

(

ltatis Artium anni

fuas Ordinationes non potuiffe invertere (ftatum & or-

1462. de qua in cafü evincitur jam eo tempore Pro-

dinem füi Corporis, prout illud per primzvam fü-

feffores Litterarios in Pzedagogiis docentes de Facul-

am inftitutionem erat conftitutum , & prout illud per

»|

tatis Confilio fuiffe, fi quidem precipitur, ne quis in

Facultatem & Sereniílimos Belgii Principes fuit reprz-

Ped

a

fentatum Romanis Pontificibus privilegio Nominatio-

»

tum receptus effet.

gogiis quidquam doceret nifi in. Facultatis 'Sei?ü-

num dotandum.

»

»

Certum autem eít quo

d illo tempore in Padago-

'Ulterius quando quidem Pontifices privilegium no-

c ip-

5

giiS'dogerentur non íolum Philofophia, fed etiam

4

minandi indulferint Facultati"A?tium, prout hz

J$

Dz sTATU AC FoRMA FAcULT. ÁARTIUM LovaN,

79

i

fis erat exhibita, debuit Facultas illum' füum ftatum,

»

rint in verbis.: ,UNUM Ex MaorsTRIS QUi

quantum in fe eft, integrum confervare, & praroga-

35

INIBI IN FAcU

RIT,

^

LTATE PRUEDICTA SEX ANNIS LEGEf

l

tivam privilegii concedere juxta eum fenfum

5y

i

habebat Bulla-eo tempore quo fuit edita.

.Porro ex dictis ad fecundum quzfitum -

hab-etui'

" Ceïefï'Profej]'brer Litt&rarühi, etfi fex anni'.r Le.

h

quod Pontifex per Legentes in famofà Claufüla de-

25

gerint, contenti erünt|ea prcvogativa, quam illis

l.

buerif intelligere & intellexerit Legentes etiam Litte-

»

tribuit Ordinatio ditlee Facultatis faBaOttava Kal.

M

us

rario$, quando quidem & ipía Facultas & Sereniffimi

Septembris anno.1602. ita ut preferantur omnibüst

Delgii Principes in:Supplica'fua eofdem Legentes

» teteris Magiftris, exceptis iiv, qui ad legendam Lo«

l

Litterários, una cum ceteris , Facultatem conftitaen-

» gicam vel Phuficam, vel ad regendum admiffi fue-

d

tes, &

privilegii fabfidio- füblevandos Pontifici pro-

» VinL 5 item üs, quibus per prifentem Ordinationem

ü

pofuerit.

» attribuitur ditla prerogativa. eorum qui fex amnit

Accedit'quod Princifees: & privilegia juxta- eorum

d

» Legerint. * Hanc fententiam ratam effe Rex juffit

ls

tenoren; auctoritáte:(ua roborantes primzvum ftataum

eodem anno 14. Kal. Decembris; utque illi Facultas

Facultatis in $u

Artium pareret ,

.

rint.

pplica prafata exhibitum cþnftabiliye—

nulaeum.

fe;vevre' 'mandavitt. — Hec apud Ver-

B

d

Itaque cenfedt'infrafcripti, Facultatem Artium fua

Ex quo Decreto Regio hoc equidem habetur a

auQboritate non potuiffe primzvum ftatum füi Cor-

quod Ordinatio Facultatis memorata nón habuerit fi-

um plenarium effedum, nifi

poris, proüt is:per Bullas Pontificias & Placeta Re-

poftquam & in'-quantgm

d

gia probatus & obfignatus füit, ullatenus immutare ;

Regia auctoritate fuit firmata.

neque' Litierariorum - juribus aüt przrogativis in

2. Quod Legentes Litterarii cenferentur nï»minaä

l

quodam przjudicare potuiffe, fed- ea prout erant

tempore impetrati privilegii integra confervare de-

Legentium, de quibus in Bulla, & quod iidem infa-

l$

buitlTe,

per effent (uo jure de Confilio Facultátis; (iquider

ibidem preferantur omnibus Magi(lris, etiam noven-

$

Etíane nequaqam credibile eft Facultatem Artium

voluiffe quidquam immutare contra primazvum fta-

nalibus, qui de Confilio Facultatis funt, vel aliquan-

do extiterunt.

1

tum fuum quem pro obtinendo privilegio Pontifici

exhibuerat; & cujus intüitü Pontifex annuerat, aut

Cum tamen &'ex bulla & ex ufü. indübitatum fit ,

prarogativas & jura quz Legentibus Litterariis : tam-

nulli dari jus prarogative in privilegio nomgnationis

n-i£i ïfit , vel fuerit de Confilio Facultatis,

quam Faculfitem tunc temporis una cum reliquis

conftituentibus conceflà erant, voluiffe ullatenus vio-

$

lare.

- Ad 4. Quando quidem Facultas Artium una cum

J

Sereniffimis Belgii Principibus, Facultatem Artium

Verum quidem eít, quod circa: initium przteriti

Remano Pontifici, pro-obtinendo privilegio nomina-

feculi nonnulli de Facultate Artiüm, notanter Pro-

[

feffores Philofophie & Regentes , Claufülam Bullz

tionum reprzíentaverit tamquam conítantem ex iis

quijuventutem 4b imemnte ctate rudimentiy Littera-

Leoninz fupra memoratam, ita coepiffent interpreta-

rum imbuerent : atque ipfe Pontifex horum etiam in-

ri qua(i Legentes Litterarii qui in dicta Claufüla

ïf

erant jun&ti Regentibus, non íolum deberent cede-

ttitu privilegium fpeciatim annuerit, utiin refolutio-

ne ad fecundum fufius expofitum eft, dubitari non

re iis qui ad docendam Logicam vel Phy(icam Arifto-

telis admiffi erant, fed infuper omnibus Regentibus

poteít quin Legentes & Regentes in predicdo Gym-

Padagogiorum.

nafio, ad mentem Pontificis & Sereniífimorum Prin-

cipum reputandi fint Legentes & Regentes , a-quibus

Et quidem.conformitér ad harc inter[iretationem

edita videtur Ordinatio Facultatis 1692

juxta Dullam in eadem Facultate juvenes. Litterarum

. uti thelligi.4

rudimenta ab ineunte ztate (üfcipiunt.

tur ex Acadenz—iæ--Vernt;læi.

l

B

$.9.

Neque refert qüod prafentes Magiftri Litté

r

arii non

Atex eodem Audore colligitur hnic Ordinationi

Legant aut Regant! in Pzdagogiis; quando quidem

Facultatis non paruiffe Legentes Litterarios , nifi poft-

ridiculum effet dicere füpremam poteffatem non re-

-

quam & in quantum per Regiam Suam Majeftatem

1

hzc Ordinatio fuitlet difcuffa & decla

ad ipía loca..

pexifle ad munera, labores & perfonas, fed tantum

P

*

rata Bullis Ponti-

ficiis non omnino contraria.

Itaque cenfe

nt i.nïfra'förip'ti hodiermos ï'egje"n tes &

Scribit enim Vernulzus (uo tempore exortam füif-

fe controver(iam;.,,cui, inquit, locum dedit quo-

Regentes dicti Gymnatii Littérárii fücceffitfe in locum

eorum omniuti qui tempore petiti privileeii magno

]

)

rundam non fincerus in bonas " Artes affé&tus , con:

numeroin Pzdagogiis: docebart! &'regebant ftudia

55

tendentium nomine Legentium eos dumtaxat ceníe

humániord, & -a quibus-tune juvénes' ab imeünte cta-

» riquiLogicam aut Phyticam profiterentür , non qui

te littérarum rudimenta tüfcipiebant ; eotdemque ip-

35

Grammatice partem aliquam. aut Rhetoricam. aut

fos tàmquami: eorum fücceffores' gaudere debere iif-

Ethicam (eu publice feu privátim interpretarentür: ve

dem juribus^& pratrosgativis

?»

eó maásis quod jam fo-

rum cum ad cognitionem Sanctioris in Belgio- Ca-

liin'ampliffimo-Gymnafio totam Studiofam Facultàtig

]

tholicz Majeftatis.Confilii delata. controveríia om-

Artiam juveritater ab. ineunte'ztate ftüdiis' Littera-

5

nis effetanno.1623. 15. Kal. Decembris-Reverendus

riis'imbuere debeant'quod' onus' olím. divifüm. erat,

"

»

Dominus Joannes Drufius Parcenfis Abbas, Aca-

& difpertitum: iti plures, qui in firi

P

demiz- Vifitator , & Ampliffimus Vir GerardusCor:

isán h'oc? ipfumi erant'priefecti,

gulis: Pfædggg gi-

felius, Libellorum fupplicum Magifter; : & Sanctio-

Ad ;. Refolutio hu

R

5

ris Confilii Senator, Regia auctoritate Judices con-

jus quatftionis fponte. fluit ex

?5

conftituti ità pronuntiarunt :

réfolutionibus precedentibus.

Cum enim in fuperioribus pro

batum fit Legebgeä

» Profeffores duo Publici Facultatis Artium aiter E-

& Regentes Litterarios ex mente füpreme poteftatis

5

thice , alter Rhetorices, habebuntur. impo[lerum in

habere prarogativam in Nominationibus ante omnes

P

numero Magiflrorum | Legentium in eadem Facul-

Magiftros qui non Legunt aut Regunt in Artibus eti-

95

tate, ad. effettum, ut cum fex annis Legeriut, fru-

am ante illos qui novem annis Graduati de Gonfilio

55

antur prerogativa. attributa. per Litteras Apo][loli

Facultatis funt, vel exciterunt.

5*

m & jus proprium habeant ut fint de

camrivil&*;.iiïyzöiüinazionunz hiï, qui fex annis Lege-

Adeoque ei;

Con-

$e

L

Jukxus,.;REslr.o.N.suM*

f

'C'onfïli-o Facuï'taïijä fine qüo prerogativam hanc, ut

feffionem civilem illius bEnE;fïcïi aut Burfe accipere

fupra di&um eít, obtinere non poffent: evidenter

confequitur nullum e Magiftris in eorum przjudici-

& in ea manuteneri, 'cht quotidie obfervatur.

um five cum eorum exclu(ione el

Idem prorfu:ä in Cafu --p'ropo-fiton'& Magiftris Litte-

t

igi gut admitti poffe

ad C,.'onül-m,m Facultatis.

rariis locum habere omnino Oenfclïdum eft.

. Ratio eft, quia, ut ian:i 'prob.atum'eül, Legentes &

Ita fef'ponl"um Lovanii die trigefima Januarii mille-

L

Regentes Litterarii ex inftitatione Facultatis & placito

fimo feptingentefimo vigefimo primo

*

(fignatum

utriufque poteftatis ante omnes alios Magiftros non

erat) Z. B. Van Efpen, J. U. D. & Can. Pro£. J. A.

Brenart, J.U.D. & Anteceffor Primarius. A. Bau-

»

Legentes aut non Regentes in Facultate, ad Confili-

»

um Facultatis vocati funt, ac confequenter per.con-

wens, J. U. D. & Anteceffor Primarius. .(ad huc in-

curíuüm alterius Magiftri etiam in alia Facultat

ferius erat) infraícripti in Supremo Brabantiz Confi-

!)l

riori Graduati nullo modo exchüidi poffint.

e Rlpgf

lio Advocati, vifis & examinatis Cafüs pofitione &

y!

:

"(

Id

refolutione füprapofitis ob rationes folidas a. Clariffi-

enim

;

od illuftrari poteft 'eic'emplis quotidianis. 'Si

mis Viris preconfültis alle

— —

»

j

undator beneficiorum, aut ut vocant, Buría-

gatas idem ce'ni?—:mps , hac

»

rüm tribuat prerogativam fuüis confanguineis , aut ori-

qu?nta Februarii 1721,

»

undis ex certo loco, confanguineus aut ex defignato

b

loco oriundus

(.emt]ignatumj u^

praferetur omnibus aliis qualitate ifta

deftitutis.

AODejbarte: )" Jo- Liono yaï-nfz 3 'Jo ! d'e Stcert.

»

C. F. Cole.

»

Immo tametfi plures effent béneficii aut Burfze illi-

. F. Goyvarts. Cadhovius. ].

us Collatoresaut ele&ores , hique extraneum unani-

Flodrop. ].

»

de Plecker. R. C. E. Suarts.

LU

mi etiam íuffragio pretuliffent ,. nihilominus poffet

As

5

^

confanguineus«a-ut;exi locof defignato oriundus pof-

h

—

»

?

a

)

)

XXX IU

»

»

LU

»

h

»

?

.circ-a i'de-m. negotium.

)

»

D

:

: '(szc z.mme edztum)

»

I-*Ifra'f'c:ript(us— 'a&äfiorv & 'de&laro quod fecundum

Cap. 2. Numer. 28. & feq. & praxis univerfalis im-

I.

conftantem ufüm & praxim hujus Univerfitatis in

»

memorialis omnium Regnorum confirmat ; tefteDi-

)

caufis quibufcumque ubi agitur 'de Poffefforio, exor-

daco Covarruvias, qui floruit a ducentis circiter

D

tis inter Suppofita," aut .etiam . inter ipías. Facultates

anniss pracficarum qq. Cap. 35. ubi & ejufdem

ejuídem Univerfitatis, femper recurratur ad ordina-

rium Tribunal Regium; quodque numquam audie-

praxeos utilitas & neceffitas exponitur. Et certe (

prafatus recurfus ad Tribunalia Regia in caufis Pof-

rim aut viverim hujufmodi.cauías Poffefforias agitari,

fefloriis tollatur , mox apparebit in Univerfitate no-

vel agitari debere, coram Re&ore Magnifico; im-

ftra;, quod pralaudatus Covarruvias generatim af-

mo quod nec unquam intellexerim Univerfitatem ip-

3

firmavit ; nempe flatim non quidem fero comperietur

fam id ipfum pratendiffe, tametíi infraícriptus pluf-

experimento manifefliffimo quantum calamitatis Rei-

quam a quadraginta feptem annis de Coníilio di&z

publicce invetium [it; attento quod in hac Univer-

Univerfitatis extiterim, & jai

]

n

;

er annos quadragin-

Xate ficut in ceteris. Tribunalibus Ecclefiafticis ,

ta fex J. U. Do&or, in huju

L:

m

odi .caufis perpetuo

oporteret habere tres fententias conformes, ut vim

veríatus fuerim. Idemque ceníeo pradi&am praxim

paffus & poffeffione íüa, via fa&i, turbatus,

pof-

Univerfitatis non obftante ejus juriídictione & privi-

fet reftitui.

Ita declaratum & refponfum hac

24.

legio fundatam effe in eo quod manutenentia.fit qua-

Octobris 1

721. Lovanii. (Et. erat.

fignatum) Z. B.

dam fpecies protedionis contra violentiam five turba-

Van. Efpen, J. U. D. & SS. Can.

Prof. (Inferius

"

tionem facti; quz protectio foli Principi aut ejus Au-

habebatur) Idem atte(tor & declaro ;

(Signatum) A.

ditoriis eurn reprafentantibus competat; adeo ut in-

Bauwens, J. U. D. & Anteceffor Pri

marius ab un-

ter jura Principis qux Regalia dicuntur, & Coronz

decim annis Stri&i Collegii Facultatum ,

ipfius indivulfe ! adharent, manutenentia . cenfenda

gens.

ldem ceníeo.

Jur. U. Re-

(

t

utilate probat Celeberrimus Aucor Franciícus

(Signatum) j. A. Brenart, ].

U. D. &»Antece(ïor P

T

unarius,

ä

Qalzad?,' -in..,traöltat':u d-e':hpxl'gtlecl],;i'(:me F?gial',-P,art' 1

APPENDIX

]

APE EE

$^2 jJunss ,RestN.s-UM.-

83

V

t

" MANCEMEG

s m

X

QUE

J

— (

D

V X

Q

" APPENDIX AD JUDICIUM T

ERTIUM,-..

"

hd

DpAED

35

erain . de Brabant , addrefs

-t

é

-'..,;v. :

l.

Coníülte du Confeil Souv

»

?

"31

1

*

"se

'—.,E

Y

:

n

! fur le meme objet.

I

i

MONSEIGNEUR, .

??

À,

E

*

tervenir aux affemblécs de la Facul tä'äcöäme préten:

Ü

95

duement. élus pendant le Decanat dudit vaz Dick,

LL

L h'eü*paä furprenant de voir.l'Internonce de $a

»

-

dont l'éleétion défectueufe avoit obligé ledir Talffavt

[]-

L

I

Sainteté fe donner tant de mouvement pour ap-

»

& conforts, d'improuver entr'autres lesactes de fon

»*

Decanat, ceux ci s'adre(Terent à ce Confeil

ar la Re-

- puyer les plaintes mal fondées dequelques membres

P

[

»

de la faculté des Arts dans l'Univerfité de. Louvain

»

quéte ci-jointe en double, fur laquelle .ce

Confeil le

?5

»5

:H

( dansla Requéte) qu'il a plu à Vorre Excellence

joignit 4 la. caufe füfmentionée , ordonna qu'elle le-

35

de renvoyer à notre avispar Lettre du 22. Mars der-

))

roit communiquée à partie pour y. dire dans la hui.

35

33

nier, puifqu'elles ne tendent qu'à dépouiller les Tri-

raine, & lui interdit.cependant de plus rien attenter

-

?5

bunaux de $a Majetlé de l'autorité Royale qu'ils ex-

2

jufq

»

uàce que Votre Excellence auroit difpofé (ur no--

»

ercent en fon nom, & de relever & aggrandir ainfi

tre confuülte prétouchée.

L

l'autorité de la Cour de Rome & des gens d'Eglife,

» Cette apoflille, qui eft du 24. Decembre dernier,*

j*

LE

J

?5

au prójudice & à l'oppreflion des fujets du Ro ll

nous paroiffoit d'autant plus juíte.que comme l'état

?*

n'y a que le recours à la protection Royale qui íoit

?5

& fürícance accordée par Votre Excellence étoit re-

,

25

capable de les.en garántirj à quoi ce Miniftre tache

u

ciproque & regardoit auffijbien ledit vaz Dick & fes

LE

de porter obítacle par faire Óter aux Confeils la con-

2»

adhérents que ledit. Zaffart & fes conforts, les uns

;

3*

noiffance.des matieres poffeffoires, pourrendre peu

»

& les. autres devoient egalement s'abtenir de rien at-

?5

à peu la Cour de Rome l'arbitre desloix & privileges

»

tenter juíqu'à ce que Votre Excellence auroit trouyé

D

du pays, 'Les glorieux Prédeceffcurs de. $a Majeité

35

bon de reíoudre fur leur different,

2

ont toujours eu tant de foin d'un point fi important

» Cependant l'ioternonce qui avoit pris à coeur cet-

95

qu'ils en firent une condition expreffe dans le Con-

9)

te affaire, ayant porté lui méme uue f:conde Re-

»

cordat fait avec le Prince de Liéze le. 10. Mars 1541.

,)

montrance dudit vaz. D:ck dans.les mains proprés

2

lls défendirent d'accorder aucunes Lettres de Placet

35

de Votre Excellence fzut faire enforte, que V. E.

»5

,3

uouva bon de lever l'interdiction de ce Confeil (ur

qu'avec cette claufe: que le poff.ffoire fera àlacon-

35

noi(Tance de leurs Tribunaux.

lis attribuerenrit aufli

3)

la fauffe expofition dudit vaz Dick que nous n'avions.

LE

2

certe connoiffance à ce Coníeil par un arricie parti-

pas encore refervi de noire avis; quoique nous l'a-

?5

culier.de fss inítruétions du 13. Avril 1604. . Enfin

?»

vions fait voir au Secréraire d'fzrat Sgelligey , par un

LE

??

ils n'approuverent les graces & indults accordés à

double autentique

queiques jours avant cette levée dé

?»

ceux de ladite Faculté des Arts, qu'avec cette re-

35

noire interdiction,

?»

ftri£tion; Que s'il fe meut procés em matiere po[Jej[oire,

» La feconde caufe dontil s'agit eff celle que le

»

qu'ils févont. tenus de l'intevter pay. devant. les Juges

?5

Sourégent du Faucon Jean Aeymezant a intentée en

39

Proviuciaux. . C'eít fur ce principe que nous avons

ce Confeil par les Lettres de maiptenue ci.jointes en

»

commenceé à prendre connoiílance des caufes dont il

99

double, pour etre maintenu dans la pofl:íTion de la

39

s'agit.

L

9

place qu'il.a dans ladite Faculté, contre les troubles

» La premi

ere el:t celle que Pierre Zaffarz, le plus

2»

lui faits par le Doyen de la méme Faculié Cocdyck. "

95

ancien de ladite Faculté & neufautres conjointement

, En vertu de ces Lettres le Doyen fut ajourné au

39

avec Jan Op/iraet , comme Procureur de la Nation

29

Rolle;.& il y conteíta en forme c

ontre la concxluüonf

95

Hollandoife, & Antoine Czzck comme Procureur de

95

du Sourégent prife au poffefloire.

?5

la Nation Flamande dela méme Faculté, foutiennent

» Maisfe trouvant preffé de fervir contre la réplique

gk ——

99

en ce Confeil, afin d'étre maintenus dans l'ancienne

35

du Sourégent & n'ayant au(fi matiere pour y dupli-

3»

offettion d'approuver ou dé(approuver lesactes du

?»)

quer, fut confeillé de fuivre les traces de fon préde-

233

oyen qui finit, ou fort de fonélion , à l'occafion

»

cefleur en office le. Doyen vag Dyck, en employant

3*

que Gille vaz Dyck ayant archevé (on terme de Doyen

»

l'internonce pour faire arréter le cours.de la caufe, &

9*

avoit entrepris d'inferer aux: Regiflres de la. Faculté

?*

il réuffit fi.bien qu'à fon entremife & encore fous l2

?5

faux. pretexte que nous érions en défaut de rendre

les prétendus aétes de fon Decanat, nonobítantque

23

deux des quatre Nations (dont la Faculté e(t com-

53

notre avis, V, Excellenuce fut derechef fervie de te-

?5

,

posée) les avoient pofitivement dé(approuvés, &

nir auffi. cette procedure en état & fürféance, faas

??

ue les Actes d'un Doyen qui finit ou fort hors de

»

que ledit Sourégent ait pu obtenir levée de cette für-

2

í

[0;

L»)

nétion ne peuvent , étre confiderés comme actes

feance, ni fur l'appuy de la notoire competence de

légaux & valides de la Faculté, tandis qu'ils ne font

P

ce Coufeil , ni fur l'appuy des raifons éaoncées.paF

99

ratifiés & approuvés parlesdites quatre Nations; ou

l'avis. des Docteurs & Avocat ci joint en copie qu'il

par la plus grande partie.

»

,

t

35

a eu l'honneur de pré(enter à Votre Excellence. (/)

erant conte

f

» Cettecaufe

(tée & inftruite ju

u'à répli-

» La troifieme caufe dont il s'agit eft celle que le$

?*

pliqueinclufivement, & le Doyen vag Di

C

]

ne.trou-

L»)

Regens & Profeffeurs du:College de la 'Trés Sainté

vant matiere pour y dupliquer, prit recours à l'Inte:

)

Trinité foutiennent pour érre maintenus dans la pof-

99

nonce & fcut obtenir par fon entremife, érat & fur-

39

feíhon de leur droit de devoir éue choifis & admis

L

(éance de toute procedure par Lettres de Votre Ex-

?*

au Confeil de la Faculté des Arts lor(qu'ils (e. pré:

cellence du 2, Decembre 1719. jufqu'a ce que norre

PI]

fentent, du moins préfcrablement & tous antées qui

??

avis và autrement feroit diípofé.

?9

uec Legunt mec Regunt in eadeimn Facultate.

» Nous y refervimes de notre avis par confulte du

» lls y ont conclu **

Zv eynde bet Hoff maintene:

35

29. Novembre dernier. (4) Maiscomme les hautes

vende de Suppliauten in de. poffeffis vam. bun vecht. van té

-

occupations de Votre Excellence ne lui permirent

TRoeten. gekofen eude gendtutteerd vvordeg ad. Coaüliuni

w

as d'y prendre fitór refolution, & que cependant

diétee Facultaris dum fe praefentant. zez guifden prefera-

»

belycb aeti alle andere qui nec Legunt nec Regunt in ea-

ierrele Clerceg & N. Bertonville S'avangoient d'in-

(a) Voyez cette Confulte dans les Memoires bi/lori(j. fur Paffaire.de la B. Unis

dans le Payg;bn: Aum'lcäiem- &c, T. 1, p 253, & füiv;

(^) Refolutio Efpenii, data 7. Janv. 1721. fupra, IN. XXIX.

L

dem

Supplem, oper..Pau Efpea 'Tomus V.

—

$5

iDx t:omþ"x-i'*i—z"n--rfm CowNc. Dnasz.

demF acultate , gedjezt zoude vvefem te verclaeven dat

?3

& dans le choix cé en fu'ïvatlït fait en leur faveur il

)

,

y auroit de l'incorapatibilité que celui fait en faveur

den voovgetnelden pretenfen Keus-op, den 21. San, 1721.

gefchied n dePer foonen $um der vooftfchreven Fan Kel ez

de leurs adver(aires pour les màmes places vacantes

fubfifteroit pareillement.

de Procurator Geybelstot bet Confilium prafarae Facul.

—^ tatis z zul endetamomvveerden , énde m tegendeel dat den

» C'eft pourquoi quand ils auroient conclu fimple-

25

ment afin d'étre maintenus dans la poffeffion de leurs

(irc

dKeus gedaem vam. de peerfoonen oan de tvve Supplianten

van Socteffe ende D'Offogne tot bet

*

P^

;

elve")'Copffilium vvet-

H

droits de devoir étre choifis & admisau Confeil de

»

la Facultédes Arts, preférablement à tous auttes nec

tigb eide van voveerden 11.

? Cette conclufion a donné lieuà Votre Excellence

»

Legentes nec Regentes , ce Conteilleuradjugeant cette

»

)»

conclufion & les maintenant en ladite pofieífion de-

de nous charger par fa Lettre du 22. Mars 1721. de

»»

linformer diftin&tement fi elle concerne purement

23

clareroitentnéme tems auffi que le choix desdits vaz

»

»

füel & Geybels feroit nul. & de nulle valeur, & que

le potleffoire,

» ll n'y a perfonne tant. foit peu verfé dans Ia pra-

99

celui des Supplians devroit fortir effet, qui eftle

29

9

ftyle conftament pratiqué de tout tems en ce Confeil,

Eæ

tique de ce Confeil qui ne fcache que les caufes pot-

b

felfoires s'y traitent en deux differentes marieres;

,)

quoique cetre déclaration quand elle ne fut pas ex-

E?

primée dans la fentence y feroit tacitement comprife,

l'une,au Róle; & l'autre communicatoirement ; &

500,

l'onfe fert fort fouvent de cette voye communica-

59

& en refulteroit reip/a &* per. confequentiam uece[fa-

|ibus

»

»

riams n'étant pas bien poffible que le choix defüits

toire, parcequ'elle eft beaucoup plus courte & expé.

- erdi

9»

ditive, -

É

»

vatt fel & Geybels puiffe tenir lieu, pendant-que

celi

oifes fe traitenr au Róle, quand

)?3

celui des fupplians feroit maintenu.

» Les caufes polffe(T

eul

H

le Suppliant demande & obrient für fa Requére Let-

» De tout quoi Votre Excellence pourra reconnoi-

dien

»»

»

tre que l'a&tion intentée devant nous par les Regens

tres d'ajournement au Róle, à fin de maintenue en

chit

»

cas d'oppofition, lorfque l'impetrant à jour fervant

»

& Maitres du College de la trés S, "Trinité , batie uni-

cont

3*

au Róle ramene à fait le contenu de fes Lettres afin

$;

quement für leur pofieffion ancienne, concerne pu-

aff

99

de maintenue & conclut à l'enterinement des mande-

»

rement le poffefloir, nonobftant que leurs conclu-

huc

»

fion afin d'y étre maintenus, s'étend auffi à ce quele

»

ments y repris,-

villi

» L'enterinement de.ces mandemens corfifte en ce

,»»

choix defdits vaz. Ziel & Geybels feroit declaré nul;

Til

95

LE

attendu que cette déclaration eft une fuite neceffaire,

qu'aprés pleine in(truction de caufe; la Cour main-

mot

35

renant l'impetrant dans la poffzífion ou quafi polfef-

5*

un accefloire inféparable du principal qui eft la main-

9,)

fion de fon office, bénéfice ou outre droit, déclare

»

tenue;

2»

nul & de nulle valeur tout ce qui a été fait au. con-

» Voilà Monfeigneurl'état & la confiftence des trois

»

?5

caufes dont l'Inrernonce appuye la défenfe en faveur

traire, ordonne à partie de le caffer & reparer & de

I

faire ce qu'à du & doir étre fait enfuite de la poffef-

)5

des Doyens vaz; Dck & Coedick, non pas pour con-

2

»

93

ferver à ceux de l'Univerfité la juriídiétion qui leür

fion de l'impetrant.

» Les caufes poffeffoires fe traitent communicatoi-

»

a été accordée par le Prince, ainfi qu'il pretend par

»

fes remontrances, mais pour dépouiller ce Confeil

det

»

reient loríque le fuppliant au lieu de demander Let:

-

L

tres à fin de miaintenue, conclut par fa Requéte à ce

L d

du droit de juger du poffefloire entr'eux, queSa Ma-

ue la Coürle mainrenant dansla poffeffion ou quafi

25

jetlé lui a attribué par unereferveexpreffe, leur ac-

I

Le but de ce Miniflre eft

fit

L

pofleffion de fon office, bénéfice ou autre droit foit

??

cordant leur jurifdiéction.,

fervie de declarer nul & de nulle valeur tout ce qua

-

d'établir en ce pays une fuperiorité abíolue & defpo-

did

exil

95

&té fait au contraire, ordonne à partie de le caffer &

??

tique de la Cour de Rome, pour empécher le re-

??

cours aux Coníeils du Roy par la voie de maintenue,

üay

reparer, & de faire ce que a du & doit étre fait en-

Lulli

9?

fuite de la poffeffion du Suppliant, deforte que con-

qui eft une des efpéces de la protection Royale par

9*

clure fur ce pied ou conclure à l'enrerinement des

laquelle le Prince défend fes fujets contre tous trou-

eti

3»

mandemens repris dans les Lettres à fin de mainre-

^

95

bles de fait; réablit & foutient le repos & la wan-

p

»

nue eft une & meme chofe,

quillité publique.

L

nu'x

de

Thi

» Or la caufe des Regens &.Maitres du College

» C'eít pourquoi

Monfeigneur nous avons eu jüüe

?)

la trés-Sainte Trinité eft uniquement battie fur la pof-

?5

fujet de croire qu'il étoit de notre devoir indifpen(a-

er

?9

feffion de leur droit de devoir étre chois & admis

,9

ble d'entreprendre ia connoiffance deídites caufes,

35

au Confeil de la Faculté des Arts, preférablement à

2»

uniquement fondées für la poífefTion & le trouble de

(

fol

9?»

à tous autres qui nec Leguut uec Regunt in eadem Fa

)»

frait des parties reípectivement, à moins que d'aban-

cultate.Ellee(t inftituée communicatoirerent par une

»

donner uun droit que tous les Princes Catholiques

TW

2

?»

conclufion ordinaire ufitée regulierement ez caufes

?*

ont toujours eu foin de conferver àleurs 'Tribunaux,

Q

99

PL

ainfi que nous avons fait voir par notredite Confülte

r

poffeffoires, qui fe traitent communicatoirement,

C0

» L'effentiel de leur demande ne va qu'a étre main-

»

du 29. Novembre dernier,

))

tenus dans la poffeffion de leur droit de devoir étre

» Et comme les raifons y déduites pour établir Ja

Vàt

99

choifis & admis aut Confeil de la Faculté des Arts

»

competence de. ce Confeil à l'égard de la premiere

&0

»

»

de ces caufes militent également pour les deux au-

q

preférablement à tous autres, qui gec Legunt uec Re-

L»)

ant in eadem Facultate.. Sil'on trouve matiere de

»

tres; que defuir: nous avons jugé avec fondement

IK

)

eur adjuger cette demande il s'enfuit que le choix

,*

qu'il n'y avoit plus rien à confulter en cette affaire,

U

99

fait de la perfonne de N, N. vaz AKie] & Gyhels ad

»)

il nous a été bien fenfible de voir les expreffhions fur-

n

95

9)

prenantes faites dans la Lettre de Votre Excellence

te

Conufilium Facultatis eft nul & de nulle valeur, &

4

»»

q

u'au contraire le choix fait des Supplians, fgavoir.

9)

du 4. Septembre dernier; nous ommes fi fort perfua

d

9»)

Pierre Jean vaz SoetefJe, Profeffeur de la Syntaxe,

??

dés de fon équité naturelle que fi elle eut été infor-

l

epe de la

méeà fond de norre conduite & de la nature de cette

»

& Nicolas Z'Offogue Souregent du Coll

)

Q

L»

trés-Sainte Trinité , eftbon, & doit fortire fet, noa

d

,»

aflaire, Elle n'auroit pas permis qu'on usàt des ter-

V

?5

?9

feulement parce que le choix defdits vaz Aie/ & Gey:

mes auíli rudes que ceux y énoncés à l'égard de ce.

pi

95

bels, qui nec Legunt nec Regunt leroit entrepris par

?

)

Confeils qui a l'honneur de repréfenter Sa Maje(té

2

voie de fait, contre la poffeífion deídits Regens &

» & d'éce dépofitaire de fes droits & prérogartives.

?*

Maitres, & que celui du Maitre 27 $oetef?e & Sou-

» Nous avons l'honneur d'éue avec refpect Monfei-

»

régent d'Offogie feroit fait conformement à cette pof-

» gneur &c.

39

2. Oclobre. 172 1.

fciüpxj, mais auífi pasce qü'étant maintenus en icelle

xxxu.'

JvR:s Re SPONSUM,

i

s

VE It m

h

4

XXXII.

3

J URI S RESPONSUM (a),

R

þirca fufpenfi

onem Provifionalem R. D. J. €. Leydecker, Vicepaftoris Eïcc'l'efïæ

- 'Metropolitane Metchlinienfis, par Z7cariatum . (ut dicunt ) ejuídem Ecclefie .

. Anflictam (7) in qua przcipue agitur de difcrimine inter

jurifdi&tionem Vicarii Generalis & Officialis.

E

Q AISdUo s

idem Tribunal cum Epifcopo habere dici

poteft Cap. 2

*

.,v

de Confuet. im 6. Sed Vicarius (quamv

IS improprie

Everendus D; Joannes Carolus Leydecker Ecclefize

Generalis appellari foleat) non omnem ]

urifdiétionem

Metropoliranae Mechlinienfis Capellanus & Vice-

voluntariam Epifcopi ekercere poteft; fed folum intra

paftor, fed nunc interdi&tus fun&tionibus Vicepattora.

mandati fines, qui pro arbitrio mandantis reftrinoi (o-

libus, fuper quo lis pendet, fape a tempore dictzin-

lent. Quare Vicarii Generalis facultates, non vifis li-

terdictionis in Sacello SS, Sacramenti in pradicta Ec-

teris Conftituentis, amplius fciri aur intelli

i néqueunt,

clefia Veftibus Sacerdotalibus.indutus ante vel poft Sà-

quam cujuslibet alterius delegatam jurifdi

à

v

ionem ha-

crum füum Euchariftiam populo diftribuit & notanter

bentis,

die nona & decima hujus menfis intra quindenam Paf-

Conftat autem.

quodilli, qui fe dicit delegatum, nul-

chatis, qua populus frequentior ad mienfam Domini

la fides fit adhibenda ante exhibitas dele

gationis litteras

confluere folet. - . Ampl. D. Vicarii Generales Eminen-

]. 1. C. de mand. Princib. Ca

D. 31. ff. de Offic. ut potef?.

tiff. ac Reverend, Domini Cardinalis Archiepifcopi ad-

J'ud. deleg, late Barbofa

ad di. Cap. N.1.6? a, Übi

huc abíentis, per adjunctas litteras eundem quafi gra-

etiam oftendit receptiffimam effe D, D. fententiam ,

vifIimi criminis ex illo capite reum coram pretenfo fuo

quod citatus non inferto Citationi Delegationis tenore,

"Tribunali citari fecerunt ad in(tantam, ut ajunt, Pro-

non teneatur comparere ; argurnentum evidens, citá-

motoris, fufpeadentes illum provifionaliter a Divinis,

tionem ejufmodi eff.nullam , nec alios fubfequentes

actus judiciales poffe fübfiftere, quod eriam in termials

QUZERITUR.

docet Maícard. de probat, Cozc/. 491. N.

6- 8)70 älii'

que paffim.

; An fufpentio illa provificnalis fit valida ?

A Delegato ad Vicarios Generales Epifcoporum Bel-

2. An (altem non (it'omni modo injuíta?

gii recte argumentamur ; quia illirantum nominetenus

Et 3, Quo modo magis opportuno citatus fe—defcn-

tales füunt; cum nontotam juri(dictionem E

ifcopalem,

dére queat ? -

immo ne quidem toram voluntariam, fedfo

)

u

mad man-

dati finesreftrictam habeant, ita uta parte rei veri Dele-

Infrafcriptus J. C. & Eccl;:üæ Metropolitanäe Mech-

gati Epifcoporum, non Vicerii Generales fint.

linienfis Canonicus Graduatus, vifis hac facti fpecie

dictis Citatorialibus , & quaeftionibus inde deduéctis,

Quare cumin hoc cafu commiffionis tenor pradictis

litteris infertus non fit, concludendum eft easipfo jure

exiftimo fufpenfionem illam effe zp/o S*wre nullam : con-

nullaseffe, nec citaturn teneri ad comparendum, tanto

ftat enim quod dicte litterse, licet falí£o Eminent. Do-

mapis quod etiam in illisafferatur D, Officialem effe G-

mino adícribantur., « ejus mandato date dicantur,

nevalemi , qualis certe dici non poffet, fi ipfi vel partem

U

etiam contra nótóriam ufum omnium Judicum dele-

Jurifdictionis conrentiofe commiffam haberent, vel

gatorum , qui auétoritate quidem: Deleganus fed fuo

nunc illas, nunc alias caufas fori Epifcopalis, pro libitu

nomine jus dicunt ;. tamen a parte rei adictis Ampliffi-

notioni fuze arrogare poffent.

mis Domiois Vicariis concefle fint, qui edam iifdem

"

Ex nullitate dictze cirationis etiam reéte infertur di-

ordine Dignitatis fervato fübféripferunt.

&am fuüfpenfionem provifionalem, uti ejufdem actiüs

Jure communi quidem hec nomina, Z7zcavius, £2

judicialis partem , eodem nullitatis vitio laborare, at-

Officialis Epifcopi confunduntur: quia Epifcopi Italize

gumento a toto ad partem; & qudod ei, cui minus de-

folent univerfam Turiídictionem fuam eidem períonse

negatur, id quod plus eft concedendum non (it: cum

mandare: fed moribus Belpii ac Galliae nihil notius,

enim Delegarus ante exhibitam dele

quam quod Ofhicialis toto czlo a Vicario diftet: Offi-

gationéfm pro non

Judice habendus fit

itaut nec valide citare poflit, clà-

cialis enim dicitur, cui Epifcopus Jurifdictionem fuüam

rum eft fententias ejufdem eriam provifionales, qualis

contentiofam mandavit; Vicarius vero ille, cui.volun-

eft hzc fufpenfio, nullas eiTe ; adeoque nec citatum a

tariam commifit.

Capitulum noftrum Sede vacante

Divinis abítinere debere.

eodem modo partitur exercitium Jurifdictionis Archi-

Ad fecundurn refpondeo , ex folis di&tis litteris lnce

epifcopalis ad (e devolute, conftituendo Vicarium Ge-

meridiana clarius patere, füfpenGionem illam , étiam

neralem pro voluntaria, & Officialem pro contentiofa.

fuppofita gratis validitate ejus, ex ommi parte imtflam

Unde ficut Officialis non poteít fibi, qua ad volunta-

effe, plureque tam fa&i guam S*vris intoléraliles eivo-

riam fpectant, arrogare ; ita viciffim nec Vicarius po-

ve$ Contintre: quiain illis ciratus non alterius crimiais

teft caufas ad cognitionem Epifcopi pertinentes deci-

arguitur, quam quod functiónes Vicepaftarales exer-

dere : quia diftin&ta & limitata eft utriufque poreftas ;

cuit, diftribuendo intrà

quindenam Pafchatis F'uchari-

nec in hiíce partibus Vicarius, ut talis, "'ribunal um-

ftiam variis Parochianis in Sace

llo SS. Sacramenti ejuc.

quam habuifle vifus eft; aut caufas judicialiter cogno-

dem Ecclefia,

viffe. Late Clariff. D. 72 Efpeu , juris Ecclef; Univ,

Sed inexcufabili [nris errore: fun&io etim illa non

D. tit.12, Cup.4. €9 $.

eft Paítoralis, fedad Surmmum Sacerdoralis: &id claje

lllud etiam moribus noftris Officialem inter & Vica-

evincit Trident, $. 22. Cap. 6, de Sucrificio Mflz,

rium Epifcopi difcrimen eft, quod prior indiftinéte

dum optat, ut in fingulis Mi(fis 'ideles ádífantés non

omnes cauías'ad cognitionem Epifcopi fpectantes de-

folum fpirituali affz£tu, fed Sacramenrali etiám Eucty4-

20 t

cidendi jus habeat; uude etiam nuac , prout de jure, riftiz perceptione communicarent, prout in

primitiva

(aj,' Primo editum anno 1722.

(5) Vide prolixius negotium hu

AMeimoires bifloriques do*c, des Pais bas Aurricriens Gc, T,. 1. p« 290. & feq.

jus interdi&ti in libro edito anno 1755. cui fitulds:

2

Supplem. 0pek. Jau Ejpemn 'Yomus V,

Eccle-

84

'Dr DiscntMINE. ÍNTER junisp, Vic, GeN, & Orric.

NI

Ecclefia moris erat. "Nec diftributio Sacre Commu-

Belgis plane ignotumeffe, ádeoque citationi aut *fïïf*þen,,-:

büa |

nionis tempore Pafchali foli Paftori & ejus Vicario re-

fioni iíti citatum parere non debere, — Si illo modo er-

rb

fervata eft: quia licetrunc temporis Fideles in Parochia

rorem fuum percipientes, novis forte citatoriis man-

pe

fua communicare debeant, tamen nulla lege obligan-

datum fuum inferi faciant, & ex eo pateat contentio-

p

tur ad recipiendum Sacrarn Communionem ex' mani-

fam Jurifdi&ctionem etiam mandatam eífe, tunc recur-

eM

bus Parochi aut ejus Vicarii: neque eriam ullo jure Sa-

rendum eritad recufationisremedium: neccaufa fuffi-

Pav sst lii a

qie f

cerdotibus Curam Animarum non habentibus inhibe-

cientes deerunt, prout vul£o etiam notum eít: immo

J V

tur illo tempore in Parochiali Ecclefia Éuchariftiam di-

folae ad hoc fufficient diéta litreree citatoria ,. cum Tu-

jarm )

ftribuere.

Ímmo & notoria praxis habet, tamin no-

dex, quitam enormiter gravavit, ultra gravaturus pre-

voctt

ftra quam in aliis Parochialibus Civitatum, quod quili.

fümi debeat, Pluribus opus non eft'in hac füppofitio-

tiatu

bet Presbyterante vel poft Sacrum fuum Sacram Com:

ne: quia certo mandatum illud , quod hactenus in te-

N

munionem Fidelibus Menfa adítantibus elargiatur; &

nebris delituit, publici Juris non facient.

fis P

etiam in noítra Ecclefia vix umquam Paftor aut ejus Vi-

]ta cenfui Mechlinig hac 15, Aprilis 1722,

caua

carius, fed certus Miniíterad hoc confítitutus illo mu-

!

:

J MELCHIOR.

nü

]l

nere fungitur

2

; qui fi abfit, Celebrantes pro commodi-

.

bus

tate populi ejus vices fupplent.

Infräf&ripti ].-U, Dv,o&ores, vifo, & exä-minato cafu

Falfo igitur afferitur in

di&is Litteris, quod Citatus

fupra pofito, & litteris citatorialibus annexis cenfenr,

qlläü

h

illo modo exercuerit funétionem Paftoralem, quodin-

Ad primum Ceníüram fufpenfionisa Divinis ,. de qua

fura

hibitionem £imin. Domini, Decretum D. Officials, &

in cafu, efle omnino nullam ob notorium defectum Po-

"

d

E

Au&toritatem Superiorum cum gravi Fidelium fcandalo

teftatis, & Jurifdictionis in proferente.

& obloquio contempferit: alta fane verba, fed cafui

Indubitatum quippe eft, quod juxta hodiernam Ec

P[Ul

Di

Y

plane non confona : interdictus enim functionibus Pa-

clefie difciplinam & praxim nulla .ceníura valide ferri

Íftoralibus , non prohibetur alias alterius ordinis exer-

queat, nifiabeo, qui jurifdi£tionem habet fori externi,

qmd

nil

cere, necjure füo utens alterum contemnere autoffen-

five jurifdidtionem contentiofam., quodque nulla Ceníu-

dere velle videri debet, nec Sacra mini(ltrans praífumi

ra infligi poffit, nifi fervato ordine Judiciario, atque

piol

def

poteft Sacrilegae inrentionis reus, aut magis caufaffe

neglectum ordinis Judiciarii reddere Cenfüram omnino

&

obloquium aut fcandalum, quam alii Presbyteri Curam

nullm. — Quotiefcumque 2n fententiaeff defettus fubflau-

D«

Animarum non habentes.

tialis ordinis Juris, certum efl. (ait Suarezius ia tra&l.

Neque Citato crimini verti poteft, quod, ur fuppo-

de Cenfuvis Difp. 4. fet, 7.. .N. 2.) : Genfuram effe . on

iC

ben

nunt dicte Littere, contra inhibitionem moderni Pa-

Jolum utcuinque imjuflam , fed provfus imvalidam: quia

rochie Defervitoris Euchariftiam diítribuiffet, quia in

Jeutentia ipfa wullaeft , 7 foutentía uulla , uullum potefd

x

It

facto ponitur, quod demum poft di(tributionem iubi-

producere effettum.

buerit, Sed füpponamus quod ante inhibuerit, fane

Ulterius indubitatum eft, quod juxta notoriam pra-.

inl

büb

illo pa&to functionem non Paftoralem, inaudita haéte-

ximBelgii, uti & Gallie nulla omnino Jurifdictio cozzez-

nus meramorphofi, in Paftoralem convertere non po-

tiofa five Fori Judiciarii üit penes Vicarium, aut Vicarios

f

jn&

-uit, nec licuit ipfi in illa Ecclefia, quae immediate Ju-

Generales Epifcopi, nec quod hi habeanr hujus Juris-

rifdiétioni Capituli Metropolitici fubjacer, Presbyrero

dictionis exercitium, fed folum his committatur Jurif-

fat,

functiones Ordiais prohibere : ultra quod inhibitioin-

dictio, quam vocant voluntariam , tota Jurifdictione

tellici folum deberet pro tempore, quo ipfe aut fpe

contentiofa, & Judiciaria plenarie refidente in Vicario,

:

cialis Diftriburor praíto effent ad diítribuendum, ne

qui hodie dicitur. Officialis ,

ui & íolus cognofcit &

alias parati ad communicandum, longiori mora pro-

expedit ea, quae ordinem ju

d

iciarium requirunt.

yocarentur ad murmurandum.,

Unde Vicarium Generalem Epifcopi definiens con-

Igiturinju(ta eft hac füfpenfio defectucaufz. — Eriam

formiter ad modernam praxim & difciplinam Ecclefiae

injuíta eft ob modum, quo lata eft: nempe adveríus

Vir Clariffimus Ludovicus Hericourt in füo erudito

inauditum : quia uno folum cafu ad fummum futtiaeri

Opere, cui tit..— Les Loix Ecclefiaffiques dans leur ordre

gatuvel, pavt.1. Cap.2. INum. 1. Le Facaire General de

potefthuju(modi provifio nalis fufpenfio, ícilicetin atro-

cioribus delictis faris preeparatorie probatis, & ita pa

P Eveque

€

&om la S'urifditlion VOLONTAIRE. -

[2 uu Pretre, qu'il établit pour exercer en jb:z

lam notis, ut accufato fine gravi fcandalo pendente Ju-

dicio permitti nequeant Sacra faeere; quae omues ci-

Porroex Litteris Citatorialibus hic annexis, evidens

l

cumftantize ab hoc caíu proculabíunt, prout fatis pro-

eft ,, quod hzccitatio, & Cenfürz inflixio provifiona-

batum.

lis procefferit a Vicariis tamquam mere Vicariis Gene-

TK

Immo etiam gratis fuppofito, quod ab Emin. Do-

ralibus Epifcopi: fubfcribunt enim non in qualitate Of-

mino aut ab Officiali diftributio Euchariftige ipfi inter-

ficialis, fed in qualitate. Vicariorum Generalium.

P

dicla fuiffer, una aliave tranfgreffio (de duabus enim

Verum quidem e(t, quod fecundus in ordine Am-

ü

tanrum accufatur) gravioribus delictis ab eequo rerum

pliffimus DD. de Viffcher affumat fibi tirulum O ficialis

!/

arbitro non annumeraretur, ad illum effectum, ut (uf-

ü

Mecblimeufis ; fed ut oftendat fe in hac parte non pro-

penfio illa ferri poffet, quia fcandalum aut obloquium

cedere tamquam Officialis, addit& Zzcaríius Geseralis,

N

Divina celebrando , pendenre lite, evidenter non cau-

in qua qualirare unum cum aliis duobus conflituit Cor-

1

faret; nec provifionali remedio illi contra inauditum

pus, quod vecant Zcat

Á

'?atum, & coram quo Citatu-s.

D

evocabatur.

n

locus effe poteft, dum gravius effet ipfa pcena per de-

finitivam fententiam inferenda: licerenim füfpenfioilla

Infuüper ex iií[dem Litteris Citatorialibus , manifeftum

eft hos Vicarios Generales fibi voluiffe attribuere jurif-

Ípem promptz abfolutionis fpondere videatur, tarmnen.

a parte rei fatis clare hoc agitur, ut ciratus intra moras

dictionem contentiofam, five fefe erigere in judicesfori

contentiofi , novumque "Tribunal haétenus in Belgio

Judicii diuturni illo vinculo innodatus maneat; quia

non eft verofimile praetenfos illos Tudices; qui contra

non cognitum eripere,

. In Litreris enim Citatorialibus expreffe dicitur, man-

apertam veritatem crimina ei afhngunt , poít refpon-

fionem vifam eequiora decreturos.

damus omnibus Apparitoribus Cur:e zoflre, utcitetis-

.. Ad tertium fatis ex dictis liquet

füadendum non öffe

sss àd Inftannam Promotoris Curze noffra ...........

Citato, ut coram illis perfonaliter refpondeat, ne illo

qua omnia manifefte fignificant hanc citationem fieri

äz;

coram hoc Vicariatu, tamquam vero & hic recepto &

modo fundartiffimis exceptionibus declinatoriis, quae lite

conteítara ferius proponuntur, renuntiet ; fed illis ante

ufitato. "Tribunali Ecclefiafüci fori exterioris five con-

tentiofi,

omnia fignificandum erit per modum , ut ajánt, fim-

plicis advertentie , nullam Vicariis jurifdictionem coa-

Numquam enim Vicariatus, cui exercitium jurifdi-

ten;ïofgm competere, ac pratenfüm 'Tribunal eorum

étionis volumariæ cominittitur, venit nomine Curig,

Neque

H

"

Ua

Rrs

PONSU.M'

85

!eu.

V

Neque ullos Apparitores aliofve fimiles Miniftros ha-

attentaffet; vidiffet indubie Advocatus Fifcalis, fiquis

ld

bet, fed hiomnes ad folam Curiam Ecclefiafticam five

exceffus ellet commifTus in hac diftributione Commu-

tio.

"Tribunal fori contentiofi, cui folus Officialis pracfidet,

nionis, is eflet e levioribus caítigandis non Cenfuris

üp.

fpectare nofcuntur. .

(ed Paternis monitionibus.

|

que hactenus. inauäiturï'x,, quod Promotor , qui

Ad tertium cenfeüt, cum D. Ptaätonf'ult,o, Citatum

li

. Deni

A o a

et Minifter Curic Ecclefiafticae, fuas caufas deferar at-

nullatenus

offe comparere in vim factié citationis ad

que (üper iis Jus dici petat coram Vicariatu , admodum-

inllantiam

roinotoris coram hoc hactenus inaudito &

[

[

qué verifimile eft Promotorem, priufquam hanc cau-

non cognito Tribunali , fed perfiftendum in fimplici

1«

Íam inílituerit; non deliberaffe & contulifle cum Ad-

advertentia, qua declarat fe non poffe a

gnofcere hos

[

vocato Fifcali, pro ut praícribunt Ordinariones Cu-

Vicarios tanquam Judices fori judiciarii,

riarum Provincig Mechlinienfis 77£. 4..Cap. .

[nfüper cenfent, quod, fi hi Vicarii quidquam ulte-

Neque enim verilimile eft, quod Advocatus Fifca-

rius contra Citatum attentare aut fibi Juritdictionem £o-

:

lis Promotorem pro In(tru&ione & Decifione hujus

ri Judiciarii attribuere pre(umant, Ciratus merito

caufa rnifilet ad' Vicarios Generales, quos noverat

contra hanc. violentiam & attentatum recurrere poffet

(

nulla Turifdi£tione Cozteztiofa munitos & coram qui-

ad Parlamentum Regium, implorando Regiam prorte-

bus Promotorem cauías Criminales deducere aut um-

lt

&ionem, utque per remedium cafífationis aliave hic in

quam deduxife hactenus inauditum.

Delgio ufitata media hanc violentiam tollat, prout hic,

l)llü

Adífecundum cenfent ,. cumi-Domino pyecen[ulto, cen-

& alibi. eft ufitatiffimum, : Et quidem teftatur Didacus

furam provifionalem a Divinis etiam ex parte: materiae

Covaruvias Pract. qq. Capit, 35. Num. 5. quod zz Ae-

effe injuftam: certum enim eft, & ab omnibus rece-

gia £? Caflellana Republica illud obfervatiffimum fit, €7

IT

ptum adeo gravem cenfuüram, qualis eft (ufpenfio a

diu obtinuerit, a tempore, quod memoriam bominum ex-

Divinis, non poffe infligi, nifi ob crimen mortale &

cedit , po[Je ab bis, qui: a V 'udicibus Ecclefiatticis vi £2

lj

1

quidem enorme, quale nec in fpeciem dici poteftcom:

Cenfuris opprzmuntur , Regios "4uditovest? Confiliarios,

miflum ef[« per citatum diftribuendo Sacram Commu-

qui apud Regia fuprema Pratoria Litigantibus jura ved-

le

u

10

nionem ante vel poítSacrum, tempore Pafchali in Ec-

duut, omminoadiri, ut V1IMa

fexaut, €g compellaut u-

L

clefia Metropolitana & Parochiali S, Rumoldi, eum ha-

dices Ecclefiaflicos ab ea iufevenda ceffave,

J«

j

&enus nullo Canone.nullove etiam alicujus Epifcopi

$i hoc obtineat in Cenfuris, quibusneglecto ordine

Decreto inhibitum fciatur, prefertim fub paena fimi-

Juris feu via facti per Judices Ecclefiafticos tubditi op-

lis Cenfure , Presbyteris aullam Curam Animarum ha.

i

primuntur, multo magisobtinere debet in cafu praífen-

bentibus diftribuere , etiam fine licentia Parochi Sacram

ti, quandoquidem ceníura non folum neglecto ordine

/

Euchariftiam tempore Pafchali: neque hanc diftributio-

Juris per Judicem inflicta fit fed iuflicta per illos, qui

nem inter funétiones Paítorales effe relatam, uti latius

nulla juri(dictione for?

udiciarii muniti quafi novum

d

in fua refolutione deduxit Precon[ultus. Neque pro-

'Tribunal fine confenfu

É

?riacipis, & cum non exiguis

7Q

babile eft, quod, fi Promotor, priufquam' hanc cau.

Vafàllorum incommodis erigere prefumunt,

s

fam contra Citatum inftituiffer, cum Advocato Fifícali

Ita refolutam Lovanii hac a4. Aprilis 1722,

Prof, SS. Canon.

iuformationes fuas communicaffet & füper iis conrulif

Z .B.VAN ESPEN, J. U. D,

f

e

fet, ad ejuímodi cenfüram proviügnalem concludere

. AMAN*DUS BAUWENS , [ U. D. A-ntecefï. Prim.

ho

EAU

5

À,

le

J homas Pbilippus $, R. E. Presbyter Cardinalis de

bitur refponíurum. : Interim cum prefati exceffus fint

Alfatia, de Bo(fu, Deit?^ "4pofiolice Sedis gratia

notorii , provifegaliter eundem D.4 Joannem- Carolumi

"rchiepifcop

Leydecker fu]peudimus a Divinit , donec ejus refpoüfio-

£.

x

u$ Mecblinienþsf J?rimfzs Belgz'i G.

!

ne períonali vifa aut. alias ,. aliter. ordinaverimus, &

j

quid in praemiífis feceritis nobis fideliter infcribatis.

Mnibus Presbyteris, Clericis, -Notariis, Tabellio-

O

Datum Mechlinie die. r r. Aprilis 1722. (€9 eragz fi-

nibus pubiicis, &&Apparitoribus Curia noftre ju-

guati) P. F. Baert , Propo(. Vicar. Generalis. L, I. À,

ratis falutem in Domino. . Vobis & fingulis veftrum,

de: Zfcher ,. Otficialis Mechlin. & Vicar. Generalis, &

mandamus, ut citetis perfonaliter peremptorie coram

C. P. Hoynuck van Papendrecbt. Vicar. Generalis. ( /a-

nobis ad diem jovis proximum hora nona matutina in

ferius babebatur ) de Mandato Emin. ac Rev, D. Cardi-

Palatio noítro Archiepifcopali Mechlinienfi ad inftan-

nalis Archiepifcopi praefati, (&?' featum ) A. Nauti

tian Promotoris Curie noítre, D. Joannem Carolum

Graph. & figillatum figillo antefati Emin, Domiui.

Leydecker Presbyterum, eifüpereo, quod non obftan-

te inhibitione noftra ipfi intimata die 10, Jan. 172 1. &

Infinuatio eodem die facla, :

non obítante Decreto Reverendi Adm, D, Officialis no-

ftri Generalis de data 31. Jan. eju(dem anni, ip(i etiam

Ego infrafcriptus virtute originalium Litterarum ci-

infinuato ,. quo ipfi provitionaliter etiam inhibitze fue-

tatorialium , quarum fuprafcriptee funt copie, & ad

runt quaccumque fun&iones Vicepaítorales, renitente

inftantiam Promortoris Curie Ecclefiafticae Meshlinien-

& invite etiam D. Zaetfeliers moderno Vicepaftore &

fis Archiepifcopatus, cito te D, Joangem Carolum Zj

Defervitore Ecclefia noítrae Metropolitane & Paro-

decker in Proelatio: Archiepifcopali Mecblinienfi die 16.

chialis D. Rumioldi , aufus fuiffet quafdam functiones

Aprilis 1722. hora decima ante meridiem ad perfonali-

Vicepaftorales ibidem exercere, & noranter in Sacello

ter & peremprorie camparendum coram Reverenditfi-

Venerabilis Sacramenti , ubi Parochienis di(lribuitur

mis'ac Ampli(fimis Dominis Vicariis Generalibus Emi-

Communio Pafchalis, diebus nona & decima hujus,

nentiffimi ac Reverendiffimi Domini Cardinalis Archi-

variis Parochianis dictae Ecclefie eandem Communio-

epifcopi Mechlinienfis in finem ,; & prout laius in di-

nem diftribuiffet, in formalem contemptum fupradictee

étis litteris expreffum ; interim virtute fupra(criptarum

inhibitionis noftre & Decreti D. Officialis, ac in. vili-

litterarum provifionaliter tibi in(iauo fu(penfionem &

pendium auétoritatis Superiorum fuorum, cum gravi

Divinis, donec refponfione ve(tra vifa aliter ordinatum

Chrifti Fidelium fcandalo & obloquio; & conclufione

fuerit cum intimatione debira & confuera. Actum Me-

exinde fumenda, alifque de jure, confuerudine, &

chlinie bac undecima April

is 1722.

Coneordatis Principum ad cognitionem noftram per-

JUDOCUS HALS. gyz&*

tinentibus, die fervientc latius deducendis; quod vide-

b,

$

De DISCRIMINE INTER JURisp. Vic. GEN, ET Orric,

(iffe 9

UE

B.

no[aveï

rium

Capiïlil'

Sefzterz?e de M:z'iztenue en faveur de M. 7 C.Ley- & ce quieft enfuivi, 'lälälrlnpe'reur-& Roi rejette lefdites

decker &c. parv le Grand Confail de Malines,

requétes validés pour civiles; & faifant droit garde &

Ca&:ig

maintient l'impétrant en la faifine & poffeffion de ladite

U le proces entre M, Tean Charles Leydecker , Pré-

Chapelle & Vicecure, & fonctions Vicepaflorales,

4 ïqqlfu

.

V

. t e Bénéfcier de la Chapellainie de St. Etienne,

fruits, & emoluments en dependants, fauf de précher

' pIS

; fonf

f

Viceciré de l'Eglife Metropolitaine de St. Rombaut en

& entendre les Confeffions; déclare les adjournés en

- ÉN

cette ville d'une part: Les Prevót, Doyen & Chapi-

leurs oppofitions, fins & conclufions cóntraires, non-

tre de ladite Metropolitaine Adjournez & füppliants

recevables, ni fondés les condamne en dommages &

, opit

par requétes validées pour civilesle 11, Fevrier & 27.

intéréts foufferts & àfouffrir pour l'impetrant , $samen-

Avril 1722, fous bénéfice defqüelles ils ont exhibé pié

des defdites deux requétes validées pour civiles, pre-

, d

) wdo

ces, debattues par parties, joinites. au procés par or-

fentées aprés acte difpofitif, & en depens du procés

donoance du 19. Fevrier, &28. Avril, de lamémean-

au taux de la Cour. Pronon

;6 à Malines le 23. May

,

iiiäe..'d*aþutre: V1 auffil'ordonnance du 2o0. de ce mois

1722.

Exi

ditsinihn

*

n

qum f

& pro

dumi

fonam

tutitj

RESPONSUM ALTERUM.

ilu

],URiSCONSUL*TORUM LOVANIENSIUM (a),

perfev

nem i

honici

pretenfze fu[penfiouis à Divinis, R. D. 3. Caroli Leydecker, Saceani

ium (

vulutt

& Ficepaftoris Ecclefiee Metropolitame Mevblimienfis.

fi coti

D. À 3 U.

cum ajunt , [altem primus (D. Melchior) S'urecommu-

Fan

zi Vicarium & Ofhcialem parijure cenferi, & nomina

Ím E

Vulgata & typis commiffa fait quaedam "Con('ultat*ic-)

confundi.

yim à

D

hic annexa trium Advocarorum Parlamenti Mech-.

feverà

D. confultus nondixetat pavi jure cenferi, fed, licet

linienfiscum Refolutione quatuor Theologorum Eccle-

id dixifet, nihil ad quaftionem prafentem elicere po-

fodq

fia. Metropolitanz ejufdem civitatis data ad in(tantiam

terant prfati DD, cau(àrum Patroni, quandoquidem

dubii

Offici Fifcalis/Curia Ecelefiaftice ; directa adverfus

hic non fit quaetio, quomodo inter fe diftinguantur

À

Re

fi

I'ultmf

Clarif, DD. veu £fpen & Dauvvens«-— -

ponfum cui fub(cripferunt Amplif. D. Melc-bz'o'ï &

Vicarii Generales & Officiales de jure communi, quod

conftatex Refíponfis & Decretalibus Rom, Pontificum,

9)£ (

qui refpondere folent conformiter ad praxim [taliz ;

It €0

QUJ/ERITUR

1ed qua fit utriufque jurifdictio & di(tinctio fecundum

praxi

mores Belgii, quod & ipfe primus Confültus nomina.

Do

An hec:Confültatio vel Refolutio evertat ia aliqua

tim expreflithis verbis: jurecommutui quidem bac- ,, no-

Tride

parte dictum Refponfüm Ampliffimi D. Melchior. &

» mina, Zicarius & Officialis Epifcopi ,, confünduntur:

fola i

Doéctorum Lovanienfium, aut probet validitatem vel

» quia folent univerfam jurifdiétionem eidem perfonae

» 0

» mandare; fed moribus Belgii ac Gallize nihil notius,

Ijuüitiam pretenfae cenfüra ?.

» quam quod Officialis roto catlo a Vicario diffet. ,,

»fil

» ix

- 'Ihf'rafc*ripti j U. Do&ores,, vifo, & e'xamïn)ato Ca-

.Pergunt DD. Jurium Licentiati, & quodammodo

» l

fu, DD. Jurium Licentiais & Caufarum Patronis in

arguunt preefaturn D. confültum, quafi ex propofito

)

Parlamento Mechlinienfi, propofito, eorumque fuper

oimififfet dicere: velipfonoviffimo TYidentimi jureetiam

» L

eodem Confultatione, necaomquaruor Theologorum

ipfum Epifcopum , ipfius 28 fpivitualibus Ficarium Ge-

» Qf

Re/olutione, ceüfent, nihilin hiscontineri, quod pre-

sgeralem pavi etiam juve. cenjeri vel in ipfis crinnnaliluss

cedens noftrum, aut primi confülti refponfum vel in

quin immo & in appellatiombus : diflinélzve Sacrum Con-

» U

cilium loquitur fe[. Y5 de Refortn. Cap. 2.€9 3.2 alibr,

p

fpeciem enervet; vel inflidtam cenfuram a nullitate,

»

aut ab injuítitia vindicet.

Hec a prefato D. confulto nequaquam ex propofi-

»

In pracedenti refolutione ad' primam propofitam

to omiffa creduntur; fed quia fciebat indubie, Decre-

V

uaeftionem, nimirum: 47 fufpeufto illa proviftonalis fit

ta Concilii 'Trid. non (ecus ac Decreta Pontificum, eo-

valida? refpondimus eam efle omnirio nullam, ob no-

rumque Decretales, formata fuifle ad normam praxis

Tien

iorium defe&tum poteftatis & Jurifdictionis in proferen-

Italie , in qua ob exiliratem Dicecefium etiamnum ho-

» !

» W

te: eo quod expeditum fit infliétionem ceníurz requi.

die utraque jurifdictio vo/uztaría & contentiofa uni &

$

rere Jurifdictionem fori contentiofi in proferente5 qua

eidem perfone mandatur, atqueita Vicarius Generalis

DD. Vicarios Generales non effe inftructos probavi-

& Officialis confunduntur.

» N

mus.

Potuiffent & hi DD. Jurium Licentiati addere Decre.

N

tum Concilii "Trid. fefl.'24. Cap. 16. de Reform, ubi

Mil

Ut igitur hanc cenfüram per DD. Vicarios Genera-

N

les inflictam:a nullitàte vindicare poflent; omnem in

aperte confundit Vicarium Generalem & Officialem per

D

füa confültatione movere lapidem, ut DD. Vicarios Ge-

Capitulum Sede vacante conítituendum,

nerales hac Jurifdictione inftructos-e(íTe evincerent, ac

uapropter nemo negaverit, jurecommuni & Con.

ts

confequenter ob defectum hujus Jurifdictionis in Vica-

cilii "P'rid. Vicarium Generalem Epifcopi , aut Capituli

N

tiis.Generalibus, infliétam cenfuram non poffe dici ia-

Sede vacante, & Officialem, pro eadem perfona acci.

byi

validam.

pi, & urraque jurifdictione tam vo/uztarza quam con-

Gi

Ut id: probent mox füb initium füi refponfi pag. .

tentiofa elle inftructum. -

Porro Decreta Coacilii ad praxim & mores Italize

lüi

;;ïicunt': exiflimamus illos ( Confultos ) re&fe fentive,

lic

dic

(a) hle'imo editum sing 1722,

fuiüï:'

üt

*

j ]ug;rs RESPONSUM

87

fuiffe inf?exä eriari obícrvavit Cardinalis de Lwca, di(^ -

&ionem coztentiofata. Qgcd,;däuhf, Fan Efpen,

gui

curfu 31, ia Concilium prafatum. — Poítquam enim

de Delgarum moribus fcribit, nominare neminem,

notaverat Sede vacante in ltalia eligendum eíTe in' Vica-

.Sane quid opus erat charras re

^

:

&orum in re omnibus nota?

plere citaltionibus Au-

rium Generalem Doctorem zz . Decretis , fi (alis fic in

Capitulo, conformiter ad Decretum Concilii feff. 24.

ie

Interim fi Belgam defiderent , änfpiþianr— Zypeum.

Cap. 16. de Reform.

Archidiaconum & .. Officialem Antverpienfem lib..5.

)

Rationem fubjungit Num. 16.

» Cum enim !HUd,

]uris- Ponti£. Tit. ze Sede vacazte Num, 4. ubi aperte

W

» Inquit, in magna parte ex Italis Cardinalibus Epifco-

[cribit; Vicarium Generalem, quem Epifcopi con(ti-

1

» . pis & Prelatis conftaret, ita fecundum Zta/i2 z»ores

tuere folent in his locis, eum effe qui vol/untariam, &

» lenfiffs vifüm eft, *

ofücialem qui cogteztiofam juri(dictionem exercet.

EcNum. 18. noravit ,, quod in Hifpania conftans

- Etfi .majorem auétoritatem requirant , videant Sy-

ä;

9)

opinio eft ut ex confüetudine repofitum fit in liber-

nod. Mechl. füb Hovio T'it. 25. Cap. s. ubi videre eit,

3)

tate Capituli eligere Canonicum vel alium fibi vifum,

in Diceceti Mechlinienli qualitatem Zzcarii Gemeralis &

|

etiam non Doétorem, in Vicarium.

Iftaque confue-

qualitatem Officiaiis ab antiquo diverlis períonis fuilfe

collatas.

[

tudo, ait, fupponeb

^

atur etdiam inconcüffa , & certa

inpifta Ecclefia. «

ibidem enim praefato capite nomioantur Judices Sy.

Ex his evidenter habetur, Confilium "Trid. Decre-

nodales, &c r, loco nominatur D. Henricus vaz. der

tum füum expreffiffe fecundum praxim & mores Italize;

Burgb, ]. U. Licentiatus, Decanus Ecclefiae Merropo-

ac proprerea in Vicarium Generalem requifiviffe gra-

litang Mechlinieafis, & Vicarius Generalis Archiepit-

um in jzre propter utramque in unam eandemque per-

copatus ejufídemn, ac dein Jacobus Z'oozez Canonicus

onam concurrentem 7urz/Ji£iouem voluntariam &5 con-

& Olhcialis Mechlinienfis, -

tentiofam,

ld ipfum clariffimis tercinis exprefferunt Ordinatio-

Infuper conflat, tefte dicto Cardinale, in Hifpania

nes feuStatuta omnium Curiarum Ecclefiafticarum Pro-

perfeverafle, etiam poft Concilium "Trid. confuetudi.

vincie Mechlinienlis, qua aperti(fime Officialem a Vi-

nem in Vicarium Generalem eligendi quemcumque Ca-

cario Epifcopi dil

tiaguunt, illumque folum tanquam

,

nonicum , five non graduatum in 7gre, ea indubie ra-

Tribunali & Confiftozio Curie Ecclefiafticee praefiden-

»» tione, quod ibidem eflet confuetudo eligendi Vica-

tem &caufarum Judicem defignant & agnofcunt,

rium Generalem, qui dumtaxat preeffet. Jurifdictioni

Poft hzc progrcedientes ajunt: ,. Aefricfius n Gal-

volugtarie, & alium , qui dicitur Officialis, juri(dictio-

» lia, extentius apud nos receptum Tridentinum, re-

!

ni cogtentiofg preepofitum.

» Cepti Canones. — Quafo, quie lex, quod Starutum,

Eandem etiam poft Concilium Trid.in

omnibus paf-

» quod Privilegium in. Belgio arrofit, abrogavit,. re»

d

» pudiavit I'ridentinum aut Canone

fim Ecclefiis extra Italiam, ac notanter in Delgio, pra-

S? [uas libi res ju-

xim & coníuetudinem ufque in hodiernum diem per-

dicatas habeant Gialli, fuas Delga,

zi

feveraffe adeo notorium eit, ut vix concipi poffir, quo-

Scitur quidem,; in Gallia nunquam obtinzri

potuiffe

1nodo inciderit DD. caufarum Patronis eam praxim in

a Minitlris Regiis ut Concilium Trid, ibidem

promul-

:'l

dubium revocare.

garetur , noranter quosd Decrera reformaiionis; fed

Agnoícunt & ipfi caufarum Patroni nec primum con-

utrum h&c Decreta in Gallia reftriétius, quam in Bel-

fultum nec Doéctores Lovanienfes defectum jurzif/Zitlío-

gio finrin ufum receptra, nefcimus an id probari pofíit,

:

$ conttentiofa in Vicariis Generalibus adítruxi(Ie ex ju-

Fuit quidem Concilium Trid. quoad-Decreta refor-

re communi aut. Decreds |(Conc, Tridentini, fed ex

marionis etiam auétoritare Principis in Belgio publica-

[i

praxi & moribus Belgii,

tum, Ííed vix credi poteít, DD. caufarum Patroncs

D

Poítquam enim dixerant jure commüini & Conc,

adeo circa praxim & mores Belgii effeignaros, utigno-

Tridentini, Vicarium & Officialem confundi, & penes

rent, quanta cum moderaüone juris Concilii Decreta

fola nomina dittingui, fubjunguat pag. 7. , Sed illi

in Belgio recepta fuerint, ut probat claufula inferta lit-

)

objectant mores, quin & auctofitatem Zs Efpen,

teris Kegiis, quibus Epifcopis & Magifílratibus execu-

)

» fcilicet una coní(ulti.

Dicunt ergo in hi(ce partibus

tionem Concilii "Trid. demandabat: de qua claufula &

35

infolenseffe, immo nec auditum, nec vifüm Tribu-

moderatione poft Zypzum in Jure Rovo, & Antonium

35

nal Vicari. Hoc fcilicet difcrimine & partitione,

"dujtlino in [uo Triboniano Belgico, videre potuiffent

35

Officiali contentiofam , Vicario folam eífe volunta-

prolegomena ad citàtum. opus Doctoris Z Efpen $.

?9

riam jurifdictionem. — Caput utrumque, quod ille

6, & qua& in eodem opere fparfim annotata fueruüt de

59

hac moderatione.

cirat, perlegimus; D. z Efpen Cap. 5. N. 2. affe-

L

rit quidem, at non ex vero; totaque, quam adfert,

Sed quid ineptius quam quod exclamantes querunt:

35

probatio non profert rem extra .Gallige fines, ipíe:

» Qua lex, quodStatutum, quod privilegium in Bel-

ue fit nobis teítis, ubi Forget & Fevret in agmen

» gio arrofit, abrogavit, repüdiavit Tridentinum aut

??

]

ucit, «

s

» Canones? * nonne eadem ratione queri poffet :

Verum eft quod Dominus confültus & DD. Lova-

quz lex, quod Sratutum, quod privilegium omnia illa

nienfes fuftinuerint & fuftineánt, , im b:fte partibus

Decreta Coacilii Trid, aut hic in Belgio , aut extra Ita-

» infolens efTe; immo necauditum, nec vifüm Tribu.

liarn pene non recepta, aur ad ufüm non deducta atro-

» nal Vicarii; hoc fcilicet difcrimine & partitione, Of-

fit, abrogavit & repudiavit?

» Biciali contentiofam, Vicario folam effe volunt

Hiis omnibus refpondendum effet, ea non elf: fim-

,

griam

::

» jurifdi&tionem. **

pliciter recepta prout fonant; eo quod , ut (upra di£tum

Sed quod dicunt fe utrumqu

e caput, quod ipfe (D.

eft, ad praxim & mores [taliae nimium inflexa, ac pro-

Melchior) citat, perlegiffe, nefcimus num verum fir.

terea inveterads aliarum Proviaciarum moribus non

Si enim attente utrumque citatum caput perlegiffent,

at eflent conformia; qui inveterati Provinciarum mo-.

indubie vidiffent, Doctorem 742 E/pez non ex mori-

res fi fubitanea mutatione inverterentur, idipfüm noun

bus Galiig hanc Belgii praxim adítruxiffe ; fed eam

fine populi perturbatione fieri providebatur : cen(uic

Num. 1. & 2. ejufdem Cap. 5. ut notoriam & nulla pro-

proinde Princeps falvis hifce inveteratis moribus, cura

batione adílruendam füppofui(Te, uti & fecerat parre

moderaiione effe exequenda Decretza: IVom ad contya-

I. Tit. 9, Cap. 3. Num. 3

Sed demum Num. 3. di-

vermendum dicto Concilio, fed ut executio accompiodetu

&i Cap. $. ex pragmaticis Gallie id unum oftendere vo-

natura cujufque Provincie.

luiffe, quid ex notoria hac Belgiipraxi fequatur, fci-

. Quod circa revocabilitatem Officialium pag. 7. di-

licet quod Vicarius, qui dicitur Generalis & fola jurif:

cunt. ;; Gallis perpetua eft Oflicialis Juri(diétio, nec

dictione vo/uataria inftructus nequeat ea vi füe jurif-

» permiffa amotio, Íta poft. Monarc, Z5 Efpen dicto

sictionis exercere, quae vel videntur attingere juriídi-

» Cap. 4. N. 10. refert quidem recentius cogtra judica:

LI

&ec

88

DE piscRIMINE 1wTER jURISD. Vic, GEN. &T Orric.

pf

bun

Heec-quidem ad prafentem cafüm & queftionem

pen expre(fe monuerit: ZIVum di

um Fevretii verkin Fi,

Je multum debitare.

gen

párum pertinere videntur: quandoquidem hic quaftio

ac (

xion fit qu& fit Epiícoporum auétoritas revocandi fuos

Praeterea fi fincere proce

(fiffsnc, & addere debuiffent,

refp

Fan Efpeà eodem Capite monuiffe, dictum Fevretii,

5

ective Officiales, feä 'quæi 'üt Vicariorum Genera:

du

lium Jurifdictio.

» fi verüm effet, non effeconforme, Zelgii noffri Dif-

Interim ut pàuc

is dicamius conftat füuper hoc Arti:

» cipline, qua (utait) Epifcopis auétoritatem caufá-

ol

, rum decifionem

culo nihil in Gallia ftabile & wniverfale fuiffe ufque ad

.iibi re['ervandi haéctenus conf'erviäfl'e

Annum 17060. prout fat indicant varia circa hunc Arti-

» videtur.

j

culum Parlamentorum Arrefta a D. Zan Efpcn citata

Hac fi ea finceritate, quae Pagmaticos decet, pro-

;al

Cap. 4.

pofuiffent, nullatenus exclamaffent :

»

At E

» Ha&c quama noftris moribusabhorreant, yel po-

di&ü:h 'Regïun-ä de Anno r*7oo, datum poft edi-

»

tionem hujus Operis Z/az E/pen revocabilitati magis fa-

» pellus facile judicaverit quotidiano rerum experi-

»!

vet, uti videre eft apud D. Hericourt in füo Opere,

, mento.

s

Hac fua vo

Les Loix Ecclef. &?c. Part, 1. Cap: 2. Art, XXXI.

ciferatione non obfcure indicantes, quafi

» Referreuna potuiffet apud

D. Fan Ef

»

Quod autem addunt:

pen caeco modo fine diícuffione mores Galliæ

*

9)

"mos rem: hanc, fcilicer lippis & tonforibus notam,

cum moribus Delgii confupderet.

)

E)

,

1mmo ex his alií(que ab ipfis ex DoCtore Zs Efpen

ï

numquam fuiffe revocatam in d&bium; Epifcopos

9

L

fcilicer Jure füo uti, meraque Juris facultate, five

adduétis omüibus innotefcere potefít, quam vanus fit

Ts

E)

?

porro finant O

ff

"

eorum clamor, dum paucis interjeétis rurfus fic fibi

Ti

iciales Jurifdictionem exercere five

*; Vel hec paucula luculenter demonítrant,

L]

]üris dicendi revocent facultatem.

E

plaudunt:

p

Optandum fuiffet, ut in hujus a

fTerti probationem,

» quam periculofum fit Giallorum mores producere ad

» populum, slio plane Jure utentem.

evincens aliquod argumentum attuliffent, aut faltem

C

aliquod judicatum, quo haec Epifcopalis auctoritas Of-

Quaridoquidem vel ipfis fatentibus Do&tor 7/az Ef-

&

ficialem femiel ftabilitum , & Tribunali Ecclefiaftico ut

pe? praxim & difciplinam Gallie a praxi & difciplina

cd

Belegiiin multis diffonam effe afferuerlt, velfi confonam.

N

ferta,

Judicem ordinarium prepofitum, 'revocan/di' fuiffet af-

e(Te dubitaret) id monere non omiferit.

1mmo e contrario, eam non effe in Belgio Epiíco-

Poft hz etiam triumphabundi gloriantur: ,, Sele-

dh

d

D

étiora congerere labor effet forte exiguus, fed hzc

porum aut Preelatorum facultatem revocandi pro libitu

je

ífuo Officiales féu- Judices femel conftituros, in primis

od

L]

ipfa collegilfe ad hoc argumentum fatis fuperque eít,

di

)

H

everfo falicet totius molis funda

&

probat generalis Belgii praxis, quee paífim omniaoffi-

?

meptq', ex Galvloru-m

M

cia vulreffe perpetua ,.ac notanter officium Judicis, quod

)

ufu accerfito,

Quafivero praxis

& difciplina Notoria Belgii, quae

ob gravitatem & dores, qua& in eo requiruntur, meri-

(

to pra reliquis perpetuitatem exigit, *Er quidem cum

Jurifdi£tionem voluntariam & contentiofam in duas di-

i

Anno 1700. Archidiaconus Condromii in Ecclefia Ca-

Ítinétas perfonas ,. fcilicer in Vicarium Generalem &

e

Officialem difpartitur, Argumento. ex Gallorum ufu

thedrali Leodienfi tentaffet revocare Officialem a fe con-

C

ftitutum in Ducatu Limburgenfi, Confilium Brabantiee,

accerfito fuiffet afferta, & non potius ex notorio & in-

k

vererato ufu Belgii, ut fupra oftenfum eft, pro indu-

interveniente Officio Fifcali, declaravit Archidiacono

fas non effe revocare féu amovere pro libitu, fed Offi-

bitato habita.

Poft hec DD. caufarum Patroni afferunt, quod in-

Ó

cialem à fe conítirutum debere efle perpetuum,

It

"Quod vero quarunt pag. 6.— , nonne Epifcopi, &

rer Canoniftas quaeratur: 742 Epi/copus teneatur : P'ica-

rium con(litueve? ip. afrmativam , inquiunt, plerum-

» Vicarii idem eft 'Tribunal?

2

f

Inepta Quaftio, nec ad prafentem cafüm aut pro-

que concedunt?

3

Í

Id quidem verum e

ft, fpectata cnnfuetudine-& praxi

pofitam quaftionem pertinens; nihilominus facilis eft

refponfio,

Belgii aliarumque paflim Provinciarum extra Italiam,

Canoniflisaut Pragmaticis indubium

de Vicario in coztebtofis, quem Officialem dicimus,

4

Quisunquame

*

talem enim Epifcopus conflituere tenetur,

Tevocavl

t, idem effe Tribuaal Vicario, quem dicimus

Officialem , -cum EpKcopo: fin vero de Vicario, quem

Immo &ipfi Romani füpponunt, in omnibus pa

ffü

Epifcopatibus effe Vicarium , quem dicimus Officialem,

dicimus Gezeraden , quaftio fit, quis ex Pragtaticis

noftratibus velumquam cogitavit idem effe "Tribunal

'|ribunali Ecclefiaítico tanquam Judicem ordinarium

prafidentem.

cum Epi(copo, cuim ipfis certum effet fimili Vicario

nullum effe "Tribunal, utpote non judicio cozteztio/o;

Solent enim refcripta fua, ac notanter Difpenfatioe

nes Matrimoniales dirigere ad Vicarium feu Olfficialem

fed voluntario praepofito,

Non minus hallücinantur hi caufarum Patroni ob

Epifcopatus v. g. Mechlinienfis, Quin & ftylus Curiae

non adhibitam diftiactionem inter Vicarium Generalem

R. habet, quod Refcriptum directum Otficiali non pot-

& Officialem ; dum dicunt: ,, Quin & veriuseft, Vi-

fit executioni mandari per Epifcopum, ut notatum fuit

in J'ure Ecclef. Part. 2. Tit. 14. Cap. 2. ex Pyrrho Co-

» catii juräfdi&ionem non effe delegatam fed ordina-

;

rado.

.

» riam.

Id enim verum eft de Officiali five Vicario in coztez-

Porro quod addunt : Se4 smelius bec ves velinquituy.

tiofis, qui eft Jadex ordinarius, non Affeffor Epifcopi,

arbitrio Z'udicis €?' coufcientie ipfius Epifcops,

qui-au&ctorirate quidem.| Epifcopi, fed nomine fuo &

Id rurfüs verum eft de Vicario in vo/ugtavaz$ , ut re-

füb proprio fuo figillo caufas inftruit & decidit tanquam

:

linquatur ejus Conftitutio confcientie ipfius Epifcopi,

Ordinarius.

qui fi omnia per fe facere poffit, Vicario non indiget,

nec ad eum conftituendum compelli poteft.

Contrarium eft de Vicario in voluntariis, qui eft me-

rus mandatarius , quem Epifcopus, durn fibi libet, aífu-

Similiter & de hoc Vicario in voluntariis veriffimum

eft quod ulterius inferunt: , Ut igitur Epifcopus in:

mit, ertiam tantum ad certum tempus, aut certos ca-

fus infirmitatis, autabíentiz , quibus ceflanribus, cef-

» hoc cafü diuturnz abíentie , Ecclefie pro viribus

» confulat,. necefIe omnino eíft, Vicarium ut coní(tituat

fat ejus poteftas, immo & illimitate daram femper re-

vocare poteft Epifcopus & fibi refervare, uti jamn no-

» ampliffima, qua poteft, poreftate inftructum.

Sed omnino id abufivum & a praxi alienum de Vi-

taverat Zagz Efpen 'Tit, xu. Cap. .

Quod ulterius addunt :

» juxta

Fevretium , ipfo

cario zz coutentiofis, ive Officiali: cum enim hic fixum

35

ac ftabile habeat Tribunal, cui tanquam Judex ordina-

Fau Efpen veite, Epi(copos Galliz ita fe jurifdi&tio-

»

ne contentioía exuifle, ur nec ipfis judicare fas fit

rius cum ampliífima au&toritate inttruendi & décidendi.

?5

nec alios dirimendis caufis delegare, aut committe-

caufas fori contentiofi prefidet, nullatenus necefle eft

39

re, 5 " Saltem addere debuiffent, quod ipfe n Ef-

ut Epifcopus in caíü diuturnae abfentiz hanc Jurifdictio-

nem

-

ArTrERuM jumis REesPOoNsuM

89

!)

nem contentiofam alteri comm'ittat, novumque Tri-

Sed &illud maxime mirandumA hos caufarum Pärro-

bunal erigat, cuifimilis noviter creatus Vicarius in con-

nos hujus Cafus refolutionem füfcipere voluiffe, priaf-

u

tentiofis feu Officialis prefideret, & cauf(as inflrueret

quam ipfis exhibirum effet una cum Cafus pofitione in-

ii

ac decideret, quod hic in Beigio numquam ab Epiíco:

ftrumentum commiffionis, quo DD, Vicarii ab Emi

j

nentiffimo D, Archiepifcopo erant conftituti Vicarii,

lb

pisetiam in cafu diuturnee abíentiae aut infirmiratis fa-

étum fuiffe legitur, nec hi caufarum Patroni umquam

illudque vel eo magis perere debuiffent, quod & ex

Ih

o(ítendent,

ipfa Cafus pofitione, nec non ex Refolutione D. AZ-

Pergunt & ajunt: hecratio generalis efd : . ,, Occur-

chior & Do&orum Lovanieníium inrelligere poterant,

Q.

959

rit & alia, quae ex hac ipía facti fpecie proficifcitur.

quaftionem (uper validitate vel invaliditate cenfürae, de

Ipfe citatus praebuit caufam & occafionem, Vocatus.

qua quaítio, preecipue dependere a poteítate DD. Vi-

(

99

ad Tribunal Officialis ( remi(fa fcilicet caufa ab Emi-

cariorum, qua ex dicto inítrumento perenda erat.

I«

P

nentiffimo) recufavit Judicem: Judex tandem rem

Uti enim recte norat Rebuffus in praxi Benef, Part,

totam remifit ad Eminentiffimum , uti Superiorem.

I. lit, de Z?carzis Epifcoporum N. 9

» Fücavius non

n

Superior ipitur jam diícedens neceffe habuit & ad

» debet exercere officium, nifi habeat Scripturam fuae

59

hanc caufam committere, qui fua vice judicaret. Ne-

» poteftars, & eam exhibeat petentibus, altoquia dam-

que vero(imile eft Citato in votis efle, ut res fua

» nis & expenfíis onerabitur. *

fit fine Judice. *

Dicunt quidem in fua Refolutione pag. 8. fignifica-

I

Igitur fatentibus. DD. cau

farum Patronis ratio fpecia-

tum effe primo Contulto ( D. Melcbior ) Modevrzos Fi-

bi

Cár20$ 707

» abufive, fed vere ab Eminenrtiffimo Do-

lis, obquam in hoc cafü diuturnee ab(entize necetfe fue-

l

rit, ut Eminentiffimus ac Reverendiffimus D. Archie-

» mino conftitutos effe in fpiritualibus Generales. Sed

d

pifcopus commirreret exercitium Turifdictionis cogtez-

quid inde, non vifis litteris, concludi poterat, nifi ip-

ziofce tribus DD. Vicariis Generalibus , hec fuir quod

fos effe conítitutos Vicarios Generales in f/piritualibus

/

Ciratus recufafler Ampliffim. D. de Fzfjcher Officialem,

ad normam qua paffim in. Belgio, & notanter in hac

d

eju(que AffefTorem D. vaz /4keg , atque idcirco D, Ar-

Diccefi Mechlinienfi conftiruti Íciuntur Vicari Genera-

chiepifcopus alium [udicem deputare debuiffet, qui

lisin /piritualibus ; nimirum cum fola Juri(dictione in

caufam decideret.

voluntarii.

le

Haud difficulter conceditur quod in' cafu recufati Ju-

Unde immerito redarguunt D. confültum , quod

dicis feu. Officialis poffit Epifcopus alium Judicem de-

uale babeat quod Vicarii Generales delegationis non

legare, ut proinde hoc ex capite facultas fuiffer D. Ar-

ediderint litteras, quandoquidem ex his litteris intelligi

deberer, num Eminenti(limus D. in hac commiffione,

t:;

chiepifcopo ( modo & ipfe per Citatum non fuiffet re-

cufatus) alium Judicem delegare.

ab ordinaria & haétenus confüera comrniffionis formula,

Sed fanze fummzee fuiffer imprudentiee hanc caufam

receffiffer. . Sed & illud exorbitantius videtur , quod di-

committere his tribus DD. Vicariis Generalibus, in

cant pag. g. &i0, ,, Citatus comparere debuifT.t, tamet-

ter quos erat ipfe D. de Ziffcber jam recufatus: quanta

» Í1 citatorialibus littere commiffionis five delegationis

enim fuilfet imprudeatia, illum ipfum D. de Ziffcber in

?*

non eflent infertae, cum,. inquiunr, CiraTus g

g

l

caufa, in qua recufatus erat, cum aliis in Judicem de-

eadeim fit Ecclefíia, & ignorare nequeat Tribunal om-

13

Ü

legare.

nibus notum jurifdictionem exercens ab eo tempore

;|

Unde vix concipi poteft, qua ratione huic provi-

PY)

quo ad urbem

i.'

jxrofeétus eft Eminentiffimus Cakrdina-

fionali fententia five fupenfionia Divinis, D.de Fiffeber

lis Archgpiícopus.

tanquam Judex, & Officialis. Mecblinienfis fubfcribere

Ubinam quaío, a difceffu Eminentiffimi D. notum

non fuerit veritus, cum ipfe fciret, & in haccafus po-

fuit Tribunal, cui tres Vicarii Generales prafiderent,

fitione fupponatur, f^ fuiffe recufatum & ob hanc recu-

aut ubinam vifus eft ullus actus Jurifdi&tionis conren-

fationem fe cau(am remiliffe ad Eminentffimum.

tiofze, qui a fimili "Tribunali prodiit?

Quin & ipíis cau(arum Patronis commilfio praten-

Quin & hec fola D. de Piffcber in hac caufa inrec-

ventio notorie nullitatem (ententie preefert, quando-

fa jurijdi£fzomis contentiofe in Vicaviis fü(pecta'effs de-

quidem notorium fit fenrentiam prolatam a Judice recu-

bebat ea fola ratione, quod nullus actus jurifdictionis

(ato effe nullam invalidam.

conrentiofze füb eorum nomine expeditus reproduce-

Prarerea cum inter rationes recu(ationis contra D. Je

rerur.

à

Fiffcber haec interalias forer, quod effet membrum Ca:

Ad fecundam quzfítionem propofitam, qvuæ erat

pituli Metropolitani, cum quo D. Leydecker erat in lite

haec , an cenfura provifionalis füfpenfionisa Divinis /a£-

coram hoc magno Confilio Regio fuper attentara amo-

tem [it omui modo injufla ?. Vifa & examinarta provifio-

tione ipfius a fuo Vicepaftoratu, circa quem verfabarur

nali fententia hujus fufpenfionis a Divinis, necnon cau-

caufa ab Officio contra ipfum inítituta; quanta fuiffet

fa hujus cenfürz in fententia expreffa , refponderunt

rur(us imprudentia, fi Eminenuff, eandem caufam com-

tam primus Confultus ( D, Me/chbtor ) quam infrafcripti

$

mififTet praecife tribus, qui omnes erant de gremio ejuf-

J. U. Doctores eam effe inju(tam,

dem Copituli,

Et fàne videntur & Officium Fifcale cafüm propo-

Proinde quod de commiffa Jurifdi&tione contentiofa

nendo, nec non & ipfi caufarum Patroni, fat perípe-

vel in generali, vel ad hunc fpecialem cafum dara per

&um habui(fe, caufam hujus füfpenfionis a Divinis in

Emineuntiff. D. Archiepifcopum his tribus Vicariis Ge-

litteris citatorialibus expreffam, non effe füfficienrem

neralibus dicitur, merum efle commentum credimus,

ad juítificaionem hujus ceufure ; atque idcirco plura

adinventum ut aliquid tandem in 'juftificationem hujus

e(fe adducenda, ut vel in fpeciem hujus provifionalis

cenfure contra non auditum multo minus convictum

exorbitantis provifipnalis fententige & fufpenfionis dici

,

videretur.

juftitiam adftruerenr.

Hec de commiffa Jurifdi£tione contrentiofa

äfTerra,

f'ofque caufäru;n Pa.

At mirum eft Officium Fifcale ip

effe, merum ceommentum &illud evincit; quod D. 4e

tronos adeo Juris Canonici ignaros, ut nefcirent ex fo-

FAffcber ufque. in hodiernum diem manferit Officialis

lis litteris citatorialibus five fententia provifionalis fuf-

Mechlinienfis & folus Tribunali Ecclefiaítico in caufis

penfionis de caufa inflictae cenfurz , num juíla vel in-

inflruendis & decidendis preeífe perrexerit; fuüoque

jufta (it, judicandum effe.

nomine & ftylo con(íueto fententias promulgare,

Quid enim notius, quam quod Concilium Lugdu-

Nec creditur quod ex Regi(tris hujus Tribunalis vel

neníe Generale fub [nnoc, IV, relatum in Cap. r.. de

fent. excom. inlV, praeceperit ,. u£ qui[guis excommuaui -

ullam Decretum proferetur fub DD,VicariorumCenera-

lium nomine, ideoque indubie folus D. de Z7f/cher fibi

cat (idemeft de (ufpenfione & interdiéto) excommnuai-

ad(cripfit in hac pratenfa provifionali fententia titqlum

cationemn [cvtptis proferat , &9 cau[am excommunicatio-

Ozzicianis MEGHLINIENSIS.

"if EXPRESSE Confcribat, propter quat excommunicatio

Ut

Supplem. oper F'an Efpeu 'Tomus V.

profertar,

06

Dz pIsCRIMINE INTER JuR!sp. Vlc. GzEN, £T Orrrc,

2

Utautem Confilium oftenderet quam enixe idipfum

chaviflie fit funtlio Pajioralis .a ad fumimurm, Sacer-

e

ll

obfervari vellet, addit; $7 quis autem. Z'udicum bujuf-

dotalis; Càm vero, praeter Scholafticorum & Cafui-

»

nef

suodi Conulhtutiomis temevavius extiterit violator, per

íftarum turbam, nullum Canonem aut ]uris Canonici

(o

D]

»nen[eim unum ab iogre[fa Ecclfie &? Divinis Officiis no-

auctoritatem pro adítruenda (ua Refolutione adducant,

)

rel

verit fe fu

Denfum.

[

manifefte probant fuam in Canonibus & Ecciefiaftica

Hac

i

diíciplina infcitiam,

)mu

| attendiffent caufarum Patroni, nequaquam

, qüc

tam fidenter afferuiffent pag. 16, in fine; male fuppo-

: Quis enim nefcit, non ex Cafuiftarum, aut Schola-

r

fuife DD. confultos nihil aliud Citato obfuiffse quam

fticorum placitis petendum effe, qua hic & nunc fint

)

Q

quod functiones Paftorales exercuerit, quandoquidem

fun&tiones Paftorales aut Sacerdotales ; fed id potius fta-

tuendum effe ex Canonibus & Decretis Ecclefiafticis,

d e

certum fir nihil preter caufam in fententia fufpenfionis

d $

xXXPRESSE confcriptam ad judicandutn de juftitia vel in-

aut etiam ex confüetudine vim legis habente perendum

aut

juftitia cenfurze potuiffe füupponi: quod autem additur:

efTe?

)

»

fie

fa&i fpecies , etiam alia quam plurima ingevit , que Ci-

Si hi Theologi, fecuti fuos Cafuitas , id dumtaxat

a

datus forte Confultis uom indicavit. Verum eft, fed

preetendant, difiributionem SS, Euchari(tig ex fe, uti

9»

& ceterorum Sacramentorum adminiftrationem eile

ä

? ol

merito non indicavit, fciebat enim illa omnia attendi

Du

non debüiffe, nec exponi, ut judicaretur de juftitia vel

fun&tionem Paftoralem , five ad folum Parochum jure

»

injuftitia cenfure , adeoque perperam per Ofhcium

proprio pertinere, non refragabimurs nec utid probe-

Fifcale ad juftificandam hanc cenfüram, in caíu fuitfe

tur, opus erat tot Theologorum citationibus chartam

tevel

propofita, & per Patronos caufarum in fua Refolutio-

implere.

utul

ne perperam confiderata,

Ad id enim probandum folus 'Textus Concilii 'Tri-

In fenrentia autem nullà alia caufa hujus cenfura zx-

dent. fe(T, 24 Cap, 13. de Reform. füfficiebat ; quo

Saci

nibi

PREsSE confcribitur pretér hanc: quod Citatus aufus

mandatur Epifcopis, ut diftin&to populo unicuique

füum perpetuum peculiaremque Parochum affignent,

!

[l

jfuifft , qua(dam functiones Vicepaitorales ibidein

» CinEcclefia Metropolitana S. Rumoidi) exercere, &

qui cognofcere valeat populum fibi commiflum ; & a

,, notanter in Sacello Venerabilis Sacramenti, ubi Pa-

quo , ait, folo licite Sacramenta fu[cipiat.

fhat

hac fua Refo-

y t(l

, rochianis diítribuitur Communio Pafchalis, diebus

Neque D. primus confultus, quem in

» 9. & 1e, Hujus (Aprilis 1722.) variis Parochianis

lutione aggrediuntur & arguunt, umquam negavit hu-

» (e

!3]

» dicte Ecclefiae eandem Communionem diftribuiffet

jus Sacramenti diftributionem f&u adminiftrationem ex

2

informalem contemptum fupradictz inhibitionis no»

t efIe funétionem Paftoralem , eamque jure proprio Pa-

Cor

23

- ftra ( Citato intimatze die 1o, Januar. 1721.) & De-

rocho competere; fed id unum comtendir, eam hodie

25

creti D. Officialis ( 31. Januaru ejufdem anni) ac in

e tacito ut minusconfenfu Parochorum faétam effe fun-

Tior

&ionem Sacerdoralem, in quantum nimirum ex Paro-

t

23

vilipendium Auctoriratis Superiorum fuorum cum

2?

grávi Chrifti Fidelium fcandalo & obloquio.

chorum & Prslatorum confeníu fub Parochia & in Pa-

Pre

rochiali Ecclefia permittuntur Presbyteri, publicas , id

ad i

ld unum itaque examinandum reftar, utrum Com-

imunionis (etiam Paíchalis). diftributio annumeranda

eít ad quas populus venire permittitur, Miffas celebrare,

(o

fit functionibus Paftoralibus, ita ut Citatus, pratenfe

Dum enim Miffas publicas celebrare permirtuntur

pr

interdictus a functionibus Vicepaftoralibus, cen(eretur

ipfis concelTa cenfetur Sacre Communionis diftributio;

li

contraveniffe huic pratenfo Decreto, & functionem

ranquam ipfius Sacrificii pars.

Den

Paftoralem exercuiffe, prout in fententia fufpenfionis

In hujus probationem adduxit prafatus primus Con-

a Divinis, hac foia caufa fufpenfionis ExPRESSE conífcri-

fultus Decretum Concilii Trident. quo ait; . , fe opta-

Cor

» re ut in finoulis Miffis Fidelvs ad(lantes non folum

bitur.

n

Utrum vero mapis Theologorum (prout hi Jurium

» fpirituali a

féctu, (ed Sacramenrali etiam perceptione

pet

» communicarent.

Licentiati praetendunr) quam Jurifperitorum fint par-

br

tes, judicare: utrum SS, Euchariftiae diftributio fit fun-

Videamus quid contra hanc probationem dicant qua-

q

&tio Paítoralis vel tantummodo Sacerdotalis, merito

tuor hi Theoloe!,

» Aibil aliud citato loco , iuquiunt,

dubitatur: cum enim ad difciplinam pro temporum &

» UVult $. Syno

di

u$, QUuam

ut Fideles commumicent in fin-

Qu

» £ulis Miffis, zon. detevmiuaus ex QUORUM MANIBUS

locorum circumfítantiis variam pertineat, per quos aut

j

quibus in locis Communionis diftributio fieri debeat,

» ?pfi commumnicare debeant.

N

Quid magis Magiítrale & arrogans, aut a Decreto

hoc examen potius ad Canoniílas, quam "Theologos

Ta

Ípectare videtur.

hujus $. Synodi magisalienum! fi hoc non fir illudere

Ad hec que fint funétiones Paftorales ex Canonibus,

Decreto Synodali, nefcimus quid erit.

bu

Decretifque Ecclefiafticis petendum eft, non ex priva-

Quando Concilium optat ut in fingulis Mitfis adftan-

Q

rorum arbitrio aut ordinatione, prout non fine juris

tes Fideles Sacrameztal; etiam perceptione communi-

t

errore fuüppofüit officium Fifcale in Cafüs pofitione, ubi

cent, an forte voluit üt fingulis Miffis Sacrificanti ad-

arguir Ciratum quafi agoreflus fuiflet exercere funciio

effet Parochusaut alius Sacerdos, qui ad diflribuendam

t

S. Euchariftiam a Parocho licentiam haberet, e cujus

zes Ficepaftorales, dum 2. Maji 1721. voluit celebrare

D

Sacrum íolemne ad Altare B. M. V. de Concordia in

manibus communicarent ?

al

Nec minus infülfum quod addunt: cerze og voluit

Ecclefia Metropolitana fundatum per quemdam lanio-

fi

nem ad opus Vicepaítorum D. Rumoldi,

TYident, CONTRA vETERES CawoNrs ju$ Pavocborum

ledere.

Quafi vero celebratio hujus Miffz folemnis annume-

randa foret funtlionibus Ficepafforalibus, eo quod hic

Hic fi ullibi manifefte produnt fuam veterum Cano-

V

num ac difciplinee nimis craffam ignorantiam. $i enim

lanio eandem per Vicepaltores celebrari voluerit.

)

Quidni igitur eodem titulo fuz&onibur zdrcbidiaco-

vel minimam de avira Patrum diíciplina notitiam habe-

galibus effet annumeranda celebratio MifTze folemnis,

rent, fcirent indubie, quod Cozcilium 7yidest. dum

^"

»

five anniverfarii, fi quis Fundator voluiffet fuum anni-

optavit ut Pideles adffautes in fingulis Miffis Sacramnen-

verfarium füb pingui honorario celebrari ab ipfo Ar-

tali etiam pevceptione communicarent, una optaverit,

)

chidiacono.

ut paulatim reítitueretur priftina Patrum praxis, qua

Hanc interim Advocatorum harfitationem füper re-

di(tribuebatur S, Communio per ipfum Sacrificantem;,

i

folutione hujus queftionis animadvertentes quatuor

ftquam ipíe füb fpecie vini communicaffct, atque it&

"Theologi una cum DD, Vicariis de gremio Capituli

F

ideles cum Sacrificante de Sacrificio participarent.

Et hic quidem ritus religiofe per duodecim & am-

Metropolitani Canonici exiftentes, & quibus eque, ac

ipfis Vicariis animus erat (ententiam fufpenfionis pro-

plius faecula fervatus fuit tete Morino lib. 8, de Pcenir.

vifionalis a Divinis fuftinere, ultro- afTumpferunt refo-

Cap, 14, Num. 2, additque:

» necin Ecclefia confer-

» Vabatur Corpus Chri(li alium ia finem, quam pra-

luxionem. hyjus quaftionis: Uerum diffrivutio $3. Eu-

ä

» pter

ArzTERUM Junis RzsPoNsUM

9I

rerä

» pter infirmos, una fcilïcet!/ex pane confervata peri- ,, ante vel poít Sacrum tempore Pafchali in Ecclefia

IN

» cula, quocirca fanis non erat extra Sacrificii actio-

» Metropolitana & Parochiali S. Rumoldi. ,,

li

, nem communicandi locus,

Confuetudo moderna

Atque in probationem illius addit: Cu batfezus nul-

l

??

Corpus Chriíti propter Fidelium Communionem

lo Canone , uullove etiam alicujus Epifcopi Decreto inbi-

93

refervandi recens eft, a Monachis Mendicantibus pri-

bitum fciatur, prefertim fub peua fimilis cenfurt. Pres-

[

la

29

mum introducta, deinde ab aliis plerifque ufürpata,

Int

byteris nullam curam ammarum babentibus , diflvibuere

qu& nondum tamen Romani ritus Rubricas expunge-

etiam [ine licentia Parochi Sacram Eucbariffiam tempore

l

re potuit,

Paftbali : ueque banc diffributionem iuter funcliones Pa-

"

I$

Quod de Aubricis hic afferit Morinus, veritfimum

flovales effe velatam.

effe evincit Zubrica Ritualis Romani Pauli V. quze titulo

Hoc igitur incumbebat Theologis , ut velunum Ca-

xde Sacramento Euchariftiae hac fcribit :

» Communtio

nonem , aut alicujus Epifcopi Decretum proferrent;

at

» autem populi intra Mi(Tam ítlatim poít Communio:

quo Presbyteris nullam curam animarum habentibus,

It

95

nem Sacerdotis celebrantis fieri debet ( nifi quando

quibus tamen facultas eft in Ecclefia Parochiali tempore

le

35

ex rationabili caufa poft Miffam fit accipienda) cum

Pa(chali celebrandi, inhibitum fit eodem tempore Sa-

i

orationes, qua in Mi(Ta poft Communtonem dicun-

cram Communionem diftribuere, prafertim füb poena

e

35

tur, non folum ad Sacerdotem, fed etiam ad alios

talis cenfura, vel quo diftributio Sacre Euchari(tiz teme

»

communicantes fpectant.

pore Paíchali inter functiones Paftoralesfit nominatim

Quis igitur. ambigar, quin Patres Concilii Trid. op-

relata.

l

taverint reftitui Sanctiffimam illam Ecclefiee difciplinam,

Sed nec id verum eft, fecundo Confultum in fuo

Q

utuna cum Sacerdote celebrante adítantes Fideles etiam

jure Ecclef; locis per hos T'heologos citatis fcripfiffe,

i

Sacramenti perceptione communicarent, atqueita om-

Communionem Pafchalem efTe functionem Paftoralem,

l

nibus Sacerdotibus celebrantibus facultas effet S. Eucha-

Verum poítquam oftendiffet ; quod fenfim invaluit-

riftiam ad(tantibus diftribuendi,

fet, ut Sacra Communio non tantum in Ecclefia Paro-

De hac Patrum mente optime inftructus S. Carolus

chiali, fed in omuibus paffim Monaíteriis, Sacellis, ac

» Hoc iníti-

al

ftatuit in füo Concilio V, Part. 1. Tiit. 9.

Oratoriis diftribueretur, eo quod con(üetudine inva-

]

» tutum, quodantiquiffimi ritus eft, Sacerdos religio-

luiffet, ut in his omnibus locis Miffze publicaee, feu ad

» f& fervet, ut intra Miffarum folemnia ; poftquam fci-

quas populus publiceadmittitur, celebrari permitteren-

» licet Sanguinem ipfe (umpferit, Fidelibus Sacram

tur, conclufit: fagdem jus Ecclefie Parochialis ad folam

Communionem miniftret, «

Conmnuuonen Pa[chalem , €8 Parochborum ad bujus,uec

Manifeftum itaque eít; quod dum optavit

Conei-

2on Fiatici adminifirationem vedaGum creditur.

lium T'ridentin. ut in fingulis Miffis a-!ftantes Sacramen-

Nonne hinc fat compertum effe debebat hifce Theo-

talietiam perceprione communicarent, una füppofui(Te

logis, Doctorem Zaz Efpen id dumtaxat voluiffe fig-

Presbyteros admiíTos ad celebrandas publicas Miffas,

nificare, quod licet confüetudine tandem invaluitfet SS,

ad quas populus confluit, poffe adílantibus Sacram

Eucbhariftie diftributionem fieri in omnibus Monafte-

ä'

"Communionem diftribuere ; ac proinde D. Melchior

ris, Sacellis, & Oratoriis, in quibus Miffae, ad quas

primo confultum, folide conclufiffe ex Decrero Con-

populus confluit, -celebrantur, jus ramen diltribuerdi

)

cilii Trid. diftributionem Euchariftie non e(fe tun&tio-

S. Communionem faltem tempore Pafchali Parochiali

nem Paítoralem, (ed ad (ümmum Sacerdotalem.

Ecclefia effet vefervatum,; (ive quod Fideles S. Com-

Unde néccreditur ulli Sacello aut Monafterio directe

munionem femel ia Anno tempore Paíchali in Ecclefia

'conceffum umquarn effe, ur ibidem diftribueretur Sa-

Parochiali recipere teueantur, quam extra tempus Paf-

«ra Communio, fed ut iis in locis Mi(T Sacrificium

chale, ipfis jam liberum videtur in aliis Ecclefiis, Sa-

;peragi poífet, qua data facultate, cenfebatur & cele-

cellis, aut Oratoriis recipere.

brantibus data facultas di(tribuendi SS. Euchariftiam Sa-

Hoc autem Auctor, effe ?us Parocborum , idcirca

crificio MifTe adítantibus,

dixit, quia Parocho , titulo fui Beneficii Parochialis,

Videntur equidem hi Theologi perfpectum habuiffe,

cenfentur competere omnia jura Ecclefie fue Paro-

quod licet dittributio SS. Euchariftiee per fe & jure pro-

chialis.

rio (pectaretad Parochum, illud tamen non eftfe fuffi.

Ex fane videmus, quod Synodi etiam noftrz Belgi-

€iens ad juttificandam inflictionem provifionalis cenfu-

ce, dumhoc praceptum annuze Communionis urgent,

re, de qua acitur.

id unum declarent, Fideles tempore Pafchali treneri com-

Hinc pap. 4. fuse refolutionis defcendunt ad diftri-

municare in Ecclefia fua Parochiali: Quilhbet 24uuos

butionem Communionis Paíchalis, quam faltem effe

difcretionis * habens communicare debet, ut mini.

functionem etiamnum hodie Paf*coralem adítruere ni-

» mum in Pafchate in Ecclefia fua rAROcHiani, ait Sy-

tuntur.

nodus P. Mechl. Tit, ». Cap. 5. cui confonant & reli-

Er quidem ad eam adftruendam adducunt auctorita.

qua Synodi,

tem fecundo Confulri Z, B. Z'an Efpen, quafi ipfe in

Addunt quidem DD, 'Theologi ex nefcio quo Ca-

fuojure Ecclef. Art. 2. 'T'it. 4. Cap. 1. Num. 22. 23. 24.

fuifta, aut Scholaftico quod * ad licitam Euchari(tiae

affereret, diftributionem communionis Pafchalis etiam-

» diftributionem Ordinis poteftas omnibus Sacerdoti.

num hodie effe functionem proprie Paftoralem, non

»

bus communis non fufficiat; fed defuper requiratur

-Sacerdotalem.

?

?

poteftas Jurifdi&tionis, aut (àltem licentia eorum, qui

,

,

Huic temerario afferto confidenter fübjungere non

jurifdi&tionem habenr.

verentur:

» ]udicet nunc equus Lector, an dictus D.

Sed quam hoc eít frivolum ! ubinam quefo unquam

Fan Efpen ibi ipfi non contrarietur, dumia fua con-

legerunt , quod ad diftribuendam S. Communionem,

fultatione, que fübfequitur illam D. Jurifconfulri au-

alia requiratur Jurifdictio quam ad celebrationem MilTae?

35

daéter refolvit, Coimmuniorem Pafchalem non effe

^

Nonne qui poteftatem habet'publice celebrandi , uria

3

functionem Paftoralem, **

cenfetur accepiffe poteftatem diftribuendi S. Commu-

In primis n8n dixit fecundo- Confultusin fua confül-

nionem tamquam partem funétionis Sacrificii ?

tatione Communionem Paíchalem non effe functionem

Quapropter cam, ut füpra notatum eft, oftendinon

Pa(toralem: íéd id unum dumtaxat afferuit, cenfuram

pofht , quod: ulló privilegio Monafleriis Sacellis, aut

fuípenfionis a Divinis effe injuftam ex parte materiac

Oratoriis expreffe indultum fit, ut ibidem S. Commau-

€o quod certum - , fit, &ab omnibusreceptum, adeo

nio di(lribuatur , fed dumtaxat datum- fit privilégium

» gravem cenfuram, qualis eft fufpenfio a Divinis, non

vel facultas publicas Miffas. celebrandi : qua facultate

» poffeinfligi, nifi ob crimen mortale, & quidem enzor-

data, fufficienter. dáta cenfebatur facu

T

i

tas di[tribueqdi

"

» e, quale necin fpeciem dici poteft commiffum efTe

Sac. Communionem.

?

er Citatum diítribuendo Sacram Communionem

-- Quid fibi volunt ea, quee ulterius proferunt ? ,, Sá-

-Supplen, Oper. an Efpen 'Tomus V,

E

cerdos,

92

Dz DiseRIMINE mNTER JuRrsp. Vic. GeN, & Orrre.

b

»

cerdos , inquiunt Theologi, qui(ne rali licentia, &

Paíchali fümant de manu.Parochi, aut Presbyteri ab

qati

9)

quod gravius eft, plane invito, &expretTe inhiben-

ipfo fpecialiter deputati: ** fed (olummodo monet, «t

"m

9»

re Superiore vel Parocho Euchariftiam diftribuit,

93

Parocbus deícripta habeat nomina füorum Parochia-

c0n

23

peccar mortaliter.

b À

3

norum in libro (tatus animarum , & qui dicto tem-

(ete

» Ratio eft, quia talis Sacerdos mittit falcemin mef.

?5

pore non communicaverint. &poít octavam Paíchae

dd

39

fem alienam: officium alienum ufürpat , jus-alterius

??

fzpius admoniti, proprie falutis immemores, pra-

elt

invaditin re gravi, Proprius enim Sacerdos jus ha-

?5

cepto huic fatisfacere neglexerint, eos graviter pu-

L

bet paícendi oves fuas, & ne alieni pafcant.

,

,

niendos Ordinario füo denuntiet.

Qor

Hec enim quam impertinenter & inepte huic cafui

Ex quo manifeftum eft, id unum voluiffe Paítorale,

applicantur! & quam funt manifeíta contra Citatu

ut Parochi follicite curarent, ut Decretum Concilii La-

orbitantis preventionis indicia!

FII ex-

teranenfis de annua comniunione rite obfervaretur, &

9€ |

glo

Quis enim credidiffet; haectam enormia applicatum

defectuofi, ac faepius moniti, & non obedientes, Or-

qur

irl Sacerdoti,

ublice in ipfa Ecclefia Metropolitana &

dinario denuntiarentur.

ed

Parochiali S. Rumoldi quotidie celebranti , nimirum

Medium autem, quoidaffequantur, függerit Pafto-

propter diftributam S. Communionem ante vel poft

rale, fcilicer, ut Parochus defcripta habeat nominafuo-

Sscrum tempore Pafchali, idque populo S. Commu-

rum Parochianorum in libro ftatus animarum,

nionem ex perente & Defervitore aut Presbytero ad

Porro hoc medium a Parochis, notanter in hac. Ec-

ommunionem deputato non prafente.

clefia Metropolitana ob nimiam numerofitatem Paro-

Hocne (ane eft, szttere falcem in tnefferm. alienam ,

;;

chianorum non impendi, fat noruntipfi Theologi hu-

Officium alienum, jus alterius invadere in re gravi ?.

jus Ecclefiae Canonici,

Nonne hzc diítributio Communionis in tali cafü po-

Sed dicunt, aliud medium ibi impendi, hoc nimi-

H

tius reputari debuiffet inter officia caritatis, utpote qua

rum, ut diítributio Communionis Pafchalis committa-

Fidelibus promptius de Sacra Communione provide-

r

tur, uti fpeciali Presbytero, quod & incaure fateri pri-

tur, & qua ipfi Parocho , ma

mum D. confultum in fua confültatione dicunt, atque

pedito , fuccurritur ?

joribus fun&ionjþus im-

"

infüper fua confeffione fuifque verbis feipfum jugulare,

It*

Quid porro rnagis a ratione alienum , quam

| dicere

viro illi exprobrare non dubitant.

hic invadi jus Parochi z re gravi. (Cum omnibus no-

1ni

Ibidem prafatus Con(ultus aliud non dixit, quam,

tifimum fit, diítributionem SS. Euchariftie effe unam

quod praxis notoria etiam in Ecclefia Metropolitana ha-

gïi

ex facilioribus functionibus Sacris, ideoque & eam paf-

beat, quod vix unquam Paflor, aut ejus Ficarius, fid

f

fim committi Presbyteris ad funétiones Paftorales vel

certus Maniffer ad boc couffitutus illo muuere fungatur.

parum idoneis, vel ab iis abhorrentibus,

Quafi vero, quia certus Minifter conf(lituitur in ad-

di

M

Immo conítat pluribus faculis eam commiffam fuiffe

jutorium Parochi , ut hoc munere füngatur , idcirco

Diaconis , uti notatum in fzpe allegato jure. Ecclef.

aliis Presbyteris in Ecclefia celebrantibus hoc munus

fii

effet interdictum.

?

Part. 2. Tit. 4. Cap. t. ut interim Epifcopi & Presby-

ói

teri gravioribus funclionibus intenderent.

Falfum eft, quod hic Minifter conflituatur, ** utob-

Igitur fi Theologi noftri fuasillas qualificationes po-

» Jirvet &? invigilet , anomnes Parochiani Ecclefize prae-

8

tius applicaffent iis, qui praetextu privilegiorum, aut

» Cepto fatisfaciant, ut perfüadere vol

qI

unt T'heologi ;

neício cujus praeteníae pofleffionis, invitis Parochisin-

» nec id afferit D, Melchior.

$

vadere attentant Sacras fnnéliones, ut funt annuntiare

Sed conftituitur fimpliciter, ut per totum Anni cir-

pl

verbum Dei, Conteífiones excipere, probabilis videri

culum S. Communionem in füblevamen Parochi & Vi-

S

poffet zelus, quem prz fe ferunt pro juribus Paílora-

carii, functionibus gravioribus occupatorum, pro com-

Q

libus, & ab omni praventione liber,

moditate populi diltribuat, idque füb certo honorario

n

Nunc autem ut hanc per D. Citatum

Ea fischa-

ad hoc con(tituto.

d

riftia diftributionem tanquam erzmez euorie &tali cen-

Sed füpponatur, Presbyterum aliquem fpecialiter

V

fura calfbgandum; quoquo modo colorent, Decretum

pro diítribuenda Communione Pafíchali a Parocho effe

accerfunt füb nomine Clem, V. in Concilio Viennenfi,

conítitutum, ut invigilet, & obfervet, proutdicunthi

Q

relatum in. Clem. I. de privilegiis,

Theologi, an omnes Parochiani Ecclefice preecepto (a-

K

Verum fi propius expendatur textus hujus Decreti,

tisfaciant, nequaquam medium hocullatenus fufficiens

f

fatisapparebit, quod admini(tratio Euchariftiae hic con-

effet ad finem confequendum , notanter in- hac Ecclefia

Í

feratur cum adminiftratione Extreme Unctionis, quaee

Metropolitana & Parochiali: cum enim Concilium La-

non nifiinfirmis adminiftrarur: ut proinde cenfurarum

teranenfe F'ideles adítringatad annuam Communionér

Ci

comminatio, de qua in.hoc Decreto, precipue dirigi

füb hac re(trtione: Vif forte de coufilio proprii Sacer-

videatu: ad Religiofos, qui limites fuorum Privilegio-

dotis, ob aliquam vatiouatilem caufam, ad. tempus. ab

rum excedentes, Sacramentum extremae UnCtionis,

ejus perceptione duxevit abffinendum: Quis non videat,

&. Eucbariftiae infirmis extra ca(um necetlitatis, fineli-

in tanta multitudine. Confeffariorum tam Regularium

7

centia Parochi adminiftrare preefumunt,

quam Secularium (qui hodie füb nomine proprii Sa-

Quaproprer.non legitur, quod 5yno

",

di no&ræl Bel-

cerdous veniunt) pene efle impotlibile, quemquam

gica hanc cenfurarum comminationem impenderint, convincere, quod non f(atisfecerit praecepto Concilii

nifi in Regulares, qui Euchariftiam extra feprafüi Mo- — Lateranenfis, nominando Confeffarium aliquem feu Re-

nafterii publice vel occulte ad infirmos fine licentia Pa- , gularem, feu Secularem, de cujus con(ilio ad tempus

rochi deferre auderent; uti videre eft in fzpe citato a Communionue ab(tinendum efler.

Jure Ecclef; Part, 2. 'T'it.4. Cap. 4. ubinum. XI. refer-

Non eít dubium , quin hec, aliave rpajora incom-

tur refponfum quatuor Doctorum Lovanienfium de

moda orianturex tanta multitudine Confeffariorum tam

Anno 1664. qui poftquam ad laterrogationem.Paíto-

Regularium quam Saecularium , nec non ex promifcua

rum Civitatis Antverpienfisrefponderunt, vetirum effe

illa facultate diftribuendi Sacram Communionern extra

Regularibus occulte deferre Euchariftiam ad infirmos,

Ecclefias Parochiales; fed Superiorum eft, ac fignanter

addiderunt: :pofTe, immo & teneri Epifcopum prohi-

Epifcoporum, pro tempore , & locorum circumítan-

tis, hifce remedium adferre.

1

,

bere delationem occultam hujus Sacramenti fub poenis

u dicla Clementiua expreílis 5 fignanter quando levio-

Interim-fi Parochus judicet, f& poffe

; hogitiam afTequi

res pcenae judicantur non fuüfficere ad obviandum effi-

:

non communicantium in Pafchate , & preecepro Eccle-

caciter abufibus contrariis,

fie de annua Coramunione non fatisfacientium, fibiaut

, ex Paftorali Mech-

Quod denique proferunt in fine

fuo Vicario refervando tempore Paíchali diftributionem

linienü, nihil pertinet ad cafüm preefentem ;. non enim.

SS, Euchariftie, non.dub

i

ium, q-qin- i-llud- medfum im-

pendere.pofllet.

prïæ;»:ip.i;.Pa&oralf,;utFidelcs;:SS.xEuchagiltian? tgffggore

Ho«c

L

ALTERUM J-uæ.xs RzsPoNsuM,

95

D

)df

Hoc tamen certum eft , quod Presbyrer huic refer-

Íciat , aut faltem feire putet, efTe injuftam ex pafte' cau-

n

vationinon deferens, nequaquam dici poffet preecepto

, ne ex non obfervantia fcandalum F idelium, aut

fem.

aut legi Superiorumcontravenifle, itautíaltem ob hanc

contemptus clavium & judicis oriatur.

Chæ

contraventionem peenam in foro externo incurrifTe cen-

Nihilominus ut Citatus, nec in fpeciem DD. Vica-

J

feretur; fed a fuperiore legislativa poteftate, & jurif-

riorum, füb quorum nomine hec cenfüra lara erat,

dictione fori contentiofi inítruéto , hnjus refervationis

auctoritatem contemnere videretur,

p

"

ei ufque in hodier-

petenda fuiffet approbatio ; cum appofitione alicujus

num diem paruit.

pcna in foro externo per contravenientes huic Supe-

Predicti caufarum Patroni exiflimantes fe abunde

"

rioris Decreto, incurrenda.

r

la.

fatisfeciffe prioribus duabus quarftionibus ,

fibi peroffi-

m

Uhicuique jam facile judicare erit , 'nulla praeventio-

cium Fiícale propofitis, ad tertiam

quzítionem, quae

O

ne preoccupato , quam vanafit horum Theologorum

erat, quid Citato in bis eircum

ffautiis faciendum fuerit

gloriatio , quamque intolerabilis eorum arrogantia,

Jfecuudum jura £2 SS. Canones,

efpondent:

Quoad ter-

(lo.

um per modum invectivaein D. primoconfultum fuam

tiam mibil efl quod addi poffit nobiliffime 9tuft

ia Cone

(00«

zefolutionem in bunc modum concludunt: ** Ex jam

ffitutioni iu INovella 83 . exbibemus textuta cedro di

99

CUU

allegatis eequus rerum arbiter nullo negorio difpiciet,

$7 vero. Ecclefiafficum fit delium , in

quit, egens caffi-

N

?5

quam fingularis & infundata fit opinio D. Jurifconfül-

gatioge Ecclefiaffica , £? mul&a ,

$99

Deo amabilis Epifco-

If Qs

ü, quam futiles & ftraminez rationes, quibusillam

pus boc difcermat, mibil communicantilus claviffetmis Pro-

??

toboravit, & quam meliorijure ill& inexcufabilis ju-

hu

vincie S'udicibus, neque emim volumus talia negotia om-

ris erroris arpui debeat.

niuo [cive civiles J'udices: cum oporteat. talia Ecclefía-

NNonne potiori jure dici poflet, non nifi furiles effe

flice examinavi ,

)ml.

QG emeudari anitnas delinquentium pev

Il

& ftramineas rationes, a praventione & paffione con-

Ecclefiaflicum mulélam fecundum facvas , 99 divinas ve-

tra Citatam excogitatas, quibus prateníam hanc cen-

gulas, quas etiam n

pri

íuram colorare laborarunt?

offre fequi uom dedignamtur leges.

]ue

Addunt: de Canonibus nou poteft

effe queftio, cumilli

Nam quid imporentius, quamin gravamen exceffus

fint in bac ve motiffimi.

It

a Citato pratenfe commiffi, dum Sacram Communio-

Quid haec nobiliffima Tuítinia-

ni Conítiturio, .nec non Sacri Canones, ad quos pro-

nem 9. & ro. Aprilis hujus anni diftribuit, allegarefor-

vocant, ad prafate queítionis refolutionem faciant,

,

inadlem contemptam & vili

u

pendium $u perio;um ) &

vix percipi poteft.

uis enim inficiatur,

quin eX [u-

grave Fidelium fcandalum,

ftiniani Conílitutionibus ,

& SS, Canonibus Clerici in

jd

Quis enim unquam Superior D. citato interdixit di-

UA

criminalibus jurifdictioni Epifcoporum fubjaceant, pre-

ftribuere Sacram. Communionem tempore Pafchali ?

fertim fi.de crimine Ecclefiaflico , per peenas Ecclefia-

d

dicitur. quidem in cafus pofitione D. Z'azfeliers Defer-

(0

fticas caftigando ,. agatur ?. Neque id ipfe Citatus, aut

Vitorem , admonuille eum, ut a di(tribuenda Commu-

DD. Confulti unquam negarunt. Verum aliquid am-

u5

nione abftineret, addeus,

f quevelas depa]itufrum apud

plius voluifle caufarum Patronos, fufficienter indicant,

Superioves.

ubi in ejufdem quaeftionis refolutionem, & füi di&ti

tl«

Utrüm di&tus D. Defervitor querelas fuas depofu&rit

confirmationem addiderunt:: 9ur , £? Canonibus at-

apud Superiores , nefcitur : hoc fcitur Citatum nun-

&oritatemn quoque fuam jungunt : Principes noffri in ia-

2

quam fuiffe monitum ,. multo minuus ipfi interdiétum: a

firu&tiosmibus fupremi Senatus . Tit. dey REQUESTRES ET

Superioribus Sacram Communionem diftribuere ,. ut

PROVISIONS DE JUSTICE z4rf. penultimo €9 ultimo, cui

lt«

proinde id quod de formalt contemptu & vilipeodio

/i

accedzt: Decretum vecens 7.. INovembris v695,. Nova edi-

Superiorum inclamant hi Theologi , aliud non fit,

tioniy fol.324.

T.

quam inanes larvae & vociferationes ad commovendos

l0

Ex ordinationibus Principum

er hos Patronos his

rudes confi£te, | Uti &illud quod addere non vereutur

citaris.&adduéctis, nequaquam o

j

fcurum eft, hos cau-

de gravi Fidelium fcandalo: quafi vero cederet ingra-

er

farum Patronos intendiffe, quod Citatus debuiffet in

ve Fidelium (candalum ; quod Sacerdos, qui. per fex

his circumftantiis fe fubmittere Jurisdictioni & judicio

]e

Annos in hac Ecclefia Metropolitana Parochiali tam-

hi

Vicariorum, non autem recurrere pro remedio adver-

quam Vicepaftor functiones Paftorales laudabiliter ob-

fus inflictam Cen(üram , ad Regium Parlamenrum :

ip-

f

ierat, Miflam celebrans in: prafata Ecclefia populo ad-

$

foíque-Doctores Lovanienfes. male con(üluiffe,

dum

ftanti , & communicare expetenti SS. Eucharittiam di-

Citato pro remedio adveríus hanc cenfuram fügoeffe-

j

flribuat in Sacello SS. Sacramenti prafate: Ecclefiee ,

1

runt recur(üm ad Parlamentum Regium pro imploran-

ubi Sacra pyxis in hoc expofitaerat, & ubi Citatushu-

da Regia protectione adverfuüs hanc vja

facti five negle-

cufque celebrare confüeverat.

&o juris ordine infli£tam cen(üram.

r

ld ipfum dici poteft de Caufarum Patronis dum pag,

Verum fi citate ordinationes Principum rite aten-

jj

12, fuz confultationis huic cafui applicare non veren-

dantur, non amplius probantafferrum DD. Caufarum

n

tur illud folemne , uti aiaüt, Cagogiflarum effatuna etiam

Patronorum, quam Conftitutio Juftiniani , & Canones,

ipfo juve fufpen[ionem irrogavi ob manijeflum crimen

ad quos provocant.

propter [caudalum , &T1AMSY NON $IT ENORME,

In. primis enim ordinationes Paslamenti ,. citatis ar-

uod preterea fubjungunt: illud magzopere mivan-

ticulis, aliud non volunt, quam preecavere, ne perap-

ll

dumy, quod D D. . Co:

zJulti ceufeant. fufpenfioni iffi cita-

pellationes tamquam ab abufu , aliofve recurfus ,' Eccle-

tum uon debere pareve.

fiaftici, aliive fübrerfugiant proceffus in materia morum,

l$

Sane nefcio quid hic magnopere mirandum, quod

aut doctrinz per Epiícopos aliofve Superiores inchoa-

Confulti, ac notanter primus , dixerint citatum füf-

tos. .Verba articuli fünt:: Pource qu'es lieux oi l'on eff

lo

penfioni parere non debere , quandoquidem ex . ipío-

accouffumé adimettre appellations eu cas d'abus , plufieurs

rum refolütione noviffe poterant, ipfos hanc cenfüram

savancent d'appeller des proceduves. des juges! Ecclefiaffi-

exiítimafTe non tantum efTe injuítam ex parte materiz,

ques comme d'abus , feulement pour empechev lefdites pro-

fed & notorie ac manifefle nullam, tum ob defectum

cedures , &2 afin d'éviter corre&ion & punition de leurs

Jurifdiétionis in proferentibus, tum ob multiplices de-

crimes , 6 délitls , ey apvés mé velievent lefdites appella-

feétus ordinis Judiciarii, quo cafu fimili cenfurz? non

£ions, ol aprés jes avorr velevés , les laiffetut. tomber ea

e(fe parendurm , unanimis eft: Canoniftarum & Theo-

intevyuption.

!

logorum £ententia,

,

, Similiter Decretum Regium de'7. Novembris 1695.

..: Neque de: hoc cafu loquitur D. Hericourt loco per

in confültatione a DD. Canfarum Pátronis reclamatum

Caufarum Patronos cjtato, fed de cafu, quo cenfura,

unice precavet, nefüb titulo poffefforii (aliovefimili )

fervatojuris ordine, per legitimum Judicem eftinflicta ;

Ecclefiaftici fiftant executionem Decretorum , .aut or-

:quam: obíervari debere ex S. Gregorio re&te ad(truit

dinatio num , quas Epifcopi in mareria morum & do-

jbidem.di&us; Auctor ,. tametíi .cenfuram paflus:certo

&ring edidifTent , :aut in futurum ederevellent, in ver-

bis ?

'

94

Dr priCRimMINE rNTER JUmisp. Vic. GEN. &T Orrre.

'Füm !

il5 !

bis: JVout vout faifons cette, pour vous intevdive, com-

porum in corrigendis exceffibus fuorum fubditorüm ;

ene nous vous interdifons ferieufement. de vegevoir , vous

ac notanter in u/u Clavium íeu ferendis cenfuris Eccle-

gu)w

N

sgnelev ni proteger aucun in[lauceeu pretenfiog queTon vou-

fiafticis , infringere attenrarent , majoremque , quam

droit former pav devaut vous , foit.à tiflve de poffe[foir ,

fibi competat, auctoritatem in rebus Ecclefiafticis arro-

dito!

tioni

ou au£rcment contve les difpofitions &? ordounances que

gare, & manum fuam ad thuribulum extendere,

Jes Eveques ou Diocé[ains pourvoient avoir faits ou feroient

Non dubium, quin hifce argumentis ad reddendum

Dx

.

ci aprés pour caufe de doclrine £? maeurs. defdits Ecclefia-

hos recurfus odiofos apud Principes, utantur illi prae-

f'iques.

cipue Pralati, & jJudices Ecclefiaflici, qui non plane

poüq

ubll

Quid igitur evidentius, quam hac ufque allegatain

liberi funt a veneno de quo monendum cenfuit Euge-

probationem ad tertiam quaftionem a caufarum Parro-

nium IlI, Papam S. Bernardus : Nwllum venenum tili

lii

nis efle ad cafüm praefentem omnino impertinentia?

magis timeo quam libidinem dominaudi,

H

Neque enim Citato vel umquam incidit, proce(fum

Verum abfit, ut Principes & füprema Auditoria; Ju-

Gul

contra fe /egitime inftitutum coram legitimo füo judice

dicum illorum contradictionibus, infidiis feuargumen-

p

in materia morum aut doctrine, per Recuríüm ad Re-

tis moveantur, ut fübdiros fuosfeu laicos feu Ecclefia-

Q

gium Parlamentum fiítere , vel ordinationes fui Epif-

fticos a fe repellant, qui unice protectionem Regiam

Qu

copi in materia morum & fidei titulo poffeflorii , aliove

contra violentias & op

sl

fimili, fuo fruflrare effectu,

preHïones potentiorum humiliter

implorant.

,

tl

Si enim auctoritate fui legitimi judicis D. Zeydecker

Noverunt enim, ad Princ

ipe; pertinere illud Jere-

e ii

fuifet in materia morum aut do&trinz juxra ftylum or-

mia cap. 22,

Facite judiciumt? juflitiam, &f liberate

dinarium citatus; proceflufque adverfus ipfum ordine

vi oppre[fum de mauu calummiatovis.

Ad hac verbare-

fitat

judiciario formatus ; nihilqueviafatz; velordinejuris

flectens S. Hieronymus dicere non dubitavit: Aegum

dep

neglecto attentatum, numquam Citato incidiffet, ha.

officiuta eff proprium facere judicium £9 juflitiam , & l-

eniT

bendum recurfüm ad Parlamentum Regium, neque

berare de snauu calumniatoris vioppreffos, Apud Gratia-

De

b

cenfuiflent Doétores Lovanieníes, proremedio adver-

num Cauf. 23. qu. «. Can, 23.

T

fus pratenfam Cenfuram , ad dicm Regium Parla-

uapropter recte noravit fepe citatus Franciícus

Ten

mentum effe recurrendum.

Salgado de prote&f. Regia Part. 1. Cap. 1. Prelud. g.

TatIS

Notum enim erat & Citato & Confultis, recurfuiad

INum.$10. quod cogiritio de violentia &2 oppre[fione fub-

&r

Tribunalia Regia pro imploranda protectione locum

ditorum non competat Regibus fupvemis ex privilegio Ro-

que

non parere , fi Jadex Ecclefiaiticus , prafertim in de.

mani Pontificis , [ed ex juvis natuvalis inflin&u, vatione,

boni

cernenda Cenfura, procef(ferir ordinejudiciario per om-

€» principio: gatuvale attributum eff , ait, propriumque

nia fervato, nihil

que per violeutiam , five via facli at-

Regis officium inbevens vegimini aquo avelli nom potejz,

aidi

tentaverit.

nf fanul ex iis caufis , quibus Regimen&g Regmum tolli

D

Primum enim, quod in hoc recurfu probandum ve-

potef? , &2 tunc non pev [e tolliturs fed. tanquau fubflan-

ticdi

nit, eft vio/eztia a Judice Ecclefiaftico per infli£tionem

tia, tiedulla, anima, &g qualitas totius fui fubjctlt.. Quin

1 !

cenfurae illata ; quam violentiam. auétoritate Regia tol-

hic Au&torin Tractatu e fupplicatione ad Sandliffimunr

u

lendam poftulat recurrens, uti uno coafenfü teftantur

Part, r, Cap. 1. Num. 109. notat poft Cancerium, Co-

Ornes,

gzo |

qui de. hoc recurfu ad Tribunalia Regia fcrip-

varruviam, aliofque ibi citatos, quod Regalias, quae

coge:

ferunt.

competunt Regi, in fignum fuprema jurifdictionis,

powl

Ac inter alios Didacus Covarruvias Pract. q.q.Caþ.

ut ad ipfüm appelletur, & per Oppre[Jos adeum recur-

tl

35. Num. 3. traétans de hoc recurfu adverfus judices

ratur, Princeps a f& abdicare non poteít, & fic fuüt

I

Ecclefiafticos, qui pendenteappellatione ad Pontificem

imprafcriptibilia: additque Num. r 10. ex citatisibidem

Yus,

non verentur füze fententie executionem per inflictio-

Do&oribus: Aegem non po[fe fibi auferre fupremam Re-

UT

nem cenfürarum urgere, expre(le monet, 4404 Cozfi

galiam vecurrendi ad eumi, nifi Regie Sedi venuntiet.

liavii Regii NON coGNO*CANT DE INJUSTITIA appellatio-

Hancautem protectionem , non minus Clericis quam

dig&

n"is ad. Summum Pontificem deferende , ad.boc ut ab ipfis

Laicis, contra violentias & oppreflionesimpertiendam

fententia confirmetur vel revocetur ; SED TANTUM ADHOC

e(le, quis dubitet?

E

hus

UT TOLLATUR VIS ILLA , qu& a S'udice Ecclefiaftico

Certum quippe eft, etiam

Clericos; licet fpecialiter

0«

duyufliffime fit appellauti , dum eum CsNsusIS Zudex pro

Dei & Ecclefiz fervitio vi fuz. vocationis adítrictos,

Faf

executione feuteutie , qu& uondum tvanfivit in vem judi-

manere Reipublicee membra ac partes , Principumque

catam , peudeute appellatioge ad. Summum /| Pontificem ,

fubditos: quapropter pradictus Salgado de protectione

(j

opprimit.

0j

Regia Parte r. Cap. 1. Pralud,2, Num,76. tamquam

Vel uti

loquitur Francifcus Salgado de prote&t. Re-

indubiratum afferere non dubitat: Aex zezetur 2am Cle-

(

gia Part. 1. Cap. r. Praelud. $. Num. 194..— S'udex Re-

qu

ricos €7 Ecclefias , quam . Laicos tueri , cum fint. parr,

gius dumtaxat coguo[cit de violeutia , ut ubi de illacon-

nienbva , &2 cives Reipublica temporalis , que fub tutela

£0Y

flitevit, aucforitate Regin, vimm PROPELLAT , PROPULSET,

Ü

Regis eff.

OPPRESSUM SUBLEVET, ET EccrEsiASTICUM REDUCAT AD

IÍAmmo, uti recte citatur Salgado ibidem reflectit Num.

t 1

VIAM IUST!TIJE, ET .TRAMITES LEGITIMOS,

j

72. Defen[io Regia potius convenit Ecclefie 7 Ecclefia-

Hoc cum fuum affertum ex omni natione citatis Àn-

flicis Pevfonis. quam aliis, quia avma uon ferunt. — . At-

&oribus confirmaffet , monet in principio dicti pre-

que ibidem ex Belluga N, 77.

Manus Regia muvus eff

Qu

ludii quinti , quod hoc fiz cardo, feu potius columauafor-

Ecclefia , vAx: CuERIcoRuM, falusr populi , vita F'afallo-

DW

Tum, C

[^1

p

zifima , fuper qua totum bujus vecurfus pondus, omus,

ut fubditorum, Tutor Reipublica, Pi'oþugiiza-

F

virtus, efjentia vequiejcunt : [itquetotius CONTRADICTIO-

culumt? prafidium Chrifliaue Religionis.

NIS, INSIDIARUM SEU ARGUMENTORUM forfiffimus hu-

Refle&tit & ibidem Salgado Pralud. 4. Num. 192,

di

yut, confiaus pvop

quod fi violentiam Clericisab ipfomer 2'udice Ecclefia-

Qu

refiflentia , €9'c.

uguaculum imþenetraþile » €?. valida

flico inferri contigerit, tunc' vel maxitne neceffarius

Q

Contradiétio , infidise feu

argumenta, de quibus lo-

faepe erit recurfus ad Regem , ut ab illa libererur op-

f

quitur Salgado, indubie funt contradictiones, infidize

preffus, & potentiori defenfione. muniatur.

Ceterig

Qu

feu argumenta, quibus nonnulli Preelari aliive. judices

enit violentiis (ait) bec qu& a udice fit, major eff

Ecclefiaftici hujus. recur(üs ad Regia Tribunalia apud

&& atrocior, cum fub fecuro, &5 fuperiovitatis ,. ac jurif-

t

Reges & fupremos Principes füfpectum . & odiofuin

di&liomis pratextu facilius deliberari p

C

reddere moliuntur , quafi per hunc recurfum Clericia

di vim inferendam.

o[fit , ad bujufino-

:

correctione feu virga Paftorali.füoram Praelatorum fe

Et nonnullis in afferti füi probationem adduétis, con-

abducere vellent; ipfaque Regia Auditoria fimilem re-

cludit: - Jgztur cum- Sudicer tot intolerabiles violeutias

-&g oppreffioues , fue stajovitatis €9. juvi[ dicliomis . occa-

G

curfum Clericorum recipigmia, auctoritatem. Epiíco-

fiome

a

ÁrTERUM junis RzsroNsuM,

95

n

R

Jione, committant , ju,/iz'jïme sulto fortius poterit Rex

men Ludovici de Hericourt, qui de hac Galliz praxi

illis vefiffere£? oppveffis natuvalem defen[ionera praffave ,

recenter fat accurate fcripfit; hicadducendam duximus,

I

prafertim, quia & ipfi caufarum Patroni ad eum re-

cujus proprium officium eff.

Non mirum proinde, hunc recurfüm ad Regia Au-

mittunt ; ut cognofci poffet; quomodo Citatus poft

hanc infliétam ceníuram fe gerere deberet,

ditoria in omnibus paíffim Principum fupremorum di-

tionibus, effe receptiífimum.

Hic igitur Auctor poft capitis 22. articu

lutn 48. pet

De quo teftatur. Didacus Covarruvias Pract. q. q.

caufarum Patronoscitatum, exponitarticulo $ r. quod

x

ap. 35. Num. 3. quiaducentis circiter annis fcripfit ;

licet excomrmunicatus per fuum Superiorem fit convi-

poítquam enim dixir, quod in Regia & Caftellana Re-

étus, excommunicationem effe nullam vel injuftam, &

-.

li

publica hic recurfus fit ufitatiffimus , ibidem fübjungit:

confequenter in foro izterior? non ligare, nihilominus

Hic vero forenfit ufus nou tautumiu bis Caffellauis Regis

in foro exteriorife gerere deberé pro excommunicato,

ijpauiarum . ditionibus &2 Principatibus , fed &* apud

tum quia nemo poteft effe

udex in propi:a fua caufa,

!

*

?

Gallos, aliofque Chridiane Reipub

«

Jaculaves Priuci-

tum Íi fe in foro exterior?

ententia Superiorum non

ts eff veceptilfmus,

fübroitteret, poffer alios fcandalizare, additque : Zes

ä

uin & dicere non veretur Covarruvias loco citato:

Cattouifles coneluent de cette vegle, quecelui qui a été ex-

5

Quod [i quis coutenderit , a Priucipibus [aculavibus banc

communié fufpens , ou intevdit injufleument, peut celebrey

"2 pavticue

£ollere potcffatem, l(latim, non quidem fevo comperviet ex-

fans eucourir Pirregulavité, pourvu que ce foit e

perimento imanifefliffio, quautuin calamitatis Reipubli-

lier , €? feulement en prefeuce des per[ommes qui ,

jP

Quf con.

ï

€8 mivexerit,

vaincues de [on qumocence.

:

Dehoc receptiffimo u(à apud Beloas, ejufque necef-

Et quod ad cafüm magis pertinet, infertarticulo fe-

fitate teítari fuere Jam pridem Regii Magiftratus, ubi

quenti : z/ s'enfuit de ces principes , que quaud les Cours

Miffa

de promulgatione Concilii Tridentini agebatur.

Souveraines opt jugé qu'il y a abus. daus. les procedures ,

?

enim fuüerunt ad Regios Magiftratus per Margaretam

Jur. lefquelles une excommunication a été prououcée, cette

excoimmunication, ou toute autre cenfure, totnbe d'elle-

Belgii Gubernatricem Decreta reformationis Concilii

"Tridentini ut ea examinarent, & fi quid in iis depre-

imneme , €? qu'on mef? point obligé de [e pourvoir par de-

henderent Juribus Regiis aut Vafallorum, velinvere-

vaut le Superieur. Ecclefiaffique.

ratus moribus Provinciarum contraria, ea annotarent,

Ad quem articulum norandum e

ffe monet : C* 5 eff

& remitterent.

Plura autem annotata fui(Te fciuntur,

pas que les uges Laics dans ee cas pveteudent abfoudrede

que fummarim recitat Antonius Aní(elmo in fuo Tri-

l'excommiunication , 2y s'attvibuer uu pouvoir qui tte de-

boniano Belgico Cap. 32.

peud que de la J'urifdittion Ecclefiaffaque; inais en qualité

de Con[ervateurs de la difcipline del Eglife, ils declavent

Atque inter alia refert, quod ad Cap, 3. verficulum

zefas autein (et. 25, de Reformat. hac potata fuerint:

nulle la proceduve , €9 cette declaration emporte avec elle

Magiflvatibus omnibus [evere interdicitur , ne excommnu-

la nullité du jugement,

nuicationes Ecclefiafficat poteflatis impediant , aut jam la-

Quod igitur opportunius remedium adverfüs hanc

lä

24f revocara mandent,

Hic vuvfus plerique obloquuntur,

manifeftam violentiam, per inflictionem hujus provi-

Jludices Regios bac J4ductoritate ab ommi memoria it Bel.

fionalis cenfurae Citaro illatam, függeri potuiffet, quam

guo ufot, ut cenfuras impedive po[fint, velad revocendum

recurfíus ad Cafaream ac Regiam fuam Majeftatem,

ejufve füpremum Senatum pro tollenda hac violentia ,

cogeve Ecclefiaflicos , veuiedio amnuffronit in. eorum tem-

poralia , quando exce[[us £? abufus id poflulaut: alioquin

utpote cujus proprium officium eft , oppreffos contra

zolli e medio vemedia ca[Jatiomis €?. aliarum provifionum

violentias porentiotum fua füprema auctoritate liberare 2

Regiarum, veluti qu& dicuntur PROVISIONS. EN CAS D'A-

Nunc expendamus, utrum caufàrum Pátroni oppor-

BUS, VOYE DE FAIT, ET AUTRES, qu& fua con[ultatio-

tunius quidpiam fuggefferint , quod Cirato in his cir-

P ajunt Brabanti pyæcipua el,n, auxilia tuende Regz'æ

cumílantiis faciendum effer, fe

ficuudum J'ura ? Santfa-

dignitatis , &? juvium fubditorum.

vum Cauones,

Refert quoque Berthrandus Lot

h. Dominïcahus, &

INibil baGenus , inquiunt , concludentes pag. 13.. defi-

apud Duacenfes Doctor Theologus in füis refolntioni-

gitum eft adverfus Citatum, adeoqueves illefa, €9 etiam-

bus Belgicis "Tract. 3. Art. 9. Num. 16. quod eadem

num provifiotolli aut confirmari potef? , prout ves exege-

occafione ad citatuüm locum Concilii 'Tridentini anno-

vil.

IVulla ipfi juris remedia denegantur : appellet, ve.

rarint in füa confultatione Arthefiani, quod S'udices Lai-

cufet , litiget, paveat 5 ipfius avbitrio oaia relinquun-

ci femi]tY ARRESTARINT BONA TEMPORALIA Efi/coporutm,

tur , fervato juris ordiue, €9 tenuore,

Officiariorum , €7. genevaliter ommium Zudicum, Off-

Itane vero nihil hactenus definitum e

ffe ,adverfusþCie

ciariorum , €8 per[onavum Ecclefiafficarum , cujufcum-

tatum, adeoque rem illefam dicere potuerunt caufa-

que dignitatis €g conditionis fuerint , ad PEDIENDAS

rum Patroni? an ergo ipfis excidit provifionalem füf-

€£0Y1(701 CENSURAS, INTERDICTA, ET EXCOMMUNICATIONES,;

penfionem a Divinis adverfus Citatum e(fe decretam ?

£g? revocandas illas, que per ipfos declarate , €9 executio-

aut forfitan exiftimarunt per hanc fufpeafionem nihil

zi mandate fueyunt , quando ipfi. Laici Judices id. ex-

definitum effe adver(üs Citatum, adeoque rem illae(am

manfiffe? riemo fane adeo in jure ignarus, qui neíciar

podire judicaverint.

Indubitatum eft, hoc effe unum ex punétis, circa

per füfpenfionem a Divinis Citatum provifionalitor ab

quz Concilium Tridentinum , hic in Belgio reftrictio-

omnibus functionibus facris effe excluf(um, adeoque &

nem quamdam in ipfa publicatione accepiffe cenfetur,

pofleffione, feu qua(i poffeffione uorum Beneficiorum

per clau(ülam infertam litreris Duci(Tae Parmenfis Belgii

(quz in exercitio fácrarum functionum confiftit) effe

Gubernatricis, fcriptis nomine Regis, proexecutione

fpoliatum.

diéti Concilii ad Regia Confilia, aliofque Magiflratus ;

Quin non tantum fuorum Beneficiorum, qua de

qua declaravit, mentem fuae Majeftatis effe, Concilium

fa&to obtinet, fpoliatum, fed & omni fpe alia obtinendi

hoc executioni mandandum , /a/vis juribus fu& Maje-

fruílratum,

Jlatis , fuorumm P'afallerum, Statuum, aut fubjeGlorum,

Nec enim vel ipfis DD. Caufarum Patronis dabium

cujus claufule füpra meminimus,

e(Te poterat, per hanc inflictam cenfuram Ciratum pro-

Quapropter citatus Berthrandus Lotb, relatis anno-

clamari tanquam graviffimorum criminum reum.

uig

tationibus factis per Magiftratus Arthefig , fuübjungit ;

enim fibi perfuadeat, talem cenfuram infligi poffe cog-

Concilium Tyidentinum quoad dicla puutía non fuit re-

tra aliquem non auditum, nifiidem per fecretas infor-

eeptum in zdrtbefía.

mationes conviétus habeatur de ralibus exceffibus &

Hunc recurfüm ad Auditoria Regia jam pridem &

fcandalis, quae nec per rantillam temporis moram pa-

etiamnum hodie receptum, & ufitatiffimum eíTe apud

terentur Ciratum facras functiones obire; quoufqueei

Giallos, adeo notorium eft, ut füperfluum videatur,

libellus gravaminum communicatus & fuper eo auditug

in ejus probationem auctoritates adducere. — Unam ja-

a-

96

Dr DrscünumwE INTER Junisp. Vie, GeN, & Orric.

Infamiam auget, quod Presbyter, qui per pluresan-

Secundum remedium függeftum verbo : recufet. Mi-

"T

nos in hac Ecclefia Metropolitana irreprehenfibiliter

rum, hoc remedium a cau(àrum Patronis füpggeri po-

ae

functiones Páftorales obivit, tamquam indignus omni

tuiffe, qui ex cafus pofitione noverant; D. de Zzffcher,

u

minifterio facro traducatur; prafertim dum paflim con-

etiam po(t inftitutam a Citato recufationem, & ab eo

ag

fpiciuntur varii per Dioecefim Sacerdotes ; qui facras

ut fufficienteragnitam , veritum non fuiffe, non tantum

Gul

funétiones obire & facris Altaribus quotidie adítare fi-

inftruétioni hujus caufze intervenire, fed & fenrentice

fo €

nunt, etiamfi vitam in otio agant, &quz otium con-

fübfcribere tamquam Oficialis Mecblimieufis, uti fupra

li

fequuntur, luxu, commeffationibus, cbartarum &

notatum fuit,

ju

alearum lufibus, alifque , ne

raviora commemore-

Mirandum fàne Patronis caufarum perfpectum non

defit

fuiffe, hanc cenfure infli&tionem adeo precipitanter ;

mus, contra SS. Canones tranígreffionibus: de cujut

en

modi Sacerdotibus, ex eorum modo agendi & mini-

& quafi in occulto ex . folis fecretis informationibus,

G

Citato, nec monito, nec audito, nec de hac cenfura

ftrandi, nihil aliud populus cogitare poteft, quam Di-

hii

vinorum exercitio eos turpe lucrum fectari ,. & de cele-

quidquam füfpicanti provifionaliter fuiffe inflictam, ut,

À

bratione Miffarum artem facere de pane lucraudo , ut lo-

quam pravidebant recufationem contra fuas períonas

Wt p

quitur Cardinalis Dellarminus,

tamquam membra Capituli (cum quo Citatus erat in

u

Hac fi vel leviter attendiffent caufarum Patroni in-

lite ) inftituendam, dextere prevenirent,

cotT

dubie veriti fuiffent dicere:. /Vzbi] ba&lenus defiuitumef?

Nec ipfi enim ienorabant, quod, ubi in

Hi&io cen-

adverfus Citatum, adeoque vesillefa: Cuuod addunt : £2

fürz preveniffet recufationem , poftmodo inftituta re-

tem

etiamnum provifio.tollà aut coufivmmavi potef? , prout ves

cufatio effe&tum cenfüre tollere non pofTet, nec reme-

iü

exegerit : Quis fublationem pretenfz illius cenfurze

dium Citato adferre,

expectabit abiis, qui omni juris ordine neglecto, adeo

uod pro tertio medio függerunt, Jitiget, Num

Ü

gravVem cenfüram contra non auditum protulerunt?

forfan DD. caufarum Patroni nefciunt, fi lingandum fit

$ed, inquiunt ; zulla ipfi ( Citato) juris vemedia . dent-

in Curiis Ecclefiaíticis, Citatum citius vifurum finem

]llI'C

con

gantur: appellet , vecufet , litiget , pareat , ipfius avbi-

fuze vitae, quam finem hujus caufze?

fed

'Tandem quod pro finali reme

diofuggerunt: pareat.

£rio otnnia velinguuntur , fivvato juris ordine &?. tenore,

g

In primis quod hic volunt, ut Citatus in omnibus

Id eft provifionali huic cenfüre, fu/pezfiomi a Divinis,

uni

procedat fervato juris ordine & tenore , utinam id per

fe fubmittat , atque agnofcat fe enormium criminum

UL

fuadere potuiffent DD. Vicariis, ut in proce(Tu adver(us

reum ipfofque DD. Vicacios Generales, ut Jurifdictione

Citatum, fervato juris ordine & tenore proceffiffent.

fori contentiofi munitos.

Nunc juris remediaa DD. Patronis (upeefta, quibus

Favorabile admodum refponfum pro Confulente &

fe a cenfura inflifta liberare poffet, expendamus.

DD. Vicariis; at non magis, quam precedentia media,

Primum remedium indicatur per verbum apfellet;

opporrunum, aut efficax, ut violemia, nec non fum-

t

verum quam hoc remedium frivolum & ineflicax fit,

ma infamia Citato per preten(am cenfüram inflicta tol-

vd

mirüm caufarum Patronos non vidiffz.

latur.

G

la primis an igaorare potuerunt, hanc graviffimam

Itaque omnibus vifis & diícuffis cenfent infrafcripti ,

cenfuram ante omnem cau(z inítrudionem , noa nifi

copformiter ad fuam precedentem refolutionem, mo-

De

Inà

'per fententiam provifionalem effe prolatam ? a qua fen-

dum magis opportunum , quo f2 Ciratus defendere

tentia provifionali , non habease vim definitivae, ap-

queat, eífe, ut ad protectionem fuzee Cefaree & Ca-

Cu$

Tor

pellationem non admitti, quis Jurifconfultus ignorat?

tholicae Majeflatis, five ejus Mazni Conufilii recurfum

Ad hac, appellationem ab infli&a cenfüra non ha.

habeat , bumiliter rogando , ut violentiam per hanc

of

d

bere effectum fufpeufivum, omnibus notum eft juxta

Cenfuram irregularem, nullo ordine juris fervato fa-

&am , fua auctoritate tollere dignetur, remedio caffa-

De

Cap.20. de fententia excomm. in Vl, & Cap. $3. $. 1. ff,

de Appellat, ut proinde per appellationem, licet admit-

tionis aliove , prout. vifum fuerit, opportuniori.

H

teretur, nullum remedium confequetur Citatus, donec

Ita refponfüm Lovanii hac 27. Julii 1722.

tres conformes fententias obtinuiffet, id eft poft mor-

fu

Z.B, VAN ESPEN, J. U.D. & SS. Can. Prof.

(tem fuam.

l,

A. BAUWENS, J. U.D, & Anteceffor Primarius,

[ «

Y

3ie

3

Syue

x

[

f

XXXIV.

Q

N

EEFLESNXTON'ES

J

[

[v

Ad Amimadverfiones ad. Refponfum alterum SjurifconJultorum Loq':änie

J

ium, n caufa

li

- D. Leydecker Vicepattoris Ecclefiz Metropolitanze Mechlinienfis.

p

( INuuc primum edita.)

&

d

-"'REF.LEXIO PRIM A.

Tridentinum pofitive ordinat vel pracipit obfervari ;

Ti

fed dumtaxat loquitur & difponir, fuppofita certa Pro-

li

[cunt, fo]. 1. & 2. quod in A'efponfo altero, admit-

vinciarum confuerudines uti in cafü prafenti.

tatur, quod de jure commuz:, & ex Decreto Con-

Nonenim przcipit jus commune aut Concilium T'ri-

N

cilii Tridentini, Vicarius & Officialis dumtaxat penes

dentinum , ut Vicarii & Officialis officium in unam

nominadiftinguantur; quodqueid adfcribatur moribus

eamdemque períonam concurrat ; five quod jurifdictio

Italie.

contentiofa & voluntaria eidem perfonae committatür $

q

Ulterius dicunt , nulla Principum Ediéta , Decreta

fed dumtaxat precipit; ut iis in Provinciis, in quibus

vel Refcripra hac in parte juri communi aut Concilio

ita fieri confuevit, is Vicarius, ob mandatam ipfi jurif-

|

F

Tridentino. derogaffe.

dictionem cententiofam, debeateffe Doctor áut Licen-

tiatus in Decretis, five jure Canonico.

Y

Notandum quod plurima, moribus & confuerudine,

pro varietate Provinciarum , ferventur aliter quam jure

Cum autem in provinciis extra ltaliam confuetum

effet diftinctis perfonis jurifdictionis contentiofae & vo-

communi aut Concilio 'Tridentino fuit expreffum; id-

luntarige exercitium committere, nihil adverfus Decre-

que circa ed, qu& ngc jus commune , nec Concilium

tum

g

97

Junis . REsPONSUM,.

v

Du

tum Concilii Tridentini aut juris.communis fe facere

ralem habeant, aut habere d&bganti E

À

Plf'COPI gnec .afle-

e0

crediderunt , .(1 huic confuetudini infiftentes exercitium

ruit D. Paz Efpen..

-- Sed Zypaum ib

4

idem .prodücum quaühoc n cafü

um

utriufque jurifdictionis di(tin&tis perfonis committerent;

atque conformiter ad inolitos mores diceretur Z7carzus

occurrente. Coníultus refpondi(fet refponfo Canonico

Ug

i

Geueralis jurifdi&tioni voluntaria prepofitus; alius ve-

füb tit. ze Sede vacante, .. In primis fciunt caufarum Pa-

ro contentiofamexercens , diceretur fimpliciter O fficia-

troni quantum interfit inter Pragmaticos (qualiter Z-

on

lis: atque in.hoc dumtaxat requireretur gradus ille in

peus) fcribentes opus aliquod per fe contlans, & ad

Decreti5 ; utpote quem in. Zzcario per Concilium Tri-

inftru&tionem publice edendum , & Confultationem

P

dentinum requifitum efTe fciebant ob jurifdictionem ipfi

alicujus privati, & ad cafus incidentes datam ? quam-

']S,

demandatam. ' Unde nec. hodie gradus ille in Vicario

que frequenter hic fe affectus favendi con(üleuii fe im-

rg

Generali, per Epifcopum aut Capitulum conftituendo,

mifceat; atque binccontingat, quod nulla pene fit cau-

m

hic requiritur.

fa, quantumvis male.fundata, .qua non reperiat Patro-

N

Ad hac Regimini Eccle(ize indubie magis conoruit,

num & fibi patrocinantem ,. & in ejus favorem confu-

IQ

ut per Diceceíes numerofas & extenfías, jurifdiétionis

lentem.

utriufque exercitium pluribus potius quam uni perfonge

Ad hec

Ícitur; ex fimili refponfo & confultatione ni-

committatur.

Abfit ut Patres T'ridentini volui(fent mo-

hil folidi haberi poffe , nifi cafus cum omnibus circum-

[

rem illum abolitum, & morem [ralie, ubi ob exilita-

ftantiis fciatur: minima| enim circumftantia poreft ref-

K

poníum mutare,

tem Dicecefium , unus utriufque jurifdiétionis exercitio

fufficere poteít, inducere.

Erquidem ip

(e Z y paeus fic fatur : conftitutionem effe

I

& menutem conflituentis 9 loci con[uetudinem , iu difcvi-

]mmo Concilium Tridentinum aperte fupponit, Se-

fi

de vacante per Capitulum effe eligendum Vicarium in

minandis Officialem €?. Ficarium ;, ubi duo funt , potejla-

H

tem vecidendam exiflimat.

jure Canonico praedicatum ,. utpote etiam jurifdictioni

contentiofe praepofirum; & tamen Capitula nonunum

Porro quis nefcit, conítituentis mentem , & Vicarii

It

fed plures Vicarios, etiam in jure nori Graduatos, eli-

poteftatem ex litteris commiflionis effe petendam; eam

if

gunt, qui Vicariarum conítituunt; & dein praeter hos,

tamen Zypaeus hic perit ex aliqua, quee ante creatio-

I

nem Vicariorum facta e(Ié dicebatur Declaratio,

Hoc

unum Officialem nominant, pro exercitio juri(diétionis

i

contentiofz; eumque in jure Graduaturm.

indubie hujus viri affeftum & animi propenfionem ref-

pondendiin favorem confulentium Vicariorum non ob.

REFLEXIO IL

fcure indicat.

fatente, cum attenaända fit Jocz

[d,

Preterea quia, ipfo

.Qyod dicunt pag. r. in fine & fequentibus : fatemz-

coufuetudo , exprimendum fuiffet anin hac Ecclefia con-

)

zuv tauen nobis cum &c, . .. . vixintellisimus quid dicere

fuetudo haberet , utSede Vacante conílituerentur pra-

velint.

Illud certum ; diftinctionem inter Vicarium

ter Officialem plures Vicarii Generales, cum por-ítate

ly

Generalem & Officialem, eque apud Gallosquam apud

& auctoritate fori contentiofi,. contra omnium aliarum

Ecclefiarum Belgii confuerudinem, quae, Sede vacante,

Belgas, fuppo[itione conttare: ícilicet Auctores & Prag-

e

maticos, qui hanc diítinctionem afferunt, eam non (e-

unum dumtaxat conílituunt Vicarium pro exercitio ju:

rifdi&tionis contentiofe, qui Officialis dicitur,

cus ae Belgas, & uoranter D. 7an Efpen , tanquam o

foriami füpponere, nulla adjecta probatione : neque

Hac propius examinaflent Doctores & prout ex rite

i

ofteadetur quod ab ullo Pragmatico, in hujus diítin-

probatis reperiffent, de jure refpondiffent.

]«

&tionis probationem, ullum v

Nefcio, quid pag. 2. velint, quafiex his, que ibidem

Decretum adducatur.

M

el Principis aut Ecclefiee

e Synodo Mechlinienfi adducta fünt, non proberur

Neque D. Zan Efpenz ullam probationem in re adeo

qualitatem Vicarii Generalis, & qualitatem .Ofücialis

tunc temporis duabus diftinctis perfonis fui(Te collatam,

notoria adducere voluit; fed tandem urgentibus caufa-

rum Patronis, teítes ejufdem notorie praxis aífignavit

prout Do&tores confulti dixerunt.

Num credant duos

Zypeum &sc,

viros, quorum alter ad Cathedram Cameracenfem,

Quod afferunt, Confültos textum Zypai abrafiffe,

alter ad Mechlinienfem promotus fuit, coram Synodo

& quidem /Zudio:. temerarium fane dictum.

In primis

incompetentem fibi titulum vel dignitatem voluife ad-

DD. Coníulti non attulerunt rextum Zypai , fed dutn-

Ícribere ?

taxat ad eum remiferunt tanquam teftem, qui confor-

Notandum quod ibidem fatentur, quod /egeordima-

miter ad notoriam praxim aílereret cum D. 7az Efpem,

ria conftituatur Vicarius Geaeralis cum fola jurifdictio-

quod Ficarius Generalis , qui ab Epifcopo conftituitur,

nein voluntariis: Officialis vero cum jurifdictione con-

con(tituitur ut vo/uztariatn, €? Officaalis ut contentio[am

tentiofa. Igitur reéte proceditur, dum non agnofci-

juri[di&liontmn. exerceat.

tur jurifdi&tio fori contentiefi in Vicario Generali, quo-

Porro per additam particulam fere, aut verbum fo-

ufque plene probetur eam ipü, legitime collataim.

Jeant, nullatenus dicere voluit Zypaus , quod Z7cariu$

Generalis £? Officialis ab Epi(copo conftituti, nonfem-

RGEKEILEXIO-EH

per, fed tantum fere, id eft, non femper, eff:ut (quo-

ad exercitium jurifdictionis voJustarie €? contentiof )

Quzae pag. 2. circa finem, & fequenti dicunt de re-

diftin&ti: fed particula hzc fere, manifeíte id unum fig-

cepro reftrictius in Gallia quam in Belgio Concilio Tri-

dentino, nihil vel parum ad praefentem quaftionem.

nificat in textü Zypaei , quod fere femper Epifcopi /o-

leant habere. Z'icavium Generalem , qui voluntariam, &

Ínterim libenter fatemur, in Belgio non autem in Gal.

L

lia effe publicatum dictum Concilium

$9 ^5

al

eque id nega-

Officialem , qui contentiofam juvifdictionem exerceat.

Scitur quod Epifcopi non femper habeant Vicarium

tum eft; fed dumraxat diétum eft quod utrum Decrera

?

*

hujus Concilii zz Gallia veffriclzus quam in Belgio fint

Generalem, qui voluntariam exercear juriídictionem

quem habuiffe D.Archiepi(copum modernumante fuumn

in ufum vecepta , me[cimus am àd probavi poft?

Farendum & haéctenus nos nefcire.

Licet enim non

Romam di(ce(fum , ne(cimus. ltaque hac particula

ftre, nihil ad pre(entem quaftionem pertinebat, ut-

fint in ufüm recepra, in vim Concilii Tridentini, ple-

—— CUP K, a

ote cum quzftio non effet : utrum Epiícopi femper

raque tamen, prafertim fpectantia reformationem Cle-

h

abeant Vicarium Generalem & Officialem ? fed unum

ri, auctoritate Prelatorum;, & e;iam Regia in ufum re-

hoc: utrum ZZcarius Genevalis &? Officialis hicin Bel-

cepta leguntur.

gio diftinguantur, quoad exercitium jurifdictionis? ut

Caterum que de Concilii Tridentini ejufque Decre-

nimirum ZZcarius Generalis fit ille, qui voluntariam, &

torum in Gallia receptione; nec non de Officialium re-

Officialis qui cozteztio[am jurifdictionem exerceat : quod

vocabilitatein medium afferuntur, ad prefentem qua--

apertiffime afferit Zypzus; fed quod Vicarium Gene-

ftionem & cafum non pertinent. Quod de hus aliqua

- Suppiein. oper. F'au Efpeu 'TYomus V.

N

in

98

Dr piScRiMINE iNTER JUnisp. Vic. GeN, ET Orric,

pe

fultatio

in refpdnï'o*ali"ero dicta fint, id unicefadtum quia con-

modo fubfzribünt ; immo fi ex fola fübfcriptione judi

bus4

ufque refutatio id exigere videretur,

candum effet, 'videretür pre reliquis D. de Piffcber par«

Cum

;

a

téantur tandem hi caufarum Patroni, pag.2,

entili

tes Judicis fuftinuiffe: quia hic fe Officialem Mechlinien:

€irca medium , quod lege ordinaria videatur ab Epif:

fem, cui L

(0ng

copo conftitutus alius Vicarius 2z

It

egevordinatia ju;i(di&io da:a cgn(i:tu;',* fcri-

nem d

fpz'rz'tuaäbm : alius in

contegtiofis :

. Dicunt pag. 5. verf. /pecialem , quod D. Archiepif'cd(-

Qul

Igitur re&te conclufit D. Zeydecker non. effe compa-

i qivi

pus zec vecufatus Tuerit, tec Canonice vecu[avi potuerits

rendum coram his Vicariis Generalibus , nifi plene pro-

utrum Canonice recu(ari non potuerit dubitari merito

eptef

baverint ipfos prater legem ordinariam effe conítitu

[ed af

.lq

poteft: fed eum non fuiffe recufatum credimus, fed

tos cum üutraque potetitate.

num non fuiffet fumma zinprudentie in Judicem aut Tu-

apat

Preeterea cum de jure & praxi Ju

dex delegatnus tenea-

l (zfll |

dices caufze delegare, qui veleratrecufatus, autfciebat

tur litteris Citatorialibus adjungere Lirteras fuas com-

plane effe fu

fj

qui di

miffionis, nec alias ei credatur, quanto magis hi dele-

dunt Patroni.

pectos & :ecufabiles ; uti ibidem praten-

N0

gati, prater legem ordinariam , debuiffent Litteras

Quod autem folio 6. verf. vexati/fime in dubium vo-

andl

commiffionis Citatorialibus adjunxiffe ; meritoque in

j mà

cari dicunt, utrum per recufatiozem füfpendatür jurif-

eis hac poteftas non agnofcitur.

dictio [udicis, ita ut poft eam inflitutam acta per eam

[ati

Ex his quoque Litteris intelligi debuiffet, an in foli-

Prep

fint ipfo jure nulla, nefcio quis in dubium queat revo-

dum & feparatim fingulis, an vero conjunctim pro ex-

care: cum certum fit noa minus perrecufationem quaui

fc a

ercitio jurifdictionis contentiofae effent canftiruti ? Et

per appellationem fufpendi juri(dictionem Judicis.

( 1

utrum generaliter pro omnibus, nüm vero pro hac

Quod ibidem in dubium vocare videntur, nuni re-

unica D. Leydecker; de quibus plura garriunt Advocati

cufatio D. de P'iffcber eflet ex cauía füfücienti, frivolum

ut aliquod dicere videantür.

e(t: cum ipfe eam ut fufficientem fàtis admififfe cen(ea-

Scitur quidem folere hic in Belgio

! au&orjtäte Ponri-

hN

tur, caufamad Archiepifcopum remittendo. - Praeterea

ficia per Internuntium in caufis Appellationum dari pe.

ficuti poft appellationem legitime 'interpofitam, aétá

batui

tentibus plures Judices delegatos , ii(que omnibus &

a[iC

ipfo jure fünt nulla, licet poftmadum declaretur male

fingulis zz folidum: fed hoc nunquam vifum vel audi-

e(Te appellatum ; ita quoque aéta fünt nulla, licet recu-

plOU

tum, quod dum unus eorum [udex fuit in caufà, reli-

fatio judicaretur non fundata , uti

"n ïeg'mi.nis tradit

Dor

qui, qui TJudices non fuerunt, fententize fübfcribant;

Wamefius.

neral

idque eadem omnino formula qua fübfcribit, qui Judex

in caufa fuit: ita ut conftare nequeat, ex formula fub-

( Has Reflexiones propria Efp?rziz' HIANM Ex

(zj-am: iHvt-

fcriprionis, quis babuerit partes judicis: proutin füb-

nimus , fid ao fz:b/ignata:.)

fcriptione hujus fententie contigit; eodem — quippe

p

vesf

E. ctiiimseiiiireniri. m

formn

Ora

XXXV.

fl

Con

dici

RESOLUTIO ESPENII (

fih

Vim

a quibzg[dm alis fub[cripta, .

l

circa Decretum Comitiorum Oratorii anni 1719. de Decennalibus.

ape

dei

Onflitutiones Oratorii D, J. in Belgio Cap.z. ubi

Quibus Deputatis Epifcopus mentem füam fuper a&tis

DA

agitur de poteflate & regimine Congrepationis,

Comitiorum , pandebat olim oretenus; ac ita cenfe-

fs

ita habent: Diretfio five Regimen dile Congregationis,

bantur omnia fufficienter approbata & confirmata. | Sic

quoad perfonas , boua €g domos, ad ejufdem Prepofitos

adhuc proceffüm eft,. 10. Auguíti 1644. item 30. Julii

g

Jpectabit : cujus quidem dive&lionis poteflas primaria in

1652. & adhuc fapius ufque ad annum 1675.

71

apfo Corpore five Conventu Congvegationis legitime con-

Poftmodum Epifcopus loci etiam aliquando appro-

[17

vocata, cui etimm Preepofitus Congregationis fuüberit, €g

bationem & confirmationem actorum fcripto dare dige

NT

22 quo pluralitatem fuffragiorum teucbitur fequi , vefideve

natus eft, quo adminiculo Prepofims & Affiftentes,

Qu

decermitur.

omnibus & omni rempore facilius fidem facere poterant

8p

Cap. vero 3, ubi agitur de convocatione Congre-

iftius approbationis.

pi

garionisita habetur: ;4bzp/a porro Congvegatione fic con :

Anno 1719.in Comitiis Generalibus celebratis Mech.

dlL

vocata leges cotrvocandi impoflerum ffatueutur.

linie , die 30. & 31. Augufti, Excellentiffimus, nunc

9D

Deinde in fine ejufdem Capit. 3. habentur fequentia;

vero Eminentiffimus Dominus Archiepifcopus Mech-

àd

Que vero a Cougregatione fic legitime convocata decveta

liaieufis ab initio ufque ad finem perfonaliter| interfuit,

€7 detevminata erunt, vim $9 efle&dum non babebunt, do-

qualem affiduitatem nullus ejus Anteceffor unquam an-

fit

zec ab Ilufiviffimo feu Reverendiffimo loci appyobata ac

te praefliterat.

[

Ti

confivmata fucvint.

In his Comitiis feff, 2. ad evitandasomnes inconve.

bi

Ratione cujus confirmationis dande, Epifcopus loci,

nientias. claffium , contra quas multo tempore facte

ef

ab aliquot annis, ipfemet Congregationi, feu Comitiis

erant quzrel , omnium calculo (approbante & lau-

li

Generalibus, ut vocant, intervenit, quoties ipfi fic vi.

dante, quia & dictante Excellentiffimo Domino Ar-

h

fum fuit: Alius fiquidem titulus, quo iifdem Comitiis

chiepifcopo) decreruseft modus convocandi impofte-

E

interveniat non reperirur,

rutm ad Comitia Generalia; quo ftatuirur uz zmpofZeruim

fi

Quando aurem Epifcopusloci, dictis Comitiis ipfe:

ultra illos, qui de jttre veniuzt ad Comitia, (id eft Prae-

W

met non intervenit, vel iifdem ab initio ufquead finem

pofitus, Exprapotiti, Atliftentes, & Superiores Do-

f

non affifit; folet Congregatio ad illum deputare tres

morum ) po[fiut etiam zn dis comparere omnes €9 foli illi,

vel quatuor Presbyteros ex primariis, uti ei, nomine

qui decem amnos. Sacerdotii exegerunt. i. Congregatione

f

totius Corporis, rationem reddant actorum & ftatuto

Oratorii; etiauifi i eo videatuv. aliquid derogari circa

dllud punttutm , Cap. 111. de comvocatione Congregationis,

rum in Comitiis, feu ut ipfumde omnibus 'mformen;.

Q

(2a) Primum edita in libro cui titulus : Cbraniþm Ora:orii-apud Hegas, Append, pag. 88.

[

Deþique |

Junris

KREr.

SRPONSUM

99:

d

Dd

Denique di&a»nte. R. Patre Jynants: ex antiquiori-

Ergo fola fupereft. hzc difficultas, an- confirmatio

ln

poítmodum petira, nec univerfaliter fcripto data, au,.

bus aétis. Comitialibus, deputati funr tres, qui Excel-

Qu

lenüffimo Domino gratias aperent pro Paterno ergá

inquam, iíla duo facta, retroactis prajjudicent.

His commentis nihil poteft dici ineptius, Nam pe-

Congregationem affcctu , & peterent confirmatio-

[co.

nem aétorum.

.

titionem quidem quod attinet, en tibi cuplex folutio.

Hs

Prima hec eít: quod.ea petitio non tam ad confirma-

Qui Archiepifcopus, fu

geeftione, nefc—iturquorüm

10

in divería mutatus in. fua approbatione ícripto data 4.

tionem ipfam, qua.jam tum erat in predictis , quam.

f&

Septembris, articulum illum non quidem reprobavit;

ad fcripturam referenda fit : ut fcilicet Archiepifcopus:

J

fed tamen ipfius approbationem di(tulit, in verbis: Ex-

id quod verbis factifque firmaverat, dignaretur & fcri-

bat

cepta vefolutione fe[f. 2.. capta coutra prefcriptum Cap. 3.

pto praítare, nempe ad fidem faciendam, de quoin-

J

prafatarum Confistutionum, quam ba&lenus approbaudatn

frall, . Videtur ea petitio potius facta ex more & ftylo,

uon duximus.

quam neceífitate cogente: cum edim ante . dictum an-

yo-

Notandum quod Congregario fit in poffeffione dero-

num 1719. nullus unquam Épiícopus interfuiffet Co-

tf.

gandi diétis Conítitutionibus ex gravi cauía ; fignanter

mitiis tam affidue ab initio ufque ad finem , confequens

m

jn materia convocationis,

L

eít, runc.approbationem petendam fuiffe poft Coimiia;

!Q

l|uterim jam tempus inftat novorum Comitiorum.

faltem circa punéta, qua abfente Epifcopo erantrefo-

i

]uta.

Prepofitus vero füb pretextu quod hoc Statutum non

fit hactenus füfficienter approbatum per Epifcopum lo-

Indecum in moremiverit approbationcm peterepoft

finita Comitia , etiam nunc fic petira fuit, juxta vete-

[

ci, renuit juxta illud Comitia convocare.

d

rem formulam, quam ex vetuílis actis dictavit P, 7-

nant.

"d

Q,U JE. RE ESU R,

nea

Er quamvis ea. curain tali cafu fupervacua fuiffet an-

te annum 1675. dum Epifícopus non confirmabat fcrip-

u

An Statutum, unde qüæüio, fit fufficienter appro-

le

batum per Excellentiffimim Dominum, qui Congre-

to, fed oretenus, (quamquam etiam tunc dici potuif-

gationi prafens interfuit, & Statuto confenfum preebuit

fet quod abundat nom vitiat, ) nunc tamen otiofa dici

K

prout ib cáfü? Et confequenrer an liceat R. admodum

non poteft, poftquam Epifcopi fcripturam addere dig-

Domino Prepofito contra tenorem ejus, Comitia Ge-

nati fünt, Nam intererat Congregationis hanc eriam

neralia convocare.

in hoc . cafu. obtinere, ad probandam ómni tempore

confirmationem actorum,

[

RP ss E6

Cum ergo in Cafü deputati fünt a Comitis a petez-

dam confirmationem afforum, qua tamen acta jam trum

| Vifa.per nos infrafcriptos . U. Do&ores& Profeffo-

erant confirmara, in dictis circumftantiis , nihil . aliud

res (üprafcripta ca(us pofitione; vifo etiam quaefiro inde

petiiffe cenfendi funt, quam fcriptum illud probatorum

formato; item le&is Capitibus z. & 3. Conílitutionum

confirmationis , quod. etiam ícriptum , optimo fen(íu

L Ms

Oratorii de data 26. Maji 1634. cen(emus, Statutum

vocatur cozfirmatioy quemadmodum ícriprure proba-

fcilicet, uf i pofferuna ultra illos , qui de jure cemiunt ad

torie obligarionum; ceffionum , abfolutionum , vul-

Comitia, po[[int ia dis comparere omies. €7 foli i, qui

gatiffime. vocantur ob/zgatio, ceffio. , &gc. quamvis in

decem aunos Sacerdotii exegerunt in Congregatione , e(Te

plerifque nihil.ad fubflantiam rei; fed ad folam perti-

fufficienter approbatum, & contirmátum;: itaut plen

"

am

neant probationem,

vim.& effectum habere debeat.

j

Verum quidem.eft, fcripturam aliquando pertinere

In primis quia textus citatus Conftitution

um &ap. 2.

ad (ubítantiam actus, fed hoc obrinere non poreít, niff

ex 2. capitibus, nimirum fi aut lege ftatutum eftactum

aperte decernit, quod dire&iozis poteffas primaria refi:

deat-in ipfa Corpove fiveComventu Congregationis legiti-

aliter non valere quam fcripto (ut V. G. in Te(támen-

7z)Je comvocata; & cap. 3. quod apud eamdem fit. pote-

tis: ) vel inter partes ita fuerit conventum. — Al'oqui

ftas, ut ab ipfa leges convocandi impoflerum flatuantur.

fi naturam infpicimus , nihil ad fubítantiam aétus perti-

Nec obftat claufula finalis cap. 3. Qwe vero a Con-

net (criptura, quod evincitur, vel ex hoc folo, quod

gregatione fic legitime convocata decvet

à €9 detevminata

omne genusactüurm: celebrari potuit antequam (cribere-

erunt, vim &2 effe&hum mon babebumt , donec ab Illuffrif-

tur inter homines, & etiam nunc poteít apud populos,

fimo loci approbata €9 confirinata fuerint... Nam appro

qui non utuntur fcripro.

Quin & in toto jure conven-

bavit penitus Archiepifcopus in ipfo actu prafens, fe-

tiones, promiffa &alia ejufdem generis definiuntur ge-

cundum ea; qua proponuntur in cafu. « Nulla enim e(t

neratim , non cum relatione ad fcripturam , fed fimpli-

approbatio fortior, quam qua in ipfo actu fit, nonap-

citer ad volunratem qualitercumque declaratam.

plaudendo tantum, & adminiculando, fed & fàa voce

Quibus: omipibus nihil derogat acceffio fcriptura,

dictando.

Qua omnia non folum arguunt animum

quae ad probationem adhibetur; V.G. dum debitum

approbandi , fed nec interpretationem quidem aliam

folvo, peto apotecham ; non ut per hanc extinguatur

admirttunt.

obligatio, qua jam tum certo certius per. folu&onem

-- Cumeénim non poffitibidem Archiepi(copus alia qua

füblata eft ;; fed ut probem exceptionem pecunia folu-

litate cenferi, quam quz relationem habet ad i(ta Co-

t* , fi deinceps ex eadem cauía convenior.

mitia; necin iítis Comitiis alia qualirate quam appro-

Qua de re dici poteft idem fere.quod Cicero de ver:

batoris, aut.confirmatoris poffit agnofci ; confequens

bis dixit: quibus utique nonuteremur , fi voluntastacitis

eít, utquidquid ibi probando vel improbando, forma

nobis po[[et intelligi..| Sicinquam non uteremur fcripro,

lirer aut virtualiter, tacite vel aperte dicit. aut negat,

fi conventio vel alius actus

aque fine fcripto poíTet pro-

bari,

:

hoc.ipfo: probatum. vel improbstum debeat. reputati,

Et quidem omnibus modisconvenit, . eam Epiícopi con-

Eft igitur illa naturaliffima cauía.a

dhibendæftripm-

rz , probatio fcilicer omni tempore hoc adminiculo fa-

firmationem in ipfis fieri Comitiis; & uno tempore,

unoque tractu Staruia fimul.condi.& confirmari; quia

cienda: quz alioquin aut. nullo::modo , aut certe.non

fic fit auditis hinc inde rationibus cum plenaria infor-

perpetuo: poffet fieri;; V. G. teftibus . emortuis; : Sed!

matuon

[j

ad fubítantiam actus. fcripturam:per: fe; non: pertianere

e; qua alias di(folutis Comiuis. & Patlribus ad

T

jam evidens eft ,..nifi eam vel lexj

(ua reverfis-haberi non poteft.

.

E

1

: ;vlcl expg:effäkconvgq.;ï

Eft autem penitus impertinens , quo

d Acchiepiepe

tio requirat,

i

^ Quamobrem.q

ui talem nece miaiäm fcri pturæad cu-.

pus in Cafu , poft diffoluta Comitia, dicatur muraffe

confilium ; /Vec ezim quamvis incontinegti fa&la peni

jufdam aétus. (ubftantiam dicit pertinere ; is probare de«

tentiec

*

ber ita cautum: efle

coiteffatios con[enfufitiita refcz'ndzït.; | Leg'. 12. Co

É

dic. e centrabenda, emptioue.

1 füipnlatum..:...

per leg?

*

m , vel imex p'a:r;gs .i-t*a fma'c; !

Tomüä V. :

2

Supplem. Oper. F'ag Efpen

(lga

——

Ó MÁ—em

loO

Dz 'Trruro OngpiNaT. IN FoepEnaATO Brrcic.

adfcrip!

Qualem probationem Prapofitus in Cafü non vide-

(falvo tamen fuperfluo) in hac exceptic')neipræ'lümen-

pC

J qUA

tur unquam facturus, cum potius omnia contraria re-

da eft fub & obreptio; prafertim cum nullam rationem

N«

fultent ex iisquae proponuntur. .. Nam dum Epifcopus

dilatz approbationis prafatus Archiepifcopus expref-

Ó ÍÁ—

dic p

loci abfuerat a Comitiis aut non femper prafens erat,

ferit, nifi quod hoc Statutum effet contrarium Capiti 3.

fgro &*

Depurati oretenus dumtaxat rationem ei reddebant

prafatarum Conflitutionum: que ratio in. Comitiis,

d d

actorum & Sratutorum in Comitiis, quibus Epifcopus

ipfo praefente & applaudente diícuffa fuir, & judicata

domina

loci etiam oretenus mentem füam fuper actis Comitio-

talis ut ea non obítante, in hifce circumítantiis novum

ag à

rum pandebat, atque ita cenfebantur omnia füfficienter

hoc Sratutum , pro bono Congregationis condi poffet

quafl h

approbata & confirmata.

& convenirer: quamvis & aliunde conftet iftud pra-

u

Ufusaurem, prafertim primzevus, eftoptimus Con-

Ícriptum Capit. 3. nequaquam poffe obflare, tum ut

H

ftitutionum interpres ; quia continet factum illorum

ad oculum patebit infpicienti tenorem ejus, tum quia

rinili d

Epifcoporum, qui di&tas Conftitutiones fibi oblatas pri-

ipfa Congregatio eít in poffeffione derogandi ejufmodi

€0 qUC

mirus examinarunt, laudarunt & approbarunt; quique

Statutis & Conflitutionibus; fignanter quoad materiam

homin

facto fuo amplius declararunt quid per claufulam illam

& modum convocandi Congregationem, Quae pof-

tricula

confirmationis & approbationis intellexerint.

feíTio etiam in ipfis Conflitutionibus, & nominatim in

Cum ergo afferatur quod in Comitiis de quibus hie

eodem illo Ca

eum 4

pite 3. ex verbis in cafu citatisr eft fun-

& tanc

agitur, ab initio ufque ad finem Exc. D, Archiepifcopus

data.

Qu

ipfemet interfuerit Decretis, & Statutis nihil oppofüe-

ltaque cenfent infrafcripti, quod in ca(u propofito,

cautul

rit: immo e contra Sratuto , de quo hic quatio , ap-

R. adm., D. Prepofitus non poffit contra Starutum unde

fiwe )

plauferit, itaut illud etiam dictare dignatus fuerit, non

quaritur , utpote fatis approbatum & confirmatum,

apparet, quzalia approbatio & confirmatio ex parte

Comitia indicere,

eriper

Ita Refponfüm , Lovanii hac "

Hif

prafati Archiepifcopi fuerit neceffaria; autquid obftare

Q &t

poffit quo minus Sratutum illud a tota Congregatione

Augutti ..1721'

omniurm fuffragiis conditum, plenam vim & etfectum

Ecdé

Nam Confílitutiones non

(€7 erat þgnatumi ;

Eede

habeat, & habere debeat,

Hir

requirunt approbationem in (criptis, immo nullam for-

Z. B. ag Efpen , J. U. D. & Profeff, . L, Hdc-

1mam approbationi

&nno

É

u

raícribunt, ita ut quecumque de-

quius, . U. Do&. & Prof.

Ord. A. Bauvvm:, E

murm (

mum approbatio,

-forma ejus fufficere debeat uti

predicta praxis confirmar,

Et eft hic beneficium quod

U. Do&. & Ant. Primarius,

civem

nium

fequentes Epifcopi voluerunr pracftare Congregationi,

(Gzfra babebatur) —

dido

ejufque Prepofitis & Superioribus, dando eis inftru-

mentum, quo de fua approbatione femper & ubique

lJufrafcripti apud Supremum | Concilium. . Brabantie

quc/lf

»

[

docere poffint: quod vero in gratiam alicujus concedi-

"ddvocati , vifa Supertori cafus pofitione , quaflione &

tur, rion eft in ejus difpendium retorquendum. Cap.

vefolutioge Cl. DD. Preconfültorum, idem penitus cen-

» i

61. Reg. juris in 6.

y (

femus, Actum Bruxellis bac 16. Augufti 1722,

[taque non videtur quod exceptio inferta confirma-

"7

tionis fcripte, qua demum prodiit poft aliquod tem-

(€9 erat jz'gnatzmz )—

y (

quof

pus a conclufis Comitiis, nocere aut alterare poffit,

poft verbalem & realem approbationem, in ipfo tem-

A. Defcarte,

J de Plecher. —.-H. van anmvvy?k.

» l

pore & loco Congregationis fa£tam , qua Sratutum ip-

» de

A. de la Cbambre. — .. dg $overt. R. E. Svyart.r.

y at

fum plenum robur & effe&tum obtinuit, Hocamplius

P

! n

v*

7u

——Rm

puta

quo

XXXVI.

TiCul

Vent:

JURIS RESPONSUM ESPENII

bap

a quibu|dam aliis Doctoribus fubfcripïüm.

UT

a(f

lj

De 'Titulo ad Ordinationem extraneorum Re

L

quifito, in Eccleüis,

ll

Catholicis. Belgii Foederat

l.

ln

l

(INunc. primo. editum. )

in:

&

CASUS POSITIO.

Miniftrrum affumitur, non dubitarunt, quin iïmilis in

cula

Miniíterium adícriptio five affumprtio vicem tituli Be-

ton|

Tempore, quo Provincie Confaderate redacte

neficiglis füfficienrer. füppleret , ut fimiles: adícripti,

Á

(àn

funt in poteftatem. Acatholicorum , bona Ecclefia-

etiamfi non eftcnr origine hujus Ecclefie , neque do-

Mi

flica earum Provinciarum fibi affumpfíerunt füpremee

micilium in eaantea fixiffent, nihilominus tanquam huic

E«

Poteílates, & Miniítris Catholicis erepra funt; ita ut

jam Ecclefig incardinati five incorporati, & quafi ho-

adi

una cum ipfis bonis Ecclefiafticis, etiam Beneficiorum

mines illius Ecclefiae effecti, ordinari

tituli, notanter fimplicium Deneficiorum, pene omnes

poffent : qugdö;

fic in hifce Eccle.liis p;-athicatum fuit.

fur

extin&ti ab eo tempore fuerint; eaqueratione contigit,

làr

ut nulli pene ad titulum Beneficii in. Dicecefibus, in

Provinciis illis confiftentibus , ordinari potuerint.

Quc

Qu

Verum: ab initio fere hujus mutationis, confideran-

Utrum hzc praxis a (æcuïo co»tinuata repugnet fü-

a

tes Ecclefiarum illarum Rectores, quod juxta fpiritum

& menrem Ecclefie , non tam effent ipfi tituli Benefi-

cris Canonibus, aut moderne Eccieeüaüicag?i»cipl.igæ;

fu

fui

ciorum; perqnos propriz quis Ecclefiae adícriberetur,

RESOLUTIO.

FOT

& quafi homo Ecclefiee alicujus efficeretur, fed potius

ipfum Minifterium Ecclefiafticum , per quod f& profi-

fü

In primis indubitatum eft præcipuum atQue 'u pfimiï

o

terur Ecclefie ilius Miaiílrum velle conftitui , &in

uifTe

Ecclefiae fæcglis uü:gmm -:itqlum Qrdinari??is f

£

P

JuxstEs--PONsuM,

IOI

j

lem

adf-riptionem alicujus perfons in Miniftrum Ecclefiz,

Ita legimus Synodum Tridentinam renovando Con-

per quam videbatur. fieri homo iftius Ecclefize,

i

ftitutionem Bonifacii VIIL. in Capitulo unico, de C/eri-

Neque enim ante hujufmodi adfcriptionem proprie

cis corjugatisin 6. qua Pontifex iíte declaravit Clericos

i j

dici poterat alicujus particularis Ecclefja homo , autde

ii

,etiam conjugatos, modo bigami noneflent; efe de fo-

d

foro Ecclefiae exiftere , quemadmodum nullus dicitur

ro Ecclefiaffico , & confequenter privilegio fori gau-

um

e(fe de militia armata, etriamfi fit de territorio, & füb

dere, addidiffe hanc cautionem feff. 23, Cap.6. de Re-

u

dominatu alicujus Principis, nifi prius fuerit militia ar-

form, smodo bi Clerici

(comjugati) alicujus Eccle[ice fev-

(2

mate adícriptus, atque hac adícriptione fuerit factus

vitio vel Miuifferio ab Epifco

o deputati , eidem. Ecclefive

Wt

quafi Minifter, & homo iftius Militie cui adícriptus

eit.

?

Jerviaut vel miniffveut , €? Clericali babitu &7 torfuva

utantuv.

Ua

Hinc & notat Francifcus Hallierius, quod hodierni

Xli

Similiter circa Clericos non conjugatos declaravit,

m

tituli domicilii & originis, antiquitus vix noti fuerint,

quod zzllus prima Tonfura initiatus , aut etiam i2 Mi-

€o quod priufquam vere dicerentur alicujus Ecclefiae

af

homines, deberent priusut Miniftri iftius Ecclefiae Ma-

novibus couflitutus... fori privilegio gaudeat, uifi Be-

ln

neficium Ecclefiafficum babeat , aut Clericalem. babitum

tricule, five Caralogo iítius Ecclefiae adícribi, & per

li

& Tonfuram . defevens , alicui Ecclefiee ex mandato Epif-

eam adícriptionem fe Miniftros iftius Ecclefia profiteri,

copi inferviat , vel in Semigario Clevicorum aut in aliqua

& tanquam Miniftros hujus Ecclefize efTe fufceptos,

Scbola vel Univevfitate, de liceutia Epifcopi , quafiiu via

0,

Quapropter in priftinis Ecclefie Canonibus id unum

de

ad Majores Ordines fufcipiendos ver[etur. . Non. obícu-

cautum reperitur, neunus Epifcopus alienum Clericum

rum eft Synodum hic equiparare initiatum prima Ton-

n

1l

five Miniftrum fibi adícifceret, &alteri Epifcopo quafi

fura & initiatum Minoribus Ordinibus, atque in utro-

eriperet,

que requirere hic ex

preffas conditiones ut privilegio

Hifce fane judicantes Patres non videri alteri Epifco-

fori gaudere queant.

po eripi fubditum, ni(i hic jam efferin Miniftrum alteri

Ulrerius fat manifeftum, Synodum non refündere

Ecclefiae adfcriptus , atque ita Minifter & homo iítius

Ecclefie factus.

hoc privilegüim fori in nudam & folam tonfurz Cleri-

calis aut Minorum Ordinum fü(ceptionem, fed in hoc

^«

Hinc videmus quod in Concilio Carthaginenfi III.

quod quis Minifterio Ecclefiaftico fit actualiter applica-

l

anno 397, habito, cum Julianus Epifcopus in Diaco-

tus, aut faltem (e impendat, ut Ecclefiz fervire queat,

num ordinaffet Clericum quemdam, origine quidem

Prerterea textus Concilii Tridentini jam relatus mg-

civem füum, fed tamen peralterum Epifcopum Epigo-

nifefte indicat Synodum reputaffe tanquam Minifterio

nium Lectorem factum ,. videmus quod Epi

ronius, in

E:cclefize alicujus addi&tum, ad eum effectum ut cenferi

dicto Concilio Canon. 54. de [uliano acriter fuerit con-

;

debeat de foro Ecclefiaftico & quafi homo iftius Eccle-

queftus dicens: ** Eumdem Julianum ita temerarium

COT

35

fie, qui in Seminario Clevicorum, aut in aliqua Scbola

& audacem extitife, ut eum, qui a (e-baprizatus &

vel Univerfitate de licentia Epi/copi qua

[1 i2 via ad Ma-

» enurritusfuerit, &in Dicecefi Mappalienfi Lector effe

L

jores. Ordines fufcipiendos ver/etuy.

ccperat, immo annis fere duobus legerat, eum Ju-

Huic & cónformis eft Declaratio Regis Chriftiani(fi-

» lianum quafi proprium civem füi loci Vafaritani fein-

»

De

mi, data ad inftantiam Cleri Gallicani, qua declaravit

confulto ufürpaffe, & Diaconum ordinaffe, ,,

non tantum Deneficiatos fed etiam Scholares actualiter

quo faéto fic judicaverunt Patres, refpondente Numidio:

& line fraude ftudentes, privilegio foriuti: verbafunt:

» Íi non poftulara neque confülta tua dignatione id vi-

Les Ecolievs a&tuellement. étudians £9

aus fraude, €9

» Geturfeciffe Julianus, judicamus omnes inique factum,

au[ft tous les Clevcs beneficievs- &9'c,

» atque indigne. ,,

Unde & fíacram Congregationem declaraffe refert

Perfpicuum eft Patres querelam Epigonii juftam re-

Fagnanus ad. Cap. 1. Exfra, de foro Comip. Num. 22.

puraffe adverfus facum Juliani , eo pracipue titulo

quod Clericus incedens in habiru & tonfura Clericali,

quod Tulianus vetantibus facris Canonibus, alienum Cle-

gaudeat privilegio, fi alicui Ecclefize ferviat, etiam (ine

ricum, five Miniftrum u(ürpare, & Epigonio eripere

maudato Épiícopi , aut ftudeat ig a/iquo Seminario, v«l

tentaffer.

Schola aut Univerfitate ci£ra fententian: Epifcopi ; quia

Ulterius evidens eft quod Patres reputaverint hunc

etiam ce(fante mandato aut lice

mia Epi(cogi habetur finis

baptizatum (licet origine effet ex Dicecefi Juliani, &

precipuus Concilii,

etiamnum eflet civis illius territorii) nihilominus per

Ex his in primis habemus quod Synodus Tridentina

aflumptionem ad Minifterium Ecclefiafticum, nimirum

refuderit hoc privilegium fori, non tam in fufceptam

Le&toris, jam factum effe Miniftrum, &quafi hominem

Tonfuram aut Minores Ordines quam inipfüm Mini-

iftius Ecclefiae, a qua divelli non potuerit per Julianum

fterium cui quis fe im

fine licentia Epigónii.

addicitur & affumitur.

pendit; &in Miniftrum Ecclefiae

Immo nec per ton(üram Clericalem aut Minores Or-

Praterea in textu. Concilii Tridentini, aliifque, ne-

dines non fuiffe jam pridem Ecclefiis proprie ad(criptos,

quaquam obícurum eft illum reputari pro beneficiato,

ad effectum ut cenferentur effe homines alicujus parti-

ad effectum ut reputetur deforo Ecclefiaftico, qui licer

cularis Ecclefie ,. nifi quod juxta illius zetatis difciplinam

nullum Beneficium in titulum poffideat, ramen ut Mi-

tonfura Clericalis aut Minores non darentur, nifi unà

nifter Ecclefiae fit adfcriptus, & actualiter ei ferviat;

tanquam Miniítri per hanc tonfuram Clericalem aut

aut faltem in aliqua Univerfitate auc Seminario de licen-

Minores Ordines cenferentur conítitui . Mini(tri iftius

tia Épifcopi ad Miniflerium períonaliter implendum

Ecclefize, & ad obeundum actualiter Minifterium fefe

«

ftudeat, & fe capacem reddat; quin & tonfüram Cle-

addicerent, & affümerentur.

ricalem aut Minores Ordines non requiri , ut quis cen-

-Hinc contigit quod poftquam labentibus fzeculis ton-

featur tanquam Minifter Ecclefie alicui adícriprus, ad

fura Clericalis, & Minores Ordines , coeperunt repu-

effe&tum ut ranquam homo iftius Ecclefige , & eidem

tari & conferri tanquam quadam Sacramenta, & quafi

incorporatus cenfeatur, evincit quotidiana & notoria

quadam ad complementrum facrorum Ordinum prere.

praxis , qua videmus quod Matricülarii , Cantores,

quilita, fine refpectu. ad Miniílerium five fünctiones

quin & pueri Chori , tamerfi nec tonfüra Clericali, nec

facras per ordinatos obeundas, etiam ceeperunt & ton-

ullo Miaori Ordine infigniti ,. hoc rivilegio fori fruan-

fura Clericalis, & Minores Ordines reputari minime

tur. Unde fi quis incola alicujüs Párochige, etiam hu-

fufficientes, üt his mediantibusquis cen(eretur ad(crip-

jus Parochieg ratione domicilii incola manens ; ad otfi-

j

tus E.cclefize,. five effe de foro Ecclefiaftico: fed necef:

cium matriculatus, aut aliud fimile ófficium affi

u

7

matur,

farium vifüm eft, nt poft fufcepram "T on(üram aut Mi-

vigore hujusaffum

ptionis & Minifterii efficitur fübditus,

nores Ordines effet adfcriptus alicui Ecclefi

g, s.uju$ fe

& quafi homo iítius Ecclefia ; ' tametfi etiam actualiter

aliarn . Parochiam incolarj:poteftqüe Parochus hujus

Mip»ijmgm efTe aut futurum profiteretur..

Ecclefige

102

Dx Trruro OnpiNaT,

IN EFokeprRATO DErociC.

Ecclefiz Panochmhs, cui ut Minifter eft incorporatus,

» effulgere perípexeris ,. poteris nedum Provinciarum

ipfi tanquam proprius Parochus Sacramenta mihiftrare ;

?5

itarum nationales, verum etiam exteros ad Sacros

J

ipfeque. moriens in ea Parochia fepeliendus. erit; &

»

Ordines promovere ac Miffionum Minifterio ap-

Communionem etiam Paíchalem in hac Parochia poteít

9*

plicare, fi in aliquo ex Seminariis ad iftas Provincias

0

recipere; tametíi vetitum fit Parochis alterius Parochiae

s fpe&annbus, earumdem redditibus ac fundanombus

pl

incolis, Sacramenta adminiftrare, vel ad fepulturam

5

L

fuerint enutriti: ,, prout referrur:Dat; Sac. p. 493-

l

recipere, eque ac ipfis prfcopxs alienos D:cecefanos

Scitur quidemin Gallia, aliifque partibus, Epifcopos

ordinare,

aliqua ordinaffe ad occurrendum abufibus, qui vide:

l

bantur fenfim invaluiffe; ex libero recuríuü ad exteros

Signum evidens eos hac fola adícriptionein Mmlüros

Q

Ecclefiae reputari de foro Ecclefiaftico, & ranquam ho-

Epifcopos occafionerriplicis tituli, nimirum Originis;

mines iftius Ecclefiae reputari $. ac per conl"equens Epif:

Domicilii, & Beneficii; fed que hi. Epifcopi pro tem-

[

copum in eos tanquam (ubdltos poffe- exercere ea, quae

poris circumítantiis: & recto regimine fuarum Ecclefia:

u

juri(dictionis fuee funt.

rum fpeciatim decreverunr, ad exteras Ecclefias nequa-

f

]taque cenfent infrafcripti, praxim, prout in cafu,

quam fünt extendenda; fed his unice incumbit ut quo:

haétenus obfervatam , eíTe plane conformem facris Ca-

cumque modo & mediis fibi opportunis hifce abufibus

nonibus, &etiam modemæ difciplinz , qua pro titulo

pro temporum & Ecclefiarum füarum conditione fata:

F

Ordinationis reputat Beneficia, non propter merum

gant occurrere. . Unde nec in Belgio unquam publica:

f

titulum Beneficii, fed propter Mæmüerlum quod huic

tum autreceprum fcitur Decretum Innocenrii XIl, quod

Ecclefie , tanquam Mini(tri impendunil, & ab Ecclefia

incipit : Speculatores.

Sed Epifcopi eo- utuntur &in

funt affumpti; eaqueaffumptione veladícriptione quafi

illo prefcripta impendunt, proutad occurrendum hie

4

homines proprii hujus Ecclefiz funt effecti, quales &

& nunc abufibus convenire jJudicant.

[

reputantür; tametfinondum actualirer hoc Miuifterium

Ita refolutum Lovanii die 4. Febr, 1723

]

Ecclefia impendant , fed ad illud implendum de licen-

li

tia Epifcopi vel Rectorum iftius Ecclefize cui fe addixe-

( Erat fignat. )

l

runt, in Seminariis aut Univerfitatibus, ut fe aptiores

ad Minifterium implendum reddant, ver(antur.

Z. B. Far Efpen, .U.D, &SS. Can. Plofefï'or

Quodin terminis confirmatur quoad Ecclefiam Bata-

Z4. Bauvvens, ]. U.D. & Anteceffor Primarius.

vicam, per Epiíftolam S. Congreg. de prop. fide, datam

F. I/erfcburm, Sacree Theologlæ Do&or, Colleou

die 26. Januarii 1664. ad Joannem Epifcopum Catto-

Alticollenfis Precfes,

E

2

rienfem & Vic, Apoftol. in quainter cerera haec haben-

H A. Poriggo; ), U. Do&tor &Profeflor.

tur: * Ceterum ubiin ahquo quas d1x1mus conditiones

f

--

w

APPENDIX AD RESOLUTIONEM XXXVI

(

A.

H

r

Confultation. des Do&dteurs de Sorbonne fur.le meme. fujet

(

MEMOIRE. . A. .CONSULTER.

en qualité de Curés;: & qumque ces Cuu.s n ayent pom»t

de revenus particuliers, néanmoins on trouve dequoi

T

Ne Eghfe étr angre dont les biensontété pillés par

leur fournir ce.qui pounoxt Ieux étre. neceflaue POR

U

les. Pnoteüans, ne peut.trouver dans fon diílrict

leur entretien.

i

qu'un trés:petit nombre des per(onnes qui foient en état

On demande fi cet ufacre oü on eü dqns cette EOth

de remplir les fon&tions du Miniftre Lcclchathue en

d'y ággreger des étrangers; & de les y faire .ldonner

forte que fi on ne s'aidoit du fecours des wangus les

pour travailler au falut des fideles; ett permis dans les

peuples feroient en plufieurs.éndróits!privés du fervice

circonítances qu'on vient d'expofer.

Divin, de la parole de Dieu ,. & des Sacremens.

C'ett

On prie Meffieurs les Docteurs de Sorbonne de vou-

pourquoi on eft.dans lufage, depuis plus de cent ans,

loir bien donner la defï'us avis pal écrit.

d'y mcorporer des étrangers ,. foit.Laics ,:foit Clercs;

& aprés s'étre affuré de leur capacité & de leur probiré

RESPONSE

par de bons temoignages; de les Glever aux Saints Or-

dres pour exercer , "dansles endroits

u'on leur aifigne

Les Do&euxs ('ou(I'frnes qul ont lul cx*pofc. cyi defï'us

Á

les fonctions deleur Miniftére.

P&.r

onnejufqu à pre-

font d'avis,

fent ne s'eft oppoféà.cet.ufage.

";Que fi d'un cóté Ies Saints Canons ordonnent aux

On objeéte plufieurs Canons des Coneiles qux défem

Eveques defe renfermer chacundansles bornes de leurt

denr. aux. Eveques dordonnel des Ciercs c.nanoexs,

di(triét, & de.n'ordonner que ceux qüi font foumis à

maxs

leur jurifdiction;. ils prefcrivent.de l'autre queles Egli-

I Le cas ou f'e nouve gette EOhfZ. eft- un cas de ne-

fes qui fe trouvent-parmi les nations babbares,'fe con«

cellité, & onfait que Ja. neceffité n'a poiritde loi,

formentaux coutümes qui y:fontanciennemeütétablies;

2.. La coutüme oü. lon .eft d'en agir ainfi.eft raifon:

C'eft la: difpofition du fecond: Canon du. plemlel Con-

nablement érablie.;' puifqu' autrement. oa: ne pouxroxt

cile.Général de Conftantinople.

fübvenir aux. befqms .des fideles,

INog ánvitati Epzfcopi ultva Dxæcef inr ue tv mzjmnt rmï

3. Les;Laics qu'on ordonne font des perfonnes de

Qvdinatioues fa acieudas,: aut qua:lzbet alias admimfItatios

bonne volonté,. qui; y.vont-de bonne foi , «ans ledef-

aes: Ecclefiafficas ««« que autem im Davbaris funt geutt2

fein de.fe fixer& de travailler dans lesendroits qui leur

bus; Dei Ecclefias adimniffravi oportet , juxtaea

íex1

ont alïïgnes. Amüqumqu'xls foient étrangers, il (em-

a Patribus -obtinuit confuetudiewi^

O h

ble. qu'on peut les ordonuer à rirre.de : Domicile , puxf-

'Cette difpofition doir s'érendreaux: Egh

(&s qm (& trou4

qu ils.s'y. érabliffenr .effedtivement.

vent parmi les Prote(taris ;:& lacoutümequ'on. obferve

4:, Pour.ce quieít das, Clercsen angcrs,xl fembleau(ïi

depuis:plus de cenraus, dans celle für:laquelle oncon2

ju on peut les ondonner à-titre de Beüeficey puifqu'oü

fülte j:eft d'autant phm legitime , «qu'elleefü fondéefum

leur afïifrnc &es.Paroifles: dans efquelles;álsotráiaillezit

la neceffité , paifqu'autreinent :les peuples, : privós:dé

35

v

*

Mini-

JuRis RrespousuM.

103

X

Miniüfes Ecclefiaftiques, le feroient auífi de la parole

tunavum fummam co

5,

de Dieu, & de l'ufage des Sacremens.

que Domicilium ehgeve,

flituert , atqut ita J'ïrmm fixum-

p.

4

D'ailleurs cette coutüme eft conforme & l'efprit de

2. Pour ce quieftdu titre de Benefice, il paroitqu'on

i

l'Eglife, qui outre letitredenaiffance, en vertuduquel

peut s'en fervir dans l'E

glife dont il. s'agit pour ordon

on recoit les Ordres facrés par les mains de fon Evéque,

ner des étrangers.

j

permet encore de les recevoir à titre de Benefice, ouà

titre de domicile.

En effer quoique les biens de cette Eglife aient été

«

pillés par les Proteftans , ellene laiffe pasd'avoir des ti-

$

1. À l'egard du Domicile, quoique plufieurs Conci-

tres ; & l'onaffigne certaines Paroiffes ou Eglifesà ceux

)

es ordonnent une habitation de dix années pour l'ac-

auxquels on donne les Ordres, pour y travailler au fa-

querir à cet effet, l'efprit de ces Conciles en faifantces

lut des ames, — Or ces fortes de titres auxquels 'on at-

]

Régles, a été des'a(furer d'une maniere autentique que

tache ceux qu'on ordonne, font de vrais Benefices;

ceux qui recevroient ainfi les Saints Ordres, auroient

& l'Ordination conferée de cette maniere eít tr?s con-

h

)

une refolution véritable & conftante de fixer à perpe-

forme 4 la difcipline de l'Eghfe, fellon laquelle autre-

tuité leur Domicile dans lelieu oi ils auroient éé or-

Ig

donnés.

fois, dit Van Efpen, (ibid. mumer. 6. & 7.) boc ipfo

quo quis im Clericum aut Mimffrum Ecclefia ordiuabatur,

Or l'Eglife étrangre dontil s'agit, ne s'affocie que

4Hox ei Ecclefie , vinculo perpetuo , zec fiue voluntate E-

]

des perfonnes dont elle connoit clairement la refolution

pifcopi Jolubili, alligabatur, & in [abditum Epifcopi illius

fincere d'y fixer à perpetuité leur Domicile, comme il

Ecclefie tranfibat, utamplius nec origimis uec Domicilü

paroit par l'expofé.

vatio baberetur 5 evedebatur. Clericum nec alibi quam in

— Il £t enteadre Navarre & d'autres Canoniíles s'ex-

Jua Ecclefia cui fervire teuebatur ,' Domicilium babere.

pliquer 1à deffus, par rapportaux pays, oüiln'y a pas

Immo, utadvertit £? multis exemplit frobat HatrignQUS,

de regle contraire qui y foit en vigueur; per quod pro-

loco citato $. 4. (de Sacr. Ele&l. P.2.) olimin Ovdinatio:

batur, dit Navarre, (a) Contrabere queu Domicikum

72/t v2x DOMICILII au£. onIGINIS TaZ20 Dabebatur.

12 leco ubi conffituit babitare , auimo ii pevpetuo babi-

On voit par le 6. Canon du Concile Général de Cal.

zandi vel mauendi ibi , etiamfi pavvo tempore manfeorit ;

cedoine qu'il étoit. défendu d'ordonner quelquun fang

quia per maufionem talem quavitur Domicilium, etiam

l'attacher à une Eglife: cequifait voir que dans lestems

Taiotnento temiporis; ut pof? alios tradit etiam. Pbilippus

1

méme oü les biens de l'glife n'éroient pas partapés

F'rancus, ubi loquitur de Domicilio quod. fufficit per il-

comme ils lefont, ni fixement attachés à divers Bene-

um textum, ad effedum

aciendi fe fubditum. Efzfcopo

j

fices, on ordonnoit néóanmoins fous ce titre ceux qu'on

ad boc ut ofdinari poffit a

ipfo, vatione Domicilü.

attachoir à certaines Eglifes pour exercer les fonctions

Barbofa dit, (/) en citant un grand nombre d'Au-

de leurs Ordres,

teurs5 zIum qui non longo tempore degit i2 aliquo loco ,

Dans le cas dont il s'agit onaffigneauffi certaines Eg-

LXl

duin tamen babuevit amimum pevpetuo. illic. permanendi ,

li(es aux étrangers qu'on ordonne, pour y travailler au

polfe ab illius Antiflito, aut illius accedente confenfu ab

falut des fideles.

C'eft pourquoi on peutles ordonner

alio ordinavi.

G quod fupra. diximms de decennio ad . à titve de Benefice.

La coutüme de l'Eglife étrangere

contrabendum incolazum vequifito , uon pyocedit ubi con.

fur laquelle on confülte, eft fondée für cestitres: Elle

Jiat de voluntate quia tunc ex ipfo ab[que aliquo lapfu

eft juftement érablie, legitimement prefcrite, &l'oneft

temporis acquiritur. Domiciliutm five iucolatus,

autorifé par les Couciles Générauxà s'y conformer daus

ézcut commnenoratio, d van. Efpen, (c) pluriua

etiam annovum nou [ufficit, ut quis baberecenfeatur fixum

la p?azicjup. Deliberé en Sorbonne ce 24.Janv, 1734.

firmumque Domicilium , ut vatione illius poffit ab Epif-

(figné: )

copo aliquo ordzgavi 5 1ta uec ea femper requivitur, utve-

vum Donncilium in aliquo loco figatur. — Potefl enim ali

De Beyse.. F. H. Delan, Bowfier,

E

quis fiue thora teniporis ad aliqueim. locum vere migvart,

De Biellois de Francitve.

Paul Edmont. Bellot. Tou.

'ibique anitmo femper mauendi, lavemy, verumque ac for,- venot.

(4) Lib. t, Conf. de temp. Ordin. confil. 2.

(5) In Cap. cum Nullus , de temp. Otdin.

(c) Jus Eccl, Univ. Part, 2. Se&t, 1. Tit. 9. Cap. 2.

Num. 21,

2

^

"3v

":

316

37 4

XXXVII.

JURIS RESPONSU M,

circa- Prerogativas: Facultatis Artium. Lovanienfis,

ab Efpenio alifque DoGoribus fubícriptum.

.

(Nunc. primo editum.)

Uris £? fatli Dedutiio feu Pravogativa Priviltgii No-

Civilis poteftatis Decretis aferta & roborata , tamen

sminationutn ad. DBeueficia. Diecefis Leodienfis conceffz

Adverfariorum livorem & invidiam non fic potuerunt

- FacurTATI ARTIUM SruDI GENERALs Orbipi Lo

VANIENSIS, 476 PRIMARIAS PRECES , ex Zomuanorum

effugere, quin novis fübinde impetantur affultibus,

quos inter 1$ fane non

poftremo loco habendus, quem

Pontificum Bullis, Augufliff. Imperatorum conce/[fto-

Mluftre Capitulum Beate Mariae Thoren(is Dicecefis

nibus, €9 conffauti ufu deprompta ; ab objettionibus ,

Leod. nec non Rev. Dominus Jacobus De/ré: Prüimariis,

quibus illam evertere smoliuztur , nonnulli PR&cisTAE

utait; Precibus, munitus , occafione Canonicatus &

Caesangt vindicata, ae praftautiffimorum S'uvifperi-

Praebende menfe Novembris r221. in prefata Ecclefía

toruim [ujfragiis roborata.

"Thorenfi vacantium inftaurant,

Nempe illi pofthabitis

privilegiis, quibus indultum eft Decano Facultatis Ar-

Quamvis privilegia, quibus Facultas Artium ftudii

tium jus conferendi Deneficia, quae fingulis annis meníe

'ge

neralis Oppidi Lovanienfis decorata eft; juftiffimis

Novembri & alternis annis menfe etiam Januario vacare

»ex caufis fuerint conceffa, multi[',qpe confirmatoxiis&

contingit; in Civitate, Patria, & Dicecefi etiam. non

Patria

104

f

Dr Pnivin, FacupT, Agr.:Lovax.

Patria Leodienfi, nihil non moliuntur, ut prafatis

ratione ac maturitate. conceffa;. (i infuper poft ifta cu-

Canonicau & Prabenda provifüum | Academicum

jufquam aut recognitionis aut emendationis eguiffent

f

/

fpoliare valeant ,. eorumque . collationem a. Decano

in eorum confirmatione patuiífet; quia tamen in accu-

Facultatis Artium |factam , primarzarum precum ob-

fatorem tam, importunum . nulla non. poteít effe jufta

tentu reddant inanem; ífed, hunc inconfultum .cona-

defenfio, nec ipfi permitti debet ut tanta audacia, quin

tum nec poteft nec ferre debet Facultas ,Artium ; cu-

immo licentia moleftus immeritus exiftae, non poffu-

jus utique jura ac prarogativae adeo luculentis Sum-

musdiffimulare, aut pati, taminconfultam ejus aut Do-

morurm Pontificum largitionibus, & Auguítiffimorum

mini füi confidentiam, qui.tot Pontificum aéta refcin-

Imperatorum conceffionibusac confirmationibus nitun-

dere & Sacrofancti Collegii fententiam tam recenrem fe

tur; ut fi aliquod illis praejudicium inferri aequo animo

immutaturos fperant: Quibus fatiseffe deberet; quod fe

füftineret merito vereatur, ne in utriufque Potefítatis

liberos putarent, non qui in aliorum Libertatem nihil

?

contemprum confenfiffe, & paterna hareditatis jura

ad fe attinentem inquirerent.

Sunt profecto NoSTRE

videretur turpi jenavia reliquiffe indefenfa. X Accedit

UNIVERSITATIS PRIVILEGIA raximis füumptibus impetrata;

?

j

publica ítudiorum uriliras, que ficut ad concedenda

rectiffimo ufu perpetuata, multis confirmationibus ar-

mata, juftiffimis ex caufis conceffa.

Et nifi confidere-

4

hujufmodi privilegia Summ. Pontifcum & Augufüffi-

morum mperatorum animos excitavit; ita prorfus exi-

Imnus REVERENDISSIMAS PATERNITATES Vefílras iíta omnia

»

vice neítra pra oculis habituras, diligentius de fingulis

git, ut eadem pro rationis aequitate farta tectaque fer-

ventur ,. & contra irruentes Adverfariorum molitiones

ad ipfas fcriberemus.

Si tamen fcrupulusaliquis occur-

vindicentur.

[

rat, R. P. WiuugztMO. ÉNckEvoinr Confiliatio & Ora-

Eam ob rem adornata eft hzc juris & facti deductio,

tori commifimus, ut rem totam (edulo declaret: fpe-

emonítratur :

rantes nihil favoris hac in re UNIVERSITATI NOSTREde-

in qua breviter d

|. Per Leonem

XL. Hadrianum VI. Clementem VII.

futurum quod in rebus noftris propriis efletis pree(tituri.

&c. Roman, Pontifices conítitutum fuiffe & ordinatum,

3

Gratum vero nobis füturum eft quidquid in ipfam No-

ut nominati a Decano Facultatis Artium perpetuis futu.

STRAM UNIVERSITATEM contuleritis: cum pro ejus ere-

ris temporibus preferrentur & praferri deberent qui-

&ione son mediorria de jure zoffro proprio remifevimus,

bufcumque aliis ,. etiam habentibus Prémarias Preces

& omniaejus emolumenta, commoda, & incremenra

Regales & Imperiales.

perpetuo tanquam zofra &? plu/quam uofiva defeníuri

j

i. Hanc. Conftitut

lonem & 61'dinationem petitam

fimus. D.O.M. Prefide qui, &c.

fuiffe per Augüfliffimos Imperatores Maximilianum I.

,4

& Carolum V.qui Pontificia Diplomata(uis quoque pla.

PR/JEROGATIVA

cetis confirmarunt.

IlI. Praetaétam praerogativam Nominatorum Acade-

Privilegii nominationum ad beueficia Diacefis Leodienfis

micorum ante eos, qui Przmaris Precibus nivuntur

conceffi Facultati "drtium fludii genevalis Lovanienfis

conftanti fuiffe ufu receptam, & noviflimisaunisin Ec-

ante Primarias Preces ex Aom. Pontificum Bullis, Au-

clefia Cathedrali Leodienfi, ac in aliis ejufdem Dicecefis

guftiffimorum Imperatorum conceffiombus £? confanté

ntradicente Au-

ufu depromptas abobjefonibus, quibus illam evertere

Collegiatis Ecclefiis; fciente & non co

guítiffimo ac Clementilimo Ceefàre Carolo VI. fuiffe

moliuntur uonmmuli Precifte . Caefarei vindicata ,. ac

obíervatum ; quin immo ubi anno 1647. contradictorio

pveflautiffimorum ?uräþeritorwn Jujffragiis roborata,

judicio a&tum fuit, eandem fupremi Senatus Mechli-

nienfis fententia meruiffe corroborari.

1. Noverat Maximilianus hüjus nominis primusIm-

IV. Obiedtiones contrarias adeo non effe ullius pon.

perator ,. & AugutlifIime Domus Auftriace illu(lre or-

— 04 AE s RD n t a a

deris; ut potius Imperiali dignitati & fupremae auctori.

namentum: Noverat, inquam , ibi przcipue fcientia-

tati non fatis videantur congruere,

Ceterum tanta eít

rum ítudia vigere, ubi magna nofcuütur c(Ie propofita

Augnuítiffimi & Clementitfimi Imperatoris & Repis Ca-

prainia, & ranto amplius juventuris animos (apientisd

tholici pieras, benigniras, &squitas5 utquae olim pub-

& doctring amore inflammari, quanto frequentius illi,

licae utilitatis intuitu conceífa & ftatuta funt perpetuaz

qui in ftudiorum Palaftris feliciter verfati fünt, feu Ec-

firmitatis inunimine roborara velit permanere , fibique

clefiafticis, feu Civilibus muniis fublimari, ac praeteri-

lorie. ducat Clementitfimi Imp. Caroli VI, zelum erga

torum laborum fructibus recreari confpiciuntur.

2. Noverat prarerea e publicis fcienriarum Scholis

A cademias eemulari.Quantus autem fuerit Piitfimi Caefa-

riszelus, & quam ardens inafferendis Univerfiratis Lo-

maximum tum Catholice Religioni tum Reipublice emo-

lumentum accedere; & nominatimex Zovazienfi Pala-

vanien(is privilegiis ftudium exfragmento Epiftole ejuf-

dem Imperatoris datz ad Emineniiflimos DD. Cardi-

fira ingentem in Belgicas Provincias utilitatem redun-

dare.

nales liquido conftabit,

3. Hinc Princeps Benigniffimus eque ac fapientiffi-

mus ubi Delgicarum Provinciarum nactus fuit Domi-

LITTERZE AUGUSTISSIMI AC INVICTISSIMI

IMPERATORIS CAROLI QUINTI,

nium nihil habuit antiquius quam certiffimis protectio-

nis ac benevolentiz füa& monumenris Zovagiezfem zAca-

Scripte Cardinalibus S. Eujäbz';', $$. Quatuor £? Je Me-

deiniai decorare, &alterum fe illius Fundatorem mu-

dicis commi[fis aSan&titfimo, ad Exarinatzonem Fri-

nificum exhibere, ea pre(tando preemia ac fubfidia,

qua indigentium fervirent neceffiratibus & aliis conci-

vilegiorum Umiver[itatis Lovzxnieizjis' 20, Noveubris

1520.

liarent fplendorem.

4. Conítitutis itaque, in eorum, qui fcientias füpe-

Carolus &c.y Reverendiífimis in Chrifto Patribus,

riores profitebantur fübfidium, nonnullisfolatiis, quae

Sancti Eufebii, San&ctorum Quatuor , £? de Medicis Car-

infuper interceffionis meritoa Sixto IV. P. M. impetra-

Libertatem

dinalibus A micis noftris cariffimis falutem.

vit privilegium, quo idem Sixtus ob publicam urilita-

& privilegia Uxivensrrari. INOsTRE. LOVANIENSI. in

tem de Apoftolicae poteflatis plenitudine indulgebat,

*

Ducatu Brabantie fitze , olim a Sede jApoftolica con-

ftatuebat, & ordinabat.

j. Ut in Academia Lovanienfi Re&ctor unum Cleri-

ceffa & a plerifque Romanis Pontificibus; nuperetiam

aSS. Domino noflro confirmata. evertere, ut audimus,

cum ex ftudentibus & Graduatis dictae Univerfitatis pof-

& revocari facere laborat Hieronymus Alexander Epif-

fet nominare ad beneficia in terris temporalis Dominii

copi Leodienfis Cancellarius, & ob idipfum dictorum

ejufdem Maximiliani £? Pbilippi Primogeniti confiften-

privilegiorum examinationem: RR. vESTRIS. PATERNITA-

tia.^ Bulla defüper confecta eftanno 14835. 4. Kal. Maji,

TiBus a SS. D. NosTRo fuiffe commiffam : qua & fi nullo

&exrat p. 3. Edict. Brab. Lib.l. Tit. V. Cap; 18.

examine indigere puremus, utpote que fumma delibe-

$, Dein idem 4aximzliauus poft (ufceptum Jmpe-

riale

105

Junis ReEspONSUM,

"

riale Diadema, in Zacultatem drtium ffudi gäneralz':

2

- Qquovis etiam menfe Apoítolico vel ordinario

BH

99

Lovatriezfis, quam & numerofam aliarumque Faculta-

nuncupato acceprare valeat. ,

(

tum Seminarium & pre reliquis egeftate gravatam con-

15. Infra fübdit Pontifex: ** omnefque fic pro tem-

Jüa

?9

Ípiciebat, animum convertit , eam

que Suæ benignitatis

pore /Voriinati praferantur & preferri debeant qui-

üQ

muneribus ftuduit fublevare,

99

buícumque aliis etiam habentibus Przmarias Preces

ll*

ducis Auftrize a&

99

7. ldeo tam fuo quam Caroli Zzercbi

Regales €? Imperiales , (eualias nominationes, etiam

)

Burgundie & Brabantie Ducis, & in Imperiali digni-

9*

vigore quorumvis privilegiorum & ladultorum Apo-

l]

tate fuccefforis nomine a Leone X. P, M. petiitpredi-

»

ftolicorum, quibufcumque ahis ftudiis generalibus,

1fe

€te . Pacultati »drtium feu illius Decauo ; concedi pri-

93

etiam Parifienfi, nunc & pro tempore, etiam motu,

|(e

"vilegium perpetuo duraturum ; nominandi unum ex

LE

au&toritate, & poteftate fimilibus concefforum, cum

hi

-- Magiftris in Artibus,

Verba funt:

99

Decreto irritanti, fifecus fcienter veli

gnoranter fqe-

RE

$. » Singulisdecem annis, quibufcumque Collegiis,

»

rit ab aliquo attentatum. ,,

??

Capitulis & Conventibus femel; Pralatis vero Col-

16. Ne autem de hujus Indulti valore poffet uuquam

"

d

?

latoribus, Collatricibus & aliis fingularibus perfonis

ambigi, aut de illius revocatione., füfpentione, modi-

Ic

9?9

habentibus difpofitionem etiam qualemcumque Be-

ficatione difputari, ftatuit & ordinavit ut fequitur :

Dd

?5

neficiorum, vel Officiorum Ecclefia(ticorum in terris

??

uod praefentibus litteris derogarinon poflit, nec

,

temporalis Dominii Maximiliani , & Caroli Ducis. ..

99

lli

deroczatum cenfeatur per quafcumque litteras Apo-

ür

9. » Necnnon in Civitate & Patria Leodienfi ac Co-

ftolicas quibuívis perfonis, cujufcumque Dignitatis,

39

mitatu Loffenfi, & Ducara Bullonenfi , & etiam in

99

Status, Gradus, Ordinis, & Conditionis exiítenri-

fà

»

civitate Cameracenfi & Comitatu Cameracefii prae-

959

bus, etiam familiaribus, continuis, commenfalibus,

x

3?

diétis, ac Tornacenfi, Morinenfi & Attrebarenfi Ci-

99

]e

etiam antiquis & defcriptis noftris, vel Romani Pon-

n

??

vitatibus, & Dicecefibus; & in Civirate Trajectenfi

2

tificis pro tempore exiftentis aut Epiícopali feu ma-

99

confiftentium 5' bisfeu duabus diflinctis vicibus, vita

LE

Q*

jori Dignitate etiam Cardinalatus honore fulgentibus,

i

3,)

& preelatura ac adminiftratione eorum durante.

95

conceffas & pro tempore concedendas, etiam facien-

??

m

10. ; lpfeque, utprefertur, nominatus quodcum-

tes plenam & exprefTam, acde verbo ad verbum de

»

,

que beneficium vel officium Ecclefia(ticum, cumcu:

3»

prefentibus litteris mentionem etiam in fe continen-

d

N

L

L]

ra vel fine curain di&tis litteris expreffum, difpofitioni

2

tes quafcumque claufulas , quantumcumque preg-

??

Apoftolicae refervatione generali in. corpore juris

?)

nantes , etiam derogatoriarum derogatorias, fortio-

9?

claufanon refervatum... quovis etiam Meníe Apo-

??

res, efficaciores, & infolitiffimas , nifiad minus creg

3

)

ftolico, velordinario runcupato acceptare valeret.

,»

fiant derogationes tribus diítinctis litteris, & diftinctis

11. Vel ,, ut alias idetn Leo in premiffis opportune

9*

tribus temporum intervallis, intra quorum quodlibet

» providere de benignitate Apoftolica dignaretur,, ut

373

ad minus quatuor menfes exiftant , quas etiam tales

Jf

JH

patet ex Conflitutione 7dmonet 10$, edita anno r$13.

99

derogationes ipfi perpetrantes toties ; quoties inti-,

13. Kalendas Octob. cujus compendium refertur inter

»

mare dictae Facult

]l

É

atj teneantur, decernimus & de-

Edicta Brab, p. 3. Lib.I. Tit. 5. Cap. 18.-

L

claramus, ..

u

12. P Maximiliami Imperatoris €? Carolitunc 4r-

17. Quin immoidem Leo a

liis füislitterisanno Ift6.

T

chbiducis poftulatis annuit Summus Pontifex, & profuo

editis, voluit & decrevit privilegium Facultati 7frtiun

(

ut pramitritur, conceffum ** minime revocari, fufpen-

r

in bonas Artesítudio, acerga Augufítiffimum Cac(arem

affe&tu , petitum privilegium pratiofe conceflit con-

» di, aut modificari poffe ; nifi dum & quotiesin hu-

ceffumque ampliflimis prarogativis & antelationibus

P

jufmodi revocationibus, fufpenfionibus & modifica-

n

munitum efle voluit.

,9

tionibus de aliis Szxti ac prioribus, & pofterioribus

!

funt :

Verba prætaöïæ 4conFeHionis

Id

füis Litteris & diebus date earumdem zomineque £5*

13..5, INoS igitur eumdem Muaximiliauum nominibus

diguitate ipfius Maximiliaui im Imperatorem eletii,

'» quibus füpra, a quibufvis excommunicationis, fuf-

tam quamdiu in humanis ageret, quam eo vita fun-

g

» penfionis, & interdicti, alii(que Ecclefiafticis fenten-

&o fpecialis, fpecifica & individua, non autem per

Il

, tiis.... harum ferie abfolventes & abfolutum fore

)

)

claufulas

generales idem imporrantes, mentio facta

X

» cenfentes , .. auctoritate Apoftolica & ex certa fcientia,

33

foret. ,,

[]*

» tenore præfgntiqm perpetuo flatuimus & Qrdina-

18. Hocce privilegiuma Leoze X. adinítantiam Au-

» mus:

guftiffimi Imperatoris Maximiliani conceffum , cum ei

ls

14- »

Quod Decanus vel Picedetanus pro tempore

adjunctis claufulis, praeropativis &antelationibus etiam

[u

» dicte Facultatis... poffit fígulis decemannis, a da.

fpecifice ante Przmarias Preces. Regales &* Imperialee

[g-

, tà earumdem práefentium computandis, quibufcum.

confirmarunt, deinceps Summi Pontifices Hadrianus

Q

» que Collegis, Capitulis & Conventibus femel; ...

Vl.. Clemens VIL, Gregorius XIll, eique perpetue fir-

» Prelatis vero, Collatoribus, Collatricibus & aliisfin-

mitatis robur adjecerunt.

Ut patet ex illorum concet-

h

» gularibus perfonis habentibus difpofitionem etiam

fionibus, relatis inter Edicta Brab. parte 3. Lib. r. Tiit.

!

»

qualemcumque Beneficiorum , vel Officiorum Eccle-

V. Cap. 18. in DBulla Pauli V.

bl

fia(ticorum in dictis terristemporalis Dominii Maxi-

19. Àc eo quidem privilegio jam diu gavifa fuerar:

al

?5

miliani & Caroli Ducis,,. nec nonin Civitate & Pa-

Facultas Artium ftudii generalis Lovanienfis , dum füt ,.

9?9

tria Leodienfi, ac Comitatu Loffenfi, & Ducatu Bul.

ortis variis litibus nominatosa praedicta Facultateinte ,

d

?)

lonenfi; & etíam in Civitate Cameracenfi, & Comi-

& provifos vel a Sede Apoftolica vel ab Ordinariis in

u

?9

tatu Cameracefii, ac Tornacen(i, Morinen(i, & At-

Diccefi Leodienfi , ad obviandum exorientibus rrade

»

trebarenfi Civitatibus & Dicecefibus , & in Civitate

fcandalis & firmandam Academie tran

,5

"Trajectenfi predictis confiftentium. — Etiamfi aliqui

provide impofuit Pazlus P. P. M.

quillisatvemiü'nem

Q

[

P

eorum extra terras & loca praedicta (edem & refiden-

20, Nimirum optimus Porzftifex poft varias de iisc on.

??

tiam habeant, & quacumque prafulgeant Dignitate,

troverfiis confultationes inter pluresS. R, E, Cardizajes,

au

9*

bis feu duabus diftinctisvicibus, vita, pralatura, &

una-cum Dafarioad id negotii deputatos & Sererji(Timi

hac adminiítratione eorum durante , unum ex prz-

"lberti Avchidacis Wuftritlimorum Ordinum Brabantice

n

39

"di&tis Magiftrisin Artibus . .... perpetuis füturistem-

& Lcademig Lovamieufi$ Oratores, audita eorum rela-

33

poribus nominare, ipfeque Nominatus, quodcum-

tione, omnibufque mature perpenfis, ut exorta diífidia

!l

*

-

ue Beneficium feu Officium Ecclefiafticum cum cura

componeret, & pracaveret furura.

»»

velfine cura in dictis litteris ( fcilicerin Sixtina Bulla )

2i. ladultum nominaüdi ad Beneficiain Dicecefi Leo-

j

n-

??

expreffum, eidem difpofitioni Apoftolice refervatio-

3

dienfi exiftentia, eaque acceptandi quovis menfe dpo-

x

ore Juris claufa non refervatu

i

- ne generali in Cor

à

fioln'o ve? Ordi(:m'i-o üunþäpaï.?; cum Zacu/tatis "drtium

E

H

&

COR: :

X

i

thiem Dpe. Los i Tomin Y

x

x

105

B PRIVI"ILEG.HFAC. AxnT. .Ldvm.

Me !hil [

'confenfu mutavit & reltrinxit ad ipfüm jus conferendi , buerimus, ac 'tæenore.þræ('&:rhium omnes & fingulos

vicibus

beneficia quaecumque, qua fingulis annis merfe No-

953

articulos preememoratos laudemus, indulgeamus &

Y

veinbri & alternis annis.menfe'etiam Januario vacare

»»

s

ratihabeamus , diftinéte. precipientes ut perpetuo,

adfid

.contingeret. .

»

idtegre & inviolabiliter obferventur:

T

22. Sic enitn ltatuit Poritifex anno 1616. * Ér loco

29. , Ethujufmodire(trictionum, modificationum,

M(:rtilil

?*

ejufdem juris feu Facultatis nominandi, concedimus

??

ac conceífionum , manente difpofitione dederimus

Qollog,

P

P

Decano feu Vicedecano prazedicte Facultatis Artiur,

5

& indulferimus, demus & indulgeamus Facultati

quibus

95

uit perpetuis futüris temporibusipfe Decanus vel Vi-

»

"dirtium, ut privilegiisa SanCliffimis quondam Zeoze

??

cedecanus.., beneficia cum cura & fine cura fzcula.

959

po(felfu

& JHadriazo Romanis Pontificibus, nec non a Cle-

11'1;1.3' I

35

ria, in tirulum Clericis Cecularibus conferti & per Cle-

P

mente conceffis, plege integve €9 libere (antedictis

nicatus

L]

b À

ricos (zecülares regi & gubernari folita, 7 Civitate,

»9

femper falvis) gaudere, frui & uti valeat,

jua

3

hd

Patria $?^ Dieceft etiam . moz, Patria 4Leodienfi , pro

36. Porrointer modificationes & reftrictiones eodem

P)

)

tempore per obitum dumtaxat vacantia, etiamfi fint

4

infertas Diplomate, nullam reperire eft, quae Leoninz

denc L

»

l4

Canonicarus &Prabenda, Perfonatus, Adminiílra-

privilegii prarogativam & antelationem ante Primarias

eotulr

»

tiones & Diguitates cujufcumque qualitatis & valoris,

Zreces Amperiales & Recales vel afficiat vel minuart.

funi

L

non tamen majorpoft Pontificalem, in Ecclefia Leo-

31. Porro huic prerogative füum confenfüm pra-

??

vj l

dienfi, nec principalis dignitas in qualibet ex Colle-

buife cenfendus eft Carolus V.Imperator, eamque fuae

affioà

35

giatis, Civiratis, Patrie, & totius Dicece(is, etiam

auctoritatis pondere muniviífe,

(clfior

»»

non Patrie Leodienfis. llla tamenillos &illas, quae

Bcl'e

52. Namqui unum excipit, aliud videturconce

p

»

in Civitate, Patria & Dicecefi etiam non PatriaLeo

Cap. Nonue, de prafutpt. & exceptio aliquorum cafüum

L

dienfi, per obitum tantum vacare contigerit in:men-

lum il

firmat regulam in contrarium , quoad ca(us non excep-

q$, !

»

[e Zanuarii g. INovembris anni proxime venturi mil.

tos. 7fut, fi de mon alienand. Cap. 2. u£ autem in ]. 1.

99

lefimi (excentefimi decimi feptimi, & unico menfe

o

INutn, 21. 9 27, ff.de R. 9. AtgXANDER Ill Conf. 35.

acep

PI

fcilicet menfe Novembri anniimmediate fequentis mil-

AINum. 10.. Lib.

Pb

lefimi fexcentefimi decimi octavi; & fic deinceps per-

INum. 6. Cap. s.

4. CovanRuvias , /ib, 2- variarum . vef.

notol

Yis-o7

3)

petuis futuris temporibus; conferre valeat Magiílris

53. Maxime ubi cafus non excepti claris & formalibus

?*

in Artibus ibidem Graduatis & refidentibus, ,,

g M

terminis in Pontificia Conítitutione expreffi comperiun-

tur.

fl

23. Deinde prerogativam ^4cademicovum Lovau:en-

fium prenominatis vigore Primaviarum Precum (artam

34. Hactenus compendiofe exhibita funt fundamen-

«gogio

nitir

tectamque efTe & remanere voluit & ftatuit ut fequitur:

ta, quibus innititur Poztificium Cefareum privilegium,

24. * Quia vero antea durante facultate nominandi

Íeu jus nominandi quo gauder Facultas Artium, cum

bale-

putat

»»

in Crivitate, Patria & Diecefi etiam non. Patria Leo-

prerogativa nominatorum ante Przmaria$ Preces quoad

99

dienfi notninatis praeferebantur juxta preedicta Indul-

beneficia per nominationem affecta,

Vit; |

5ü

»?

ta Leonis X. Hadriami FT. €8? Gregorii X1II. prede-

.$f. Et quod tanto firmius certiufque effe oportet

55

cefforum, hujufmodi nominatis vigore Przgiaviarum

quod iteratis Pontificum Romanorum conce(fionibus &

exp:

did

»

Pricum, etiam Regalium, &imperialium, aliorum-

approbationibus , nec non Auguftiffimorum Cefarum

X

??

que Indultorum Apofítolicorum; hincnos, quod be-

Maximiliani l. & Caroli V, affenfü, & Placito, ut di-

visft

dam

»

neficia in prediétis menfibus Decano vel Ficedecano

&um fuit, munitum reperiatur,

7

??

Facultatis Artium aífignatis per obitum vacantia, non

56. Quid enim fumma Sacerdotali

& Impériali-Au-

pire

?5

comprehendantur in predictis Primarzis Precibus,

&torirate majus fanctiufque e(t? Vel quis tante füuperbiae

5

9?

aliifque.Indultis Apoftolicis, nec ad illa poflint fieri

faítipio tumidus e(t, ut Re

omn

Cod, Lib, 1. Tit, 16. L. 22.

galem fenfum contemnat ?

e

inter

»

illorum vigore aliquae nominationes, nec acceptatio-

2

nes declaramus & decernimus. , Bulla refertur inter

37. Hisacceditcontinuus ufus, &

c.on[ü&tudo, feu

pori

??

Edicta Brab, P.5. L. r. T'it. V, C. 18.

pofleífio pacifica, quibus preedié£tum nominandi privi-

judi

25. Privilegium Facultati Artium Lovanienfi, ut prae-

legium, & ei conjunctaante Primarias Preces Imperiales

h

fu.

mittitur, conceflam , a Leoze X, confirmatum & am-

t? Regales prarogativa confirmatur.

plificatum ab Zadriauo 71. £? Clemente FI1H. 67 Maxi-

38. Quemquidem longzevum ufüm & antiquam con-

tui

miliani Wnperatoris precibus impetrarum, cum füis prae-

fuetudinem modo infringi equitas non patitur.

Qto

rogativis, antelationibus, derogationibus, fuo placito,

39. Cum inveteratam coníuetudinem prolege cufto-

il

tum alias fzpe munivit Carolus V. Imperator , tum

diendam jura preefcribant ff, de Leg. L. 32.

fuir

maxime & fpecialiffime anno 1531.

..40, Maxime, ubi illa confuetudo contradi&oriþiu-

ür

26. Subortis fiquidem nominatos, vi prefati privi-

dicio aliquando firmata eft Lib. 3. ff. eod, Tit. .

Cs

legii inter & Collatores ordinarios, qui fe nimium gra-

41. Adeo autem przfata confuetudo & poffeífio qua

vari. querebantur,. graviffimis diffidiis, Diploma edidit

nominati Lovanienfes gaudent, notoria eít; ut in infe-

all

Gandavi anno 1531. menfis Maji12. & relatum inter

rioris Germanice partibus nemo credatur futurus, qui

tüit

Edi:ta Brab, parte 3; Lib. r. T'it. V. Cap. 13.

eam ferio negare audeat.

lt

27. In quo quidem Diplomare per modum concor-

42. Nempe tota Leod

ienfis Civitas te(lis eft ocuïaris,

Q

dati, adjeétis circa privilegii ufüm aliquot mortificatio-

eos, qui vel a bong Memorie Jofephol. Imperatore,

jis

nibus, etiam cum Facultatis Artium confenfu,. declara-

vel ab Auguftiffimo & Invictifimo Carolo VI. Impe-

vit & (latuit ut fequitur: verba Diplomatis latine reddita

ratore (cui Deuslongavam vitam tribuat & perpetuam

fior

funt.

n

felicitatem). Przmarias Preces ad Deneficia Ecclefiarum

Qul

Civitatis & Diccefis Leodienfisobtinuerant, Nomida-

28. . Ca

rolus Divina fa'vänte clemeztia Romanorum

Ms

» Jmperator. feimper " Auguflus ac. Germania , Caffelle ,

tis Lovanienfibus haéctenus fuiffe poftpofitos,

nf

.. 43. Itaut vigore precum nominationem défe factam

. "drragonie £9c.. Rex , notum facimus quod nos 7Fa-

»i

?3

cultatis "Artium ( quae filiae noftre Univerfitatis. Lo-

ad beneficia, quae deince

ps vacare contigit, dirigerg

fibi confultum duxerint.

]

nf

vanienfis infigne membrum exiftere dignofcitur). fup-

hF

plicationibus ac precibusbenigne annuentes, & ube-

, 44.. Ex plurimisexem

plis, quaadduci poffént, pau-

L

ca recentiffima , eaque.notiífima proferre vifum fuir.

h

; riorisillius Facultatis commodi.& profectus intuitu....

99

poftquam a San&liori uo[fro Confilio fpecialiter & ma-

45.. In. Cathedrali S. Lamberti Leodii perilluftris Do-

[

minus de Mean vigore. Primariarum Precum Nomina-

ture preefati articuli fuerunt difcu(fi & examinati ,. nec

fe

. dile&orum. Preefidis &. aliorum. magnum .noftrum

tus, alteri a Facultate Ártium : Lovanienfi nominato ;

Tk

?»

quoad ad Canonicatum.& Prabendam in prafara Ca-

Concilium , Mechlinigé con(titüentium prebabiro ju-

»,dicio, ex certa noítra fcientia, & plenitudingnoftráe

thedrali vacantem , ceffit, .

*

46. In Col

z D: N.d«

» poteftatis , laudayepimus ; indulferimus ; & ratiha-

legiata Ecclefia St, Päulïj;k-*'lleödz

Mefnil,

Ju RI 5- RE s OSN'-SLU M,

107

Uhg

Mefnil, fimiliter Priinaviis munitus Precibus, iteratis

58. Nempe cum 7leobaldus Mofintis , poft impe-

t

üo,

vicibus, vacantes Prabendas in menfibus Facultati

tratas a. Ferdinando /1/, preces Imperiales primarias;,

"ártium allignatis, coactus fuit relinquere, & earum

d zdrchiepifcopuui €? Capitulumi Catbedrale Cameracenfe,

Um,

pacificam poffeffionem Nominatis Academicis cedere,

aclegitime intimatas, vigoreearumdem Precum accep-

47. ldem obfervatum fuit in Collegiata Ecclefia $z.

Dtly

taffet Canonicatum & Prabendam, quam vi Nomina-

at

Martimi Leodii. |Yem: $. Crucis ibidem.

Nec non in

tionis ex parte acultatis 7rtium acceptarat ^etrus

(ffà

Collegiátis ; Ecclefiis 7: ongrenfi ,. Huenfi , Cinaceufi , in

Stokmans , & lis in poffetlorio coram Magno Confilio

-

quibus Nominati- /4caderic: pacificam Canonicatuum

Mecblinienfi defuper fuiffeagitata, demum 7 [unii 1647.

dli

po(letlionem apprehenderunt, quamvis plures Prizia-

prodiir fenrentia, qua IVominato Lovarieufi plena, ut

viis Precibus muniti exiftrerent , quibus eofdem Cano-

ajunt, illius Canonicatus & Prabenda

E

pofleffio fuicad-

m

nicatus acceptandi adfuiffetanimus ; rii tali acceptationi

judicata.

jura & privilegia Lovanienfia 'obí(tare advertiflent,

lfni

9. Adeo fcilicet notoria erat praferentia & prafe-

N

48. Huic quidem juri & prerogativee , quibusgau-

renriz po(leffio Mominatorum Lovansez[ium , anteeos,

dent Lovanienfes z4cademüci vim inferre & pacificam

qui Precibus Primarviis gaudebant, ut illis tanquam jure

wæ.

eorum poffeffionem turbare tentavit D. Caficlam, qui

evidenti nitentibus pracferentiam ante Preciftas adjudi-

Primariis Precibus nixus Canonicatuum in Ecclefia 7-

l?

care non dubitaverit Supremus Senatus,

veufi Diccefis Leodienfis, & menfi Facultati Artium

Go, Nunc adobjectiones, quibus prerogativam Fa-

1e

allignato vacantem acceptare prafumpfit, ejufque pof-

cultatis Zirtium evertere conantur Preciflg, veniendum

fefionem velut armata manu apprehendir.

eft.

m

49. Verum nec

juri nec poffe(fioni Zovanienfium ul-

61. Primeeobjectionisloco obtenduntPrecijZ-æ., Aue

?

lum inde poteft emergere pra;judicium ,- duas ob ratio-

guftifimos Imperatores Maxzmilianum £9. Carolum F.

l,

nes, eaíque graviflimas,

pottulatfe & obtinuiffe & Leoze X.. privilegium quo Za-

l).

jo. Prima eft quod prafati. Canonicatus "Thorenfis

Ü

cultati Artium. Ncademie Lovanienfis poteflas fierct

acceptatio facta per D. Caftellan & prartenía poffetlio ,

nominandi Magiíterii-gradu infignitos ad beneficia &c,

notorie executioni mandara fuerit via facti, & nullo ju-

I$

fed eos non poltula(le, ut nominati, vigore dicti privi-

ris ordine fervato ; quin immo prater facre. Cefarece

legii, preferrentur quibufcumque Precer Primarias Im-

I

fuse Majeftatis intentionem. (4 )

periales habentibus.

$1. Dico preter igtentiozem , quiadum eo (fuperne-

62. Unde inferunt per ejufmodi

bönce(ïïnnem'a Leo-

l.

gotio fufcitata controverfia a faere fue Majeflatis cog-

ge X. fa&dtam, nullum juri Primariarum Precuminferri

ly

nitionem d»lata foret, pracfatà Majeflas colloquium ver-

potuiffe praejudicium , cum, ut illi ajant, plus fuerit

:

bale Deputatos a Supremo Coz/ilio ,4ulicointer, &De-

conceffüm quam petitum,

d

putaros a Coufilio Regio lf(/'þ-(;fzz'CQ defuper fieri manda-

63. Sed perperam negant Precif/g petitum fuiffe ut

vit; ut debitus controveríiz finis imponeretur,

nominati praeferrentur Preces Primarias habentibus,

j

j2. Sed tantam abeft , ut hujufce colloquii exitum

64. Deinde ea (üppofitione fa&ta, nullum equidem

X

expectaverit praefatus Caffellag, ut potius, quo mirius

inde F'acaltatz zvtium Lovamieufi prejudicium emerge-

diétum colloquium haberetur, allaboraverir, ut quam-

ret, urinterius oftendetur.

e

vis füflicienti deílitutus auctoritate exifteret, Praben-

65. Primo, prerogativam ante Precer Primarias a

dam Z?orenjem caufa pendente & indeci(a poffet occu-

Maximiliano Imaperatore & Cavolo Archiduce non fui(Te

[e

pare.-

2

peritam fruftra negant Preci(tae; erenim qui gratiam]lar-

$3. Que quidem occupat

io & apprehenfio, utpore

girar, precipne notabilem , perpetuis futuris tempo-

omniex parte vitiofa, &2 Swe Saere Cafareg Majcflatis

ribus duraturam, qua ipfius e'am concedentis libertag

intentioni contraria, po(feffioni qua multis retro rem-

reítringitur, non praefumitur Refcripto fuo plus con-

iporibus

gavifi fuere f]mdemici Lovauienfes ,, nequit prae-

:

ceffiffe, quam continebat facta fupplicatio,

le

judicare.

66. Cum igitur Leo X. Pontifex M, clariffimisac ex-

$4. ' Accedit & alia ra

tiö : nenpe Zlufviffimus Domi-

prethtfimis verbis INominatos Lovanienfes preeferri vo-

gus Ruvemuadenfiuni Epifcopus, n quem Facultatis ,Ar-

lueric Preces- Imperiales obtüinentibus: etiam pro perpe-

tium feu Nominati Lovauienjes jus ad Canonicatum, de

tuis futuris temporibus ; confequens eft quod hujufino-

quo traoslatum fuerat pradicto jure uti neglexit, nec

di praeropativam in /Vomingatorutn "dcademicorum favo-

illud praetenfioni Domini Ca/Zellag, ut decebat, oppo-

rem petiveriat Maximilianus I, lmperator, & Caro/us

fuit; fedaliud proríus difparatum in provifione quadam

Archidux.

3

Romana fundatum, ut ex tran(miíIis (criptis ad Aulam

67. Secundo; RefertLeo X. in Bulle (üa parte nar-

Cafaream videre eft,

y

rativa pro parre Maxiiniliani Imperatoris , & Caroli

55. Hac autem . /lluffriffimi Domini negligentia in

fupplicatum fuiffe , ** ut Nominatus quodcumque B-

allegando jure Pacultatis "rtium feu (Nominati z4cade-

35

neficium vel Officium Ecclefiafticum, cam QCura vel

TUici: u & oppofitio contraria Domini Caffellaz, con-

)

fine Cura, difpofirioni Apoftolice , refervatione ge-

tra Academia jura minime pofífunt retorqueri ; cum

»

nerali in Corpore Juris claufa non refervatum ., ,

equidem res fit iater alios a&a ; prafertim eorum uno

)

quovis etiam menfe 74pofTolico vel Ordinario nuncu-

jus in fe transfufum non allegante..

?*

pato, poffet acceptare, velaliasin premiffis oppor-

$6. Eo etiamattento quod Grecorius XIII.. tales cef-

$5

tune providere de benignitate Apoftolica dignare-

fliones, & non profecutiones, juri Facultatis adverfas,

2

tur. ,, Ur dictum fuir Num. 19 .&r1.

nullas, nulliufque roboris effe voluerit, & ftatuerit in

68. Si perierit Maximilianus Imperator, utNomina-

verbis: .** infuper prohibemus expreffe, ut quicumque

tis liceret acceptare quodcumque Beneficium quod re-

H

notninationes przedictas nunc, & quandocurmique ha-

fervatione generali in Corpore Juris clauía non exifte-

59»

bentes aut profequentes'earum juri aut profecutioni

ret refervatum: qua quidem refervatione non afficiun-

3

)

five fimpliciter, five alias in cujuívis favorem nulla-

tur Deneficia, ad que Przmarie Preces diriguntur,

»

tenus cedere poffint : quod fi fecerint ceffiones hu-

69. Sed etiam petierit , ut preediéti Nominati accep-

y

3

jufmodi nulla fint, ,

tare valerent Beneficium, quod in quovis meníe, five

/$7. Eft & aliud exemplum , quo habens Preces Pri-

"poffolico, five Ordinario vacare contingeret ;

mayias Imperiales , Nominato Lovanienfi voluit prz-

70. Confequens efít, quod petiverit deropari qui-

ferri - fed illud idem Lovanienfium

buüfvis Juribus, Statutis, Concordatis &c, quz quovis

nem confirmat.

jus & juris polfeffio-

modo privilegii Nominationum effeétum poffentimpe-

(2) Nota D. Caüälan fuf(ï'c per varias fententias exclufüm a di&cta Prebenda.

*

O s

gire.:

Sz:pp(em. Oper. Fa Efpea Tomus V,

108

Dr PRivitEG, FAcurT. ART. LOVAN.

at

dire: qualia funt Concordata Germanie, Primavia Pre-

confequens extra terras temporalis éoraum Dominii fa-

p

ce&,. ludulta zdpoflolica, Regule Caucellarie&sc.

&ta conceffio, nullius potuit efTe roboris. -

??

71. Infuper alie particule: ve] alias inpremiffis op-

$86. Siccine vero ab Imperiali. Majeftate profectas

gorin

conceíTiones aut videre licet, autconvellere impune ?

godi

portuge providere de benignitate - Apoffolica dignavetur ,

quz funt ampliativae ,. denotant ab Imperatore petitum

87. Sane privilegia a fuprema poteftate emanantia

qario !

fuiffe; ut derogaretrur quibufcumque aliis privilegiis

aftute interpretari veritum eft füb pcena infamic. L. r.

Civit

feu juribus fpecialem notam merentibus; quae prafati

Codic. 4de leg. quid ergo cenfendum erit, dum que

Cepïäf(

privilegii libero & pleno ufui poffent obeftfe;

apertiffima funt negantur, & ipfi fapientiffimi Principes

entitd

lr

72. Unde, quamvis Primarie Preces fpeciali nota

in cra(Ie ignorantiz füfpicionem adducuntur ?

qua i

digne habeantur, cenfendus eft Imperator petiiffe, ut

88. Ut pateat quantum ejufmodi objectio aberret a

a

flo ]

vero, Leozem Pontificem in Bulla loquentem audire

Nominati, iis non obftantibus, in perpetuum PrecifZis

j

praferrentur.

fufficiet: «* /Voszgitur, inquit, eumdem Maximilianum

li /

dée diurius inherrere

73. At huic objectioni confutan

» nomiubus quibus fupra (de eodem autem ut Impe-

eudit

fupervacaneum eft, cum Maximiliani & Caroli V. con-

?5

ratore actum fuerat) aquibuívis excommunicationis,

cul E

fenfü praefata preerogativa /Voizigatorum Lovanuien[ium

»

fufpenfonis, & interdicti, aliifque Ecclefiafticis fen.

con(cf

firmata reperiatur; fruítra depetitioneambigitur, dum

??

tentiis, cenfuris, & pcenis a jure , vel ab homine,

bat.

approbantium voluntas in.aperto elt.

LE

quavis ratione vel caufalatis, f! quibus quomodolibet

39

74. Porro approbantium voluntas ex duplici capite

»

innodatus exiítit ad. effe&tum dumtaxat prefentium

qmm

demonftratur.

Prius eft quod Maximilianus & Carolus

?5

confequendum ; harum ferie abfolventes, & abío-

Lovt

»

conceffum a Leone X. privilegium Nominandi accep-

lutum fore cenfentes, hujufmodi füpplicationibus

volut

taverint, nec unquam de inferta prarogativa Nomina-

?»

inclinati,

jd pf

torum ante.Preces Primarias fuerint conquefti; quin

89. Id ipfüm clarius expreffum videre eft in Dulla

porius praefato privilegio abíque contradictione plene

Hadriani Vl. & Clementis VII. in qua a eoze decre-

penal

qum

& libere Lovanienfes Nominatos gaudere voluerint &

tum fui(fe recitatur privilegium Zacultati 7drtium Lo-

eu

Ü

ordinaverint :

vanienfi conce(fum revocari, füfpendi, aut modificari

fenfü

75. Salvo eo, quod privilegium nequaquam extendi

non pofle « nifi dum & quoties in hujuímodi futuris

IO

cenferetur ad Beneficia Patronatus Laici fui , aut Vafal-

,

,

revocationibus , füfpenfionibus , modificationibus,

Wi

lorum.

» de aliis Sixti ac prioribus & pofterioribus JLeogis pra-

2?

decefforis litteris ejufmodi, & diebus date earuim-

culmi

76. Quae exceptio firmat Regulam & privilegium in

Ti ;

iis, quae excepta non reperiüuntur,

»

dem, nomineque & dignirate ipfius Maxzmiliaui n

tite |

77. Praterea Imperatoris voluntas abundantius inde

» Jiperatorem Eleé£fi , vati quamdiu in humanis ageret,

uniti

manifeítamr: nempe exortis multiplicibué querelis ad-

?*

quam eo vita funéto fpecialis, fpecifica & individua,

IQ

ver(us. Facultatem zdrtium , becea, qua decebat, fub.

?

,

non autem per clauíulas generales idem importantes

miílione, ab Augufliffimo Carolo V, poft fufceptum

,

,

mentio facta forer &c, ,, ut fupra dictum fuit Num.

n

dam

Bonorie Imperiale Diadema humillime rogavit quate-

17.

90. Specialis itaque dignitatis ac virtutum quibus

na&

nus motarum difficultatum tempeftarem fedare & com-

Curm

pefcere dignaretur.

fplendebat Maximiliagus , iwuitu, fuit inferta claufula,

ne pradiétorum privilegiorum derogatio, revocatio,

hod

78. Cui petitioni annuens Benigtrifïimus Impgrator,

Concordatum feu Diploma edi curavit 12. Maji rj31.

aut modificatio exiíteret valida aut talis ceoferetur; nifi

rum

in Civitate Gandenfi.

IC

Ut (üpra ad Num. 28. & 29.

fpecialis, individua, & fpecifica fieret. mentio de no-

79. ln quo quidém Concordato féu Diplomate, fta-

mine, dignitate (nota bene) Maxzmiliami in. Inmpera-

pror

tovem elethi.

turis aliquot eirca ufüum privilegii modificationibus fic

(

loquitur:

9r. lgitur privilegium nominandi cum omnibus ei

i

[

89. »

Et huiufhmdi rcfhä&ionum , modificationum

infertis claufülis, non tantum qua Belgii Princeps ro-

fu.

», acconceíIlionum manente difpofitione, dederimus &

gavit & impetravit Maximilianus (ut hngunt nonnulli

p

» indulferimus: demus &indulgeamus Facu/tati 7dr-

Precifta ) fed maxime Jrmperialis fublimitatis & digni-

T

tatis nomine.

fon

?*

tiupi , ut Privilegiis a Sanctiffimis quondam Leone

59

& Hadriano Romanis Pontificibus, nec non a €le-

92. Ceterum quamvis id in Ponrificum Bullis fpecia-

fed

?

,

meute conceflis, f/ege, integre C? libere (ante dictis

liter expreffüm áon reperiretur peremptorium equidem

55

femper falvis) gaudere , frui &uti valeat. ,

argumentum, ex fuübjecta mareria depromere liceret ,

per,'lt

$1. Inter quas reftrictiones & modificationes ibidem

quo probetur privilegium nominandi petitum & impe-

l«

declaratas , nullam reperire eít; qua ^ prarogatvam

tratum fuiffe a Maxznzliano J, qua Imperatore.

privilegii Nominationum ante Przzarias. Preces , vel

93. Supplicatum fiquidem invenitur ut nominandi

d

afficiat vel tninuat.

D

privilegium, beneficia non folum qua in terris tempo-

þlh

$2. Ita ut perfpicuum evadat, prarogativam Privi

ralis Dominii Maxzmiliagi L. £? Caroli F. quovis menfe

vacarent, afficeret, fed eriam beneficia vacantia in Zeo-

legii Nominarionum ante Primarias Preces non. poffe

hr

in controverfiam adduci; cum de porrectisa Clemen-

dienfi && Cameraceufi Dicecefibus, quae füb temporali

[

tiffimo Cafare Maximiliano I. & Carolo V. precibus,

Dominio Aaxitmiliam| qua Beloii Principis minime

(lin

& Ponficie conceífioni ab eis praítito affenfu conftet,

comprehenduntur; (ed foli /z;

d.

peratori & fuis refpe&ivc

83. Qui quidem Caroli V, Imperatoris aflenfus fir-

Epifcopis parebant.

i

mifiimus fuit, & efficaciffimus: cum non nifi matura

94. Quis autem non videat non aliud a Sapientiffimo

t

habita deliberatione, nec nonSanéctioris Confilii & Su-

& Auguítiffimo Imperatore defideratum fuiffe quam

quod & Summus Ponrifex poterat concedere, & ipíe

premiapud Mechlienfes Senatus praehabiro judicio pro-

Qu

dierit 5 & ralibus demum verbis ufus fuerit Imperator

Maximiliauus valebat (aa auctoritate firmare.

W

95. Tritumenim , &legibus con(entaneum eft Prin-

in füo Diplomate; qua certiffimam ipfius voluntatem

& poteftatis plenitudinem fignificabant.

cipem dum plura fieri vel mandat vel procurat, pra-

fumi eam affümere auctoritatem, qua illis pluribus con-

$4. Prima objectione far fuperque confüutata, aliud

W

füccedit repagulum, quo fefe tueri conantur Precifte ;

venir ; ne aliquid fruftra , aut potuiffe aut manda[fe v

deatur.

i.

Ü

fed prorfus infirmum.

v.

li

.. 85. Quamvis , inquiunt, Privilegium Nominandi

96. Non minus quoque notum eft quod Concorda-

Q

cnm prarogativa Nominatorum ante Preces Primartas

torum Germanicorum, & competentium Collatoribus

k

obtinuerint, & placitis fuis firmaverint Maximilianus I.

ordinariis jurium derogationi perSummum Pontificem

d

& Carolus V. id equidem non egerunt qua Zmiperato:

fa&tze , valide confentire non . potuerit. Maxemiliagus,

prafertim quoad Dicecefim ZLeodzez[am , Civitatem Ca-

fi

yc5 , fed dumtaxat qua Ddgii Supremi Principes ; ac per

U

Wiera-

junis ResPONsuM,

109

m

smevacenjem , &?. Comitatum. Camevacefiá mfi qua

109. Confiderandum tamen eft Principem qua ta-

vatov.

-

;

X-Imþe-

Qs

lem nunquam czvi/iter deficere, nunquam mori , (ed

)?

97. Ergo cum certiífime conftat praefatum /ripera-

in füccefforibus fupereffe,

n

torem poftulaffe & confenfi(fe ut Nominatus Alcademicus

110. Unde quemadmodum morte naturaliejus, qui

quodvis beneficium quovis meníe 74po/Zolico vel Ordi-

Principatum gerit, aut aliud officium, non extinguua-

2"

zario nuncupato in Patria & Dioecefi Leodiezft ; itemin

tur ea, que Principi quatali, vel alii ut dignitatem ge-

Que

renti, reliéta funt (licet alias ejus fit nature ut morte

:ipcs

Civitate Cameracenfi & Comitaru Cameracefti poffet ac-

ceptare, id impetravit ac impetrationi eonfenfit Maxz-

extinguantur) fed ad fücceffores in Principatu aut offi-

t4

"uliauus , non tantum qua Ze/gzi Princeps; fed etiam

cio rranfímitruntur, quafi non tam perfonz quam Priu-

qua Ziperator. ldem circa prarogativam de qua agitur

dite

cipatui & dignitad data. $z quod Priucipi $6,de Legat,

lt

efto judicium:

2. L. annua 20. $. 1. ff. de ann. Legat.

II I. lta & ex rauonis fimilitudine fas eft, rebus hu-

pe.

98. Idem quoque de confen

faab Auguft. Ce/are Ca-

roló F. preltito cenfendum eft, Nempe nec ille Coz-

manis exempto Principe, qui ut Majeflate praditus,

bx:u's,

[tn.

cordatorum Germanie derogationi aut modificationi

& qua Princeps beneficia ad beneplacitum revocanda

(cui tamen eum confenfi(fe conftat ) poterat efficaciter

largitus fuerat, eo ipfo jure non interire,

Wt

confentire, nifi quatenus. /mperiali diguitate prafulge-

112. Urt tamen ad exemplum ejus, qui fic privile-

ibet

bat.

z

um

gium conceflerat fücceffor Imperii quovis tempore co-

99, Tertio loco objicere memorantur Preciftae quod

rum revocandorum fit habiturus pote(tatem.

o

Düg

quantumvis AMaaximilianus L, qua Ymperator Nominatos

113. Hac in noílra hypothe(i non agitur de privile-

Lovanienfes aliis Preces Primarias habentibus preferri

gio ita conceffo: ut ad libitum concedentis fir revoca-

voluerit, juri quidem (uo potueritrenuntiare, quatenus

bile ; neque etiam de privilegio perfozali ad vitam pri-

iA

[e

id ipfi competiit; id e(t pro tempore (ui regiminis Im-

vilegiati duraturo ; fed revera agitur de priviegio reali

[o)

perialis, nonitemin prajudiciumfüorum fuccefforum ;

g abfolute dato,

J

at

cum Prámaviarum Precum jus cuju(vis Imperatoris ref-

114. Adeoque dicendum

rorfus venit privilegium

pectu períonale fit & habeatur,

Pariformiter de con-

illud a tot Piiffimis, Auguíti

f

imis Pontificibus €7 Impe-

[ig

fenfua Carolo F. pretito ratiocinantur.

ratoribus conceffum ac (iepius renovatum morte con-

roo. Mirum fane id potui(Te objiciab illis, quijurium

cedentium non expiza(fe.

æ-

Cafareorumamant videri propugnatores, &9' rperiales

115. Prout nec obitu perfonarum privilegiatarum

m-

culminis precones eximii ; eafiquidem admiffa fenten-

extinétum fuiffe, quoniam /cademia Lovazienfis obii(Te

I

tia, neceffe eft, ut omnia pror(usab Imperiali benigui-

dici nequit, aft eadem u(que huc permanfíit , quamvis

P["

rate profe&ta beneficia & privilegia corruant, vel intra

mutatz fuerint perfonaz illam componentes, uri habe-

ld

unius dumtaxat regiminis angufítias contineantur.

tur in £. proponebatur 76. fj. de Z'udic.

3

IOt. Ét iifdem agentibus panditur via, qua Civita-

116. Ét hocranto magis quod propter bonum publi-

"

tes, Collegia, & Academie , que ab Imperiali quon-

cum & per modum contraétus conceffum fit praefitum

dam benignitate & largitate libertates, privilegia &c.

privilegium, ac velut ob caufam onerofam ; nimirum

Ug

nactz íunt, fuis omnibus pr«rogativis deflituantur;

ut excitarentur viri Docti, non modo ad formandam;

lt

cum, fi eis fides, ultra concedenris regimen extendi

verum etiam ad fuítinendam illam Academiam, dan-

!0,

haud potuerint ; nec Ceferum ullusin prajudicium fuo-

dafque lectiones, & docendam juventutem.

iü

rum fuccefforum juri (uo potuerit renunriare.

' x17. Cum itaque caufa illa in perpetuum fit de(lina-

j«

IO2. Quantum autem id a vero alienum fit, ita in

tà; deber & privilegium per podum vemunerationis con-

(l

propatulo pofitum videtur, utlonga refutatione minime

ceffum quoque durare in perpetuum.,

118. Princeps enim nequit revocare privilegium füb-

cgäfat.

d

103.

Sufficiar eroo hic referre Cap. decet 16. de Reg.

ditis conceffum ex cau/a ezerofa : quia eft conceffum

per modum contractus , quem naturalis juítitia cum

:

jur.in 6. cujus hecfunt verba :. Decet conce[fum a. Pria-

1!1

cipe privilegium e[fe perman[urum.

fubdito initum vult fervari, ut iaquit. ZZezric. Zoes a ff.

[

:

104, ld quod inrelligitur non de beneficio mere per-

L.t. Z3t.3.INum. 37.

fonali, quod exftinguitur morte perfone privilegiatee,

119. Idem dicendum eft de privilegio dato zz rezz-

'u

fed de privilegio quod cenfetur reg/e, quodque proinde

perationem 3 nam & hoc reducitur ad illud quod eít per

perpetuum eít, ut inquit Gloff. ibi.

modum coutratius conce(fum.. Zoes d.loc.

10$, Unde fcripfit. Erafimus de Cbokier |urifconfult.

120. Exempli gratia, privilegium épimumitatis acci-

Leod. in fuo 'Tractatu Jurfdict. Ordinar. in Exempr,

fiavum conceffum a Principe Scholaribus (cu venientibus

T. 2. Part. z. Quaft. 24. N.2. gratiam fa&am €9 perfe-

ad habitandum, non poreft in eorum prajudicium re-

l

&le couce[Jai , etiatn vedntegra mortuo concedente non ex-

vocari, ut poít Cafgrenf. & alios in L. dzgga vox Cod. /e

pivare.

Legibus & AncHoR. Conuf. 306. tradit. Petrus: Peckiar.

106. Scripfit etiam Aegget Sixtip in fuo Tra&tatu Re-

Cap. decet Conce[Jumn Y6...N. 1. ad fin. de Reg. ur.in 6.

gal, Lib. r. Cap. 6. N.27. quod privilegium de Regali-

121. Ubi bancadfertrationem : nempe quia tranfivit

bus couce[fum fucce[[ovi. 0n liceat vevocare, five per ele-

i2 contratium & Priunceps tenetur etiam fübditofervare

&iontma five juve barveditario [ucce]it, citans Pavt, M.

privilegium quod tranfivit in contractum.

de A[]tgi(cï. Brzm. Sz'gmn Lofred. /fo/mza'. Avalle, Me;tzoc[),

122. Aliunde; quamvis filentio praeteriremus Liber-

ä

Modeftin. Piflor. Bufart , & addens banc feutentiam e[[e

tates, & privilegia plurima, quibus decorate nofcun-

commuuiter a Do&lovibus approbatam.

tur Germanica ZdAcademia , Civitates 62 Collegia: exip-

.307. Etcerte indubiratum manet, morte Principis,

fis folummodo conceflionibus Dzecefi Leodienfi ab Au-

LX d E E L NT

ui privilegium conceflit illud non extingui five reale

gu(tiffimis Zmiperatoribus fa&tis & hodiedum vigentibus

:

ieritfive perfonale ; five abfolute datum , fiveita, «t ad

peremptorium argumentum fumitur.

libitum concedentis foret. vevocalile.

123. Nimirum 3'oanues Chockier in füis in Primarias

108, Quamwvis enim hoc ad libitum concedentis re-

Preces Imperiales Scholiis, pag. 41. tradit ele&tivas dig-

vocabile, in univerfüm a Principis voluntate depen-

nitates Prigriis Precibus ex peculiari privilegio non

deat, ac vulgo obtinuerit, qua ab alicujus voluntate

comprehendi, fic enim ait: * Verum in bac Civitate

libera nuruque pendent, morte ejus evanefcere; cum

?3

& Diecefi Leodienfi Preces non afficiunt Beneficia &

ultra vitae finem, voluntas humana fe non extendat.. £.

» dignitates eleétivas ob Conflitutionem Pii II. de d:ta

locatio 4. ff. locat. & gratiofa conceffio ad bene placitum

?*

1458. Sixti [P. deanno 1479. qua confirmantaliam

dantis indulta, morte ejus dicatur expirare, quafi cef:

» Conftituionem Eugenii IV. de data 1432. quoad

fante tunc benepl

LE

liberam electionem digzitatum €7 Beneficiorum in Ct-

in 6,

?cito. Cap. fi gïatz'oj? j 'de refcript.

^*

—X

)

vitate & Diecefi Leodienfi exiftenuum. . U

t& J ulii

$?9 ]11.

|

I1O

Dre PRIV&L. F.&CULT. ART. IOVAN.

L. 4

L

IlI, de aüno 1544. quibus accedunt Privilegia &In-

135. Et idetiamufus paffim, & maxime in Germa-

3

dulta Maxitniliaui Imperatoris de anno 15$18. & Ca- . nia abunde teltatur, ibid.

» reli P. de data anni 1554. fücceffive edita & pro-

136. Quin & extra ca

fum Academiarum & Studio-

dieego- aC "EEE u D -

» mulgata confirmantia di

rum, privilegiaab Augutti(fimis Imperatoribus faepius

3

)

Contlitutiones. ,,

&as Pü, EugenitS9 Sixti.

Clementiffime conceffa fuiffe, non modo experti funt

124, Ex his videre eft Civitatém &? Diwcefim Leo-

incolae Civitatis & Patrie Leodienfis; fed & ipfi Bra:

bantini Ducatüs fübditi, qui beneficio Z'ullie 74duveeab

dien[em per Poritificiam concetfionem, AMaxzmniliani [.

&? Caroli P. lmperatorum confenfu firmatam, eo gau-

inviétiffimo Cafare Carolo F. (ibi donatse potiuntur.

137. Sane Summi Pontifices Acadetmie Lovanienfi,

dere privilegio ut digaitates elediva penes liberam eli-

genrium difpofitionem maneant, ac Primariis Precibus

qua in totius Germanie inferioris, ipfiufque Diccefis

N

minime fübjaceant.

Leodienfis commodum fundata & erecta dignofcitur ,

125. lllud autem privilegium etiamnum viget, nec

publicae utilitatis intuitu de fuifmeét juribus pro fe & fuis

ullus invenitur, qui vel ullam dignitatem eleétivam vi

fuccelforibus aliquidimpertiri potuerunt, Quidni etiam

Precum Primariarum in Dicecefi Leodienfi aufus fit ac-

Imperatoribus competiit poteltas, qua men(es 7cademize

ceptare, vel przefatum Privilegium tentaverit 1nde op-

deltinatos, in perpetuum a Przmarzis Precibus valerent

eximere 2

i

pugnare, quod refpeétu cujuslibet Imperatoris jus -

ariarum Precum fit perfonale , autquod Maxmlianus

138. Prafertim cum A

hgu(tilïïäöä ]mpæ'at'ores non'

g

1. €? Cavolus F. in fuorum fuccefforum prajudicium,

in proprium commodum , fed ad publicum fuorum

hanc prarogativam Leodienfibus non potuerint coa-

fübditorum, & Provinciarum Imperio fubjectarum uti-

cedere.

litatem , conceffiones, & exemptiones hujufinodi lar-

,

126. Simemoratum privilegium Leodienfium admit-

gitos fuifT: fit explorariffimum.

tatur, prout reipfa admitti debet, nonne evidens eft

139. Id quidem tanto magis admittendum videtur;

quod jus Prigariarum Precum , &i non plene, &inte-

adinittendum quoque effe Privileg;um Lovanienfium,

cüm annexa przrogativa: agte Prüimavias Preces. Impe-

gre, faltem pro partea Summorutm Ponstificum concef^

viales €? Regales? cuminhoc, ficutinifto, fumma $a.

fione procedere non pauci exiftiment,

" " ub iM - Qu x

cérdotalis €? Impevialis poteftas concurrerit. — Item in

140. lpfi quoque Auguttiifimi Imperatores ducento:

hoc a Primariüs Precibus eximuntür Beneficia nomina-

rum & ainplius annorum conrinua ferie , illud videan«

tione Academica affecta, ficut in ifto ab iifdem Preci-,i

tur agnoviffe, dum fupplicarefolitifuntapud Summos

bus eximuntur dignitates electivae.

Pontifices ad Preces eju(modi habendas.

: 127. Praterea quidImperiali Diademati conjunctius

141. Sic Fredericus H1. fupplicavit [Vicolao £, 'nt pae

efTe poreft jurifdictione ? Nemo támen ambigit quin

tet ex formula Indulti: ubi inter cetera habetur: : 77/ne

eft quod INos tuis fupplicationibus inclinatieidem Celfitu-

PX

Imperator aliquosa fua & fuorum (fucce(forum ordina-

ria jurifdictione: Ex. Gratia, Univerfirates (tudiorum,

dini Tue dida Aucorita

E

te prafentium Jerie co'ïzcedinza:

aliave fimilia Corpora, valide & cum effectu valeant

€r indulgemus.

eximere : ergo quantumvis jus Primariarum Precum

142. Idem colligitur ex In

dulto quod lnzocentius

Coronz Imperiali annexum füpponarur, equidem con-

Flll concetfit Maximiliazo/l. quod £eo X. Carolo F.

cetfionem ab Auguftiffimis Imperatoribus AMaxzmiliauo

quod Clemens 1. Ferdinando 1. quod Pius IF.. Ma-

I. £? Carolo F nequit infringere, nec rollere.

ximiliano 14, quod Gregorius XIHI. Rudolpbo !T. quod

128. Quod ur amplius pateat, confiderandum venit

Paulus F. Mattbie €7- Ferdinaudo 1/. quod. Ürbauus

Maximihanum 1. £? Carolum F. lmperatores Augu.

F1H. Ferdinando 110I. £? Clemeus X1. Cavolo FI.mo-

ftiflimos, non abdicaffe vel a fe, vel a fuis fucceffori-

do feliciter regnanti.-

l

bus jus Primariarum Precum ; fed talem dumtaxat fta-

143. Patet etiam ex

forma conc& ffionis Precutn Prt-

tuiffe modificarionem, qua Facultati Artium Lovanienfi

mayturum quas ipfi Zmperatores Aucuftifimi porrigunt

confuléretur, fine Preciflarum difpendio.

Collatoribus, iu quibus quidem formulis ficloquunturz

129. Nempe public uilitatisintuitu, & (tudiorum

Quave cuim nobis , ad predece[[forum uoflrorum imitatios

promovendorum gratia voluerunt, ut refervata Facul-

nem, exinvetevataconfuetudine €?. Aeosrortca Aucro-

tati Artium Beneficia, füb PrimariisPrecibus non com-

E

mrrATE per San&liffiimum in Chviflo Patrem DD. N. Saa-

& Romana &? Univer[alis: Fcclefie :Pontificezs. Maxi-

preheriderentur.

130, Refervata autem Facultatis Artium difpofitioni

mutm volorata, jus comipetat. PRECES. PRIMARIAS .. . for-

b* p— de—À — l

Beneficia , jixta Bullam Paul; F. anno 1616. reftricti-

vigzendi, dandit?c, Exinfra: Quo verobe Precer tioffrae

vam, intellieüritur ea, quae fingulis annis Novembri,

certioretn confequantur efe&um , mominamus €9 deputa-

3nus AUCTORITATE APOSTOLICA '5olis ig bac pavte con-

& alternis annis etiam Januario menfibus per obitum

*

dumtaxar ia Patria & Dicecefi, item in Dieecefi non Pa-

ce[fa tenore prefentiuin €9'c,

(;

uia Leodiesfi, vacare contingit, Ur patet ex allatis

144. ldem ampliusevinc

iturex eo'quod Summi-PonQ

Num. 22.

D

tifices varia in füis Indültis beneficia foleant excipere,

f

131, Itautbienaii fpatio, tres dumtaxat meníes, ac

uüt ex Indultorum formnulisapud Chokier videre eft.. Ex-

ceptio autem fieri non poffet (i Praguarzarum Precum jus

iniis per obitum vacantia Beneficia in dicta Dicecefi

Leodienfi, ut premittitur, füb refervatione Facultati

integre ab ZugufHhilfrio Bnperatore penderet, nullaque

Artium attribata comprehendantur,

in ea pars Sumio Pontifici competerer.

132. Ceteri aurem Viginti,& unus menfes liberi re-

145. Cum iraque noti(fimum fit, Beneficia in Indul-

maneant, ut circa Beneficia Przmavie Preces etfectum

üs Primariarum Precum excepta a Preciftis vi Precum

füum abfque contradi&tione confequantur.

non acceptari, nec acceptari pofle: pariratione tiec ab

g

133. Talem autem tmodificationem , feu Facultati

iis valent acceptari Beneficia, quee in. Dieceft Leodienfi

pro perpetuis füturis temporibus Facultati Arrium nof-

Artium pro perpettiis futüris temporibus datam exemp-

tionem, extra poreftats Imperialis plenitudinem fuiffe

cuntur refervara per Summos Pontifices, confentien.

tibus Maxizmiliauo J. €? Carolo F. linperatoribus 2dau-

jofitam , quis credat, aut fuftinere audeat ? Quando-

quidem de poréítate Principis difputare fit inftar (acri-. guZiffimnis.

töfum

legii. L. Dzfputare 3. Codic. de Crim. faerileg. Gail. [.

146. Accedit communis & recepta Jurifconful

1. Obíerv. 14. num, 6.

fenrentia, qui Primarzarum Precum jus, faltem partim

134. Et precifis in rerminis fcripfit. Regzer. Sixtzn,

a (ammig Pontificibus pendere agaofcunt.

di&t. Tractat. de Aegal, L. 1. Cap. 2. N. 26. 'ad majorum

147. Sloanues Chokier Leodienfis Cathedralis Cano-

Regalium claffem referendum effe jus eligendi & privi-

nicus, qui Primarias Preces Scholiis primus tentavir il-

luftrare, pluribus operis fui partibus Przmariaram Pre.

legus muniendi ejufmodi Scholam ,

qua hodþ Univer-

fitas vel Acadetia appellatur,

cuin jus exSummi Pontificis largitate procedere agnovit,

E

Iignaqter

"

Junis REsPONSUM

I11

fignanter pag. 1. & 2. item pag. f4. ubi fic loaitur:

162, Atque adeo; quin Jvidliffimi Cafavis mens fue-

prima eff quod jus illud nominandi feu. PRpcss. PüiMa-

rit, ut ea dumraxar Beneficia acceptarentur vi Precunn,

uj

RIAS cozcedendi Ceefav. babet ex pRivirgGlo PONTIFICIO,

que Summus Pontifex concefferat per fuum Indultum.

ln[

contra juvit commuris difpofitionem &g'c.

163. Beneficia autem Facultati "4rtium , ut pramit-

d

148. Idem in Scholiis ad fect. 4. pag. 6r. & 62,. Fa-

titur, refervata nequaquam per füum ladultum Preci-

)

cultatis /rtium Lovanienfis Nominationes Precibus Im-

bus Primariis fubje

cit Piffrmus Pontifex ; fiquidem pri-

perialibus praeferendes efle, expretlis verbis docet, id-

vilegiis Lovanie

nfium nominatim non d

que vi privilegii Pontificii.

r

erogavit, pro-

i

ut cautum fuerat per ZLeozem X.

[l

149. Precum etiam Primaviarum efficaciam a Sum-

tifices, Num. 16. 17. & g.

aliofque Summos Pon-

mo Pontifice pendere agnofcit Reinffeffuel 'Tom. 3. Can.

l,

164. Quin immo in Indulto Precaum

Primaviavum 3.

Is

$. 20, Num. 576, item Henricus Piring. Tom, 3. Titul.

Martii

anni 1714.. Aomie datoa SS. D. Clemezte XI. cu-

5. Setlione 1X. $.6. INum. 367. 69 371.. Engel.eod. Tit.

jus hac erat infcriptio: Dileis filiis Capitulis & Carzo-

14

ANum. 71. Lotberius de ve Beuefic, 3. q. 6. Num. 47. &2

nicis quarutmcutnque Catbedvalium etiam

Jeqq. & alii innumeri.

Metropolitana-

üt

rutm €' Collegiatarum Ecclefiarum per S. R

om, Imperium

150. Celeberrimus Pra&ticus Gai/. lib. 2. obferv. pra-

ubi licet exiflentium

; nulla vcl minima derogationisg

d

&icarum ob[. 155. civca finem-fic habet: Hizc apparet/ fpecies apparer.

valere CusanEAs. PnEcEs. PniManias, fuper Beneficiis pri-

165. Et ad majorem evidentiam , agente //Juffri[f;

7no vacaturis , quas PouTiricis INbuLTO & PnuwvirgGi0

ll

Donitio ad "Tra&tum Rheni Nuztio 4poffolico , figuiü-

[

bene meritis , vel aliis pevfomis idoneis conferre confuevit.

catum fuit univerfo Clero Leodienfi, Sua Sanéclitatis

1jt. Etipfe Zitriarius quamvis "catbolicus Lib, 3.

intentionem fuiffe. & effe; ut. Iominati Lovanieníes,

Titul. 2. Numer. 9. de Inffit. juris publici Roman. Ger-

Preciffis Imperialibus praeferrentur: & collaudata fue-

Ó

snan. fatetur Imperatores hoc jus hodie ut Beneficiuma

Qu

runt Capitula, figmnter $, Pauli Leodii,

quod 24ca-

f

Pontifice agnoícere ; idque clarit[ime patere ait exfor-

demicos , uegle&lis Preciflis, in realem

&

mula qua Paulus P. Papa Ferdinaudo 1I. hoc jusindul-

feílionem Beneficiorum admififfent,

& actualem pof-

0i

fit. Item ex conceffione fimilisjuris, quae facta eít P/zr-

166. Ex quibus proinde [confequitur,

nec per 7Zy-

dinando 111.

guféiffimum Cefarem ,

I

Preces fuas Primarias conceden-

152. Hac de Primariarum Precum jutibus non eo

tem ,. Privilegtis. Lovanienfibus fuiffe derogatum ; fed

$

animo referuntur, ut dignitati Imperiali quidquam de-

ea, ut ante fuerant, integra & illefa permanfiffe,

traétum, aut utramque potef(tatem pro fuis refpective

167. Cum aliunde etiam notorium fit quod ille, qui

Juribus certare velimus; (edut illi, qui Primarzis Pre-

concellione aut refcripto utitur

!

, juxta concedeniis in-

cibus donati fünt, tandem intelligant caducum effe fun-

tentionem uti praefümatur.

damentum, quo nititur arpumentum, quod, ad ever-

168. Hec ad tertiee. obje&tionis refutationem fufius

ij

tendam Facultafzs "]rtium Lovanienfis, Poztificio Ce-

dicta fint, cum alias ad plenam Preciftarum convictio-

Jaream prarogativam , tertio loco adduxerunt.

nem abunde füfficeret, fi ferio attenderenr.

j

153. Cujus quidem infirmitatem & levitatem tanto

169. Auguftifimum & Clementiffimum Imperato-

clarius licet perfpicere; quod etiam illius fuppofita ve-

il

rem & Regem Carolum VI. modo feliciter regnantem,

ritate nihil adverfüs /Vomizatorum Lovanienfium prevo-

non minus virtutum, quibus Auguftiffimi Anteceffores

d

gativam poffit concludi,

^

Maximiliauus 1. €? Cavolus F. refplenduerunt, quam

154. Sit enim . Primariarum . Precum jus Imperiali

Regnorum füuccefforem exiftere & haeredem ; itaut Re-

Jl

Diademati connexum; ita ut nulli Ceefarz fas fit illud

ligioni ducat & jura & privilegia fübditorum fervare

irrevocabilitera (eabdicare, aut ei certos praefigere ter-

intemerata; & Academiis, quas Imperialis Predece(To-

[-

minos in gratiam alicüjus 7cademie qua nominandi

rum benignitas dotavit & evexit, fuze Cafareae ac Re-

[

privilegio decorata eft (quod nullus admitter, )

gie protectionis beneficium impertiri.

n

15j. Efto Maximilam l, &? Caroli , Clementiffi-

170. Novit enim Auguftiffimus Cefar, ficut. /mpe-

(«

morum & Invictifimorum Cefarum placita & concef-

vatorus] Reg

umque fublimitas €? magnitudo uullo ex -

fiones , quibus prerogativam Nominatorum Acade-

preffius officio Dei Optimi Maximi [imilitudinem veferre

j«

micorum ante Primarias Preces indulferunt, revocari

potefi quam fi pluribus benefecevit, ( ut Primariarum Pre-

poflint

per A-ugu&i!ïïmos iu lmpgrialz' diguitate Succel-

cum textus habet,

) ita nullo amplius pacto Imperato-

j*

fores.

riam Majeftatem m

[:

nificam effici & gloriofam , quam

1;6. Equidem certum, fixumque eft, & effe debet

dum conceíToruma fuis Preedecefforibus privilegiorum

jj

talem prarogativam morte concedentis non interire,

& Gratiarum Cefar. fe

& velut natura fua ex

"

!:

pirare ut o&enfum eít, Numer.

mum.v

prabet -vind?cem Religiofiffi-

104, & fequentibus.

l,

157. Sed eam tam diu perfeverare , quamdiu nova

QUZERITUR,

fuccefforis voluntate non fueritrevocata; & eademum

non fuerit adhibira revocationis folemnitas per quam

Àn per argumenta, in hac juris & facti deductione

pateat eum non latuiffe predecefforum voluntatem,

propofita, & refponfa ad contrarias Preci/Zarum obje-

ä

1£8. Verumtantum abeftut Clementiffimus Cefar mo-

&tiones, fufficienter flabilita fit praerogativa /Vozzizato-

do feliciter regnans ejufmodi revocationem fecerít, &

Yui a Facultate Artium Lovaniéníi , ad beneficia Civi-

Facultati ^rtium prerogativam , quam Gloriofitfimi

tatis, Patrie, & Dicecefis, etiam non Patriz Leodien-

ac Potenti(Timi Pradeceffores magnis utique fumptibus

fis, ante eos, qui Primariis Precibus Imperialibus ni-

& auris obtinuerunt &

tuntur ?

'conccfï'erunt, imminutam vo-

;i

luerit.

159. Ut potius, ex adductis Num.45. & feqq. ma-

:

RESOLUTIONES,

Ü

nifeftum evadar, quod eandem integram & illaefam efTe

& manere confenferit,

!

Clariffimorum Dominorum Juris utriufque Docto-

160, Permifit fiquidem ut Capitula Czvitatit, Patrie,

rum & Profeflorum Academie Lovanienfis.

& Diecefis Leodienfis , provifos z4cademicos in poffeffio-

Vifo & examinato fcripto cui ritulus :

Prerogativa

nem Canonicatuum & Prebendarum admitterent, . non

|(quivilegii Nominatiomum &c.

cenfet infra fcriptus non

admisíis iis , qui Precibus Primariis gaudebant.

tantum rationes & objectiones, quibus nonnulli Prec;-

161. Praterea dubium effe nequit ,. quin. Pffimut

fie Cefarei nituntur , in eo folide effe confutatas, fed

Imperator Préces Primarvias juxta Indultum Poatificium

plura infuper adduci argumenta, quibus nervofe de-

felicis recordationis Clemeztis X.

moní(tratur praerogativam

I. defup-er- anno 1714.

tis Academicis competere.

; de qua quæftio? Nomina-

gmgnagqm porrexerit, :

His

112

Drg Paviigc. FacurT. AmT. Lovaw.

|

p

, J U. D. & SS. Can. Profeff,

1

His priere-rea addi poteft, quod Preces Primarias ob-

7Z. B. Pan Efpe

L. Hacquius , ].

U. Doc&t. & Prof. Ord.

tinens , vigore Re(criptilmperialis, acceptare nequeat

U.D. &Anteceffor Primarius.

»

vel pratendzre ullum Beneficium aut dignitatem Eccle-

] A- Brenart , ].

infraícriptus idem cenfet cum clariffimo D. Precon-

»

fiafticam, nifi quod vel qua fpeétat ad collationem,

y

re-(entationem , aut. quamcumque aliam provifionem

fülto. . A. Bauvvens, J. U. D. & AnteceefTor Primarius,

i

L, Jirix, ]. U. D. & Prof. Ord.

9

Collatoris vel Collatricis ,. cuidmperiale Refcriptum in-

m cenfet cum Clariffimis D. Precon-

»

fcribitur; itaut fiad Priscipiffam Tboreu[es, vel ad Ca-

lnfrafcriptus ide

fültis. J.P,Zlogy; J.U.D. &ProfelTorOrdinar. H,.

LU

pitulum Tbovenfe (v in cafu preefenti) directum fuerit

»

Auguttiflimi Cafaris Refcriptum , nequeat aliud Dene-

A. Poringo, J. U. D. & Profeffor Regius.

»

ficium acceptari, vel pretendi, vigore di&ti Re(cripti,

nifi quod ad'collationem preefatze Principiffae , aut Prae

Refolutiones /4dvocatorum Bruxellenfium.

d

fati Capitali (füblata tnfavorem Prec-iftamm Apoftolica

&

refervatione) pertinet.

| Vi & examinata prafara Deductione, & ponderatis

argumentis & refponfis in ea contentis, ac refutationi-

Ü

Additur: fublata /£pofi

ffolica Rq&r*uatioäe; dum enim

f

Summous Pontifex Preces

Cefareas admittit, fimul in-

bus objectionum, cenfent infra(cripti, Supremce Bra-

um fufpende-

bantiee Curiae Advocati, fatis evidenter demouítratam

telligitur pro ea vice refervationem menfi

z

re; ira ut Collator ordinarius ; velut fuo jure conferat

e(fe preerogativam, qua nominati a Facultate Arrium

Lovanienfifint preferendi ad Beneficia civitatis, Patriae

Beneficium meníe. etiam Apoftolico vacans, fi illad a

Dicecefis etiam non Patrize Leodienfis, iis qui Przmariis

Precifta Cefareo füerit acceptarum.,

quea menfe No-

Precibus Wnperialibus aut Regalibus nituntur, — Refolu-

Id autem non obtinet circa Beneficia,

iim Bruxellis 28, Dec. 1722.. A.des Cartes... ]. B. de -

v.mbri fingulis annis, & altermis annis menfe etiam

Januario, in Civitate; Patria & Diecefi etiam non Pa

tria Leodienfi, vacare contingit; cum illa pleno jure

Refolutiones "4dvocatorum Leodienfium.

ad collationem & omnimodam provifionem Decani vel

Vicedecani Facultatis Artium . fpectare digno(cantur;

olicas Menfium

Hanc expofitionem & fa&ti veritati, & juris commu-

unde quantumvis Refervationes Apoft

füfpenderet veltolleret Summus Pon

üifex, nihilominus

nis difpófitioni prorfus conformem reperio; ideo illi

itatis menfibus vacantia, omnimoda

lubenter fübfcribo , falvo,faniori, ].F.de J'aer, Senior

Beneficia in prec

Advocatus Leodienfis.

difpofitioni Decai

ài feu Vicedecani f'acukatis Arrium

dictus fiquidem Decanus Beneficio.

Hoc fcriptum juris communis difpofitioni omnino

fübjacerent : prze

confentaneum effe, etiam arbitror, ac proinde eidem

rum ut füpra vacantium

effectus eft Collator ordinarius :

f" edira anno 1616. in qua ha-

quoque non invitus fubfcribo. Salvo faniori. — F. de

ut patet ex Bulla Pau/;

Gonzí, AdvocatusLeodienfis, Eid&m pariter fcripto,

bentur fequentia: 7Jem Decanus vel

F'icedecanus F'acal-

n acoufevendi

uti exemplorum quoad Primarias Preces relatorum, ac

tatis "drtium babeat pleuum jus €9 facultate

in Academicorum Lovanienfium favorem vel deciforum

f

£2 innnittendi fuos , ut prejertur , provifos

éu pofje[[o

Beneficiorum ;5 prout ceteri Collatoves

vel obfervatorum veritati , nec non juris tam Civilis

uem pyedittorum

quam Canonici difpofitioni conformi, abfque vel mi-

ordinarii ejufdem Patrig Leodi

enfiss €7? in predittis Be

?

mga

udeat Concordatis itev

nima hafitatione fübícribo, falvo faniori. D, F.?enico;,

neficiis & vacatiouibus tantu

Advocarus Leodienfis,

Sedem ;Apeflolicam &? Nation

em Germasicam antea iti -

bus gau

dent ceteri Collatores ejuf

Demonftrativam hanc juris

; Dedu&ionem, (in qua

tis, alüfque juvibus qui

folidiffime firmatur provifos in. vim Indulti Facultatis

e

dem Patrig Leodien[is

Ex quibus liquet plenum us

fos immittendi in poffeffio-

Artium Univerfitatis Lovanienfis ,. nominatis vigore

providendi, fuofque provi

Primm iavum . Precum effe pracferendos, funditufque di-

nem, competere Decano;

quoad Beneficia Facultati

; itaut illorum re(pectu pr

aedictus De-

luuntur objectiones quibus nonnulli Precifte indubita-

j

Artium affignata

tam hanc Íadulti Academici prerogativam convellere

canus fit Collator or

dinarius, iifdemque praerogativis

nituntur, & folent) praxi noftrae Beneficiariae confor-

]

gaudeat, qua cetgris C-"o"llato-rijbus ordinariis t—rgibuun-

mem effe, & juxtaillam conftanter judicari & obfervari

tur.

l appárens titulus, quo Caefa-

teítor: falvofaniori. H. de Heesvvick; RAdvocVatus Leo-

Proinde nullus eft ve

dienfis.

reus Precifta poffitaccept

areaut praetendere Beneficium,

ffi

[

ecani , ut prefertur , pe/enens;

Prafentem tum facti tüm juris expofitionem veri

ad difpofinonem D

tnam & folidiffimam ceníeo.

A. de Garavelle, Advo-

quandoquidem Impe

riale Refcriptum non fuciit dire-

&um ad Decanum Facultatis Artium,

& folum pofflit

catus Leodienfis.

Hanc facti jurifque exp

'oütiohem veriffimam ac foli-

jllas perfonas afficere

quibus infcribitur, & ad illa tan-

tum beneficia fe extendat ,

qua ad ejufmodi períona-

diffimam pariter cenfeo. Salvo &c.. de /'aulx.

E

ut formula

Ego infrafcriptus Publicus Cefareus, acin Camera

rum provifionem fe

u collationem fpectant:

Precum Primariarum abunde probat;

& Exfpectativa-

Imperiali immatriculatus Notarius fidem facio, hic fu-

ufus con-

pra effe proprias Advocatorum fubfignantium manus,

rum, qualesh

odiedum funt Preces Caefareae,

t*

—

firmat.

Ita re

folutum Lovaniifeptima Maji 1722.

quorum qualitatem & manum hifce recognoíco & a

P

teítor.

Leodii hac tertia menfis Novembris 1722.

F. F. de J'ace, Publicus Caefareus ac in Camera Impe-

D TE

(& erat þgnatzgm)

—rieliimmatriculatug Not

*

ariqs in 'fidf:m- manu & figillo

Wpropxjiis. )

* Fortaffe 1723. cum enim füperiores fübfignationes datz

;

fint menfis Maji vel Decembxfi. 1222, nequelunt ut verg recognofci men.

fe Nov. 1722.

DEWEPUE -v UO — .

—

-^

m

3

K APPENDIX AD RESOLU'

TIONEM XXXVIL —

s T. -p;"ovifuni)r: Veney. Facultate Zvtium Lovauienfi

EXTRACTUM EX SENTENTIA- (a)

de Cagomcatu & Prebenda in Metropolitana Ecelefia.Ca-

imateriaman- fnovacenfi impetrantem, 69! Magifirum Thbeobaldum Mor-

ZAtainm

agjnþ Concilio Mecblitienfi,

Prabeuda.vi

L

: MANS , provifum . de z'i/"f!em Canonicatu. €9'.

tenenti&. Deueficialis z'nm- Magiftrum N. STOCKMAN

PaECUM

Junis ResPoNSUM,

A15

!

PagcUM [uPERIALIUM, ätatufn ^ opponentem 5 in qua

l'Eglife Metropolitaine de Cambray en queftion , en-

ipter cetera balentur fequentia :

femble des droits & revenus en dependans: condati-

» Quod inomnem eventum D. Motmars in hoc con-

nants ledit AMoutzmaz: en l'amende de ladite Requéte va-

tpn.

2

curíu cum impetrante ianquam Nominato Lovanien-

lg,

?*

lidée pour civile, prefentée aprés actedifpofiti£; & les

fi, cedere deberet juxta hanc praeferentiee claufulam

adjournés &s depens du procés, pourautant que chacua

»*?

in privilegiis Facultatis Artium Lovanienfis conten-

d'eux touche autaux de notre Grand Conífeil.

En te:

Qn.

?*5

tam ; ommge/[que fic pro temipore nominati praferantur

moin de ceavons fait mettre notre Scelàces prefentes.

H

»

C praferri debeant quibufcumque aliis etiata babenti-

Donné en notre ville de Malinele 17. de Juin l'an de gra-

,79

»

bus Primarias Preces Regales &2 Imperiales , füivant

cé 1647. & de nos Regnes le 27. (en bas depend le

la Bulle du Pape Leoz. X. circa inem, & Clementis

Seel de S, M. & eít écrit Collair, fouffigné comme s'en-

,*

F.

fut: par le Roy à la velation du Confcl (€? étoit figné )

. Nous à müre déliberation faifant droit & rejetant la-

SanguefJa. Et plusbas. — Collation faite à l'original fen-

"g

dite Requéte validée pourcivile dudit Moftzzaz;, & pre-

teuce étendue fur parcbemin , cettecopieef] trouvée par moi

Onj«

cejointe, avons maintenu , & par cette notre fentence

in.

iVotaire accordée de mot à autres, quej'attcfts,

(Et eftqit

definitive & arrét maintenons ledit impetranten la pof-

m

figné ) D.fe iVoir, Sor.

um

feífion & jouitlance de la Chanoinie & Prébende en

s

"

ng

pb ——pm

hi

olg.

*X"X KY LLL

/

JURIS RESPONSUM.ESPEbENIL

Àn Superioribus Domorum Oratorii interdici poffit audire Confeffiones,

TU

OTCO

l

lli

refpectu Clericorum Con

2

]

ationis, Fratrum, & perpetuorum

iot

Commenfalium quibus prefunt ?

( Nunc primo editum. )

ii

lm

CA«;SUS P'OSITIO.

» Etiam jure Divino quodammodo mandatum cenfetue

.di

"

» Sacerdotibus, quibus cura anitnarum commifía eít,

Superiori Domus N, Concregationis Oratorii Gal-

» Fidelibus hoc Sacramentum (Panitenti&) admini-

".

Sl

licani interdiceretur indifcriminatim ab Ordinario

ftrare... Et licet Synodus loquatür dumtaxat de ha-

ürm

nlis

fuo audire Confetliones & pradicare verbum Dei.

bentibus beneficium Parochiale; idem mibilomitus éd-

Quezritur r. Utrumilletenererur fübjacere hujufmo-

?9

detn vatione ac fundamento locum obtitiet i quocumque

i

di larerdicto, refpectu Clericorum Congregationis fuae,

?»

(0fy

beneficio [ive dignitate Saculavi vel Regulayi, cui vera

& perpetuorum Commenfialium quibus praeft.

53

& interna cüra animarum incumbit; ut hi qui ejuf-

Rationes occurrunt dubirandi. ezque, ut videtur,

59

modi beneficia & dignitates obtinent, & curamani-

]u

H

N

non contemnenda j qua tamen prudentum ijudicio,

marum iis annexam acceperunt, cexfeantür tuhia acce-

eorum vel comprobande calculo, vel cen(ura refellen-

3»

pilfe facultatem audiendi Confeffiomes eorum, ad quos

ore

da, fubjiciuntur.

959

eorum cura fe exténdity atque eatenus ordinarios hü-

i

l(de

Primo enim cum in confeffo fit apud omnes itainva-

?*

jus Sacramenti Miniftros reputári, gec /peciali appro-

luiffe ufum hodiernum ut hominum fub certis legibus,

93

latione ad Coufeffiones excipieudat ( (übditorum fuo-

[

?*

[or«

de utraque, ram Ecclefiaítica quam politica auctcritate,

rum;) indigere quod notoria praxis in Decanis Ca.

ia religiofa Congrecatione viventium , qui inter eos

2

nonicorum, nec non Abbaribus, PrioribusC

vard

Prepofiti, fivealio quovis nomine appellatur, Prala-

» tualibus, a/ifaue fimilibus oftendit, ,,

onvex?-

g

torum five Parochorum vices refpeétu fubditorum (uo-

Non potuit apertius rem ipfam dicere; nam fi Abbas,

rum , quodammodo gerant, adeoque illis fingula Sa-

Prior &c, audiunt pro jure füo, & fine fpeciali appro-

if

'cramenta, nemine reclamante, tam vivis quam mori-

V0

batione Confetfiones fübditorum fuorum , quidni &

entibus adminiftrenr, videntur conf&quenter & ipfiSu-

Superior Domüs Oratoriane ? Et unde fiam illis cüra

'periores Congrecationis Oratorii agere poffe inre hu-

animarum mágis incurhberet in füos quam ifti?

l

ju(modip

:

ro jurefuo, nec-de'ïerioris cenferi debere con-

2. Cum ex Canone: Ornnis utriu/gue fexus unicui-

ditionis.

que tam Clerico quam Laico agno(cere , femel faltem

era

Sic fentiunt Summi(ítze omnes.

in anno , neceffe fit proprium Sacerdotern cüi ritecon-

[

- Nec eft quod reponatur ab ipfis fieri mentionem de

fireatur peecara fua; & proprium Sacerdotem illumine

U5

folis Superioribus Aegularium , quibufcum nihileft vi-

telligi declaret Synodus Audormarenfis cujus curzequif*

at

ris ftatüs Ecclefiaftici mere fzecularis omnino commune.

que proprie fubjectuseft. Quero cujufnam cure ma-

Nam ut ait Barbofa [ur, Ecclef; L. 1. Cap. 43. N. 16.

gis intime & immediate fubjaceant Clerici Congrega-

nomen hoc Aeligiofus aut Regularis, nomen eft gene-

tionis Oratoriane? Superioris Domnüs quam incolunt,

ilo

rale, omnes omnino comprehendens, qui fub Regula

an Parochi cujus intra fines Parochie continentuft prae.

aliqua communiter perpetuo vivunt: quod quidem com-

fertim cum eadem Synodus videatur eos difertis verbis

etit fere. totum & Patribus Oratorii ; unde etiam ab

nen

eximere , faltem quantum ad hoc, a Parochi jurifdi-

erudito viro D. Zaz Efpen dicuntur quafi Regiulares.

&ione , dicendo : * Parochus proprius Sacerdos eft

Unus fit inftar omnium vel ipfe quem modo laudavi

»

Parochianorum füorum, tam Sacerdotum ac Cleri-

?5

b

virum, utpote qui ut Juris Canonici Confultorum pe:

corum Parochiz fubfervientium ; aut in Parochia ha

ritiffimus, ita & juriseju(dem peritorum confulti(fimus

»

bitantium ,. sec ad certam Ecclefiam | pertinentium,

dici poteft. Sic iile, Parrt. 2. 'it, 6. Cap. VI. N, i11.

25

quam Láaicorum, ,

Cum enim Oratorianos conftet

(a) * Cum pracepto Divino mandatum fit omnibus,

ad certam Ecclefiam pertinere, alium a Parocho habere

» quibus cura animarum commiffa eft, oves fuas ag

dicendi fünt proprium Sacerdotem , ac proinde Domüs

nj

» nofcere, atque Sacrarmentorum adinimifiratiote pa[ce.

Superiorem; nififorte, quod abfit , i

;

nter Acep'halps

(i

» re, utloquitur Tridentin.SefT.23. Cap. 1. de Reform,

reputentur,

/u

(4) In Edit, anni 1753. ibidem, Cap, VIII. Num. 111. V,

u

p

4. Prate--

Sf:pplem. JOper, Puu Efpen Tomus V.

II4

Dz Porgsr, Surc&. C. OnaT.

AD AUDIENDAS suoRuM CoNF,

(ü$ d

3. Preeterea. eodem Canone, owmis utriufaue C5c.

&g ts'c. fedulo curavit eas leges Congregätïonï fuee

gat.

tam jubetur unicuique accipere facram Euchariftiam a

prafigi, quibus corpus vere & undequaque Hierarchi-

proprio Sacerdote , quam confiteri femel in anno ; at-

cum coalefceret; id eft Sancte Sedi fimul, &locorum

nofCt

den

ii Communionem Pafchalema fuis Prepofitis Clerici

"Ordinariis tenaciter adharefcens, fed diverfa via; Epif-

Ó

ratoriani, vel ab ipfa Congregationis origine, fem-

copis quidem per indeclinabilem & omnimodam ab ip-

Q

jutus

er accepere, a Parocho nuíquam; immo nec Pafcha-

fis lolis, in opere Miniflerii erga Fideles, dependen-

em folummodo, fed etiam in mortis articulo, facrum

tiam ; Sancte vero Sedi, per ejus foliusagnofcendam

&m

y il

Viaücum & Exclefia(ticam fepulturam, ceteraque Pa-

auctoritarem in iis omnibus, qu& ad mores, leges,

orumergaoves munià, nufquam gentium alii prater

ritus , difciplinam , Congregationis fuz inftiruendz,

m

dum

Superiorcs Oratorii ergafuos exercuerunt; ergoa pari

confervandz, arnplificandes, reformanda, & ad uni-

ceníendi fünt proprii (üorum Sacerdotes; adeoque fpe-

veríam demum & optimam corporis habitudinem, qua

po

ciali approbatione non indigere refpeétu Sacramenti

corpus eít, pertinere viderentur: Quod quidem quafi

Ponitentiz ; cum non folum nullum videatur cum fun-

fundamentum duplex quo Congregationem ftare totam

damento affignari pofTe difcrimen cur jure haberentur

voluit, tam impenfe cordi fuit, ut Procuratori füo in

proprii fuorum Sacerdotes refpeétu Sacree Euchariftiee,

Curia Romana, nec ab alterutro, latum quidem un-

minime aurem circa Poeenitentiee adminifítrationem; fed

TE

guem, in Pontificio Diplomate diícederetur, fcripti-

etiam talis intercedat ; juxta hodiernam Ecclefia pra-

tare non ante deíliterit quam fuerit impetratum.

dinát

non

Xim , interutrumque Sacramentum neceffitrudo, utqui

Atqui delufus fuiffe videretur fpe fua fapiens Inftitu-

fe habet vice Parochi in adminiílrando facro Viatico &

tor in re non levi, nifi Domorum füarum Prepofití

pCW

Communione Pafchali , huic jus ad Sacramentum re-

animas ipforurn cure concreditas, quas jam paícunt

[anq

conciliationis faltem vice preparationis, & quafi per

Sacramento Corporis Chrifti, & pabulo verbi Dei, eas

C

preambulum, effe videatur; quo jure excipiendi fuo-

itidem de jure poffent & fine fpecialiapprobatione, Sa-

pam

rum Confeffiones, citra Ordinarii facultatem, Superior

cramento reconciliationis fovere, excitare, & ad me-

lare

fupradictus; fin minus hactenus ufüm fe elTe fateatur,

liorem frugem revocare; nam quod tam proprium Pa-

LUE

iode dumtaxat faclum effe declarat, quod cum adven-

ftoris munus quam fanare morbidas oves, quas nutrit

tand

tanti fibi ad Regendam Domum N. ultro ftatim con-

& regit fanas ^ Et nunquid ex illo in pejus neceffe fit

lem

ceffae fint ab Ordinario facultates folite tam excipiendi

ruere edificium totum domeftice difciplina, & retro

Confefliones Fidelium ,

uam verbi Dei pradicandi;

fublapfum referri, fi virorum mere Ecclefiafticorum

deR

& fimiliter evenire foleat Collegis füisad eadem munia

mores & fludia, alieno Sacerdoti, etiam Religiofiffimo

reft

deítinatis; hoc five jus proprium quafi fuorum Pafto-

viro, ut puta Franciícano, femoto proprio, proíolo

,ü

res, five Privilegium quafi jam ab Ordinariis appro-

Ordinarii nutu, dirigendi & reformandi demandenrur?

)

bati indifcriminatim utentes confüderunt, &, (ut in

quod videtur effe contra mentem & confilium Sancte

-

re odio(a folet) fecernere diftulerunt.

Sedis, qua dum Inítitutum Congregationis Oratoria-

,TH

Et ne quis fufpicetur jura illa quafi Paftoralia intra

nz , ut Ecclefie apprime utile comprobavit, non ab

»

domorum limites exerceri folita ortum duxiíIe a prin-

alis profeéto quam ab ejufdem Patribus, in alumnis

»

cipio aut ab aliquibus cuim Parochis locorum pa&tis con-

fuis promoveri & confervari voluit primavum pieratig

»t

ventis, aut ab Ordinariorum facultate ; obfervandum

& nativum fpiritum. | Unde etiam Paulus V, in Bulla

nec ullum ullibi hujufmodi Parochorum pactionis &

Inftitutionis, annuens votispii Fundatoris eamdem in-

y» 7'

confenfionis extare veftigium, immoinfelicis ipíorum

ftituit cum pleua £? ommimoda facultate exequendi alia

)5

diffenfionis & cafTae interventionis in Gallia noftra fü-

ommia €g fingula

[

g

milium. Congvegationum , nec uon

»(Q

pere(e nonnullum; nec ab ipforum etiam Ordinario-

quorumcanque Or

uum approbatorum luffitutoribus,

rum auétoritate defcendere, cum nullam expretlis ver-

$

aut aliis Superioribus etiam Genevalibus ,. de Juré velcon-

» Q

bis hujufmodi facultatum mentionem faciant, íed tan-

Juetudine five ex privilegio aut alias quomodocumque fierà

tum ubi Oratorii Sacerdotes in Diacefibus fuis fsdem

€? exequi folita: qua facultas ne diceretur ad folum Be-

» If

figere aut jubent aut finunt, ibi commorarz 6j 112 co-

rullium & ad Domum Parifienfem, qua íola rancexta-

bat pertinere, additura Pontifice: omes alias cauonice

Vj

rum tnore$, Statuta , Iuffitutionem, propofitum vivere

I

permittant.

deinceps erigendas Domos. ad iuflav fupradi&a , eifdem

HH

At, inquies, nunquid moris eft Congregationis Ora-

€? autforitate €7 tenore pevpetuo a fe abprobari & confir-

$

torianz & peculiaris inftitutiomnimodam ab Ordinariis

mari. Unde cum conttet Superiores omnes Congre-

dependentiam circa obeunda munia quavis Ecclefiafti-

gationum five Ordinum quorumcurmque de jure vel

Wr

ca, & in primis Sacramenra, non profiteri folum, fed

confuetudine, Confeffiones audire fübditorum, eadem

& religiofiffime obfervare? Omnimodam profe&to ref-

D

videtur effe concefTa facultas Prapofitis Congregationis

hU

ectu Chriftiang plebis, & quantum ad functiones om-

Oratoriane; quibus eft, claufülalicet generali; fimilis

nino omnes etiam leviufculas, qua exercentur a4 ex-

& omnimoda demandara.

al

Ut

fra; non item circa eas qua, ut ita dicam, ad iztra,

Sic mentem Pontificis intelligebat & ipfe Berullius,

inter privatos parietes, &erga ejufdem fodalitii viros,

Cum enim Rome veríaretur, ibique de Sancta Sede

Q«

be

a Prepofito Domus, obeuntur.

Cum enim eos jubet

optime meritus voluiffet aliquandiu hanc facultatem ab

Bulla Sacrofancie , nullas nifi delicentia Ordinariorum

ali

Urbano VIIL, petere, quafi dubius de jam conceífaa

ff

exercere , manifefte eas intendit, qua a Regularibus

Paulo V. fidem faciunt, qua extant adhuc ipfius Epi.

nonnullis, in Galliis tunctemporis; etiam invitis & re-

ftola ipfum poftmodum introfpecta penitius Bulla Pon-

ipf

lu&tantibus Epifcopis, ex vi privilegiorum fuorum ex-

üficia mox laudata, mutatoque confilio abítinuiffe ab

qu

erceri erga Fideles poffe putabantur; non item in eas,

N

obrinendo vivi vocis Oraculo, & five privilegio five

&dr

que fcientibus & volentibus locorum Ordinariis , afz-

jure, quod fibi jam Litteris Apoftolicis confignatum &

culis bene multis inuniverío Chri(tiano orbe, per Pra-

impetratum effe in Bulla legebat.

ali

pofitos quorumcumque , five Congregationum, five

Unde videtur inferri pofle Superiori Domus N, Ora.

Ordinum , qu

^

I

afi per proprios Sacerdotcs exercenttir

torii jus efTe audire füorum Confeffiones, utpote nixum

erga fuos.

1. Confuetudine Priorum, Abbatum, Prepofitorum,

Ql

Quadi(tinclione ne quis paratum effupium putet, fed

Decanorum omnium.

d

2. Officio & titulo proprii Sa.

petitam e(Te intelligat ab imis vifceribus caufae; &a pri-

cerdotis, quo refpectu füorum, gaudere videtur ex Ca-

(Q

migenia inftituendi Oratorii ratione, ejufque propria

at

none Omuis utriu/que [exus t"c, 3. Praxi perpetuaad-

& peculiari forma, audiatur pro re füa ipfius Orarorii

mini(ítrandi füis Sacramenta cetera,

& ea ipíà quibuí-

ac

Inftituror & Fundator, quo non alius, circa iftud ne-

cum habet Sacramentum Pcenitentiz

L

qt

ex ufu hodierno,

otii, teftis luculentus magis.

Is ípiritu plenus Hierar-

aliquatenus relationem; qualis Euch

ariflia in Pafchate

pr

chico, dmn Romæ cuderetur Bulla Pontificia Saero/az-

&inarticulo mortis. . 4 Auctoritate Sanctae Sedis, cu-

D

1

jJuRis -RE SPONSUM,

H5

It

IN

jus eft ea qua fpectant ad generalem Ecclefie difcipli-

Quapropter cum in cafu habeatur, omnes tum Cle:

)I'Um

nam, ut eft regimen quorumcumque Ordinum, cog-

ricos tum perpetuos commenfales a temporeimmemo:

m

nofceré & ordinare; quae omenta ficubi leviora vi-

riali in Ecclefia domeftica, etiam tempore Paíchali,

deantur quam ut in praxi fequenda fint :

.

L]

abíque Parochi commiffione aut licentia Sacram Com.

l I

minis &

den.

Quaritur 2. Numne, habita ratione regi

munionem femper füfcepiffe & hactenus fufcipere, ne-

m

flatus fupra memorati , hujus Congregationis ad San-

gari non poteft quin hanc ipfam Ecclefiam tanquam Pa-

Bo

étam potius Sedem quam ad Epifcopos recurri deceat,

rochialem füam femper recognoverint & hactenus re-

ut illius auctoritate jus huju(modi roboretur ?

cognofcant; nec non Epifcopi ac Parochi eam ut talem

læ'

Uni.

Enixe fuüpplicatur ur ad utrümque quafitum , fecun-

recognoverint , quandoquidem predi&os Oratorios

dum leges Canonicas, fine perfonaru

.

nunquam monuerint nedum puniverint tanquam pra-

QUi

m ac;eptionc ;«

uf

cepto 'Ecclefiie de Communione annua in Parochiali

t[am

pro fgla iegitat; refpondeatur.

Ecclefia non f(aàrisfacientes.

) l]

RESOLUTIQ

Cumque infüper indubitatum fit, Parochiands deju-

LU

rein Ecclefia Parochiali & a proprio Parocho f«pelien.

ii

Vifo & QXaminato cafu. propofito una cum deductio-

doseffe, coníequitur dictos

ratorios nequaquam cen-

ne, cenfet infrafcriptus interdictum Epifcopi five Or-

feri poffe Parochianos Ecclefie Parochialis, quando-

Itü

dinarii fa&tum Superiori Domus Oratorii- D. N. ]. C.

quidem fine Parochi licentia & abfque electione facla,

non efIe extendendum ad Clericos aut Fratres five per-

fepeliantur in domeftica Ecclefia , & aSu

:

f

Domüs, uti refert cafus.

perjore ipfius

nf

petuos commenfáles quieam incolunt, & quorumipfe

tanquam Superior curam haber,

DeniqueSuperior Domüs Oratoriane elioitur, atque

[

$

Certum !

eít enim, juxta modernam Ecclefie difcipli-

a Prepofito Congregationis confirmatur & inflituitur,

nam, nulloSextare Fideles, five Saeculares, five Regu-

;

ut curam füorum non tantum in temporalibus, fed &

I

Pa-

lares, fivein Communitate, five exira Communitatem

precipue in fpiritualibus habeat , eogque collimet ut Jpi-

viventes, quibus nonfit proprius Sacerdos, quieorum

vitum vite Je[u Chriflü D. N. Sacerdotis m eteruum

hf

[it

tanquam immediatus Paítor & Curatus curam fpiritua-

zn ipfis excitet ; atque inteudat. maxime agimavum pro-

lem gerat.

fe&tui €9 pevfeciiom, occurrendo omnibus impedimentis ,

[o

m

Quod fàatis indicat Concilium Tridentinum Seff. 24.

ac fuccurrendo. infirmitati $ neceffitatibus fingulorum ;

deReform. Cap. 13. volensenim collapfam difciplinam

firma denique inillis folide pietatis fundamenta jaciat €7

no

Jiabiliat ; uti habent Statuta Congregationis Berullianae

uU

reftaurare, mandat Epifcopis, ut ** iniis quoque civi-

35

tatibus ac locis, ubi Parochiales Ecclefiae certos non

in Belgio, eocem quo in Galliis Fundatore inftituta,

JL?

Porro hec evidenter fatis füpponunt Superioribus

le

L

habentfines, nec earum Rectores proprium popu:

LE

lum quem regant, fed promifcue perentibus Sacra-

Domorum laudatee Congrepationis veram curam aai-

là

2)

menta adminiítrant, mandat, inquam, S, Synodus

marum , five füos fpiritüaliter pafcendi , commitri ;

)b

??

Epifcopis pro tutiori animarum eis commiffarum fa.

prefertim cum in eorum inflitutione.nulla adjiciatur

nl

55

claufula quae in Parochis (in quorum Paro:hiis fit funt

I

lute, utdiftin&to populo incertas propriafque Paro-

chias unicuique füuum perpetuum peculiaremque Pa

Domus) fua in illos jura confervet, prout talis claufa-

u

??

la adjicirar dum certis Communitatibus Presbyter non

If

rochum affignent, qui eas cognofcere valeat, &a

9»

quo licite Sacramenta fufcipianty aut alio utiliori mo-

ranquam proprius eorum Sacerdos feu Curatus, fed uc

l

?5

fubfidiarius affignatur.

Ita conftat, jam pridem feu vi-

on

do, proutloci qualitas exegerit, provideant. ldem-

)

que in iis civiraribus ac locis ubi nullae funt Parochia-

ris, feumulieribus in communi viventibus fübíidiarium

lj

» les , quam primum fieri curent ; non o

bftantibus

Presbyterum affignarum fuiffe, & hodiedum aflignari,

l

35

quibuícumque privilegiis & confuetudinibus, etiam

qui iplis Sacramenta adminiílret, & verbum Dci an-

n

immemorialibus. ,,

i

nunciet , fed cum hac clau(ula, fa/vo jure Parochi.

d

Nihil evidentius quam Synodum

Tridentin. voluiffe

Quod obfervatum fuiffe videmus in Beguinis, qua licet

d«

ut juxta Ecclefize laudabilem difciplinam Fideles habe-

in communi viventes Presbyterurm fore haberenta quo

d

rent proprium ac perpetuum füum Parochum, quiim:

Sacramenta füfciperent; tamen fub Parocho Parochiee

[

mediatam eorum curam gereret, &a quo folo iptilicite

füb qua Beghinagium earum fitum erat, tamdiu reman-

l

Sacramenta füfciperent.

ferunt, donec proprium ac peculiarem Curarum. acce-

Cum ipitur ex cafus pofitione ac deductione habea-

perint.

Uti infrafcriptus lattus deduxit in jure Ecclef.

"

d

tur, Clericos & Fratres feu perpetuos commenfales

Part. 1. 'Tit. 35. Cap. 3.

Domóüs Oratoriana N.Sacramenta accipere , nona Pa-

Ex his manifefte patet Congregat

ionem D N. J.C.

inflitutam effe ad inttar aliarum five Sxcularium five

!?S

rocho Eeclefiae Parochialis füb qua Dom(s fita eft, fed

[

a füo Superiore : evidens eft, quod illum Parochum

Regularium Congregationum , ut fcilicet in fingulis

ut füuum proprium Sacerdotem feu Curatum non re-

Domibus viventes fuis re!pective Superioribustanquam

$,

cognofcant : alioquin indubirate Parochi illius dici de-

propriis & immediatis Paítoribus feu Curatis fubjician-

berent Parochiani ; & confequenter uti loquitur Con-

tur; nullamque prater domefticam Ecclefiam Paro-

cilium Tridentin. ab zp/fo folo licite poffent Sacramenra

chialem agnofcant.

n

on obfcure . indicavit Päulus V. in

fufcipere; cum tamen ea, ut jam dictum eft, nec ab

Quod quidem

ipfo nec abalio de ejus comimitfione aut fpeciali licentia,

Bulla que incipit Sacrofanc!e Rom. Ecclef. inqua P. Be-

rullium Presbyterum defignat Congregationis Orato-

:

quo tidie fufcipiant ; atque etiam, ut in cafü alferitur ,

Sacrum Viaticum & Extremam Unclionem , quorum

rianae Prepofitum generalem, cuwm plea 9 omuinoda

facultate , poteflate, €? au&lovitate eam erigendi, Sra-

adminiftratio fpecialiter prae reliquis Parocho competit,

E

aliis omnibus etiam Regularibus privilegistis exclufis.

tuta, Ordinationes , vireque normam praefícribendi;

aliaque ommia & fingula a fimilium. Congregationum,

Praterea fi Clerici & Fratres praefate Domüs habe-

rent Parochum pro fuo proprio Sacerdote, certe Ec-

9"ec non quorutcumque Oydiuum approbatorum Conflitu-

zoribus aut aliis Superiovibus etiam geuevalibus fieri folita,

clefiam cui ipfe prett, pro Parechiali fua recognofcere

deberent ; ac proinde ad eam , uti reliqui Parochiani

facieudi , &7t.

r

Ambiguum igitur effe non poteft, quin P. Berullius

confluere, fignanter in Paíchate, ut ab ipfo Parocho

e

aut alio Sacerdote de ejus licentia, S. Communioném

conformiter ad pralaudatam Bullam , Congregatio-

nem Oratorianam ira inflituerit, ut quemadmodum in

acciperent , juxta. Capitulum ormzi$ utriu/que fexus ;

quod in praxi obfervatiffimum eft: nemo enim ab hoc

aliis Ordinibus approbatis fit, fingulee Don:üs haberent

precepto, nifi qui aliam Ecclefiam tanquam fibi pro»

fuum peculiarem Superiorem, cum cura fpirituali füo-

riam feu Parochialem habere nofcatur, eximitur

rum, qua cura eis vigore fuee Superioritatis

compe-

E

teret,

ä

Supplan, Oper. Fa Efpea 'Tomus V,

116

Dz NururTATE RsstcNATIONIS IN PrjuEeJuprctuM CREDITORUM.

ttà D)

teret, & effentialiter (eu independenter ab approbátio-

Ad 2. C&rtum eft quod fi fuper Bulla dubium oris:

qni0U

ne Epifcopi annexum haberet jus & facultatem exc-

tür, pro interpretatione illius recurrendum effe ad Se-

p./

piendi Confeffiones & pradicandi verbum Dei , iis ad

dem Apofítolicam , aqua Bulla emanavit. ItaRefpon-

Tol [

quos cura iíta animarum fefe extendit.

fum Lovanii, hac 24. Aprilis 1724.

r

jenat

Proinde facultas excipiendi Confeffiones & preedican-

!anqlïa

di verbum Dei , quam Superiores Oratorii habent, vi

yod

fue Superioritatis, non eft precaria vel delegata, ad

Z.'B. Fan Efpen, J. U.D. &,SS' Can. Prof.

dem «

nutum Epifcopi revocabilis , fed ordinaria &

z

Quamdiu

t r

Superioritas fubfiftit irrevocabilis.

"Adbefio Doäorum Pnrz'jienjïüm.

qudit

Concludendum ;

itur eft, Decretum E

pifcopi, quo

^

fimpliciter revocat

F

acultatem excipiendi Con

e(fiones

Nos infrafcripti Do£tores Sorbonici , cenfemus paris

neyis

& annunciandi verbum Dei , unice fpe&tare eam facul.

ter interdictum Epiícopi five Ordinarii fa&tum Supe-

riori Domüs Oratorii

Àpo

tatem, qua eft refpectu Fidelium ad extra, queque

omini INoftri Jefa Chrifti non

G

fola precaria eft & ad nutum Epifcopi revocabilis, non

effe extendendum ad Clericos aut F'ratres feu perpetuos

an

vero illam, qusa Superioribus Oratorii competit jure

commenfales dictee Domüs , quorum ipfe tanquam Su-

Iel

fuce Superioritatis five officii füi Curati,

perior curam habet, &quibus Sacramenta Euchariftiae

vatu$

Quod non folum conformeeftjuri communi, fed &

& Extrema Unctionis tum ex jure primeevee inftitutio-

Reipt

Edicto Regis Chriftianiffimi anni 1695. in Parlamento

nis , tum ex con(uetudine adminiílrat,

aX

Parifienfi probato, (*) in quo poftquam Arr, XI. de-

die undecima Junii anni 1724.

Datum Pariüis

füb

claraverat licentiam excipiendi Confeffiones & an^un-

ciandi verbum Dei Presbyterorum fiveSacularium five

d

ott

y

Bour fiev.

* a:moveati,

cedi

Regularium ad nutum Epifícopieffe revocabilem, arti.

Goy.

o.]

culo immediate fequenti declarat * fub Articulis prae-

N. Petitpied. — De Belloy de Fraucieve.. 8 Chaffepoux.

Coric

» cedentibus non comprehendi Curatos, five Secula-

De Bourdeaux.

Touvenot.

. Boidot.

n

» res five Regulares, qui concionari & Sacramentum

Paul Edmonut Bellot.

obre

» penitentia in fuis Parochiis adminiümre poterunt.

Reip

fnan

—————

OC

MTCR RCIMMAEDUT

Benx

Tum

XXXIX.

E«

€on

l

CASUS AELSOILUIISO,

Sam

V,

circà validitatem Litterarum Refignationis füb & obreptitie

"j

obtentarum, in creditorum przjudicium,

foie

ab Efpenio alüfque fübícripta,

fni$

àl

CINunc prin)um edita. )

2

MEMOIRÉ A CONSULTER.

reptionem , quod dictus D. J. A. aliuzde corkmode vi-

vere valat ; . quod hucufque nullatenus apparet, ac ita

E Sieur $, 4. van K. Chanoine dela Cathedrale de

dicte litteree Pontificis de nullirate argui poffent : * Cum

!

» juxta ConflitutionemPii V, quaincipit; Qzazta, $8.

4 'Tournay, étant chargéde dix mille Ecus de dettes,

dont il confte par provifion de 12000. florins par les

» in Bullario Romano, quar inter alia habet: (féd sec

fentences des Juges aux cau(es de ladite Cathedrale ici

» borum ullus facro Ovdine maucipatus vifi Religionem

vüós, il a éé mis en Curatelle, raport à l'aéte decerné

» grejjurus, valeat tllo tmodo Deneficiutt vel Officium

par lefdites Juges, ici pareillement và ; enfuite il s'eft

» Bcclefiafficum refiguare uifi aliunde fit quo i2 vita com-

avifé de réfigner fon Canonicaten Cour de Rome, pu-

» "ode po[fjt fuffeutari:) Beneficium refgnare nemo

rement & fimplement, & fans y donner à connoitrela

» Valeat in füi vel alterius preejudicium, ,^ Quacon-

ortance des fes groffes redevances, pas méme desli-

ftitutio cum optima nitaturratione, ne Clerici inoppro-

quides & adjugées , ayant au contraire expof&, contre

brium Ordinis Clericalis mendicare cogantur, in omn-

laverité,

u'ilavoit dequoi vivrecommodement, fans

refignatione etiam coram Pontifice fa&ta obfervari debet,

j

fon Canonicat.

Il eft qu'à prefentle Sieur J, T. à obtenu

Ideo hanc claufulam /i aliunde fit quo ia vita commode

les Bulles de la Collation dudit Canonicar, & qu'il fait

Juf?eutavi poffit, de fübftantia gratiae effe dicit Flamineus,

devoir de les faire placeter par S. M. J. C.

Libr. 8. Quaett, 6.

Ob eamdem enim rationem requifierunt Canones ut

QUZERITUR.

nemo admitteretur ad Sacrum Ordinem nifi eidem pro-

vifum foret velin beneficialibus, velfaltemin patrimo-

$i lefdites Leftres Patentes de P/acet doivent s'admet-

nialibus, unde honefte (uftentari valeat; quodque eum-

tre & étre mifesen execution au préjudice des créanciers

dem titulum five patrimorii five beneficii alienare non

du Sieur 7'..4. vaz K.

offit , fub poena nullitatis, Caz. ueminem & fequenti,

Difliu&t, 70. 89 Cap, 16. fE. de Preb. Syno: Prov, Mech.

Vifis inftrumentis his annexis & Cafus pofitione, in-

Tit. 9. Cap, 8. & confirmatione ad eamdem fecuta z4rt.

frafcripti Juris Utriufque Doctores ceníent, juftiffima

1I. €7 18. Serenis: Princip. Alberti & Ifabella,

de caufà recufari poffe litteras Placeti Regii, non ob id

Quare fi Canones tam follicite & fancte decreverint,

folum quod Dominus J. A. van K. Canonicus Torna-

ne quis per refignationem füi beneficii vel Officii ad in-

cenfis, pure & fimpliciter Canonicatum fuum refigna-

opiam redigatur, quantum magis hoc locum habere

verit, proutcolligiturex Lirreris feu Bullis Summi Pon-

debet quoties fimul & ad inopiam redigitur, & jam ante

tificis, in quibus dicirur: /gsmanibus noffris iu fequelatn

infinitis debitis obaratus, fuos fraudat creditores; cum.

infra[cripte concordie [ponte fa&tamt? a nobis adui[Jam

hac refignatione omnes omnino credirores, qui bona

£fc, nulla facta mentione refervata penfionis autalterius

fide ei crediderunt, fcientes fibi po(Te (atisheri ex fru-

obtenti Beneficii, fed e contra expofitum fuit per ob-

&ibusbeneficii jam obtenti & pofíeffi, credito fuo con-

tTa

SPONSUM.

117

Junais RE

0f

tra omnem aequitatem & juftitiam fruftrentur: quod

avis & déliberation de nos Principaux Confaux Souve-

!

15

D0n.

minus adhuc tolerari deber in cafu pofito, cum dictus

rains & Provinciaux de par dega, ordonné, ftatué, de-

D. J. A. van K. fueritpofitus per Capitulum Cathedrale

claré par;forme d'Edit perpetuel , comme ordonnons

& que nulles Bulles, provifions ni autres depéches ou

'Tornacenfein Curatela; pofitis vero in Curatela omnis

alienatio bonorum eft interdicta £. 6. ff. d« P. O, (quia

impétrations de Rome, nides Legats ou Nonces Apo-

tanquam prodipi tales confiderantur) maxime eo cafu

ftoliques, ou revocations d'aucunes graces, Indults,

quo creditores fraudantur; quia omnis alienatio in frau-

privileges, tant généraux que particuliers , niaufTi au-

dem creditorum fa&ta , aut 3p(o jure nulla eít, vel fal-

cune fentence ou executoriales rendues, ou decretés

hors nosdits pays de pardega; TENDANT DIRECTEMEN'T

tem revocanda : toto titulo: ff. &? Cod. que in fraudem

ereditorum fa&a funt ut veffituantur.

OU INDIRECTEMENT AU PREJUDICE DE CETTE REPUBLI-

t

QUE OU D'AUCUNS TIERS PARTICULIER ; fe puiflent ad-

pe-

Ob has & plures fimiles rationes ex Inftrumentis an-

nexis deducendas, denegari poffet executio litterarum

merttre, fortir effect en jugement ou dehorsni étre mife

i

.

l0n

Apoftolicarum, unde quaftio.

en execurion &c.

dog

N

-. Sed pracipue ob hanc folam Litterze Placetti dene-

Confequenter cum Littere Placeti petitee tendant ma-

a

ri poffunt (falvo meliori judicio) quod ufusiíftarum

nifeftiffime in ruinam Reipublicee ; & praejudicium cre-

[

r

ditorum, he jufti(fime recuíari poffunt.

o«

itterarum ab antiquiffimo jure hic introductus obfer-

vatus ac confirmatus fit, ne damnum aliquod Regi,

]ta Refolutum, falvo meliorijudicio, Lovanii 4, Ma-

if

Reipublicee Vaffalis aut fubditis inferatur, per Litteras

ji 1724- |

aut Bullas Pontificis , cujufcumque generis, qua per

fub vel obreptionem fzepe obtinentur: ac magisobim-

(erat fignatum )

portunitatem petentium quam ex libera voluntate con-

Vu'

ceduntur, prout ipfemet Pontifex conqueritur in Caf.

Z. B. Zun Efpen, . U.D. &Prof.

:le.

10. ff. de Refcviptis. Cap. 20. ff. de Prabend. Cap. 2. de

A. Bauvvens , J. U. D. & AntecefTor Primarius.

Conce[]J. Prab.in Sexto, & aliis locis

L]

H. A. Poriugo, j. U. D. & Profeffor,

In cafü vero pofito verofimiliter

dicte Litteræ fub—&

Infrafcripti Advocati Supremi Conci

lii Brabantiae

obreptitie acceptae funt; nec fine manifefto detrimento

propter rationes preemiffasidem fentiunt, nimirumn quod

Reipublice & fübditorum fimiles Littere executioni

juftiffima de cauía recufàri poffint Litterae Placeti Regii,

mandari poffünt, ne fic via aperiatur obsratis Clericis

addito quod maxime fint praefumptiones , immo & ex

Beneficiatis, Beneficia fua in fraudem creditorum fuo-

Bulla refultantes, quod intervenerint conventiones oc-

culte, contra Ecclefie Canones, quandoquidem non

rum refignandi, acitaclanculo eofdem eludendi; quod

Ecclefia nunquam toleravir nec tollerari poteft, prout

fir verofimile quod Dominus Refignans nihil habens

conftat ex Tit. de obligatis ad vatiocinia non ovdinaudis.

extra proventus fui Canonicatus unde fu(tentetur, vo-

Hic euim fimis manifefliffiine colligitur ex Pragimatica

lueritillum pure refignare; cumnemo praefümatur vel.

Sau&lione Philippi 11. de auno v574. cujus verba vefert

le redigi voluntarie ad e

geitatem. Dþatum Bruxellis die

6. Maji 1724.

-"dnpl. D. Stockmansin Jure Belgarum Cap. 2, Num, 1.

25 fine boc tenore: délirantque les affaires Ecclefiaftiques

(evat fignatum )

foient conduites maintenues & repices felon lesancien-

nes Conftitutions, Canons & Conciles dela S, Eglife,

àl'honneur de Dieu & falut de nos ames, avons par

James, M. de 7Zitte, & H. Samiu,

DE

Sne

sR p

sE

qucecspece i

,

((d

X L.

f

b

n

JURIS RESPONSUM,

1

(j

de effe&u recufationis.

jj

CNunc þiim,o editutm. )

0

[l

CASUS POSITIO.

» onmibu[quetnodis vertenda fore, quos propter odium

(je

» inimicitiam, aliamve caufam füfpe£tos habemus ; aut

[

Give rationes juvis ,. quibus demonffratur Petrum aille,

» jufte opinamur maxime amicos effe, & propenfos,

l,

Pafforem i2 Oeffelghem ( Diecefis Gandenfis) jure

» hifce qui nobifcum litigaturi funt, ;;

l

Quare merito advertunt; Z/z/tejus, de Judic. Lib. 2,

anevitiffimo appellaffe a. Decvetis latis ad onus. fuum ,

$

er R. ddm. ac A

Cap.7. N. 190. & Myufiug , Cent. 3. 0bferv.63, nibil

plifimum Domiuum 01iiciale72

alicui accidere pe[fe gravius aut luciuofius , quam fub 7'u-

* Gandaven[um. (a)

it

dice fufpetto litigave.

)r

TOriffimum eft, Tudicum Recufationes ad defenüo-

Ex qua etiam ratione tenet Clariffimus atneda , T.

)1

nem effe comparatas.

U.D. & in Academia Lovanienfi Ant, Primarius, z.

n-

Atque ut defenfio juri naturee adfcribitur, ita & hoc

dicum Recufationes effe favorabiles not. odiofass ita ut

n

Recufationis remedium.

extenfionem meveantur juxta vegulam juris Ganonici in 6.

h

- Quod Jufpetli &o? inimici 7'udices e[fe uom deyeant , in-

FAVORES CONVENIT AMPLIARI , fol, 218. & feqq, de Re-

l

cuf. Zud.

quit Canon, £7 ipfa Ratio di&lat , &9 pluvibus probatur

Hincin

h

exemplis.

dubitatum, notdrium & certiffimum eft quem-

Nam quodammodo uatuvale eff, fufbe&iorum Z'udicum

cunque Judicem, in quacumque caufa pofTe recufari,

à

infidias declinave, €? imimicorum judicium femper velle

Adeo ut ipfe Eminentifs. Cajetazus , S. E, R. Cardi-

ls

refugere: Can. 15. Cau(. 3. q. s.

*

nalis a(feveranter tradat, 4uod quis pevfonam Papee pof-

-- Sic etiam Cele

berrimus Covarruvias, Epifcopus Se-

fíit fufpe&am vationabiliter babere, €9* proptevea ejus im-

govienfis, Pra&. O

Cap.26. *'etiamfi nulla humana

mediatum judicium vecujare.

» lex, hac de re fui

[

t

in fpecie flatuta, ipía Ratio fa-

Pro ratione allegat : namque...

oteff pevfona. Pape

l

d — 4 — CD «

» cillime oftenderet , eorum judicia nobis fugienda,

tyramuice gubernave , €? tauto faci

7u5 quanto poteutior

kl

(a), Vide lucubrationem cui titulus: JMemoires Hifloriques deg Pais bas Autrichiens, 1755. jv IIT p.268, &feqq.

tfhy

m

I18

Dr Errzcru RecusartONISs.

eff , €? uemiuen $n Tevvis timet. ultoram. 1. 2. q.39. a.

Quis non videat ex caufa juftiffima praefatum Paftos

I. ad a.

rem ab hoc Proceffuappella(e ? Laefio etenim eft enor-

Potuit itaque R. D Petrus Z'aille, Paftor i Oeffelgbenn,

mis&evidens, Hic enim Proceflus in primis ipfojuré

recufare, prout fecit , Hluftriffimum ac Reverendifli-

nullus eft; utpote po(t Recufationem.per dictum Offi-

mum Dominum Epiícopum Gandavenfe

cialém tanquam privatum non habentem jurifdictionem

4

"?2 nec non

à

Ampli(fimum ejus Officialem.

attentatus;. ut ex fupra diclis fatis liquet..

Expeditum autem eftipfüm Judicem recufatum non

Deinde cum Paftor non admittatur ad deducendas &

poífe de caufa Recufationis cognofcere; ne in caufa

probandas caufías dictee fuze Recufationis coram Arbi-

propria , contra ornne jus, jus dicat; fitque fimul &

tris, eripitur ipfi remedium recufationis , quod omne

inimicus & Tudex dicto Can. 15.. Cauf. 3. q. $.

jus; tam divinum quam humanum , ei concedit; di-

Sedex diípofitione Concilii Lateranen(is fub Innocen:

recte contra difpofirnionem Concilii Lateranenfis, cujus

tio IIl. in Cap. 61. ff de "4ppellat. €? Recufat, eligi de-

prefarus Officialis notorius extitit in hoc cafu violator.

bent Arbitri , qui de ,caufa Recufationis five fufpicio:

Atque ira prafatus Paftor, contra omnem zquita-

nis cognofcant.

tem, ipfía naturali: defenfione . erepta, fe caufamque

Statuit enim Concilium, v? zpfe (recufans) eum ad:

fuam,; in re etiam maxime ardua, cogebarur concre-

verfario, vel fi forte adver[arium non babeat, cum u-

dere Judici notorie fufpecto &inimico: quod juxta om-

dice,: ARBITROS communiter ELIGAT 3 au£ [ commumiter

nes jurifperitos improbi(fimum,

periculofiffimum &a

comvenire non po[fiut , abfque malitia ipfe unum &9' ille

ratione alieni(fimum eft,

alium eligat, qui de fufpiciomis caufa cogmo[caut : €9 fi

À gravamine itaque plane irreparabili , & a fententia

::

zequiverint àa unam concordave fententiam advocent ter-

in effectu definiiva , (a quibus de jure certo licet ap-

Zum, ut

pellare) appellavit dictus Paítor d'Oeflelghem.

quod duo ex ipfis decz'ever?nt, vobur obtigeat

firimnitatis.

Male autem pratendit dictus Ampliff, Officialis quod

Idem advertit ad hoc Caput nominatiffimus 7Z/teffera:

recufatio foret praerenfefrivola & nonfündata, idenim

jure Canonico, inquit, caufa recufatiouis proponenda ef

non ad ipfüm pertinebat judicare, ut füpra notatum;

coram S'udice, qui vecufatur , €? probauda coram. Arbi-

fed privativead Arbitros uris, (ad quorum electionem

£ris , quos partes comununi confenfu eligeve debeuts €g fi

jam Paftor ex füa parte modo praecefferat, ) coram

202 comveniant, qui[queeliget [uums 9 fi bà diffentiant,

quibus caufa Recufationis

probanda eft & ab eifdem d?f

advocent tevtium , ita

cidenda.

u Rs ^ accc ^ E . aR ade

bus.

.u? fletur jeuteutie duorum ex tri-

Preterea nullum eft dubium, quin dictus Paftor le-

Nec minus expeditum eft, quod propofita recufatio

gitimam & fufficientem habuerit caufam recufandi; mo«

do ea, qua contra períonam Illuftriffimi & Reverene

ne nullatenus Judex poffit ulterius progredi, cum per

Recuíationem ejus fu/pendatur jurifdiétio; faltem quo-

diffimi Gandavenfis, ejufque Amplitlimi Officialis, in

ufque de caufis recufationum fecundum difpofitionem

libellis recu(ationis allegaverit, ;potfit probare effe vera.

juris Canonici fuerit judicatum : 74ppellatzo £5* ecufatio

Cauf etenim ha funt,

1. Quod diéctus llluftriffi-

eodemi juve reguntur, quomam utvaque e[f provocationis

mus , publice in plena congregarione Paftorum, recu-

auxiliumn , quod eo juvat ut declinetur EXAMEN . JUDIGIS,

faverit cum dicto Paftore cibum fümere; in trantum ut

Unde bic titulus eft de Appell. £? Recuf.. Hacnominauffi-

declaraverit fe ftatim diíceffurum, ca

mus /Alte[Jera, ad dictum titulum.

menfíam accederet.

fu quo Paítor ad

Sicut per appellationem , ita €7 per vetuJationem Studi-

2. Quod etiam iterato nepaverit vifitare Parochiam

cis (inquit /udreas F'allenfis, in Paratitlis Decretalium

dicli Paítoris, cu

"

m tamen jam publice fuiffet indiéta

ad eümdem titulum, $. 19. IN, 1.) fufpenditur ejus ju-

vifitatio.

vifditlio, ue pofft im cauja a. qua vecufatur ad aliquemn

3. Quod inde fama Paíloris apud grepem multum

aéum procederes 9 f proce[ferit , procej]us fit Nu1LUs.

fuerit lae(a, ac ejus auétoritati grave vulnus inflictum.

Et$.19. N. g. Vudex recufatus, nonaffinilaturez, a

4. Quod diétus Illuflriffimus violente fpoliaverit Pa-

ftorem omni functione: Paftorali,

cujus interlocutione dumtaxat. eff appellatum , fed ei cui

pofl appellationem ab interlocutione poff Zudicem provo-

$. Quod diéctus Paftor füper eo fit in actuali litecum

catum facla efl wwwmntrio. altevius profecutionis ; quafi uti

dicto Illuftriffimo, tam coram Confilio Flandrige, quam

ibi noMiNiS , ita bic inbilitio fit joRIs.

Couflat autem

coram magno Confilio Mechlinize.

omuia atla pofl inbibitiouem e[[e ipfo jure mulla : Cap. non

6

uod ampliífimus ejus Officialis , per apertam

folum de Appell. in 6.

Idem tradit /amefius ad Caput

collufionem cum dicto Illuftriffimo, fuübftraxerit Paftori

Cuin [»ecialt 61, ff. de Appell.

in i

píis Citatorialibus qualitatem füam: Pafforis d'Osf-

Et Petrus. Aebuffe, in fuo tractatu de Recufatiozibus

Jelghem.

Art, 6. ait, bodie indulitatumn ejfe ,. quod Zudex. pofd ve-

7

uod dictus Paftor, fit etiam in a&uali lite cum

cujatiozem propofitam on po[fit.de principali cogno[cere ;

dicto Ofhciali coram Confilio Flandriae.

£? fi cognoverit. Proceffutn. e[fe nullum : quia recufatus

8. Quod dictus Officialis, non obfílante iterata re-

ommi juvi[ditlione privatus cenfetur : ideo quidquid poffea

cufatione , proceflerit ad ulteriora; etiam pofteleétio-

facit , cen[ctur facere tanquau privatus , uon babens ju-

nem Arbitri; ac ita manifeflee füze preeventionis nova

rijdiclionem.

Idipfum latius profeqüitur Hieronymus

& indubirata dederit indicia,

Exhisaliifque caufis in dictis libellis recufatoriis cone

3

de Cevallos , J'vatf. de cognitioue per viata violeutit,

Quaefl. 14. notans, Num. 38. Roram fic fzepius judi-

tentis recufationem Judici propofuit dictus Paftor, con-

caffe; adeo ut hac fententia fitcommunis & inviolabili

tenditque eam probare coram Arbitris ad fufficientiam

praxi firmata.

juris.

Ex quibus manifefte liquet certiffima juftitia & eequi-

Nec duae primae caufze feu rationes enervari poffuünt ;

:

tas Appellationis per D. Petrum 5'a//le Paftoremin Oef

ex-eo quod Paítor pratenfenon fe fübmitteret Sanctae

felghbem interjectze , a Decretis ad onus fuum latis, per

Sedi: id enim expreffe negatur ; nec ur talis unquam

Amplifs. Officialem Gandavenfem,

per fententiam judicatuseft; eftque ma: ifefta calumnia.

Cum enim poít iteratam recuíationem

debite propb-

Si interim Dominus Ampliffimus Officialis, ex eo

fitam, etiam poítelectionem /Jrbztri, nec non poftin:

pratenderet caufas recufationis reddere frivolas, id agat

terjectam appellationem, diéctus Amplifs. Officialis ulte-

coram arbitris, coram quibus bae caufae probandae &

rius procefferit in caufa principali, & ipfemer dictam

dijudicande funt.

Recufationem rejecerit tanquam. pratenfe frivolam &

non fundatam; excluferit praeterea dictum Paftorem a

RESPONSUM.

comparéndo, &eadmiférit Promot

Paítore defuper citatoj .

«

orem ad probandum

uris füe

lnfrafcriptus, vifis & examinatis rationiþusj

pra

Junis REsPoNSUM

(

*

119

J

;

e

rà pofitis ex parte R. D. Petri 'aille , Paítoris in Oef-

Refponfüm Loyan'rï, hïc ro, Maji 1734

lr

lghem, cenfet :

H*l.

r, Rationes Recufationis ab ipfo propofitas contra

u

Ampliffimum D. Officialem Gandavenfem efTe fufficien-

(fignatum erat)

tes ad recufandum i

pí(üm pro Judice, fi facta, quse al-

V. B. Pan Ejpen, J. U. D. & Profeffor.

&

legantur fint vera,

bi

2. Probationem horum fa&ctorum non effe deducen-

APPENDIX.

dam coram ipfo Domino Officiali recufato

g

; fed corgm

]i

folis Arbirris juris,

Notandum quod. D. faille

d

; Paflor in Ocffe

!

s

berm obti-

Ug

5. D. Officialem non poff declarare quod dictee ra-

puit in bac cau[a duplex Decretum , a. Confilio Status

tiones fint infüfficientes & frivola ; neque declarare

L.

Bvuxelleufis : um prima die dprilis v724. quo flatuitur:

ds

quod facta allegata noa nitantur veritate; fed hec om-

que la recufation demeurera entiere contre le dit Official

üe

nia effe deducenda coram folis Arbitris juris, & per

(de Gand.) Jdlterum pofe fententiam fufpenfionit a Di-

ipfos declaranda, ut cauía inílrructa nsgotium decida-

qur.

*

vinis Jatam a D. Officiali Gaudenfi contra didlum D. P,

Jaille Zie 13. Maji 1724.. in verbis : Vül'avis de l'Ev&.

I

4. Certum effe , quod omnia, poftlepitime inftitu-

que de Gand, & les Repréfentations ulterieures du

tam recufationem, acta judiciabilia per D. Officialem

Suppliant, S. M. J. & C. inherant dans (on Decret du

recufatum , prorfus fint nulla ; atque jure merito a fic

là

1. Avril t724. declare que ledit Suppliant ayant été laiffé

aetis poft interpofitam recufationem , medio Appella-

en entier dans fa recufation contre l'Official dudit Evé-

üonis, peti poffe a Judice (uperiore omnium iftorum

ché, il nejlui a été permis de porter aucun Decret ,

caffationem.

fentence ou appointement, au prójudice de ladite re.

d

. Quin immo, fi hoc remedio Appellationis, non

cufation de ía perfonne, dans la cauífe du Suppliant

lj

fufficienter contra heec attentata provideri queat, R.D.

contre le Promoreur ; ordonne audit Promoreur de de-

Fattorem recufantem procul dubio po(fe ac debere ad

nommer pareillement de fon coté un Arbitre, pour

auctoritarem Regiam recurrere, ut Sua Majellaseidem

proceder au juzement de ladite recufation. . Au moyen

Qe

tanquam fübdito ftio oppreffo, ab hac manifefta op-

de quoi vient à ceffer tout ee quia été fait par ledit Of-

prefIione adverfus Tudicis recufati violentiam], prote-

ficial depuis le 1, Avril 1724. jufquà pre(enr : fait &

lonern promptam & efficacem impertiatur.

Bruxelles le 7, Nov. 172f.

t

[le

-

-

bt

—— — —

n

n

XLI.

f

t

CASUUM RESOLUTIONES

d

Ab Efpemio date , & ab aliis duobus Do&oribus fübfignate de reftitutione

depofiti; infciis hzredibus, reliti, & bonorum Ecclefiafticorum. cujufdam

BDeneficiati qui. feculariter vivendo, nullum fervitium Ecclefiz præftitit,

nullaque ofüicia Beneficiis annexa. adimplevit.

CNunc - primutm edite.)

PREMIER MEMOIRE A CONSULTER,

à la decharge de Zzziu$, en cas de mort; & cette pré-

fomption n'étoit pas fans fondement , parceque 77£iu$

Itius ayant pofï'eaä plufieurs gros benefices pendant

avoit beaucoup d'efprit; & il arrive fouvent que re

i

fa vie, fans faire aucune fonction. Ecclefiaftique,

qui n'a pas affez de vertu pour faire le bien par luimé-

1

me de fon vivant, eít bien aife

ue d'autres les faffent

fans dire le Breviaire, & méme fans s'appliquer àautre

" a

chofe qu'à des negoces purement feculiers, dans lef-

pour eux quand ils (ont morts,

ependant les heritiers

quels ilagagné confiderablement du bien, eít mort fans

de 7itius é6tant venus pour recueillir fa fücceffion,

avoir fait de teftament,

Marius apprehendant de contrevenir aux loix civiles

Mariuf, parent, mais non heretier de 7j£iur, ade.

du Royaume, &nefe croyant pas aífez authori(é pour

meurc vingt ans au fervice de 7ifius, prenant foin de

difpofer de ce dépót, fansle con(entement des heritiers,

fes affaires temporelles; &il y a perdu, tout le tems

leur en a fait fa déclaration ; en y ajoutant beaucoup

de fa jeune(Te & de fesétudes, fansen recevoir d'autre

d'exhorrarions pour les excirer à faire des aumónes &

recompenfe que celle de la nourriture & de i'habit.

ceuvres pies de cer argent. Les héritiers qui n'étoient

Titius avoit de l'amitié pour Mariu;; & i) lui avoit

pas riches auparavant ; & qui le font devenus par la

offert plufieurs fois des établiffemens, que AZariu; n'a

füucceffion de 77tius, independament du dépót que

refufés que parcequ'ils lui ont paru d'une nature con-

Mari:us leur à declaré, n'en ont paru que plus avides

traire aux regles de fa confcience.

Titius dcvantfaire

de partager entr'eux cet argent, & n'ont pas été tou-

un long voyage, & ayant une confiance entiere en

chés des Remontrances de Marzus.

Marius , 1 lui confia avant fon depart une íomme de

Cependant AMaríus a trouvé des Ecrits fecrets de la

3000c00, livres quil volut étre portée dans la. maifon

propre main de 77riu; & lignés de lui, pat leíquelsil

particuliere de Marzus, & dontil ne rira ni billet nire

declare nettement fa volonté für certaines ceuvres pies

connoiffance contre fa coutume.

Jitius étant mort

d'obligation & de juítice, pour execution desquellesil

dans fon voyage ; Mavius s'eft tronvé depofiraire de

cette fomme.

aut ou il faudra employer environle tiers du dépórj

& la chofe dont il s'agit eft telle , que par une fuite de

Il a femble à plufieurs que 77£;ur n'avoit tnis ce dé-

la confiance que 27tius avoit en Mariur, & pour d/au-

ót entre les mains de /ariti5, dont il connoiffoit la

tres raifons de bienfeance, AMarirs à cru nedevoir pas

probité & la delicateffe de confcience, que pour le

laiffer connoitre aux héritiers de quoi il s'agit; & eft

incttre en état de fairc—des aumónes, & dzs avvres pies,

reille du

näanmoins difpof? à réveler ce que c'eft àl'o

]Uge $

120

Dr Errgcru RecusxTioNIs,

gt

Juge, files héritiersl'y forcoient. Ainfi Marius nes'eft

tel, ne peur.on pas croire qu'il pouvoit vivre del'autel

us tUf

durant tout le tems qu'il ne pouvoit vivre d'ailleurs? fi

pas encore défaifi du dépót, qu'autanr qu'il a cté befoin

prOIfM

pour fatisfaire aux obligations marqués dans les Ecrits

cela n'étoit pas permis, les héritiers(eroient doncobli-

epalt

fecrets de 77t24s; Maisila promis aux héritiers deleur

gés deprendre furle montant des biensféculiers dequoi

h,benc

rendre le reíte.du dépót, d'abord qu'il aura pu achever

reitituer tout ce que 77?ius aura mangé ou dépenf:,

contel

de fatisfaire aux intentions de 77745 exprimées dans

pendanr un nombre confidérable d'années qu'il n'avoit

forte

Ces Ecrits.

aucun bien féculier, Cela feroit un grand mécompte

bus p

Sur tout cela on demande

aux héritiers, & les meilleurs d'entr'euxauront bien de

Qu

1. Si Marius connoi(sant parfaitement que 77245 n'a-

la peine à ooüter certe morale.

hælud

8. Les héritiers de 7itiur (ont-ils obligés d'examiner

£ i

voit pu legitirement retenir ni faire fiens ces fruits de

fes bénéfices, pui(que de a vieil n'avoitrempliaucune

fcrupuleufementles dépenfes annuelles de 7itius ,. pen-

dem.

dant le tems qu'il n'avoit d'autre bien que le revenu de

des conditions queles Canons & les regles de l'Eglife

1

lis

demandent pourles eagner, étoit en droit & pouvoit

fes bénéfices; en forte que (i 724/4s a dépenfé 200c0

tur &

livres par an, pouvant vivre honnétement pour 10000,

de fa propre autorité difpofer du dépót de 30cooo. li-

tut£

vres & les employer en anmónes & ceuvres pies, à

l'excedent des 1c00o livres doit étre reputé diffipation

fatis|

& vol du bien des pauvres; &queles héritiers de 73fzus

i'infcu des héritiers, qui femblent n'avoir aucun droit

pec

für cette fomme, parce qu'elle n'excede pas, & méme

foient obligés de réilituer tout le montant de cette diffi-

debet

pation aux dépens des biens féculiers dontils héritent ?

elle ne remplit pasle montant des revenus que 77fiusa

M

perqus de fes bénéfices pendant fà vie?

Cette queflion fuppofe que 77t/us à pu. vivre aux dé-

M(lh

2. Si Marius e(t coupable d'avoir fait fa declaration

pens des bénéfices, pendantle tems qu'il n'avoit pas

imp:

aux héritiers, en forte que l'apprehenfion qu'il aeu de

d'autres biens, &elle eft.faite pour favoir fi les héritiers

maol

contrevenir aux loix civiles du Royaume, lui foit im-

font abfolument obligés d'entrer dans une grande dií:

Ti

utée à peché? & fi on trouvé du

peché , que eft le

cuífion & revifion d'anciens comptes, comm"il feroit

10$

neceffaire pour éclaircir le fait des receptes & des dé-

moyen de le reparer?

conf

3. Si Marius doit tenir bon contre la curiofiré que

penfes annuelles de Z7£iu;.

derit

ouroient avoir les héritiers de favoir ce que c'ett que

-

gl

es deuvres marquées par les Ecrits fecrets de 77£/u5;

RESORCUTIO.

& s'il. doit fe laifler plutót traduire devant les Juges que

Q

Q00 .

de déclarer une chofe qui doit étre fecrete, & dont la

Vifo & examinato cafü fuþraA pofito, refpondent m

egà

revelarion cauferoit du fcandale ?

frafcripti,

cont

- 4 Quoique Marius ne foit pasen. neceffité, &qu'il

Ad l. .Ex circumftantiis in cafü enarratis, vix dubium

(id

ait honnétement de quoi vivre, les 20. années defervi.

eft, quin Z7£iíus fummam trecentarum millium libra-

Jnter

ces & d'affiduités qu'il a rendus à 7;tius , au depens

rum a reliquis fuis proveatibus fpeciatim feparaverit ,

de fes études & de íà jeuneffe, ne font elles pas appre-

ea intentione uta ceteris bonis hareditariis illam fecer-

T

adm

ciables, & ne doitil pas en. demander la recompenfe

neret, ne una cum fua hareditate ad haredes perve-

aux héritiers; ainfi.que des travaux fatiguans. auxquels

niret, Cum vero Marius per vigintiannos in gerendis

rede

naff.

lesdits héritiers ont engagé Marzus pour les affaires de

negotijs & proventibus expendendis íàat fideliter 77tio

:Ja fücceffion ?- Et l'honorairequ'il obriendroit ne lui ap-

altitiffer, praefümendum omnino eft quod prafatam

obil

partiendroit il pas légitimement , quoiqu'il n'ait jamais

fümmam pecaniz, jam a reliquis proventibus fepara-

(

fotmé de demande fur cela à 772/:s quand il vivoit?

tam, eidem 44ario confidere voluerit, ut juxta fuam

dier

dem

$. Marius étant dans le deffein de faire desaumónes

intentionem , quam non dibitabatipfi potius quam ha-

& ceuvres pies de toute la recompénfe queles héritiers

redibus notam , impenderet; maximefi Z72;u; jam iter

zedi

aocreffurus cenferit valerudinerm fuam non eff? omnino

Curm

de 7itiutlui arbitrairorit, afin de contribuer, autant

ÓOo

;

qu'il eft en lui, au bon emploi d'un argent provenant

firmam.

LU

fos

des bénéfices, ne fe rendroit il pas coupables devant

Ex quibus confequi videtur quod Aarius dictam fum-

Dieu fi par unegénerofité mal placceil ceffoit de deman-

mam in(ciis heredibus in pios ufuüs , prae(ertim quosin

qua

e

der (à recompeníe à certains des héreüiers, qui n'ont

2

fchedulis per 73tium fcripris & fignatis reperitexpre(-

pas de goür pour lui en faire, -

fos, impendere potuerit; atrento maxime quod illas

n«

6. La fücceffion de 772;u:; eft compofce de deuxfor-

pecunias, etiam iníciis hzeredibus , nec ulla apocha a

Mi

tes de biens; favoir derévenusde Dénéfices, & de pro-

Mario recepta, ipfi plene confidiffet ; atqueitanon fim-

fcri

fits faits par des nézoces féculiers; quelles précautions

plicem depofitarium, fed quafi cum plenaria poteftate

(ONC

doivent prendre ceux des héritiers qui défirent de fau-

difpenfatorem conftituifTet.

ver, &quine veulent pasavoir leur confcience chargée

Ad li. Certum eít, quo

d juxta leges & confüetudi-

Tar

par la poffeffion d'un bien appartenantaux pauvres? il

nes Regni Gallie , bona Ecclefiafticorum , ram mobilía

C

a des Cafuiftes qui eftiment que les héritiers doivent

quam imrmobilia, devolvanturab inteftáto ad proximos

de

4

ire un compte exact du montant de tous les revenus

eorum confíanguineos , five haredes. Proinde cum

des bénéfices, percus par 77tzus pendant toute fà vie;

non omnino conf(taret aa fumma pecunia dequa qua-

im

& un autre compte du montant de tous les autres reve-

ftio, fuerit per Zitiwmn inter manus . AMurizi confignata

dit

nus féculiers: que les héretiers peuvent s'approprier

five depofita, ea intentione ut per Marzwz? quafi pro-

hi

fans fcrupule le montant de tous les revenus féculiers ;

pria, aut faltem cum libera potettate difpen(aretur, an

i

mais qu'ils doivent diftribuer en aumónes & ceuvres

vero tamquam fimplex depofitum, non viderur quod

(

pies tout le monrant des revenus Ecclefialtiques, fans

Marius eam proximis confanguineis & haredibus reve-

d

en deduire méme la depenfe annuelle que faifoit. 77£2us

lando dici poffit ullum coram Deo incurriffe reatum ;

tant pour lui que pour fa maifon; parceque, felon les

neque aliud ipfi incumbere quam ut ipfos heredes de

T«

Cafuilles, 7itiu: nefervant pas 'Eglife, ne devoit pas

obligatione praefatam fümmam in pios ufus convertendi

Q

vivre aux depens de l'autel, mais feulement aux depens

ferio admoneat ; oftendatque ex omnibus circumftan-.

lin

de fes autres biens.

tiis illam fuiffe defunéti 77f intentionem.

D)

7. S'il y a eu un tems pendant lequel 772/u$ n'avoit

Ad III, Quandoquidem in cafus pofitione habeatur,

aucun bien féculier, mais feulement des revenus de bé-

quod Zifius confiderit Mario, non tantum directionem

néfices, les héritiers ne peuvenrils pas fans fcrupule

fuorum negotiorum, íed & (pecialiter tam notabilein

|

defalquer fur le montant des revenus des bénéfices toute

pecunia fümmam, idque haredibus infciis, nullague

la dépenfe qu'il a faite pendant le tems qu'il n'avoit pas

petitaaut accepta, contra confüetudinem füam, apocha,

il

d'autres biens; & qgoiqug Titius n'aitjamais fervi lfalx.

quis dubiret, quin fecretas illas litteras, quibus anno-

Ü

tabat

f

Junis REsPONSUM,

21

Wtl

i

tabat voluntatem füam circa queedam opera tum pieta-

Ad VI. In primisadeo evidenter, tam ex ratione na-

us rum juítitie , etiam voluerit foli AMarzo effe notas?

bj

türali, quam in fcriprara facra & facris Canonibus ex-

uot

proinde nec dubium apparet , quin haredes directe

preffum eft, neminem po(T: proventibus beneficiorum

f

M

apgant contraintentionem 7Z7f7i urgendo Marzum ad ex-

Ecclefiafticorum gaudere , vel eos fibi appropriare,

/Ott

hibendum diétas litteras; maxime cum dicatur earum

nifi & officium illis annexum, & propter quod datur

Dte

contenta revelari non pofTe fine aliquo fcandalo , quod

Beneficium, perfolvat, ut proprerea apud omnes tum

|da

forte redundaret in infamiam defuncti, aut egrum—,qui-

Theologos tum Canoniftas indubitatum fit nullum be-

bus per di&tas litteras aliquid impendi voluit,

neficiatum coram Deo fructus fuos facere, quiofficiua

Quod fi tamen adeo inhumani & irrationabiles fint

Deneficio annexum non adimplet ; eoque titulo nemi-

IN

J

haredes 77tij, ut non obítantibus his circumftantiis ,

nem ex proventibus beneficii vivere poff», nifi qui o-

qua fat manifefte voluntatem defuncti oftlendunt, . equi-

peram fuam , juxta exigentiam beneficii, Ecclefiae im-

de

dem Marium vexare nimium pergant, po(fet Marzus

pendit; juxraillud Chrifti: Digzus eff operarías:

mer-cezfe

illis offerre, ut littere ha communi confenfu exhibean-

Jua; five ut alius Evangelifta haber czbo fao.

^.

0

on

tur alicui perfonz, in fuperioritate & dignitate confti.

Proinde licet moderna difciplina, praefertim Ecclefiae

tutz , puta Epifcopo loci , qui vifis & examinatis pra-

Gallicane , bona tam mobilia quam immobilia Eccle-

d)

ff

fatis litteris & aliis circumftantiis judicare poterit num

fiafticorum, etiam eorum, qui nulla bona patrimonia-

(?

expediat illas litteras haeredibus communicare, an vero

lia ia vita fua poffederunt, ad proximos eorum ;con-

debeant folius Marii notitia & fidei refervari, .

fanguineos feu haeredes deferat, id tamen indubitanrec

Qu

Ad IV.. Imprimis evidens eft, quod opera quatn

Uj

in foro confcientiz: & coram Deo intelligendum e(t de

AMarius per viginti annos juventutis fuze confumptit &

proventibus Ecclefiafticis quos ipfi Beneficiati, ut mi-

8

impendit gerendo negotia 7774, omnino fit pretio zfti-

"

nus inforo fori, fuos fececuot, ob prae(litum officium.

mabilis, neque ullatenus

refumendum effe volui(Te

Cum vero in ca(ü propofito dicatur, quod Z ;tius nul-

U

Jitium ut Marvius ipfi confanguinitate conjunctus, an-

lum fervitium Ecclefiz pratiterit, nec per con(equens

nos fuos juveniles m ejus obíequio fine ulla mercede

ofhcia beneficiis annexa adimpleverit, manifeflum eft

confümeret, pracipue cum 777/us omnitempore often-

eum coram Deo proventus Beneficiorum füorum fibi

derit quod ipfi effet fpecialiter affe&tus; atque in eo fin-

non potuiffe appropriare, nee coníequenter illos tan-

gularem fiduciam haberer.

quam fibi appropriatos ad haredes tranfmittere,

. Quod vero Marius Titium pro mercede obtinenda

Ex quibus evidenter. confequitur in cafü propofito

non interpellaverit, non dubium, quin id ex quadam

heredes Z;tii teneri coram Deo omnia que 77fiusex

erga Zitium reverentia provenire poruerit; nec non

m

beneficiis velad ipfostranfimifit, vel.confumpfiffe quo-

continuo & (ingulari ipfius erga f2 affeé£tu & benevolen-

cumque modo fcitur,.in pios ufüs, & juxra mentem

L

tia; adeo ut non dubitaverit, quin füo tempore, five

Ecclefize convertere;

quemadmodum ipfþ Titius feciffe

"

inter vivos five mortis caufa, ab illo ampliorem quam

debuerat,

tr.

merebatur compenfationem effet accepturus ,. immo &

Ad VII. Hujus quä&ionisre(olutio, quafi fua fpon-

admodum verifimile eft quod Z7£ius Marium inter hee-

te profluit ex refolutione pracedentis, . Cum enim di-

redes, vel faltem legatarios in fuo T'eftamento nomi-

lis

catur in cafu Z7£igyi nullum proríus officium Ecclefiae

iü

naffet, .ni(i morte ino

pinata praeventus fine T'eftamento

praftitiffe, confequens eft quod necex proventibus be-

obiifTet,

Y

neficiorum, (quiunice propter officia beneiciisannexa

l«

Quidquid fit de ftriéta obligatione haredum ad con-

"

Z'itio cedere poterant , eique tanquam Operario pra

dignam compeníationem /4arzo faciendam , . hoc equi-

bebant jus ad (uítentationem honeílam & congruam eX

P.

dem negari nequit, quin fummee effet ingratitudinis hae-

illis defümendam ) vivere potuerit, etiam tunc dam

ji

redum eam Mario etiam ultro non offerre; preíertim

nulla alia bona ip(i fuppetebant ; quia cum non vellet

cum & ipfi heredes magna ex parte debeant fideli ad-

e(fe operarius in Ecclefia, non debebat nec porerat ab

miniftrationi Aarzz quod tam notabilis haereditas ad ip-

Ecclefia tanquam operarius, (uítentationem accipere.

[.

fos pervenerit,

Quid enim facilius fuiffet. Marzo,

Proinde omnes proventus beneficiorum , quos recepit

quam magnam illam pecunie fummam fibi a Titio con-

Jitius, & quo modo con(ümpfit, etiam dum nulla

i

creditam in compenfationem fui laboris retinere; cum

alia bona potlidebat, ab haeredibus etiam cum norabili

nec ipfis haeredibus nota effetillius íummee inter maaus

bonorum fzcularium diminutione, in pios ufüs, juxta

AMarti confignatio , nec ulla petita fuiffet apocha aut

ante dicta, convertendi fünt,

j

fcriptura vel quidquam aliud

quo poffet prcfata config-

Et fane poft adeptos ram amplos proventus ex ne.

natio in judicio probari.

gotiationibus fzecularibus , debuiffet Zitiut ex iis Ec-

Ad hec quis non videat quantum potui(ler 7Mariur ex

clefize reftituere que fine ullo titulo ex proventibus Ec-

le

tam ampla proventuum admini(tratione fidei fuze con-

clefiafticis ob defe£tum exhibiti officii

L]

quocumque.mo-

credita, fenfim fibi appropriare, niíi in omnibus fe fi-

o confurnpferat.

P]

qua obligatio reftituendi procul du-

delem difpenfatorem & ceeconomum exhibere voluiffet.

bio tranfivit ad

hzredes

$

; àd quos tam opulenta 77f

Cum vero in cafu afferatur, quod haetedes Marium

hareditas eft delata,

Neque id adeo grave & durum

impenderint in colligendis bonis & proventibus here-

videri debet prafatis h

eredibus,. qui etiam fepofitahac

ditariis Z777;, indubitanter ad compenfationem opere

obligatione, merito a

ttendere deberent ad illud Chrifti

hac occafioneimpenfíae, etiam exjuftitia tenentur. Sic

r

Domini: facite volis amicos de manmona iniquitatis,

enim AMarium fuum quafi Mandatarium feu ceconomum

Ad VIII, Ex refponfione ad VI. & VII, p:tet in hoc

conítituerunt ; adeo ut etiam ex hoc capite actio man-

quafito fupponi falfüm ; quandoquidem jam oftenfum

dati Mario contra heredes competere poffir.

fit 7t/um non potuiffe, etiam dum alia bona nonfup-

Ad V. Si Marius pravideat eam effe alicujus ex hee-

petebant, honeftam & congruentem füftentationem ex

redibus 77£i ingratitudinem , ut petitam & debitam

fuis beneficiis accipere. — Non opus eft (crupulofe ex-

compeníationem laborum pertinaciter negaturus fit,

3:

aminare quid annue Z7*ius expenderit , ed moralitez

timeatque, ne non exigua inde orirentur difficultates;

& juxta prudentiam Chri(tianam expendendum eft quid

ipfaque familia ea occa(ione non parum turbaretur; non

tota vita ex beneficiis Ecclefiaflicis perceperit. Idenim

apparet cur /arius coram Deo reuseffet, fi pacis caufa,

totum, utpote finetituloa 7720 perceptum, fecundum

& ad fopiendas illas difficultates, & mala inde obven-

ante dictaab ejus harredibus reftituidebet. — Ka refpon-

tura praecavenda, illi haeredi praefatam compen(ationem,

fum Lovanii hac 27. Septembris 1724.

ä

vel in totum, vel faltem pro parte remitteret; cum &

Z. B. Fan E/þ"l; J. U. D. & SS.Ca:m.'Prof

illud quod datur procurandae pacis , & malorumaver-

G. Aeravdi, Fac, Th. Doét, & Pr

of. Regius, ac Re-

tendorum cauía, etiam vicem eleemofynz & pii operis

:

gius Catechefeos, '

fupplere queat.

L. Hacquius, . U,D. & Profeffor Ordinarius.

Supplau. Oper Fau Efpeu 'Tomus V.

SECOND

122

Dr Err£cru

REcusariIONISs,

SECOND MEMOIRE.A CONSULTER,

tirer des héritiers de Z7tzu5, eft il néanmoins fi ftricte-

ment obligé à en faire cet ufage, qu'il ne puifle en

fm ]es demandes duquelon prie MM.la Do&ewrs de don-

employer quelque partie à fe procurer des livres d'ém.

uer des veponfes feparées de celles qui font daus le

de & de pieté, des tablaux de dévotion , & quelques

graud Meimnoire,

meubles utiles, comme une pendule à repétition, &

autres femblables; àcondition que tout cela foit vendu

1. Quoique Marínr ne puiffe pas fe Hater que les hé

au profit des pauvres aprés fa mort; ainfi qu'il (era or-

riders feront du re(te du dépót l'u(age convenable; &

donné par fon teftàmeut.

Et ne peut on pas croire

qu'il y ait tout lieu de croire qu'ils (e P'approprieront,

que les peines & les fatigues extrémes de Marius, qui

comm'ils ont fait du refte de ]a fücceffion, Marius ne

lui auront acquis cette recompenfe , meritent bien qu'il

Voit pas de moyen de fe difpenfer dele remettre entre

ait l'ufage de ces livres & meubles, dontla proprieté

leurs mains ; aprés la déclaration ,qu'il leur en à faite.

ll y feroit contraint

feroit aux pauvres par]a tgneur du teftament de Marius.

par la juítice, fglon lajurifpruden-

«e de France.

'R-ESOLUTIO.

2. Si les héritiers ne faifoient pas de récompenfe à

JMavius, ou sls ne la faifoient pas füffifante, Marius

pourroitil fe payer pas fes mains, s'ilen rrouvoitl'oc-

- Ad T. -Quandoqu.idem Marius jam dedaraverir he-

cafion ; fürtout. dans la füppofition que Marius ne de-

redibus praefatam fümmam trecentorum millium libra-

our en faire des aumó-

mande cette récompenfe que

rum apud fe e(fe depofitam, & juxtaleges Gallize etiam

nes, & ceuvres pies; $ qui

[

n'en demanderoit pas,

bona Ecclefiafticorum ad haredes devolvantur, non

Ti les héritiers étoient difpofés à faire par eux. mémesles

videtur qua ratione Mavius poflit illius fummae reftitu-

pieux ufà

tionem haredibus eam urpentibus negare ; preertim

faire?

ges qge Marius les a vainement ex*h-onös de

fi juridice illa exigatur, Aliud igitur non videtur in.

3. Les héritiers de Zytius, qui font au nombre de

curmbere ÀAMario , quam ut ferio heredes adhortetur,

quatre, avoient fait & fignéune promelfe de récompen-

ut obligationi préefata bona in ufüs pios exequendi (atis

íeà Marius. L'un d'euxs'en eftrepenti; & a beaucoup

faciant

eít.

» prout in refolutione px:æcedentis cafus dictum

tracaísé & dechiré la réputation de Marius, — Marius

pour marquer du dé(intereffement , & qu'il n'avoit pas

Ad II. & IIl Nullatenus convenit, u

t AMairigrfiiioc-

de reflentiment de toutes les injures de cet héritier,

culte in compenfáàtionem fui laboris aliqua ex haereditate

a effacé (on nom de la promeffe qu'il avoit fignée avec

fibi retineat feu appropriet, etiam fub pratextu illain

les autres; & Mariusen effacant le nom de cet héritier

pios ufüs expendendi, Id enim fapit occultas compen-

en fa prefence; a dit qu'il ne vouloit pas le tenir par

fationes, qu& odiofae funt & mali exempli; &propte-

li

orce, mais quiil vouloit s'en rapporter à fa difcretion,

rea per leges reprobate.

Nec Deo gratum eft, fiejuf-

fmii

& lui laiffer. &ire comm'il voudroit.

Cette action de

modi odiofa media adhibeantur, ut pauperibus fübve-

di

Marius w'a pas picqué d'honneur cet héritier, qui au

niatur, vel ut bona Ecclefiaftica in legitimos ufus im-

Hl

contraire paroitfort content d'étredelivré de l'obligation

pendantur,

Poteft enim Deusaliter providere ; &eos

fac

qu'ilavoitcontractée par (afignature. — Marzus fentqu'il

a quibus bona illa dif

peufanda funt excitare utea Iegitif

li

en eft la dupe; & il fe repent aujourd'hui de fa gén&

me difpenfent,

rofité malplacée, qui diminüera d'autant la part des

Ad IV. Cum Marius ob füoslabores honeftam com-

pauvres, C'eft pourquoi il demande, fi en cas qu'il

penfationem meruerit, indubie eam íuis neceffariis &

ein

trouve le moyen de retenir quelque chofe de ce qui

convenientibus ufibus poteft impendere; quales omni-

«

pourroit revenir à cet héritier, il peut en retenirau fro-

no fünt qui in cafü exprimuntur, prafertim cum iis

di

rata de la récompenfe que les autres héritiers pourront

tantum vita füa durante uti intendat, perteftamenrum

Ci

faire.à Marius; & (i cela (e peutàl'infzu de cet héritier

ea pauperibus relicturus. lta refponfum Lovanii hac

pi

de mauvaife volonté. La chofe ne paroitroit gueres

27. Septembris 1724. .

pi

felon la droiture, fi Marius vouloit faire fon profit de

f

la íomme qu'il retiendroit à ce 4e. héritier.

Mais peut-

Z.B.an Efpen, . U.D. & -SS. Can. Profeffor,

W

ére; dans les circonftances alleguées, cette action qui

G Renardi, Facult.'Theol. Doctor & Profeffor Re-

te

a, en apparence , quelque chofe de mauvais, feroit

1

bonne par l'effet qu'elle produiroit, àl'avantage méme

gens, ac Regius Catecheféos,

de ce 4e.héritier, quoique malgré lui.

Th

.4. Marius, quien général eítdifpofé à employer en

L. Hacguiux, J. U D. & Prof. Ordinarius.

E

aumónes & ceuvres pies toute la récompenfe qu'il poura

pi

à

D

Vl

V

3

ip

El

u

Q

dl

Ie

&

JugIs REsPONSsUuM

123

j

l&e

een

n

Qu

—2

^F)

Ut

$.

FR

A

(7 l

—

-—ï"- ?"- --

7

C: o .

NAUE

— — — W —

"m nfh.

r

EX

P x

-

g

i

nE

)

nE L Q - n

- 1.

h&

f

—

ndq

iQt

Oire

XLIT.

Qui

qu'l

let

Iuj

JURIS RESPONSUM,

Ab E[penio, ali[que þbfcriptun).

le

þra.

lam

Utrum Licentia Ordinari cuicumque Presbytero extraneo

100

Itü

neceffaria fit ad celebrationem Miffe , alia(que fun-

üm

In

Giones Presbyterales ïexcrcendas. :

üf,

Ti

( Nunc prito editum. )

iil

Is

CASUS POSITI.O;

2

lFe

Hujus-Decreti babite infinuatione , Zitius coram

i

Notario prorte(tatus fuit de abfoluta nullitate dicti De-

:

Itius Sacerdos («) accepit Litteras Teftimonislesa

creti; & una, in quantum opus aut utile, appellavit

te

T

fuo Epifcopo, (^) in quibus Epifcopus atteftatur

nominaum a dicta iahibitione de non celebrando, ac

Jitium effe Presbyterum Diaecefis füue , bonorum no-

if

minis & famae , a vitae ac morum honeítate commen-

uliam functionem Ecclefiafticam exercendo aut peragen-

[3

do in dicta Dicecefi; itemque a prafatis comminatio-

1

dabilem, nullumque ipfi Canonicum obftare impedi-

nibus fuü(peafionis a Divinis incurrendae ip(o facto; cu

05

mentum, quominus ad SS. Miffa Sacrificium ubique

ravitque hujus Prote(tationis & A

u

faciendum admitti poffit, & una eidem concedit Licen-

ppellationis Asitam

debite infinuari pradicto Epif&opo.

tiam tranfeundi ad aliam Dicecefïm.

. His Teftimonialibus inftru&us 7Y£ius, tranfiitad vi-

QU!ERITUR.

!

cinam Diecefim, (c) ubia Pralato Monafterii N. (4)

h

conftitutus eft Le&tor S. "Theologia , conformiter ad

r. Anillud Decretuxh non fit abfolute nullum, & it'a

difpofitionem Concilii Tridentini, SefT, $. de Reform.

quidem ut Ziz/us pergere potlit in celebrando ficur

Cap. 1. nec non ejufdem Monatterii Confítitutiones Ca.

piulares. Infuper iifdem "Teftimonialibus in Aula E-

priusf

pilcopali exhibitis , ab Ordinario Dicecefeos ad quam

2. Àn Appellatio 77tz habeat u:rumcjue effectum

Titius tranfivit, conceffa illi fuit facultas praedicandi

devolutivum & fufpenfivum.

verbum Dei, & Fidelium Confetfiones excipiendi toto

tempore comrnorationis ejus in dicto Monafterio,

RESOLOTIO.

Titius in preedi£to Monaíterio per 15. annos conti-

nuos tradidit Lectiones Theologicas; ac toto illo tem-

Vifo & examinato ca(ü propofito cenfent infrafcripti,

pore Fidelium Confeffiones excepit, & verbum Dei

Decretum, de quoibidem fit mentio, etTe plane nullum,

predicavit togatus; itemque celebravit, & alias fun-

non folum ob defectum forma

€tiones Ecclefiafticas, quas facer Presbyteratus Ordo

defectum cau(ze.

; (ed vel pracipue Qb

exigebar, publice exercuit, abíque eo quod unquam

ullius defectus aut exceffus legitime accufatus fuerit,

Nem di(tiplina & praxis per Ecclefiam conftanter re-

vel fuper ullo delicto aut errato ab Epifcopo vel alio

cepta, & ab immemoriali tempore obfervata obtinet

vim Le

uperiore quocumque unquam rmonitus chrit.

dum eft,

gis ; neque ab eafine gaufa rationabili receden-

Dum has functiones omnes exercet 7itiur infinuatur

ipfi Decretum füb nomine dicti Epifcopi, * quo ipfi in-

Porro nihillnotius quam a f:eculis, non folum n hifze

audito & indefenfo inhibetur in praefata Diecefi ( in qua

Belgicis Ecclefiis fed ubique paffim receptum eífe, ut

jam per annos rj. commoratus eft, uti dictum eít )

Presbyteri ex una Dicecefi tranfeuntes in aliam, atque

celebrare, ac ullam functionem Ecclefia(ticam exercere

aut peragere , füb pcena fufpenfionis a Divinis incur-

in ea negotiorum vel peregrinationis caufà commoran-

tes fine ulla fpeciali ab Ordinario loci obtenta Licentia

renda ipío facto: idque hoc folo pratextu quod in di.

ad celebrandum admittantur,

s

&ta Dicecefi fufficiens fit Miniftorum Altaris numerus,

"

€2 igiuotz.

modo faitem npn,fmt vegi

& Zitius extraneus fit.

(a) D Germeau.

(5) Leodienf,

(c) Namurcenfem.-

* Decretum Epifcopi Namurcenfis ex 27. Octebrie 1224 —

Supplen. Oper. Pan. Efpen 'Tomus V.

Q.a

In

R

"

Lodi

5

á

Dr LicENTIA öänmm Pnisiäy"*rlärs EkrhNÉs NECESSARIA.

In qua re Synodus Tridentina ftudens omnimodo;

Concludendum igitur Decretum, de quo in cafu;

[

quantum conditio temporis patiebatur, SS. MifTe Sa- .

continere errorem notorium & intolerabilem , quo E;

erifició. debitam revéreutiam conciliáres & . quidquid

pifcopus 777/e, pratextu quod fit extraneds, iühibet,

t

eafn laedere pofferavertere, inter cetera hoc ünum circa

ne.amplius itr Dicecefi fua celebret, aut ullam fanctio-

[

peregrinos Sacerdotes flatuit, in Decreto de obfervan

nem Hkcclefiaticam exerceat 5 cum juxta. conftantem

f

dis & evitandis in celebratione Miffae , ut Epifcopi in

difciplinam & praxim ubique receptam, hujuímodiia-

Ü

fuis Dicecefibus interdicant ne cui vago €9 ;gnoto Sacer-

hibitio facienda non fit nifi Presbyteris ignotis ac vagis,

f

dou Mitfas celebrare liceat.

qui Litteras T'eftimoniales non adferant , & licentiam

i

ab Ordinario loci, i

i

Cui Decreto infiftentes Syno.di Belgice confprmitel;

tinuerints

f

n quo celeb.r"arenvellent , non ob-

——

d

flatuerunt , atque id unum pracaverunt, ne Parochi,

(

five Rectores Ecclefiarum, five Secularium, five Re-

Ulterius confequens eít idem Detretum tanquam

gularium, ad Miffe celebrationem in fuis Ecclefiis ullos

D

difciplinae & praxi in omnibus Ecclefiis jam receptae &

adinittant vagos £

1

zotos Presbyteros, fine Ordinarii

probate contrarium , non folum repurandum effe tan-

í

licentia : neque Epifcopi licentiam illam Sacerdotibus

quam irrirum & invalidum, fed infuü

[

vagis atque ignotis concedant, nifivifis Litteris Com-

per tanqqam Titio

graviter injuriofum & infamans.

mendaritiis & "Teítimonialibus

E

Epifcopi vel Vicarii ul-

tima refidentie eorum,

Quis enim exiftimabir Zizium cum talibus circum-

1[?

ftanuis, de quibus in cafu, per Decretum inhibitionis

Neque creditur unquam vi-fum, fuiffe Decx;etum quo

impediri a celebratione Mi(Te, ob folam caufam in De-

Presbytero inhibitum fuerit celebrare in aliqua Dicecefi,

creto- exprefTfam, 4uod fit extraueus ; quandoquidem

poftquam non tantum Litteras Teítimoniales & Com

Íciatur centenos Presbyteros in Dicecefibus patfim ad

L

mendaritias exhibuerit, & ab Epifcopo Dicecefis, ad

celebrandum admitti, Épifcopis nihilo contradicenti:

ä

quam tran(ivit ad funétiones Ecclefiaíticas obeundas

bus; etiaimn fi necexhibuerint hujufmodi Litteras Com-

admiífus fuerit; eafque per annos plures publice exer-

mendatitias & Dimi(lorias, prout exhibuit 77255 nec

cuerit; quo, inquam, ipfi inhibitum fuerit celebrare,

ad functiones Ecclefiafticas per Epifcopum fuerint no-

minatim admilfi, prout admiflus fuit. Z72;45; nec de-

þoc folo t;tulo quod fpre;t extraneus.

nique per tantum tempus eas publice exercuerint, pro-

- Ex cäfu.s pofitione autem habe'tur; quod:Epifcoþuä

utexercuit Z72/45:. Quis, inquam, credertea (olaratio-

Dicecefeos propriz ipfius 77tii expreffe con(enferit per

né permoveri potüiffe Epifcopum,; utfimile Decretum

Litreras Teftimoniales, Commendatitias ac Dimi(Torias,

adverfus Zitiwm emitteret ; neque fübelfe eraviorem

g

quas vocant Exeat, ut Titius lc(e transferre poffet ad

aliquam caufam ob

,

quam Titius, celebrgre haud pc*ttf

f

aliam Dioecefim,

mxt;attlr? "4

cere,

: &inea fqn&iqnes Ecclefiaíticas exer:

j

Titio igitur perquam injuriofum eft Bujufmodi DQ-

Ulteriuä fupponitur thzum vigöfe di&arum. Dimif:

cretum; prout fimile Decretum graviter injuriofum fo-

ret Sacerdoti-Academico, cui celebratio MifTae inhibe-

forialum ad vicinam Diccefim tranfiviffe, ut ibidem

retur, hoc folo pretextu quod effet extraneus, & ad

moraretur, & fqnätiones Ecclefiatticas obiret,

Academiam in Dicecefi fitam tranfii(Tet ftudiorum cau-

/

Ad hzc habefill' 'Titium cur;ïþhimfc;c Litteris Dimiffo-

fa, vel in ea moraretur ob Profe(foratum, V. G. in

t

!

riis ac Teftimohialibus fe(e praefentaffeEpifcopo vicinz

Philofophia: ubi tor aliis Sacerdotibus Academicis,

Dicecéfeos, adquàam tranfivit; atque ab eo admiffum ;

alii(que etiam extrraneis celebrare permiffüm effet; nul-

non tantum ut in illa Dicecefi, ad inítar aliorum extra-

latenus contrádicente, 1ummo n

u

«

ec prohibere volenff:

neorum Presbyterorum , qui ignoti ac.vagi non funt;

Epifcopg -Diæce'f&os.

obire poffet fünctiónes Ecclefiatticas omnibus' Presby-

teris communes, pura SS; Miflae Sacrificium offerre;

Quin i'mmö fiattendatur graviHiniä pcena commina tee

fufpenfionis a Divizir, de qua in Decreto Cafus pro-

fed infuper cum facultate ibidem pradicandi verbum

politi, neceffeeít, ut is, quiad eamattenderit, judicet

Dei, & Fidelium Confeffiones excipiendi.

fube(Te caufam gravi(fimam ut 7727u: (üb comminatione

. Denique in,þä(u Babetur Titium in Monafterio ejuf

illius peenaea Sacrificio Mifl:e peragendo prohibeatur ;

ad quod fi admittatur, grave fcandalum in populo ori-

dém Dicicefeos a Superiore in S. Theolopiz Leétorem

;*etur; :

afïlumptqmïfui(]"e, &jam per 1 y.annosþin-eo docuiffe.

retur, aut v-f'ummra Sacrificio jrrcverent»iarinfer

*

Ex quibus indubitanter fequitur tam procul abeffe quod

1Et' quis hüjuf"modi -Sacerdefem ex alia Dicecefi,. uBi

Titius haberi & tractari poffit ranquam Presbyter ig

per 1. annos, :nonfolum publice celebravit, fed & de

fiotüs ac Vàgus; ur potiüsreputandus fit tamqüuarn ilius

fcitu & approbatione Epifcopi verbum Dei predicavit,

& animas Pideliam in 'Tribunali Peenitentie. direxit,

Tociincóla ac civis, etiam Juxta legés civiles: nam ut

fcribünt Imperatores in L. Cjvis, Cod.de iucolis iueod.

dein ab-eodem illo Epifcopo füb comminatione gravif-

fimz pcenze'a celebrando prohibitum, &/ua quodam-

loco, fingulos habere domicilium non ambigitur, ubi

quislarem, rerumque ac Fortunarum fuarum füummam

inódo Dicecefi expulfüm; ad Divina officia alibi Bera-

genda admittet? ita ut Epifcopus de quo in cafuü, 77-

conftitíit; undeTrurfus rion fit difceffuris, fi nihilavo

€cet j unde'cüm profeétus eft,

zium inauditum , nec legitime monitüum; nec citatum ,

peregrinari-' videtur; quo

nonfíolum publica afficiat infamia , fed.& quodammo-

fi rédit, 'pþregri-nari deüntxt

do-omni funétione Sacerdotali ubivis locorum peragen-

da

p

"Perfpicium enim eft 7ytum in ill& Mö—nä:fïicfio ac

yoliet, ac quaficum fümmo dedecore a Divi*nis, fu('g

'Dicecefi; ubi per tor'annostaliter commorátus eft; uti

pgp(fu?m e fua-Dice;qü dimittat.

in cafü , toto eo tempore conftituiffe rerum fnarum

füummam aclarem ; itaut dum abeo abeffet peregrinari

ifädue cenfent inf'fafcriþti hoc D&cretum pluribuseä:

PN

capitibus nullum effe, & invalidum: in primis quod

diceretur, ut quo dum:

»

E

L

[/

ediret a perengigarlzþqp'q;üilï;r'e

T

l:

P

ecftimaretur.

94

inhibendo

contigäät notörmm xä;fiixit*ole:abilcm errorem.

. 'Tätio

$5

,^

Juat:s ReEsPOWNSUM,

12$

h

»

Tz"'tïo celebrationéth Miffe, q,uaüfm:etPresbytär igno-

3;

Ad-2, Refp. in.primis ex. Decreto.prout in Cafue&

d

tus ac vagus , qui fine oftenfione Teftimonialium ex

preffumeft, habetur, quod fufpenfio ineo comminata,

li

parte Ordinarii ultimae (üa refidentie , & abfque licen-

non habeat rationem Cenfurae Ecclefiafticae, fed ratio-

tia Epifcopi Dicecefeosad quam tranfivit, celebrürejat-

"]

ném inera pcoene: Cenfura enim mere infligitur, ut

lil

tentaret ; cum tamen Epifcopus de quoin cafu, nulla-

quis contumax in fuo reatu, feu exceffu, per eama füa

tenus ignorare poffit 7;£7u/ e.priori fua Dioce(i eum

contugmacia retrabatur: in prafenti autem cafü tantum

3

debitis Teftimonialibus de vitae ac miorum Lione(late

A

comrminatá-eft'in peendm deliéti quod 772i4$ committe-

b«

fibi exhibitis ad fuam Diccefim tranfii(e ; & a femet-

ret per contraventionem adveríus hoc Decretum,

ipfo, etiam ad precellentiores fünétiones Ecclefiafticas,

in fua Diacefi exercendas olim admiffum ; ibidemqua

d

gitur tametíi dicatur Appellationem a pronunciata

m

domicilium fixiffe; ac ne:per fpeciem quidem Presby-

Cenfuüra habere quidem 'eff:étum devolutivum , fed

teris ignotis ac vagis annumerari pofle.

&

non füfpenfivum, illud tamennon poteft applicari huic

Qd

cafüi,, quandoquidem hic non-agatur de proprie dicta

Deinde cum hoc Decretum latum fit contra 77£/um,

Ceníura , fed de Decreto mere poenali, a quo Appel-

t

nec monitum nec citatum, nec auditum, etiam ex hoc

latio interje£ta utrum

uti

que operatur effectum , Devolu-

capite manifefta laborat nullitate; quandoquidem,

d

tvum & Su(penfivum,

jam demonítratum eít, fecum adferat füummam infa.

Qu$

miam ; immo quodammodo füfpenfionem quamdam a

Preeterea etiamfi hoc Decretum contineret commi-

nationem Cenfura Ecclefiafticae, in hocomnes conve-

Je

.Piv-jnis,

niunt quod Appellatio interjeéta a comminata Cenfüra,

2

ad

Qpandoquidem autem nullitas hujus Decreti, ex ipfo

five ab illa que nondum inflicta, pronunciata & publi-

ejus tenore , per fe fit notoria, etiam confequens eft,

cata eft ; utrumque habeat. effsctum. Devolurivum &

J

quod non obítante hoc Decreto Z7f;us in celebratione

!j

Sufpenfivum , uti expreíI? probar T'extus, in Cap. 40,

Miffae pergere poffit; quati illud non emanaflet,

ff. de

KC

fs.

"dppell, & ibid. Doéctores, ac nominatim Wam-

0

.. Scitur.quidem non raro fententiis & Decretis, quan-

le

tumvis inju(tis & invalidis in foro exteriori effe paren-

lgitug cum in —hoc Decreto nulla infiiga-mr Cenfura,

M

dum propter fcandalum quod ex contraventione oriri

fed tantum fiat comminatio Cenfurz incurrenda fub

0

1

poffer: fed &illud (citur, tunc fimilibus fententiis feu

conditione, fiveincafüm

1

2

uo Z3tius contraveniret De.

n

Decretis. nullatenus obfequendum efíle, etiam.-in foro

creto, evidens eft Appel

àtionem ab eo interjectam ,

Q

externo, quando ob nororietatem nullitatis fcandalum

utrumque effectum fortiri. It

d

non efttimendum, proutindubitanter obtinet dum ipía

hac 1 j Dccf 1724.

a re..fpon-fumþovgnij.

fententia feu Decretum continet errorem intolerabilem,

£

uti traditur in Cap. Per £uas ff. de fentent. Excomm. &

J

(fignatum mj:)

ibidem notant Doctores; atqueiinter ceteros etiam [an-

l)

fenius Gandenfis in. Concord. Evang. Cap. 78.

Z. B. Fan Efpmn, . U.D. &SS, Can.Profe, .. —

)

d

Prafertim in hoc cafu propter Appcllä(ionem quam

Jitius poft (uam Proreftationem de nullitare Decretiin-

Av Bageint: , Bo nl

n

terpofuit, in quantum opusaut utile,

us Appellatio

9

indubitanter habet-effectum fufpenfivum; quandoqui-

l

dem hoc Decretum fit abfolutum

a

(« yim'habeat Íens

"

tentige definitivae,

*

a

nt

"

[

bi

je

Ily

n

-

nl

þ

;;'[;

X

d

h

XLIIL

"

126

Àw ErrscoPo IMMEDIATE PERTINEAT Cu&A MoNasT,

!

ÉN

*

FO

x—)—

Co— Q)

—ÀÜ K.;

—

.

L

,

)

»

O/

-

derq U m r

—

o/

u 274

XLIII

l

k

JURIS RESPONSUM,

f

Ab Efpenio alü[que Doecforibus fub[criptum.

Utrum Epifcopus poffit, in Monaíterio etiam non exempto, præfärmiffo Mof

nafteri Superiore, Leciones Theologicas Legenti inhibere,

[l

Religioü(que ut eis interfint prohibere; füb pcena

K

i

fufpenfionis a Divinis.

0l

(ANunc primo edz'tun).)

I

CASUS POSITIO.

Certum enim eítcuram , inftitutionem , ac regimen

li

Monachorum five Regularium, totiufque Monafterii

IN Monafterio N. (a) CanonicorumRegularium ab

ac Domelticorum de jure & ex inftiruto Monachorum,

À Epiícopi jurifdictione non exempto, Pralatus five

primario & immediate fpectare ad fingulorum Mona-

Prior legitime conftituit S. Theologie Lectorem 77.

fteriorum Pralatos;

tium (b) conformiter ad difpofitionem Concilii Trid.

f

Sefl. s. de Reformar. Cap. 1. nec non Confítitutionum

Quin immo & ipfam correctionemac coercitionem

Zitiu$, de fcitu

l

Capitularium ejufdem Monatterii.

fimiliter primario ad eofdem Pralatos pertinere ; uti

Epiícopi loci, per multos annos ibidem laudabiliter &

evidenter exprimitur in Cap.7. Quantoff. deofficio u-

(

pacifice Le&iqnes Theologicas tradidit,

dicis Ordin. & ibidem obtervant Do&tores , ac inter

d

alios, pluribus citatis, Profper Fagnanus,

fi

Poftea idem Epifcopus fert Decretum (c)- contra T:

quit, correcHionem €7' coercitionem Monacborum primo

£iuin inauditum & indefenfum, quo eidem inhibet 5e

loco ad zdblatem pertinere.

lt

p

Leclioues J'beologicas aut qua[cumque alias tradat in

Q

dicto Monafterio, atque eju/Zem Monafterii Religiofis,

Cum igitur Monachis & notenter Canonicis Regu-

ne eju[detm Leclioumibus. tntev[int , fub pena fufpenftoms a

laribus, qui paífim ad curam animarum defltinantur,

Divinis incurrenda ipfo facfo, hoc folo

nihil magis neceffarium fit quam ut S. Scripture & SS.

pretextu ïquod

Patrum ícientia ad curam illam requifita, rite imbuan-

p

Tz'tiu.f fit extraueus Presbyter.

tur , indubitanter etiam^ eorumdem Monaíteriorum

Et ut boc mandatutm. ad uotitiam prefatorum Titü

Preelatis incumbit providere, ut hzc inftruétio perido-

L

Presbyteri extranei ac. Religioforum perveniat , injungit

neum vLe&orem feu Profe(lorem fiat.i

l

idem Epifcopus in fupradicto Decreto eidem Przori,

Mi

£2 ab eo deficiente, Subpriori, utiludinCapitulo, pre&-

Ut proinde & indubitatum fit ad Pralatum five Prio-

fio

Jentibus Religiofis, ad id per pulfum campane Jpecialiter

rem Monafterii pertinere , Lectorem

nem illam habeat; conftituere.

, qui in(h'u&ioi-

H

convocatis €9 Capitulaviter congregatis , voceintelligilili

Tu

legatur infra duas boras a veceptione ejus , [ub pena quo-

)

que fufpenfionis a -Dz"vim'x incurvreude ipfo facto.

Id ipfum quoque evidenter füppofuit Concil. Trid.

fü

Sell. 5. de Reform. Cap. 1. decernens, wt in Monaffe-

li

viis queque Monacborum , uli commode fievi queat, letfio

Prior legitime«proteftatus eft denullitate dicti Decreti,

$. Seripture babeatur 5 addens: qua in v

€

"bbates ne-

h

Notandum quod dictus Epifcopus nunquam ullum

gligentes fuerint , Epifcopi locorum eos a

d opportumis

«

exceffum aut errorem Priori, aut etiam ipíi Z7z7o in-

reinediis compellant,

dicaverit, quem 772;us commififfer.

I

E

Evidenter hic fupponit S. Synódus Abbatibus feu

QUJZRITUR,;

Prelatis incumbere, S. Scripture Leéctores in fuisret-

Te

fit

pective Monafteriis, ubi commode fieri queat confti-

x. Andiéctus Epifcopus potuerit valide, praetermif-

tuerej & in cafüm negligentig ex parte Praelatorum ,

fo Monafterii Priore, direéte & immediate 777;o Le-

injungit Epifcopis,

ut Preelatos negligentes ad id pre-

füi

&ori inhibere, ne Lectiones T'heologicas tradat in eo-

ftandum compellant.

dem Monaíterio.

üt

Igitur non ad Epifcopum, fed ad Præ!atös Monafte-

qu

4. Anidem Épifcopus fimiliter potuerit directe &

de

riorum pertinet con(tituere Lectorem S. Scripture: ad

T'ur

immediate Religiofis dicti Monafteriiinhibere, ne pra-

Epifcopos vero dumtaxat Pralatos negligentes ad id

di&tis Lectionibusinterfint ; ita quidem utab iis frequen-

opportunis remediis compellere.

pa

tandis abftinere debeant metu incurrenda fufpenfionis

LE

a Divinis ip/o fatfo,

uemadmodum vero ad Przlatos pertinet haec in-

Pio

ftiftitutio Lectoris, eo quod cura Monachorum ad ip-

RESOLUTIO.

fos primarto pertineat; ita quoque ad eofdem Praelatos

primoloco fpectat, invigilare, num Lector riteinflruat

— Xifo & examinato cafü füpra pofito, cenfent infra-

Religiofos &an Religiofi Lectionibus cum fruétu inter-

fcripti Priorem de quoin cafü, male ab Epifcopo prae-

fint ; itemque an Lectorem conveniat a munere füo

tetmi(Bim & neglectum fuiffe,

amoveri , atque Religiofos ne ejufdem lectionibus aut

Diccefis Namurcenfis,

(^) Germeau , Pmbytorurh L«odienfem,

(a Oignie? ;

(«2 De;retum

Epifcopi Namurqenfis de die 22, OGtobris 1724.

inftru£tio:

Jusis.RzsrowsuM

,ia7

ïnüru&ignibuä interfint prohiberi ;; quandoquidem ,

, Ad hze: (quod notandam

"

)..&videns eft ex ipfo tenü

uri fupra di&tum eft , totius Monafterii cura ac regimen,

re Decreti, & ex pgn

afa

nec non fuorum correctio & coercitio ad Praelatum

natà adverfus Lectoren

ifpenfioüig a-Divinis commi-

! & Religiofos, hoc Decretum

fpectat , ut proinde & ad;ipfüm. Przlatum pertineat

nequaquam: dici.poffa

correétionale, utpote continens

7

inhibirio facienda. Lectori ^ quominus lectiones tradar ;

pon

reét

am Ordinariam ea

mq&é graviíTim

Religiofis vero ne illisinterint ; acdeniquéad eumdem

ionalibuslocum non-haber.

àm, qua& iq €or-

Preclatum pertineat Le&orem dimittere, &aliumiin ejus

locum affumere, Religiofos autem (i adverfus inhibi-

. Ulterius Decretum hoc in quantum pr

gcipit Priori

re.

ut capitulariter ad pulfüm campane Re

tionem fibi faétam ege,?fif]F.? -yc?xjrigere &»coercïc

€ -

ligiofos fuos

(.

congregereifque idem, Decretum voce

intelligibili infra

Ex his !udxlen:er Loncludïtur, quod Eplföopuä ad

duas"horas a receptiohe ejus pralegi c

uret, etiam fub

dimiffionem Leétoris, atquead inhibitionem faciendam

pena füfpenfionisa Divinisincurrend

& 1pfo fatfoy füme

Religiofis ne eju(dem lectionibus inter(int,, precipue

mari injuriam atqué infamiam ,

adJiciendo peenam , procedere nequeat, nifi ad füm-

Priori inurit, quafi ip.

fe adeo fuitfet negligens in cura

i

nda difciplina füi Mo-

mum fübfidiarie five (upplendo neglipentiam Praelati ;

nafterii & reécta in(titutione fuor

um Religioforum, ut

idque juxta formam prefetiptam in. Concilio-Larerá-

€os permitteret fiveé prava doc

neníi, füb.Annocent. lil.- in)C. 13.. /rrefragabili ff.. de

trina ; five- éxceffibüs

Titii Leétoris corrumpi ;

& neceffarium: forer ut hoc

efficio Judicis erdinarii: ubi (tatuitur, quod fi Capitu-

idem mand

arum feu Decretum in(tantiffim

lares fuerint negligenres in corrigendis -exceffibus Ca-

prelegeretur, i

e Religiofis

pfifque füb gravitlima pcena

inhiberetur

m

nonicorum, Epifcopus poffit ipfis con(titnere terminum

rl

intra quemexceffus.illos corrigant : & fi correctionem

ne ul4terjus- lg&ionibus a 'Tgtz',oþabendis m

te:f:ïnr.- :

negli

e

Oant, k

píe ,. elapfo

H

m

UM Deniqile ,

quod graviffimum eft & ha&enus inandi-

Dd

terming ; id fgpplere ggegu&

tum, ipfe P

rior five Superior Monafterii-idem illud.

,.Qago;æicgs c:Q;j:ig;re.' :

L

Decretum fibi adeo in

jJuriofum & diffümatorium jube-

! lta.due mcafu propoüto. fl Kfcviþ

rte Epifcopö innotuif-

tur per ipfum tenore.

m Decreti,

u)

ient. quidara-exceffus. aut. errores Lectoris,, propter

b

perfeipfum Religiofis

(uis capitulariter congregatis int

Imare 3 & adeo quo-

iti

quos judicaffet eum a lectionibus prohibendum vel di-

dammodo fei

is Re

u

mittendurh , : débuiffet illos Prelato (ive Priori fignifi-

pfum corám prop;*i

3

É

care, eiqueinjungere ut intra prefixum termirium.circa

! grav lfflma pæna infamare. ..

Iigfo.üs.(?tiam fgþ-

WV

N

exceffis.illos debitam correptionem faceret; & in ca.

Ut proinde merito Prio

üm, quo neceffaria correctioa Priore negle&ta fuiffet,

r &m&ä i'liud.Dee«retum " &u

)

de nullitate illius pr

oteílatus fuerit,

poterat tunc Epifropus negligentiam illam, congrua

remedia adhibendo , fupplere , atque di&tos exceíTus

Ex his habetur etiam

refponfumad (ecundum: quod

ii

corrigere; idque per modum correélionis,

Religiofi, de quibus i

n cafu, hactenus abítinere non

debeant, vigore illius

Decr

I

Ex his concluditur in cafu

eti, a frequentagdis lectio.

M

propofito irregulariter

nibus fui Lectris 7Y

ti;j quia Religiofis notum eft

procefliffe Epifcopum.

quod correétio circa di

n

fciplinam Monafticam & Clau-

m

ftralem pertineat ad ip(

um Prelatum ; cui obedientiam

In primis quod Epifcopus emiferitDecret;um..cOtïtra

premiferunt in fua pro

e&orem 77tium, in quo non folum Zifioiuhibetne

feffione, & ad Epifcopum, non

nifi negligente ipfo Pr

&lato, & de negligentia legitime

lectiones ullas habeatin memoraro Monafterio; verum

conviéto; de qua ne

eriam Religiofis, ne iifdemrinterfint, fübpcena füfpen.

legitime non conftat.

gliggnäig'his Religiofis hactenus

fionis a Divinis incurrend zf/o fatfo, antequam Prior

inventus fuerir negligehs in corrigendo exceffus füo-

. Deindeex preemiffis habetui*;

rum; qua negligentia. certe adef

:

e non poreít , cum

hoc Decretum & quan.

tum ad Priorem & quantum a

d Religiofos effe plane

Prior, utin ca(u fupporitur, nunquam fuerit monitus

nullum ac notorie irritum, atq

d,

fuper ullo exceffu aut errore füi Lectoris.

tatem fufficienter patere,

ue ex ipfo tenore nulli-

igo

» Circa quem

ut per confequens poffit me.

inhibitionem vel c-orre&idgemfaceret.

rito ut tale etiam in feroe

Xterno tanquam fion emana-

]

tum negligi, utpote ex q

1

Et quidem quod Le&or 'Titiu; nullius;-'ekcefrus vel

^

uo neglectu nullum verum

fcandalum timeudum fir pr

out probatum eft in refolu-

1j

erroris reus fit, vel haberi debeat ex ip(omet Decreto

tione , data 15. bujus menfi.

$

Epiícopi clare videtur colligi , quandoquidem ineo ne

fuper eodem Decreto, de

uo in cafu.

Ita refpogfu

m Lovanii hac 23. Decera-

in generali quidem ullus exceflus vel error commemo-

ü

retur, fed hic unicus praetextus àí

,rz'.r.. ;1724.

f

fit Presbyter Extraneus,

]?g"'nemr, quod thzu:

: ( /ignatum evat )

r

Deinde irregulariter proceffit Epifcopus quöä I hoc

4]

* ZBV(m Efpen, J. U.D. & SS, Can. Pro£.

fuum Decretum miferit ad Priorem, non mandansip(i

ut Lectorem dimittat, & Religiofos füos impediat ne

* E. Hacquius, ]. U.D. & Anteceffor Primarius.

ejufdem Lectionibus quibufcumque interfint, fed dire.

éte inhibensron folum Lectori nelectioneshabeat, ve-

Arm, V, Zu

rum etiam ipfis Religiofis ne iis interfint, idque füb

cenfeo c

ggenbout , ]. U.D. &Prof. Otdin.

ldem

um DD, Przc

onfultis H. A. Poringo, J. U. D.

$3. £22 "2

poena fufpenfionis a Divinis incurrende 7p/o fa&o, cum

& Profeffor Ordin,

tamen & cura Monafterii & correctio praíertim Reli-

gioforum primario pertineat ad Priorem.

þ

4

[

[

APPENDIX

4 u

—ÀMRáÀ

128

2

:

Fa

-

— 7 . P

d

E i

—

427

E

[

—

P'F

Ed

z

)«

TAE

z

o'

f

QuA)

ZA rA m

QI

— — —

—

DX r al

Oï

-

*d:

*

(':

/)O'

A

aT

APPENDIX

A D

J RESOLUTIONES XLIL & XLIIL

à

Status Bruxellerifis.,

.. Decretum. Concili

v

*

.)l :

Tà cette, aveclesautres Requétes, &lespiéces pro-

levés ou fait enléver hors de la chambre du Prétre An:

V

Y duites de.la part des Supplians ,

les Avis & Ré-

toine Germeau Lifeur d'Oiguies ; ezjo;gnant $a Ma-

préfenrations faites fur ce fujet de la part de l'Evéque

jeffé au fu[dit Eveque de faive ceffev. les iuterdiclions par

de Namur; comme auffi l'avis reffervi par le Conteil

lui dotmées par. Decret du 27. OGobre 1724.. aprés que

de Brabant; & finalement celui.des Confeillers du Grand

par lettres du Gouvernement Écrites audit Evéque le

Conífeilvan Z/elden , Courtois , &de L'Af[Jault , letout

25.auparavant ; lui avoit ét€ ordonné de tenir le tout

in at« q40 : au moyen de quoi l'action intentée au

mürement confideré S, M. J. & C. déclare que la caufe

y mentionée, concernant la matiere Ecclefiaftique &

Conífeil de Brabant par ledit Prétre Germeau, &celle

R. w

ogmatique doit étre intentée & pourfüivie devant

intentée par le Prieur du Monaflere Bernard Dezis,

l'Official du Diccéfe de Namur, par devant lequel le-

viennent à ceffer: ordonnant Sa Majefté à tous ceux à

dit Evéque fera agir fon Promoteur & y prendra con-

qui peut toucher , de fe re

ler & conformer felon ce,

Et feront écrites lettres à

j

l

treleídits Suppliantsou quelqu'un d'entr'eux, tellecon-

Evéque de Namur, & au

clufion qu'il trouvera convenir; en confequence de ce

Confeil de Brabant felon la minute.

Fait à Bruxelles

Sa Majefté ordonne audit Evéque de faire configner

le 13. d'Aodt r725. ( parapbé) Elifm, Vt.. (& fignée)

1. J A.Snellincx; & y a appofé le cachet de Sa

ajb Jo

fous ledit Qfficialtoutes les lettres & papiers qu'il aen-

&Cath. en hoftie rgugeg

ä

AA

N

,

pPS

2,4'9

1

wf 4

7

4

AMTMONND

—

A

3

:

EE

Q

^

//

K*,J.'

T

WW

»

uN

-

P. [ f)

PPN

A

1

I) .

MNY

ANSNERSSNNY

QUE

N

2

€

X

*

—€

N

1.

P*

W

-l

2

J

M

CgE

N

(PQ)

SS

z

Y7,

C

x

N

:

a

as

N

2

—(

2

P

.ig,

NK€-2

zX

N

Ed

P ,

",

/

7

*

À

"

Q

.3:

Z

fX«

i/

-

-

— 17

o FA

* XQNX

WNXN N),

(/

«

d

4

Z

N

psS

N

— -

—

u

"7

S

u$

(

"A

»

l.ll*

——

f

-

Z

p 1

AXX

EE

Z

s

p

LA

Z

z

] &*

j

E N

a

WP

N

")

;

4

/

f

i*

M

*'-X

N

A

« .

N

E

,K

4f

u-

W

LA

A

d

SS

:

:

u La

,

»

*

—

(/

7 9

2)

N

NNS

r-

SS

—

EE

D

:

-

uY

«

t

7

i

Xïm

?

;

Iïxx

*

;

)

Q

i

N

m

d

N

&i

Á

t

ht

SUPPI.E-'

4

b

u

E

CA

E—ÀAY

(

(

l

(

7;7)

(

ET

N

?

-

[ ——

ET

&;

/

—

b um

TTTE

a

L

7

w C n

LÉ

rb

z [/

ETA

"H/

N

ï

9

W

CU-—

N

ft* .994/4 "^

i

^g

[

/4

m d

N

-

[

ii

/ll

E

T

X

l

L

E

r d

N-

ii

— À — Mp

r

——

"n

n

A p

Mul

m

!

—— ——

d

.

/

k

E?

!

[

w

|

;äï))

ï!aï

(-—

SN

——

d

EC

ES

SES

ET

A

vj A

Mi

tss

lp

--

A

E

N VM

XEAS

CNS

äö

WNSS

T

m Rs

—

)

as

J

Àv

M.

SUPPLEMENTUM

r

que

5

^"AD VARIAS COLLECTIONES SCRIPTORUM

le le

tOut

W

vll

i,

uxi

7. B. VAN ESPEN,

I

I

. J.' U. D. zr SS. Cax. Paor. iN. Acap.. LOVANIENSI,

ïlks

[

*

—

—,am

&)

»

PARS SECUNDA

CONTINENS VARIA OPUSCULA

EJUSDEM'DOCTORI&

E tss

puerpapewoquen os vt ) Ut lo

o A Pv Bs ss o CA

rA

À À —

Met

Lo d aemcenesgengpae d 75 Meranonpgrena iil

NMalf -u

EE

I

] RoACCCÉC AOT OS.

| De vencratibne Sanctorum, Reliq*uvïis eorum & Sacris Imagmibus. ('-a)

CANunc primo editus. )

PREFATIO AUCTORIS

Ín qua breviter refertur quid in hac materia fide tenendum proponat

Ecdefia, & quis fit fcopus hujus Tra&atus.

Rofeffio fidei Catholicz de invocatione & veneratione San&torum fic habet: Conftanter. teneo Sanctos

una cum Chrifto regnantes venerandos atque invocandos. . Idem proponit Concilium Tridentinum; (P)

Pr&cipiens omnibus qui docendi munus füftinent ut Fideles doceant, Sanfos una cum Chriflro regnane

tes orationes fuas pro hominibus Deo offerve; Fouum atque utile effe fuppliciter eos invotares C9 &b benes

ficia impetranda a Deo, per Fidelium ejus 3. C. qui folus nofler Redemptor C9' Salvator efl, ad eorum

oratioues , opem auxiliumque confugere . .. . Deinde contrarium tentientes anathemate percellit. Hxc circa

invocationem Sanctorum. . De Reliquiis vero eorum, profeffio fidei Catholice fuübjungit: Con/lanter teneo

Sanctorum Reliquias effe venerandas. ldem declarat Concilium Tridentinum (c) affirmans per eas srultaà

beneficia hominibus a Deo preflaris ita ut affirinantes Sanclorum . Reliquiis venerationem atque honorem non

deberi, vel eas aliáque facra monumenta . Fidelibus inuiiliter honorari,atque eorum opir impetrandee caufa,

Santtorum memorias fru[lra frequemari , omnino damnandos effe, prout jam prideim eos damnavit , C9 mune

etiam damnat Ecclefia. . Hoc de SS. Reliquiis. DeSanais autem Imaginibus ita loquitur fidei profeflio: . Cog-

ffanter teneo imagines Chrifli ac Deipare femper Virginis nec non aliorum Sanéctorum habendas ac vetinendas

e[Jo, atque debitum eis honorem ac venerationem wperiiendam. — lifdem verbis idem proponit Conc. Tridenti«

"

num ibidem.-

(4) Hie TraGatus dictatus füit, Lovauii , in Scholis Publicis, a Z. B. Vatn E/pen, ann. 16go,

(^) Seff, 35. Decreto de SS. Reliq. & 5S. Imaginuin auku & invoc. («€) ibidein. |

K

Hate

Supplem. oyer. Van E]iaen Tom»us M.

*

130

p R ACTATUS

Hac ï'unt

| ^

[u,

g

U Ecclefía Catl;on ca de Sg ïnvocatwne ,eomm Rehtfuus-,& Sams Imaglmbus fide Divina

:

.

^

*

ht

d

dod

hii

Hanc Eecleíiz Catholice

iipàm , adverfis modermtos hareticos e Seriptura fácra vel Patrüm Traditio-

s

ne hi ftábilire'animus non.eft

Id enim Theologi qui centra.hereticos ex profeffo fcripferunt, atque pr-

ceteris , Illuftriffimi, Eratres Vallenbürgenfes,:qui in m

ateria controverfiarum contra hzreticos. excellunt,

^ gdet

abunde praititerunt, Similiter nec illa quz.3 'Theologis

€onmmnniter receptafünt, vel inter ipfos difputan-

tur, H

aminare non inftitui; fed folum propénere qus juxta Sanctos Canones feu Resulas Ecclefiz ob-

: Cert

yologu

fe.'rvqxïd utc*avendä funt:ne ve

L fuperftitios impietas, aut turpis quzítus in hünc cultum füb fpecie religio-

niscirrepa

a

g

(s arga

lol

ut pop ülgs » e)üsoccaüene, m;fup(erfmmnem», ;,r;ï?;ggiveta!;;ein * ?agi etlam in fpecæm quamdam

t m

ido

Mu

4

F

ï

b Uï'

—

i

P

E

fonati

qerito.

od

e

fali p

tatt.

viarit

quentiï

adTarme

&

vandam fore Generali:C9c, Exftat in Chronico Con-

um

4 1

ftantienfis Eccle(iz. Et Alexander IIL in Diplomate

Gitati

quo $. Eduardum ad preces Henrici-.Secundi Angliz

tionte

Quinam u;Saïsz Tvär;þræz-äifj mwcandzfunï :

rTN

;

^

Regis, in Sanctoruif numerum retülit, fcribit : jNe-

D

& ut .G

i

ïngorte ex in

d

;

;

1

(creto *iþ;opufiïääo ä'ep'räBi pro San»

gotium fem. arduin C9 fablime, tom frequenter. folet

j

?

d

j

&is , & vitia füb fpecie virtutum publice:colantuts

7ifi n falemnibus Conciliis de more cORcedi, Kiabetur

mentu

pervetuttum conftat in Ecclefia fuiffe morem, ut nul-

n Bullario Romano editionis anni 1655. tom. 1. pag.

die b

lus, nec Martyr quideim, :ab(que przvia difcuflione

67. Dicit 2on freguentey ; quia Eugenius III. fcilicet

&approbatione inter Sanctos publico religtonis cultu

Cànonicis/Lambtergehfis Ecclefiz poftulantibus Cano-

Qrdin

tem;

colendusrecenferetur, T:uculentumiftius reiteftimo-

niza&ionem Henrici Imperatoris fui fundatoris, reí-

[it 2

bieir habétar ápud (Optatum) -Milevitanum, "libro

ponditiet; 4tujufimodi petitio nifi in Generalibus Con-

N

1. adverfus Parmenianum, 'ubi de Lucilla potenti &

ciliisadmitti non folets illum tamen foluslin fuo Con-'

i nut

factiofa femida , Donatiftarum patrona; hac"fcribit :

fiftorio. canonizabat, ufüs hoc fundaménto, quod

Cim corveptiónem Zrcliidiacotii CecilBanijerre ah pof-.

Romane Ecclefiz auctoritas fit ómnium Conciliorum

tur (

refert

fet, qui ante

1

iritualem cib&m C9' porum , os xefcio

firmamentum. Habetur Tomo :. Bullari Romani,

cujus] Martyri

$5

$9 -

fi tamen Martgris, Vibare ;dicebatur,

pag.61. Etcerté ait P. Lüpus, tomo'tettio fcholio-

1470,

C2

C c

nume

? Mariyris , féd necdum vindicati, correpta :cum

'Tüm pag. 569. ipfe Eugenius III. lepitur priius ita ca-

fs«

confufione 3rata rece[frt.

-, nonizafie, quem in S, Eduardo & S. Thoma Cantua-

Hinc patet Lucill

am'c

um tüilfe 4quod o fra a

i-^ rienfi

L;:

lexander IH]. & inaliis Sanctis canonizandis alii

findi

C

cujus defunái ut Reliquids Martyris, publice coleret,

Pontifices fünt deinceps imitati.

Quin immo cum

fiécdum virdicatis-id:eft declardti (ive receptiproMar-

jam Pontifices füa auctoritate San&dtorum Canonizatiozi.

Conc

RIe1

tyre: Porro in hac vindicatione five relatione in nu-

nem peragere incepilfent, coeperunt quoque eam fibi

snerum aut fafttum San&orüm, prxcipuas babuifle par-

privative attribuere.

Etenim Alexander III. (c) re-

far,

Acripfit quempiam non effe pro Sando colendum ad-

pus]

tes fuas Epifcopos conftat exCanone 14. Concilii Car-

cut].

thaginen(isquinti (anni 398.) Quin & fxculo octavo

dita ratione: cum etiamfi per eum miracula

erent,

'ex Concilio Francofotdienfi, Can.42. Undetde En-

non lkerét vobisipfum Bro Sanio abfjgme auétoritate

&

tierdi

nent

ftatio al, Eugenio Cameracenfi Epiícopo, Adulphum

"sEcclefice Romane- venerafi, quod refertur in Capite

Przdecefforem fium rairaculis corufcantem in nume-

-primo Extrav. de Religuiis C9' veneratione Sanclorum.

us

ruim $4n&orüm *efernte, fcribitin ejufdem Ecclefiz

Quin &fertur idém Pontifex edixiffe, ut nüllusnovus

COR

Chronico Baldericus CTornaceníis Epifcopus , T. 1.

SanüGus in veneratione haberetur; nifi ex auctoritate

ftrif

Cap. 33. pifcopus lmtus verbo facdto ad populum

Apoftolicas & nifi fit canonizatus a Papa. (Lupus

Cant

find

qeati Adulphi folemnia in numero SS. notificavit, Et

. dido loco pag. $67.) Et:quamvis, ut etiam notat

Sigebertus Getiblácenfis ad anrum. 1117. refert. S.

idem Lupus, illud Decretum non ftatim ubique fue-

Moni

Hubertum fundatorem Gemblàcenfis Monaflerii atfen-

rit receptum, tamen ab eo tempore hzc auctoritas ca-

pra

fu 'Generalis Syrrodi db Epifcepo Legen(i feu Leodien-

nonizandi ad Sedem Apoftolicam fenüm tranfivit:

vitt

fi elevatum curm tnirabili concurfu & gaudio populi.

i prafértim poftquam predictüm. Alexandti III. Reícri-

den

Quin & circa idem tempus ftatuit in fia Synodo S.

ptum in Decretales Gregorii IX. relatum fuit & a Ca-

tlj

Anitelmus Cantuarienfis Epifcopus : 1e quis temeraria

nonifítis pro commnuni jurereceptum$ adeo ut tandem

vi

juxta medernam difciplinam nullus novus San&us pu-

novitate corporibus mortuorum; (quod'contigifje cogmo-

juli

vimus). fine 'Epiftopali auctoraate reverentiom Sautti-

blico ritu coli poflit nifi auctoritate Romani Pont

É

u

ivficis

den

tatir exlibedt. TPerro haec Epifcopalis auctoritas vale-

- pro tali declaratus fuerit.

r

01

e "notyant "Can-onifiä

bát quidem, «it in particulari Ecclefia defun&tus, tan-

Dixi publico ritu, quia, ut re&

[lin

quam Sanctus-coleretur: Sed t per univerfalem Ec-

poft Gloffam, in Cap. Unico, de Rel. C$' veneratio--

NT

ne SS. in 6. cuilibet litet in fecreto alicui defunéto quem

clefiami pro tali haberetur, au&oritas illa minime füffi-

Qu

ciébat; íed univerfalis Ecclefie -confenfus quodam-

Sanétum credit , preces porrigere , ut pro ipfo ad Deum

tsf

miodo neceffarius :credebatur: unde cuidam Abbati

intercedat:- licet. folemnes preces: publice emittere , vel.

Qu

pradecefforem füum faftis San&orum adfcribi poftu-

folemne efficium publice dicere nequeat,

Hiü

lant , id de facili concedinon poffe refponditUrbanus

Diftindionis illius inter publicum & privatum cul-

ad

]I. addens rátionem : 102 enim Santlorum numero de-

tum notabile exemplum occurrit apud Molanum ad ;.

Qu

bet quifquam Canonibus admifteri , nifitefles adfint qui

anuarii: agens de B. Gerlaco Eremita in territorio

tioi

ejus aniracula vifa juis oculis atteftentur

" plenavie

:

Falchenburgen(i : Commiemoratio ejus in vigilia Epi-

pa

Synodi firmentur affenfu: (b) - TYtem Ulricus Conftan-

phanice Domini: fed quia non eft Canonizatus, Miffe.

vi

tienfis Epifcapus $. Conradum Przdeceflorem füum

facrificium peragatur de zterna fapientia; & dum Li-.

ü

canonizari füpplicans , ad crebras fuas litteras hoc im-

tanie canuntur, fubmiffa voce inferitur: Sagcfe Ger*;

di

mutabilis feriteritiz réfponfirm accepit a Romana Ec-

lace , ora pro nobis.

N

clefia: V/itam ejus in Concilio reiitandam C compro-

I.

(/a) Conf.Attr, Can 5o. (5) Hàbetur Epiftola Pozï'tiïtïcis 'Tomo 4. Gallie Chr, («) Deer. Gf'*eg. L. IIIT. Tx.t XL Cap.

L]

Drz VENERA'r-miqB SANCTORUM &c,

.iji

N

u

-

$k

&orum relati, & qui ut falis.publice colendus propo-

nitur abfolute poffit effe dubium, immo & fübetfe fal-

ldl (

ü

A'n.-relaticj) alwajw iü nzlmef-izkzi San&orum . ff-uinfdlli-

pre

fum ,-id támen non impedit quin cultus illi impenfüs

- bilit San&titutis Argumentum? Et utrum Dubium de

Deo fit.gretuss & préces ad eum -fu&e fint fru&uofz;

lunt

Saucditate alicujur in numerum Sanéclorum relati,

lu d

quia ut ajunt Canoniítz poít Gloffam füpra citatam:

Pér fidem Chrifli omnia purgantur s. 69 efto quod veri-

? ob

debeat. remoram ejus cultum C5 im*ocatimzem. (a)

li

HU

tas Canonizationis deficiat , non. deficit fidess id eft,

Certum in primis eft qu-öd relatio alicujus in :Marty-

cum: ille qui colit & invocat prudenter credat hunc

lg

rologium etiam Romanum, non fit infallibile (andita

efle San&um, atque ex illa fideimpendat illi honorem

tis armgumentum. — Errari hic poffe, ait P. Lupus, . do-

quem Deus Sancus fuis impendi vult, fides illa erro-

cet nupera Martyrologii Romani purgatio, que plures

rem purgat, five facit ut Deo gratus fit; licet qui co-

Donatiflarum acaliorum hereticorum falfos Martyres

litur revera San&us.non fit: Deo nimirum fidem feu

merito expunxit. Deinde Martyrologio etiam olim Ca-

pium animi affedtum penfànte & remunerante; quem-

nonizati inferunturs ait rurfum P. Lupus,qua in re

admodum contingeret;..(i quis adoraret Hoftiam con-

falli pote[t C9' Pontifex ; €9' errorem habere pro veri-

fecratam ab aliquo qui publice & ab omnibus haberé-

tate. Eadem e[fl vatio de infertione in. Romanum Bre-

viarium. ^ Hec ille, Torm. 3. Schol. pag. 573. & fe-

! þur Sacerdos , &.«;atnen re ipfa non. e-ü."ej:.i

Jüni

P

--

quentibus.

Tate

2. Apüd onànes certam eft non effe infallibile (an-

o

D

lig

&itatis areamentum quód quifpiam a populi acclama-

n

tione jam pridem in numeruüm Sanctorum receptus fit;

fl

& ut talis jam publice colatur.

"

Qua ratione PfæCävehdum ne äetu-anäe'r,etiCis. m*atefïa

2

ür

3. Contítat/ quod nec infalli

bile fänäitatislütargü-

Da".

calumniofe imputandi Ecclefie quod aliquid Deo

mentüm; ea relatio in album Sanctorum, quam ho-

aut Chri(to proprium tribuat Sanéctis ,. vel ne detur

lcet

die beatificationem dicimus, uni duntaxat.Ecclefiz,

occafio- rudibus

10

Ordini aut Regno impertiens colendi defuná&i faculta-

q,-(-llatholigisv m eg;qæfp- illum- prola-

lj

tem; eo quod Pontifex tunc non proponat toti Eccle-

ber«lfdi.

Qs

fi: adeoque nec ex Cathedra, ut ajunt, loquatur.

$.

I.

on.

Sola proinde (füperelt quxítio de relatione .alicujus

od

hES2 J

&«v

hodie Canonizatio dici-

in numerum Sanctorum qi

o p rbpünendul&t berus'

üm

tur: qua nimirum przvio folemni ritu, (qui integer

Ef"eqzeenter P

þnfus Ecclejïz;e,

jun

circa cultum Saliüorum.

rcfertur Tom. 13. Conciliorum, ultimz editionis, pag.

lio

1470, & fequentib.) 4 Romano Pontifice quitquam in

E rudiores Catholici in prædi&ïum'efmrem prola-

(d

numerum Sanctorum refertur; & ut talis, toti Eccle-

N

bantur, utque omnis.calumniandi materia hare-

d

fiz colendus proponitur: utrum nimirum fitinfallibile

ali

:

ticis fubtrahatur, mandavit Tridentina Synodus (/)

fanctitatis argumentum !

omnibus docendi munus füftinentibus , ut juxta Ca-

h

Conftat in primis de fide non effe Papam, immo &

tholicz & Apoftolicz Ecclefiz ufüm-deSan&orum in-

Concilium Generale in hujuífmodi Canonizatione er-

Jür

vocatione & interceflione Fideles inftruant, docentes

jb

rare non poffe.

[d inter Catholicos Do&ores difpu-

eos: Sanctos una cum Chriflo Regnantes-orationes fuas

e

tari, & aliquos conf(tanter atlirmare fatetur ipíe P. Lu-

.qro:hominibus Deo offerre: Bonum atque utile. e[fe eos

d

pus loco füpra citatos & plures inter Canoniftas, fe-

invocare. C3' ob beneftcia impetranda. a Deo per Filium

Il

cuti Gloffam; ad Caput Unicum, de Reliquiis C9' ve-

ejus T. C. D. N. qui folus nofler Redemptor €2 Salva-

ij

neratione S. S. in 6. Eccle(iam in Canonizatione füfti-

tor eft, ad eorum orationes, opem auxiliumque confa-

Ite

nent errare pofle idemque affirmat Franciícus Vero-

gere.

,

nius, in füa Regula fidei, quam ut utiliffimam pro

Hacffi frequentids proponantur, facile intelligerent

convertendis h&reticis probarunt & adoptarunt Illu-

ü$

tum hzreticktum vulgares omnia a Deo tanquam om-

le

ftriffmi Walemourgenles.

Rationem vero quare ex

nium largitore & auctore omnis boni expecris idque

canonizatione alicujus Sancti haberi nequeat infallibile

u$

per merita Filii ejus J. C. quando SanQorum preces

at

fan&itatis argumentum , hanc allegat Veronius: Ca-

po&ulantur; atque hinc ulterius intelligerent , alium

nonizantur enim maxime ex iiraculis fattis pofl tem-

efle cultum quo San&os venerari pie debemus, alium

!

pora Apo[lolorum, quorum. miraculorum plence funt

vero quo Deus ac Mediator Dei & hominum homo

vite Santclorum , tum in vita, tum po[l mortem ab eif-

Jefüs Chrittus colitur. De quo edoceri populum man-

dem editorum.

At nullum talium miraculorum eft re-

dat Synodus Cameracenfis anni 1565. titulo de Sanctis

velatum in verbo Dei: Proinde nul/um e[l de fide Di-

Cap. 2. Pratereaex dicis intelligerent quamvis Divos

vina.

Quomodo ergo. Canonixatio ex illis facta, feu

recte colamus, vocemu[que advocatos C5 interce[Jores

judicium Ecclefice quod fiut Sancti effet, fide Divina cre-

ï;

non eo tainen ordine atque loco quo Cüriflus Homo Ad-

5

dendum? Nulle ergo Bulla Canonixationem , que fere

vocatus Mediatorque ejfe dicitur , cujus vel, ait citata

omnes funt Romanorum Pontificum, C3 continent quc-

Synodus, populares a. Pafloribus admoneri debebunt,

flionem feu doctrinam facti, fcilicet hunc vel illum effe

ut retundatur hereticorum contumelia qui dicunt: Eccle-

Santtum , facient rem defide: Hzc Veronius.

Deni-

fiam Catholicam Divos «&

quare Pontifiei C3' Mediatori

'

que folebant jam pridem Pontifices previe ad pronun-

no[flro Chri[lo.

tiationem Canonizationis proteftari his verbiss 4nte-

Przcipit quoque eadem Synodus, . ut admoneantz&-

g

quam ad pronuntiationem veniamus , proteftamur pu-

populares minus dofli, ut cum Sanétorum memorias

blice apud vos omnes hic prefentes , quod per hunc

vifitant , C9' eorum auxilium implorant , Chriftiana

attum canonixationis non intendamus aliquid. facere

confuetudine orationem Dominicam vocitant ,. intelli-

quod fit contra fidem aut Catholicam Ecclefiam , feu ho-

gant fe eam. non ad Santíos, fed ad Deum dirigere,

aorem Dei.

Qu prote[latio , ait Lupus loco citato,

adjunttis fibi comprecatoribus San(lis.

Hxc atque fi-

palam fupponit errandi po[fibilitatem.

Effe tamen gra-

milia quz verum Ecclefiz fenfüm circa cultum. & ve-

viffimam auctoritatem ex hac Canonizatione pro fàn-

nerationem San&orum íimpliciter & dilucide expri-

&itate Canonizati, temerariumque futurum qui de ea

munt; fi frequenter populó proponantur,. facile ab er-

dubitaret,'recte idem Veronius notat..

rore illo prztervabitur, & hareticis. calumniandi ma-

Ad heclicet de fan&itate alicujus in numerum San-

teria, fübtrahetur.

(a) Vide jus Ecclef. univ. Edit. 1755. Part, I. Tit, XXII, Cap, X, excerptum ex. $upplean.

— (4) Seff, 25. deinvocatione SS,

Supplin. Oper. Van Efpen Tomus V.

R2

$. IL,

152

T RACTATUS

-

EX

& confequenter Chriftam non effe folum Redempto-

181

rem mundi, pretiumque reconciliationis Patri obtulif-

fe; aut denique dubios nos herere poffe, utrum po-

l

I'C'avend'um cbräfn *þoþä'lo' a verbir quæ fecnnd'izm: obvium

f

tius ad làc matris an ad fanguinem

E

Filii confugere thä-

d

fezzfumfgr":rorem p)ræd?&uin exprimunt.

beamus.

.

radidum eft , natum fit CO'h,tin-

Quandognuidóm.siibus diiffritélo popali inbipbit,

Cum igitur, ut fup

Q

ita debeant fia proponere ut populus in fana doctrina

gere ut vulgus verba illa accipiat, juxta obvium illo-

fi

inflituatur4 & ab omni przfervetur errore, evidenter

rum fenfum, fíequitur quod prudentia requirat ut ea

e

*confequitur; " cavendum effe a talibus expreffionibus:

vel nunquam vel rariffime coram populo ufurpentur,

f

quz popülo erroris occafionem prabere poflent. Ex-

nec tunc quidem fine convenienti interpretatione qua

y

oftendat illa effe intelligendain fenfü Catholico, atque

empli gratias àb his fimilibufque: facilius quir falutem

adipifcetur invocata Maria quam- invocato (nomine)

in eo fenfü a Sanáis ufürpari potuiffe, ut oftendit Ca-

h

'Sfefu: quiacum Deus habeat juftitiam & mifericordiam,

ftorienfis Tra&. 3. De cultu Sanélorum $. 63. & 65.

& Theophilus Raynaldus, in Dyfticis Marianis,..Parte

D

dibi i& hoc mundo exercendam retinuit ju[litiam , C9

(

4niferigordiam tnatri conceffit : €3' ideo [i quis fe fentiat

3. pundto 1o. Num. 15. qui ibidem relatis nonnullis

gravatum, a fero ju[litia Dei appellet ad forum mife-

fimilibus didis, monet Num. 16. non funt tamen ijLa

Sive ut alius dicit: altera re-

;

ricordie matris ejus.

vel paffim proponenda , velabfque convenienti interpr«-

:5

Ti

"pni parte , hoceft-judicio C9" feveritate vel fibi-retenta

tatione.

vel translata in Filium , ut fi quis forte a Patre terrea-

Occurrunt in Officio Divino etia

m quædäh deDiva

D

(

tur, quia feverus; aut 4 Filio qtia judex ef! , wia-

Virgine. V. G. quod fit vita €9' fpes no[tra s advoca-

trem e

J

ta €9 mediatrix noflra; & fimilia, quz licet quodam

"us intueatur, C9' adeam fugiat, quia n;ediciigq

fenfu vere & Catholice ipfi applicari poffint, quia ta-

Jl

eft C9 mifericors.:

[

^ Denique quod nonnulli dicere haud erubuerunt,

men in fenfü proprio & primario & obvio videntur ex«

nimirum quod quinque virgine

ffatuc a loco nuptiarum

primere ea quz foli Chrifto competunt, utpote qui

lo

J

exelufre fuerunt, e€o quod. Chriftum inclamaverint di-

j

proprie eft fpes noftra & vita, & Advocatus & Media-

centes DoMwiNE DowINE, APERI NoBIs: adniffre vero

tor nofter apud Patrem; his (imilibuíque epithetis pru-

C

denter apud vulgus utendum e(t; ne fiilla frequenter

ti

fuiffnt fi Divam Virginem invocaffent C9' dixiffent

P

DoMriNa, DoMINA, APERI NOBIS. Quis enim ambigit

Divz Virgini fine congrua explicatione applicari intel-

quin hzc & fimilia alia fic expre(fà nata fint imprimere

ligat, credat illa Dive Virgini applicari in eo feníu

ti

quo foli Chriíto applicari poffunt. Unde ut pericu-

[it

popularibus ideam; quafi mifericordia Divz Virgini,

ü

magis quam Deo & Chrifto competat; .aut fàltem quod

lum illud caveatur, prudenter aget populi inftrudor,

Diva Virgo miíericordiam fübinde exhibeat, alicui,

fi id quod Ecclefia per fimilia epitheta de Diva Virgi-

ne afferere intendit, verbis apertioribus & clarioribus

cui Deus niifericordiam exhibere non intendebat; quz

j

non tantum falía, fed & blafphema effe nemo negarit.

exponat; V. G. fi populo inculcare velit, quod Diva

k

Nec refert quod forfàn qui ea fcripfere aut dixere , ali-

Virgo fit vita noftras dicet quod ipía fit quz vitam,

f

ter illa intellexerints quia dum: populus his inftruitur,

fcilicet Jefüm Chriftum, nobis protulit, quod fit ad-

non tam áttendendum quomodo verba illa do&tiores

vocata noftra, quia intercedit pro nobis apud Patrem

& Deum, ut per merita Chritliunici & principalis no-

intelligere aut interpretari queant, fed quam ideam

Ex his facile intelli-

ila populo imprimant.

Natum enim eft contingere

ftri Advocati, gratiam impetret.

uod vulgus ea accipiat non prout doGtiores forte illa

ges quomodo & qualem aliis his fimilibus de Diva Vir-

intellexerunt , fed prout verba prz fe ferunt.-

gine locutionibus fenfüm & explicationem dare debeat

?

inftru&tor populi.

ff

$. TP

di

«

n coram populo conveniat indifferenter ea dicere.yde

Q

C A-PSDU.T

III

l

San&is, que nonnulli viri San&ti dixerunt , aut.

in Officio interdum occurrunt,

fa

De errore quem calumniofe Ecclefiz afhngunt Hzre-

fü

tici;, & in quem populares fübinde prolabuntur,

Occurrunt nonnulla piörum ac eruditorum ,. quin

d.

& San&torum dicta in hac materia, quz f1 per fe con-

nimirum quod promittatur fecuritas íalutis lis. qui

C0

fiderentur, attribuere videntur SanGis ac przefertim

aliquem e Sanáis coluerunt.

(

Dive Virgini ea que foli Deo ac Chrifto competunt;

N

aut eam füpra Chriftum quodammodo extollere, aut

$. I

faleem equare videntur. VerbiGratia; hac Petri Da-

fi

miani ad B. Cirginem Serm. I. de Nariv. B. M. V. ac-

Oflenditur quod non fine atroci calummia ejufmodi ei*roj'

a

cedir enim ad illud aureum humance reconciliationis al-

Ecclefie Catholicee adfcribi poffit.

tü

tare, non folum rogans, fed imperans; Domina non

E

n

ancilla, & a S. Brigitta L. I. Revelationum Capite I.

retici noftri temporis ut dodtrinam Ecclefiz de

pn

hzc dictaleguntur: Dolor Chrifli erat dolor meus, quia

H

culu & veneratione San&orum reddant odiofam,

ipfi non verentur adícribere, quafi omnem folidam

fa

cor ejus erat cor 1eum : ficutienim Adam C9' Eva ven-

p

diderunt mundum pro uno pomo; fic Filius meus C$'

devotionem, in quibufdam externis devotionis exer-

blïi

ego redemimus mundum quafiuno corde.. His annume-

citiis erga Sanctos, ac przcipue D. Virginem, con-

ftituat; addicatque certam falutem illis qui aliquibus

H

rari poffünt hi vulgatiffimi verficuli.

i

ejufímodi externis pietatis exercitiis aliquem e Divis co-

Hinc lactor ab ubere: hinc pafcor a vulnere: .

luerit.

"

hh

Pofitus in medio ( Nimirum inter vulnera Chrifti

Et quidem recenter unus illorum famofiffimus Mi-

[

& ubera matris) quo me vertam nefcio.

nifter Jurieu, in libro Gallico cui titulus: Prejugés

In hoc dulci dubio, dulcis eft collatio.

legitimes contrele Papifine, parte 1. Cap. 33. oftende-

li

PJ;'(

re contendit Eccle(jam Romanam reprobatam effe hoc

Hec & fimilia qux apud nonnullos San&tos occur-

titulo; quod omnisab eaexulet folida pietas; totu*'in

?l

hoc verfans, ut indicia conquirat & conglomeret,

J

runt, fi juxta obvium- verborum fenfüm accipiantur,

(q

omnino infinuant Divam Virginem non tantum füp-

quidquid de ejufmodi pietatis externis exercitiis non-

nulli particulares fcribant aut dicant, vel etiam popu-

(0

plicare Chrifto, fed ut Dominam imperare. Item ip-

emifíle;

z ilorum

T

lo peri'uadgant, impudentiffime toti Ecclefi

famuVi'rginem una cum Chrifto mundum red

L

. parti-

D& veENfRAaTIONE SANCTORUM'ÉC,

133

Dfo.

tf

particulariutmi fada di&taveaffingens ; qua(i ex particu-

Fideles in untim- cónfcederati-mutuis precibus ju?&nr

np()

laribus aliquorutn factis aut dictis, & non potius ex

tur, & mutuis exemplis ad , gpera pietatis, & przci-

t d.

fidei formulis, atque Conciliorum Decretis quibus

pue ad faciendas virtutes.illius. San&ti, quem, in fpe-

'fenfüm füum Eccle(ia proponit,: ejus doctrina haurien-

cialem fu. Sodal

tf

da effet. Hos fontes fi confülerent Hzretici ; com-

ltäïls P.atrom?m elegerum provoaen-

illg

pertum ip(is foret, non fine calumnia Ecclefis Romanz

9. III.

W

eju(modi do&rinam poffe adícribis immo facile intel-

!

ür,

ligerent fimilia fcripta aut di&a, quz falfam illam de

Il. circa Confrater

| Q-u?ci ,Cïleinæä.r VI

nfifätex .b?fervdn;

Qug

'externis illis pietatis exercitiis ideam in populo fovent,

duim ylecreverit.

LQue

'non tantum ab Ecclefia non probari, fed €

.tiam pofiti-

Clemens VIIL in Bulla

Q

've improbari & damnari.

qua incipit ,Qz)zi*ciamque &

6f,

* "Quemin finem hic füfficiat b

ina e Belgii noü'yri Con-

habetur T om. 3. Bullarii

Rom. pag. 160.. pro . recta

Conífraternitatum adminiítration

qrte

'ciliis Decreta afferre, qux omnem iftam hzreticorum

e.ftatuit fequentia , 1,

ll

N

'ealumniam confundunt. Primum Concilii Camera-

Unam tantum in fingulis locis ejufdem nominis velin-

ifla

cenfis anni 1565. quo przcipitur ut doceatur. populus

Ítituti erigi polle, accedente femper Ordinarii con-

n

abominandam effe eorum vanitatem. ac füper[titionem

fenfu.: aquo etiam . fraternitatis Statuta examinanda

qui certe pollicentur nonex hac vita migraturos fine pe-

& approbanda funt ;.

quz. deinceps .ejufdem Epiícopi

J

nitentia C3' Sacramentis.eos qui hunc illiumve ex Divis

Decretis, & moderationi & c

?

coluerunts qui-fecuritatem in vebus gerendir fortunce

femper fübjecta maneant.

orrepþiqni in omnibus

n

d

Q

certum ac optatum eventum eifdem committant.

2. Non pofle promulgari Privilegia, Indulta, Gra-

Alterum Concilii Mechlinienfis anni 1570.titulo de

tias aut- Indulgentias nifi

u

prius ab Ordinariis recog-

Q

indulgentiis, quo monet pios füos filios circumfora-

nofcantur, qui adhibitis duobus de fuo Capitulo illa

qis quibufdam, aut etiain cum privilegio impreffis l-

juxta Sacri Concilii Tridentini Decret

a, promulgan-

Qui

da decernat. -

di

bellis temere fidem adhibeant; qui ex levibus aut fuper-

Jlitiefi* caufts. incertifque vevelationibus .. immodicus

3. Eleemofynas a Confraternitatibus colligendas jux-

Drü

(

CZ plus cque exorbitantes pollicentur indulgentias, po-

ta formam ab Ordinario praícribendam: ficque colle-

tiffmum |ft promilfiones. continent. certorum effectuum,

&as expendendas effeé in ornatum | Ecclefiarum , aut

tel

qperieulorum -fcilicet evitationem, a gladiis, a tormen-

níi

alios pios ufus , arbitrio Ordinarii locis ut omnes in-

M

tif, ab aquis, a pefle, aut liberationem certam a Pur-

telligant Czleftes Ecclefiz Thefauros non queftus aut

Betorios quemadmodum C2' Miffis quibu[dam C$* pre-

alicujus lucri gratia, fed pietatis & caritatis excitandze

l0f,

fgi

cibus certo numero vetitandis afixas alicubi videre licet.

cauíà, & Apoftolice Sedis benignitate Chrifti fidelibus

Do&trina binis hifce Decretis contenta fifrequentius

aperiri.

bus

JiVà

'populo exponatur, & hzreticis calumniandi materia,

4.. Confeffarios etiam regulares, a Confratribus eli-

& popularibus ne in deteítabilem illam fiduciam aut

gendos indigere przvia approbatione Ordinarii loci.

i1lly

N

ffuperl*cittionem prolabantur, occafíio fübtrahetur.

j. Confellariis Confraternitatum. non competere

facultatem abífolvendi Confratres a refervatis Sedi A-

em

DI E

nQ

$.

poftolici aut Ordinariisloci 5 pretextu privilegiorum.,

Ex his conítat quod Epiícopis fpecialiter incumbat

J

du COnfratärm'tate: inferant praditium errorem.

I

Contraternitatibus invigilare atque providere , ne quid

in legibus aut Statutis Confraternitatis religioni Ca-

t

Przcitatus Minifter Hzreticus, volens Ecclefize Ro-

tholice folidaque pietati adverfüm occurrat ; nihilque

manz affingere jam di&um errorem, in füb(idium ad-

populo proponatur, quod illis perniciofi erroris oc-

ducit confraternitates; qua(iipíà in earum externis ex-

calionem dare poflet. « Cumque Parochi (int Epifco-

ercitüis folidam integramque pietatem conítitueret ;

porum in regimine animarum coadjutores, indubie

cum tamen

(emet Minifter in ihitio (ui libri fateatur

& hi invigilare debent, ne occafione Confraternita--

neminem e

i

bonifenfus in Ecclefia Romana qui non

tum populus fibi concreditus in falutem, in errorem

?

fateatur ejufmodi fraternitates non effe utiles, nifi ad

prolabatur.

n

füummum ad fovendain & nutriendam devotionem Fi-

Ufy

delium & fimplicium: quibus verbis, velipío fatente,

convincitur quod in Ecclefia Romana nequaquam cre-

n

damus in Conftaternitatum exercitiis etfentiam confi-

M ASJUESUE I

IV,

ftere folidz pietatiss fed quod ad fummum illa habea-

mus ut media quibus fimplicium pietas juvatur & fu-

De quibü(dam didis quz errori, de quo Capite fu-

ftinetur.

Verum quidem eft in ejufmodi pietatis ex-

periori, occa(ionem care poflent,

or

ercitia, uti in alia quzcumque etiam fandiflima infti-

tuta poffe interdum abufüs irreperes fed propter eo-

$.

I.

rum abufus, legitimus eorum ufus culpandus non eft;

i

prout jam advertit /Egidius Carlerius Decanus Came-

De iis que de S. Barbara referuntur, €9' ditlo

racenfis, in oratione habita in Concilio Ba(ileenfi, ubi

errori favere videntur.

T»

agens de Confraternitatibus, aits Revera nom efPdu-

h

bium quin multa mala fub hac fpecie pietatis, parentur:

E S. Barbara legitur , ait Colvenerius Do&tor Theo-

D

puta, que[lus: illiciti , deordinati favores , audacia

logus in Academia Duacen(i, in notis ad librum

j

peccandi; C9' multa fimilia.

Verum non funt de fe illi-

fecundum Cantipratani de apibus C. XXV. N. 25.

3

)

citc confraternitates ipfes immo titulum habent hone-

quod quicumque eam coluerit, Sacramentorum

flatis C9' parere po[funt fruttum.

Nam frater qui ju-

5

Confeflionis & Euchariftie particeps efficietur ;

)

i

vatur afratre, e[l qua[i civitas firmas Proverb. 18.

antequam ex hac vita demigret. Hinc eft quod in

/

Licet enim fuffragia Ecclefice profint omnibus in unitate

» Francia & locis adjacentibus ; S. Barbaram matrem

»»

:

ejus exiflentibus ex parte caritatie, que . non quarit

Confeffionis appellent; adjiciantque laici pene om-

4

IH

que fua funt , fed facit omuia communia , ut dicit Apo-

29

nes, in Confef

lione generali que przmittitur Sa-

lolus : tantum ex parte intentionis hic quibus appli-

)

?

cramentali, hxzc verba; Er Domine Santde Bar-

jj

cantur profunt magisquam aliis. Et per hoc in[litutee,

5

bare, matri Confeffionir. ** Ha&enus iile

quibus

conce[Jee vel permiffce funt fraternitates ipfe. KHac.ille

additur a Dorcando L. 4. Chronici Carthufianorum

om. 12. Concil. p. 1213.

Cap. 3. qued huic S. Virgini fuus fponíus dederit in

& laery-

. Legitimus proinde, Confraternitatum qfus e[fc, qt

maneze ut eam colentibus nunquam extrema.

m'ola

154

ASXpDagAQTIUÉ AVUGDTBSIm6 U

0

rto

d

8il

xnófá- Confeffi

*

efatürá fit. ^ Tifüper'in libellis idia-

4

?

tuntur. .Primum quod 3ä;- :»B;.:Virgine;,aLrgïelatum- fuiffe

mate vulgari conlcriptis , *X 1

ti Jaicorum man bus paf-

dicitur B. Simoni Srock ; his verbis : Dilettiffume mis

hi

recipe hoc tui Ordinis Scapulare meum, Confraternita-

mfh

fim ver(antibus fcribitür- : Cürm effet martyrium con-

h

Jürninatura , -poftulaffe a Deo ut : fuccurrere-po[Jet. exi-

tis fignums; tibi C9' cunctis Carmelitis privegium, in

j

D

quo quis moriens cetermum non patietur incendium.. Ec-

flentibus in extremo vitee difcrimines ac refponfum ac-

plll

cepiffe , Deum fatturum quodcimque cultores ejus effent

ce figmim falutiss falus .

j

patti fempiterni.

4

;'zz p&ricu&is y fædu.f pacis ö"

t

rogaturi; inter quz haec duo fpecialiter referuntur. 1.

Quoed liberet a fü

bitanea-morte, neceffariani peccato-

Alterum a D. Virgine

revelatum effe dicitur Joan-

pil

rum remiffionem impetrans;

2- Quoed fuos cultores

ni XXII. & ab eodem, ut volunt, expreífum, in Bul-

s Pceni-

non finat migrare ex hac vita fine Sacramenti

la quz vulgo Sabbatina. dicitur : Illudhoc tenore re-

tem

ferri & proponi folet : quod qui in Santla perfeverabit

jnte

^

tentizy Eucharittie, & extrem« Undionis. ; Hxc &

fimilià?qua'in hujufmodi libellis leguntur,- eam indu-

-obedientia, paupertate, C9' caflitate, vel qui . Santlum

ter

bie nàáta fübt imprimere ideam populo , quod quicum-

intrabit Ordinem,.fa]lvabitur : C9' fi alu..devotionis

pl'lf

cauja.in Sanciam ingrediantur Religionem facri habitus

vid

que cóluerit D. Barbaram, V..G. jejunando 'in: ejus

profefto, aiüdiendo Miffam que ad ejus honorem ce-

fignum gerentes , appellantes fe. Confraives. €9' Confo-

r

rores fnei Ordinis pranominati, liberentur CS' abol-

20

lebrari confuevit,- aut' certas preces in ejus honorem

recitando, (qualia pietatis exercitia- in dictis libellis

vantur tertia eorum parte peccatorum , a die quo.pra-

hic

fatum Ordinem intrabunt , ca[litatem quee vidua €

b]

bt

notantur) fecurus fit quod (ine Sacrameutis ex hac vi-

ta non fit difceffuruss iiíque receptis falvabitur. :. at-

«promittendo s. virginitati, que virgo, efl, fidem pra-

x

lla de-converfione atque ferid poenitentiz

flando : fi conjugata, inviolate -obfervationem natri-

hi

que hinc nu

Curas fed. perniciofa 'ac:'periculofà eme

ndandz vitz

-monii adhibendo, ut-.fantia. mater imperat. Ecclefia.

nz

Ut igitur populus a fimili errore exi-

Fratres profej]i: dl&l O1d1ms fU]JPllC!O f()]vantur, äj"

r

procraftinátio.

matur, r; Offendetur quomodo e

jufmodi pérfuafio

-eulpas $ die quo ipfi. freculo recedunt , ac . properato

hü

e Sandorum Patrum

- gradu accellerant.Purgatorium , ego mater gratiofa de-

gl

repugnet Sacrz Scripturz atqu

unanimi do&rinz; quz nihil adeo inclamant; quam

jcendam. Sabbato poft. eorum obitum, CS9' quos inveni-

ipl

incértam fore peccatorum : convertionems nulli eam

am- in. Purgatorio , liberabos C93' eos in inontem San-

ün

deberi, aut addictam effes fiduciamque externis qui-

-Gum, itee cternce reducam. Verum qued ipfi Confra-

af

bufdam pietatis exercitiis innixam effe inanem & vacu-

tres C2 Conforores. teneantur horas dicere.canonicas ut

m

- opus fuerit jecundum . regulam dátam ab Alberto

illi

am. Ad hxc oftendetur revelationes quibus hac fi-

e

ducia innititir, omni plane'fundamento' deftitutas

-qui ignari funt , .debéant vitam-ducere- jejunam iis die-

vií

quod

bus quibus facra jubet. Ecclefias (nifi neceffitatis caufa

effes nulloque apparenti argumento probari

j

de revelatione qux huic Virgini facta dicitury facile

- aliqui efftat traditi in impedimento) Mercurio C9' Sab-

?

. bato:debeant a. carnibus ab[lineres preterquam in mei

erit evincere.- Dicitur enim S. Barbara mrtyrium paf-

»

( (üb Maximino anno 300. " Ut igitur quid certi de

Jfilii nativitate.

»

Dum hzc.eo modo populo proponuntur, quis non

revelatione ipfi fa&ta haberetur, id ad minus conítare

»

deberet ex aliquo Auétore ipfi cozvo , qui;ut minus,

videt, illa effe nata eam imprimere ideam , quod qui

»

teftaretur a S. Darbara didtum fuiffe eam fibi revela-

praefatum geflérit Scapulare, Confraternitatique ad-

H

tionem factam efle.

'Tantum vero abeít ut veterum

Íícriptus externa illa pietatis exercitia preftiterit, fecu-

»

rus. fit quod eternum non patietur. incendium, ac

aliquis. meminerit fimilis revelationis, ut nec ipfius

Sabbato poít obitum e poenis Purgatorii per D. Vir-

»

Virginis ullus mentionem fecerit; adeo ut de ipfa di-

»5

cere non vereatur R. P. Papenbrochius Societatis Je-

ginem fit liberandus.

Neque refert quo

peritiores

forían aliter verba illa accipienda efle fciant, immo &

»

fu, in Prafatione ad Tom. 2. SS. menfis. Maji pag.

$4. Sihec Martyr qi

ue apud Greecos Latinofque &i

dicant; quia populus verba illa audiens & legens, non

folet attendere ad fenfum improprium quem vel ip(i

»

fuperiori

$ eft celebris , tam fuit ignota antiquioribus ,

»

caue ac S. Catharina, que cum hac. etiam commune

peritiores difficulter exprimere poffünt, fed ad íen-

Hzc ille. Et

íüum proprium ac obvium.

Nemo vero ambigere po-

»

habet quod a&ta valde incertee fidei [int.

»

forían primus qui hujus Sanctz meminit, fuit 7oan-

teítquin juxta obvium fenfüm verba illa prefatam ide-

am imprimant. Ulterius, cum przdicta verba eum

»

nes Damafcenus, qui quatuor facile fzeculis poft illius

»

obitum floruits ex quo a&ta aliqua concinnavit Suri-

fenfum przferant, facile exinde hzretici arripient ma-

teriam calumniandi Ecclefiam , qua(fi errorem prace-

»

u55 in quibus tamen nec ullum iftius revelationis ve-

b

ftigium occu

rrit. Miracula, qua in hujus revelatio-

denti capite expreffum populo proponeret; ut noviíli-

nis confi

rmati

ionem facta effe referuntur, perinde at-

me füpra nominatus Manifter hzreticus facere non eft

»5

veritus. Verum fíimiles expreífiones incertis dumta-

»

que ipía re

velatio, incerta fünt; nec etiam ullum le-

e examinatum &

authentice. probatum prafer-

xat ac nunquam ab Ecclefia probatis revelationibus in-

»

gitim

niti, & calumniofe Eccle(iz Romanz affin

»

tur;-1

ed ex privatis duntaxat auctoribus aut obícuris

gi,nec dif—

quibuf

d

am manufcriptis proferuntur , quibus quam

?

Hci!e, nec operofum gü probaþe.

5

exigua

fides adhibenda (it in hac materia, ex infra di-

cendis patebit. Recté

proinde monebit Parochus pios

$. IIL

»

»

fideles juxta Synodum Mechlinienfem füpra citatam,

ne fi

milibus libellis etiam cum privilegio impre[fis, te-

Quinam fint Primi Vifions Stochianee Tefles. (a)

»

qmere

»

fidem adhibeant, utpote qui certas promijjiones

Si confülamus omnes qui a centum & amplius an-

contineant certorum effe&tuum , ex incertie plane reve-

»

nis vifionem Simonis Stock, libris füis indiderunt ,

)

lationibus nullo verofimili argumento probatis.

quin & omni ftudio & diligentia firmarunt, ufquead

»

annum 1642. hujus fzculi teftem hujus vifionis nule

»

$ II

lum antiquiorem produ&tum reperimus Joanne Pale-

»

ntur aliqua Dicta de Scayulari B. M V. de

yoriydoro , Carmelita Batavo, qui L. 3. antiq. Ordinis

?

þReferu

Íui, Cap.7. hanc vifionem fic adornat. B. Simon Prior.

Monte Car

melo, que prediéto errori

i

favere videntur.

Generalis , nen multitudine divitiarum ,fed gratiarum,

non.ornamento ve[limentorum fed. virtutum incumbens

Duo funt qduæ Confratribus SCapülaris B. M. V de

fedulo , Mariam deprecabatur , quatenus Ordinem ejus

Jtum

)3

Monte Carmelo tanquam Gngularia privilegia prqmit-

titulo infignitum; aliquo anglari privilegio 1nua

ad -

3

3

'(a)- VichCe.hfüra;n III De C;:i'dohi; J;e Seve de Röcvh&choüar-t Epifco pi"'Atrcbatenïis in feptem propofitiones & quodam Pradica-

h

tore defenfas 31. Julii 1697. precipue Prepof. 1.

SaNCTORUM,;&c.

153

ff

Dr vENERATIONE

LR

l

n

Ad fai Tdlem:€9 thultorim: edificationem. Fidelium

» fimiliter gratias agerent, orando- & perfeverando

Fideliumdecoraret : freguenter fic orando .. Flos Car-

i

b

S

n

rigiz , i Cra&inum».-diviüþxiis? !Apo&qlörgm'j

D.

méli, florigerá vitis; :fplendor. celi s Firgo: puerpera.

» anna 1251. &c..*

fiigularis, Mater 1nitis fed: viri ; nefcia ,. Carmelitis da

-« Adducitur. ulterius.a

Cheronio.in. teftem vifionis

privilegia , flella maris.: «:Nec- defuit fervido.zelatori

Stockiane Joannes^Grof[fus in-.fegunda: viridarii. fü-

füo fubliberalis. Virgo:Dei Mater , fed. Angelicis comi-

claffe, Paleyonydoro. fzculo integro fenior.'. Verum

l«

rul

tata vatervis , lumine-amitta eidem aypparuit , dicens :

an illa.quz de vif(ione Stockiana adducuntur ex Joan«

Dilectif[ane mi:&c.ut diximus $. precedenti.

ne Gloffo, reveraabipfo fcripta fint , non fine funda-

e

mento ambigitur. Namin manufcripto Francofurten

lit

- Scrip(it autem Paleyonydorus anno 1495. vifio aü-

tem contigiffe: dicitur-Simoni Stock 125 1. adeoque

ex quo vitam Stockii actis fuis inferuit Papenerochius,

L

ad16. Maji, nullavitionis fitmentios quod tamen ma-

inter Paleyonydorem & vifionem Simonis. Stock in-

lis

tercurrhatad minus 244. anni ; & éonfequenter fi hic

nuícriptum eft magis integrum; quam vetus editum.

llf

pritnüs hiaberi deberet : vifionis illius teftis ; nullus non

Grofli viridarium, etiam laudavit P. Daniel a Virgine

f

videre poteft: quam.incerto teftimonio vifio illa nite-

Maria, Auctor noni fzculi Carmelitici ; ut teftatur Pa«

0l

retur ; iimirum illiüs qui-teftatur de fa&o aliquo quod

penbrochius in przfatione ad Tom. 3. $..5. Maji pag;

100. & amplius'annis ante-ipfüm contigiffet . & cujus

49. ibidem fimiliter oftendens Joannem Grofium non

:

hactenus némo imeminerit. - Hujus argumenti eviden-

fuiffe accuratum -Hiftoricum, .Deinde & (; Groflus

tiam contra: vifionem Stockianam; advertens Joan-

préceffit fz:culo integro Paleyonydorüm, fuit tamen

"

nas Cheronius ;Carmelita Burdigalenfis qui arno 1642.

Simone Stockio fzculo & dimidio pofteriors vel ex-

4,

inde teftimonium ejus de fa&tis Stockianis plane fit in-

hujus faculi privilegiati Scapülaris:& vifionis Stochia-

j

nz vindicias divulgavit;-omnem. impendit. induftri-

firmum; Denique a Cheronio adducitur Paleyonydo-

10

ro.antiQuior teftis vifionis Stockiane Auc&or quidam

am & curam, ut teftem antiquiorem Paleyonydoro

lt

hujus: vifionis reproduceret. ::ac tandem (e. inveniffe

anonvmus, quem e manufcriptis Vaticanz Bibliothe-

lg

loriatur'ànum . non:tantüm antiquiorem , fed.etiam

ca operi füo de vita PP. occidentalium nuper inferuit

g

*

ip

fi Simoni .Stock coxvums-ejufque individuüm foci-

Benedidus Canonius ;. Ordinis Caleftinorum..|Ve-

(l«

um Petrum Swaintonum Anglum Carmelitam , quem

rum quis Au&or hicfuerit, aut qux ipfius in aQis re-

If

affirmat exaratfe/ vitam Simonis Stock, eamque manu-

ferendis finceritas, aut quo- precife tempore (cripfe-

lj

fcriptam»in tablino Burdigalenfis Monafterii. fervari- ;

rit; ha&enus:noü conftat: hoc duntaxat fcitar quod

t

éx qua pág."r65.füarum vindiciarum-hanc. lafciniam

fàltem ante annum 1307. adeoque $0. & amplius annis

lt

vifionis Stockianx narrationem. continentem- publici

poft Stockiiüm, fcrip&iffe non potuerit ; quia meminit

Eduardi fecundi Regis Angliz, qui illo demum anno

juris feciti 5; Beatüs:Simon :Stock grandava fenedute

"

3

?

- gravatus;: & rigorofa paenitentia-frattus, omniunt

atri.in regnum fücceffit.. Ad, hzc hbadenus nulla ha-

9?5

fratrum " dolores. in-corde füo füftinendo, affidue

»etur probatio de finceritate illius manufcripti » utrum

n

35

perno&abat.in oratione ufque ad auroram. . Dum

nimirum áb aliquo- recentiore non fuerit fuppefitum,

ii

j

auterp fic- oraret , venit ei confolatio de;exlo ; quam

Quod enim.in Bibliotheca fervetur Vaticana ,. nullum

35

nobis etiam in fimul- congregatis fic: narrabat : Frá-

eít finceritatis argumentum: .notum.eft quippe illud

Ü

35

tres cariffimi, benedi&us Deus qui non dereliquit

Cardinalis Baronii.ad annum .604.. Vaticanam Biblio-

"

355

fperantes i fe:& non fprevit preces fervorum fuo-

thecam, ut ceteras omnes referre (imilitadinem (age-

[*

Pl

rum. . Benedida in id ipfum Mater Domini noítri

nz'miffein mare, ex omnigenere pifcium congregari-

23

Je(u Chrifti; qui-memor dierum antiquerum, &

tis, bonos & malos continentem ; item libros.proba-

35

tribulationum 'qux mtltos. noftrorum. invenerunt

tos. & improbatos, utiles & inanes, fimul ample&ten-

nimis; non- attendentes quod omnes qüi pie vo-

tem3 illos ut fequátür, rejiciatiftos. | Unicus deinde

j

25

lunt viverein Chrifto: Jefir; perfecutiones.'patien-

reítat P. Svvaintonus folus Simoni cozvus, qui.cum

25

tur, mittit vobis verbum quod fuícipietis cum gau-

aliqua. verofimilitüd

i

ine, -i'n; te&:em; yiüdn.i;s,. E,Stqckianæ

by

dio Spiritus San&i.. Ipte me regat utmanifeftem

533

illud : ita ut oportet me loqui : Cum effunderem

addqci poteft. .

ä

35

animam meam in confpectu Domini ; quamvis fim

9

pulvis& cinis, & in. omni fiducia Dominam meám

láoif fupponatur Patrutn vaaiintonxzhh narmjfe vifig.

"

25

Virginem Mariam deprecare , quod ficuti volebat

| .nem.

Stockianam ,. mihilominus hactenus. i

4

njïrmum

$3

nos appellari fratres fios ; imonftraret fe.matrem eri-

t

35

, z'nde .duicitur- .drg.z,zmentumv.

|

piendo nos de cafa. tentationum & aliquo figno

»

fux gratiz nos recommendando, erga ipíos qui nos

/Si vitam Simonis Stock canlüriplérit Svvaintonus,

35

a 400. & ámplius annis, ut nunc primus prodiit Che-

:

perfequuntur-::: dicendo. illi cum fütpiriis: Flos Car-

35

meli, vitis Florigera, fplendor celi , Virgo Puerpes

ronius, totamque vifionis Stockiansa narrationem ,

3*

prout eam -exhibet Cheronius, inferuerit; id unum

ra, fingularir , Mater mitis, fed viri nefcia , da

?»

Carmilitis. privilegia , flella mariss apparuit mihi

fequitar Svvaintonum teftar:, fibi & fratribusin unum

35

cum grandi comitatu , & tenendo habitum. Ordi-

congregatis a Simone revelatum fuiffe, (;bi eam vifio-

25

ni$ dixit * ocerit tibi C9 cunclis Carmelitis privi-

nem contigifle. . Sed quis.nobis ha&enus füfficienter

33

legium: : -im hoc.moriens , non.patietur «ceternum in-

aditruxit Svyajntonum non effe de numero illorum

25

cendium : & quia füa gloriofa prefentia me lxtifi-

Scriptorum qui vitas San&torum fcribentes, vel affe-

23

cabat ultra captum, nec ego mifer majeftatem ejus

Gibusinferviunt, vel de indu[lria quoque-tam multa

25

confingünts-ut eorum me auon folum pudeat, ait Mel-

fuftinerepoteram ; difparendo dixit, quod mitte-

325

rem ad Dominum Innocentium . benediái Eilii fui

chior Canus, deLocis Theolocis, Lib. II. Cap. 6. fed

25

etiam icdeat. . Ni(i ergo fides & finceritas Svvaintoni

Vicarium ; qui de gravaminibus remedium prafta-

35

ret:

Fratres confervando verbum iftud in'cordibus

aliunde adítruatur, intirmmum erit quidquid ejus fidei,

»

veítris, fatagite ele&ionem -veftram certam facere

&.quidem fingulari , füperinftrüitur: prefertim cum

per bona opera, '& nunquam deficere

vigilate inr

fi ejus foret fufficienter probata fides , atque in defcri-

35

gratiarumi acdione pro tanta mifericordia, oraates

bendis rebus Stockiauis finceritas ac eruditio, vix ef-

fine intermiffione. ut fermo mihi factus clarificetur

fet credibile quod hzc.ejus:elucubratioi quatuor fz-

ad laudem SS. "Trinitatis, Patris, Jefü Chrifti, &

culorum curriculo füb Bibliothecz Burdigalentis pul-

33

veribus tnanfiffet fepulta;adeo ut nec ullus ante Che-

Spiritus San&is '& Virginis Mariz : femper. benedi-

3

Idem verbum mittebat fratribus qui erant in

ronium.ipfius meminerit4.. Quin etiam poftquam ex

25

aliis locis valdetriftes, per confolatoriam quam ego

illalaíciniam detraxit; acpublici juris fecit Cheronius,

35

nullo aut admodum exiguo pretio apud fuos fuiffe ar«

immïritxls, hlom.ine- Dei di&ante ; fcribebam ,- ut

gumento

156

CUpDQDo*& a c Tv A&T u$

gumenm eít, quod nec dignam exiftimaverit illa vitz

refertur, Stockio facta revelatio. Denique admodutn

f&nä

ilius defcriptionem , ut in noviffima ac ampliffima

füfpeGta eft revelatio fi res . revelata potius diífentiat

miSJ

ípeculi Carmelitici editione monutentis tota Europa

quam confentiat cum Scriptura aut PP. Traditione.

fen

conquifitis aucta, locum haberets cui tamen inferere

Quis vero confenfüs hujus revelati privilegii cum Scri-

1','801'-

non dubitaverunt vite Steckianz Scriptores Svvain-

ptüra Sacra, & SS. Patribus, qui ubique iníinuant

jtie

tono multo pofteriores. Immo quod amplius eft, fcri-

fecuritatem falutis unice in operibus bonis, prafer-

fis !

benti acta San&dorum Papenbrochio oblata fuit vita

tim quz concupifcentiz pravifqueinclinationibus con-

ceri

Stockiana, fcripta a Rolando anno 1513. id eft 3. cir-

trariantur, nequaquam vero in externa alicujus habitus

tatis

Citer (:eculis poftobitum Stockii, ut eam adiis San&o-

geftatione, effe collocandam: juxta illud S. Petri

Sa-

nof

rum infereret, delitefcente interim füb pulveribus Di-

tagite ut per bonaopera vecationem ve[tram C5' electio-

*

t

bliothecz Burdigalenfis elucubratione Svvaintoni Scri-

nem certam faciatis.

ptoris cozvi, & individui ipfius Stockii focii: quc

Verum dices : D. Virgo ultra geftationem habitus

tamen quantam prz Rolandi fcriptione in revelatione

Ordinis amplius aliquid requirit, ut quis in eo mori-

fa&orum Stockii fidem mer

ens, eternum non patiatur incendium : nimirum

Sup'j

[

:

eretur,( nec Carmelitz du-

mandatorum Dei obífervantiam.

Verum fi ultra ge-

bitate poffunt?

Ex quibus

fumitur conjectura non improbabilis ,

ftationem habitus, D. Virgo exegerit. obfervantiam

ipfis Carmelitis non undequaque perífpedam effe

mandatorum Dei, ergo tenendo Ordinis habitum di-

S«

Svvaintoni ii referendis actis Stochianis (inceritatem;

cens, Ho: tibi erit €9c. nullum dedit Carmelitis pri-

elle

vilezium, quandoquidem certum fit quod obfervan-

97r

tia mandatorum Dei, etiam fine illius habitus gefta-

5 ov

j

tione fufficiat, ut quis moriens eternum non patiatur

»

Suppofita fidelitate Swaintonil iri relatione fa&iorum

incendium.

Sed replicabitur forían ulterius : Licet ultra gefta-

d

nihilominus incerta manet vifio Stockiana.

»d

tionem habitus neceffaria fit mandatorum Dei obfer-

»t

Si eä fcripferit Swaintonus quz ex eo refert Cheró-

vatio, multum tamen confert Scapularis geftatio. El

T

nius, fueritque in fua fcriptione fidelis ac fincerus ,

*

enim il/a (inquit Theophilus Reynaldus Societatis Je-

»1

)

am conítabit Simonem Stock Swaintono ac aliis fra-

fü, in Scapulari defenfo part. 2. q. 7.) teffera C9' pig-

» Ü

tribus fimul congregatis narraffe, fibi oranti apparuit-

nus uberis gratie auxiliatricis a Deipara fodalibus fu-

y

fe D. Virginermo cum grandi corhitatu, & tenendo ha-

ir exorates cujus interventu fervabunt mandata , C2'

»

bitum Ordinis dixiffes hoc erit tibi &c.

Sed an vera

vitam fancto fine concludent. — Et hzc eft vis fpecialis

fuerit quam credidit fibi fa&tam vifionem & fratribus

juxta Deiparz fponfionem, vel ut Joannes Lezana in

»

» |

narravit Stockius$, an vero non fuerit imaginatio ali-

Maria Patrona Cap, 1. N. 12. exponit, ideo in pradi-

»f

qua aut illufio, nnde probatur? Swaintonus enim

&a vifione falutem animz & liberari ab inferorum poe-

»1

fimplieiter ac nude afferit Stockium retuliffe eam fibi

nis tribui fan&i Scapularis induitioni, quod illud pie

"t

vi(ionem contigi(fe ; fed illam a fapientioribus , atque

geftantes, quantum eft ex parte B. Mariz Virginis ,

in difcernendis veris revelationibus afalfis exercitatis

ipfiutque pro ipfis interceffione, nifi per ipfos ftete-

»

»(

hominibus, examinatam probatamque fuiffe non.affe-

rit, falutem confequentur zternam.

»!

rit Swaintonius. Suppofita proinde Swaintoni in nar-

Sed nonne admiffà priore illorum verborum expo-

randis factis fidelitate , aliud confici non. poteft quam

fitione, res ipía revelata nihilominus diffentiet potius

»(

E

Stockium credidiffe eam fibi fadam fuiffe vifionem,

quam confentiet Scripturz Sacrz & PP. Traditioni ?

illamque fratribus retuliffeVerum fi de omnibus paffim

Quandoquidem rei plane de fe ad bonum vel ad ma-

»

revelationibusaut vifionibus verum fit parum iis effede-

lum indifferenti, nimirum externz habitus geftationi,

» 1

»i

ferendum, nifi ferio prudenti & accurato undequa-

divinitus dicatur annexum, ut fit teffera

&

pignus

que examine füerint examinatz atque probatz ; id non

uberis gratie &c. quod nec Sacramenti ullius fuícep-

»

tioni, nec incr

» !

uno ex capite de hac. Stockii vifione przcipue affir-

*

uenti Sacrificii oblationi reperiturcon-

mandum erit.

ceffum.

»Í

Si enim Stockii perfonam confideremus, erat eo

Quod pofteriorum verborum illorum expofitionem

»

»

tempore quo vifio contigitfe dicitur, grandzva fene-

fpedat, f1 hzc verba, nifi per ipfos fleterit , accipian-

&tute gravatus, annum agens circiter centefimum ,

tur in eo fenfu quod fi geftantes Scapulare nihil ex (ua

n;

adeoque in ea ztate qua ingenium ad difcernenduüm

parte omiferint de obfervantia mandatorum Dei , mo-

» !

vera a falis deficere, & illu(:onibus amplius folet ef-

rientes in Scapulari, atternum non fint paffuri incen-

cgl

fe fübjedum.

Erat infuüper rigoroía poenitentia fra-

dium; ridicula plane redditur revelatio : cum etiam

hii

Qus, ait Swaintonus; affidueque perno&tans in ora-

geftantes füam chlamydem, fi nihil de fua parte omit-

j

tione ufque ad auroram. Compertum autem e[t ex lon-

tant de obfervantia mandatorum Dei , morientes zter-

1j1

ga inedia crebrifque jejuniis ac immoderatis vigiliis ex-

num non fint paflüri incendium. Si vero prafata ver-

tic

5

ficcato cerebro ; dilfrpatifque fpiritibus, inania phantaf-

ba, nifi per ipfos fleterit ita accipiantur quafi geftan-

mata reprafentari, quibus illufa mens, tanquam Di-

tibus Scapulare promiffum fit quod certo fint accep-

»

vinis revelationibur pertinaciter adheret... . Hxc Car-

turi eam gratiam, qua fiat ut fint obfervaturi manda-

5

dinalis Bona de Difcretione fpirituum , Cap.2e. Nu-

ta Dei, aut faltem in fine vitz talem ac&turi- poeniten-

»

mer. 3.

tiam , qua ad evadendum zternum incendium füffi-

»

A períona ad rem revelatam fi tranfeamus,

'äppare-'

ciat, tunc rurfüs hac admiffa explicatione, majorvir-

»

bit quod fi de nulla vifione verum fit, fine diligenti

tus attribuitur. geftationi Scapularis, quam illius Sa-

5

examine illi effe deferendum, id majori ratione de

cramenti füíceptioni. -

»

Non obftante igitur fimili expo

üti.oï,rxxe, verum eft

hac effe dicendum. . Quo enim majora atque inufita-

»

tiora revelata effe dicuntur, eo fine dubio diligentio-

rem revelatam vel ridiculam effe, vel inanem, veleí-

»

ri ac accuratiori opus eft examire.

Quid vero majus

fe aliquid ha&enus in Ecclefia inauditum; & Scriptu-

»

atque in Ecclefia hactenus inufitatius, immo incredi-

re. latrum Traditioni, qui rebus indifferentibus &

3

bilius, quam D. Virginem eczlo defcendiffe, tenen-

externis nunquam tantam tribuere virtem, diffonum

b

doque habitum Ordinis dixiffe: hoc erit tibi &c. Num

potius quam confonum; & confequenter fine accu-

»

forían quid majusautinufitatius auditumunquam;quam

ratiffimo, diligentiffimoque examine neutiquam efle

»

nudz ac fimplici geftationi-externi alicujus habitus ,

recipiendum; ac proinde cum hoc examen interve-

»

divinitus annedi privilegium, ut in hoc moriens -

niffe non conftet ex Swaintono, pro incerta haberi

»

ternum non patiatur incendium? Id tamen revelavit

debet vifio quam fibi factam credit Stockius, quouf-

D. Virgo, fi verafit, quz -a Swaintono exprimitur &

que faltem de exgmine illo conftet.

Ulte-

(

I

DrE vENERATIONE. S-'AN-,CTORU;M; &c,

137

lat

; Ulterius, .cum revelatio; : juxta obviüum verborum

Audore noviffimi fpeculi Carmelitict;; Tom. 1. Parte

Ia

fenfum , etiam fatentibus defenforibus ejus ftrenuiffi-

2. pag. 131. vetuíta exem

plaria quz hinc inde exftant;

Tl«

mis, recipi nequeat, fed verba feníü aliquo quem przx

& Venetiis editum

auno 1507.inter fe non conveni-

hi

fe non ferunt : & in quo nec ipfius expofitores con-

ant) fübjungit:

veniunt, accipienda (int; fequitur quod & ho: titulo

d

» Ratione ergo illius magni privile

i

gii, diverfi proceres Regni Angliz ut Eduardus Rex

incerta fit hzec. revelatio. Dum enim verba revelátio-

,

An

gliz-IL. poft.conqueítum , fratres predi&tos furi-

üs

nis in fenfi. proprio & obvio.accipi nequeunt, . nihil

3

davit Oxoniiss dans ipfis pro

*

prium palatium

pro

d

certi haberi poteft, nifi alia habeatur zqualis auctori-

oj

conventu: (imiliter D. Henr

icus Dux Lancaí(triz

i

tatis revelatio, quz fenfum improprium indicaret: qua

» (qui miraculis :

^v

À

no

[

:

»

multi alii nobiles i(tius re

nultis dicitur claruiffej) & etiam

1 habita, nihil certi:., exipri-ori reVelatiqne ü'atui» po-

gni przdicti Scapulare Or-

g

;eü.

P

- dinis-clam portaverunt

; in quo poftea obierünt **

Ws

Paleyonydorus rel

Y

ata vifione Stockiana ,

ll*

fübjicit: ,, E-

23

mergit fama facti:

rumor de Anglia ad

exteras fpar-

Suppofita veritate eorum que.ex Sovaintono alz;'*ifque-'de

3

giunt rationess fit res:celebris populo

Dei.

Ratio-

.

viftone Stockiana referuntur ,. fequitur quod a qua-

335

ne itaque tanti & (in

gularis figni falutis & privilegii

l

tuor fæculis celebris. 9 nota fuerit. ..

35

pacis fempiternz , complures magnorum ftatuum

23

l

viri &,feminx arma ilaa Reginz Celorum & fcu-

vaäin.tdnus relata vifione .Stobkiana narr;xt!quöd

?

tum apprehendentes ,

fe Religioni Carmeli offere-

effet circa Wintoniam in Anglia , quidam Walthe-

33

bant:

veluti Ludovicus Rex Franciz ; Eduardus

de

95

rus homo inverecundus , adauíus , improbus, rixo-

33

23

Anglorum Rex, D. Henricus Lancaftri

z Diix mi-

fus, & magicis facrilegiis deditus, Sacramentorum

22

raculis clarus;:Comes Northumbriz Hen

ricus; Àn-

3

contemptor,; & vicinorum fatigator,qui rixando cum

23

gela filia Regis Bohemies Joanna & Anna Tholo-

a.

35

alio nobili fuerat lethaliter vulneratus ab illo, & vi-

55

zanas facrum Ordinis Sca

ll'.

55

pulare die no&uque por-

dendo fe citari ad Divinum Judicium , . Diabolo

25

tarunt, aliique plure

s diverfarum provinciarum.

l

25

commi(là crimina ante oculos ponente no'lebat au-

M

)

Plures infuüper iifdem

j

323

temporibus eumdem habitum

direloqui de Deo nec de Sacramentis; fed blafphe-

$5

fufcipientes,.a di

verfis fant curati. languoribus, «*

35

m

:

ando quamdiu. potuit loqui , vociferabat; fum

ï

35

damnatus : Diabole vindica me de interfe(lore meo.

Sitigitur vera fint quz ab his Au&toribus referuntur,

5

dubitari nequit quin vifüm Stockii apud Anglos cetez

Poft hxc fübjungit Svvaintonus quod Stockius ipfo

terafque nationes a quatuor fxculis non tantum noz

S

23

prefente veniens ad domum dicti Waltheri, inve-

3*

nerit lllum ftridentem dentibus, & rotantem ocu-

tum, fed & celebre fuerit ; quandoquidem ratione:

tanti tamque fingularis figni falutis

X privilegii pacis

3»

los tanquam canem rabidum, cumque. videretur

fempiternz, complures

35

mori, nec haberet ufum fenfuum corporis füi, B.

Reges & Principes Scapulare:

33

fufcipientes fe Religioni

Carmeli obtulerint; magno-

e

P. Simon Stock fa&o figno crucis, & injecto habi-

que ob illud privilegium

& per facrum

habitum per-

5

tu fuper languentem, elevatis oculis petiit indicia

petrata miracula affe&tu ordinem fui

3

a

eo, ut pretium Chrifti non effet przda Diaboli;

ffe amplexos & va-

riis bcneüþiis cumulaffe,

99

quo fado, fübjungitSvvaintonus, zgrotus receptis

55

viribus coepit mifere ejulari, & publice agnofcere

À

35

-*g. VIIO

quoniam iniquitates ejus crevi(fent fuper numerum

5»

arenz maris; dixitque, Pater adjuva mes volo con-

Vi]ioni: Stockianc celebrita

23

fiteri. Poft Confetfionem, ut ait Svvaintonus, re-

fjam defcrïþtd non conjï]?iä :

9?5

cum filentio illorum qui fc

ripferunt de Ordine Car- :

nuntiavit. Waltherus ille publice Diabolicis paáis,

)

& recepit Sacramenta Ecclefiz, edendo figna ma-

melitico, fub initium C9 medium [æculi XIV. |

35

gnz pietatis, & poenitentizs & circa horam octa-

Si adeo celebris,. tantöqü'e popul'i/ applaufüs cïrcaï

ll

35

vam nodis, pacifice exhalavit animam quz fratri

medium fxculi decimi tertii receptafuerit vifio Stockia-

35

füo haefitanti de falute 'ejus apparuit, fignificando

?3

na, atque ipfius Scapularis a B. Vir

gine revelatum pri-:

fecum bene agi, & quod per potentiffimam Regi-

vilegium , ut $. przcedenti relatu

m eft

; impoflibile:

95

nam Angelorum, per habitum beati viri, tanquam

35

per clypeum evaferit infidias. Demonum. . Fama

eft ut famofiffimis illius Ordinis Scriptori

bus, füb ini-

:

*

tium ac medium 14. fxculi incognita fuerits & tamerr

llius facti volavit per totam urbem. *

Hoc mira-

fi eorum ícripta modutque fcribendi attendantur, cla-

;:,ul

o relato narrat Svvaintonus quod Petrus de Lintho-

riffime patebit di&tam vifionem i

pfis incognitam fuiffe;:

nia frater didi Waltheri miraculum illud retulerit E-

Jeannes Bacho Carmelita Angl

us, Theologorum fuür

pifcopo Wintonienfi , .qui interrogato B. Simone de

temporis princeps, ait Sixtus Senen(is, & (ínui Ordinis

virtute habitus, cuncta juffit fcribi (ub figillo authen-

quondam Provincialis circa annum 1329. edidit.com-

tico, & przdidus Petrus, aitSvvaintonus ,, propter

pendium Hiftoriarum & Jurium pro defenfione infti-

?

miraculum (ibi per gloriofiffimam Virginem Mariam

EP]

in fratre fuo oftenfüm; fratres Wintoniz fundavit,

tutionis, confirmationis & inftitutionis Ordinis B. M.

de Mente Carmelo ; peculiariter foriptum , ait Auctor:

?5

dando eis locum ad zdificandum Monafíterium no-

noviflimi fpeculi Carmelitici Tom. 1. Parte 2. p. 713.:

33

ftrz Religioni valde commodum & amplum. | Ser-

35

coutra eos qui Ordinem .

-

mone vero per totam Angliam & extra cutrente,

calumniabantur.

(hunc) non effe confirmatum,ï

i

33

civitates multz offerebant nobis loca ad inbabitan-

Porro in toto hoc tractatu nülla vifionis Stobkiahæ-

53

dum & multi proceres petebant atfociari huic (àn&tz

mentio occurrit, cum tamen nihil fuiffet argumento:

32

Religioni, pro participio. gratiarum defiderantes

quod tradabatur opportunius; przfertim, quia Auctor:

35

mori in habitu (an&o Ordinis, ut per merita Glo-

2

ex profeffo, particula . tractat de habitu Ordinis Car-:

riofe Virginis Marix haberent exitum vitx bonum;

melitarum; atque in commendationem candidi habi-.

33

atque ita paulatim religio B. M. V. de Monte Car-

tus Carmelitici dicit: J//um ante ortum

3^

melo coepit, preftante D. N. J. C. & Maria Mater

Ecclefice. effe.

progno[licatum ; Legitur enim , inquit, ia

hifloriis ad

3

H

ejus, in partibus occidentalibus multiplicari, in

4. Regem 2. quod. SABACHA pater Elire nondum nati

2

multas Provincias; Provincieque in domus, do-

Pl

mus in perfonas fufficientes & idoneas, quz mul-

viderit. in fomniir viros candidator fe falutantes.

Qui

hanc vifionem in commendationenr-ui habitus

attu-«

,ktum frudum adferunt ad augmentum fidei Catho-

lit, an Stockianam omififfet? Si jam tam nota & com-

ii licæ. .€€

muniter recepta fuiffet,

Ulterius

annés

particula 7. fui ope-.

Groffus deícripta vifione Simonis. Stock,

rs, conatur oftendere Ordinem fü

um .confirmatugmy

fi tamen illa defcriptio fit Groffi, cum etiam fatente

( effe ) jüre Diyinq. Poterat ne ali

quid opportuniu$s:

. Supplem.oper, Van Efpen, 'Tomus V.

aut

158

WE RI AVUACÓ TEVUOTTS F E

V

Q

0t

aut efficacius Stockiana vi(ione in

probationgm hujus

5

argumenti adduci?

L

ra Virgo' Maria Ordinis Patrona appellefür.

el illa fola (abunde) füffeciffet, quód merito Dei;pa-:

»

ul

Deniqueidem Auctor edid

t

;t 'tra&at'umde in ftitutio-

"FThomas Waldentis famofiffimus a do&iffimus Ordi-

9

ne Ordinis: Carmelitici ad venerationem B. V.'.M. &

nis Carmelitarum "Theologus,-fub' initium fxcüli 15.

gunfl

capite 3. cohatur evincere quod re&e Romani Pontifi-

tll

edidit opus Sacrameritalium , quod obtulit Martino

ces hunc titulum, fratres Ordinis de Monte Carmelo

V. Pontifici; in quo opere Tit. 10. Cap. 92. ek pro-

H

in fuis Bullis exprefferint. .Si vi(io Stockiana cognita

feffo differit de Religioforum veftibus; & Cap.'93. de

fabit

fuiffet, incredibile eft quod eam in probationem hujus

i

meritorum & füffragiorum participatioiies 'jbidem re-

Pnley

yle

argumenti non allegatfet. . -

ferens formulam qua utuntür Carmelitz, dum aliis

bo &

. Alter ejufdem Ordinis Scriptor famofiffimus Joan-

jem:

Ordinis. füi merita communicant. - Hae' itém forma,

nes Hildefe&men(is natione Teutonicus, edidit defen-

inquit , prefatus, Carmelitarum, omuium noflrum

toro

fionem Ordinis circa annum 1370. dum Ordinis anti-

quce per fratres no[lros-operari dignabitur , clementia

ut

oft

qua inftitutio , intitulàátio, & confirmatio vehementer

Salvatoris vobis participationem perpetuam | concedi-

nzk

inpeterentur, prafertim in Anglia.. Sane non potui(-

mus.. Hzclicet Waldentis ex profetfo per plures pa-

adeo

fet Auc&or hic vifionem. Stockianam: omittere; cüm

ginas tradtet; nullam tamen de vifione Stockiana aut

quof

nullum argamentum in Ordinis fuüi defenfionem op-

privilegio habitus mentionem facit.

Quis vero cre-

yrtuu

portunius aut efficacius addücere potuitlets prxfertim

dat quod Thomas Walden(is Anglus, & tam famofus

cumalias fimiles vifiones in. Ordinis fui commendatio-

upp

Ordinis füi Theologus tam opportunüm in rem illam

g

to

nem adducere non duübitaverit V..G. Cap. $. qualiter

quam tractabat

ree

B. Petro Thomz. Patriarche Conftantinopolitano ex

vifio Stockiana ?

'rgumentu*momififfe't; Qei nota fuitlet

fim

Ordine Carmelitarum de(ideranti a B. M. V. Religio-

Denique Petrus Druno Gandavenfis Prior edidit ta-

d

1C

nis füz patrocinium, & confervationem, in fomnis

bulam fratrum Ordinis Deipare Vireinis de Monte

jam

ip( refponderit D. V. Petre ne timeass quia durabit in

Carmeio anno 1474. Alofti impreffum, in quo pun-

hi

f

finem.Carmeli: Religio noffrra: Nam €9' pro ea etiam

&o 6, agens de habitus affignatione, - fcribit s Indui

Jupplicavit Filio aneo primus Ordinif Patronus Elias in

Scapularibus. confpicimus Carmelitas , qui-fantto 1ra-

qUOI

barí

transfiguratione , Cg. imperravit.

Et Capite 12. alte-

dente Simone Stock, Virgineir manibus tentum Scapu-

ram non minus mirandam refert quz contigiffe dici-

lare (quando fuc devotionis in Virginem Mariam ce-

tur occafione particulz crucis Dominice, qux cum

U

luti cujufdam preemii preludio , Mariam etiamn àfpexe-

4f

aliis nonnullis Reliquiis ex quodam pinnaculo cui fue-

rat) mirum in modum alacres fufceperunt. E(t ne cre-

hi

(

ratincluía, cecidérat; dum eam Canonuici tollere vel-

dibile quod hic. Au&or qui illa de Simone Stock ,^ &

vutt

lent faltavit procul, & levari noluit; cumque feque-

forfan primus in commendationem fui habitus tradidit;

0f

i

rentur, faltavititerum fimiliter,. & fxpius fecit. Ten-

privilegium illud maximüm ipfi Simoni in eadem vi-

taverunt hoc alii Clerici Religiofique diveríorum Ordi-

ione manifettum omiíiffet; fi jam a duobus fzeculis in

(ior

qué

num quitollere non potuerunt. Ha/ebant,pergit auctor,

Ordine celebre atque receptum, quin & miraculis

grotunc noflriFratreslocum novums ibidem , C9' erant

comprobatum fuitlet Omnium illorum "filentium

tar

fti

tf

penitus in repauperess fed in boua vitalocupletes. Erat

Scriptorum, una cum circumf(tantiis expreffis; fi at-

fler

autem inter eos quidam frater excellentir devotionis,

tentius expendatur, patebit nullatenus etfe veri(imilia

quz ex Svvaintono aliifque de celebritate & fama vi-

üt

qui reliquiis fratribus dixit, vàdamus C' nos pro li-

bili

gno D. N. j C. nam C3' in hac nocte B. V. mihi per vi-

fionis Stockianz füpra funt relata.Nec obftat quod

fionem locuta efl: VoLo QUODFRAÀTRES MEI SOLI TOL-

argümentum a negativis fit: quia etiam argumentum

LANT CRUCEM FiLII MEIProcefferunt igitur humili corde

fo

negativum in ejufmodi circumitantiis veftitüm eviden-

lz

humili habitu; nec S. Lignum , ut antea, faltavit, fed

ter concludit, ut infra oftendetur; ubi oftenfüm füe-

rit (imili argumento quod nequaq

Tüf

fe quafi fponte capi permifit. Hzc ille.

uam Vera'fit ac fin-

fioi

; Qui fimiles viiones oppofuit detradori Ordinis, po-

tuiffet ne omittere adeo notam ac celebrem, tantoque

cera jca»n(nis XXII. Bulla Sabbathina-.'

Qu

«

applaufü receptam vilionem Stockianam , qua in Or-

$. VIIIL

dinis füi commendationem nihil proferri .poterat illu-

(

ftrius? Et tamen viionis Stockianz, in toto tractatu,

NT

An -Pale,gor-zydorm ex Sevaintomo aut alio aritii;uz'dü

eu

nec verbum occurrit.

.Sub idem tempus Philippus

4«Ribbotus—, fui Ordihis

-Scriptor'e Hifloriam vifpn('.'r Stockiqn'æ hauferit.

ftn

a.

provincialis. de inftitutione & ( peculiaribus) gettis

P; Dan'*iäl a Virgine Mariz Auctor nov

iffimi fp"eculi*;

Carmelitarum compofüit 1o.libros in quorum fexto

Carmelitici Tom. 1. Parte 2. N. 2086.

volens texere

Iu

agit de titulis quibus Profeffores hujus Religionis de-

Audores aliquos atque vetufta monume

aU

nta in quibus

corantur 5 fpecialiter; .cur fratres D. V. M. appellentur.

hiftoria vifionis Stockianz traditur , a

ut exponitur,

Qt

Liber feptimus totus eft de habitu Religioforum hujus

per &tates, fcilicet a tempore Simonis

Stockii utque

lia

Ordinis; & deejus fignificatione, qualiterque fuerint

in prefens , procedendo in 1. fxculo

; id eft anno

qu

in aliquibus variatus. .Libro nono tra:tat de Ordinis

1265. quo Stockium obiiffe dicit, ufque ad r20o. alle-

Dd

multiplicatione, fada noviffimis diebus in Syria; &

gat Svvaintonum, aquo;, inquit ceteri hauferunt, ut-

Qu

qualiter Religio illa confequenter in Europam tranf-

pote B. Simoni cozvo, & auriculari tefte. " Sed unde

lantata fit; & quidem capite 6. quomodo eam S. Lu-

habetur quod ceteri ex Svvaintono hiftoriám illàm

dovicus Galliz Rex in Franciam adduxerit. . Hzc fola

hauferint^ Num forían Paleyonydorus aut alii pott

librorum argumenta fi quis attendat, apparebit, non

eum in hujus hiftoriz relatione au&oritatem aut tefli-

effe verifimile quod nota fuerint quz refert. Petrus

monium Svvaintoni adduxerunt? Nequaquam. Nul-

Svvaintonus, & tamen nil de illis referat hic Au&or;

lus enim hujus Hiftorie Scriptor ante Cheronium in

quandoquidem nulla potuiffent efle opportuniora &

in illius probátionem Svvaintoni meminit; cum tamen

convenientiora argumento quod tractabat.

nequaquam ignorare poffent quam opportunum, im-

lo

* Bernardus Olerius Ordinis Carmelitici Generalis,

mo quam neceffarium effet, ut ad adftruendami fidem

Y

anno 1376. librum fcripüit pro defenfione Ordinis;

alicujas fa&ti quod jam a fzeculis aliquod debuerat con-

Pontifici offerendum; diftiné&tum in tres articulos ,

tigifle; vel unüs faltem teftis cozvus adduceretur.

quorum fecundus eft de intitulatione: Ordinir a SS.

At hzc f Paleyonydorus ex Svvaintono füo haufe-

Virgine Maria, qui totus in hoc veríatur, ut often-

rit, qui fa&um ut plane diverfimode; & apparitio &

dat quod Deipara recta dicatur Ordinis Patronas quis

verba Divz Virginis ab utroque refe

rantur? Apud

veroin animuminducat, quod fi Olerio vifio Stockia-

Svvaintoniim enim hzc dicit Stockius

: » Apparuit

Ti

et; quandoquidem

du

» mihi cam gþfandi gomi't?tüs

& tenendo habitum .

ïï:;;

na cd?nitafuiäet*, eam pretermifií

L

'*» Ordi

o d

139

tpa

Drs ,VERER.ATiONE

'SA'VVNCVTOI;-KUFN;, &c,

"

» -Ordinis dixit; hoc erit iz'bi &9 cunclis Carmelitis pri-

diverfos, Bullz exemplafia; multum ihfärf

fe x;arïäre;

l'dx.

2e

In hoc moriens, ceternum.non patietur

(cum.tamen omnes paflim afferant fe illam.ex authen-

t1

ls

» vilegium.

, incendium. ** Apud Paleyonydorum. vero hzc le-

tico exemplari de verbo ad verbum referre), neícitur

1

ex quo fincerius ea repraíentanda fit. Quia tamen

n

guntur.. , Nec defuitfervido (fuo) zalatori * &c.

*

ut füpra $. 3.

Bullz illius vindices mordicus füftinent . eam ex origi-

:Hazcquám

difparia (int inter 'lfe 6o'nferenti facile con-

nali per Alexandrum V. ad perpetüam rei memoriam

te

ftabits & tamen fi apud Svvaintonum hiftoriam legitfet

fuiffe tranfcriptam, & Dullz fuz infertam 5 convenien-

lis

tiu

S

.

Paleyonydorus,. quis dubitet quin fideliffime de. ver-

i credidi eam iiídem verbis quibus in. dicta Bullg

ld

bo ad verbum, pr&íertim di&ta B. Virginis ad Simo-

Alexandri V. expreffa eft, hic reprefentare:

n

riem Paleyonydorusretuliffet? Ulterius f füa ex Svvain-

» joannes Epifcopus Servüs fervorum Dei, uni

.;-

h

d

tono hauferit Paleyonydorus, qua ratione fieri potuit

P

verfis & fingulis Chrifti Fidelibus &c. (ut przdi-

li

ut omiferit , qued in confirmationem viíionis 5t

Ockia-

3*

&um eft.) Sacritiffimo uti culmine Paraditi Ange-

n

nzadjungitSvvaintonus perpetratum miraculum?. An

25

lorum tam dulcis & fuavis reperitur melodia modtu-

t

adeo negligens. credendus. Paleyonydorus, . ut illud

»

lamine vifioniss dum paterno Jefus numini confpi-

i-

quod vifioni illi füuimmum pondus addere poterat, ma-

35

citur, atque humanitüs dicendo: Dormine Ego Cs$'

15

ximumque ad ipfius vi(ionis veritatem comprobandam

2

Pater unum jumus ,& qui videt. me , .meum, videt

fuppeditabat argamentum , eumquein finem a5vvain

25

€9' Patrems & Angelorum non definit chorus di-

kt

tono additum effe fciebat, una cum vifionis hiftoria

23

ceres Santtus , Sauttur, Sancius; ita Synodus non

referre pretermififfet? Omni proinde deftituitur veri-

35

ceffat laudes effundere.celfz Virgini dicendo:. Z;ir-

k

fimilitudine, quod Paleyonydorus aliique qui ante

295

go, Virgo, Virgo, fis f[peculum nofirum pariter C9'

j-

Cheronium . fcripferunt' ex Svvaintono vifionis hifto-

35

exemplum (quoniam munere munitur gratiaruin,

riam hauferint, tum quod nullus in enarratione iftius

3)

ficat (àan&ta canit Ecclefia, Maria gratia plena & ma-

5

[

hiftorie , Svvaintoni meminerit, tum vel maxime

ter mifericordiz) fit ifte ille mons reputatus de Car-

q

quód nemo illorum miraculorum a Svvaintono ad pro-

?5

melo Ordine cantibus extollendo, hanc gratiarum

33

bandam vifionis veritatem adductum retulerit.

Genitricem commendando & dieendo, falve Regi-

- Hinc rurfus-novum fümitur argumentum Svvain-

?

na mater mifericordiz, & fpes noftras (ic mihi de-

33

tonum nequaquam fcripfiffe vilionis Stockianz hifto-

xis genibus fupplicanti, Virgo viía fuit . Carmelita-

ä

riam, quia incredibile eft ut totScriptores qui hujus

2?

no habitu; fequentem affata fermonem

o Joan-

25

hiftorie jam a centum annis meminerunt, teftem coz-

nes, o Joannes, Vicarie mei dile&i Filii, veluti a

|

[

vum, qui folus hac in re fidem merebatur, adducere

35

tuo te eripiam adverfario; te Papam facio, folem-

55

omififfent; non haufiffe quoque Paleyonydorum vi-

ni dono Vicarium meis coadjuvantibus füpplicanti-

li

fionis hiftoriam e Joanne Grotfo exinde colligitur,

P

bus a.dulciflimo Filio. meo petitis, quod gratiofe

?5

obtinui: itagratam & amplam meo fando ac devo--

[

quod in hujus hiftoriz teftem illum non adducat; cum

tamen immediate poft relatam vitionem ejus utatur te-

»

to Carmelitarum . Ordini confirmationem debeat

23

ftimonio in re qua facile poterat innotefcere; nec te-

precondere, per Eliam & Elizzum in monte Car-

d

ftem adeo neceffarium requirére videbatur; nimirum

?5

melo inchoatos quod unuíquifque profeffionem ac

35

regulam a meo fervo Alberto Patriarcha ordinatam

ut probaret Simonem Stock 5e. annis Ordinem lauda-

1

biliter rexi(le.

52

obfervabit, inviolatam tenebit, & per meum dile-

35

&um filium Innocentium. approbatam veri mei Fi-

Denique quam diverfimode vifio Stockiana a Grof-

]*

fo & Paleyonydoro referatur, facile patebit, (i formu-

39

lii Vicarium, debeat in terris a(fentire quod in cz-

Alte-

25

lis meus ftatuit femel, & ordinavit Filius ; quod

lz ex.utroque $. 3. relatze inter fe conferantur.

rum hinc ruríus argumentum Joannem Groffum vi-

35

qui in fancla perfeveraverit obedientia, paupertate,

fionis Stockianz hiítoriam: nequaquam fcrip(iffes fed

?5

& caftitate, vel qui fanctum fratrum intrabit Ordi-

quibufdam operis ipfius manuícriptis per aliquem re-

33

nem, (alvabitur.

Et ( alii devotionis caufa in fan-

centiorem fuiffe adjectam; cum nequaquam fit. vero-

35

&am ingrediantur Religionem facri habitus gnum

fimile quod Paleyonydorus aliique poft eum vifionis

»

gerentes appellantes fe confratres & conforores mei

Stockianz relatores, teftimonium Grofli integro fz-

2

Ordinis, prenominati, liberentur & abfolvanturtertia

culo Paleyonydoro fenioriss. & confequenter ad ad-

35

eorum parte peccatorum; a die quo prafatam Or-

ftruendam vifionis Stockianz veriratem tanto aptioris.

?5

dinem intrabunt , caftitatem, quz vidua eft, pro-

neglexiffents przfertim cum hi qui poft Paleyonydo-

25

mittendo; virginitati, quz virgo eft, fidem pra-

rum de vifione illa fcripferunt, ipfius Paleyonydori

2

ftando : fi conjugata , inviolate obfervationem ma-

auctoritatem adducere non neglexerint; argumentum

)

trimonii adhibendo, ut fan&ta mater imperat Eccle-

quod gravius teftimonium, fi eifdem innotuiffet, non

fia. Fratres Profeffi didi Ordinis fupplicio folvan-

neglexifent. Nullatenus perinde vero(imile eft ali-

35

tur, & culpa; & die quo ipíi fzculo recedunt, ac

quem Paleyonydoro antiquiorem verfionem Stockia-

35

properato gradu accelerant Purgatorium; Ego ma-

;;

nam retuliffe, quod & ante Cheronium ab omnibus

ter gratiofa deícendam Sabbatho poít eorum obi-

qui de hac vifione fcripfere, creditum fuifle conftat.

5

tum : & quos inveniam in Purgatorio liberabo, &

35

eos in montem fan&um vitz aterna reducam:ve-

$.

Pon

rum quod ipfi confratres & coníorores teneantur

E

35

horas dicere Canonicales, ut opus fuerit, fecun-

Refert'ui' Bulla cui fecundum 'Slcapulari.r Privilegium

35

dum regulam datam ab Alberto, iili qui ignari funt

innilitur.

25

debeant vitam ducerejejunam iis diebus quibus fan-

33

&a jubet Ecclefia, (nifi neceffitatis cau(a, aliqui ef-

Confratribus Scapularis B. V. M. de Monte Carme-

fent traditi in impedimento) Mercurio & Sabbatho

lo duo promitti privilegia $. 2. diximus; unum quod

L

debeant a carnibus abftinere, preterquam in mei

vifioni Stockianz innititurs alterum fimiliter innixum

Filii nativitate; & hoc dicto evanuit (ànc&ta vifio. I-

cuidam vifioni, five revelationi quz facta dicitur Jo-

ftam ergo fan&tam indulgentiam accepto, roboro,

anni XXII. quam ipfe fertur expreíli(fe in quadam Bulla

x

& in terrisconfirmo, ficut propter merita Virgi-

qua ob annexum diei privilegium vulgo dicitur Sab-

»

nis Matris gratiofe Jefüs Chriftus , conceffit in ca-

bathina. .. De hac vifioneac Bulla eam vifionem reprz-

35

lis. . Nulli ergo hominum liceat hanc. paginam no-

fentante, ut commodius inquiri poffit an germana, an

25

ftre Indulgentiz íeu ftatuti & ordinationis. irritare,

fpuria feu fuppofititia fit,. convenit eam priusintegram

»

vel ei. aufu temerario contrariares fi quisautem hoc

referre. Verum cum certum fit originale iftius Bulla

»

attentare pracfumpferit , indignationem omnipoten-

' ha&enus non effe repertum, ipfaque quz exftantapud

Supplem, eper. Van Efpen. 'Tomus V.

$23

» tis

140

TRAC"I'ATBSV

a

,,,) tis Dei & BB. Apoftolorum Petri & Pauli fe nove-

quitati) mpporiere»Vqunt, folummodo fint intenti qua

"

tho

», rit incurfurum. *

ratione fua verba componant. ad intelligentiam prz-

Datum Avenione 3. die Martii. Pontificatus noftri

fentiums & non attendant (àtis quis fuerit modus lo-

anno fexto. Hacenus Bulla cui innititur privilegium

v

quendi eo tempore ad quod monumentum fuum ex-

[

Scapularis de liberatione Confratrum ex Purgatorio

tendere volunt; atque ita evidens füz

primo poft obitum Sabbatho. Bullam hanc iptamque

argamentum relinquunt.

i

fqppoütionis

u

fup

in hac relatam vifionem fpuriam feu füppofitiam effe

Tertium argumentum

fuppeditat totus ille verbo-

quatuor diverfi generis argumentis oftendam. 1. Ar-

rum contextus, quo fignificatur B. Virginem Ponti-

qllO

ficatum addixi(fe Joann ea conditione : ut confirma-

fec

gumentis ex verbis Bullz dedudis. 2. Ex ipfa per-

dià

íona Joannis XXII. dedudis. 3. Ex ipífa revelata. 4.

tionem amplam & privilegium Sabbathinum Ordint

Ex filentio Audtorum de hac Bulla, tum qui gefta &

Carmelitico concederet, feu potius confirmaret. Quid

bis

obi

privilegia Ordinis Carmelitici, tum qui vitám & acta

enim magis ridiculum quam inducere D. Virginem eo

Joannis XXIL fcripferunt.

modo cum homine contrahentem; aut quodammodo

du

«

mercantem? Deinde quis dubitatfi Joannes edíta Bul-

$77X

la dixiffet fe per divinam revelationem . ad Pontifica-

tüm vocatum , idque ea cauía ut Carmelitarum Ordi-

f/zi

Proponum

ur argumentd contra Bullam Sabbathi?zam

ni confirmationem concederet, & privilegium in ca-

pi

lis conceffüm, in terris firmaret, quis, inquam du-

i

ex ipfis verb?x Bullæ defumpta.

qm

bitet, quin ipfius adverfarii qui ejus vitam a&aque

i

Primum füppofitionis argumentum fuppeditat ipfà

omnia tam anxie criticabant, illud aiiquando objecit-

verborum obícuritas & perplexitas.

Quis enim intel-

fent, ut rifui ac ludibrio vulgi exponeretur; iptum-

TO

H

ligit quid verba hzc . initialia velint: Sacratijmo uti

que tanquam hominem phantafticum, qui ejufmodi

culmine Paradifi, tum . quz íequuntur : Zngelorum

vifionibus fidem preberet , explo(iffent.

au

d

il

tam fuavis melodia &c. quz item connexio verbo-

Quartum fuppofitionis argumentum füppeditant

rum quz fübjunguntur cum antecedentibus; aut quis

hzc verba : Datum Avenione 3. die Martii Pontifica-

tef

eorum fenfüs, dicendo

Domine ego C9 pater unum

tus noftri anno fexto.

Quz fi vera fint, data eft Bul-

ne

ind

fumus &c. Ulterius quis prater Chriftum hac dicere

la Pontificatus Joannis XXII. anno fexto , cum tamen

potuit ; nemo , nifi demens,five de terra,five decalo

Gregorius Nazianzenus a S. Dafilio, aliique referant

&

ego C9' Pater

ia

ufürpabit fibi illam Unigeniti vocem

eam datam effe anno r. Pontificatus, idque ex authen-

unum fumus:inquit S. Bernardus, (Serm. 71.in Cant.)

tico, ut ajunt, exemplari.

qu

Num igitur & Chriftus in hac vilfione locutus? Ita

Sed dicet quis

hzc varietas ex Librariorum feu

hil

ve

'omnia confuía, ut nefciatur quis loquatur. Qu« de-

Scriptorum ofcitantia irrepfit. Id quidem gratis affe-

inde fequuntur, adeó abíona, adeo inconcinne pofi-

ritur; fed non probatur.

Deinde numerus annorum

rel

ta, tantaque obfícuritate & perplexitate involuta, ut

non exprimitur per cifram, fed per litteras, adeoque

potius hominis alicujus fenfus expertis quam Pontifi-

haud facile illis per ofcitantiam errari poteft.

cis effe videantur. Et tamen omniailla ufque ad hac,

Alii ut hoc manifeftum fuppof(itionis argamentum

ic mihi flexis genibus, fi AuQori noviílimi fpeculi

evadant, dicere feu potius fine ullo fündamento fin-

J

Carmelitici T'om. 2. parte 2. N. 2185. credimus, funt

gere non verentur; Joannem XXII. bis feu duas Bul-

groomium quoddam ad movendum lectori attentionem

las de apparitione B. Virginis fibi fadia ac de privile-

rei narranda infolito C9' fublimi fubjetto congruentem.

gio Sabbathino dedilles priorem Pontificatus anno r.

AÀn igitur conveniens judicetur ad conciliandum at-

alteram 6. anno

nec enim binz a Joanne de füa vi-

[l

Sane dum ad

tentionem rei narrande, uti prooemio adeo obícuro

fione emiffz Bulle exítat veftigium.

fi

& inconcinno ut ad eius intelligentiam non tantum

vindicandam alicujus monumenti finceritatem de quo

dubitatur an genuinum fit an fuppofititium, in me-

Y ?]

opus foret prolixo commentario, fed & divina reve-

p

latione, quz arcana verba detegeret & explicaret 1

dium adduci f&u potius fingi debet aliquid cujus nul-

&

Quis unquam, in Dullis Pontificiis, ac fignanter ipfi-

lum poteft proferri plaufibile argumentum; tum ipía

d

J

us Joannis XXII. hujufmodi oltendit obfcuritatem ,

monumenti füppofitio fufficienter dete&a cenferi de-

ln

fimilemque loquendi modum? Ej? quidem Bulle hu-

bet. Hzc itaque ex verbis Bullz deprompta argumen-

ta abunde evincunt ipíius fuppofitionem, ut nihil di-

jus f[lylus nonnihil diverfus a formulis ceterarum, ait

e

di&us Au&or : Sed verofimiliter hec ab ipfomet Pon-

camus de confignatione DBullz quz facta dicitur die

f&

tifire Joanne, cui foli nota.erat illa vifio , compofita

tertia Martii, conítra ftylum communem Bullarum

t

fuit. Mera & nullatenus fundata conjecturd, quazta.

Joannis XXIL. qux plurimz exftant tum in Corpore

te

men ut vera effet argumentum ab obícuritate verbo-

[uris, inter Extravagantess tum in Bullario Romano;

i

tum tom. 4. hiftorie Univerfitatis Parifienfis, quz

rum petitum confirmaret potius quam infirmaret. i

QL

enim ab ipfo Pontifice Bulla foret compofita, nonne

omnes Kalendis , Idibus, vel Nonis perpetuo config-

VE

potius przfümendum eflét, quod relicta Notariorum

nantur, ad quem ítylum Bullze hujus fabricator non

aut Scribarum ordinaria formula, quz folet etfe non-

a

reflexit , atque ita hoc fuppofitionis reliquit argumen-

3

nihil obícurior, clariore ac concinniore ítylo ufus

tum.

fuiffet? prafertim cum argumentum effet infolitum ,

$.

X1

m

& (üblime, ideoque indigens ftylo clariore, ut intel-

ligeretur, & reciperetur.

Á

Argumentum fuppofitionis Bulle Sabbathinee exþer-

fitionis argumentum fumitur ex

f

Secundum íüppo

fona Sfoannis vigefimi fecundi.

I

verbis, Zeluti atuo te eripiam adver(arios te Papam

facio &c. qua füpponunt evidenter vifionem illi con-

li

Argumentum fíuppofitionis di&dz Bullz þfuppeditat

l,

tigiffe ante Pontificatum. — Quod fi verum fit; quara-

opinio Joannis XXII. de tarda animarnum vifione bea-

tione B. Virgo eum fic effata in hzc verba

o joan-

tifica, fcilicet quod ad extremum judicii diem , quan-

ft

W

nes, o S'oannes , Vicarie mei dilecti Filiis quandoqui-

tumvis igne Purgatorii expiate vifürz non effent De-

dem ante Pontificatum non vocaretur Joannes, íed

um; & quidem tam firmiter huic fuz opinioni inhz-

q

j)pofitionis argu-

fit, ut publicata hac fententia multorum, novitatem

Í

Jacobus. — Quam naturale fit hoc fu

mentum, facile intelligit qui expenderit confectorem

iftam deteftantium, in fe converteret indignationem,

huius Bullzattendiffe ad nomen Pontificis, quotunc

non tamen predidam opinionem tueri & difpergere

f

vocabatur , neque ipfi inciderit ipfüm alio nominean-

deftiterit, quin & duos e füis concionatoribus unum

Ü

te Pontificatum fuiffe appellatum.

]ta enim contin-

Dominicanum, Francifcanum alterum, mifit Luteti-

t

gere folet ut dum aliqui monumentum aliquod anti-

K

2

14

*

i

Dr vENERATIONE SANCTORUM, &&

pra

am Parifiorum, qui fententiam illam ut v

tit. de indulgentiis deploret, quod promilfIones. certo-

*S lo«

thodoxam, pradicarent.

rum effeétuum , aut liberationem certam a Purgatorio.

1 QX

Hzc fententia Joannis

XXII. fi conferatur cum his

Miffis quibufdam C3' precibus. certo. numexo. vecitandis,

WUM

verbis quz in Bulla B. Virgini tribuuntur ; eos 2 pa*-

afixas alicubi videre liceats nonne eadem ratione de-

nir Purgatorii liberatos in montem fanctum vitae dtere

ploraffet quod certis precibus recitandis ; aut modicz

Ibo.

a gratofe reducam, non obfcurum füppofitionis

per hebdomadam abítinentiz certam e; Purgatorio. li-

i

i

füppeditat arzumentum. Nec enim verofimile eít

berationem primo po(t obitum Sabbatho annexam cir-

AUR

uod (i (ibi Joannes a B. Virgine verba illa di&a fuif-

cumferri audi(fet ? $i vero urgeatur, eamdem quz prio-

dini

e credidiffet, tanta pertinacia tantaque acritate in prae-

rum verborum data eft interpretatio, hic quoque effe

üud

di&a hafiffet (éntentias quod ex ip(is B. Virginis ver-

adhibendam, refpondebimus, vel per (imilem verbo-

100

bis intellexiffet animas a poenis Purgatorii primo poft

rum expofitionem, nullam ac inanem reddi quz aDei-

obitum Sabbatho in montem fané&tum vite aterna re-

para Virgine, Confratribus Scapularis his verbis facta

0do

Dul

ducendas; quod aliud fonare non videturs quam du-

eít promiffios aut non . ob(tante illa expo(itione, ex-

ld

cendas in cxlum aterna fruituras beatitudine.

ternz geítationi Scapularis, una cum modica. abfti-

Deinde ut primum ejufinodi dogma Parifiis auditum

nentia, plus virtutis tribui, quam fufceptioni Eucha-

Id

riftiz, aut Sacrificii oblationi, ut in

a

efl, inquit Hiftoria Univerfitatis Parienfis, Tom. 4.

.

gmfli fupra $, 5.

du

pag. 225. plurimi Dottores doCtrinc ab omnibus recep-

oftenfum fuit.

te tenaces, novitatem iflam ferre non potuerunt , C9'

Quomodocumque igitur revelatio ifta ac.cipiätur, &

ue

xoif

qui fecus docerent C9' crederent , in concionibus C9' fcrip-.

verba illa exponantur , indigna omnino elt cui a Pon.-

itm

tirtanguam hareticos condemnarunt : nec Pontiftcis

tifice fides adhibita, & .quod amplius qux per Bul-

reverentia prohibuit , quominus veritati . infiflerent,

lam a Pontifice publicata dicatur.

Prefertim quia re-

odi

Hinc ergo vehemens exurgit e[lus animorums Q9* in

velatio iftafic publiee propofita nata efet vulgus indu-

facris fuggeflibus utrinque fiunt acres difputationes, de-

cere in perniciofiffimum errorem; nimirum quod fo-

ant

clamationes &c. Et tamen in omni hac acerrima con-

d

maximum fà-

li'externi habitus geftationi cum exigua abfítinentia ,

ul

tentione nulla hujus Bulle fit mentio

vel precum aliquarum zrecitatione, adeo feftina ac

ne fuppotitionis argumentum.. Quisenim i animum

prompta e Purgatorio liberatio effet addidta, Nam ut.

en

inducat quod adverfariorum nemo ex Bulla illa qux

$. 2. fuit obíervatum , vulgus non folet accipere ver-

t

n

ad minus jam decem annis edita fuiffe debebat, con-

ba in f&nfü improprio de quo frequenter nec inter pe-

tra fententiam Joannis argumentum formatlet, ut

ritiores convenit; fed obvio ac naturali, Ipíà igitur

ajunt ad hominem; & tamen nihil fimile in. tota illa

materia Bull abunde evincit, illam non effe Joannis

feu

hiítoria occurrit, Hzc rurfus Bulle hujus fabricator

XXII. genuinum fed fuppgütitium fetum.

ff

vel ignoravit, vel non attendit; atque itamanifeftum

if

$. XIIL.

reliquit füx fuppofitionis indicium.

u

$ *1h

Argumenta . fuppofitionis Bullee Sabbathince deproinpm

It

h

ex [ilentio Auä-z"orum de hac Bulla,

ngumenta fuppofitionis Bulle Sabbathinze depromþta

ül

ex ipfa materia Bulla vel re revelata.

Summi ponderis argumentum pro füppofitione hu-

[

jus Bulle defümptum ex filentio Au&orum Carmeli-

BÓ

. Duo in Bulla Sabbathina promittuntur, 1. quod qui

tarum, qui $. VIL. relati fünt, evidens erit, íi tan«

"

in fan&la perfeveraverit obedientia, paupertate €9' ca-

tummodo attendatur ícriptionis argumentum pene

id

flitate, vel qui S. intrabit Ordinem, fervatitur. Hxc

precipuum fuiffe oftendere Ordinem Carmeliticum

10

verba fi juxta obvium ac naturalem fenfüm füum acci-

debite fuiffe confirmatum , quodque eum in finem

:

jantur, fignificant quod folus Religionis ingreffus

füummo ftudio collegerint omnes Pontificum Bullas

jl

certitudinem przítet falutis

quod a fide Catholica

quibus Ordinis fui confirmatio, velper indire&um vel

la

alienum effe nemo negaverit : ut ipfe Lezana fatetur,

obliquum adftrui poflit, immo plures eorum & fig-

e

in Maria Patrona Cap. 5. N. 25.

nanter Baccho & Bernardus Olerius ad probandam Or-

l

Hoc primum füppofitionis argumentum. . Neque

dinis füi confirmationem adducunt Bullam exemptio-

]i

enim verofimile e(t, verba quz fimilem perniciofum

nis hujus Ordinis ab ipfo Joanne XXII. (cui BullaSab.-

lt

fenfüm przfeferunt,fine ulla prorfüs expofitione a Pon-

bathina adícribitur) datam, eo quod in dicta Bulla

tifice publice fuiffe propofita: (1 dicatur verbailla effe in-

Joannes dixiffet : Dictum Ordinem in flatu firmo , fo-

i

telligenda eo fenfu, quo fimilia in vifione Stockiana

lido ac ftabili decernimus C3' volumus permanere. Hxo

3

occurrentia, füpra $. $. expofita fuerunt, apparebit

aliaque $. VII. dicia, (i rite expendantur, ab omni pla.

t

uoque ex didis ibidem, per fimilem expofitionem,

ne verofimilitudine apparebit alienum, quod Aucto-

vel promiffionem verbis illis contentam reddi inanem

res illi Bullam Sabbathinam proferre omififfent; prz-

acinutilem & ridiculam, vel non obftante ea inter-

fertim cum omnes poft tempus illud quo Bulla Sabba-

Y

'etatione, promiffionem illam S. Scripturz ac PP.

thina edita fuiffe fertur, fcripferint, & nulli incogni-

ïyl

T

raditioni manere contrariam; & confequenterargu-

ta fuiffe potuerit; neque ulla inter omnes quas attu-

mentum füppofitionis firmum confiftere.

lere Bullas, argumento quod tractabant, adeo fuitfet

2. Promittitur in dicta Bulla iis qui devotionis cau-

opportunas

u

ote in qua profitebatur Joannes XXII.

fa in Sandum ingrediuntur Ordinem, (àcri habitus

fe per interce

nem Sance Virginisad Pontificatum

fignum ferentibus, & caftitatem pro (üi (tatus condi-

effe affümptum, ea conditione, ut amplam fantto a«

tione fervantibus, quod Sabbato po[i eorum obitum a

devoto Carmelitarum Ordini deberet preecondere con-

l

B. Virgine e Purgatorio liberabuntur , €3' in montem

,

firmationem per Eliam Cg

7 Elifeum in monte. Carmelo

anétum vite cternc reducentur, modo vel horas ca-

inchoato.

nonicales fecundum regulam di&tatam a S. Alberto ,

Hoc igitur Au&orum filentium de Bulla Sabbathi-

uotidie recitaverints vel qui ignari funt, prater prz-

nà f1i attentius expendamus, fecure concludemus eo

í

C

ripta Ecclefiz jejunia, infuper die Mercurii & Sab-

tempore Bullam Sabbathinam nondum fuiffs confe-

bato a carnibus abftinuerint : hzc verba fi rurfüs in

Qam & evulgatam, prafertim fi una reflectatur, quod

feníu füo obvio ac naturali fümantur, fidei Catholi-

pradidi Auctores fere omnes, exprofeffo traGent de

cx haud confentanea erunt; utpote quz nemini ob

habitu Ordinis , ejufque fignificatione & excellentia;

certas preces aut modicam hebdomadariam abftinen-

ftudeantque oftendere Profeffores Ordinis Carmelita-

j

tiam , certam e Purgatorio liberationem ftatuto die

rum merito appellari fratres B. M. de Monte Carme-

]o, ipíamgue Deiparam [vecialem Ordimis Patronam

addicit. Et ænev f5 Synodus .Mgchl.inigïüs ais

w

221

I

[

142

CR AcTATUs

tuií

de!

veétte dz'*c':i, quibus proba'ndïä ac ftabiliendis nïhil pd-

negativo , nimirum a filentio Diohyfïf Exx üi hoc

oe

terat Büulla Sabbathina

Pt

l

modo efformato : Dionyfius Exiguus vir eruditus íz-

ciüs.-

.

'effe )oppq"rtunius aüt. efEca-

culo 6. codieem Canonum edidit, in quem non Con-

Jatio

urt

- Ulterius fi Deipa

r

rae revelationäm veram credidiüät,

ciliorum duntaxat Canones, íed & preteritorum Se-

eamque edità Büllà publicáffet Joannes XXII. ambigi

dis Apoftolice Prefulum conftituta,. quz qua valuit

tur7

4l

né poteft quid ipfé & qüi partes ejusfcripto füftinue-

diligentia, f& collegiffe (cribit, retulit nectamen ul-

runt, eàamdem produxiffent coritra Ludovicum Bava-

las'ex pradictis Decretalibus Epiftolis codici fuo infe-

u

rum, contra Antipdpam & omnes qui illorum caufas

ruit; cum perfpicuum fit quod hx füummorum Ponti-

pIN

ícriptis. & armis propugnabant? Efficacius profedo

ficum - Decretales huic Dionyfiano . codici multum

i

yi

pro Joanne afferri nihil potuiffet, aut validius, quam

fplendoris & au&oritatis fuiffent . allaturz ; .nec eas í1

quod Ludovicus Bavarus vel Antipapa judicatus fuif-

extitiffent Dionyíius ignorare potui(fet; ex .filentio

pnd

lig

fet a Deipara Virgine Joannis adveríàrius; item quod

Dionytii concluditur, Decretales Epiftolas a. Diony-

,

D. V. allocutá füiffet Joannem ut legitimum Chrifti

fio omiffas ; a recentiore Pontificibus illis fuiffe fup-

sdd

Vicariüm; item quod eadem ipfamet Virgo eumdem

pofitas. . Hoc argumentum ex Dionyfii filentio for-

feciflet Papam &c. & tamen nihil iftorum in fcriptis

matum, fi.conferatur cum argumento ex filentio Au-

álit

&orum pro fuppofitione vifionis Stockianz & Bullz

illorum occurrit; nec ullum Bullz Sabbathinz habe-

tar veítigiüim : atque hinc fecundum habetur fappofi-

Sabbathinz füperius allegato ; apparebit hoc.pofteri-

viür

tionis argümentum.

us priore multo validius; quia non tantum unius

ï

(ua

.

*

Tertium argümentum peti

tür- ex filentio eorum qui

Dionyfii, fed. plurimorum filentio , eifdem, quin X

3lic

vel vitas Poritificum Avenionenfium, e quoruim . nu-

fortioribus circumftantiis. vallato innititur

quo

ni

Y

mero fuit Joánnes XXII. ex profeffo vitas fcripferunt 5

quifque facillime intelliget, fi vel leviter expendat cir-

i

quorüm tamen nec unus meminit illius revelationis

cumftantias quas ad (ingulos Auctores a quorum filen-

]on

;

at

aut Bulle Sabbathinz.

tio argumenta formavimus , fuis locis annotavimus.

-'Verum quidém eft Auctorum illorum fcopum non

pre

buk

il

fuiffe omriia a Joanne XXIL. conceffa privilegia, aut

us d

fingulas illitis Bullas in commentaria fua referre: om-

Bpi

Expenduntur tria augumenta , quee in defenfionem Vi-

nibus támen propofitum effe debuit, cum de Joannis

f

áàd Pontificatum affumptione loquerentur, meminiffe

* fionis Stocki

anc C3- Bullee Sabbathince

rid

addauci folent.

1

rei quz ád hahc rem quam maxime pertinebat : cu-

jufmodi indubie effet Bull Sabbathinz Privile

gium

Thal

vel recen(ita in ea Virginis apparitio, qua oftendere-

VifionisStockianæ & Bulle Sabbathinz. vindices

auc

tur eum divinitus ac per fpecialem D. Virginis inter-

argumentis pro füppofitione utriufque addu&is, tria

ii

ceffionem ad Pontificatum fuiffe affümptum; incredi-

potiffimum opponere folent: 1. quod verofimile non

lu

bile (àrie eft ut qui affüumptionem Joannis ad. Pontifi-

appareat quod vifio Stockiana & privilegium Sabba-

TU

catum defcribunt; eamque fecundum omnes faüas cir-

thinum ita potuiffet invalefcere, fi vifio Stockiana ef-

etg

cumftantias delineant, faltem vel verbo non memi-

fet fabulofà & Bulla Sabbathina fuppofititia:.2. Quod

fl

niffet revelationetm aliquam de re adeo extraordinaria

revelationes contentz in Bulla Sabbathina, & vifio

l

Stockiana diveríis Bullis Pontificum fuerint infertz :

& Divina ad Pontificatum affümptione circumferri ;

r

eamque àb ipfo Pontifice effe publicatam. — Nullus id

3. Quod Ordini Carmelitarum induitum fit celebrare

feftum Simonis Stockii, & in le&tione fexta illius of-

fàne credét qui attenderit, quod minutiora plurima &

f0

huic revelátioni nullatenus comparanda a Scriptoribus

ficii a Congregatione Rituum approbati, vifio Sto-

ia

ckiàna recitetur; & in officio commemorationis Ío-

illis ànnoténtür. Secure proinde concluditur anti-

off

quiores Scriptores Bullam i

llam ignoraffe; recentio-

lemnis B. M. V. de Monte Carmelo per Clementem

YQr

res vero, ut Bzoviüm , Spondanum, Canonium, ali-

X. ad omnes ditiones Regis Catholici extenfo , ma-

Yd

ofque non quidem ignoraffe Bullam iftam ; & in ea

nifefte privilegii Sabbathini mentio fiat.

n

contentum Sabbathinum privilegiums a Carmelitis

Ut ad argumenta illa ordine quo propofita fünt ref-

Y

circurüferri, fed illam tanquam fabulofam fpreviffe ,

pondeatur. Primi infirmitas patebit fi folum attenda-

fel

indignamqué cujus meminiffent reputaffe.

tur quantafacilitate ac volocitate fabule femel confictze

incrementum & auctoritatem accipere foleant ,-prz-

b

eff

$& XIV.

fertim fi faveant auctoritati & excellentiz alicujus In-

ftituti, a quo ftrenuos propugnatores ac promotores

Aüdftruitur efficacia argumenti a filentio Aucforum peti-

habere poffint. Iilud infinitis peneexemplis facile de-

ti d evincendam alicujus facti falfitatem.

monftrari poteít. Unum hic futficiet.

Famofa illa fa-

In

110

bula de Joanna Papiffaa Mariano Scoto primum te-

nuiter ac leviter efformata, nonne paulatim fucceffu

U

Arguraentum ab au&bóritate negativa five a filentio

DX

Scriptorum in quibufdam circumítàntiis efficacifft-

temporis adeo reformata & exornata fuit, ut non he-

mum éffe.ad evincendam fadii alicujus faltitatem aut

terodoxos duntaxat; íed etiam. quam plurimos non

p

libri fappofitionem, nemo inficiatur : fi einemfienim

exigui nominis e Catholicis, fautores & patronos fue-

V. G. Audtoritás alicujus not: & cetrta materia fcri-

ritadepta: fi hnjutmodi fabella ipfi etiam Romanz Ec-

(

beéntes, fadum aliquod inftituto quod traQabant op-

clefia prima fronte non parum injuriofa, ac praiudi-

portuniffiriutti, quodque ignorare haud quaquam po-

ciofa, ut quz filum (ucceffionis Pontificum in Cathe«

dra S. Petri interrumpere videbatur, ac propterea tan-

tuiffent, filentio obvolvant;

refertim f1 appareat ex

eorum modo feribendi; quod omnia quze inftituto

to applaufü ab hareticis arrepta, tantoque ftudio pro-

pugnata, fi, inquam fimilis fabella ita.invalefcere. &

fao congruere poflint, fummo ftudioac labore colle-

L

gérint quin argumentum ab ejufmodi filentio .Au-

a quibufdam Aucoribus pro vera hiftoria recipi po-

tuerit, quid mirum fi hzc de qua quaftio, inter Or-

&orum defümptum , przfumptionem faciat fortifli-

t

miam , pro fadiillius falfitate, nemo negaverit. Ut

dinis illius Religiofos, & communem poepulum inva-

yuideni fimili árgumento feripta plurima ut fuppofiti-

leicere, & a quibufdam Auctoribus pro vera hiftoria

V

l

tia ab omnibus páffim rejici variis exemplis oftendi

recipi potüerit? Quandoquidem nullatenus obfiftat ho-

minum cupiditati;: fed: potius faveat; nullique in par-

poffét. " Unicum hic füfficiet. Epiftolarum Decreta-

»

liumi, qiiz primis Romanis Pontificibus ante Siricium

ticulari appareat injuriofa; & infuper Religionis &

Papam adfcribuntur, fippofitionem abünde effe dete-

Confraternitatis ,. quec defenfores & tautoxes habet plu-

»

y

&am; némo vel parám criticus hodie.non. agnofcits

rimos , incremento. plurimum:conducere videatur.

fed'quo argumento? nonne potifimum argumento

Secundum quod a Bullis Pontificiis petitur argumen-

»

tum

Drz vENERATIONE SaNcTOREM, &c,

;l,æ

ch

h

tudi nón - minus infirmum'eft; Ut enim nihil dicam

» tribus dile&tis in €lirifto,. .fivkiälirïz'ms. & rförorihüs,

4e incertitüdiae Bullarum qua in| eum finem allegari

5

"Confratribus &.confratriz fratrum dic&tiOrdinis Car-

n

folent, cüm pr&ter unam Clementis VII. nulla in Bul-

235

J

33

melitarum conceffi, per nos vi(i & diligenter infpe-

Tario:Romano reperiatur ,; quis ignorat quam frequen-

-Qi, de di&iv originali fumptos: ut de ipfo in poflerum

üil

ter eju(modi Bulle per fub- Q9 obreptionem obtinean-

» Certitudo plemior.habeatur , preíentem fecimus an-

ii

tur^ Deinde cüm-plerumque Bullz ille impetrentur

R

» notari; quz talis eft: Jfoanmes Epiftopus ** &o.

"

ad petitionem partis feu-fapplicantis, illee folummodo

( hic in(erta erat Bulla Sabbathina.:

prout

(

expediüntur fuppofita. veritate narratorüm :: unde (i

ac demum concluditur his verbis :?

: f uprfl reil-ata' 4e£'t;

m

privilegia aliaque Pontifict exponantur tanquam jam

» Datum Romz 7. Decembris apud S. Ma

I:iäm Ma.

s.ü

pridem éoncefla ;; Pontifex illa non confirmat nifi fup-

» jorem Pontificatus noítri anno. 1. *

if

po[ita narratorum veritate s ut propterea quoque jam

Verum eft (1 conftatet fufficienter Bullam:hanc -e-fIE.

Y

pridem declaraverunt in litteris ac Bullis füis fubintel-

genuinam & revera ab Alexandro V. editam, eam non

p.

ligi hanc particulam 5- fl preces veritate nitantur ft. Cap.

parum valituram ad oftendendum Bulle Sabbathinz

J

12. de Refcriptis.

Nihil igitur Bulle iftee auctoritatis

originale aliquando.extitiffe. "Sed cüm non pauciora

addunt, pro adftruenda veritate narratorum, fed illam

aut minora fuppofitionis hujus Bullz ex(tent argumen-

le

aliunde tupponunt.

ta, quam ipfiufmet Sabbathinz, nihil quoque:

li

Tertium denique argumentum ab auGoritate Pre-

ex. ill.g

pro veritate hujus adítruenda, : adduci:poteft. .

us

viariidefumptum, parum firmum eft. — Quisenim un-

Primum illudque evidentiffimum fuppofitionis ar-

'quam dicere prafümpfit eam effe Dreviarii, prafertim

gumeritumeducitur exhhis finalibus verbis: datum Ro-

Xl

dlicujus particularis Ordinis, audtoritatem, ut omnes

me apud:S. Mariam Majorem, 7. Decembris. : Con-

Ó

in illo relate hiftorix reputandz Gnt authenticz, nec

ftat enim Alexandrum V. electum etfe in Concilio Pi-

N

ullzin illüd irrepere potuerint fabulz? Ipfa iterata per

fano anr1o. 1409. die 9. Julii, eumque diem extremum

Pontificesinftituta Breviarii Romani correctio & emen-

claufiffe Bononiz 3. Maji fequentis anni; & confe-

datio abunde'óftendit, quod nec illud effe credatur

quenter.decem dumtaxat menfibus in Pontificatü vi-

Breviarii Rómati privilegium , ut nihil falfum aut fa-

xiffe. ^Porro toto illo tempore nunquam ipfüm Ro-

bulo(im in ipfum irrepere poffit. -Et fane quis hodie

mz füifle conítat ex omnibus Scriptoribus qui a&ta: &

Epiftelas Decretáles veterum Pontificum, de quibus

vitam Alexandri V. fcripferunts qui omnes referentes

. precedenti, non reputat pro IGidori Mercatoris pu-

uoloco hocillove tempore moratus fit, at quo pro-

tridis mercibus, licet ex illis tanquam finceris vetutta-

e&us fuerit, nullibitamen Romz meminerunt.

Im-

tis monuméntis le&iónes plurima etiam hodie in-Ro-

mo expreffe fcribit Bzovius ad annum I4I1O. 7 he-

-

mano Dreviario exiftant? Numquid Breviarii Romani

» rebat id temporis Dononiz Alexander: ad eum cir-

ld

auctoritas impédit quo iminus lapfüs Marcellini tan-

» ca meníem Februarium Paulus Ur(inus, una cum

quam fabulofus-a plurimis rejiciaturs & a Chriftiano

» Magiftratu recens.creato & Proceribus Populoque

n

Lupo deillo dictum fit: calumniofum effe Donati[ta-

» Romano Sedi Apofttolicz devoto Oratores deftina-

f

Tüm: figmentum. "T om. 4. fchoriorum pag. 228.? Si

» vit, unnm de Confervatoribus, . duos ex Prafedis

ergo relatio in Previarium Romanum non inferat hi-

» Regionariis; decem Epiícopos & nonnullos alios ex

d

ftoriarum aut factorum finceritatem ,. quanto minus il-

». przcipua nobDilitate; -a Clero Romano unus; ex Mi-

jam inferet relatio

» noritis Aracelanis vir in(igni facundia & auctoritate

"'Ordinis.

in Breviariqm particulare »alqicujus

P

miffusivit. Omnes una voce Alexandro faufta pre-

. Quod vero fpedtat illa

qua hodie Breviario,' Roma-

29

cati, orabant: Romam iquantocius veniret , & ur-

no fàltem pro Ditionibus Regis Catholici inferta fünt,

P?]

bem a Laadislaonis cxde laceratam prafentia füa re-

illud.in primis fcitur le&iones fecundi No&urni illius

22

j*

crearet. Optavit quidem, cupiitques at non po-

officii parüm : placuiffe Auberto van den Leden, Ant-

23

tuit Alexander votis Romanorum fàtisfacere, gra-

verpienfim Epifcopo, ut teftatur ejüs Epiftola fcripta

25

viilimis Reipublicz Chriftianz negotiis & Ladislai

323

ad Congregationem 'Cardinalium, quam actis füis ad

ipfius territamentis impeditus; mox fatis ereptus

primum Maji in Commentario previo ad vitam S. A-

eft. * . Ex quibus conttat Alexandrum quidem de-

oyfii Rabatha inféruit P. Papenbrokius.

Deinde in-

fid

erafíe Romam pergere, & in hoc votis Romano-

ter illa qux Breviario inferuntur; & privilegium Sab-

rum fatisfacere, fed ob.rationes allegatas vota füa im-

ïï

bathinum, prout in Bulla refertur, non parum inter-

plere non potuiffe. Ulterius Wadingus Tomo 4. An-

effe, vel ex ii$ verbis Pie creditur, intelligi poteft;

nalium. Minoritarum ex Regiftro Alexandri V. refert

quz etiam privilegii illius incertitudinem indicare vi-

Bullam ab eo editam Piftorie, (quod $0. circiter mil-

5

dentur.. Deniquelicetprivilegium Sabbathinum, prout

liaribus Belgicis diftat Roma) 14. Decembris. Eftne

in Bulla refertur, Breviario Romano effet infertum,

autem verofimile Pontificem magna ztate gravatum,

non magis tamen propterea certius redderetur, &a

nimirum 71. annis, fpatio '6. aut 7. dierum, tantum

nota fuppofitionis immune, quam illa qui ex falfis

iter confeciffe: idque hyemali tempore? Aut certe i

l

Decretalibus referuntur;

confecerit, qui fieri potuit, ut nullus Hiftoricus tam

aut Xipyüus Marcellini prola-

celeris & extraordinarii itineris meminerit, illiufve ra-

klp(us &c

tionem infinuaverit? Denique (i Romz fuerit Pontifex

quomodo poffibileeft ut:nullus vitz ejus Scriptor vel

þOfienditur quod. Bulla Alexandri V. qüæ in proäatio-

verbo indicaverit, quid Romz egerit, aut qualiter a

nem Bulle Sabbathine adfertur , multos pra-

Romanis & prafertim a Ladislajanis fuerit exceptus?

d

ferat fuppojïtioni: cham&ere:.

Hzc .evidenter evincunt Alexandrum V. nunquam

Romz fuifles & confequenter füppofititiam e(fe Bul-

Defenfores Büllz- Babbathinz ut probefit okri

'inale

lam quz ab ipío di

d

r V.

"

citur data .quæ ad ö Mar.igm Ma.

illius aliqudndo extitiffe, alegant Bullam Alexan

jorem.

ua profitetur originale Bulle Sabbathinz a f& vi(um

Alterum

fuppofifionis argumentum .fumitur ex eo

í

uiffe, & diligenter infpectum; atque ex illo originali

quod Bullz dicatur fignata 7.«menfis Decemrbrir; quia

verba illius Bulle ad perpetuam reimeimoriam íuüz Bul-

.

-

Alexander V. Bullas fuas ;('e quibus plurimas refert di-

Iæ e

(fe inferta: verba illius funt: -

&us. Wadingus) con(ignat Kalendis , :Nonis, 1di-

» Alexander Servus fervorum Dei, univerfis & fin-

bus. Nulla autem apparet ratio cur in confectione

Lb

gulis przfentes litteras infpedturis, fàlutem & bene-

hujus Bullze a :coníueta fua forma receffiffet: ad «hec

3*

dictionem Apoftolicam.

Tenore cujufdam privile-

cum füteantur Bullz Sabbathinz propugnatores hujus

33

gii a felicis recordationis Joanne XXII. predeceflo-

Bullz genuinum feu orjginale exemplar: periiffe ,. fa-

??

re n:oftro ; dH*e&is Filiis Piiori , Generalibus, .. & íra-

teantut quoque aeceffe eít non ex(tare. in Regiítro B-

piftolarum

aïä

SUS GUEJOEOAGRC CTVGALUERICS:

u5 ?

L5

» 'füis interceffionibus continuis, : piisfuffragiis ao me-

gotio?

piftolarum Alexandrï-V.qüodfin duos diftributüm li-

Aros exftat in Bibliotheca- Vaticana.

b

: Sed in . hoc Re-

55 ritis - fpeciali.protectione poft eorum -tranfitum,

j

gnum

$giftro ubi tot aliz Bulle przfertir pro fratribus Mino-

5 pracipue in die Sabbathi , qua- dies.ab Ecclefia ei-

rl j

35

-dem B. V, M. dedicata eft , adjuturam. .. Itaque ima-

i

r

zibus,(de quoram Ordine fuerat Alexander.V. ) af-

fervantur, hanc Bullam non exítares . vehemens rur(us

^s

?

-gines.quz;a devotis-hac:de re folent fieri ac depin-

gb b

fuppeditat füppolitionisitidicium. - Quis.enim perfua-

w

,

gis; cum defcenfione D. .M.-V. ad.animas in Purga-

i u

$5

-.torio liberandas; minime fiant ; fed per interceffio-

at

«lebit. Bullam :quz: (ingularem. Virginis apparitionem,

ac Divinum proprie privilegium contineret; non fuif-

» nem ejuídem. Virginis a tanto periculo per manus

eniti !

fé.in-Regittro Papa: relatam;: vel ex eo poftea fubla-

» Angelorum in-.exlo . collocari. *.. Ut intelligatur

Bul

quid:per. hoc Decretum ordinatum fit circa privile-

Il

fam? Et fame in Romana Curia falfitatis indicium vix

j

«datur:certius; quam-dum in Pontiticis alicujus Regi-

gium Bulle Sabbathinz, in memoriam. revocandus

nj

ftro Diplomaaut

eít ftatus-controverfie coram Tribunali.Inquifitionis

delce

invenitur.-.

prvirvil:egiur-n,v qupd pf.rqpiritur, non

T A

Romanz; qui erat : utrum Inqui(itio Lufitaniz redta

ver

»

( "Tentium::denique

: a;fgü-mehtuxh ;fdp-pt;)(ï»tkioni'ä -Ti)eti:-

iufpendiffet Bullam Sabbathinam, prohibuiffetque le-

»

g

turex filentio 'Thomx Walden(s, .qui paucisab.obitu

gitime Concionatoribus de ejus privilegio traQare. . Ab

Söbbt

hac fententia fufpenfionis, dictoque Decreto prohibi-

;Alexandri-V.;annis, opus füum edidit de. Sacramen-

nec Q

talibus ; cai-hanc Bullam, fi extitiffet, non inferere

tivo ad Tribunal-Romanz. Inquititionis provocabant

yeru

fcriptionis-ejus inftitutum haud patiebaturs: ut ex di-

Carmelitz , contendentes Ordini fuo.vere fuiffe;a Jo-

(cilic

anne XXIL. datam Bullam Sabbathinam; .éamque.a tri-

&is: $. VII. intelligi poteft. : Argumentum:; confirmat

ET

filentium Joannis Bapti&tz Mantuanis Ordinis Carme-

bus:;Pontificibus fuitfe confirmatam; & licet origina-

verbi

litici, quondam Generalis; .viri.in Italia celeterrima

le Bulle Joannis reproduci. non poffet, . füfficienter ta-

videl

opinione, ut ait Trithemius, ubigque mominati. -kic

men de illa per pofteriores Dullas, docerentur. Ita enim

nullc

anno r400. fcripfit apologiam. fui Ordinis.

Occafio

coram 5. Inquifitione mentem fuam expofüerunt Com-

reve

Ícribendi fuit, ait Auctor noviflimi fpeculi Carmeliti-

miffarii. .,, Jam ad rem noftram, inquiunt;. Joannes

ml

ci Tom. 1. Parte 2. N. 845. moleftatio emulorüm quo-

»' XXII. Pont. O. Max. anno 1322. dedit nobis Bullam

rl

))

rumdam Ordinem caluimnidntium tanquam non appro-

» Sabbathinam :: hanc: poftmodum .confirmavit, Ale-

bet(

batum, nec néc regulam approbatam : habentem, . ec

25

xander, V. & ambas iterum Clemens VIL : Hac Cle-

3

gelta

titulo B. V..M. Dei genitricis infignitum.

Quis crede-

mentis fuit rurfus confirmata a Gregorius XIH. H

1

Pont

det quod vir ille italus & Ordinis füi. Generalis hanc

25

ergo ultimz probant primam, qua in illis zquiva-

Bullam (iextitiffet, & genuinam credidiflét, tantope-

lenter fübíiftit; & hzc veritas eft Petra illa fupra

d

35

por

re füo inftituto opportunam & convenientem, -non

.quam per tria integerrima fxcula fundata fuit exi-

à d

allegatfet? His accedit filentium Auctoris. qui anno

M

,

mia illa tot Religioforum pietas, populorum per

Teci

1507. Venetiis edidit cempendium hiftoriz & jurium

» univerlum orbem credulitas, & Mariana devotio. **

Y

pro defen(ione Inftitutionis & confirmationis Ordinis

Hc.in fpeculo noviffimo Carm. Tom. 1. p. 2. N.222.

con

Carmelitici; cui inferte fant 95. Bullz, quz ut vo-

His politis non difficulter patebit, nullatenus ex. hoc

Junt, .a variis Pontificibus ad illud ufque tempus Or-

Decreto Bullam Sabbathinam fuiffe confirmatam, aut

bus

que

dini Carmelitico conceffze fuerunt ; & tamen inter illas

ut genuinam Joannis XXII. Bullam effe agnitam.

ii5Q

defideratur. hec- Alexandri V. qua tamen f1 extitiffet

.. Conftat in primis in dido Decreto nullam expreffam

& pro genuina a colledore habita fuiffet, fine dubio

fieri revocationem fufpenfionis Bulle Sabbathinz factz

telt

przcipaum locum meruiffet. - .Ex his concludendum

per Inquifitionem Lufitaniz; aut ejufdem Decreti, ne

k

eft hanc Alexandri Bullam pari cum Bulla Sabbathina

Concionatores de ejus privilegio traCtarents nec fuiffe

injun&um dic&to Inquifitori predidam fuam füfpenfio-

unt

fuppofitionis evidcntia laborare.

kj

nem tollere, mandatumque fium revocare.

lat

- Hinc concluditur fententiam Judicis non fuiffe re-

: $.. XX VAE L

vocatam vel emendatam ; hinc coníequens eft inqui-

Ui

t

Ojiendituf; quodþ Decre'tum 'Sacra. Congregatioäïs' edi-

fitioni Romaaz finceritatem Bulle Sabbathinz non

tum fub Paulo V. potius iufirmet quam conJïr.f

fuitfe futficienter probatam. .Si enim probata fuiffet,

0

juítitia exegiffet ut per Decretum fuiffet .declaratum

l7

met Bullam : Sabbathinain.

Carmelitas recte appellaffe a. fententia füfpenfionis in-

In Lufitania Lisbonz anrio 1609. tishositare inqui;.

quifitionis Luütaniz, Inquifitores vero Bullam Sab5a-

fit

fitoris Generalis fufpen(ía fuit publicatio Bullaz Sabba-

thinam. perperam tanquam fuppohititiam füfpendifes

tür

Ye

thinz; & prohibiti Concionatores de ejus privilegio

atque injuíte dediffe Decretam .

F

e de ejus privil,ggi;g

tra&tare. . Negotium hoc inttantibus Carmelitis ad R o-

tractarent Concionatores.

C

manam Curiam delatum fuit; & ibidem ex mandato

Sed . dicetur forían: Decretu

m füfficienter fü ftulit

V

li

Pauli V. ad S. Congregationem Catdinalium. Genera-

füfpen(ionem Bulle.Sabbathinz decretam.ab Inquifi-.

lis Inquifitionis contra hzreticam pravitatem remiffum

tore Lufitaniz ,.: & ejufdem Deeretum prohibens Con-

Y

fuit. Dwuo in hoc negotio tangebantur adveríus Car-

cionatoribus de privilegio B. Sabbathinz trac:re; ip-

lt

4melitas: Primum Sabbathinam Bullam íuppofititiam

famque Bullam Sabbathinam abunde confirmovit, dum

Qu

eífe: alterum meram fabulam efle reputandam . quod

permittit Carmelitis predicare quz in Decreto expri-

t

Chritti Mater in Purgatorium :ad liberandas animas

muntur; :quandoquidem illa ipfa fint privilegium Sab:

fuorum fratrum. deícenfura. etfet.

Cum. negotium

bathinum, & Bullz Sabbathinz contentum. Sed Re-

U

hoc tribus & amplius annis; habitis variis Congrega-

fpondeo, verbaDecreti Pauli V. nullatenus quoad füb.

)

tionibus ,. duraffet , tandeminftantibus Carmelitis 11.

ftantiam privilegium Sabbathinum exprimere; atque

In

Febr..1613. a S. Congregatione editum fuit hoc De-

illa que in hoc Decreto Carmelitis predicare permit-

Ti

cretum , Fratribus Ordinis Carmelitici permittitur

tuntur, plurimaum differre ab iis quz in Bulla Sabba-

?

thina ejufque privilegio referuntur: immo ex. verbis

3» pradicare quod populus Chriftianus poffit pie cre-

b

dere de adjutorio animàrum fratrum & confratrum

hujus Decreti fat aperte intelligitur Paulum V. nullum

t

»5?

B. M. V.de monte Carmelo, videlicet B. V. M. ani-

habuiffe ad. Bullam: Sabbathinam refpe&um , fed po-

mas fratrum & confratrum in caritate difícedentium,

tius eam reprobaffe tanquam füppofititiam.. In Decre-

33

25

ui in.vita habitum gaftaverint, & caítitatem pro

to: Paulus V. nullam de apparitione Virginis quz Jo-

ä

fuo ftatu coluerint; officiumque parvum recitarint;

anni XXII. facta fuiffet, nullam de foedere quod Beata

Virgo: cum: fJoanne pepigerit, nullam de hac promif-

192

. vel firecitare nefciant, Ecclefix jejunia obfervarint,

,»

& feria quarta & Sabbatho.a carnibus abftinuerint;

fione quod qui in S. perfeveraverit obedientia ,. pauper-

Jalvabi-

x mü ubi m iftis diebus: nativitas. Domini. inciderit,

-

taie.CS. cajlitate, vel qui S. intrabit .-.Qï.di"e??l

[ur;

dCAREELT

145

. Dz vENERATIONE

SAN€ TORUM ,&c.

FC mec

turs nullam denique de.hoc.privilegio: ,q.uod- f alii de-

;llkEWlblt«,äy £05 20 ant;em Santtum vitee eterne ve-

lmm

votionis cauja in S. ingrediautur Religionem S. habitus

ducet, aut.quod.prafert, vifio Stockiana,. dictum etfe

TY

» lma-

fignum ferentes,, liberentur G. abfolvantur-a.tertía eo-

ajBaVirgine de Scapulari : Dilectiffime 1ni recipe hoc

rum peccatorum. parte a die qua prefatum Ordinem

Ordinistui Scapulare &c. Hac.enim.plane diver(a

Rpin

ütoa

intrabunt.. . De his, inquam, . nullam 'mentionem fa-

effa.ab iis.quz in Decreto permittuntur przdicari -ex

cit; aliquam fine dubio fa&turus, fic hecomnia, prout

dictis conftat;- illaque infuper peffimam populo inge-

elliQ

lls

in Bulla Joannis XXII. narrantur,. & quam genuinam

rere ideam ex.dictis $. 2..colligitur;. ut mirum nonfit

efle Carmelitz fu(tinebant, .eveniffe credidiffet; in iis

quod Sacra & Generalis InquiGtio Romana,illa in füo

atür

enim notabilis privilegii pars.continetur,;.. Ulterius in

H

Vile

D'elergtov-Carmeli,tig pradicare non permiferit.

Bulla Sabbathina refertur, B; Virginem. dixiffe Joanni

tidüs

XXII die quo ipíi feculo recedant,.ac properato .

NUS

$ —:'14: '50. XV I Iþ;I.o :

gradu accelerant Purgatorium

ego Mater ..gratiofe

'edr

defcendam Sabbatho poft eorum obitum , & quos in-

keferlzzntur (j;ilæda-m obcuri*entia in Confraternitate SS.,

It le

J Ab

» Veniam in Purgatorio liberabo & eosin montem vitz

Trinitatis fub titulo. B. M. V. de kEDEMPTIONE Cap-

» &ternz reducam. ,. Quz verba medullam privilegii

: TIVORUM quee pernitiofi erroris o

hibi

Sabbathini continentia, ruríüs in Decreto -Pauli V.

ecaftonem ldare/ pof-

bont

j fuxnt.-

nec quoad expretfionem, .nec qnoad. fubítantiam re-

i

periuntur;. fedalia etiam quoad fenfum plane diverfa;

-.In-onfraternitate SS. Trinitatis fub titulo B. M. V.

i

ll

fcilicet : quod populus Chriflianus poffit. pie: credere

de Mercede, feu redemptione captivorum füb pote-

Ua

de adjutorio animarum &c. qua quantum differant a

ftate Turcarum & Paganorum ( quz circaannum 1644.

Tf

verbis Bullz Sabbathinz;, cacus fit oportet qui non

mirum in modum in Belgio & Provinciis vicinis pro-

2

videat. Ut enim hac. verba Pauli V. verificentur ,

pagata fuit ) tria potiffimum occurrunt,. qux di&to er-

Atf

nullo opus eít fpeciali privilegio , nulla B. Virginis re-

rori favere videntur, ac populo. occafionem in illum

lia

revelatione, aut Pontificis Bulla : Quin immo quod

incidendi, & hareticis materiam calumniandi

lam

Paulus dixit pie poffe eredi, de Confratribus Scapula-

Ecclefiz adícribendi dare poffunt. .

, & illum

Àle.

ri*, non dubium quin pie credi de alio poffit quoli-

Primum communizatio bonorum operum Con

'fra.-

l

bet Chriftiano, qui licet Carmelitarum habitum non

tribus hujus Confraternitatis quibufdam. diebus fieri

li

folita füb hac formula verborum:. Communicamus vo-

geftaverit, cetera tamen. quz obfervanda prafcripfit

1Và

Pontifex, fervaverit. Quis enim dubitat quin pie cre-

bis, fratres, orationes , jejunia ,. Miffas ,. peregrina-

lp

di poffets quod ille qui in fpiritu. mortificationis &

tiones C9 labores pro redimendis captivis fufceptos, ce-

eu

poenitentiz ad honorem B. M. V. feria 4. & Sabbatho

teraque opera bona , qua per Deigratiam inno[Ira Con-

pet

a carnibus ab(tinuerit, aut officium parvum devote

gregatione C9' Ordine fiunt in nomine. Patris €9 Filii

0((

recitaverit, pie confidere poffit de fingulari adjutorio

C9 Spiritus Sanéli. Amen.

24

P. Virginis prz aliis qui nihil in B. Virginis honorem

Hinc enim facile apprehendent Fideles vulgares, quod

hot

contulerunt? quin & idem credi queat de exercenti-

ex hoc folum quod huic Confraternitati fint infcripti,

abt

bus alia pietatis opera, ad B. Virginis honorem; id-

Scapulare. Contraternitatis geftantes, fingulis diebus

que eo majori cum fiducia quo plura & majora pieta-

quinies Pater & quinies 4ve Maria, .pro- exaltatione

tis o

fim

pera exercuerint, nullus Ca,thplicus-nambigþre po-

5. Matris Ecclei , Hxrefium extirpatione, '& Princi-

r

teft.

]

pum.concordia recitantes: addito uno Pater nofler &

Additur , precipue in die

nc

Sabbathi , qui Dies eft ab

Ave Maria . cum,veríu Gloria Patri, &c. pro bona in-

iffe

Ecclefia eidem B. M. V. dicatus... Qu ruríus. innu-

tentione Summi Pontificis; atque exiguam eleemofy-

(l

untautores hujus Decreti nequaquam privilegium Bul-

nam, V. G. 3. affium cum primum Confraternitati

la Sabbathinz,. aut prateníam Diva' Virginis reve-

infcribuntur; & medium affem fingulis annis, prore-

Is

lationem reípexitfe ;fed 1llud.prz oculishabuitfe,quod

demptione Captivorum offerentes (ut regulz Con-

i

omnibus D. Virginis piis cultoribuscommune effe po-

fraternitatis .. prefcribunt). partiéipes efficiantur om-

u

teft. Omnes enim hi pie credere poffünt quod B. Vir-

ninm iftorum bonorum operum: atque hinc ulterius

go ipfos (it fpecialiter adjutura, pracipue. in. die Sab-

fel

continget facile ut fegniores reddantur ad fimilia pie-

i

bathi, qui,ab Ecclefia B. M, F. dicatus eft.

tatis ac, mortificationis opera exercenda ; credentes

Denique finalibus his verbis Decreti, itaque ima-

hzc fibi, vi Confraternitatis, abunde communicari,

IIl

»d

gines quc a devotis &c. Bulla Sabbathina fat reproba-

eorumque frudus applicari.

tur aperte : Nec enim ratio ulla apparet.cur Pontifex

Secundum. quod in hac Confraternitate occurrit,

]

o

20

vetaret de cetero efformari imagines, (quales jam plu-

& natum eft occafionem erroris prxbere, eít formula

res efformatz fuerant , & publice expo(itz) quibus B.

abfolutionis plenarie, quam recipere poffünt confra-

Virgo repraefentetur in Purgatorium defcendens, , &

tres.& conforores,in articulo mortis his verbis exprimi

]

x

il

inde Confratrum animas reducens in czlum; fi pro

folita: mifereatur tui &c. Deinde poft prolatam ab-

vera habuiffet Bullam Sabbathinam; quia imagines il-

folutionem ordinariam dicit Confeffarius :

» Item re-

)n

5

p

le quz fünt Idietarum libri nihil aliud reprzfentaffent,

mitto per plenariam Indulgentiam omnem poenam

quam quod in Sabbathina B. Virgo fe fa&turam pro-

5

in Purgatorio tibi debitam, pro przmiffis, & reíti-

It

miferat.

5

n

tuo te illi innocentiz & puritati quam in Baptifmo

l)

Ex his concludere poffümus 1. per Decretum S.

25

recepifti; ita quod tibi di(cedenti ab hoc fxculo

Congregationis non fuifle füblatam fufpenfionem Bul-

32

claufz fint portz poenarum , & aperte januz deli-

(e

r

]1z Sabbathinz factam ab Inqui(itione Lufitaniz, nec

P

ciarum Paradifi, & fi hac vice non moriaris, falva

improbatum ejus Decretum quo injunxerat Concio-

P»]

fit tibi ifta gratia, quando fueris in articulo mortis,

u

2.

it

natoribus ne de privilegio Sabbathino tractarent.

in nomine Patris &c. * NNemo non videt quod

Per hoc Decretum aliud non fuille permiffum fratri-

ä

ec abfolutionis formula populo nata fit imprimere

i

bus Ordinis Carmelitarum predicare, quam quod ci-

Dis

ideam quod vi Confraternitatis , fi exigua pietatisope-

tra ullum privilegium aut fpecialem revelationem vel

ra fuperius defcripta obfervaverit, reftituendus fit in

m

Bullam Pontificiam, pie credi &. affirmari poteft de

articulo mortis innocentiz Baptifmali; adeo ut nihil

0

"

quolibet qui B. Virginem piis operibus fj

pecialiter pro-

ipfum a Dei confpe&u remorari queat; atque hinc na-

fequitur.

turaliter contingere ut parum follieiti fint, ut per bo-

f

3. Carmelitas excedere limites &tenorem Decreti,

u

na opera poenitentiz & mortificationis pro fuis pecca:

æl

dum przdicant aut evulgant promiffüm effe a B. Vir-

tis fatisfaciant, vel pravos habitus & affedus ex pec-

if

gine quod. ipfa gratiofe defcendet Sabbatho po[l obitum

catis contrados; contrariis virtutum exercitiis evel-

!

U

primos C9' quos in

t

eniet in Purgatorio ex fratribus ,

lant ; atque ita innocentiam, Baptifmalem deperditam

["

Supp-l. opär,, Van Ejpen. 'Tomus V.

ICCcu-

j

146

CUTUR^AUeECU-Y AU TU5 $

a

Tecuperent;,' dum apprehendint & plane fiduntfibin

tiari: (i igituf non obftante hac anione Divina & com-

hz

articulo mortis non defüturum Confeffárium, qui di-

muriione iüter Ecclefiz membra intercedente, nullus

n

:&am abfolütioném impendat. Tértium quod' occur-

poflit aliorüm bonis operibus ità fidere; ut ipfa bona

fint

L

rit in hac Confraternitate, & di&o érrori óccafioriém

exercitia omittat aut négligat, fatis apparet quam ftul-

prebere poteft eft multitudo Indulgentiárum a6 privi-

tum effet eam habere fiduciám propter'infirmam hanc

Puud.

Tula

legiorum qua in libellis hujus Confraternitatis in tanta

àc hurnaría auctoritate introductam -communionem,

D)

copia fratribus promittuntür; ut fi earum fiát exadtus

quz inter Keli

H

8

giofos iftids Ordinis; & fpdales Confra-

, dl

computus, vixdübitem quin fingulis diébus'üt minus

ternitatis intercedere dicitur.

16. plenariz Indulgentiz lucranda' dfli£nentur ; : quas

; Secundum quod attinet; fcilicet formulam abfolu-

, bl

omnes Indu

Mn

entias applicare poffunt parentibus tam

tionis plenariz in articulo- mortis, illam in nullo aut

vivis quam

d

e

funétis per modum fíuffragii. Immo

Concilii , aüt Pontificis , aut Epifcopi Decreto exfta-

, päl

diebus notatis per fignum crucis qui plures fingulis

T

re credo »- neque'in libellis Confraternitatis quibus

ienfibus notantur,' promittitür liberatio üriiüs aut plü-

hec-formuld' inferta eft, ullum pro adítruenda ejus

,R

rium animarum e Pürgatorio.

Quis non videt ex hac

h

audoritateaut validitate Pontificis aut Epifcopi Decre-

Indulgentiarum multitudine, & lücrandarum facilita-

tum reproducitur. Sed neque in Bullis quz in favo-

N

te populo propofita, diminuendum, fi nonextinguen-

rém Ordinis B. M. V. de Mercede date dicuntür, &

k

oeli

um poenitentiz fpiritum, nimiaque hac Indulgentia

per modum appendicis Tom: 4. Bullarii Romani fünt

rum-

adjectz , ulla hujus abfolutionis mentio occurrit.

vefer

dam?

promifïïoner, difciplinam Eccleüaftic;:am; enervan

Ind

' Verofimileelt proinde illam ab aliquo particulari hu-

Mqr-

jus Confraternitatis zelatore, fuiffe compofitam, &

atde

dell

expreffam, idque verofimiliter ea occafione quod ali-

RTH hm

Cs bbfer&ationeæ fuper no.tati:.pam-

cubi invenerit vel audiverit Confratribus hujus fodali-

f10 f

Refleäione:

rea

- grapho praecedenti.

tátis conceffam effe Indulgentiam plenariam in articu-

ló mortis. cüjus affedtum & efficaciam, utfortius ex-

pw

Circa primum, fcilicet communicationem böno-

2

primeret X majorem de illa imprimeret ideam, magif-

rum operüm, quzftionem mofam füiffe coram Con-

que Confraternitatém eo titulo commendaret, conve-

ferit

&

gregatione Rituum, füb Clemente VIIL. patet ex bino

(

niré jüdicavit ipfam plenariz Indulgentie, ut ipfe cre-

Decreto ea de re edito, & Bullario Romano inferto.

debat, totalem'ac plenarium effectum verbis formali-

XerU

In utroque Decreto przfcribitur formula quain hu-

büs exprimere, & Confratribus communicare, non

tj

jufmodi communicatione utendum eít; atque $. 6. pri-

fatis attendens, quod Indulgentia plenaria fimili fór-

fe

mi Decreti expreffe prohibet Pontifex: me populus pu-

ma expreffa; & commünicata, aliam prorfüs ideam

jui

Lblice invitetur ab Ordinis SS. Trinitatis fratribus ad

vulgaribus nata fit imprimere, : quam fi (impliciter di-

j

fuas Ecclefiae, ad confequendam fupraditlam comma-

ceretur- Confratribus effe conceflam Indulgentiam ple-

110 (

nicationem Indulgentiarum, C9' bonorum operums; id

nàriam in ártióulo mortis, Conimuniter enim bene

Ihh

&ft, in plateis, vicis 9 locis publicie non apponantur

appreheriditur quod licet dicatur cóncetfa Indulgentia

10f

fchedulee. impreffe feu manujcriptee , quibus- indicetur

plenaria, illius tàmen non reddamur participes, nifi

deí

€9' promulgetur talis commuzicatio Indulgentiarum.

pro rationé difpofitionis ; & caufz & rationis quz füb-

ml

In pofteriori decreto dicitur $. 4.-.De hac cemmurmi-

e(t ad-dandam (imiiem Indulzentiam. Przdicta vero

catione Indulgentiarum , C9* aliorum piorum operui,

formula abfolutionis plenarix aperte innuit quod Con-

quamvis non [it ufitatumi eam ita. generatim fteri , fed

fratres. vi hujus Contraternitatis &operumquz juxta

certir tantum per[onis CS9' benefa&toribus , tamen San-

ejus prefcriptam exercuerint, protinusreftituantur illi

0f

étitas Sua non prohibet id fieri exyre/s diebus , omni-

innocentiz & puritati quam in Baptifimo perceperunt.

bus quiprefentes fuerint, C

J

onfratribus tantum C9 con-

"Cum igitur fórmula hec nata (it'imprimere populo

fororibus.

perniciofam ideam , nullaque publica auctoritate videa-

- Ex illa Pontificisreftridione, ejufque modo loquen-

tur inducta aut probata, expendere poterunt Supe-

di, füfficienter colligitur hanc Indulgentiarum & bo-

riores, quibus incambit Statuta Confraternitatum re-

norum operum communicationem generalem, a Pon-

Qu

videre ac reformares an non conveniret hujus formu-

I«

tifice potius efle toleratam, quam probatam. Nec mi-

lz ufum tollere,; Interim dum hoc factum non eft,

rum: formula éenim illa indicat quod Confratres iítius

Parochorum officiam eft populum monere ne huic

fin

gel

Confraternitatis plarimum fructum ex hac communi-

abfolutioni falutem füam, aut a pcenis Purgatorii li-

catione acc'piant; cum tamen fi res in fe confideretur

berationem perperam confidant.

fal

D

& praeíertim prout hodie contingit, parum inde ex-

Quoad Tertium , fi libellihujus Confraternitatis le-

pectari queat.

Unio enim quz inter Religiotos iftius

gantur patebit omnem pene illam Indulgentiarum co-

üC

D

Ordinis & fodales Confraternitatis intercedit, tam pa-

piam inniti quibufdam incertis Bullis & libellis; adeo

do

rum hodie caritatis fpirita animata videtur, & opera

ut merito Parochi pios füos Fideles moneant,.juxta

pietatis tam parum in ípiritu unitatis & caritatis exer-

prafcriptum Synodi Mechlinienfis, ne fimilibus incer.

Id

ceri, ut Vix appareat qua bonorum operum commu-

tis Indülgentiis fidem adhibeant.

Sed cum hic In-

Ile

nicatio ratione iftius unionis fperari poffit.

dülgentiarum exceffus etiam reperiatur, licet forfan

N

Interim düm hzc formula communicationis bono-

non in zquali gradu, in aliorum Confraternitatum li-

rum operum toleratur a Superioribus, poterunt Paro-

d

bellis, de illo infra fpecialiter agam; oftenfürus quod

chi pro opportunitate, populo oftendere quam pa-

a mente Eccle(iz plane aliena fit tanta Indulgentiarum

i

rum fidendum fit huic bonorum operum communi-

effufio, atque eo titulo Indulgentiz qux in dicis li-

D

n

cationi, nifiipfi bona opera exerceant; idque fequen-

bellis circumferuntur, fint de falfitate & füppo(itione

ti argumento.

m

orpnino fufpeda.

Ti

Indubitatum eft quod' quodammodo infinities ex-

tenfior & excellentior fit Divinitus inítitata unitas &

6. X X.

iv|

ü

connexio inter membra totius Ecclefiz , ratione cujus

inter Fideles eft communio bonorum operum quz ap-

Referuntur quedam occurrkntz'a in Confraternitate Ro-

t

pellatur Communio Sanctorum ; & tamen certum eft

farii D. Virginis, five in libellis de illa Confraterni--

uod effe de corpore Ecclefiz.nüllum reddat fàan&um,

tate feriptis, quce occafionem erroris populo dare

l

í

ipfe bona opera non fecerit; tametfi ratione unitatis

l

po[funt.

qua membra Ecclefix inter fe uniuntur, quzedam fit

T

communio, ratione cujus etiam poffit communicátio

' In libellis hujus Confraternitatis etiam in idiomate

El

vulgari-impreffis, nonnulla quoque inveniuntur ex-

quaedam bonorum operum intgr,ipfos Fideles.pronun-

preffa

D& vgeNERATIONE SANCTTORUM &c,

i47

d

Dü]lus

preffa, ex quibus & vnlgares erroris occafionem; &

lium piam devotionem plurinum ih Deo commendantes,

LDons

hzretici Eccle(iam. calumniandi materiam trahere pof-

hujufinodi fupplicationibus inclinati prefatum . Pfalte-

1 fl

funt.

vium feu,orandi modum predittum, auctoritate Apo-

|lane

t. Quod D. Virgo B. Alano . de Rupe, Ordinis

flolica tenore preefentium : approbamus ; illumque tolé-

Ongem,

Pradicatorum. anno 1460. apparuerit, eique dixerit:

randum fore a cunclis Fidelibus eo modo orare licere

Onfra

Dulcis fponfe , fecretum jam pandam. tibi divine Pro-

decernimus C9' declaramus. . Ha&tenus Pontifex: qui-

videntia. Scias €9' fecure intelligas , quod C9' finemora

bus verbis verum Ecclefiz fenfum de hoc otandi ttió-

ol

]

»

aliis patefacias, quod fignum reprobationis proba-

dó expreltlit.

Eccleíia enim recitationem Rofàarii-fan-

«

3

0 aut

bile eft & propinquum, horrere, & attediari, &

quam medium utile & conveniens Fidelium pietati vél

exfh

)

?

negligere Salutationem Angelicam totius mundi re-

excitàandz vel fovendz , non poteft non probare , ut-

3

,

parativam. |Habentibus vero devotionem ad hanc,

Ulbus

pote unice ex precibus fandiffimis & probatiffimis ,

| Qus

4

,

fignum eft ordinationis & pradettinationis permag-

ícilicet oratione Dominica & falutatione Angelica (ae-

Cre

3

?

num ad gloriam.

Propterea ,. qui tenet me hac fa-

pius repititis conftantem,. eamque tolerandàm fore à

ftyo

»» lutatione, femper me teneat, donecad mein Para-

cundis Fidelibus , ut ait Pontifex, indubie intendit.

5&

325

ifüm perveniat. ,

Sed ficuti mens Ecclefiz non eft folidam pietatem aut

]

ünt

Porro licet hic tantum fimpliciter falutationis. An-

fecuritatem falntis, vel cordis contritionem aüt Divi-

gelice mentio fiat, illa tamen ad Rofarii recitationem

nam przdefítinationem alicui externz devotioni tri-

referuntur; quia de hac folum in libellis illis tractatur.

1hu

buere,aut conjunc&tam dicere; fed illam unicein man-

n

Inde in libellis Flandricis auctoritate hujus revelationis

datorum obfervantia Deique mifericordia reponere ,

d ai

a(leritur quod devotio Rofarii fit fignum Divinz Prz-

ita quoque procul abefta mente Ecclefiz, recitationi

deftinationis ad gloriam. Secundum quod eidem Ala-

odl

Kofarii aut Píalterii B. Virginis illa tribuere;, Unde

lCU

no refertur revelatum: veri Pfalterii mei (id eft Rofarii)

qua in quibufdam libellis recitationi Rofarii- tribuun-

recitatores morientur,Sacramentis premuniti, nec an-

$QY

tur, nullatenus Ecclefiz adfcribi poffunt, necin ullo

[

jf

te perdent loquelam aut ufüm rationis.

ejus Decreto reperiuntur; fed a privatis quibufdam &

2. Quod ad preces S. Dominici D. Virg

0 comþu-

indiícretis nimiumque credulis ex incertis ac fabulofis

VE

erit Dzmones virum quemdam obfidentes, ut puram

revelationibus recitantur, &

Q

vulgaribus proponun-

Ti

li

ac finceram veritatem pronuntiarent, compullique di-

tur.

xerunt; amplius etiam neceffitate. compul[i. pronuntia-

Duo quidem priora defümpta fünt ex libello cui ti-

Ilor

for.

mus nullum in fanéto exercitio SS.. Rojarii perfeveran-

tulus, B. Alanus de Rupe, redivivus in Pfalterio feu

teim ceternos fubire cruciatus: ipfa enim devotis ferviy

Rojario Chrifti C9' Marie ; ejuídemque Confiaterni-

&

fuis inpetrat contritionem; qua ratione fit ut peccata

' di

tati Rofarii: auctore Joanne Andrea Coppenfleni Man-

fua confiteantur ,. C3' eorumdem Indulgentiam a Doii-

dalenfi, Ord. Przdic. Theologo; quiliber tot- fabu-

ple

no confequantur.

Quam perniciofam hac aliaque po:

lofis atque ridendis revelationibus & hiftoriis (catet ,

g

nt

ld

pulo imprimant ideam,. pluribus hic explicare necefle

ut neíciam fi alius ipfi in hac materia fimilis facile re-

non eft, cum id fufficienter intelligi quaat ex illis quz

periatur; adeo ut merito de ejus Auctore dici queat;

nif

de fimilibus in Confraternitate Scapularis B. M

[ih)

monte Carmelo di&a fuerant.

:

M. de

quod de Auctore Aurez Legendzx poft Ludovicum

iU

Vives, dixit Melchior Camus delocis Theologicis Lib.

11. Cap. 6. Homo fuit ferrei pecloris,

n

plumþei'cordif,

&

lxl

] 5. XXI.

animi certe parum prudentir.

lertium vero refertur ex quadam prolixiori hiftoria

ili

Offenditur qþod- utilis fit recitatio Rofarii , fed tamen

|nt

feu revelatione quz S. Dominico contigiffe dicitur ;

nullatenus ei tribuenda fint.quee $. prace-

cujus vel fola le&tio ejus ridendam prodit fabulofita-

ulo

denti notata . funt.

tem; oftenditque non minus ridiculam quam (imile

3

de eodem Sanc&o relatum (a) : fcilicet diabolum S.

pe

ï Famo(íüm .ac hodie admodum: ufitatum orändi ge-

Dominico femel obftrepentem, a Divo effe codttum,ut

r

nus, quod Rofarium D. Virginis. dicimus; nimirum

j

1U

lucernam habevet in manibuss quoad, illa abfmnpta ,

recitandi quindecim orationes Dominicas, atque poft

non molefliam folum, fed: C9" incredibilem dolorem af-

fl

fingulas orationes Dominicas decem falutationes An-

ferret; ut fatis mirari nequeam quomodo Bzoviunm

IH

gelicas ( quz fimul,jun&z faciunt. 150. orationes feu

non puduerit ea

m Annaliþus fuis ad annum 1213. n.

falutationes Angelicas). Olim di&um fuiffe Pfalterium

12. inferere.

Domiuc no[lrc fwe D. Virginis conftat; idque ea ra-

Hinc concluditur non fine cälumnia 'h-uiürmodi;

le

tione quod inítitatum fuerit ad. imitationem Pf(àlterii

di&ta ab hzreticis Ecclefiz adfcribi.

Si enim finceré

)

Davidicisut (icuti Clerici & Religiofi perfingulas heb-

procedere vellent, fcirent hujufmodi fábulofas reve-

eQ

domadas diétum Píàlterium recitando Deum laudant,

lationes, ex quibus fimiles fententiz hauriüntur, &e-

(1d

& myfíteriorum quz- in illis exprimuntur, memoriam

quaquam ab Ecclefia recipi; immo Concilia frequen-

20

renovant, & ob beneficiaenarrata ad gratiarum actio-

ter declaratle hujufimodi incertis revelationibus fident

neminvitantur, fimiliter vulgares habeant quoddam

non foré adhibendam; plure(que ex famofis Ecclefias

[l

Pfalterium ipforum conditioni & capacitati accommo-

Romanz Scriptoribus deplorare in: citato: Melcliiore

l

datum conítans ex di&dis orationibus Dominicis, ac

bulis contaminari

Cano, vera Sanélorum gefta falfis C9' commentitiis fa-

d

150. falutationibus Angeliciss quod fingulis hebdo-

novéllas revélationes mom pro Ecs

madibus ab(olvendo, Deum laudarent & orarent:. ac

clefice néceffitate, fed. pro hominum affettu exyrimi- s

1

myfteriorum, praíertim Incarnationis Verbi qua adeo

quce res , ait Canus, zmpiis quidei nonlévem fubfan-

"

manifefte in falutatione Angelica continetur, memo-

nandi occafionem preebet , piis vero laerymandi.

riam renovarents unaque ad D. Virginis imitationem

Docebunt itaque Parochi fubditos si& temere fidém ad-

ejuíque laudes, per hujus Pfíalterii recitationem, in-

.

hibeant circumforaneis quibufdam;, aut etiarm cum pyri-

citarentur.

vilegio impreffis libellis , ut loquitur Synodus' Mecli-

.Hoc orandi genusad

'inüantiam Francifci Ducis Bri-

linienfis , qui ex incertis revelationibus. proimiffiones

tanic & Margarite ejus uxoris , aliorumque obnixe

certorum effettuum continentsut V.. G. qüi certetn prá-

fupplicantium; Sixtus IV. approbaffe fertur, edita Bul-

deftinationis effectum, aut peccatorün éontritionériy

la anno 1479. In hac Bulla poftquam narravit fe obnixe

vel copiam Confeffarii & | Sacrameritoruti füfcéptio-

rogatum a Franciíco Duce Britannie ejufque uxore &

nem in fine vitz , fecuramque inferni evitationem re-

aliis multis Fidelibus, ut probaret illud orandi genus;

citationibus Rofarii ann

quod. appellatur Píalterium B.. M. tandem concludit;

(4) Melch. Can. Loc. cit.

exampromxttuntmmper po-

No; igitur tam Ducis C9* Duciffié quam aliorum Fide-

»;;Comme?zt. oper. . Vau-Efpen. 'Tomus V.

j edeo

pulug |

148

'TRAC'TATUS

LU

^

pulum rmonebunt; quod licet Rofarium feu Pfalteri-

e

XXII.

tidie

um D. Virginis fit perutilis & commodus orandi mo-

Oflenditur fidem. adhibendam mon. effe libellis Confra-

cent

dus, dummodo id (icut oportet fiat; ícilicet attente

ternitatum, iminenfam Indulgentiarum copi-

uni.

expendendo tum qua tam in oratione Dominica quam

am promittentibus.

,

110

infalutatione Angelica continentur ; tum myfteria

Sicuti certum & indubitatum eft potefta

tem cdnfe-

lucra

Rofàárii quz & przcipua funtfidei no(trz, ferio rumi-

rendi Indulgentias Eccle(iz conceffameffe , atque In-

erciti

nando; tamen fi orationis mentalis donum habeant , ei

dulgentiarum utüm Chriftiano populo maxime fàluta-

annu

Jemper primarium locum affignent s adeo ut fi poft hanc

rem & SS. Conciliorum auctoritate probatum in Ec-

Qi

abjolutam , commode Rofarium recitare nequeant, aut

cle(ia retinendum effe, ita indubitatum eft, & Eccle-

pene

negotiorum 1ultitudine obruti , aut alia qualibet de cau-

fiz mens femper fuit, i2 hir concedendis moderatio-

Con

Ja, non multumpropterea crucientur vel contriflentur,

nem, juxta veterem C9' probatam in Ecclefia confuetu-

Indü

fed fatis illis fit ante vel pofl meditationem , folain ora-

dinem , adhibendam eff, ne nimia facilitate (ait Syno-

&k

tionem , folam.- orationem Dominicam , falutationem

dus Tridentina in Decreto de Indulgentiüs feff. 25.)

tunt

4Zngelicam , C9' Symbolum Apoflolorum recitare

ita

Eccefiaftica difciplina enervetur.

fiz

Philotheam füam inítituit S. Franciícus Saleíius,

Pro hac Indulgentiarum moderata conceffione, ad-

In—

riufm

trodu&, Vitam Devotasm P. 2. Cap. 1.

modum femper follicita fuit Ecclefia.

Hinc Concili-

mis i

Hinc ulterius monebunt ne füperftitiofe folliciti fint

um Lateranente fub Innocentio III. advertens Epiíco-

crati

de adzquata & integra Rofarii recitatione, ipfam ve-

palesinii$ concedendis exceffus , Indulgentiis Episco-

beb

ram & folidam devotionem, & myfíteriorum feriam

palibus terminos, quos excedere haud poffent, pofüit

cele

"meditationem negligant.

Rationem fui Decreti hanc afflignat Concilium : Quia

mill

Denique multo utilius atque Ecclefiz fpiritui con-

per indiferetas CS9' fuperfluas Indulgentias, quas qui-

formius effe, fi tempore ipfius incruenti Sacrificii at-

MP Ó —MÜM

Na

dam Ecclefiarum Preelati facere non verentur , C3 cla-

que

tendant & mente íe jungant Sacerdoti celebranti, ip-

ver Ecciefie contemnuntur, CS'penitentialis fatisfattio

fiusque Sacrificii oblationi intendant, quam (i eo tem-

enervatur.

Tanu

ultr

pore vocali Rofàrii recitationi incumbant.

$i tamen

Quis enim , ut re&e notat Morinus de Poenitentia

ea fit eorum infirmitas, ut Sacrificio (ine magna animi

L.1.Cap. 28. N. 9. acre pharmacum febri curandae quc-

dul

igQu

evagatione intendere nequeant, ad eam mentis eva-

rat, fi prafto femper eft leve C9' nulla afperitate mole-

gationem impediendam ipíà indubie externa Rofarii

fium ? unde etiam bene obfervat Barotius ad annum

|i r£

Qutt

recitatio interdum fuaderi poterit.

Ut igitur tandem

847. Quod fiant potius. remiffiores vafla Indulgentia-

concludam , a(ferere non dubito , ficuti, dubium

rum laxitate Fideles.

Ea ratione Pontificesin conce-

ben

dot

non eft quin externa pietatis exercitia erga Divam Vir-

dendis Indulgentiis, jam pridem parcos admodum

ginem aliofque SanQos, quz in variis Confraternita-

fuifle notat ; & pluribus exemplis probat Morinus ,

gini

tibus occurrunt, utilia effe queant, ut per ea Fideles

loco citato

À

quin & obfervavit Baronius ad annum

BU

ad veram & folidam pietatem excitentur vel allician-

1177. €o etiam tempore morem fuiffe ut Indulgentice a

tür, ita quoque dubium non eft quin verum (it quod

Romanis Pontificibus conce[fre , unius anni terminum

qui

Quf

de fimilibus dixit Vinc. Contenfonus Ord. PP. Pradi-

non excederents preterquam in expeditione terrce fan-

catorum : Verum omnis ille f[aerarum obfervantiarum

&cm. Succeffu temporis factum quidem eft ut :non-

i2

TW

apparatus ad nihilum valet, nifi de caritatis fonte naf-

nulli Pontiices in elargiendis Indulgentiis non fàtis

catur s habeatque folidas virtutes annexas,quibus verus

moderati fuerint 5 atque paulatim Indulgentiz in

Pur

Deipare amor a falfo €9' fpurio pietatem. ficta imita-

przjudicium Ecclefiafticz difciplinz excreverint ;adeo

£ione mentiente , fejungitur. Parum vel nihil proderunt

ut Sixtus IV. Indulgentias multas ante conceffas ab-

]

externa officia, nifi caritati, bonis operibus, diligenti

rogare fuerit coactus; "quz legi poffunt in titalo De

qui

mandatorum obfervantie , paffionum caftigandarum

Ponitentia €9' Remiffione, Can. $.in Extrav. commu-

qui

bit

fludio, jugi penitentie adjunéta fint. . 4d. Divinam

nibus; :ationem valde notandam abrogationis .hanc

mifericordiam invocandam impetrandamque perfeve-

allegans: Cenfemus id propenfiori ftudio precavendum

3$

rantiam Marie potil/imum opem implorare expedit ;

f

effe, ne cujufvis Indulgenti& remiffionis vel facilitatis

verum noninevtibus duntaxat precibus , fed Mariana:

obtentu, ChrifHi Fideles procliviores ad illicita in pofte-

u

vum precipue virtutum imitatione , quccumque peti-

rum committenda reddantur 5 autfacilitas venice, pec-

M

mus, efficacius confequamurs €9' rationem hujus foli-

candi eis tribuat ihcentivum.

Cum itaque (ficuti mul-

D

dam tradit quidam recentior.

In precibus. enim unus

torum fide dignorum teftimonia accepimus) ob multitu-

Uil

amor mifericordiam flectit, unus , quod pofcit, impe-

dinem facultatum per Nos aut auctoritate no[lra cón-

trats amor autem nullus penitus otiofus , quantus eft,

ceffarum , 1am verbo quain fcriptis C9'c. — Fideles pra-

In

tantum agit ; tantum illud quod. amat , moribus exyri-

fati ad peccandum €3S' ad alia illicita committendum ,

qu

mit. Ergo qui Mariam multum imitatur, multum

nonnunquam procliviores exiflant, etiam mom parvo:

Diel

amat , qui nulle modo imitatur, non amat omnino ;

periculo falutis animarum fuarums Nos qui Deo pro-

n

adeoque non precatur , quamvis totos dies in murmu-

pitio eju[dem Gregis Dominici curam: gerimus, C9' il-

Id

randis precationibus conterat.

Non minus abutuntur

lum fpiritualis thefauri elargitione cupimus ipfi Deo

H

complures Maric patrocinio quam Divina mifericordia

reddere acceptabilem ,. me exinde clavium auctoritar in-

[v

de qua multi confidentes C9' ju[litiam uihil veriti, ina-

contemptum , iyfique ad peccandnm procliviores liberi-

fe

nem ex ea falutis fuce fecuritatem. hauriunt.

Unde de

us prolabantur, CS9'. auctor

fs

Maric cultu dicere licet , quod. de fiduciain mifericor-

prafentium flatuimus C9'c.

itate 4po]iolica, tenore

x

d

dia Dei alicubi fcripfit S. Bernardus

Tria funt gene-

Simile quid fecit Clemens VIIL-ut teftatur Baroni-

üi

r eorum qui non habitant in adjutorio altiffani, nec.

us ad annum 1595. his verbis : 4 quam laudabilein

l

in protectione Mariss aliud non fperantium s aliud de-

antiquam formam S. Dominus nofler. Clemens: Papa

ü

fperantium, aliud fruftra fperantium. Primi habitant

VII.non fine Divino. inftinctu effufas nimium Indul-

le

in meritis fuiss fecundi in poeniss tertii in vitiis. Pri-

gentiarum conce[fiones re[lringere eft aggre[fus.'

mi fibi confifi Marice protectionem flocci faciunt, C$'

Quidni igitur , re&e Baronius ad annum 1177. pro-

D

funt fuperbi , C9' prajfumentes : fecundi multitudine C3'

fufa largitione, tanquam ex lapide Lydio coliigi vult

[

ravitate fcelerum ob[lupefacti de Mariee pote[late dif-

Indulgentiarum impo[luram? Similiter ad hunc lapi-

dunts tertii de mifericordia ejus fibi blandientes , a

dem Lydium fi de Indulgentiarum prodigiofía fegete

r

T

peccatis mon emendantur.

Primorum habitatio flulta

in dictis libellis occurrente experimentum capiatur ,

€3 impia : fecundorum anxia C9' mifera ; ultimoruim,

non difficulter quid de illis cenfendum fit, apparebit.

il

periculofa, 3nanis. Q' inmunda.

: H«ac Co?ztenfo-

Et quidem in libellis qui privilegia & Indulgentias.

a.

Confraternitatis SS. Trinitatis (ub titulo B. M. V. de:

M

Mercede exhibent; tam profufa Indulgentiarum !lar-

l

gitio

D VENERATIONE

SANCTOï;UM, &c.

149

fra

gitio exhibetur, ut íi earum ineatur computus, quo-

filii has Indulgentias applicare parentibus mortuis, ce-

i

tidie quifque Confratrum ut minus, decem Indul-

lebrando circa eorum fepulcra.

gentias plenarias eaíque frequenter cum liberatione

Ultra has plenarias Indulgentias, promittu

ntur plu;

Dfe.

unius aut plurium animarum ex Purgatorio; im-

rimz partiales plurimorum annorum & dierum; V.G.

mo & non raro cum privilegio five in forma Jubilxi,

40. annorum 230. dierum, vifitantibus Ecclefiam Mi-

:In

]tq

lucrari poffit; idque nullo laboriofo poenitentiz ex-

noritarum; 1oo. dierum qui Miffam aut Divinum of-

ercitio, fed fola pauciffimarum precum recitatione &

ficium ibidem audiuntà 18. annorum & 323. dierum,

E

annu: Eleemofynz unius medii affis elargitione. .

qui ibi concionem audiverint. Et fi in alia Ecclefia

(le

1j

Quid de Confraternitate Rofarii? Nonne fimilis

concioni Fratris Minorite interfuerint, totidem an-

pene Indulgentiarum profufà largitio in libellis iftius

norum & 222. dierum &c. Hzc ex di&o libello, cu-

) tu

lQ

Confraternitatis occurrit? ut enim omittam plenarias

jus Auctor infüper teftatur multas Indulgentias in aliis

Indulgentias quz fingulis primis Dominicis menfis ,

libellis haberi, quas brevitatis caufa omifit; cum eti-

'5*)

& Feftis D. Virginis, aliiíque precipuis Feftis promit-

am a neícientibus obtineri poffint. Quapropter, ait,

«l

tuntur, quotidianz promittuntur Indulgentizx plena-

qui fpirituali fuo lucro intendit, orans aut aliud quod-

ri: Confratribus, (i femel in die legere lubeat P(alte-

cumque opus bonum exercens, femper formet inten-

;ih'.

(Q

rium D. Virginis XV, Decadum; vel (i id forfam ni-

tionem Indulgentias lucrandi,; illi orationi vel bono

3

mis difficile, eafdem plenarias Indulgentias toties lu-

operi annexas.

C0

crari poterunt, quoties Miffam de S. Rofario legi ju-

Item monet omnaes has Indulgentias mortuis appli-

l

it

bebunt. Quidni fxpius eodem die, fi plures una die

cari pofle : Deinde notat undecim Dies, preter om-

Ug

celebrari curent? Utinam hzc Indulgentiarum pro-

nes quibus Rom babetur ftatio, quibus legendo

[

?

miffio tam faperet pietatem quam turpem quzítum !

6. Pater & A4ve, cum Gloria Patri &c.. quis poffit li-

Neque füfficit tanta Indulgentiarum copia , quam quif-

berare unam animam ex Purgatorio.

Tio

que fine ullo laborioío poenitentix exercitio exiftens

Ad hzc ultra omnes has Indulgentias in fine hujus

íanus vitz (ux curíü lucrari poteft; fed infuper trina

libelli appenduntur feptem privilegia, conceffa, ut

(id

ultra generalem Abfolutionem adjicitur. plenaria In-

ait, a Deo S. Francifcos quorum omnium fabulofitas,

(P

dulgentia. Prima dum Confeffi accipiunt Viaticum:

l-

licet vel ex fola lecione íatis appareat, precipue po-

fecunda dum accepto Viatico invocant in extremis ,

pulo pernicioíà funt, & ad quaftum adornata viden-

itt

fi nequeant ore, faltem fpiritu, nomen Jetu : tertia

turs 1. quod qui Ordinem füum f(incere diligit, quan-

t

dum in manu tenentes cereum hujus contraternitatis

tumvis magnus fit peccator, in fine accipiet gratiam

s

benedi&tum in honorem D. Virginis moriuntur: mo-

converfionis.

2. quod fingulis annis, die íüo fefto,

N

do tamen in vita ad minus unum Pfalterium Diva Vir-

id eft 4. OQobris, liberet e Purgatorio omnes, animas

ID

ginis XV. Decadum recitaverint.

trium füorum Ordinum & benefa&torum.

m

Neque pro vivis dumtaxat fed & pro mortuis hzc

Hzc fàne non refutatione digna fünt , fed admira-

L

lucrandarum Indulgentiarum facilitas promittitur. Si

tione, five potius lacrymis & íufpiriis, quod fimilia

t

quis enim Confratrum Rotàrii in aliqua Eccle(ia quo-

in fummum populi Chriftiani fcandalum , &Ecclefiz

!

cumque tempore & loco vifitet quinque Altaria, ad

opprobrium evulgari videamus.

fingula recitans quinque Pater Nofler, & 4ve Ma-

Qui hanc prodigiofam Indulgentiarum profufionem,

tl$

rias vel fi non fint . Altaria legat ad unum 25. Pater

quz in his aliifque fimilibus Confraternitatum libellus

Irl

Nofler , & 25. Ave María , liberabit unam animam e

occurrit, contulerit cum moderatione quam in dif-

0

Purgatorio.

penfandis Indulgentiis fervatam vult Ecclefia, quam-

Item quoties recitaverit uno die integrumPfálterium

que Romani Pontifices fe fervaturos frequenter fünt

uindecim decadum, veletiam folum quinque deca-

profeffi, nonne fateri cogetur fimiles Indulgentias vel

duin liberabit animam e Purgatorioiimo animam libera-

ex fola earum profufa largitione, judicandas effe füp-

lu

bit quoties in Templo PP. Dominicanorum ante Altare

pofititias , aut ut minus a Pontificibus füb vel obrep-

in

SS.Rofàrii recitaverit quinque Pater nofler, & Ave Ma-

titie efle impetratas.

Quis enim in animum inducat

J

ria, pro neceffitate Ecclefie. Denique animam libe-

tantam Indulgentiarum profufionem a Pontificibus ve-

rabunt, dum alibi jubebunt celebrari Miffam de S.

re emanaffe, qui non ignorant quin & profitentur ,

Rofario pro defunctis.

Hac ex libello Flandrico im-

quia per indiícretas & fuperfluas Indnlgentias, &cla-

ves Eccle(ix contemnuntur , & poenitentialis fatisfa-

preffo Affeleti; anno 1671. Quidni & quatuor animas

&io enervatur.

uno die fi omnia jam dicta uno die faciant?

Non minor in ceterarum Confraternitatum libellis,

Hinc concluditur libellos Confraternitatum -fimilemï

ä

Indulgentiarum copia promittitur. Et quidem in uno

Indulgentiarum farraginem exhibentes , & populo pro-

qui privilegia exhibet Confraternitatis

U

iinque Vul-

onentes, merito adícribendos catalogo illorum li-

nerum & Paflionis Chrifti , qua vulgo

d

icitur, Cor-

rorum , de quibus loquitur Synodus Cameracenfis,

de S. Francifci, impre(lo Bruxellis 1661.. praeter ple-

anno 1565. titulo, De Indulgentiis; przcipiens ut Pa-

narias Indulgentias in die inícriptionis in Confrater-

rochi populum fuum diligenter admoneant ne circumfo-

nitate, in fine vite, (i fuerint in ftatu gratiz , & invo-

raneis quibufdain aut etiam imprelfis libellis temere fi-

caverint nomen Jefu; item lucrande ab iis qui Con-

dem'adhibeant ; qui ex levibus ,; vanis C9' fuper[litio-

felli füerint & Communicaverint illa Dominica men-

caufis exhorbitantes Indulgentias pollicenturs cum In-

fis, qua fupplicatio menítrua Confraternitatis habetur,

dulgentic nonnifi ex piis C9'

,

rationaliibus caufis concedi

.

atque illiinterfuerint; práter has, inquam , Indulgen-

debeant.

Huic quoque conífonat, Decretum Synodi- Mehli-

tias, promittitur plenaria, Indulgentia eis, qui vel

e

.

legerint vel etiam audierint Miffam de Immaculata

nien(is 1570. fupra $. 1. exhibitum

Monebunt infü-

Conceptione ; orando. pro Pontifice ; itemi illis qui

per Parochi populum ne ob promiffas frequenterque

legent Rofarium D. Virginis conftans 70. 44ve Maria,

publicatas Indulgentias, í&dulo : ac forti anirmmo

& 7. Pater Nofler , ,cum .uno - Pater & Ave pro, Pa-

agzere poenitentiam pro comtmiflis peccatis omit-

tant, cum ex Traditione compeértum fit, eam effe

pa. Item qui recitabunt Rofarium Chrifti, fcilicet

triginta & tres Pater & 4ve, in honorem . 33. anno-

Ecclefie mentem in dandis Indulgentiis, ut per illas

rum Chrifti, Ulteriüs pro illis qui officium Sandto-

non infrigantur illa facra & nulla humana auc&toritate

rum, XVII: ac XV. Píalmos recitabunt; deinde pro

convellenda Decreta : Facite frutctus dignos peniten-

illis qui in extremis defiderant ex devotione fepeliri in

tite : fi pamitentiam «uon egeritis , oines funiliter yerhi-

habitu Fratrum Minorum, aut mulieres: in habitu

Litirs atque adeo.non ni(i poenitentibus, íeu amara

Clariffacum. Deinde pro parentibus qui, exiftentes

poenitentiz opera pio ac generofo animo frequentan-

in ftatu gratiz habent filium in OrdineFratrum Mino-

tibus tribuendas; exemplo Apoftoli qui indulfit Co-

rinthio inceftuoío, ae forte abuudantiori triflitia ab-

ritarum; idque toties , quot habent filioss poffuntque

forbeatur.

Et

T$g0

c«bome uoveo UTO AOCT LUX

dend

-SJEt Concilia' jam pridem edixere; licere Epifcopo hu-

bis depingit : Miferanda fane honiinir ignorantid po-

dare

manius aliquid cogitare de his qui lacrymis atque po-

tius quam ludendas qui ufque adeo aut bonus aut ftul-

»

opert

"itentia vel bonis operibus re ipfa conver[ionem Juam

lus erat, ut omni narratioui flatim crederet , fi modo

hu

Á

litteris effet prodita : his, inquam, nonab(miles ef-

non fünulatione demon[trant..

D]

rumÜ

fe didorum libellorum Aud&ores prodit eorum jmo-

»

filly

$. XXIII.

dus referendi & probandi miracula. Revolvantur

, in

'Quid cenfendum de

Miraculis qu«e in libellis Confra-

enim libelli , & patebit quod fi unum receperint li-

jot

ternitatum narrari folent.

brum, przfertim privilegio munitum in quo miracu-

»

&O

Libelli Confraternitatum non tantum folent privile-

lum narretur, illud tanquam indubitatum ac pene fi-

) QUs

giis ac Indulgentiis abundare, fed etiam miraculis ,

de credendum proponant; quin & non pauca reperi-

Did

quibus qui(que füz Confraternitatis (igna ac devotio-

es quz non nifi alicujus manufcripti in aliqua Biblio-

theca latentis fide nituntur, qualia pluritma in libello

fprmul

nis éxercitia extollat ac commendet. . Quin ad inter-

de S. Barbara exftant.

/

:

enerm

ceffionem Sanétoruim ac preífertim D. Virginis mira-

N

.eula Deus fieti concedat, ut per illa oftendat gratum

Non mirum proinde quod veriffime de his libellis

fibi fore quod Sanáis ac prafertim . D. Virgini exhi

affirmari poffit, quod delibro qui Speculum Exemplo-

aflero

Qorio

beatur obíequium , nemo Catholicorum ambigit.

rum infcribitur, dixit Melchior Canus, fcilicet qnod

fis, f

Verum & illud indubitatum eít, multo examine ,

in illo miraculorum monflra potuus quam vera miracu-

m bO

atque prudenti & judicio(à difcuffione opus efle in di-

la legas. Sed quod maxime deplorandum eft, omnia

pene quz in hujufmodi libellis recitantur perpetrata

1no

jüdicandis veris miraculisa falfis, fabulis a veris hiito-

immo & caveatur ne Damon fuas fallacias ac

»2

gàl

riis

miracula, eo collimant, ut perniciofiffimam hanc po-

» QU

praftigias füb fpecie miraculorum occultet & popu-

pulo imprimant ideam, quod qui V. G. B. Barbaram,

lo proponat.

Hinc a Concilio Tridentino ftatutum

aliquo fuerit externo devotionis opere profecutus, aut

»

Confraternitatis B. V. tefferam portaverit, & exigua

m

(Decreto de SS. Invocatione) nulla admittenda efJe ve-

»

ra mivacula, nifi recognofcente C9' approbante Epifco-

quadam pietatis exercitia in honorem D. V. fubje-

po, qui fimulatque de iis aliquid compertum habuerit,

rit, quantumvis magnis eft diuturnis peccatis invo-

»

adhibitis in:confilium Theologir, CS9' alüs piis viris ,

lutus vixerit, falvus fiat.

Quotquot enim fere refe-

"

(

runtur miracula, declarant quod vel homines multis

,O

ea faciat qua veritati C? pietati confentanea. judicave-

4

y &

rit.

fceleribus implicati miraculofe fuerint in hac vita re-

Hinc itelligitur nequaquam Ecclefiam velle recipi

tenti, denec Sacramenta fufcepiffent; vel etiam ad vi-

pro veris miraculis univerfa qua pro talibus circum-

tam revocati, ut confeffionem peccatorum facere pof-

y ài

feruntur ; fed folum quz ut talia, pravio diligenti

fent; qua perada falvi fierent : idque ea de caufa,

» 01

examine, probata fuere : Et merito fane cum pridem

quod, vita durante licet fceleribus multis fuilfent im-

» pà

compertum (it veriffime dictum eífe a Melchiore Ca-

plicati, nihilominus aliquod externum qualecumque

» Iu

no Lib. 11. de Locis Theolog. .Cap. 6. quod. plurimi

devotionis opus.in honorem S. Barbare, V. G. ali-

»K

quam quotidie oratiunculam recitando, vel fingulis

e Catholicis qui vitar C9' atta Sanctorum confcribunt ,

»

vel affe(lionibus inferviants vel de induflria quoque ita

feptimanis Miffz qua de hac Sancta celebratur, affi-

» l6

multa confingant j At eorum , ait Canus ,me non folum

"

ftendo, aut in ejus profefto jejunando, fecerant. A-

T.

pudeat , fed. C9' teedeat.

lii vero non obftante vita fua fcelerata Confraternitati

fuifl

His przmiffis, (i ad mi

racula quz in prædiciïis libel-

D. Virginis, V. G. Scapularis aut R ofarii füerant in-

lis Confraternitatum narrantur, oculos convertamus,

fcripti, & aliqua interdum, juxta przfcripta Confra-

folt

Comperiemus ne unum forían legitime ac rite exami-

ternitatis, devotionis externa opera perfolverant at-

ho

natum , & probatum ; fed Au&ores illa undequaque

que propterea eam íe gratiam per interceffionem S.

lli

u1

fine ullo legitim

-

o probationis .a-'rgumento.congerere

Barbarze aut D. Virginis confecutos fuiffe, afferuifle

m

& referre.

dicuntu

»d

- Quin fi attentius expendamus eorum referen

di Wac

Merito proinde Parochus monebit fübinde populum

s fl

ne fimilibus libellis fidem temere adhibeat, in relatio-

probandi modum, apparebit eos haud abfimiles cui-

»(

dam Sacerdoti, de quo hac refert.Melchior Canus :

ne miraculorum, cum compertum fit plurimas in il-

»

Atas- no[lra , ait ; Sacerdotem vidit cui. perfuafif/À mum

lis.contineri fabulas; atque frequenter diabolum hu-

"

effet nihil omnino effe falfum, quod. femel fuifet typis

jufmodi.abuti, immo fub fpecie miraculorum prafíti-

gias occultare, ut homines externis quibuífdam devo-

"

excu[Jum » non entm ajevat Reipublicee admini[lros tan-

tole

tum facinus commi[furos ,. ut non folum evulgari men-

tionis exercitiis confidentes, in peccatis detineat ;

li

dacia finerent; fed: etiami fuo. communirent privilegio ;

ideoque miraculis fidem.non habeant, ni(i quz aSu-

pe

quo-illa tutius mmentes mortalium pervagarentur. . Aut

perioribus rite ac debite examinata ac probata effe

Cal

conftat.

/

ccr-te-,(ïmiles -illvi- quem.idem Melcþior Canus. his ver-

t

IL

fO?L

IN

-APOLOGIA TRAÀ

CTATUS

fe

de veneratione San&orum &c. Romz exhibita nomine ipfius Z. B, van ,Efuþwe.:n,ï.ex-

n

u

-'aratá in tribus fequentibus paragraphis defumptis ex libro cui titulus ; J;po-

L

"l

70 faree libelli anonymi cui titulus : Accus&ri0 ET QuERELA POPULI Dgr- -

4

**

Gicr &c.. per Sfoamem Opftraet ,. && eos qui accu[autur. vefutatee , &g

lo

Dl

dotirina accu[atoris demmtiata :' Leodiiex Typograpbia Hen-

rici Hoyoux i, 1698 cim. (lppïal:zztionc.

8 * XXIV..

d

3

. ptione cäpïivonjxm , quz perniciofi erroris ocoafio-

3

3

daee

ad prop

ofitionem , quc fuit inter 61. ac

nem dare poífunt ) Zezerus Bernardus van Efpen

Ls

.. tas . quinquafima tertia,

;ufa:-

33

in di&tatis authentice exhibitis fol. 38. verío , lin. 1.)

| terni-

4

)

tria potiffimum occurrunt , quz dicto errori favere

; D Eferuntur quedam occurentia, in Confra

55

videntur, ac popule occafionem in.illum inci-

» AV tatï»e«'S.ST 'lfr.i.n'i;atigquþ -tit-;.ulqu;.ï MV deredem-

, dendi,

Dr vENERATIONE^ SANOTORUM, &c,

]

[

» dendi, & hareticis materiam Ecclefie tribuendi,

M

tiarürn profüfionem 'a Pontificibus Vére emahaffe,

wdg

)

?

qui non

» dare poffunt. Primum communicatio bonorum

ignorant, qui & profitentur, quía per in-

ef

» operüm Confratribus hujus Confraternitatis, qui-

» difcretàs, & fuperfluas Indulgentias, & claves Ec-

T0

büfdam diebus fieri folita, füb hac formula verbo-

35

clefiz contemnuntur , & paenitentialis fatisfactio

?:

^e

2

r

23

rum: communicamus. volis fratres orationes , jeju-

enervatur? van Efpen, ibid. fol. 49. lin.2.

C? feqq. (c).

li

» hia, Mi[Jas, peregrinationes, C9 labores, pro ré-

Senfüm effe duplicem illius propo(itioni

S, dicit cen-

35

Cl

dimentis etiam captivis, fufceptos, ceteraque opera

füra appofita; atque in tino illorum non

effe cenfura-

i

3

?

bona quce per Dei gratiam, iu noftra Congregatione

bilem; fed quis tit duplex ille fenfüs n

on exprimit.

25

& Ordine fiunt, in nomine Patris & Filii & Spiri-

Hoc fcio me hoc unum voluiffe,

i

& in dictatis aper-

lo

*s

5

tus San&i. Amen. ibid. lin. 10, C9' fegq. (a)

tiffime expofuiffe,

nullatenus verifimile effe, tantam

]lo

Dicit Querelator , fe nefcire, quo fundamento hanc

Indulgentiarum farraginem, qualis in libellis Confra-

formulam communicatioris bonorum operum impu-

ternitatum paffim occurrit, a Sede Apoftolica ema-

ls

gnem. Sed oftendere debuiffet me eam impugnare.

naffe; fed plerofque fimiles libellos merito annumerari

Nec enim dixi eam efle erroneam; fed hoc afferui, &

ln

libellis illis; de quibus Synodus Mechlinienfis anno

d

affero, quod nifi a Parochis aliifque animarum Dire-

1570. titulo de Indulgentiis : monet pios fuos filios ea-

&oribus exponatur, quz fit vis hujus communicatio-

lj

dem hec Synodus , ne circumforaneis quibufdam , aut

d

nis, natum (it fieri, utex illa generali communicatio-

etiam cum privilegio impreffis libellis temere fidem ha-

ne bonorum operum in perniciofüm errorem populus

beant; qui ex levibus aut füperftitiofis caufis, incer-

jr

0.

incidat: ,, quiahinc facile apprehendent Fideles vul-

tifque revelationibus, immodicas, & plus aquo ex-

3*

gares (ut habent dictata) (^) quod ex hoc folum

orbitantes pollicentur Indulgentiass potiffimum fipro-

»

mifliones contineant certorum

quod huic Confraternitati fint infcripti, Scapulare

effeduum, periculorim

?

Confraternitatis geftantes, fingulis diebus quinies

Íc

3

llicet evitationem , a gladiis, a tormentis, ab aquis,

2

Pater nofler , & quinies A4ve Maria pro exaltatione

a pofte, aut liberationem certam a Purgatorio.

»

S. Matris Ecclefiz, hzrefuüm extirpatione, & Prin-

- Et Synodus Cameracenfis anno 1565. eodem titulo:

))e

35

cipum concordia recitantes ; addito uno Pater no-

preecipit ut. Parochi populum fuum diligenter admone-

2

[ler & Ave Maria cum verfü Gloria Patri C9'c. pro

ant, ne circumforaneir quibufdam,

aut etiam impref-

35

bona intentione Summi Pontificis; atque exiguam

fis libellis temere fidem adhibeant ,

qui ex levibur, va-

22

nis C9 fuper[tiofir caufis

eleemofynam, verbi gratia, trium aflium, cum

exorbitantes 'Ingiulgentiar

3)

primum Confraternitati infcribuntur, & medium

pollicentur.

PP)

affem (ingulis annis pro redemptioneé captivorum

Rationem addit: cum Indulg

entic" mon nifi ex ?gii:

»

offerentes , (utregulz Confraternitatis przfcribunt )

C rationabilibus caufis concedi debeant.

3

participes efficiuntur omnium iftorum bonorum ope-

Legat Querelator libellos Confraternitatum idiorria-

»

rum : atquehinc ulterius facile continget , ut fegnio-

te vulgari impreffos, & hic diftribui folitoss videbit

2

res reddantur ad (imilia pietatis, & mortificatioris

quam graphice hi libelli a Synodis illis defcripti fint:

25

opera exercenda; credentes hec (ibi, vi Confra-

Monui ergo conformiter ad citatas Synodos,

.quod

25

ternitatis, abunde communicari, eorumque. fru-

merito moneatur populus, ne libe

llis illis facile fidem

25

Qum applicari. *

adhibeat; neque Indulgentiis ibid

em relatis temere fi-

Hzc fi Audor Querele addidiffet, fat perfpicuum

dat; expreffe eam in rem citatis verbis Synodi Came-

fuiffet, me formulam non (impliciter improbafle; fed

raceníis.

folum monere, merito Parochos folicitos efle, ut vis

5 XEVI

hujus formulz populo exponatur, ne alias effectum

illius ultra verum apprehendendo in pernicioforum

Refponfio ad propofitionem qum fuit inter &1.

errorem incidat-

Unde & $. 19. monui:

» Interim,

accufaias $7.

5» dum hzc formula communicationis bonorum ope-

3»

ruma Superioribus toleratur, poterunt Parochi pro

» Si hzc verba, vifi per ipfos fleterit , accipiántur

» Opportunitate oftendere, quam parum fidendum fit

)

in dido fenfü, quod ti geffantes Scapulare de (üa

25

huic bonorum operum communicationi, niüi ipfa

Pl

parte nihil omiferint de obfervantia mandatorum

3

b

bona opera exerceant. *

5

Dei, morientes in Scapulari eternum non fint paf-

Hanc formulam communicationis bonorum operum

P

?5

furi incendium: ridicula plane redditur revelatio,

tolerari non autem pofitive probatam e(fe , fat innuit

cum etiam geftantes fuam chlamydum, f(i nihil de

ipfüm Decretum Congregationis Rituum, probatum

Pl

fua parte omittant de obfervantia mandatorum Dei,

35

per Conftitutionem Clementis yIII. ad quam provo-

morientes zternum non fint paffuri incendium. Si

cat Querela.

35

vero prefata verba, mifi per ipfos [leterit, ita acci-

In hoc enim Decreto

dicitur $. Quamvis non fit ufi-

?

23

piantur, quafi geftantibus Scapulare promiffüm (it,

tatum eam ita generatim fieri, fed certis tantum per-

quod certo fint accepturi eam gratiam, qua fiat at

fonis C9' benefatloribus, tamen Santlitar Sua NON

35

fint obíervaturi mandata Dei, aut faltem in fine vi-

35

PROHIBET id freri exprel[fis diebur, omnibus qui pra-

tz talem habituri poenitentiam, quaz ad evadendum

fentes fuerint ConfratriPus TANTUM C9' fororibus.

Pj

eternum incendium füfficiat, tunc rurí(üs hac ad-

Dein addit. $. 6. prohibet expreffe Sanclitas Sua ne

25

miffa explicatione májor virtus attribuitur geftatio-

populus in civitatibus , terris C9' locis publice invitetur

33

ni Scapularis, quam ullius Sacramenti füfceptioni.

a ditlir Congregationibus ad fuas Ecclefias ad. confe-

35

35

Non obftante igitur fimili expofitione, verum eft,

quendam fupradictam. communicationem Indulgentia-

rem revelatam vel effe ridiculam vel inanem, vel

rum CS9 bonorum operum; hocefl, inplateis, viis C9

35

effe aliquid in Ecclefia ha&tenus inauditum; &Scri-

locis publicis non apponantur cedulee impre[fee feu ma-

»

pturz, Patrum Traditioni,qui rebus indiffetentibus

nufcripta, quibus indicatur C9' premulgetur talis com-

3*

& externis nunquam tantam tribuere virtutem, dif:

municatio Indulgentiarurm.

fonum, potius, quam confonum

lin

» idem ibid fol. 17.

. 17. €2' feq. (4).

$ XXM

Rurfus hic monet cenfüra, propofitionem hanc ac-

Refponfio ad propofitionem inter 61. accufatas .

cipi poffe in du

plici fenfu, atque in uno fenfu acce-

ptam poffe dimitti. Sed quis is fit fenfüs non exponit.

quinquagefimam fextam.

Ut autem fenfus meus, alias, credo, fàt clare in Di-

» Quis enim in animum inducat tantam Indulgen-

Qatis, expreffus, innotefcat, fciendum, me primum

often-

(a) Ex Tractatu d!e veneratione Sanctorum &c. Cap. IV. $. XVIII.

(P) Ibid, $. XVHI.

(c) Tra&, de vener, Sanctorum &e,

(d) Tra&. de venerat, San&torum G.. Cap, 1V. $. V.

| Cap. IV. $. XXII.

152

T R6AS Cob:As TU Vs z(

oftendiffe, quod revelatio; qua B. Simoni Stock fada

: Dumalterum fenfum illorumverborum, nf per ip-

dicitur, & exprimi ac proponi folet his. verbis: Dile-

fos [leterit , rejicis .quid aliud fignificaviaut volui, nifi

éiffime 1ni; recipe hoc tui Ordinis. Scapulares meum

hoc unum quod gefítationi Scapularis nequeat dici ai-

ii t ii

Confraternitatis fignum , tib1C3 cunclis Carmelitis pri-

nexum privilegium . quod illud geftantes certo (int ac-

vilegium, in quo quis moriens cternum non patietur

cepturieamgratiam , qua fiat, ut(int obfervaturi man-

incendium : ecce fignum falutis , falus in:periculis , fee-

dataDei; aut (altem talem habituri poenitentiam, quz

dus pacis C9' pacti fempiterni, 1 (impliciter propona-

ad aternum evadendum incendium füfficiat ?

tur, nata fit populum inducere in perniciofum erro-

Hoc enim privilegium fi geftationi Scapularis dica-

rem; fcilicet z abominandat eorum vanitatem ac fu-

mus annexum; nonne .merito dicetur, geftationem

perflitionem , qui certo pollicentur non ex hac vita mi-

Scapularis effe certum pradeftinationis fignum: atque

graturos fine Peenitentia C Sacramentis eos, qui hunc

Beatum Simonem Stock accepiffe Scapulare, tanquam

illumve ex Divis coluerint : utiloquuntur Synodus Ca-

fuze & omnium Confratrum illud geftantium, przde-

meracenfíis an. 1565. tit. de Sanctir, Cap. 6. & Syno-

ftinationis certam tefferam; atque inter omnes praxes

nodus Mechlinienfis anno 1609. tit. 14. Cap. 1.

devotionis erga Divam Virginem, devotionem ipíius

Poít hzc monuiin didatis: ** neque refert, quod

Scapularis efle notam certiorem pradeéftinationis, &

peritiores forían aliter verba illa accipienda efle fci-

fignum omnium fecuriffimum falutis? Qux omnia in

33

. ant, immo dicant: quia populus verba illa audiens

nupero fuo Decreto inter alias feptem propofitiones

33

& legens, non folet attendere adfenfum impro-

cenfuravit Epifcopus Atrebaten(is. Propotitio prima

prium quem vel ipíi peritiores difficulter exprimere

gallice expreffa, hec efts , le Bienheureux Simon

poffünt; fed ad feníum proprium ac obvium. Ne-

)

5

Stoc a recu le Scapulaire comme la marque certaine

mo vero ambigere poteft, quin.juxta obvium fen-

w

3

de fà prédeftination, de celle de fes Religieux, &

fum verba illa przfatam ideam imprimant. ,,

Pl

,

des autres fideles qui dans la füite

vdes tems devloierfxt

" Scilicet illam ideam, quod qui prafatum habitum

P

3

]e recevoir.

(id eft Scapulare) geftaverit, Confraternitatique ad-

. Tertia his verbis cxprirhifur: » entre toutes les

Ícriptus externa pietatis pra'fcripta exercitia praítite-

d

?

pratiques de devotion inventées pour honorer la

rit, fecurus fit, quod aternum non patietur incen-

2?

.Sainte Vierge, celle du Scapulaire eft la marque la

dium.

v

?

plus certaine de

prédeftination & le figne le plus

' Poft hec quorumdam formulz illius EXþOGfidne pro-

w

,

affuré du falut.

ponere & diícutere intendens, hanc mihi objectionem

Cení(üra eifdem fubjeda eft: , declarons les pro-

formavi: ** fed replicabitur forían ulterius , quod ul-

b

?

pofitions cy-deffus marquées, dansleur fens propre

33

tra geftationem habitus neceffaria it mandatorum

?5

& naturcl refpedivement fauffes, temeraires, Ícan-

95

obíervatios multum tamen. conferat Scapularis ge-

d

,

daleufes, propres à expofer le culte de la Vierge'à

35

ftaiio. Eft enim illa, ait Theoph. Raynaudus Soci.

25

la raillerie, &à jetter les pecheurs dans l'impeni-

33

Jefus in Scapulari defenfo parte 2. q. 7. pignus ube

55

tence, en les arrétant dans leurs defordres par ane

35

ris gratix auxiliatricis a Deipara fodalibus fuis exo-

25

vaine & préfomptueufe confiance..

35

ratz, cujus interventu fervabunt mandata, & vitam

Expendat nunc Accufator, num expofitio illorum

35

fan&o fine concludent: Et hzc eít vis fpecialis jux-

verborum, nifi per ipfos [leterit. a me rejecta, non

35

ta Deiparz fponfionem. — Vel, ut Joannes de Le-

coincidat, faltem quoad fen(um, cum hifce propofi-

35

zana in Maria patrona Cap. . num. 12. exponit,

tionibuss minoremque mereatur cenfüram? .

25

ideo in predidaa vifione.falutem anime & liberari

Sed forfan reponet, propofitionem non accufari in

»

ab infernorum poenis tribui S. Scapularis induitioni,

hoc fenfu , fed in fenfu, quo fignificatur, piam Sca-

35

quod illud pie geftantes, quantum eft ex parte Beatae

pularis geftationem, piaque Conítraternitatis exercitia,

23

Mariz Virginis ipfiufque pro ipüis interceffione, ni-

nihil ad evadendum aternumincendium valere, ut in

fuis reflexionibus non obícure innuit: verum neício

33

fi per ipfos fteterit, falutem confequenter zternam.

» Sed nonne admiífà priore verborum illorum ex-

qua fpecie ex verbis propofitionis hunc fenfum elice-

35

pofitione, res ipfà revelata nihilominus diffentiet

re, aut mihi affingere potuerit Accufator? Quidenim

2)

potius quam confentiet Scripturz Sacre & Patrum

in ipfa propolitione occurrit, quod vel fpeciem iítius

fenfus prefert?

á

33

'Traditioni? quandoquidem rei plane de fe ad bo-

35

num vel malum indifferenti, nimirum externza ha-

Deinde fi quid obfcurum in hac expreffione occur-

25

bitus geftationi divinitus dicatur annexum, ut fit

reret, nonne ex profeffo non femel in Di&tatis, e qui-

"—— 42 — -—-— — — —— * Aj

35

teffera & pignus uberis gratiz &c. quod nec Sacra:

bus propofitio excerpta eft, a(ferui, quod pia Con-

53

fraternitatum exercitia profint ad falutem, immo quod

menti ullius füfception! , nec incruenti Sacrificii

a iU at m

25

oblationi reperitur conceffum. *

ipfz Confraternitates vel eo titulo ab Ecclefia fint uti-

Hzc occafione prioris expofitionis dixeram; in qui-

literinftitutz; quod per eas pluresin unum confociati,

bus Accufátor nihil reperit quod accufàret.

fe rnutuo excitent ad exercitium bonorum operum,

Dein oftendere volens nec pofteriorem expofitio-

& mutuis precibus mutuam falutem promoveant, fi

nem revelationi, qua B. Simoni Stock fadaa fertur,

modo ex mente Ecclefiz omnia peragantur: oftendi-

convenire ,

ixi

» quod pofteriorem illorum ver-

que, quam immerito hzretici noflri temporis ipfum

)

p]

borum expofitionem fpedat: fi hzc verba, nifi per

Contraternitatum inftitutum improbent, & calumni-

3

,

entur. .

—K —R — —— £ TV

ipfos fleterit, accipiantur in eo fentü quod (1 geftan-

35

tes, & cetera, qua inipía propofitione acculata re-

Nonne nominatim Cap. 4. $..17. Dictatorum, lau-

3

)

feruntuür. ,,

davi Decretum 5. Congregationis editum r1. Februa-

Quid vero hacaliud fignificant, quam quod fi ver-

rii 1613. & probatum a Paulo V. quod fratribus Ordi-

ba hzc, uifi per ipfos fleterit, ita accipiantur, ut ge-

nis Carmelitarum permittitur przdicare, quod popu-

ftantes Scapulare , eeternum non fint pafJuri incendium,

lus Chrittianus poflit pie credere de adjutorio & pro-

fi obfervent omnia mandata Dei, tunc nihil /peciale

tectione Divz Virginis, fi in caritate difcefferint, &

datum fit per hanc revelatioriem geftantibus Scapula-

Scapulare gettaverint, ac prxfcripta pietatis Opera in

re: cum & illi qui illud non geftant; f? obfervent om-

ejus honorem pie obierint ?

nia Deimandata, «ternum non patientür incendium.

Dico itaque, uti & fàtis clare dixi & repetii in Di-

- Neque autumo, quod Querelator notter neceflà-

&Gatis cum Epifcopo Atrebateníi in citato Decreto re-

Tiam (ibi credat geftationem Scapularis Carmelitici, ut

gula 8.

* ]l ettimpoffible qu'un Chretien foit fauvé

-gternum non pariatur incendium; fi modo cum geíta-

» fans faire penitence, fàns garder les commande-

tione Scapularis & habitus Ordinis Eremitarum 5, Au-

» mens de Dieu, fans laimer. Le Scapulaire ne le

la.

j

Avec cela il fera infaillible-

gufhm Qþferve; em?ia De1 manda;aï

&

» füuvera pas (ans ce

25 Inent

DE vENERATIONE SaNcTORUM, &c,

153

35

ment fanvé fans porter le Scapulaire. "Toutes ces

35

propofitions font de foi.

A quoi donc lui fervira

APPROBATIO.X

39

le Scapulaire? .A étreen l'autre vie plus feverement

29

chátié s'il le portej (ans faire penitence, (àns garder

Tria genera fünt erroris

P^

les commandemens de Dieu, fàns l'aimer: A rece-

nuü Eccl

quibus homines erant cvurln

53

aliquid legunt, inquit mag

efiee Doctor S. Aüg.

voir ici bas beaucoup de fecours de la Sainte Vier-

I. de util. cred. C.4. illa fi eruditi

quique, prout par e[t,

3*

ge, s'il y joint une vie penitente, une vie Chréti-

caviffent, non tot C9 tantce diffe

nfionesjinter ipfos, Fatlio-

33

enne; en un mot, s'il portele Scapulaire en Chté-

nes , C? fcandala fuccreviffent

33

; quc mala necdum ce[fa-

tien, &nonpas, comme plufieurs lefont, en Juif,

runt, ul patet ex hoc feripto,

quo ju[lce defenfioni, mo-

3»

C'eft.à-dire, exterieurement feulement, & qu'il ob-

défle confultum eft , contra va

Fl45 circa alterius firipta

»

ferve ce que l'Eglife prefcrit pour recevoir les gra-

aberrationes ; uihil contra fid

em aut bonos mores occur-

35

ces qu'elle a attachée à cette pieufe Confrairie.

rit, fed potiur aliqua pro p

uritate Sacerdotum . pro ca-

Siigitur nihil aliud pratendatur per revelationem

flitate conjugatorum ,

pro utilitate Penitentium

C9t,

quz facta pretenditur. B. Simoni Stock, non refraga-

quc omnia cum S. Sedis

judicio fubmiffa fint; hanc guo-

bor; fed quomodo hic fenfüs confiftat cum füpra ex-

que fuper his, fub ejus

beneplacito, expan[am mentem

preffa formula revelationis; & qua ratione vulgari po-

mgam » fubjectam volo.

Dabam 22. Novembris 1698.

pulo eam formulam audienti, & in feafu obvio & na-

turali eam intelligenti, fufficienter fit cautum, ne in-

Soan. leï Beau S. Adalberti ,

cidat in vanam & pra(umptuofàm fiduciam de coníe-

quenda fàlute ex fola Sca

pularis ge&atioge, judicent,

& expendant Superiores.

Cürio-Decanus Exam. *Svyno'd. Leod,

"-

ILI.

TIAACTATI EC PMPEWrs

Dp wrm p

CONGREGATIONIBUS

Iiiqz)z']?tiwzgfs Coii

tra bereticam pmw'tatein ; pro interp

retatioue. Coucilii Tridentini,

& Indicis librorum probibitorum,

'Au&m*e Z. B. Van Efpen J. U. D. & SS. Canonum Pro'feffofe

in A;aciemia Lf—)vanicnü.

(Nunc primo edituf;)

Bu R AT

-B multiplicia qvuæ ad Romanam Curiam devolv

i, poflremis hifte prafertim f&culis,

ex omnibus mtn-

di partibus ccyerunt negotia, varie fuere a

diverfis Pontificibus,

C9' pracipue a. Sixto V, infiitutce

Congregationes, ex Cardinalibus , alüfque inferioribus Prelatis,

quc in caufis alif.

que negotüs [ibi

commiffJis vel Pontifici effent fubfidio , vel ea ,

vice Pontificis, juxta facultatem

fibi da

lam, dirigerent

€3' abfolverent.

Inter has quidem alice funt ut expediant ea negotia ,

:

me ejufque diffri£tus Ep

ifcopo particulari incumbunt:

V.-G. Congregatio Vifi

uc Pontificitanquam urbis Ro«

curent negotia que re

tationis Apoftolicz;. a/ir» ut ea

cgimen. Ecclefiafticum vel temporale flatus Pontificii feu Eccl

efiaftici dumtaxat refpiciunt: ut

Congregatio examinis Epifcoporums ztem

.

qua& Coníulta dicitur; item boni Reg

iminis C*

Denique alice, ec-

que ceteris celebriores, que pro reg

3

l

mine univer(alis Ecclefiee a Pontificibus in[litutee fuerunt :

teris tres funt, fcilicet Congregatio

inter quas prce ce-

Tridentini; & Indicis librorum;

S. Inquifitionis contra hzreticam pravitatem ;

pro interpretatione Concilii

quarum motitiam admodum utilem b

convenientem

judicavi , utpote,

quarum nomine plurima ac freguentia hodie eduntur. ac circumferuntur Decreta C9' Decl

aratione s.

þzb

De his itaque atturi fingularum originem, flatum,

ac hodiernum procedendi modum brevite

quafque partes in Decretis fub earum nomine editis ,

Pontifex habeat,

Y defcribemw;

ad fingulas aunotabimus.

Verum cum

non tantum Rome €9' in Italia, fed in aliis quoque ditionibus,

prefertim Re

&i Catholico fübjetlis, facra In-

quifitio locum habeat , conveniens credidi priufquam de [latu &5

modo proceden

di ditle Con

1G agatur, primo o[lendere quomodo Inquifitio,

prout hodie in ufu efl, ori

»

gregationir Roma-

ginem fumpyfit ;

uc f[int generales

Inquifitionis leges C9' modus contra hereticos age

ndi: C9' denique unde cont

igerit ,

Populi, prefertim Belgii noflri,

fefe fubjicere nolueriat Tribunali Inquifitionis.

ut nonnusorum Regrioruit,

CIAP[IT PSERCL OM p M

De Inquifitione contra hzreticam pravitatem.

$

I.

li quodammodo com

petere Inquifitionem confia ha-

reticam pravitatem

ipfosque efle natürales fidei Inqui-

Ürigo dil'*'tæ Inqzäjz'tioni:.

fitores ;

quapropter per XII. circiter fxcula nullos prz-

ter Epifc

opos Ecclefia i

gnorerat fidei Inquifitores ;do-

Uandoquidem Epiícopis ex officio incumbat po-

nec tandem füb finem

Ízculi XII. exorta fuerit hixrefis

Q

pulum fibi commiffüm in fide Catholica con- Waldenfium, & ex illa

fervare, ac ab omni errore fidei contrario, quantum

Albigenfium, quz faut

poftmodum progenita hzrefis

in ipfis eft, przfervare, fequitur Epifco

ore Raymuhdo Comite Tolo-

pis jure natul-

fano tantum brevi temp

ore, prafertim in Tolofana &

Supplem. eper. Van Efpen. Tomus V.

adja-

(a)'Dj&atus Lovanii, in Scholis publicis, circa finem Julii 1691.

T.R A C T

n -T.

154

adjacentibus Provinciis progreffum fecerat, ut, te-

Ab eo tempore Inquifitores non amplius exhortan-

ífte Czíareo Heiftetbacenü, auctore coxvo tempori-

do fed judicando procefferunt, eorumque fententias

bus Innocentii III. hujus hzrefis vires effent tam vali-

Magiftratus civiles fine ullo ulteriori examine exequi

de, ut omne triticum fidei gentis illius verfüum vide-

obligati fuerunt.

retur in lolium erroris.

$. IL

Ob nimium hunc hzrefeos progreffum Innocenti-

us III. aut non (atis confidens de zelo Epiícoporum ,

Defcribitur fummarie modus procedendi in Tribunali

vel eorum vires adver(us hazreticos infufficientes exi-

Inquifitionis.

ftimans, anno 1204. ad Provincias illas deftinavit ,

cum plena auctoritate procedendi contra hareticos ,

Inquifitor litteris fuz delegationis a Sede Apoftoli-

Arnaldum Abbatem Ci(ltercieníem, & Petrum de Ca-

ca receptis, eas Ordinario ejufve Vicario & Magiftra-

ftro novo, & Radulphum, Monachos Ciftercienfes,

tuiloci infinuare tenetur, quo fa&o Officialibus ci-

ut patet ex litteris didti Pontificis quz incipiunt : Et-

vilibus füb juramento injungit ; utleges ac ftatuta con-

fi noflra navicula, in quibus conceffam eis plenam

tra hzreticos fideliter obfervent, quodque hzreticos

poteítatem explicat. -

aut de hzrefi füfpe&tos vel infamatos infequentur, vel

Cumque fub idem tempus ad Curiam Romanam

Inquifitori denunciabunt, przfertim cum füerint re-

veniffent de Hifpania Didacus Epifcopus Oxonien(is

quifiti, ut latius in formula juramenti apud. Eymeri-

cum S. Dominico tunc ejufdem Eccletie Canonico ,

cum in Dire&torio Inquifitorum Parte 3. N. 11. expri-

ipfi quoque ab InnocentiolII. ad Provincias hzrefi in-

mitur. Poft hec Inquifitor (ermonem generalem,qui

fedas (imili auctoritate anno 1206. miffi fuerunt, qui

Edictum fidei vocatur, in certum diem índicit , utque

jam dictis Sedis Apoftolicz Legatis fe jungentes hz-

frequentior populi fit concurfüs in omnibus Ecclefiis

reticorum converfioni fe impenderunt.

pro ea die conciones füfpendit , Indulgentiasque 40.

Cumque biennio tranfacto Epifcopus ad Ecclefiam

dierum accedentibus promittit. In hoc fermone pri-

fuam reverteretur, Dominicus ut felicius & efficacius

mum loquitur de fide, ad ejus defenfionem & hzre-

operi fibi injuncto incumberet, fxculares aliquot Pres-

tice pravitatis extirpationem populum adhortans, de-

byteros fibi adjutores affociavit, quibus circa aunum

inde a Notario legitur Edicfum fidei, quo füb poena

121$. ab Epifcopo Tolefano conceffà fuit Ecclefia S.

excommunicationis, Papz & Inquifitori refervatz ,

Romani ejufdem civitatis, cum omnibus proventi-

pracipitur univerfis, cujufcumque conditionis & fta-

bus & juribus; ad quam cum Sociis Dominicus mi-

tus, quatenus infra certum terminum Inquifitori re-

velent fi quam fciverint perfonam hareticam aut de

gravit, primaque ibi Ordinis fui fundamenta jecit ,

quem anno fequenti Honorius III. confirmavit.

hzrefi füfpedam aut diffamatam , vel perverfe fentien-

Ordo hica predicandam fidem contra hzreticos

tem dearticulis fidei vel Ecclefiz Sacramentis, ac ali-

inftitutus, & obid Predicatorum nuncupatus, etiam

as a communi Fidelium converfatione, vita & mori-

uíque ad hec tempora, przcipuas partes in Tribuna-

bus diícedentem. — Tandem promulgatis trium anno-

libus , Inquifitionis femper habüit. ^

rum Indulgentiis, pro iis qui perfonam aliquam de-

Hinc Gregorius IX. in Litteris a

d Priorem Fratram

nunciaverint, aut auxilium vel favorem Inquifitori

Ordinis Predicatorum in Lombardia, fub divini ob-

praftiterint, promulgatur terminus aliquis infra quem

teftatione judicii diftri&e ei mandat, quatenus aliquos

f quis hereticus coram Inquifitore fponte culpam fu.

de fratribus füis ad partes füi Prioratus tranfmittat, qui

am agnofcat, veniamque petat, magna ei gratia ad-

tanquam Inquifitores fidei contra hzreticos &infama-

dicitur, vocaturque tempus gratie ; qua latius vide-

tos procedant. Habetur Tomo XI. Parte 1. Concili-

ri poffunt in Dire&torio Inquifitorum Parte IIL. N. 47.

orum ultimz editionis Epift. 9. col. 335.

& feqq. Poft hzc Inquifitor more Judicis ordinarii ,

Hi fideiInquifitores, quaquaverfum per Provinci-

excipit accufationes & denunciationes, aut etiam ex

as difcurrentes, tum exhortatione, tum przdicatio-

officio inquirit. Si ex denunciatione vel inquifitione

ne hzretice pravitati fe opponebants; interdum etiam

deprehendantur indicia fufficientia ad capturam, illa

ipfos Magiítratus aut Principes ut contra hazreticos &

ad inftantiam Promotoris decernitur; nifi effent per-

.de hzrefi fufpectos procederent, excitarunt : qui &

fonz illu(triores, contra quas in Hifpania captura de-

fubinde populum concitabant, ut füb nomine cruce

bunali.

cerni nequit, ni(i confülto fupremo Inquifitionis Tri-

fignatorum confociati bellum in hzreticos moverent,

Deinde reus coram Ín

uifitore comparens ,

Indulgentias quamplurimas auctoritate Apoftolica bel-

praemiffa generali inquifitione,

d

e patria, parentibus,

&c. interrogatur utrum fciat quam ob eaufam fit cita.

ligerantibus promittebant; & quidem tanto rigorehu-

jus Ordinis fratres aliquando in hareticos ferebantur,

tus;an aliquos habeat füfpe&tos; a quibus fe delatum re-

ut neceffe interdum fuerit adjungere collegas ex Or-

putet, & quos moneturque fedulo ut fincere ac aperte

dine fratrum Minorum , qui rigorem , ut loquitur Guil-

veritatem fateatur, recepturus omne mifericordix auxi-

lelmus de Podio Laurentii, in Chronico C. 8. man-

lium.Punda tamen accufat:onis ipfiqueaccufatores ma-

fuetudine

ua temperarent. ...de quo etiam videSpon-

ximo filentio premuntur. Ideoquenon reftat citato ni(i

1

annum. 1234. IN. 3.

danum a

propriz confcientiz difcuflio, ut ea faa divinare queat

Verum licet hi Inqui(itores au&doritate Apoftolica

quz fint & punda accufationis & accufatores. Ínte-

modo jam di&o adverfus hzreticos fubinde etiam E-

rim tertio, fimile examen fimilifque monitio inftitui-

piíc

opis indignantibus procederent, nullum tamen

tur. Vide Dire&orium Inquifitorum Parte III. N. 74.

hactenus Tribunal Inquifitionis

firmum ac ftabile in-

& feqq. & Commentarium Franciíci Pegna ibidem,

ftitutum erat; fed demum Innocentius IV. circa an-

. Hoc examine peracdo, fi maneat Inquifitori reus füf-

num 1252. Conftitutionem edidit, conítantem 38.

pe&us, ducitur ad carcerem Inquifitionis, in quo fin-

Capitulis, quibus inter alia prafcribit Magiftratibus

guli in fingulis cellulis feparatim includi folent;neque

civilibus, ut jurejurando promittant fe in omnibus

ad Miffam vel Sacramenta admittuntur; nec libri, ne

legi

bus hic prafícriptis obfecuturos, atque Inquifito-

tur.

quidem Breviarium, fi Clerici fint, ipfis permittun-

;yum fíententias executuros ,

omneque auxilium fine

Diredorium Parte III. Comment. 10$.

ulla contradi&tione ipfis exhibituros.

Si tertio interrogatus ac monitus non omnia füper

quibus accufatus eít fateatur, tunc Promotor exhibet

Hanc Conftitutionem fequentes Pontifices prafer-

tim Alexander IV. & Clemens IV. (zpius innovarunt

libellum, punctis accufationis fingulatim expreffis ,

& fuppleverunts qua partim füb titulo de hereticis

concludens ut reus poenis hzreticorum puniatur. For-

in VI. Decretalium : partim in Bullario Romano, &

ma libelli babetur Parte III. Dired. & Comment. num.

omnes fimul compilatz in Appendice ad Directoriuim

j

;

14. Libellus Reo communicatur cum toto litis procef-

culta-

Inquifitorum videri poffunt. — ,

fu, nominibus tanien accufantivumm & teftium oc

tis,

Dre *;RoM.a.ms— CoNGRECATIONIEBUS,

155

j

tis, quz nunquám reo revelanturs quapropter reo

quzftione 61. referuntur, rite expendantur, áppare-

non patet modus aliquid adverfus teftes objiciendi ,

bit ea quidem apta effe ut confeífionem extorquere

nifi eos divinare queat; quod quam fit periculofum

queant, fed non ut

nemo non videt; prafertim cum in caufa hzrefisom-

danta

Judicem de veritate fecurum reFl-

nes indifferenter in teftes, five excommunicati, in-

- Si omnibus adhibis reus fateri nolit; aut im'poenia

fames, perjuri, quin & inimici, niíi fint capitales ,

tens maneat, traditur Brachio fxculari comburendus;

admittantur. Vide Dire&orium Parte lII. Quaft. 64.

uti & is qui reperitur effe relap(us

quia V. G. depre-

& feqq. & Commentarium Franc. Pegnz ibid.

henditur quod ante vel ut heréticus poenitens; velut

Cautz inftruGione fa&ta Inquifitor una cum Epifco-

fufpedtus de vehementi herefim adjuraverit, aut de ea-

po ejufve Vicario ad fententiam dicendam procedit.

dem hzre(i infamatus purgationem canonicarn fübie-

Si meritis caufz diícuffis Reus reperiatur plane inno-

rt. Ethic quidem licet poeniteat, veniamque poftu-

cens, nullaque füfpicione aut infamia hzrefis labora-

let, harefimque abjuret, mortem evadere nequit, fed

re, abíolvitur; ita tamen ut fententia in hac materia

infallibiliter Brachio (zculari comburendus traditur ,

munquam tranfeat in rem | judicatam, poflitque pott-

illudque Judex flb poena excommunicationis fine ul-

modum füper eodem crimine femper accufàri.

lo ulteriori examine exequi tenetur;

Si difcuffione caufe fa&a nulla appareant indicia

Quare cum relapío ita procedatur ratiónem indicat

eum íufpedtum reddentia, appareat tamen eum de hz-

Francifcus Pegna Parte Ill. Comm. 38. quoniam per

refi efle infamatum, fübire cogitur purgationem ca-

hanc fecundam deprehenfionem expreffam declaratur

nonicam, quam fi tempore ftatuto abfolvere nequeat,

animus illius, qui primo fuit in mala opinione cor-

habetur pro convi&o hxretico, & ut talis condemna-

tra fidem Chri(ti, in qua femper prafümitur conti-

tur.

Siautem poft purgationem facam ruríus inci-

nuafle, uíque ad fecundam deprehenfionem.

dat in eandem hzrelim habetur pro relapfo. & poenis

Si ita de relapíis judicent Inqui(itores, quofnodo

relapfi fubjecto.

non merito füfpeda habetur converíio peccatorum ,

Quam hic fit periculofus procedendi modus facile

qui in eadem fapius crimina relabuntur.

intelliget qui attenderit formam purgationis canonicc

Non tantum contra vivos fed & mortuos, tamet(i

neceffario ab eo fübeunda Parte Ill. N. 145. & feqq.

nulla precedente accuíatione vel fufpicione hzrefis

deícriptam, & infüper quam incerta (it fama popula-

defunctos, ad inítantiam Fifcalis actio interdum | in-

ris; prafertim in crimine hereíeos.

.

ftituitur; & quidem fi hareticus fuiffe probetur, fta:

. Caufà diícuffafi appareat Reus füfpectus de vehemen-

tua ipfius cum infcriptione nominis in publicum pro-

ti, id eít, fifint indicia quz ipfüm vehenter füfpe-

ducitur, & coram illa ac fi viveret fententia dicitur

$

£tum reddant de harefi, cogitur ad fübjurationem hz-

eaque una cum offibus ejus exhumatis Judici (xculari

refeos ; juratque primo fe corde credere, & ore pro-

comburenda traditur.

fiteri fidem Catholicam, quam Romana Ecclefia do-

Infuper a die commiffi deli&ti bona ejus decláranitür

cet & profitetur, & fpecialiter articulum contrarium

ipfo jure Fitco addicta; ipfumque dominio illorum ex-

hzrefi de qua eft füfpe&us, &abjurat hzrefim con-

cidiffe; ideoque a filiis aliifque poffefforibus auferun-

trariam — Deinde expreffis illis dictis autfactis ob quz

tür; tametíi etiam per 30. annos bona fi

de potledif:

habetur fufpeQus, jurat quod nunquam fimilia faciet,

fent : Vide latius Dired. Parte III. Qu. 43.

vel dicet, vel alias velit haberi pro relapío.

Hzc bonorum confiícatio omnes de hzrefi convi-

$i meritis cauíz diícuffis inveniatur vel propria oris

&os tametíi confitentes & poenitentes manet : & poft

confeffione vel per te(les , aliave argumenta convictus

n

fententiam, juxta praxim modernam Hifpaniz, ait

de hzrefi, fi poeniteat, veniamque poftulet, tunc ul-

Farmofinus ad Capitulum XI. de Conítitutionibus Q

d

tra abjurationem de qua jam didum eft, debet tan-

ri-

3. N. 30. Fifcus repetit omnia bona a die patrati c

quam hzreticus abfolvi ab excommunicatione, & ul-

minis pofiéffa, ubicumque fint; & refcindit omuem

terius induitur vefle livida sad modum Scapularis mo-

alienationem ab eo die factam ; quze omnia Regi addi-

nachalis, ante & retro habente Cruces de panno cro-

cuntur, qui ex iis neceffaria Inquifitoribus. fubmiui-

ceo, qua vefte & crucibus indutus ftare debet in val-

ftrat, ut ibidem notat Farmofinus, oftendens quoq:e

vis alicujus Eccle(ie quibufdam przcipuis anni fefti-

quanto cum rigore haxc confiícatio fieri foleat; ád:o

vitatibus.

Hoc palliamentum Hifpani vocare folent

ut ne quidem filiis minoribus, adver(à licet valetu-'i-

Sant Benito : quafi faccum benedi&dum.

Propterea

nelaborantibus, de bonis confiícatis afferat alime:::a

ait Pegza Parte III. Direct. Commentario 42. quod fit

effe (übminiftranda; fed (iquid detur, id ex merami-

fericordia dari

aptus ad agendum poenitentiam per quam benedici-

immo aflirmat fe novem annis in

mur & íalvamur.

Tribunali Inquifitionis Vallifoleti verfatum , nunquam

Hx veftes tempore poenitentiz abíoluto, vel poft

vidiffe vel audivifle retro a&tis temporibus in eo Tri-

mortem poenitentium fufpendi folent in Ecclefiis in

bunali affignatam fuiffe pro tali honefta alimonia :li-

quarum Parochiis habitabant; neque ait Pegna Parte

monia aliquam etiatn minimam portionem;

IlI. Comm.la4. inde facile debent amoveri; immo fi

Tandem omnium reorum, five mortuortim, five

vetuftate delapíz fint renovandz fünt, infcriptis no-

vivorum fententiis ordinatis , Inqui(tores certum di-

minibus quorum palliamenta fuerunt, ut extent in

em publice indicant & promulgant, quo die incarce.

perpetuum ea figna & monumenta impietatis.

rati omnes nudis pedibus, aperto capite cum cereo

Denique condemnatur fic convius, ad carcerem,

ardente, & (i hxretici fuerint, fed poenitentes, cum

vel in perpetuum vel ad tempus; aliave poenitentiz

vefte crucibus infignita füpra defcriptas impoeniten-

opera, prout Judici videtur.

tes autem ac relapíi infuper induti veftenigra lammis

. $i convi&tus vel confeffus harefim, vel eam fateri

& Diabolis in ea depi&dis, in modum (üpplicationis

nolit, vel veniam petere recufet, tunc in primis In-

comitante Clero, nec non civitatis Magi(tratu, quin

juifitores omnia media poílibilia adhibent, ut con-

& Regio Senatu, fi ibi fit, ac innumera populi mul.

feffionem venizque poftulationem extorqueant : often-

titudine undique accurrente ad aliquatm Eccletiam ,

dendo quomodo hac via poffit facile evadere mortem,

vel locum Ecclefiz proximum pergunt, ibique habi-

quam alias infallibiliter fübire debebit; atque in illum

to fermone proceffus publice recitantur, fententiz

finem ipfum nonnunquam torturz five quaftionibus

pronunciantur, abjurationesac abfolutionesab excom-

fübjiciunt , quam & frequenter adhibent dum reum

municatione fiunt, ipfique deni

que impoenitentes &

de hzrefi (üfpe&um habent, ut fcilicet, tortura me-

relapfi Judici fzculari traduntur, qua traditione fa&a

diante, veritatem & oris proprii confeíffionem extor-

& fi facris Ordinibus fuerint infigniti premifla degra.

torqueant : verum fiea, quz de torture tormentis

datione, eodem die, alio tamen in loco publice igni

traduntur & comburuntur.

& ejus praxi in Direct. Parte III. N. 155. & feqq. item

&

V2a

Supplem.oper. Van Efpen. 'Tomus V.

A&qs

156

T. 4vA 4608 TUOU.S

A&us hic vocatur Acfio fidei (Hifpanice A4uto daf)

Non eodem fucceffu in regnum Neapolitanum in-

quaz interdum ad annos differtur quoufque tantus ha-

ductam fuiffe Inquifitionem conftat ex Mariana Lib.

beatur reorum numerus ut AGio celebris fiat , majo-

30. Cap. primo fub finem anni 1510. Neapoli, inquit,

remque terrorem incutiat : omnia enim ad terrorem

extitere tumultus, plebe ad arma confternata, offen-

ita componuntur ut tefte F. Pegna Parte IIIL. Comm.

faque vehementer adveríus Inquifitores qui more ex

45. dum a&tio in Hifpania celebratur, videre fit hor-

Hifpania translato coeperant in ea urbe judicia de Re-

rendum ac treme

N

ligione exercere majori feveritate quam mores gentis

ndum fpe&taculum , & quafi illuaginem

futuri judicii.

reciperent.

$. u

Tanta fuit commotio ut nec potentia Pro-regis fe-

danda przvidereturs quare Judzis qui ex Hifpania eo

Quando C9' qua ratione Inquifitio in Regnis R?gi Ca-

confiuxerant ejedis, fancirum tanden fuit Inquifitio-

nem ceffare & amoveri.

tholico fubjectis recepta fit, C9' quee ob[lacula in

Pontifex ipfe, ait Mariana,

aliquibus, in Belgio nominatiyz offenderit.

cujus maximz dignitati Inqui(itores ferviunt, ne in-

commodo tempore eo conítituto Tribunali, turbaret

Circa annum 1233.in Aragoniam, inftante S. Ray-

gentis tranquillitatem, auctor erat. Sic Populus con-

mundo de Pennafort, inductam fuiffe Inquifitionem

quievit.

afferit Ludovicus a Paramo Lib. 2. de origine & pro-

Sed cum rurífüs anno 47. ejufdem fzculi, rogatu In-

greffü Inquifitionis Tit. 2. Cap. 8. fed ultra ditionem

quifitorum Romanz Ecclefie Pro-Rex Neapolitanus

Regis Arragoniz fe non extendifle fat manifefte con-

Judicium Inquifitionis introducere voluiffet , tantus

ftat, ex Epiftola Innocentii IV. anno 1249. dataaddi-

repente tumultus iterato excitatus eft, :nt poft multa

&um Raymundum, & extat Tom.2. Conciliorum

cencilia defuper habita Pro-Regi quoque intentatum

pag. 603. (a) Et fane ante fzculum XV. vix ullumIn-

L]

periculum füerit: non quidem recufantibus Neapoli-

quifitionis extat veftigium in aliis regnis Hifpanie

?

tanis, quinin hzreticos & füfpe&tos inquireretur, fed

fed füb finem hujus fzculi, cum per mortem Henri-

petentibus ut ex antiqua Ecclefix difciplina id fieret:

ci Regis Caftellz regnum illud devolutum eflfetad ejus

quorum obftinatum animum perpendens Pro-Rex, ne

fororem I(abellam Ferdinandi Regis Arragoniz uxo-

quid triftius contingeret, coactus eít fidem dare de

rem, ipfique confpicerent quod licentia fuperiorum

Inqui(itionis mentione nunquam deinceps repetenda,

temporum, ut loquitur Mariana Lib. 24. de rebus

tanta populi gratulatione ut ignibus per tres dies & fa-

Hifpaniz Cap. 17. fnulta in Caftella forent depravata,

cibus accenfis latitiam celebrarent.

Verum renovata

Mauris Judzitque cum Chriftianis promifcue verfan-

poft diffen(ione, etiam ad multam czdem ea utrimque

tibus, nullo non commercii genere, prava coníue

prorupit, accitis quoque externis auxiliis, & difplofis

ex arcibus contra cives tormentis, donec miffis ab

tudine ufüque, non pauci e piorum numero infice-

rentur, plures facra Chriftiana, quaz füfceperant pa-

utraque parte ad Cafàarem ( Carol. V.) Legatis, ve-

nit ab eo Decretum, quo Inquifitionis mentione taci-

tria fuperftitione abdicata, fideinconftanti, nullo ve-

tante defererent; hzc inquam cum attenderent didi

ta cives ab armis diícedere juíli (ünt, & obedientiam

Pro-Regi przítare, ,, Hzc ex Spondano ad ann. 1547.

Reges, fuafü Cardinalis Hifpanici & aucoritate Sixti

IV. Inquifitionem in regnum Caftelle introduxerunt.

» V. 15. qui ibidem rationem praemiíerat ob quam tam

Toti adminiftrationi, ait Mariana, (F) Thomas de

, exofi forent hi Inquifitores: *

quod multis locis a

Turrecremata , ex Ordine Dominicanorum , przci-

nonnullis hzreticz pravitatis Inquifitoribus , fzevius

pua apud Reges gratia, quorum peccata per poeni

quam par effet, atque etiam non raro contrainnocen-

tentiam expiare confueverat, tum quidem prafe&us

tes a malevolis delatos, illud exerceri diceretur, ut

eft. Ir Edictis Inquifitionis propofitis fpe venice homi-

non tam pietatis tuendz caufa, quam ut everfis fortu-

nes promifcuc ctatis, fexus, conditionis ad. 17000.

nis periculum liberis capitibus crearetur inventum plu-

virorum ultro crimina effe confeffos memorat, 2000.

rimi conquererentur.

ig

ne crematos , majori numero in vicinds provincias

Non abfimilis fuit in Belgio noftro Inquifitionis for-

delapfos.

Hazc Mariana, qui & notat hoc Inquifitio-

tuna anno $0. przeteriti feculi, ut Lutheranifmi pro-

nis Tribunal initio Provincialibus grave vifum effe ;

greffum fifteret Carolus V. a Pontifice Inquifitores po-

illa maxime, parentum fcelera filiorum poenis lui;oc-

ítulavit, quorum auctoritati & fecuritati cavens multa

culto accufatore reos fieris contra quam olim fadtum

fancivit quz Edi&o illius anni anni continentur. Ve-

fuerat, peccata in religionem vindicari morte, illud

sv

rum ait Strada de bello Belgico Lib. 2. Nova illa ju-

graviffimum adimi per Inquititores loquendi libere

dicii facies plus terroris fecum attulit in Belgio quam

audiendique commercium, difperfis per urbes & op-

obfervantic ; nam etft alicubi fufceptares efl, Braban-

pida obfervatoribus, quod extremum in fervitute ,,

tini tamen, quod in eo carpi fuam libertatem dicerent,

credebant.,, Hzc ille.

commodum nacti impofito fe fe onere liberarunt fub ejus

Interim his non obftantibus in regno Caftellz íta-

anni quinquagefimi finem, quo tempore partim Auga-

bilita Inquifitione, paucis poft annis in omnia pene

'ana Comitia, Tridentinumque Concilium , partim bella

alio difiraxere Cee[aris curas. ^ Hac illa.

regna reliqua Regi Catholico fubjeda, propagata fuit

variifque in locis Inquifitores infiituti; quibus omni-

Anno 55. Philippus II. in quem Carolus Provincias

bus praeít Inquifitor generalis qui a Rege nomina-

has tranftulerat, novo Edi&o Patris placita confirma-

tur, & a Pontifice confirmatur.

Is prafidet fupremo

vit & Inquifitores primarios nominavit quofdam Theo-

Inquifitionis concilio quod Curiam Regis femper fe-

logos Lovanienfes, & inter alios Michaelem Bajum,

uitur.

Ab hoc concilio reliqui Inquifitores inferio-

qui in monumento fepulcrali dicitur generalir per Bel-

gium Inquifitor.

res leges accipiunt; ab ipforum fententiis ad hoc Tri-

bunal appellatur, ipfum vero a nullo nifi a Rege de-

. Sed cum Philippus eo & tribus fequentibusannis

pendet; immo prztendunt Hifpani ufüque tritum af-

bello cum Gallo effet implicitus, parum rem hanc pro-

firmant, caufas ab hoc Tribunali nec per litteras Pon-

movit, donec tandem anno $9. a bello liber ad Reli-

tificias etiam via appellationis Romam avocari poffe ,

gionem ftabiliendam in ditionibus füis animum admo-

nec fimiles litteras executioni mandari pofle fine af

vit, difcedeníque e Belgio mandata forori füz Marga-

fenfu Regis, ut latiffime deducit Francitcus Salgado;

ritz Parmenfi, Belgii Gubernatrici & Antifítiti Gran-

in füpplicatione ad Sanüáiffimum, Parte II. Cap. 33.

vellano dedit, ut enixe curarent ut placita patris fui

& pro indubitato afferit Farmofinus ad Cap. 7. deap-

quz ipfe, pro Pontificiis In

quifitoribus firmarat, ex-

pellationibus Quzft. 3. N. 12. & 16.

quifite fervarentur.

a) Vide originem Inquifitionis & Co;ïgrcg. S. officii in jus

Margarita rem cum Provinciarum Prafectis exequi

Ecclefiafticum univerfüm part, :, 'Tit, XXII. C, ILI.

aggretla mox obftacula fumma oftendit. Magiftratus

zgre

(P) L. 24. de Rebus .Hifpaxliæ Cap. 17.

Drge RoMaNis CONGREGATIONIBUS,

157

*gre videbantur id negotium in fe fufcipere. Nobi- que ordinariis Magiftratibus juxta priftinam difcipli-

lium aliqui ambigue operam fnam pollicebantur; alii

nam relictis. (a).

precife negabant , opportunum tunc effe redire ad

eum lapidem movendum, ad quem toties offendit-

& 1

íent. In populo exaudiebantur multorum etiam con-

tra Regem voces, quas aliunde immiffas (atis appare-

Quandonam in[lituta fuerit Congregatio Inquifitionis

bat, ut latius apud Stradam videre licet.

S. Officii , C9' quinam ad illam Congregatio-

Quid circa Inquifitionem fentirent Belgz precipue

nem pertineant.

Sub hoc enim

circa annum 1565. innoteícere coepit.

tempus Philippus Il. per litteras ad Gubernatricem

Primus hanc Congregationem inftituit anno 1542.

precepit ut Inquifitores caufarum fidei ubique perían-

Paulus III. eique deputavit fex Cardinales in tota Re-

&e retineantur omnique ope a Gubernatrice ac reliquis

Conformiter ad

publica Chriftiana fuper negotium fidei Inquifitores

Provinciarum Przfe&is adjuventur.

generales & generaliffimos, data illis omnimoda ac

has litteras fignificatum fuit Prefedtis Provinciarum,

plenaria poteítate inquirendi in hzreticos ut de hzrefi

ut facris Inquifitoribus favor omnis impendatur.

fufpectoss eo

fÍque puniendi » idque pertotam rempu-

HocEdi&o promulgato, moxquatuor primariz Pra-

blicam Chriftinam. Subfequentes Pontifices frequenter

bantiz civitates vehementer iracundeque apud Can-

eam Congregationem confirmarunt, eique Sixtus V.

cellarium pottulant ut füorum privilegiorum ratio hà-

in Conftitutione füa 74. (7) inter XV. Congregatlo-

beatur, quibus ea Inquifitorum judicia repugnant.

nes primum locum attribuit, ampliffimamque in ne-

Deinde paucis poft diebus nunciatur Gubernatrici mul-

gotiis fidei au&oritatem dedit.

tosin Brabantia nobiles, inito inter (e foedere decre-

Ad hanc Congregationem in primis fpe&tant Cardi.

viffe, fi Rex in illorum Provinciam Inquifitores vi vel-

nales plures vel pauciores pro beneplacito Pontificis;

let inducere, fe fümptis armis contra vim ituros. Ad

illique proprie hanc Congregationem conftituunt, &

hec novem e notabilitate füb initium anni 66. foedus

in negotiis decidendis foli gaudent fuffragio decifivo.

conícribunt aliis proponendum: in eo exorfiab Inqui-

Preter Officialesinferiores V. G. Fifcalem, Notarium

fitionis execratione quz divinis humani(que legibus

&c. habet hec Congregatio unum Judicis ordinarii

advería, barbariem longe füperet, omnium retro ty-

vices gerentem, ex Ordine S. Dominici & dicitur Pa-

rannorum, commotos íe fe affirmant ea indiguitate:

ter CommifJarius S. Officii. Hic in Atfefforem habet

feque focietatem iniiffe, qua obviam irent nefariis eo-

Pralatum aut Clericum fiecularem, Canonum Profet

rum conatibus qui per hec judicia in optimorum ci-

forem qui vocatur Affeffor S. Officii.

vium fortunas intenderent; quam ob rem perfanc&te

Denique ad hanc Congregationem pertinent illi qui

nt Inquiitionem fe nullo modo in Belgio paffu-

appellantur Confultores S. Officii, inter

quos quatuor

Inde miffi per fingulas Provincias animos popu-

fixum locum habent; tres.ex Ordine

S. Dominici,

larium ac nobilium folicitarunt, eo fücceffu ut brevi

fcilicet przdidus Pater Commiffarius,

Pater Genera-

ultra 400. nobiles palam foederi fübícripferint, unani-

lis ejufdem Ordinis, & Magifter S. Palatii ; quartus

miter ceffationem Inquifitionis poftulantes.

Profeflor exOrdine Fratrum Minorum Conventualium,

Cum vero Gubernatrix intellexiflet confoederatos

cui tanquam fixo & invariabili, ait Cardinalis de Luca

nobiles eirciter $oo. Bruxellas adventuros , conven-

in relatione Romanz Curiz di(curfi i

4. N.9. congruit

tum folito celebriorem apud fe indixitad diem 3. Apri-

fingulariter nuucupatio: Contüultoris:

S. Officii, habens

lis, quo diecongreg

atis Provinciarum Pxafedis atque

hoc munus magis peculiariter,

illudque pra cateris

Aurei Velleris Equitibus & privati Confilii Senatori-

Confultoribus exercet.

bus, multis in deliberationem pofitis, variz quoque

His quatuor fixum locum habentibus adiung—i'hfolent

fuere fententiz: plerifque invifüm erat, ait Strada, In-

alii nonnulli Theologi pro arbitrio Papz ex Variis R.e-

quifitionis nomen, omne(íque fere acerbe ac palam

ligionibus , aut quandoque ex Clericis fzecular

ibus prz-

contra novum inquirendi de Religione Tribunal dif-

cipue canonum periti,

E

ferueres & rurfus die fequenti coactis Dynaftis ac Se-

Hi Contultores licet folo fuffragio confültivo fruan-

natoribus plerique acriter ac incitatius differebant con-

N

tur, fintque dumtaxat Cardinalium Confiliarii feu A (

tra Inqui(itionem, ut fatis appareret eam nulli homi-

feffores, plerumque tamen ab i

pforum fuffragiis gefta

num ordini acceptam e(fe: adeo ut Antv

erpie nemo

Congregationis unice dependent,

fi

ut $. fequenti vi-

t tam tenuis fortunz qui fclopum aut haftile aliquod

debitur.

non oftentet, mineturque illo fe telo ufürum in eos

50 Vo

qui Hifpanicam Inquifitionem inferre in urbem conni-

tantur. .Immo & Epiícopos non levi affe&tos injuria

Qua forma Congre

gatio heec procedat C9' quibus potif-

videri, dum Religionis caufz, quarum cognitio ad

fimum , decr

eta hujus Congregationis ad-

ipfos jure pertinet, ad pofterius hoc Quaffitorum Tri-

firibenda . fint.

bunal transferuntur: uno verbo vix unus fuit ineo Se-

natu qui opportunum tempori e

xiftimaverit. ejufinodi

Negotia ad hanc Congregationem pertinentia di(tri-

Tribunal.

buifolent examinanda uni vel interdum pluribus Con-

Demum 5. Aprilis nobiles füpra 200. libellum Gu-

fultoribus, qui eorum examine fado relationem f3-

bernatrici obtulerunt

labatur.

quo abolitio Inquiütionis» poftu-

ciunt in Congregatione ad quam conveniunt Confíi!,

tores, quz habetur qualibet feria fecunda in Palatio

Dum de univer(ali hoc Belgarum non fectariorum

S. Officii, ibique ipfum A (fefforem S. Offi

cii de nego-

tantum fed & Catholicorum adverfüs Inquifitionem

tiis fibi commillis inftruunt, qui juxta i

nftructionem

odio, tumultu populari & pejoribus quz przvideban-

a Confultoribus acceptam ea relaturus e

ft in alia Con-

tar imminere, Gubernatrix frequenter Regem certio-

gregatione ad quam conveniunt Cardin

ales de S. Offi-

rem fecerat, tandem ex parte Regis fcriptum eftquod

Ccio, quz qualibet feria IV. habetur in

Conventu PP.

Rex permitteret Ecclefiafticos Inquifitores removeri,

Dominicanorum prope Ecclefiam B.

Marix fuper Mi-

modis Epifcopis in fuas Sedes ante induáis; atque ab

nervam.

eo tempore Inqui(itionis Tribunal ceffüre coepit, ac

In hac Congregatione congregatis Cardinalibus fo-

tandem non obítante contrario Ducis Albani conatu

totaliter obliteratum eft; adeo ut nullum hodie vefíti-

lus Afféffor ( Confültoribus in aula exteriori interim

expedantibus) ftando, tanqu

am minifter, negotio

gium Inquifitionis illius Bel

gio füperfit, cognitione

occurrentia juxta inftru&dionem in precedenti Con-

hzrefeos & hæfeticox'um punitione, Epifcopis, aliif-

gregatione a Confültoribus acceptam, refert; & poft-

(a) Vide jus Ecclefiaflicum univ, part, III, Tit; IV. ch, II, («) Al. 72. in Bull, Rom.

quam

158

TRACTÀAÀTUS

Á

quarn inter Cárdinales difcuffio éis bene vifà fecuta eft,

& a cujus fuffragio decreta illa vimà fuam uültimate ac-

advocantur Confültores, eorumque votum íeu con-

cipiunt, folus tanquam decernens ac ftatuens intro-

filium expetitur; quibusauditis ex judicio ac fuffragio

ducitur hac fimilive forma ; Santtifimus Dominus ,

Cardinalium negotia terminantur.

Cardinalium ac Theologorum votis auditis flatuit &c.

-Ut autem aliquid pro determinatione Congregatio-

Verum tamen cum in hac Congregatione Pontifex,

nis habeatur, non requiritur ut major pars Cardina-

auditis compendiofe Cardinalium fuffragiis, foleat fe

lium de S. Officio confentiat, fed íufficit major pars

eorum refolutioni abíque fpeciali per fe ipfum exami-

eorum qui a&tualiter in Congregatione przfentes fünt,

ne aut diícuffione, conformare & negotia conclude-

ut declaravit Pius IV. Coníttitutione 79. & confirma-

re, ruríüs pater qua ratione & hzc decreta non tan-

—

vit Pius V. Confítitutione23. infuper addens haberi pro

tum a Cardinalium fuffragiis, fed vel precipue a Con-

determinato atota Congregatione quod per przíentes

fultorum relatione dependere ífoleant; quia ut fupra

[ ».-]

icet dumtaxat duos determinatum eft.

didum eft, & ipfi Cardinales Theologorum relationi

. Hinc facile contingit, ut fi qui decretum aliqnod

& votis fine fpeciali per fe ipfos examine ordinarie füa

ab hac Congregatione defiderent, przvideantque Car-

vota conformant.

A-— 779 .273

dinales aliquos fibi futuros contrarios , conentur effice-

Et hic quidem ordinarius eft Congregationum illa-

re ut negotium in Congregatione proponatur, dum

rum procedendi modus; fed interdum dum negotii

hi Cardinales fciuntur aut pravidentur futuri abfentes.

alicujus magni momenti res agitur pluribus Coníülto-

Abíoluta Congregatione feriz quartz, die fequenti

ribus res examinanda, immo & fübinde iterato com-

feria V. alia rurfus habetur Congregatio eorumdem

mittitur; prafertim fiinter ipfos Con!ültores fit dif-

Gardinalium in Palatio Papali coram ipío Pontifice, qui

fenfios quin & quandoque fit ut fi agatur de re füm-

tunc Congregationi przfidet; cui compendiofe, ut

mi momernti V. G. de prohibitione libri, qui Aucto-

decet, ait Cardinalis de Luca dido loco N. 11. refe-

rem habet in fumma Ecclefiz dignitate conftitutum &

runturea quz in pracedentis diei Congregatione Car-

magnz audoritatis, tunc fi qui fint inter Cardinales

Ca*-ua m VP — o 9v ( —

dinalitia diícuffa fuere , ip(ius etiam Congregationis

profeffione Theologi, librum ipfi legant judiciumque

votum referendo, ut ipfius Papz oracula recipiantur.

——

Hzac ille.

fuuu in ícriptis fieponant.

«o

Facta hac relatione quandoque etiam pro negotio-

p

rum qualitate advocari folent prefati Confültores, ut

& ipforum votis auditis Papa ultimate refolvat.

CAP'UT LL

Ex his que modo dida fünt non difficulter intelligi

l

poteft, quibus potiffimum ipía decreta Inquifitionis

De Congregatione pro executione & interpretatio-

feu S. Officii fintadícribendas & quidem cum ad Con-

ne Concilii Tridentini.

gregationem quz feria IV. habetür, non conveniat,

aut interfit Pontifex, fed folà Cardinales de S. Officio,

$.

h

Í

ex quorum fuffragiisin illa Congregatione negotiater-

minantur, patet decreta ab hac Congregatione ema-

Origo hujus Congregationis C9' qui ad illam

nantia non poffe Pontifici adícribi, fed folos Cardina-

pertineat (a).

ll]C]

les de S. Officiis Au&ores habere; nec his omnibus

adícribenda eífe, fed folis qui in Congregatione fue-

Ub 'initium anni 1 $64. publicato Concilio Tridenti-

T

runt, aut horum majori partis quia ut fupra notatum

n0, ut ejus de reformatione decretaexactius ferva-

fuit, licet plures ex Cardipalibus $. Officii fint abfen-

rentur, PiusIV. oc&to deputavit Cardinales qui decreto-

tes, determinatum per przfentes, aut eorum majorem

rum Concilii executioni intenderent, ni(i, ait, in execu-

l

f

partem , babetur ac fi a tota Congregatione determi-

tione di&orum decretorum Conciliorum aliqua dubie-

natum foret; ideoque fieri poteft ut decretum (üb no-

tas aut difficultas emerferit, quo cafu ad nos referant.

mine hujus Congregationis editum, duos trefve dum-

Confütutione 81. (18. in Bull. Rom.)

t

taxat Cardinales auctores habeat.

Hzc eft prima hujus Congregationis inftitutio,qua

Hinc ulterius intelligitur cur in decretis ab hzc

tamen ut ex verbis pater, non ad interpretationem,

Congregatione ferix IV. emanatis, nulla fiat mentio

fed ad folam executionem fuit inftituta. Subfequen-

Pontificis, neque dicatur V. G. San&liffmus Domi-

tes vero Pontifices eam non tantum confirmarunt, fe

nur hunc illofre libros prohibendos cenfuit fed Eminen-

ejus auctoritatem ampliarunt: & quidem Sixtus V. in

tillami ac. Reverendifhmi Cardinales Inquifitores Ge-

Conftitutione (al. 74. in Bull. Rom.) 79. eorum de-

neraleseos prohibendos effe voluerunt, prout przfen-

cretorum quz ad fidei dogmata fpedant interpretatio-

ti decreto prohibent.

ne fibi refervata, Cardinalibus dictz Congregationis,

Verum quia Cardinales folent fe conformare votis

fi quando in his qu& de morum reformatione, diíci-

Beeduu as q'U 99 9 —— TA3

Coníültorum , feque ad eorum examen referre, abf-

plina ac moderatione & Ecclefiafticis judiciis conttitu-

que fpeciali per fe ipfos V. G. librorum ledione vel al-

ta fünt dubietas aut difficultas emeríerit, interpretan-

terius materiz propofitx difcuffione, non dubium quin

di ficultatem, ipfo tamen coníülto, impartitur. Hac

Coníültores fzpenumero in iítis decretis precipuas

itaque Conftitutione non exequendi dumtaxat, íed

partes obtineant, iiíque precipue adícribenda veniant:

etiam interpretandi decreta Concilii huic Congrega-

quin immo quia inter ipfos Confultores unus dumtaxat

tioni poteftas facta fuit.

aut alter eligi foleat, qui V. G. librum legat, aut ma-

Congregationem hanc proprie conftituunt Cardina-

teriam integre difcutiat, reliquis ad fümmmariam ejus

les affümendi pro arbitrio Pontificis pluresaut paucio-

relationem judicia fua formantibus, patet potiffimum

his decreta illa effe adícribenda.

res, ordinarie tamen pauciores, quam pro Congrega-

tione Inquifitienis; & hi foli rurfus in hac Congrega-

g

Quod ad decreta Congregationis feriz V. attinet

tione voto decifivo gaudent. n iíta Congregatione,

l

cum in illa prefideat Pontifex & auditis Cardinalium

ait Cardinalis de Luca in Relatione Romanz Curiz dif-

fuffragiis, ipfius quoque Congregationis diei prace-

curíü 15. IN. r6. nulla adeft mixtura Pralatorum, uno

dentis voto, & quandoque etiam Confültorum íen-

excepto qui Secretarii munus gerit; atque unus Car-

tentiis, concludat, decernatac ftatuat; fequitur eate-

dinalis ejus habet prafe&uram pro fübfCriptione litte-

nus ipfi Pontifici hzec decreta adícribenda fore: unde

rarum & decretorum, ipfiufque Congregationis cura

licet hzc decreta vere fint decreta Inquifitionis, atque

& diredione, diciturque Cardinalis Pscfectlut. — Ad-

ï;

ob id a Notario illius Congregationis fignentur, ta-

men Iïontifex( tanquam Prafíes iftius Congregationis,

ISrz) Vide jus Ecclefiaftieum Univ, part, X, Tit, XXIII. C,-

funt

. Dg RoMaNis

CONGREGATIO NIEUS,

1359

funt etiam huic Congregationi ut & ceteris, Theolo-

erroneume[!, ait Cardinalis de Luca in annotationibus

gi quidam & Jurifperiti qui in dubiis & cafibus deci-

ad Concilium Tridentinum difcurfu primo N. II in

particularibus declarationibus cum confueta ceeca. fide

dendis opera & conüqlio Cardinalibus affi(tunt.

vim con[lituere, cum ille quee fingulos vel particulares

ab

concernunt ca[us, ex eorum particulari qualitate C3'

circuinftantiis manare foleant ; ideoque alteri diver[as

Qua ratioue in hac Cougregatione procedatur C9

circum[lantias habenti , mon femper fint applicabiles ,

decreta. edantur.

cum diver[imode ob diver(am facti qualitatem fcpius

decernere congruat. Hxc ille.

Dubia five caíus. Congregationi propofita exami-

Licet ergo de declaratione fuper cafü aliquo data au-

nanda traduntur uni aut pluribus Confültoribus, qui

tentice conftaret. inepte declaratio hzc applicaretur,

eorum examine fa&do illa referunt in Congregatione

nifi fciretur cafüm propo(itum fuiffe omnino cum iif-

quz qualibet hebdomada vel bis in meníe, pro nego-

dem circum(tantiis eumdem cum eo cui eam applica-

tiorum numero vel qualitate, die Sabbati in Palatio

re vellet; quod rariffime contingit.

Apoftolico habetur.

Denique cum hz declarationes publicari non fole-

Huic Congregationi Pontifex non affiftit fed foli

ant, evidens eít eas non ut leges effe recipiendas, nec

Cardinales; ex quorum füffragio dubia füper decretis

etiam ut infallibiles Concilii Tridentini interpretatio-

Confilii Tridentini exorta declarantur.

Verum licet

nes; quandoquidem fuüper eodem decreto etiam in

Pontifex Congregationi non interfit, interdum tamen

abítracto & in generali contrariz-interdum datz fue-

ultima refolutio Congregationis non habetur priut-

rint declarationes, ut videre licet apud Fagnanum ad

quam ad Pontificem fadta fit relatio, quod eo caíu in

Capitulum Quoniam de Conftitutionibus N. 57. & 58.

ipfa declaratione indicatur hac vel fimili forma: C9?

fed tolum habendas ut probabiles & doctrinales refo-

factta relatione ad Sanctiffmum , Sanctiffmus illam

lutiones, eo majoris au&toritatis quo earum auctores

Apyrobavit.

majori pollent au&toritate, ut pluribus citatis auctori-

In hac uti & precedenti Congregatione Pontifex re-

bus docet Bertrandus Loth, Tractatu II. Art. 18. Re-

lationi fibi fa&z & (uffragiis Cardinalium fine fpeeiali

folut. Belgic.

x

examine annuere.folet, ficut & Cardinales ordinarie

Confultorum refolutioni fe conformant.

- Quare ex dictis $. przcedenti facile deduci poteft

quibus potiffimum hujus Congregationis decreta ad-

GA T W L

I II

Ícribenda fint.

Congregatio hzc non folum dat decretain generali

De' Congregatione Indicis.

& in abftracto füper alicujus dubii & quod varios pa-

ziter fenfus decreti Concilii Tridentini declaratione;

$.

r

ífed etiam caíüs particulares in forma contentio(à dif-

putandos & decidendos aífumit; & quid in caíu illo

4n femper alioquorum librorum lectio fäerzf

particulari juxta decreta Concilii Tridentini refolven-

prohibita.,

dum fi, declarat & decernit.

Quando füper dubio propofito ante jam prodierunt

Um omnibus jure naturali preceptum Ht'vitiorum

refolutiones, cum iftis, ait Cardinalis de Luca loco

C

àc errorum contagionem vitare, tentationibus

citato N. 17. procedi folet, atque aliquando abíque

aut peccatorum periculis nulla exigente neceffitate fe

ulla difcuffione refcribi, quod dentur refolutiones alias

fe non exponere, tempus rebus vanis & inutilibus haud

factz; id'autem non femper bene procedit, cum id fer-

impendere, lege quoque naturali nunquam non prz-

vandum non fit, ait idem, in re(olutionibus cafuum par-

ceptum fuit, eorum librorum vitare le&ionem, qua

ticularium, cum diverfz fingulorum caíüum circum-

fieret ut in unum ex di&is preceptis impingeretur.

ftantiz diveríam exigere valeant refolutionem.

Si qui igitur fint libri perniciofis principiis referti,

Refolutiones hujusCongregationis non folent quem-

licet nullalege pofitiva eorum lectio fit interdicta, (em-

admodum decreta S. Officii publicari nequidem more

pertamen fuit, & eritlex naturalis mandans ab eorum

Curiz Romanz, fed per litteras figillo Congregatio-

le&ione abítinere eos qui ex eorum le&ione facile in-

nis, fübícriptione Cardinalis Prefe&ti & Secretarii mu-

ficerentur: atque hinc ulterius przcipit eadem lex na-

nitas, confulentibus intimari; nifi forían ejus publi-

turalis, ut quifque follicite inquirat & attendat quo-

cationem exprefle fieri Pontifex mandet; ficuti circa

rum librorum le&io fibi contagioía aut periculo(à effe

decretum de Cominunione quotidiana nuper (P) ex

poffet, tametíi nulla lex humana eorum le&ionem in-

terdicat.

fpeciali mandato Innocentii XI. fg&um fuit.

Hanc legem naturalem non fàtis attendere videntur

$) LIL

illi juventutis Academicz Moderatores, qui nihil aut

parum folliciti funt, ut juventatem f(ibi concreditam

.;Qu,an,tum refolutionibur hujus Congregationis

abítrahaut a lectione librorum illorum, quorum ledio

deferendum fit.

licet nulla lege pofitiva t interdicta, lex tamen natu-

ralis ob evidens contagionis periculum eam interdicit.

Certum in primis eft nullam aut exiguuam effe au-

Quis enim neícit plurimos effe hodie tum Theologo-

&oritatem earum declarationum, quz paffim in aucto-

rum tum Canoniftarum libros nulla pofitiva lege inter-

yibus Scholafticis circumferuntur, quia falías multas

di&dos, immo qui omnium paffim manibus teruntaür,

& truncatas circumferri jam pridem deprehenfum fuit:

quorum tamen ledio juventuti fit perniciolior quam

ideoque ex fpeciali juffu Urbani VIIL decrevit S. Con-

foretaliquorum, quorum lex pofitiva lectionem inter-

gregatio 2. Áuguíti anno 1632. ejufmodi declaratio-

dixit: Quot enim non etiam hodie Theologorum ma-

nibus tam impreffis quam imprimendis, ac etiam ma-

nibus teruntur qui peffima prafertim in moralibus na-

nufcriptis nullam fidem in judicio vel extra effe adhi-

ti funt principia legentibus inítillare? Quot non Ca-

hendam, fed tantum ilis qua in authentica forma,

noniftarum, qui perniciofam ac plane íxcularem de

folito (igillo & fübfcriptione Cardinalis Prefedti & Se-

Beneficiis Ecclefiafticis ideam imprimunt, quo tan-

cretarii ejufídem Congregationis munitz fuerint.

dem fiat ut hzc idea preoccupati nihilpoftmodum pe-

Deinde cum hz declarationes frequenter dentur oc-

ne in Beneficiis prater temporalia attendant.

cafione alicujus cafüs particularis, in fupra dictum fuit,

At primis Ecclefiz feculis ad hanclegem naturalem

-(b) 18. Febr, 3679.

& -æonfqrmiter ad -

unicg penev attendebant Patres,

lam

1Co

qonix 1G GNO.À. TONC$

'

lam hortabantur Fideles ut alibroram le&tione fe tem-

catalogus exhibens nonnulla apocrypha & fübulofa

perarent, e quorum lectione periculum foret, ne in

fcripta, quorum le&dionem indignam judicavit Con:

unum ex pradiàis preceptis impingerent : quin &

ciium; fed ut ex verbis Concilii^ conftat, ibidém

—

fübinde cum deprehenderant quofdam a fimilium li-

dumtaxat agitur de ledione pullica in Officio Divino;

brorum le&ione folo dictamine legis naturalis non fut-

ac per confequens catalogus ibidem exhibitus dici non

ficienter retrahi, lege etiam pofitiva eorum ledionem

poteft index librorum prohibitorum, prout hodie in-

interdicebant, aut aliis mediis eorum.ledionem iis

telligitur, fcilicet continens libros abíolute etiam pri-

adimere ftudebant.

vajim legi prohibitos, qualis Index fculum proxime

Hinc füb finem fxculi IV. cum reperiffent Patres

elapfüm confedus non reperitur. Aftcirca mediuin

Concilii Carthaginenfis IV. Epifcoporum nonnullos

ilius fxculi cum invalefcentibus Lutherana & Calvi-

eloquentiz addifcendzx nimia curiofitate plufquam ex-

niana hzrefibus plurimi ederentur etiam mentito aucio-

pediebat librorum Gentilium le&ione occupari, eo-

re, ac przlo libri, fermento heretico infe&i, & qui

rum lectionem ipfis interdixit Canone 27.

nec facile a Catholicis difcerni poffent; varii a variis

Similiter füb initium fxculi IX. confiderantes Patres

neologis confici coeperunt librorum catalogi feu In-

Synodi Cabilonenfis quantum periculi immineret Sa-

dices, in quibus notabant libros quos vel ab hreticis

cerdotibus, fiipfis ex quorumd im librorum le&ione

confe&tos, vel hare(i confperíos judicabánt. -

perfaaderetur peccata quantumvis gravia, levibus poe-

Et quidem ad inftantiam Caroli V. Sacra Facultas

nitentiis poffe expiari, repudiatos ac omnino elimi-

Lovanienfis indicem confecit librorum hareticorum,

natos voluere libellos illos quos Penitentiales voca-

& de hzrefi fufpectorum, & quorumlectionem, pro

;E

bant, quorum fünt, inquiunt, cert errores, incerti

eo faltem tempore populo haud convenire judicavit

» qui

auttores, de quibus re&te dici poteft: Mortificabant

anno 154^. juffu ejufdem Czfaris, publicatus fui

t

animas qua nou moriuntur, C$' vivicabant animas

Item alium fufiorem & copiofiorem eadem Facultas

uce non vivebant: qui dum pro peccatir gravibus leves

compoíuit, quem adjun&o Edi&o anno i

$:6. idem

quofdam €9' inufitatos imponunt pemnitentie modos,

Czfar publicavit. Hi integri una cum Cza

reis Edidis

confuunt pulvillos fab omni cubitu manus. Canones 38.

referunturlib. 1. Edi&torum Fland

É

&C,

1639.

r?æ ?mprefüonis anni

p NORW HNUNEU —eeu E O

Quin &füb idem tempus, ut efficacius fimiles per-

Similiter anno 1557. Romanus Pontifex Paulus IV.

niciofilibelli e Sacerdotum manibus retraherentur, vi-

pracepitutab iis, qui Inquifitionisofficio Romz erant

fum fuit Concilio VI. Parifienfi, a quatuor Provin-

przpofiti, Indexlibrorum prohibitorum conficeret

4

ür,

ciarum Epifcopis celebrato,; ut unüfquifque Epiíco-

qui anno 1559, abfolutus & publicatus fuit.

porum in íua Parochia eofdem erroneos Codicillos di-

Hic Index in tres claffes diftributus; prima claffe

ligenter perquirat & inventos igni tradat, ne per eos

exhibebat nomina eorum quorüm omnia opera cujuf-

cumque argumenti, etiam profani , omnino vétanturs

ulterius Sacerdotes imperiti homines decipiant. Lib.

,

I, Gan. 52.

inter quos etiam Catholicorum quorumdam nomina

Conftat igitur non tantum jure naturali przceptum

Occurrunt.

L

fuiffe a librorum impiorum le&ione abftinere dum pe-

Secunda claffe continentur libri (ingulatim damnati,

riculum contagionis praevidetur, fed etiam a multis

cum alii eorumdem auc&torum libri non vetentur.

Vr n nEl Qu TO RA IN L^* ZUROE ? Cb EPSCRUREONTTDRIY T PIST O gt ss

retro fzculis Ecclefiam reipfa oftendiffe (ibi effe pote-

Tertia claffis compleüitur fcripta quedam anonyima,

ftatem füpprimendi libros eorumve le&ionem interdi-

adjecta claufuüla generali vetante libros o

,

mnes 'an-gny-

cendi, quorum ledtionem filiis füis perniciofàm fore

mos editos abanno 1519,

judicat; licet verum fit, quod priftinalibrorum inter:

Deniqueadditur catalogus 6o. Typographorum qiio-

didio quoad modum & formam non parum differat

rum omnium libri, quos illi typis füis evulgaverunt,

ab ea que poftremis hiíce temporibus

prohibentur, a

frequeïntari cae-

mate prodiiffent,

quocumque demqm auctore aut idio-

z

pit.

Quis enimin przteritorum feculorum Conciliorum

Similem ante hac librorum prohibitionem aut In-

libris aut hiftoriis reperiet legem univerfalem qua ge-

dicem a Romanis Pontificibus evulg

atum fuifle haud

ä

.

neraliter, idque füb pcena excomimunicationis, latee,

reperitur : unde de hoc Pontifice d

1

cerenon dubitat

utajunt, fententic interdicatur, ne quis libros hzre-

Spondanus ,, quod primus extiterit qui univer[alem

)

ticam doctrinam continentes, aut hzrefeos fufpectos

pernicioforum librorum cujufcumque àrgumenti

legat? Immo primus qui fimili forma ufus fuit dicitur

35

etiam profani, a quibufcumque etiam Religione

?

fuiffe Leo X. qui Luthero damnato fimul emnes ejus

Catholicis fcriptoribus , vel etiam a fufpedis Typo-

libros füb poena excommunicationis legi vetuit.

» graphis, de quacumque arte editorum Indicem

3

?

Ipfüm fecutus Paulus III. damnatis generaliter & ex-

contexere ftuduerit : cum ad eum ufque diem li:

::

communicatis per Bullam quz vocatur Bulla Ceza

3

brorum prohibitiones tam a Pontificibus quam- ab

Domini, omnibus hzreticis, eadem quoque fententia

P

Imperatoribus fadz, nunquam excefliffent termi-

involvit libros Lutheri, aut quorumvis aliorum ejuf-

3

5

nos librorum lwereticorum , alive peftilentes legi

dem fe&z leges, aut in fuis domibus tenentes, im-

-

prohibiti fuiffent, nifi quorum au&tores etiam dam-

primentes, aut quomodolibet defendentes ex quavis

23

nati extitiffent.,, Hzc ille ad annum 1557. $. V. ibi-

caufa, publice vel occulte, quovis ingenio vel colo-

dem addens: , Illud in hoc Indice Pauli rigidius vi-

re.

Quinimo nec ulla librorum interdi&io füb poena

» füm quod poenalegentibus libros eo catalogo com-

excommunicationis latz fententiz aut denunciatione

b

prebenfos ac prohibitos denunciata erat excómmu-

?

,

ET MP UNEIR TP VICUHEHE - KC PVOLU AUR TOR I EE

peccati mortalis in legentes, uti hodie librorum pro-

nicatio latz fententic Pontifici refervata, privatio

hibitioni adjici coníuevit, apud veteres reperitur;

]

)

atque incapacitas quorumcumque munerum ac Sa-

?

?

adeo ut fateri oporteat, quod licet nota fuerit apud

cerdotiorum, perpetua infamia, cum aliis poenis

veteres & a multis retro.fzculis ufürpata librorum pro-

25

arbitrariis. Quo fa&um eft ut Pius 1V. Pauli füc-

»»

cetlor, rigorem hunc temperans , totüm illudlibro-

hibitio, forma tamen prohibitionis hodiernz recen-

»

rum negotium ad Concilium Tride

vt

35

rit, ,, Ha&enus Spondanus.

fitinum reltuvl-e-

Quod ad Concilium Tridentinum attinet , Ieg,itzur

De InpicE librorum prohibitorum: quandonam is con-

quod cum poft fufpenfionem decem circiter annorüum

; C2 quid in Concilio Tridemtino

ruríus füb Pio IV. omni füfpenfione füblata, ejus re-

: fici caeperit

circa illum actum fit.

fumptio in feffionehabita 18. Januarii anno 1562.com-

muni Patrum affenfíu declarata eíffet, habita fierit

Prafidibus

Ekxtat"ïn Concilió Romano anno 494. fub Gelafio I.

Congregatio 26. ejufdem menfis m qua a

Cozxci—

161

Dr RowaNis CoNGREGATIONIRUS.

Concilii inter alia propofitum fuit ut libri a diverfis

bavit þer Bullam quz incipi

39

D

t Dominici gregis, editam

ï

auctoribus po(t hzrefes natas editi una cum Catho-

24. Martii anno 1564.

j

3

3

licorum contra eos ceníüris examinarentur, quo

In hocIndice unaqueque Alphabeti littera tres claf:

3

Synodus, quid füper illis habeat decernendum , fta-

fes habet : In. prima non tam libri quam librorum

32

tuat.

Ícriptores continentur, qui vel hzretici, vel de hz-

Super hoc articulo varias fuiffe Patrum

kfentehtias

refi fufpe&i fuerunt. In fecundam refetuntur libriqui

ex adis Concilii conítat: & quidem inter alios Ar-

ob dottrinam non fanaw vel fufpettam; aut que offen-

chiepifcopus Granaten(íis ,. ab ea occupatione Patres iozem etiam in moribus (tantum) fidelibus adferre po-

» dehortatus fuit, quippe longiffima, & quz Syno-

tefl, rejiciunturs etiamfi au&tores a quibur. prodiere

» dum abftraheret ab altioribus negotiis, magiíque

ab Ecclefia nunquam defciverint.

Tertia eos libros

» indigentibus ipfius proxima cura.

complectitur , qui fine feriptoris nomine exierunt in vul-

Bartholomaus de Martyribus Archiepifcopus Bra-

gus, C9 doftrinam continent quam Ecclefia Romana

carenfis adjecit, poffe id committi A4cademiis. Plures

tanquam fidei Catholicee , aut morum integritati con-

fi Petro Suavi credimus, folus vero Petrus Contare-

trariam refutandam ac repellendam effe decernit : uon

nus, fi Pallavicino, fuadebat ut aulla fteret in 1ndice

enim ommnes libros qui nomen auctoris non praferunt

Pauli mutatios effe verius recentium ingeniorum intem-

damnandos e[fe putarunts quandoquidem fvepe viros

perantiam, quaim Religionis [ludium, velle dece[forum

dottos quidem ac fanctos novimus, ut. Refpublica qui-

opus reformare, non quo illa meliora redderentur, fed

dem Chriftiana ex eorum vigiliis fruclum cayerety ip[i

quo ip[i praflantiores oftlentarentur.

vero inanem gloriam evitarent, libros optimos [ine no:

Generalis Auguf'inianorum exiítimabat novum ab

mine edidiffe. Hac ex prafatione Patris Franci(ci Fo-

initio Indicem con(truendum non effe, fed Indicem

rentii Ord. Pred. Tridentinz deputationis ad coufe-

Pauli reformandum.

Huic confonabat alius, Daniel

é&ionem Indicis Secretarii.

Barbarus adjutor Patriarchz A quilejenfis, monensIn-

In fine Regularum Indici prafixarum poena ii con-

dicem Pauli corredione plurima indigere, cum eo-

travenientes decernitur, ut fj quis libros heereticorum,

dem modo profcriberet opus licentiz juvenilis, &

vel cujufvis auctoris feripta ob heerefeos vel falfi dog-

opus hzreticz pravitatis.

mqtis fufpicionem damnata atque prohibita legerit , aut

- Tandem poft varias tüper hoc negotio Patrum alter-

habuerit, [latim excommunicationis fententiam incur-

cationes, plerifque confentientibus , ut aliquibus con-

rat : qui vero libros alio nomine interdittos legevit vel

ficiendi Indicis cura demandaretur, rogatifque Patri-

habuerit preter mortalis peccati reatum;

3

quo a.:z?ïcitur,

bus, ut librorum Ceníores defignarent, communi judicio Epifcoporum fevere puniatur.

voce Praefidibus Concilii horum electio injunda fiuit,

Hz funt poenz ad quas fit allufio dum in hodierna

a quibus ex Patribus 18. deledti fuerunt ad lndicem'

prohibitione librorum dici folet, fub peenis in Indice li-

elaborandum, tradita facultate tum iptis minores eti-

brorum prohibitorum contentis; fed cum diveríà (it

am Theologos adhibendi, tum reliquis fuggerendi

poena pro diverfitate librorum prohibitorum, necío-

Vide Pallavi-

quod cuique in id conferre videretur.

leat hodie exprimi quo ex capite libri prohibeantur ,

cinum Lib. r4. Cap. 19. hittorie Concilii Trid.. (&

patet quod incerta (it poena quam le

gentes incurrere

Spondáuum ad an. 1562. $. 17.)

joffünt legendo libros prohibitos.

Conformiter ad hanc Patrum refolutionem forma-

Cum hic Index audoritate Pii IV. una cum prapo-

tum fuit decretum, quod fedione 18. publicatum ett.

fitis regulis, tribus & amplius men(ibus demum poft

Poft hunc Patrum delectum & püblicatam hoc de-

difolutum Concilium probatus & publicatus fuerit,

cretum; nihil de hoc negotio in Concilio amplius

quaritur qua ratione vulgo dicatur Tridentinus?-

adumlegitur, quoufque jam inftante Synodi conclu-

, R. Certum in primis eft Tridentinum dici non pof

fione quarta Decembris, quo die & finis Concilio im-

íe, quafia Synodo Tridentina compofitus aut proba-

pofitus eft, decretum Patribus praledum & proba-

tus fuerit; quandoquidem conttet Concilium Triden-

tum fuit, in quo prius relatis quz feflione 18. decre-

tinum nullum Indicem compotuiffe fed tantum dele-

ta erant, fübditar ,,Audiens nunc (Synodus) huic

&is quibufdam Patribus curam illius demandalfe, id-

» Operi ab iis (quibus opus Indicis conficiendi com-

que cum relatione ad Synodum, ut facta relatione ,

35

miffum fuerat) extremam manum impofitam efle ,

ipfà demum commodius deéliberare ac ftatuere poffet,

25

nec tamen ob librorum varietatem & multitudinem

Conftat quoque Patres Tridentinos nunquam probat-

»»

poffe diftin&te & commode a S. Synodo dijudicari,

f& opus a delectis Patribus exaratum; quia ut ex his

35

precipit ut. quidquid ab illis praftitum eft, San-

decreti verbis, Audiens nunc Synodus, &c. intelligi-

35

&iffimo Romano Pontifici exhibeatur, & ejus judi-

tur quod demum in ipfo fine Synodi Patribus inno-

cio & auctoritate terrginetur & evulsetur.

tuerit huic operi ab eis ultimam manum impofitam ef

Duo igitur in Synodo Trid. circa Indicem Libro-

fe, ac praterea fatentur illud a fancta Synodo dijudi-

rum acta fünt: primum cura illius conficiendi deman-

cari non potuiffe, adeo

2

data fuit quibufdam delectis Patribus cum relatione

ergo nec approbari.

que fi dijudicarinon potuerit,

àd Synodum, quo ipfa tunc commodius deliberare

Sed dicit auctor P. Harhey Domk.in'icanï'us libelli

ac (tatuere poflet : fecundum omnium eorum quz a

Flandrici de lectione Scripture Saere inlingua vul-

delectis illis Patribus a&ta erant relatio ad San&tiflimum

gari. Lib. 1. Cap. 2. , in Prafatione ad appendicem

aQa eft; ut ejus ]

25

Indicis Tridentini, cujus. conficiendi curam Dux

gdicio opus illudþterminaretur' &

cvu]garetqu.

Albanus auctoritate Regis Catholici c

$

ommiferat

C II

3

certis deleclis graviffimis €9' doctiffnis viris (ver-

35

ba funt Pratfationis) Epifcopis , Inquifitoribus gene-

De Indice a Pio IV ezfzz-lgaio;','-. C3' qua ratiW hic In-

)

valibus, Decanis C$? Doctoribus, quamque ipíe Dux

dex, cum regulis fubjeélis , Tridentin

lf.i'

2

anno 1569. Bruxellis publicavit;in hac inquam Prz-

dici queat.

35

fatione dicitur : A Sacro-Sando Tridentino Con-

3»

cilio fingulari diligentia, fümma zquitate compofi-

- Pius IV. tunc Pontifex, ut decreto Cbnciïii Trid,

2)

to Catalogo ex tredecim fele&tiffimorum Epiícopo-

quoad ipfum negotium Indicis relatum fuerat, fàtis-

33

rum judicio; éeodemque ómnium deinde Patrum

faceret, poftquam Indicem fibi oblatum docfiffrmis ,

55

fententia &

.

Suinmi wP()ntificiïs . audboritate compro-

quibufdam probatiff/mifque Przlatis (verba (unt Pon-

25

bato.

tificis) accurati[/ane legendum examinandumque tradi-

» NOh ergo

durhtax'at ; inquit predi&us Audor ,

diffet, ipfeque etiam legiffet, ipfüi Indicem unacum

»à 1dele€tis"' I)gtribus catalqg-us—;coïngprqbgtus fuit, fed

Regulis ei prepofitis, auctoritate Apoftolica appro-ï !

*

.. Commen. oper. Van-Efpen. 'Tomus V.

X

"Dm' R $

162

TuW M. VX

» Omnium etiam Patrum Tridéntinorum fenteritia

n

5

ejus judicio & au&oritaté terminaretur & evulgareturs

at

» comprobatus.

& hoc titulo quadam ratione dici poteít, ndex juílu

Notándum in primis hanc prafationem nequaquam

Concilii Tridentini confe&us.

lib

em

adícribendam effe auctoribus Appendicis, fed ab ali-

Quod ad Regulas attinet, ille non iifdem rationi-

ütT

quo privato exaratam fuiffe, ipiique appendici prz-

bus, quibus Zndex fiynodo Tridentinz adícribi pof-

Íünt : quia Indicis conficiendi cura a Synodo Patri-

a

fixam, quod vel ex folo elogio; quod audoribusap-

fin

pendicis tribuitur fat maniféftum eft. .

bus dele&tis data legitur : aít commiffio di&tas Regü-

. Quifquis igitur przdict« prafationis auctor extiterit

las conficiendi nullibi reperitur aSynodo facta, Sive

tit ]

inanifefte Patribus Tridéntinis contradicit, dum affe-

um

enim articulum in Congregatione 26. Januarii 1563.

rit omnium ipforutm fententia catalogum a deleátis Pa-

propofitum fpedtémus, five altercationes & varias Pa-

tribus confectum, fuiffe comprobatum; quandoqui-

trum fententias fuper propofito articulo, five decre-

eífe

bto.

dem ipfi edito decreto exprefle declarent opus a dele-

tum ex Patrum deliberatione, feffione 18. promulga-

.

&is Patribus exaratum a Synodo, non potuiffe diju-

tum , depréhendetur unice de librorum prohibitorum

j

dieari; ideoque velitut quidquid ab illis prattitum eít

Indice a Patribus delectis przformando a&um fuiffe.

u

m

Romano Pontifici exhibeatur &c. — Si dijudicari a Sy-

Id & ipfe Pater Forrerius in prafatione ad has regu-

nodo non potuit, quomodo comprobari?

i

las làt manifefte indicavit : cum enim narratfet quod

ron

Sed ulterius inftat, didus libelli Au&

orlCap. 3.

Synodus Tridentina cenfuiffet ut Patresaliquot ex om-

» Verum quidem eft Concilium declaratfe quod non

nibus fere Nationibus delectti de'librorum cenfuris

dii

» potuerit diftindie & commode de opere illo dijudica-

(quod ad Indicem fpectat) diligenter cogitarent, tum

Doi

» rIeoblibrorum varietatem & multitudinem; fed cum

M

qu:e deledii illi Patres inter fe deliberarint fübjungit,

» hoc bené con(iftit, fed cum hoc bene confiftit, (in-

& inter ceterá dicit , quod deleati illi Patres adverte-

«

» quit) quod de ipfo opere Iudicis fecundum fe & et-

» rent in Indice Pauli effe nonnulla parum explicate

Mi

» iam de regulis ipfi praxfixis dijudicare potuerit ;

» pofita, quz interpretatione indigerent, re multum

ul

» adeoque & hac ratione catalogum comprobaffe di-

25

diuque deliberationibus agitata, ác viris etiam ex

g

3

P]

omni natione Theologicx Facultatis fcientiffimis

Hl

Sed un

^5

?

de hanc di&in&ionem five exceptionem hau-

in confilium adhibitis, fuübjectas regulas compo-

rl

fit Au&or ille? Nonnein ipfo decreto abíolute &fim-

» nendas judicarunt.,, Hactenus Forrerius : Quibus

NU

pliciter declarat Synodus, quod ne opere cui a dele-

fatis innuitur conlilium de componendis dictis regu-

Qis Patribus ultima manus dicebatur impofita, diju-

lis primum incidiffe Patribus illis deledis, cum a Sy-

dicare non potuerit,' ideoque pracipiat non . aliquid

nodo tolum deledi

: eflent ut de librorum cenífuris co-

gitarent.

.

?u

Pontifici exhibeatur ?

dumtaxat, fed quidquidab illis pr:ttitum eft , Romano

Index itaque Tridentimus dici poteft, quia cura de

Deinde fi qua decreta a Patribus in feffione com-

Indice conficiendo & edendo. Synodo data fuit ; re-

probanda erant, juxta modum in Concilio Tridenti-

gulz vero eo titulo quod a Patribus ad Indicem con-

p

no obfervatum, . illa prius in Congregatione Patribus

cipiendum deputatis propolitz füerint. Hanc diftin-

tet

examinanda ac difcutienda proponi folebant : in qua

&ionem advertife videtur S. Carolus; nam de Zndice

vero Congregatione hic catalogus cum regulis prz-

loquens in V. füo Concilio Provinciali, dicit, libro-

ful

lüt

pofitis Patribus examinandus ac difícutiendus propofi-

rum prohibitorum Indicem Juffü Concilii Tridentini

tus legitur?

confedum &c. de regulis vero in prima füa Synodo, ait

u

ehac Indicis &regularum com-

e

Deinde quo tempor

Regulas Indicis de libris vetitie ab iis qui illi negotio a

robatio fa&ta dicetur? Forían in feffione ultima feu il-

Sacro-Santia Tridentina Synodo prefe(li fuerunt ex

E

ius continuatione, habita quarta Decembris ? Sed (i

auctoritate Sanctifimi Domin

N

&c.

1

i,n?jizfi Pii IV. edi';ar

C

hic contigerit, cur inter fefliones hujus decreta com-

probatio ;lla non refertur? Quomodo factum, ut ne-

quidem in adisillius feffionis (qux fingulatim ac ordi-

(

ne aPallavicinoLib. 24. Cap. 8. recitantur) verbum

Quandonam in[lituta jïtCongregatïb I*ndici:.r lihrörum,

»

occurrat ,quo vel innuatur Indicem aut Regulas DPatri-

C quem in finem C3. quibus perfonis conflet.

lK

bus fuitle pr

£

Ó

t

opofitas, ac poftmodum omniufn ipfo-

rum fententia comprobatas !

'thgregätio.Inquifitionis'ffï-*ve' S. Officii, de qua

üt

Denique fi

uis expendattum

decreta quæ in hac

capite primo actum eft, licet, ut ex verbis erectionis

"

continuatione feffionis Patribus fuere przleda, & ab

patet, primario inftituta fuerit ut adveríus hxreticos

hi

jis nec tamen fine aliqua altercatione comprobata, tum

aut de hzreíi füfpectos procederet , coepit tamen &

reliqua altercatione comprobata, & ab iis nec tamen

ipfa paulatim invigilare fuper prohibitione ac extirpa-

]i

fine aliqua altercatione comprobata , tum reliqua ifti-

tione librorum qui fanam do&rinam non continerent.

p

üs teffionis acta, a Pallavicinoibidem relata, facilein-

Cum autem ait Cardinalis de Luca in Relatione Ro-

telliget omni plane veri fpecie deftituti quod in hac

manz Curi« diífcuríu 19. N. 16. malo crefcente, di-

continuatione feffionis hujufmodi comprobatio prz-

&aque Congregatione in gravioribus actualibus ne-

via difcuffione (quz etiam fola plurium feffionum tem-

gotiis fidei magis occupata, iíta materia revifionis ac

pus requifivilfet) a Patribus, fieri potuerit, prefertim

prohibitionis librorum forfan non adeo diligenter &

p

quia ut ibidem notat Pallavicinus, eodem die primo

accurate ageretur, Sixtus V. in fiepiusenunciata mul-

]

mane adhuc habitus,fuerat conventus fere generalis,

tarum Congregationum erectione, hanc quoque /z-

dicis librorum tanquam di&z Congregationis S. Offi-

0

in quo Patribus pralectum fuit decretum delIndulgen-

]

tiis, ac propterea itum ferius eft ad- effionem abíol-

cii in hac parte vicariam feu ad

!t

vendam vel continnandam.

tutione 74. (alias 44.)

jg;ricem erexit Contti-

dtef't Tvb

Hujus C

ongregati

)

Ut igitur verbo dicam , Zndex hic dici p

ionis. Cardinalibus injunxit Pius

[

dentinus nón quod a Synodo confe&us vel probatus

V. ut libros qui poft Indicem Concilii Tridentini juffu

fuerit, fed quia Synodus quibufdam Patribus Indicis

editum prodierunt , Catholice doctrince Chriflianorum-

[

conficiendi curam commifit cum relatione ad Syno-

que morum dijciplince repugnantes expendant C9' recog-

dum. 2. Quia hi dele&ti Patres etiam durante Conci-

nofcants ac ubi nobis retulerint , ait, noflra auéctorita-

cilio, huic operi ultimami manum appofuerant, aut

te rejiciant hominumn vero injurio ac dolo depravatos.

faltem ut loquitur Clemens VIIL in Bulla Saerofan-

emendent : eos libros qui paucis erroribus rejectis , alio-

Gum , in negotio illo non parum erant progreffi. ..

quin utiles fIudiofis effe po[fent, expurgandi atque cor-

Quia au&oritate Synodi, quidquid a Patribus confe-

"igend

^

&aan

e

i moduim ineant ; indig*efgug exg:urgatolrio's coi-

&um erat; ad Romanum Pontificem relatum fui't, ut

r

ä

Hipc

De R,OM*ANþIï'S Cox dim"d.a'ifxoi*;x BUsS,

165

Hine daó

Cofifédhria : primürh Pontificis intentio-

nierm ne

qüáqitm i

-ut ob qu&libet durius didta,

rum quidem eft decréà jam cóncépla & formata ,

"aütmále expreffa

jimmo ne

priufquam imprimantür & publicentür, per. Secretà-

.Ob qnoslibet errores mox

rium Congregationis -Pontifici przfentari ;

fed. quia

libros altoqtin:

diofis utiles ,

.....

effe prohibehdos, &

Pontifex nec librum legit,

"emánibüs ftudio

,.

fc

orum abfoluüte tollendos : Et fane

J

nec Commiffariorum qui

"ut fe&e Hotat Cárd

illum examinarunt,

relationém vel fuffragia audit, (ed

inalis dé E.uc4 dido loco

N. 15.;d

decreto jam format

o fimpliciter dumtaxat annuit, ío-

ayud -ontirses- g

nmendabile reputatur ,

üt quo Tagis

lius Congregationis decreta re

eri pote[t , "paARCE & CIRCUMSPECTE 'in

hac prohibitio-

putantur, ideoque é

folo ejüs nomine paublicantur.

ne procedaturs ne facilitas vel FREQUENTIA vilipendi-

Denique fi ea quz ha&enus dicta fünt. conférantur

um caufet , aliaque preducat. inconvenientia.

cum iis.quz Cap. 1. $. V. notata fuerunt, haud diffi-

9-

x przdictis verbis confe&arium eft non minus

culter

Y

colliei

IL

poterit

elle expendendos, corrigendos, & profcribendos li-

quibus hujus Congregationis de

"bros Chiiltiin

creta po

tiffim

um (int adícribenda.

)orüm morum difciplins quam Catho-

lice do&trinz fepuignantes :

'nec immerito ; cum non-

$.

3.

nunquam nocentiores fintlibri, qui Chrittianorum

L

morum

P

d

x

ifeiplinz ,relaXä-ti—oqem quam do gmatum er-

Per erectiouem hujus Congregationis adempta non eft

e

rórém coiitinéfit.-

N

A

j

3

bendi libros ii*

-^Congre

*

gationeni hanc

pr&cipue conftituunt Car-

pgtgjiax profcri

quibus przus

dinále

a

«ompetebat.

Pornti

$ in májori vél minori numero pro beneplacito

ficis affüripti : infüper habet hzc Congregatio

Ex plurimis Quæ quotidie emanant f'uper interdidiio-

Secre

tarium ex Ordine S. Dominici, ac etiam ex eo-

3

deim

Ordinein primarium & firmum Contültorem

ne librorum decretis, manifeftum eít, quod notavit

Aagiftru

Cardinalis de Luca, loco íüpra citato, quod Sixtus

i

m S. Pálatii. " Ulterius habet magnum nume-

V. hanc . Con

rim, Theologiz áliaru

mque Litterartim Profefforum,

gregationem tanquam Congregationis

qiti (ait'Cardinalis de L

S. Officii in.hac parte Vicariam & adjutricem erexit ,

uca loco citato N. 17.) frequen-

eadem primzva poteftate penes ipfam. matrem adhuc

tus omiles vel pro tna'ori parte funt Religiofi diver[a-

remanente quandoquidem inter illa decreta varia fint

rum Religionum

RUM.

fub nomz'n'g ftu . Lfogabqlo C'ozfïspLTo-'

a Congregatione S. Officii tum feria IV. tum feria V.

celebrata, emanantia : quinimmo non fernel contin-

' 5-4 VO(

git librum

prius per hanc Indicis Congregationem

prohibitum

, ut major libri illius interdictioni aucto-

Qliö?»liöäo' ïz'æä iCOfigrfägätio" þ.r.oc'edhat— ö* qüibu; : pofi j]i-

ritas accedat,

ruríus a Congrega-tione 5. Officii pro-

mum dd]brïbendq Congregationis decreta.

Ícribi.

- Ulterius ficut ereda hac Congregatione falva man-

.ff'-Cöngf&g*ätiöviïhib flatutum diem non habet; fea

pro nego

1

F

n«

fit Congregationi S. Officii (ua in omnibus audboritas,

iorum nuümero vel urgentia aliquibus anni

ita pariter erectts Congregationibus quibufcumque ,

tetriporibus haberi folet,

. Secretarius librum de quo

ubique & in omnibus Pontifex nulla interviente Con-

fufpicio-habetur, Congr

egationi proponit ; refertque

gregatione f1o motu proprio, libros quos pernicio-

futmmarie de qua materia tractet :

qua fada relatione

fos judicat, proferibere.poteft & quandoque prohi-

nominatur q Congregatione unus alterve Con(üultor,

bet; immo interdum ut majorem det prohibitioni li-

cu

P

i librim Secretarius diftribuat, nt illumlegat & ex-

bri au&orit

áminet in ordine ut referat judicium füüm de doátri-

atem , liber prius, non tantum . per Con-

[o]

gregationem Indicis, fed & S. Officii protcriptus ,

nain libro contenta coram Cardinalibus

NI

& reliquis

ulterius per fpecialem Bullam motu proprio, ex certà

Confüultoribus in fequenti Congregatione.

x]-

?

ui

:

€ Congregationi nunquam affiítit Pontifex fed

Ícientia .& matura deliberatione a Pontifice proícribi-

foli

tur, ut videre licet in decreto Innocentii XI, adver:

Cardinalés przfentes voto decifivo gaudent & ex

fus librum Amadzi Guinemz

à

pluralitate ipforum füffragiorum concluditur. Verum

1680. (a).

i edito ;6.'Sgptemb.ann;

licet foli Cardinales habeant. votum decifivum, ipfi

Epiícopis quoque, uti & fidei Inqui(itoribus fäls;am

tamen per fe hbrum legere aut examinare non (ólent,

effe in (uis refpedive diftriibus libros profcribendi,

uti nec Con(ültores; iis dumtaxat exceptis quibus cu-

fufpendendi ac corrigendi auctoritatem, quotidiana

ra examinis fpecialiter demandata füit. Quare con-

füeverunt Cardinales fe conformare relationi Com-

experientia nimis quam . manifeftum eíft : immo . tan-

tum abett ut Inquifitio Hifpanica credat per ere&io-

miffariorum, eorumque judicio: adeo ut fi hi librum

nem hujus Congregationis in hac parte lzfam effe (u-

prohibendum aüt füfpendendum judicent,

*

foleat pro

prohibit

,

l

one aut füfpenfione concludi;

fi tamen e

am poteltatem ut fifides F. Salgado in Regali Cancel.

laria Vallifoletana Senatori, nequidem permittat. in

Cardinálibus aut. Confultoribus aliqui judicio Com-

Regnis Hifpaniz nec in Sicilia expurgationem €9' pro-

miffàriorum contradicant, tum interdum unus alterve

hibitionem , emanatam a Congregatione, de Indice Ro-

Comnmiffarius de novo deputatur, qui i. idem cum

me exi[lente ,publicari , nifi prius

per Coucdum ipfum

prioribus judicium ferat, tunc abfolute concluditur.

fupremum Sacre Inquifitionis Hifpanie illi libri pro-

Hinc non difficulter intelligitur, quantum interfit,

hibiti C9' purgati moviter C9' accurate examinentur .,

quis in hoc negotio conftituatur Commiflarius, cum

C2 expurgentur

ita ut fi quid prohibitionis vel ex-

omnibus notiffimum fit, quam facile fieri poffit, ut

purgationis dignum reperiat fub cenfura dumtaxat fua,

quis referendo fümmarie doctrinam alicujus libri co-

non attenta quc a Congregatione de Indice emittitur ,

ram iis qui librum nec examinaverunt nec legerunt ,

publicantur. Super quo plurima exemplaria prc ma-

pro füo vel in dodrinam, vel auctorem libri vatio af-

niPus habuis ex Regiftris hujus fupremi Confilii,

quae

fe&u, imprimat audientibus ideam de do&trinà in li-

facile potuiffem hic inferere,

nifi defeffus calamus. tam

bro conterita, plane diverfam ab ea quam illi forma-

.r e

"

Y

I

ingentem laborem recufaret... Hec Salgado. in füppli-

minaffent. -

nt ,. fi librumn illum integrg legiffent & gttente exa-

catione ad Sanctiffimum Parte 2. Cap. 33. Num. 145.

a

Ipfis quoque Academiis hanc manere, facultatem

»

. Decret

a hujus Congiegätionis 'edu*n,t.url füb nomi-

praxis etiam in hac noftra Academia oftendit, Sed

ne folorum Cardinalium ad Indicem librorum a San-

&

Qa Se

$E

d

& Sixtus V. in ipfa erecione hujus Congregationis

le fpecialiter deputatorum, nulla Pontificis fa-

Cardinalibus injunxit, ut Univerfitatum ftudia & fi-

&a méntione, quia ut jam dictum füit, ex fola plura-

litate fuffragiorüm Cardinalium, Pontifice non affi-

(a) Hic Liber 5. April, 1666.a Congrégátióons Indicis , &rüir-

ftente, decreta hujus Con

g

[

*

fus 12, Se

regationis formantur, Ve-

fuerat. -

ptcmb,»þ 167-5 a'?ongregatione luquifitionis. prohibitus

Suppl.oper.Van Ejpen. l'omus V.

X2

illatim

164

T R, A. |TjA TU .$:

!

gj.lla«tim Lovanienfis ad librorum expurgationem &

ea.m..igno,rante'. ,Fatentr-ur autem tum Themogi' tum

correcionem excitent, earumque d.ïl-igeqte;n eperam

Canoniflz, legem non obligare dum major pars com-

J

& induftriam requirant.

munitatis convenientem legis. notitiam. non habet :

Et fàáne optandum effet

ut Academiarum Dbäores

prafertim quando ignorantia illa.dici nequit affe&ta-

»

operam füuam & induftriam fingulariter 3mpenderent

ta & craffa, — Quis vero dicat Belgarum efle atfedtatam

»

»

ad expurgationem & corredionem librorutn, przfer-

& craffam ignorantiam , qua ignorant ea quz in urbe

tim illorum qui juventutis manibus paffim teruntur ,

Roma aguntur; nec aliunde per legitimos Superiores,

:

& e quibus prima fcientiz principia hauriunt, &non

ewq* u N

q

uos audire & quibus. crede

ü

iíc

Xinz relaxatio-

re debeant, fi,ää'*cortxm no-

raro perniciofis & ad morum ac d

P

unam deducuntur.

(

nem impellentibus principiis fünt referti :vel fi otium

]

non füppetat eos co1rigendi vel expurgandi faltem, ut

$. I I.-*

li

minus, frequentius juventutem fibi commiffam de

p

Ratio Hierarchie Ecce[iaflicce requmt utjlleges lc:jdirz'e'

(

illis principiis in liblf'is ii»li:s;,c:qntähtis monerent,

P

GugpdcmmE

Hierarchico fübditis .z-'ntimfäntur.' .(0) :

]

!

Cum leges fint quzdam *regtlläe à Sdperioribu'spræ-

j

4 C A 1P ,U T lv' ;

fcriptz, fecundum quas fübditi adiones (üas dirigere

l

debent, ratio ipía infinuat leges populo immediate

i

An De"c,æta Gongregatïdhäm ï*Romæ 'publica;t:a' om-

proponendas ab iis a quibus juxta ordinem Hierarchi-

cum vivendi & credendi

nes ubique qbliggn-t- (a). |

praceptis immediatg,. in&itu-

"

endus eft.

Cum igitur ordo Hierarchicus requirat , ut a Supe-

f/

rioribus V. G, Epifcopis, inftruantur medii, "V. G.

l

Promulgatio Romce fa&a;mh eft idonea ui.vi' it-

Parochi, & a mediis infimi; ita quoque idem ordo

vSoïa—

lius omnes ubique fideles convenientem. legis noti-

exigit ut leges Ecclefiafticz, eodem ordine fervato ,

]

tiam acdpiant : atque eo titulo infufficiens ut vi

primo . quidem Epifcopiss ab illis deinde inferiori-

iflius lex apud omues ubiqu

bus Sacerdotibus, ac den

ue ab his populo intimen-

e fideles vi—rtzztem- ob-

tur; ut ità eodem ordine

:

u

ligqndi obtineat.

e legibus populus inftrua-

tur, quo de reliquis vivendi & credendi praceptis

e

| Egem pofitivam, five civilem five Eccleüaüicarh,

inftituitur,

non habere vim obligandi ni(i rite & debite fit

[v

Hanc in promulgandis legibus Pontificiis normam

Y

promulgata apud omnes eít expeditum. Hinc com-

?

2

adeo conformem .ordini Hierarchico credit auctor

mu

niter cum D. Thoma lex definitur : quedatn ra-

anonymus Charlas Tractatus de Libertatibus Ecclefice

:

I

tionis ordinatio ob bonum commune, ab eo qui curam

Gallicane , pro Curia Romana, contra articulos Cle-

communitatis habet promulgata. " Ràtionem ob quam

ri Gallicani, ut fi alia via perferantur , in fufpicionem

lex humana virtutem obligandi ante promulgationem

merito veniant; nec fatis fit, ut fidelibus quoquomodo

i

non affequatur; allegat idem DoQor : quia lex, in-

innotefcant , ni[i confueto Tnore promulgentur ; fi nempe

quit, impouitur aliis per modum regula C menfura ;

potuerit folitus ordo commode

[

Num. 1o.

fervari. Lib. 2. Cap. 3.

1

regula autem C9' menfura imponitur per. hoc quod ap-

plicetur his qui regulantur C5 menfuranturs unde. ad

Ad hec, uit ibidem advertit dictus A

ü&or " folemne

hoc quod lex virtutem obligandi obtineat , quod e[l pro-

efl Ecclefi , ut in gabernandis fidelibus Divinum lu-

li

prium legis, oportet quod applicetur hominibus , qui fe-

men imitetur, nec folum attingat a fine ufque ad finem

;

cundum illam regulari debent.; — Talis autem applicatio

fortiter , fed etiam difponat omnía fuaviter. Itaque om-

fit per hoc quod in eorum — motitiam deducitur ex ipfa

nia ita ponderat, ut confenfum C9' obedientiam potius

promulgatione.

: hadtenus S;.Thom. 1. 2. .quä:&.- 90.

obtineat, quam extorqueat, fuadeat quam pracipiat,

j

a. 4. in C.

.

amore alliciat, quam timore impellat, .

Ut ergo lex vi

m obligandi obtineat neceffaria eft ,

Quis porro convenientior füaviorque modus obti-

ä

ex mente S. Thomze, talis promulgatio, vi cujus lex

nendi confenfum ac obedientiam populi, immo &

applicetur hominibus qui fecundum eam regulari de-

perfüadendi ut legibus reverentiam adhibeat, quam

bent; nimirum per hoc^ quod. deducatur in eorum

f1 eas a propriis füis Paftoribus, quibus animarum füa-

notitiam ex ipíà pro

:

n

mulgatibng, fiye virtuþ; ipfius

rum diredionem & falutis curam concreditam novit,

romulgationis.

--

intelligat probari , & tamquam fibi acReipublicz Chri-

Hinc ulterius

fequitur, eam reqüiri þfdmlllgaiio-

ftianz congruentes proponi & füaderi ? Períuafuri

nem, quz five locum, five tempus, aliafve ípe&tes

enim effe folet populo quod iis, qui illorum curz &

circumítantias, ejuímodi fit ut ex ipfa promulgatione

direcioni immediate intendunt, mglius innotefcat

homines, aut major faltem pars eorum qui fecundum

quz leges fibi hoc tempore, & in his circumftantiis

eam regulari debent, convenientem notitiam legis ac-

conveniant, quam iis qui univerfàli Ecclefix inten-

cipere queant : ita quidem , ut qui poft factam talem

dentes fzrpe numero nullam aut exiguam particylari-

promulgationem legem ignorarent, merito reputari

um Provinciarum aut poplorum notitiam h*absnt.

deberent laborare ignorantia craffà & culpabili.

' Si quis igitur expendat diftantiam loci urbis Romze

$. IIL

a reliquis Chriftiani orbis partibus, V. G. Belgio , fa-

cile intellizet promulgationem Rom« facam efle in-

Quia Pontifices per falfas informationes cifeumve.ni'rï

p —— —— ——

idoneam ut vi illius lex a

plicari poffit Belgis, qui fe-

po[funt ; C9' particulares locorutn. confuetudiner

b

cundum eam regulari de

erent, per hoc quod dedu-

€3 jura ignorare, conveniens eft ut eorum leges

catur in eorum notitiam ex ipfà promulgatione.

ordiue Hierarchico populo intimenzaf.

Et ut füpponeremus tra&u temporis aliquos in Bel-

gio per fimilem promulgationem notitiam legis acci-

Romanum Pontificem per falfas informationes cir-

ä'i

pere; id potius ex accidenti quam vi ejüfmodi pro-

cumveniri poffe nemo dubitat; ipfique Pontifices li-

mulgationis accideret.

Deinde plerumque notitia il-

benter agnofcunt. Undejam pridem ad Archiepif:

la non nifi vaga & incerta erit, ex aliquorum priva-

copum Ravenatenfem fcripfit Álexander IIL. quod fi

torum relatione accepta. Denique ordinarie pauci

aliqua ad eum dirigentnr, que animum ejus exafpe-

hanc notitiam accipiunt, majore communitatis parte

rare viderentur, turþari non debeat; quia

, àit, pa-

H2ient:i'r.

f («) Confer, cum T'ra&.vdc' Prom'ulg C.1. (2) Vide )Ttaiä. de Premulg. Legum, Cap. F!. $. 3.

Dr Rouams -Coxam:mmomnus.

165

tienter fuftinebimus fi non feceris quod prdva volis fue-

mus legum interpres, quem Monumenta- & Regefíta

rit informa

tione þzggeftum. Cap. 5. extra, de Refcrip-

Parlamentorum Belgii oftendunt: referta fcilicet Re-

AR

Ícriptis , Provifionibus, Mandatis, Bullis a Romana

Cui confonat illud D. Bernard

'i : * hoc folet ha-

Curia profectis, cujufeumque argumenti, quz Placi-

» bere pr&cipuum Apoftolica Sedes, ut non pigeat

to & confenfü Principis muniri curarunt hi quórum

» revocáre quod a fe forte deprehenderit fraude elici-

intererat; mulctatis fübindeiis qui neglexerant, & Re-

» tum non veritate promeritum. Epift. 180. , Lu-

Ícriptis ipfis irritis declaratis.

men quippe illud Santti Spiritus quod Summo Pontifi-

Conformiter ad hunc inveteratu

m ufüm Philippuc

ci adefl, verba fünt di&i Anonymi loco citato n.' s.

II Hifpaniarum Rex,

ann. 1574. pragmaticam fandtio-

cum explicanda fint fidei mufleria C9' tradenda morum

nemedidit, mifit

que ad Regia Parlamenta, qua difet-

grecepta, non perpetuoilli hypocritarum fraudes , Au-

te vetuit, ne quis ullius argumenti Bullas aut Diplo-

licorum adulationes improborum mendacia detegit ; non

mata ex urbe Romana, aut a Legatis Pontificiis pro-

adverfus ambitioforum importunitatem, magnatum pre-

feda, per Belgium executioni mandari au(it; niíi lit-

ce?, fufpecta Officialium confilia immotos fervat. Quid

teris Placeti prius comprobata fuerint vel (an&iori Con-

fi. (quod tamen [ine gravi fundamento cogitare uefas

fitorio, vel in Brabantiz Confilio, idque (üb poena

eft, aliquo ulcifcendi injurias, congregandarum divi-

excidendi effe&u dictarum Bullarum & Provifionum;

narum, augendee familig , aliove pravo affectu impel-

& exilii ex

j

nis.

hxs Provinciis, atque exemplgris Correctio-

leretur ad pracipiendum aliquid fuce pote[latis limites

tranfcendens , aut ju[litiee repugnans? mec enim altitu-

Quare qui Beleii juia & confuetudines defcribünt,

o C2' fanctitas folii fanttum | facit €9' a peccato. Jecu

hanc quoque ut notiffimam annotant. Poentifex, ait

Tum. Nium i quid ejufmodi contingeret ab exe-

Ludovicus Guicciardinus in deferiptione generali Bel-

quendo mandato non liceret abftinere? Quod autem in

gii pag. 85. ztec Peneficium ullum aut gratiam pote[t cor-

Tandatis fingularibus, etiam. in communibus legibus

ferre (in Belgio) nec expedire in hanc terram. Diplo-

Lceret: quamvir longe diffcilius legibus defit juftitia

mata, aut quid aliud tale quod effe£lum fortiatur , abf-

quam preceptis particularibus, Hac illes quz om-

que Principts quidem aut Confiliorum ejus Placito a

1que

nino confonant iis quz de íe & praxdecefforibus fuis:

confeufu.

x

dixit Clemens V. in Ext

communibus.

;

rgvaganti 2. de Preekendis, in

Et íane quand

oi;uidem, ut $. .præcedenti hb'tatum

fuit, Summus Pontifex nonnunquam per füb.vel op-

Hoc proinde titulo rurfüs oftenditur rationi plane

efle conforme, utpromulgatiolegis ordine Hierarchi-

rebptionem aliove modo circumveniri aut induci pof-

fit, ut, quidpiam decernat aut edica

t, quod populo

co obfervato fiat: eo quippe pa&to fiet ut (i qnid er füb-

aut Reipublice minus conveniat; au

tinterdum legem

vel obreptionem aliave ratione contra intentionem le-

generalem promulgare,

quz particularia jura aut con-

gislatoris in legem irrepferit, illius executionem infe-

fuetudines Patria,

quz ipíe Pontifex ignorare poteft,

riores Pralati fiftere poterunt; atque ita incommoda,

violaret, non fine

gravi incommodo, íui officii effe

quz ex legi

autumant Reges & Principes, utper íe aut (üos Mini-

dire.

s illius promuigatione provenirent. impe-.

ftros, falva omnierga Sedem Apoftolicam & Roma-

Ulterius, cum mille fint hominum fpecies , . & infi-

num Pontificem reverentia & fübmiffione, cognofce-

nita propemodum morum'varietas, varia Regnorum

re pofliot, an ea quz e Romana: Curia emanant Di-

ac Provinciarumjura & confüetudines, Principum &

plomata; nihil adverfus Regni ftatum, Privilegia, in-

populorum privilegia ( quorum omnium fe notitiam

veteratas contuetudines aut quietem puiblicam conti-

non habere ingenue fatentur Pontifices, Cap. t. de

neant; &Ífi quid ejufmodi invenerint, publicationem

Conflitut, in fexto) difficile fane eft lezem generalem

eo uíque fufpendant quoadufque Romanus Dontifex

Provinciis omnibus & populis convenire; & non in-

detota re melius fuerit informatus.

Hoc uíü, five

terdum impingere in publica commoda: cui rei vix

jure, folide ftabilito, prefümendum eft quod Eccle-

aliter occurri poteft quam fi de his, quz incidunt, ad-

ia nolit obligare filios (uos ad legum fuarum obíervan-

moneant legislatorem ii quibus promulgandi provin-

tiam, nifi juxta ufum & recepta Patrie jura fuerint

cia incumbit,

qui-deinde legem temperet, uti e re

promulgata. Ut enim rede advertit (xpe citatus au-

effe adverterit.

Gor Anonymus, Ecclefia ad imitationem (üi Magiftri,

non folum fortiter, fed etiam fuaviter volens regere

$& rv

filios fuosin legibus promulgandis honoris Principibur

debiti meminit , illorum jura . illefa fervat , ordinem

| Suxta 'inväteratam Belgii confuetudinem Diplomata

C? dignitatem Epifcoporum veneratur, populorum fl:-

confenfu Regis publicari.

Romana [ine

f0z po[fuut.

dia C5' gfus attendit Loco citato, Cap. 3. N. $.

$ v

Ume receþtiiïïmis Dbelgii & omnium pene, extra

Italiam, Provinciarum confüetudinibus hzc eft: quod

Pïbbatur per exempla Belgas non credere leges Ecclofi-

Refícripta, Drevia, Bullz, aut alia Diplomata Roma-

a[ticas obligare, nifi juxta morem Patrice ipfis

na, non ante promulgari aut executioni mandari fi-

- jfuevimt intimate.

nantur in his Provinciis, quam recognita, ditcufla &

probata fint eorum calculo qui jurifdictione vice-Regia

Abfoluto Concilio Tridentino 4. Dec'em*-bris; anni

per Provincias przfünt: quam approbationem hic lit-

1563, Pius IV. Pontifex omnia illius Ada & Decreta

teras Placeti, vel Placet vocamus.

confirmavit per Bullam Romz editam & publicatam

2'60

Hujus confüetudinis Belgicz mentio occurrit in ve-

anuarii anni fequentis, & ab omnibus Chrifti fi-

tuftiffimis Principum noftrorum Edictis, ut, E. G. in

delibus füfcipienda & fervanda efle decrevit; preci-

:

Edi&o Philippi cognomento Pot;, Ducis Burgundiz

piens univerfis Ecclefi Pralatis, quacumque digni-

3. Januarii anni 1447. Item Phipp

»

i Archiducis Au-

tate fulgentibus: zn virtute St. obedientie , C9 faüb pc-

ftrie, 30. Maji anni 1497. .

sis a S. Camonibus con[Htutir, aliifque gravioribus ,

Scio quidem nonnullos cum Zypeo,

jn jure novo,

etiam privationiss ut eadem Decreta C9 ftatuta in Ec-

tit, de Conflitutioni?us pratendere, hxc Principum

clefiis fuir, civitatibus £2' Dicvefibus, in judicio &**

Edictafolum fpectare Reícripta Pontificalia ; .(ed ut da-

extra judicium diligenter obfervent, C9' a fubditis quif-

remus Edidtorum verbo hanc reftri&ionem pati poffe,

que fuis ad qumos quomodolibet pertinet, inviolabiliter,

illam tamen omnino excladit perpetaus ufüs, non uno;

. faciant obfervani.

B

ntificis Con-

fed pïuribqs. Íz'culis poqtingatg ferie )—cuftoldi(tus optx

*

Hagg Bu).,l-gm fecuta

eü »aï;g;r-,a ejufc dem Po

^

P

TRACTATUS

166

ftitutio, qüæ incipit: fieut adïchror"um,; Gpubli-Catä Ro-

rumque piorum locorun. Non, inqüiï, ad contravt-

mz 20. Julii ejufdem anni, qua declarat Decreta om-

niendum di&lo Contilio, fed ut executio accommodetur

nia (Concilii Tridentini) ad . Reformationem , ju[que

naturc cujufque Provinciee.

pofitivum dumtaxat fpectantia, a Kalendis Maji proxi-

. His pene comprehende

b

&

jantur omniaque Regia Par-

me preteriti, omnes obligare cepiffes neque po[ eam

lamenta annotarant. Unde Bertrandus Loth relatis

diem excufationem cujujquat ,quod ea ignoraverit, ad-

annotationibus factis per Confilium Arthefiz , addita

mittendam. — Atque ita, ait, J4pojlolica auctoritate de-

Concilium Tridentinum q

uoad diéta punéta non fuit ré-

claramus €9 definimus, €9' ab omnibus judicari debe-

;

ceptum in Arthe[ia.. (b;)

L2 1*

m

re mandamus C9' flatuimuss decernentes irritum C9'

Hinc patet nec Cleru

n, nec Re 1osM1m(hos,nec

inane fi quid fecus & quoquam , quacumque digmitate ,

populum Belgii exiftimaffe per folam publicationem

——

auctoritate C9' poteflate pradito, contigerit judicari.

Romz etiam iterato fadam, Decreta Concilii de Re-

H

formatione virtutem obli

m

. Quid hic Belgz? An per hanc promulgationem feu

d

andi in Belgio accepiffe.

—

publicationem crediderint fe Decretis Concilii con-

Quid hzc noftra Aca

emia de obligatione Decre-

ftri&tos? nequaquam. . Nam cum ad Cameracenítem

torum Concilii Tridentini fenferit , produnt AQa; in

quibus quid circa

Archiepifcopum fcripfiffet Belgii Gubernatrix Marga-

publicationem Concilii 'Ifryiden)tin';»i

— — — 3

reta Parmenf[is , fub initium anni 1564. ut expenderet

contigerit refertur.

i

À

—

Concilii Tridentini Decreta, füamque de modo exe-

Anno 1567.menfis

'O&ol;ris 30. -hora teffig' pofhhä—

ridiem fuit indicta deputatio in magno numero in loco

quendi fententiam refcriberet ,. refpondit ipfe 25. Julii

ejufdem anni: Recommunicata cum Capitulo Metropo-

Capitulari Ecclefie D. Petri Lovanienfis, in qua D.

litanc Ecclefie, €S' adhibitis in confilium Theologis C'

Rector narravit quomodo alias (29. menfis. octóbris

Canonum peritis , celebrationem Synodi Provincialis

anni 1565.) Univerfitas conclufiffet Concilium Tri-

füper receptione Concil C9' publicatione Decretorum ,

dentinum effe publicandum in hac Univerütate, di-

per fingulas Ecclefiarum Parochias , effe modos juri con-

emque & modum publicandi per Dominos ab Uni-

fentaneos, C9' ante hac in fimili ufitatos ; fed magnis

verfitate deputatos fuiffe die 3. Decembris anno eo-

dem ítatutam. . Deinde füperveniffe Facultatem Ar-

difficultatibus fore implicitos, nifi Regia auctoritate De-

ereta Concilii prius probentur. (a)

tium, quz die 11. Decembris ex tunc fequenti porre-

-Nullatenus ergo credidit Archiepifcopus Camera-

xit Domino Redori & DD. Deputatis füpplicationem,

i

cenfis, nec ceteri quos in confilium adhibuit, per ea

qua in effe&u petebat publicationem dicti Concilii di£

J

quz Tridenti vel Romz geíta erant Belgas Decretis

ferri, donec ipía fuper nonnullis dubiis circa Privile-

Concilii Tridentini conftringis quamdiu in his Provin-

gia nominationis Declarationem Summi Pontificis ob-

[l

ciis modo ufitato, per fingulas Ecclefiarum Parochias

tinuiffet; atque ob id toto jam triennio fuifle dilatam

per Paítores Fidelibus non effent intimata.

publicationem: neque tamen Facultatem Artium quid-

Poíft hzc eodem anno Belgii Gubernatrix per litte-

piam füper eo expediviffe. ^ Quare propofüitin delibe-

ras mandavit fingularum Provinciarum Regis Confi-

rationem Dominorum an placeát ut in proxima Con:

(

liis, ut examinarent Decreta didi Concilii; ipfamque

gregatione Univerfitatis, quzeritipfo die S. Huberti

monerent de iis quz fibi ex officio pro obfervantia

proxime futura, eidem Univerfitati proponatur an pla-

J

dictorum Decretorum incumberent;, etiam in cuncis

ceat di&tum Concilium publicare, & ex deliberationi-

quz concernunt Reformationem; omiffis tamen illis

bus Dominorum D. Redor conclufit, quod quia dies

quz do&rinam fpedant: utpote quz non debent ul-

S. Huberti eft dies Lunz, ita quod verofimile fit pau-

d

terius difcuti & examinafi. Infüperut attenderent ad

cos Dominos venturos.ad dic&am Congregationem;

Ü

& quia res eft magni momenti, quod ipío die S. Hu-

Ü

praeeminentiam fuz Majeftatis, fimul & Ecclef'z. Item

ad privilegia & confüetudines fingularum Provincia-

berti proponetur folum Univerfitati, an.placeat facere

p

rum.

ífpecialem Congregationem defüper;. & quod Domi-

Nequaquam ergo credidit Gubernatrix, ob folam

ni Decani fingularum Facultatum admonebunt fenio-

Romz factam promulgationem & publicationem, De-

res Facultatis fuz ad hoc, ut mature defüper delibera-

creta Reformationis Concilii Tridentini Belgas indi-

re poffint.

ftinde obligare, eaque, fine exceptione, abíolute re-

Deinde eo

dem anno men(is Noveribris die 24. 'p'ok(ï;;

cipienda fore.

;

meridiem, intertertiam & quartam horas, indicla fuit

Regia Con

filia, receptis his Gubernatricis litteris,

& fervata deputatio in loco Capitulari inferiori Eccle-

Decreta Concilii exminanda & expendenda aliquibus

fiz D. Petri Lovanienfis, in qua Magnificus D. Re-

de corpore füo commiferunt; &, examinefado, fin-

&or pofuit in deliberationem Dominorum , .quomodo

gula Concilia varia annotarunt, quz vel jura Regalia,

placeat die Sabbati proximà publicare Concilium Tri-

vel antiqua Privilegia & confuetudines Provinciarum

dentinum? AÁn

aceat ut totum legatur? an ut alio

f

convellere videbantur; eaqueomniain litteris Refpon-

'

modo publicetur

?1

Et ex deliberationibus Dominorum

^

ü

foriis ad Gubernatricem exprefferunt.

Magnificus D. Redor conclufit, quod die Sabbati

0

Quibus litteris receptis. Gubernatrix omnia a

d Re-

proxima declarabitur publicatio facri & oecumenici

em retulit;cujus poftmodum cognita voluntate tan-

Concilii Tridentini; atque omnibus. füppofitis per

Cf

dem deliberationibus finis impofitus fuit, & Guber-

Edictum ad hoc convocatis, mandabitur obfervatio

n

natrix, nomine Regis, publicationem Concilii fimpli-

ejufdem ; & quod inde Magnificus D. Re&or leget ju-

citer quidem fieri przcepit, nullis Concilii capitibus

ramentum per fingulos Decanos przftandum: quo f

9

in ipfo Edi&o publicationis nominatim exceptis, fed

&o Notarius fingulos accedet, atqueab eifdem dicen.

f

mandatis fuis, tum ad Archiepifcopum Cameracen-

tibus ejufmodi juramentum percipiet.

fem, tum ad Provinciarum Magiftratus datis mente Ju-

Conformiter ad has Deputatorum deliberationes dié

Wf

29. Novembris eodem anno, in ordinaria Univerfita-

t

lio anno 156;. expreffe adjecit, mentem Regis efle ut

e

p

promulgatione ifla, licet illimitata, quid mutetur aut

tis Congr

atione, habitain Refectorio magno Fra-

innovetur circa. Regalia jura, Privilegia fue Maje[la-

trum Prz

di

catorum Lovanienfium publicatum fuit

Concilium Tridentinum hoc verborum tenore: 4/ma

ü

tis aut fuorum Vafallorum , flatuum, aut fubjectorum;

fpeciatim circa jurifdiclionem laicalem , jus Patro-

Univerf[itas ftudii generalis Lovenienfis ad hoc [péciali.

natuss Indultum feu jus nominationum , cognitionem

ter indiéla convocatione , congregata , fuo officie, quan.

caufarum , C5 materice po[fe[Jorice Beneficiorum , De.

tum in fe eft fungi cupiens , ad conformandum feconclu-

cimarum poffeffarum aut prcetenfarum . ver laicos, fu-

fioni C$' mandatis

ac ecumenici Concili Triden-

tini, ad omnium

ngulorum ditie Univerfitatie

t

perintendgnziam öj"iadmim]lrationem Hofpitalium alio-

h

-

fü

(a) Vide Commeniarïum in jus tiovi(fimum, Tom, IV. eperum Efpenü, pag. 167. & feqs — (P) Bert, i.ot-h, in fuis Refolutio&ibus

Belgicis Tra&, 2, part. 9.

Drz Xi—(ozïums (be'GR!äG.(TIöNIB us,

167

Mdgifirorum, a ilerium C?* Suppofitorum. quorum-

ipfà promulgatione populo exponatur illius interdidlio-

eumque, notitiam deducit hujufinodi facri Concilii Con-

nis juftitia.

clufiones C2 Decreta, quorum exemplaria paffim . im-

. Tertia ratio exinde defümpta fuit quod Pontifici in

pre[fa extant : mandans fingulis €9' omnibus iifdem Ma-

Decretis edendis interdum per füb.& obre

ptionem

giftris Scholaribus €9* Suppofitis , ut ejufinodi conclu-

imponi queat; quodque lumen S. S

piritus non perpe-

Jionibus C9' Decretis fe conforment , eadem objervent,

tuo illi hypocritarum fraudes & Aulicorum adulatio-

C2 quantum in fe efl, executioni mandent. MHa&enus

nes detegat &c. Hanc rationem hic quoque locum

Aca Univerfitatis.

obtinere dubitari non poteít; cum certum fit etiam

. Ex his füfficienter patefcit, in Academia

5 Creditum

circa prohibitionem librorum, non minus quam circa

non fuiffe, perfolam publicationem Romanam Decre-

alias materias, Pontificem di&is modis circumveniri

ta Concilii Tridentini ubique obligare, (i enim id cre-

didiffent Academici, ut quid opus fuiffet tot delibe-

poífés vel quia ex falis quibufdam allegationibus aut

informationibus credat in libro aliquo contineri erro-

rationibus & con(ültationibus, an & quomodo Con-

rem, vel aliquid male fonans, quod revera in libro

cilium Tridentinum effet publicandüm? Ut qüid Fa-

non continetur; aut librum efle alicujus haretici,

qui

cultas Artium publicationis fufpenfionem pottulaffet,

revera eft au&oris Catholici &c.

fi credidiffet vi publicationis Romanz Decreta Conci-

Ét quidem fi

Roderico Toletano.ArchiEpi('copo bx'e-

lii Tridentini vim (uam ubique habere, ut quidquid

contrailla ge(tum etlet irritum foret & inane, juxta

dimus, Benedi&us II. fcripta Sandiffimi Przülis To-

letani Juliani, quee prius incautius lecla improbavit ,

Bullam Pii lV. pluribus menfibus ante dictam publica-

poltquam Sacrz Scriptura teftimoniis & au&toritate Da-

tionem ritu Romano publicat:m? Qua denique ratio-

ne ad füpplicationem Facultatis Artium toto biennio

trum vidit munita, pro orthodoxis agnovit.

. Verum certiora ac recentiora hu

jus rei nobis (üper-

publicationem Concilii Tridentini fufpendere prafum-

íunt exempla.

Duo hic tantumm

odo referemus.

píiffet Univerfitas, (i credidiffet vi predicte Promul-

Legitur in vita Cardinalis Bellarmini ;

Italice fcripta

gationis Romanz, füp

g)o( itajua Decretis Concilii Tri-

a Jacobo Twligatto, & latino reddita a

Silveflro a Pe-

dentini fore conftricta

.

tra Sancta , Sacerdotibus Societatis Jefu

, Lib. at

- Si hec circa generalis Decreta Concilii, a Pontifice

Cap.

7. quamdam animorum difceffionem exortam.

fuiile

iterato confirmata, & per duas iteratas Bullas obfervari

inter Sixtum V. Pontificem & Bellarminum,

tunc Le-

juffa, quid' non cenfendum circa Refcripta, Bullas &

gatum Sedis Apoftolicze agentem in Gallis:

€€ quæ

Diplomata ex Romana Curia emanantias quz nec pa-

» difcefTio vix intelligi Romz coepta eft, ait vi

tezAu-

ri femper cireum(pectione & deliberatione conduntur;

» &or, cum id e fententia fuit

judicatum, ii qui Bel-

& frequentioribus füb & obreptionibus fünt obnoxia?

»3

J

larmini obícurare nome

n cupiebant,

P

rati füz glo-

Et fane quis ignorat plurimas paffim Bullas Romanas

riz demi, quidquid adderet aliena.

Itaque homi-

circumferri, & Romano Bullario magnis voluminibus

?5

nes accendendis offen(ionibus callidi ,

Pontifici (en-

conítante infertas, quibus tamen Belgz nullatenus fe

»

fim adulari temere dum fp

,

argerent (q

uz fxpe inter

con(tridos credunt; hacunicaratione, quiain Belgio,

)

Aulicos eít libido fingendi

) do&rina

Ballarmini au-

juxta confüetudines & inveteratum ufüm, per Provin.

22

Goritatem illam minui,

quam Chriítus Dominus

cias publicata non (int.

Quis ne!cit Bullam vulgo n

?

"]

Vicario fuo in terris dedit

; ad Ecclefiz dignitatem,

Cana Domini, qux non femel dumtaxat, fed fingulis

3

]

firmitamque

; idque fieri in opinione

ipfius circa

annis Romz publicari folet, hic in Belgio nequaquam

?5

Dominium temporarium quod Pontifi

obligare; neque Confilia Regia ejus auctoritatem re-

23

ci competit.

]tem in res temporias (Lib. 3. de Ro

m. Pontifice.)

cipere: hoc unico fundamento quod nun

$3

Et quoniam ea vox percrebuit temp

Ore ,

quo jam

pugm 'iuius

»

Puþlfcaüo in Bglgic admiflà fuerit.

23

caute ifta jadari, fi unquam alias debuiffe

nt , id,ee

captata occa(ione, dum pere

gre aberat ipfe ( Bellar-

C

$v

)

minus) nonnulli re no

n difcuffa, urgere atque in-

25

ítare, quo ejus opera

Rdtïonef q

uc v[lendunt promulgationem Romlz" faclam

3

inhiberentur, donec egeri

quz damnoía, & ingeri

catalogo deberent volumi-

mon fuffere ut leges Pontificie obligent in Belgio,

35

num profcriptorum, fraudem excepit eventus; &

etiam locum habent in. Decretis,

Pb

ii quorum invidia in occulto adul

quibus lectio quo-

atio in aperto erat,

rumdqm librorum vetatur.

325

facile impetrarunt ut hoc pa&to i

n Dellarmini libros

35

inquireretur. Manferunt libri illi in indice libro-

Prima rätio qüa oftänfïim fuit promulgatio-nem Ro-

ol

mz factam in(üfficientem fore ut lex Pontificia virtu-

rum prohibitorum quoufque vixit Sixtus V. At ex-

3)

cedente (e vivis) Pontifice, ait Audctor vitz, cum

tem obligandi ubique habeat, defümpta fuit ex infüffi-

35

eo, ut Aulici funt plerumque

cientia hujufmodi promulgationis, ut virtute illius in

35

füorum Principum in

ferie, cecidere adverfarii eju

$3 & S. Congregatio

omnium ubique Fideliu

3

m debitam nqtitiam lex dedu-

»

Cardinalium reputans injuftu

m effe ita damnari exi-

ceretur.

33

mium virum,

Hanc rationem æq'ue

inilitare in iege vetanta libro-

25

cauía abeffet,

przíértim cum is Sedis Apoftolicz

Íponte mandavit ex indice probrofo-

rum lecionem quam in reliquis legibus pofitivis evi-

2

rum ícriptorum eximi Auctorem egregium, nullo

dentius eft, quam ut probari debeat: quandoquidem

)

in operibus ejus deprehenfo vitio. ,,

evidens fit hanc promulgationem non minus fore in-

Secundum exemplum. occurrit circa Miffam Illiri-

fufficientem ut per illam Jex vetans librorumlectionem

cianam , quam Mathias Flaccius, Centuriatorum Mag-

in convenientem notitiam deducatur eorüm qui jux-

deburgentium princeps anno 1537. Miffam latinam ex

taillam reg

ulari de'bents quam alixz quzcumque leges

veteri codice vulgavit füb hoc titulo, Miffa Latina,

pofitiva.

quc olimante Romanam circa feptiugentefimum Domi-

Secun

da ratio defumpta a ratione ordinis Hierarchi-

ni anmum in vfu fuit, bona fide ex vetuflo authentico-

ci fimiliter & in his Decretis obtinet; quandoquidem

que codice defcripta.

ratio fuadeat ut populus intelligat, qua librorum le-

De hac Mitfà primum miros trium

phos egerunt Lu-

Qio fibi fit interdicia, ab iis a quibus falutis funda-

therani, quafi Catholicis dogmatibu

Deinde

s defacrificio Mif:

menta & regulas accipere immediate. folet.

fz, invocatione Sanctorum, füffra

giis pro mortuis &

dubitari nequit quin populus promptius & libentius fe

Confeflioni auriculari penitus adv

eríaretur.

Quibus

temperabit a lectione librorum, dum ab immediatis

triumphis ut eccurreret Sixtus V. eam in libror

um pro-

fuis Dire&oribus ac Superioribus intellizet eorum le-

hibitorum claíffem redegit, & in Indice a C

lemente

&ionem fibi ,-ef.l"e merito.interdi&ama pr—æfertim fiin

VIII. publicato; habetur fub, þOc titulo: .

filja latina

quee

168

T R.A.C T.A.T U.S

quc olim ante Romanam circ;'ter dnnum fäptingejïmum

riculum quod ex

1

erat. Lutherani tandem aperte Miffam Catholicis füf-

effet.

i

lä&ione hujufmodi libri menuend

fragari (ibique adverfari intelligentes, illam fapprime-

Denique fieri p

oteft'ut do&rina aliq*ud inlibro cod-

re modis omnibus ftuduerunt; — Catholici ex hac. pa-

traria videatur, aut etiam revera fit, Ex. Gr. Immu-

— — Á a

linodia proficientes, ipfammet accuratius legerunt,

nitati Ecclefiaftice, fi eam juxta Pontificum Decreta-

laudarunt & comprobarunt, & pro afferendis Eucha-

les expendamus, quz tamen, nullatenus Immunitati

riftiz, Confeffionis, aliifque fidei myfíteriis adhibue-

Ecclefiaftice adverfetur, fi quarumdara Provinciarum

runt. Quin & fi Emin. Cardinali Bonz credimus,

vetuftas confuüetudines, privilegia, veljura Regia fpe:

Lib. 2. Rerum Liturgicarum Cap. 12. Num. 3. eft ip-

&emus.

Quo ruríis ex capite fieri poffet ut liber ali-

famet Miffa Romana variis orationibus interpofita; vel

quis in certis Provinciis jure merito prohiberetur ,. cu-

.

ut credit vir eruditus Joannes Mabillonius , de Litur-

jus ]

jyrohibitio in aliis Provinci

is plus noceret & turba-

gia Gallicana, Lib. 1. Cap. 3. Num. 6. . Ordo ille Il-

ret quam prodeffet.

,

liricianus Mi[Jam Pontificalem continet fecundum Ritum

Et quidem fi Franci

Ííco. Salgadox credimus , Rex Ca-

Romanum; C3 quidem nihil fere aliud , quam oratio-

tholicus hoc motivo inductus nonnunquam impedit

nef privatas ab Epifcopo recitandar, dum Chorus ca-

executionem Bullarum quibus librorum lectio interdi-

nende occupatur. Conftat ergo Sixto V. & Clementi

citur. Poftquam enim pluribus conatus eít adftruere

VIIL füuiffe obreptum fermonibus Lutheranorum, dum

a fententia fupremz Inquifitionis Hifpanicz non dari

ilum Ordinem Miffe vere Catholicum, in indicem

recurfüm ad inquifitionem Romanam (ine Regio con-

— WE —

librorum prohibitorum retulerunt.

Verum magis il-

fenfü. in finalem ejus probationem przdiàis adjün-

lud mirandum quod cum (ciretur eam jam & a Luthe-

gendum vult, guod affidue practicari videmur , ait,

ranis effe fuppreffam, qui eam viderant (ibi contraria-

circa libros Catholicorum Auétoriüm horum Regnorum,

"T —M- Besde —fpimedi

ri, &a Catholicis non femel laudatam & reimpreffam,

tratiantes C3 fundantes Regis jurifdiclioner aut Rega-

nihilóminus concinnatores Indicis füb Alexandro VII.

lias maxime in rebus Ecclefia[iicis fibi competentess aut

& fequentibus Pontificibus, eam permiferint librorum

de jure aut Indultis. Apo[lolicis, five etiam de immme-

Indici prohibitorum infertam; prefertim poftquam in

morabili confuetudine diu tolerata, qua ob id Jólum in-

ipfà urbe Romz Cardinalis Bona hanc Miflàm tanquam

tegraliter in Romana Curia prohiberi C9' vetari 9 ad

ipfamimet Miffam Romanam in Appendice ad opus

hoc Brevia Apoftolica tranfmitti ad Inguifitionem fupre-

íuum Lyturgicum publicaverat , cum approbatione

mam Hifpaniee publicanda affolet. — Rex. iamen no[ler

Magiftri Sacri Palatii P. Hyacinthi Libelli, anno 1670.

ommi conatu, cultu tamen reverente. occurrit ; agnof-

—— - E RPE EE

Quarta denique ratio.deprompta ex Provinciarum

cens hanc prohibitionem dumtaxat tendere ad. infringen-

particularibus juribus , moribus- & privilegiis, quz

da fua juras nec non in grave C9' imoleratile prajudi-

Pontificis notitiam nonnunquam eftugiunt, in his quo-

cium fuums ac proinde impediens ta!re Brevis executio-

que Decretis non minus ac reliquis locum

abet ;

nem, ad evitanda fcandala, penes fe illud retinet.. In-

quandoque frequenter contingere queat ut lex vetans

terin (quod per fupplicationem ) de damnis C9 incon-

librorum aliquorum le&ionem jufta effet in una Pro-

venientiüs confulit f[anctam Apoflolicam Sedem , ut de

L EE u d um E n UE st

vincia; & tamen ob particulares circumftantias non fo-

remedio paternali clementer provideat. Hacc ille im fup-

ret conveniens inalia. Unde Clemens VIII.in Appen-

plicatione ad Sanciiffunum, Paite

94

P

Cap. 33. Num.

n

dice ad Regulas Indicis Tridentini ait: de Prohibitio-

&

144. pag..332,

ne, $. s. pracipit ut Epifcoyi

C2

7 Iuquifitores, tam in

Hazc omnia füffcienter

'o&«vän'dunt non minus ratio-

Italia quam extra , penes fe habeant fiugularum natio-

ni congruum efle ut Decreta Romana circa prohibitio-

num Indices, utlibrorum, quiapud illae, damnati aut

nem lectionis librorum, fervato ordine Hierarchico,

grohibiti funt, cognitionem. habeutes , facilius projpicere

& pravio Regio Placito, fecundum vetuftum utüm

polfent an etiam a fuce jurifiiczionis terris eofdem reco-

Belgii publicari debeant, quam cetera Sedis Apofto-

nitos arcere velretinere debeant : Evidenter tnpponens

licz Decreta: quodipfum & Bel

ibros in una natione profcriptos non continuo apud

fus confirmat.

garum communis fen-

alias nationes effe profcribendos, fed in una vetitos

Quis enim in Belgio

| pri;u;ïqilam librum aliquem le-

fübinde in alia retineri poffe; -quod .

at fe conttridtum arbitratur ad revolvendos Roimanos

fane non uno ex

€apite contingere poteft. -

ndices, ut ex iis intelligat num foríàan liber ille in In-

quam expreffiones: aliduas

Quid enim evidentius,

dicem librorum prohibitorum Romano Decreto rela-

apud unum populum minus in fide Catholica inftru-

tus non fuerit.

&um, aut inter hzreticos verfarnitem, pofle efle offen-

Utque ad fpecialiora defc'endamuä, qüia Jurifperi-

fivas & fcandalofas, quz nequaquam tales fünt apud

torum Belgii, aut inter Juris ftudiofos hujus Acade-

alium melius infürudum nec hzreticis commixtum.

miz fcrupulo angitur paifim evolvendo V. G. Com-

Item contingere pofle ut liber aliquis uno in loco ma-

mentaria Schzeiduini ad In[Ututa Sfufliniani , Commen-

snamin popu!o fit excitaturus commotionem, &non

taria Francifci de Amaria in tres po[leriores libros Co-

in alio: atque ita liberin uno loco interdic

diciss, Commentaria. Dovelli enucliatis opera Anudrece

^

i hoc ex car-

pite fübinde pofles & non in alio.

"

Corvini, Matthei Roefembecii, aliotque plurimos in

Fieri

quandoque etiam poteft, u

t liböf aliquis in

Indicem librorum prohibitorum Romano Decreto re-

l

quodam loco a Paftoribus & conícientiarum Directo-

latos? Quinimo, ut notat Bertrandus Loth, Tradat.

ribus populo fit multum commendatüs, & viciflim a

13. Quatt. 2. Art. 7. omaium pene Sjurifgeritorum ma-

l

populo avide ledus; aut etiam a viris admodum fpe-

nibus teruntur opera juridica. Caroli Molinei ; idque

&atze do&trinz & magni apud populum nominis fuerit

fcientit us nec contradicentibus Epiftopis aut Pafloribus;

probatus: qujbus circumttantiis concurrentibus, non

cum. tamen con[let jam pridem inter auZlores primte

dubium quin fieri poffit ut libri hujufmodi inhibitio

claffis Indicis Tridentini nomen hujus auctoris relatum

in tali loco ullatenus conveniret; tametíi aliis in locis

effes ac deinde per [pecialem Bullam fub feverifftmis poe-

ubi di&tz circumflantiz non concurrunt; quandoque

nis C? cenfurir, omnia ejur opera. indiflinéte per. Cle-

jufte inhiberi poffet, propter obfcuriores quaídam aüt

mentem F 1HI. effe interdicla , eum revocatione difpenfa-

duriores expreffiones, aut etiam leviores aliquos erro-

tionum a quibu[cuimque concef]arum: Quin. & adempta

——

res.. Si enim in priori loco libri prohibitio populo

etiam Inquiütoribus Romanis auctoritate cuiquam in-

innotefceret , facile fieret ut populus de fide faorum

dulgendi facultatem libros illos legendi; ut propterea

p ——

Paftorum aut Pralatorum: qui librnm commendarunt

etiam hodie dum Sacra Congregatio Inquifitionis ali-

dubitàre inciperet, quin &interdum iu dubium revo-

cui concedit facultatem legendi libros prohibitos ex-

care dogmata ab eis tradita. . Hoc autem incommo-

preffe excipiat opera Caroli Molinei &c.

Quod vero

Juritperiti fine (crepulo hic in Belgio illis nec obftan-

dum fubinde populo multo nocentius eflet quam pe-

ü

tibus

Dr RoMaNIS CONGREGATIONIBUS,

169

*

tibus opera juridica illius auctoris legant, non alia ra-

& Provinciis; juxta morem.cujufque Provincie pu-

blicari finantur; atque ita publicata pro legibus habe-

tione contingit, nifi quod credant didam Bullam hic

in Belgio non effe promulgatam,

,

ut ex Zypxo refert

antur, non ubique tamen eadem veneratione Decreta

Bertraidus-Loth, di&to loco.

quz a dictis Congresgationibus emianant, recipiuntur.

Et quidem in Hifpania Decreta Congregationis In-

dicis non admitti, nullumque füb nomine iítius Con-

5. V I I.

gregati

onis in Regnis Hifi

l

janke Decretum:

publicagi

Rationes cjuibu: evincitur prbmulgationem Roinæ fa-

ex Francitco Salga

do fupra

vidimus.

1

In Gallia nec hujus, nec ullius alterius C

&am non fufficere ut Bulle Apo[loliez in Belgio vir-

ong'rlägä,

tutem obligandi obtineant , fortius militant in Decre-

tionis etiam Sandi Officii, per modum legis obligan-

tis quc fub-nomine Cougregationum evulgantur.

tis recipi notiflimum eft.

- Belgas Inquifitioni feu Congregationi S. Officii ea-

Si quis attendat ad ea quz in precedentibus dida

tenus non efle fubditos ut coram ea, in materia hare-

fünt, nimirum Decreta quaz nomine Congregationum

fis Belgarum aliquis juridice citari poffet aut conveni-

prodeunt, Cardinalibus Congregationes illas conftti-

ri, netumeít, ideoque nec Decretis S, Officii credunt

fe conftridtos, in quantum hzc modum proced.:di

tuentibus, itemque Theologis quos Confultores vo-

cant, potius quam Pontifici, ordinarie effe adícriben-

contra hereticos aut de harefi füfpectos concernunt.

da, facile intelliget rationes ante allegatas fortius in his

Quod & ipfam Romanam Poenitentiariam judicare in-

nuit Navarrus.

Quzrens enim num aliquis Ro

TY

lks&?

Decretis quam in iis que Romanum Pontificem pro-

prium au&torem habent, militare.

Quis enim dubi-

ubi viget Inquifitio, teneatur denunciare S. Officio

tet facilius in Decreta,: que pro magna parte a Cardi-

aliquem quem ex familiari converfatione ícit effe hzz-

nalibus vel Theologis dependent, per íub.vel obre-

reticum aut hzrefi füfpectum, refpondet quoad ultra-

montanos, /i folum eft conver[atus cum hereticis ultra

ptionem, aut per importunitatem folicitantium, vel

alium quempiam humanum affe&um , quo hujuímodi

monies , non teneatur denunciare illoss fi autem e[l con-

homines facilius quam Romanus Pontifex ducuntur,

verfatus cum hereticis in Italia vel Hifpania, tenetur

aliqua irrepere pofle quam in illa quz Romanum Pon-

denunciare illos ; neque debet abfolvi nifi denunciet, vel

tificem Vicarium Chrifti, immediat

H

um auctorem ha-

faltem omnino proponat denunciares quia non videtur

bent.

coniritus.

Et hoc, inquit, o

b

Quin immo quia Decreta quz füb nomine harum

ria. Hzc ille, Coníilio 3. de hereticie

fervat Sacra Pænite"ntiæ

Gongregationum publicantur, potius Cardinales has

Sane hujus diftin&ionis alia ratio effe non *p'otïe&

Congregationes conftituentes, quam Romanum Pon.

quam quod leges Inquifitionis obligantes ad haretico-

tificem auctorem habeant; fit, ut licet univerfus or-

rum denunciationem ífe non extendant ad partes ul-

bis Catholicus Decreta Pontificia revereatur, & fum-

tramontanas , ad quas ipía Inquifitio etiam non exten-

ditur.

ma veneratione füfcipiat; eaque in omnibus Reguis

T

I IK

T RA C T À T V: $-

De jure EcclefifHico Belgico.

AÀu&or Z. B. Van Efp

n J U. P - Canonum : Profdfarcï

in Academia Lovanienfi.

(Nunc primo editus.)

POGROGE OF AOT dQ

Elgio noftro, non fecus ac aliis Ecclefiis & Provinciis, effe fua fingularia jura, (Privileg'ia, ac vetuftas

& laudabiles confuetudines, non tantum in rebus Politicis, fed etiam Ecclefiafticis, & qua Ecclefiz

-^

T

&

difciplinam íf

hofpes ignorare poffit.

pedant, adeo notorium & quotidiano ufuü triþum eft, ut id nemo nifi in rebus Belgicis

us itaque Ecclefiatticum Belgicum hoc tradatu breviter ac compendiofe exhibere ftatui, a tribus po-

tiffimum, Monumentorum generibus hauftum feu depromptum.

Primum genus erunt Synodi, tum Provinciales tum Dioece(

nz, qua pro formanda'difciplina variis

temporibus in Belgio habitz fuere.

VàarI1

Secundum genus conficient

ia Principum Belgii Edida, quibus vel ab antiquo fervatam d.ifcipl-i,-

nam confirmant, vel labefadatam reftaurant & renovant: aut denique modum przfcribunt quo Cano-

nes Ecclefis pro temporum, locorum & perfonarum conditione & natura facilius & efficacius, ac mi-

nore cum Reipublicz turbatione executioni mandari queant.

Tertium tandem genus erunt Moderationes fíeu reftridiones cum quibus Decreta reformationis Con-

cilii Tridentini in Belgio publicata fuere; has enim unice ad confervanda antiqua Provinciarum jura, &

laudabiles coníuetudines fuiffe adje&as declaratur in Litteris Regiis ad Archiepifcopum Cameracenfem,

& Provincialem Magiftratum, pro executione dicti Concilii: non ad contraveniendum, ait Rex, di&to

Concilio, fed ut executio accommodetur naturz cujufque Provinciz.

Jus hoc tradituri, ordinem Titulorum fequemur: quema. Synodus

Provincialis Mechlinienfis füb Mat-

thia Hovio a Pontifice Probata, & Principum Edido roborata propofuit: fi quz vero materia occurrat

quze in hac Synodo fpecialiter non tangatur, eam jungemus illi Titulo, qui de materia maxime affini

tractat.

Sit itaque.

(a) Di&atus in Scholis publicis, poft Tra&atum de veperariene Sandorum, &s,

Y

| Sgpplem. oper. Van Efpen. 'Tomus V. ;

TITULUS

176

COT* ACTATUS

PORCTI MU S;

i He Peilélone d

il--., ac de his qn& ad ejuídem fidei integritatem

; -

€onfervandam pertinent.

"

Nþrimis unanimi Synodorum confenfü receptum

ipfam indubie intelligi debere cum iis exceptionibus

]

eft Decretum Concilii Tridentini, feff, 24. Cap.

cum quibus fimiles leges pofitivz humanz, V. G. de

—— —— o

12. de Refotm. quo cavetur a provifis de quibufcum-

jejuniis, feftis &c. intelliguntur.

que Beneficiis, curam animarum habentibus, aut de

»

Canonicatibus in Cathedralibus Ecclefiis publicam fi-

CETERGES

lii

dei profefionem emittendam effe: quod Decretum

Synodus Provincialis Cameracenfis 2. item Mechlini-

TcPT U LoU- s

I 1.

enfis Provincialisetiam 2. & Edi&a Regia extenderunt

ad quofcumque Officiales fen Magiftratus civiles, tam

De Sacramentis in genere,

in urbibus

firos, & lu

:

uam in pagis: item ad omnes ludi Magi-

i-Magiftras. Addidit in(üper Mechlini-

Uo potiffimum a Synodis Belgicis circa admini-

enfis Synodus, Tit. 17. Cap. 8. & Ediàum Principum

D

ftrationem Sacramentorum obíervanda occurrunt,

Art. 18. quod hodie merito obfervaretur, ut Paftores

Primum a Synodis frequenter inculcatum ut Sacra-

ab omnibus ad füas Parochias migrantibus, fi eorum

menta omnia libere conferantur; nihilque omnino di-

vitam & fidem aliunde cognitam non habuerint, exi-

rede vel indirede in eorum adminiftratione exigatur.

gant defuper litteras teftimoniales ultimi ipforum Pa-

Cameracenfíis Provincialis 2. Cap. $. Cameracenfis

ftoris; & firecufent, vultEdictum Principum, ut Pa

Dioecefiana anni 1567. Cap. 6. Mechlinienfis Dicece-

ftores id fignificent, ut per Epifcopum vel Officiales

fana, C. 3. Namurcenfis ultima Cap. 2. Addit Attre-

& Magiftratus locorum provideatur; prout bono pu-

,

batenfis füb Richardoto cap. 2. ut adminiftrantes Sa-

blico id expedire videbitur.

cramenta omnes avaritie fordes, & quzítus inhonefti

Denique ad confervandam fidei integritatem in om-

& improbati füfpiciones evitent; ne mercedem vel car-

Í

bus fere Synodis renovatum eft Decretum Concilii

pant procaciter, vel exigant fordide.

Tridentini, . de non evulgandis aut imprimendis li-

Ex his facile quifque conficiet ex mente Synodorum,

I

bris de rebus íacris tra&antibus, fine ficentia Ordina-

omne genus padionis five directz five indirectz in hac

ri, aut ejus Deputatiin fcriptis obtenta. Monuerunt

materia debere exulare,

Unde Synodus Mechlinien-

tamen pleraque Confilia Regia Decretum illud acci-

fis Provincialis 1. Tit. de Decanis, Cap. 11. Paftori-

3

piendum effe fine prajudicio juriídi&ionis Gecularis &

bus & quibufcumque Sacerdotibus inhibet, füb poe-

»

Edi&orum a Principibus Belgii fuper hac re antea pro-

na füfpenfionis, ne per fe velalium, dire&e vel indi-

j

)

mulgatorum; atque ut laicia laicis, Clerici ab Eccle-

recte ftpulentur

ro Miffis votivis ad piorum poftula-

fiafticis Judicibus coerceantur. Inreliquis Decretum

tionem celebran

d

s; additque: Sed quod eis fponte ob-

J

probatum fuit, & per Synodos & Edicta Regia exten-

latum fuerit accipiant ;

quod & ali;r fupra citatz Syno-

»

fum ad Commzdias, five Ludos recreationis cauía ex-

di permittunt.

»

hiberi folitos, Cantilenas &c. immo & ad libros do-

Verum & inhac fponte oblatorum receptione atten-

morum mortuariarum, qui diftrahi vetantur, nifi a

dere debent adminiftrantes, ne dum forte minus fo-

|:

probato Cenfore, velalio ad id ab Ordinario deputa-

lito datur, aliquod propterea indignationis indicium

!

to vifitati & vendi permiffi fuerint; quz vifitatio gra-

oftendant, aut offerentes avaritie vel illiberalis animi

H

tis fiat: Synodus Mechlinienfis Provincialis 2. & Edi-

accufent; ne füo agendi modo indirede ad amplius

4

&um Principum Art. 6. qux & addunt ut Typogra-

dandum cogant; & conífequenter per indirectum exi-

phi, & Bibliopolz ac Librarii juramentum przfítent de

gant. Cum vero admodum difficile fit ut ex parte ad-

non invehendis nec diftrahendis, vel etiam

miniftrantium aliqua interveniant, fpeciem ut minus

gendis libris prohibitis.

d

compim

l

avaritiz aut fordidi qnaftus habentia, fi-ex oblatis in

Pro hoc aliifve fimilibus juramentis ab admittendis

adminiftratione Sacramentorum victum füum corrade-

t

ad officia, vel opificia & ad gradus Academicos exigi fo-

re teneantur, omnino fatagendum erit ut aliunde ad-

litis merito expenditur Decretum Synodi Antverpien-

miniftrantibus neceffaria füppeditentur; fi id fieri ne«

H

fis anni 1610. tit, 17. Cap. 11. quo hortatur in Domi-

queat, faltem confültius tunc fornt, (quod & Syno-

no omnes quos eares concernit, ut revideant atque

di paffim exoptant) ut quadam jura Paftoralia legiti-

perpendantjuramentaantiqua, quz ab admittendis ad

ma auctoritate taxarentur; quo fieret ut non tam ip(i

officia, opificia, aliaque munia praftari folent; eo fi-

;

Paftores aliquid pro adminiftratione exigere videren-.

l

ne ut quz in ufum deduci non poffünt omittantur.

tur, feda Superioribus affignatajura, permodumDe-

Si enim attendatur & multitudo librorum prohibito-

cimarum perfonalium (in quarum loco hzc jura füc-

rum, &lucrorum quod ex eorum venditione fibi ob-

cefiffe certum effe, ait, Synodus Attrebatenfíis anni

venire confpiciunt Typographi & Bibliopole, facile

1570. Cap. 3.) in fuftentationem accipere. De qui-

apparebit moraliter pene impoffibile effe, ut illud ho-

bus latius titulo 17. ubi de competentia Paftorum age-

i

minum genus, lucro plerumque inhians, ac huc unj-

tur.

ce intentum, Religione juramenti quod leviter ac fe-

Alterum in adminiftratione Sacramentorum obfer-

re fine attentione in admiffione ad opificium praftare

vandum inculcant Synodi, ut in quorumcumque Sa.

;

confueverunt, a vendendis fimilibus libris coercean-

cramentorum adminiftratione, vis & efficacia eorum

11

tur, quod & experientia nimis notum eft quam ut pro-

pro captu fumentium ac przfentium fzpe a Paftoribus

inde nierito, juxta monitum dictz Synodi, hodieex-

explicentur. Mechlinienfis Provincialis 2. Cap. 3.

:

pendant ii quos ea res concernit, utrum juramentum

Cameracenfis 2. Cap. 6. Audomarenfis, Cap. 3. quz

hoc, uti & plura fimilia hodie exigi folita, non fint ex

addit breviter quidem in adminiftratione, latiusautem

la

iis quz in ufüm deduci non poflünt; & ex quibus, at-

in concionibus; & addit Attrebatenfis Cap. 1. ut fem-

y

tenta hominum infirmitate, & rerum circumftantiis,

per aliquid adferant ex quo przfentes zdificationem

nullus aut exiguus fru&tus fp

erandus fit; & eo contra-

aliquam capiant. Hsxc igitur potiffimum obfervanda

xio. multa perjuria timenda.

inadminiftrationem illorum Sacramentorum, ubi plu-

Hac circa prezdicdum juramentum. — Quoad legem

res przíentes adeffe folent.

vero de non evulgandis libris (ine licentia Ordinarii

aut ejus Deputati in fcriptis obtenta, illud/notandum

!

TITULUSI

pg . Jung Ber e:c 0.

121

ï

;

—

h : x

i

^

i

Mevchlini&hüs Dicecé

à

rana, Cap zo & Namurcen(ïg

*ultima Caps

t Seremento Bapijni 69 Cofrmaroni, (&). -

Rimo incalcant Synodi; ut Paftores fedulo mone-

'ant parentes ut eos dumtaxat eligant in Patrinos

pE o ——

: prolium fuárum;. de quibus probabile fiat fore ut prze-

"ftent id quod. promittunt, & eos potius qui anima

- De Saciä"-am&äïoi Ponitentic,.

"cenfülere ,. quam qui inopiz fübvenire poffint: Syno-

dus Audomarenfis:Cap. 6; & Bufcoducen(is Cap. 17.

d

Affim inöulcänt Syriodi üt a Paítoribus vfempeüive

Secundo. Ut & ipíi Paftores caveant, ne quofvis

populo proponatur Decretum Capituli omni? giri-

*ad hoc officii "admittant: aliegmn enim eft veceny 1n

ufque fexus &c. quo interalia, cavetur ut Fideles poft-

Chrifto renatis oviculir (verba fünt didt Synodi Au

quam ad annos diícretionis pervenerint, omnia (üa

domarenlis) ejufinodi in Chriflo parentes aut dare aut

peccata cónüfiteantur fideliter: faltem (eme

-

Lin anng,

admittere, de quorum paterna folicitudine fpes vervfi-

proprio Sacerdoti.

x

milis non concipiatur.. Rejiciantur proinde pergit Sy-

Ut vero huic prec

to commodius fátisfieri poftit

nodus, ab hoc munere quicumque heretici... excom-

[

admoneant quotannis

a(tores fübditos, ftátim a Qua-

municatis. 2 « motorie criminofi : €9" feandalofe viven-

drage(imz initio, utex eo ipfo tempore, fe parent ad

tes

Rur[us ii qui ipfimet nefciaut ea quee docere opor-

exádiam peccatorum fuorum Confeffionem ; horten-

teat Neophytum, C5 qui per atatem aut mentis ino-

turque ut faciant eam ante Quadragefimx medium ;

qiamn ipfi notitiam won habent fidejuffionis ejus ad quam

tum ut Exomologefi purgatis animis gratiora (int Deo

fe oferunt. . Denique. alii quicumque, .a quibus fidei libe

jejunia; tum ex operibus poenitentiz converfionifque

rationem exonuerationemque verifimiliter non expectant.

fignis, probati, iterata circa Pa(cha confeffione, eo

Adde Synodum Tornacenfem Ca

p. - ,Antverpieniäm

dignius& fructuofius Sacrofanctorum m

yfteriorum par-

Cap. 4. Butcoducenfem Cap. 5.

ticipes fiant.

Hac Synodus

Audomarenfis Cap. 7,

Uliterius moneant Paftores, ut' Patrini cognofcant

ubi obiter nota o

fe fidejuffores pro eis apud Deum extitiffe quos fuíce-

bari.

peribus non vtrbis conver(ionem pro-

;perint ;; & ideo füper eos folicitudinem verz caritatis

Plures infuþe.r Synodi 'tärminiS'jeXpreHïs declarant,

Ampendant; ut.pre reliquis latius profequitur Sy-

non fufficere confiteri femel in anno , alicui- fimplici-

nodus Bufcoducenfis, Capit. 6.

ter approbato, fed confitendum effe proprio Sacerdo-

», Et quia; ait Synodus Audomaren(is Cap. 7.

: er-

t;, aut álteri de ejus expre[Ja licentia, Synodus Ca-

!s faadent fibi- quidam fponfioni (üz feciffe fe fatis, (

meraceníis anno 1567. Cap. 8, Aud

omarenfis Cap. 4;

& munus aliquod poft Baptifmum offerant Baptizati

qu& & Cap. ;. monet quod dicta conftitutio intelli-

:» parentibus .. . Idcirco. confültum . foret abrogare

genda fit non de fülis laicis, verum etiam de Cl

» proríus illam munerum offerendorum confüetudi-

efiCiSb

Hi enim , inquit, eqte ae taiei tenentür ,

quotanniy fe-

» nem; quemadmodum Edido Cxíreo aliquando

iel proprio fuo Sacerdoti confiteri :

Qquamquam nec

» cautum- fuit; fi- temporum: iniquitas

ateretur, ,

his, nec laicis rogantibus proprium

Sacerdotum ve-

:Edi&tum Cafaàreum cujus meminit Synodus, editum

niám alteri confitendi fine cauía neganda fit; moado

eít a. Carolo.V. féptima O&obris anni 1531. & habe-

promittant factz confeffionis coram Sacerdo

te per pro-

tur lib. i. Edictoram Flandrie, pag751. ubiartic. 12.

prium fübítituendo fidem facere ;

& àlias opportuno

pracipitur omnibus cujufcumque ítatus, ne eligant

in Patrinos füarum prolium aliquos ut ab iis munus

tempore proprium Sacerdotem recognoícére, Addit

Attrebaten(is Cap. 4. & Tornacenfis Cap..4. ut nemo

accipiant s. immo fi quid eis offeratur, accipere vetat,

five Regularis, (ive fzcularis, circa fe(tum Kefürres

prohibetque aliquid dari füb. poena dupli illius quod

&ionis Domini id eft tempore Quadragefimz confeffio-

datum eít, nifi forent proles pauperum & miferabi-

nes Poenitentium audiat; five abíolvat, (ine fcitu &

lium perfonarum. Hujus tamen Edicti vigorem idem

licentia Paítoris cujus unius intereft, faltem fengel in

Carolus Edicto anni 1545. art. 3. mitigavit, permit-

anno fuas oves recognofcere.

tens dari munufculum aliquod valorem trium floreno-

Hzc Synodorum Provincie Cameracen

fis Deereta

rum non excedens. : - Habetur eodem lib

ro Edictorum,

licet & rationi & ipfi Decreto Capituli omn

is ütriufgue

pago 7826 | $

fexus, nec non juri communi in Extrava

gánte 2, de

.. Ex his interi

hï'patet Principes & Synodös in hoc

Treuga C* Pace (int adrbodum conformia

; moderate

confpiraffe ut parentes in eligendis liberorum füorum

tamen ac prudenter eorum praáxis hodie a

Paftoribus

Patrinis, attenderent potius qui animx illorum confü-

urgenda efts & fere non nifi communicato

cum Epif-

lerent , quam eorum inopiz fubvenire poffent.

copis confilio, ut alias zelo pracipiti plus

nocumenti

« Qus de-Patrinis Baptitmi dicta funt; etiam intelli-

quam utilitatis caufets il

udque interim compertum eft

enda effe de Patrinis Confirmationis declarant Syno-

hanc diíciplinam faciliu

s in pagis, prefertim faventi-

di Mechlinienfis Provincialis 2..Cap.. 2. Cameracen-

bus Epifcopis, quam inam

plis & populofis civitatibus

fis Provincialis 2. Cap. & pre om

2

nibus Audomarenf(is

poffe induci aut confervari

Cap. $.

— Praterea ferio rmonent Syno

Ulterius

n pant Synodiut nion admittantur in ob-

di ut in ädmihiüräiiöne

hujus Sacramenti obfervetur

Decretum Conc, 'Trid,

ftetrices nifi ille quarum fides & capacitas probe notz

o

:

"itentia, quo precipitur ut pro

fint, & a Paftoribus probate: Cameracenfis Provin:

qualitate criminum & Poenitentium facultate falutares

cialis 2. Cap. 11. & Edidum Regium Art, 9. Mechli-

& convenientes fatisfa&iones injungantur,

Monent-

pienfis Provincialis 2.. Cap., 4. & Edictum Principum

que infüper Synodi, ut fatisfactiones, qua

ntum fieri

Art. $. quod & addit, eas ab Officiali & Magiftratu

poteft, peccatis comimiffis (int Contrarie; ut V, G,

loci debere admittis qui tamen nullas admittant, niüi

pro peccato luxuriz , jejunium & abftinentia;

pfo irà;

pravie bene fint informati de earum capacitate, & Re-

manfüetüdinis opera &c. Bufcodu

"

s

cenfis Cap. à0, & fu-

ligione; idque per atteftationem Paítoris Parochie in

fius Audomaten(is Cap. 13.

qua degunt,.

s

Hinc facile intelligimus, quo

d etiamfi nec Synodus

Denique Paítores adliortentur fideles ut quotannis

Tridentinà, nec Synodi Belgicz conftringant

'resby-

pie ac Chriftiane recolant diem Baptifmatis: Synodis

tero$ ut in omnibus & femper in imponendis

Poeni-

tentiis ad vérbum fequantur Canones. Poenite

ntiales;

(« ) ins 'Eccl, Univ, párte. 11, f6&t. 1, Tit. tt, Ca

nihilominus declaraverint fpiritum illorut Ca

lx. XV. p. 365.

5

p —VG ntm,

nofiuri,

qui .eft convexx;ex?tes- Rq&n;gentias pro pecca

tis COtll

Inifüs

Suppl oper. Van Efpen. TomusV.

172

TanAeÉTATUS-

miffis & Poenitentium qualitat: przfcribere, etiamnum

Denique merito monent Synodi , ;& hodiernz Con-

hodie effe fervandum. Hinc & in moderno Corpore

feflariorum inftructiones, ut caveant Confeffarii, ne

Canonico, poft Decretum Gratiani, Canones illi ex-

qu& commoda temporalia fibi vel füis,. occafione &on-

hibentur füb hoc titulo: Canmozes Penitentiales ,..quo-

fethonis a Poenitentibus aucupentur : Synodus Na-

vum notitia viris Ecclefiaflicis efl valde nece[Jarias funt

murcenfis ultima tit. 16. vix enim poffibile eft.ut par-

enim quredam regule directivee ad. Paenitentias delin-

tes boni Confeffarii expleat,.

ui temporalia a Poeni-

quentibus imponendas.

tentibus expedtat; ut latius vi

I

eri. poterit in Libello ;

Et fane in illis videre poterunt

Cohf'eüärii quas poe-

defimonia circa. Beneficia ,Parte 1.. Cap. 8.ibi quoque

nitentias huic illive peccato convenientes & (alutares

oftenditur, quanto periculo eexponantur;,. qui ex. ob-

Patres judicaverint; & expendere quoufque, attentis

temporum perfonarum & locorum circumfítantiis, eas

latis Sacramento Pænitgntiæ vivere debent. (/)

YORCRDIRUORIGECHS TU PV ARSENONG,

vel attemperare, vel etiam forte commutare, prout

;

faluti Peenitentis conveniat. -

Ad hac, ex notitia Canonum illorumi peccatorum

gravitas dignofci poterit. — Si enim non tantum in cer-

sstb BARU sUsS. (X

tis cafibus five circumftantiis particularibus ,. fed con-

ftanter & paffim uni peccato prz altero gravior multo

De Ijzdulgenrii:;

& diuturnior poenitentia in Canonibus prafixa fit, ne-

TE cuivis Indulgemiæ remiffionis v&l facultatis ob«

mo jure dubitare poterit quin ex mente Patrum & Con-

tentu, utloquitur Pontifex in Extravagante 5. de

ciliorum gravius judicari debeat peccatum cui major

panitentii:, Chrifti fideles procliviores 'ad illicita in

poenitentia; & levius cui minor przílituta eft cum

pofterum committenda reddantur, aut facilitas veniz

indubitatum fit fixam fuiffe Patribus hanc regulam:

eis peccandi aníam tribuat, Synodus Tridentina, in

poenitentias , fepofitis particularibus circumfttantiis,

eis concedendis moderationem, juxta véterem & pro-

fecundum peccatorum gravitatem efle imponendas.

batam in Ecclefia confüetudinem , adhibericupit. Ve-

Itaque ex poenitentiis injundtis, haud difficulter di-

teres autem parciffimos fuiffe in conferendis Indulgen-

gnofcetur fornicarionem inter & ebrietatem , quoad

tiis, notiffimum eft, ait Bellarminus, L. 1. de /ndul-

peccati gravitatem ; fümmum Patribus diícrimen fuiffe.

*

* Coníulamus enim libros Canonefque Poenitentiales,

gentiif, Cap. 12.

Hac moderatio, ut exactius obfe

fvetur, neque pei'

ut V.G. S. Bafilii, Theodori Cantuarienfis, antiquam

falías ac immoderatas Indulgentias populo imponatur,

librum Poenitentialem Romanum , e fcrinio Ecclefiz

mandat eadem Synodus fetf. 21. Cap. 9. de Reform.

QUE . WR —— O. 4X ass 397 7 E

Romanz, ab Halitgario Epiícopo Cameraceníi ante

eas deinceps per Ordinarios locorum , adhibitis duobus

annos octingentos exícriptos, quem in Appendice

Capitulo , debitis temporibus publicandas effe : quod

operis (ui de poenitentia edidit Morinus, plurefquein

Decretum Synodus Provincialis 2. Mechlinienfis, ab

eadem appendice exítantes; item omnes quibus ufüs

Ordinariis diligenter obfervandum decernit, fumma

fuit S. Carolus in füa Canonum Poenitentialium col-

in ilis Indulgentiis recognofcendis, ait, adhibita dili-

le&ione, hosinquam coníulamus, & reperiemus pro

gentia.

peccato fornicationis paffim & conftanter impofitam

Monet preterea Synodus 1. Provinc

i'alis Mechlinf-'

oenitentiam 12, 10. aut 7. annorum; prafertim fi in

enfis pios fuos filios u circumforaneis quibufdam , aut

omine facrato contingerits aut certe in laico trium

etiam cum privilegio impreffis libellis temere fidem ha-

annorum vel ad minus; idque raro, etiam remittente

beant, quiex levibus aut fuper[litiofir caufis immodi-

difciplina Poenitentiali, duorum annorum; velin par-

cay C9 plus cquo exorbitantes pollicentur Indulgentias,

ticulari circumftantia unius anni.

potiffimumfi promiffiones contineant certorum effetuum,

Circa ebrietatem vero

dicitur, laici, velut votanon

periculorum , fcilicet , evitationem a gladiis , a tormen-

habentes, fi inebrientur, arguantura Sacerdote, quod

tir, ab aquis, a pefles aut liberationem certam a Pur-

ebriofi regnum Dei non poflidebunt, & interitus fit

gatorio: quemadimodum C9' Miffis quibufdam €$' pre-

ebrietasrationis, & compellat eos poenitere. At quan-

cibus certo nuntero recitandis affixas alicubi videre licet-

to tempore, revolve libros, Canonefque Poenitentia-

Hactenus Synodus, cui coníonat Synodus Provincia-

"

les, & vix reperies pro ebrietate, etiam cum aliqua

lis 1. Cameracenfis.

circumftantia aggravante, V. G. quod vomitum cáu-

Plurimi fimiles libelli; quorum meminit Synodus;

faverit, diuturniorem quam 40.dierum, etiam in ho-

occurrunt inter illos quibus privilegia & Indulgentiae

mine facrato aut votum habente; in laico vero 15. aut

Confraternitatum exponuntur: uti brevitatis cauía vi-

7. dierum impofitam poenitentiam.

deri poterit in Dictatis ad Titulum Decretaliu

m:*Dg

—Em o2 h PRedD-n a i ml s 2 GÉ L GC ao sU Qu "Rn CUM GE T a — d u 7 u

-Hin igitur fecure concludi poteft, quod ficut poe-

Reliquiis. C7' veneratione Sanclorum. (c)

nitentia pro fornicatione peragenda ex mente Patrum,

multis excedere debuit poenitentiam pro ebrietate füb-

]

eundam; ita quoque ex mente eorumdem, ebrietas

per fe &ut communiter fit, non tantum non excedat

DI TU EÉ-US

VII

fornicationem quoad gravitatem peccati, fed nec zqua-

lis, immo nec pene ipfi comparari poffit: nii dicamus

De Sacmmänto Euchariflie. (d)

ä

Patres & Concilia in fuis Canonibus paffim neglexiffe

hanc inviolabilem Divinz juftitie regulam, poeniten-

Ublice Meretrices, €7 ufararii €9 alii quilibet pee-

tias, fepofitis particularibus circumítantiis, peccato-

F

catores notorii, etiam fanctiffime confeli , ad pu-

rum gravitati effe commenfürandas.

blicam Satramentorum perceptionem non admittantur,

Eodem fundamento

de gravitate peccatorum carnis

inter fe ratiocinandum, ut fi uni paffim & conftanter

ait Synodus Cameracen(is, anno 1604. tit. s. Cap. 3.

ä

nifi publice poenitentiam egerint, aut ex ipforum bo-

multo gravior & diuturnior quam alteri injuncta repe-

na conver(íatione, aliove legitimo modo, de vitz ip-

3

riatur poenitentia, hoc quoque altero multo gravius

forum emendatione publiceconítet. Hinc manifeftum

aPatribus & Conciliis Canonum eorum auctoribus

fuiffe judicatum; licet fortaffis quidam Theologi, non

eít a Sacra Communione publice arcendos effe non

tantum meretrices, ufurariosaliofque fimiles, qui paf-

tam Patrum & Canonum auctoritate, quam humano

ratiocinio, quod etiam interdum ad abfurdiffima ducit,

(5) 'TraGatus de fimonis &c. przlo datus fuit füb finem anni

4

innitantur ; aliter deillorum

1686.

peccatorum gravitate ju-

2

(«) Hanc Tra&ctatum, nunc 1. editum füpra videre eft, P, II.

dicent & doceant. (a)

R. 1.

(4) Vide jw; Ecc]

(a) Hac contra Dogma novum Gc. M. Steysertii, de Ebrietate

ehar, Cap. 2. n. 13.

efraflicum utiv, P, a. Tit. 4. de Sacram. Eu.

ä;

& Fosæaicatidnc. Vide. Dogma novum denunciatam, .

feq,

fim

Dg£Qjusztis BErtcGoicH

175

M

i

fimin Ritualibus (en Manualibus nominatim exprimun-

tur; fed etiam fornicarios notorios , juratores profe(-

ditque Cap..3. ut Parochi fxpe populum üu&h Tno-

neant ut frequens SS. hoc Sacramentum profequatur;

íos, & ebrioíos & bibones quoídam. perditiffimos ;

maxime hi qui funt fratres fodalitatum Corporis Chri-

quandoquidem dubitari nequeat quin & hi péccatores

fti; quas obtaret facra Synodus ubique erigi, atque

|e

fint notorii,. quos omnes indifcriminatim predicta Sy-

infütui per Epifcopos. Optandum effetut Écclefiatti.

1

nodus, melius quam privatus aliquis de fenfü Ritua-

Jium inftructa, repellendos declarat. Néc rirum:

ci, prafertim in civitatibus, fio exemplo ad hoc reli.

gionis officium laicos excitarent & permoeverent.

le

cum ratio repellendi publice a Sacramentorum perce-

Ex przdictis Decretis manifeftum e(t, nec fxcula-

ptione concubinarios, aliofque paffim nominatim ex-

ribus nec Regularibus curatn animarum non habenti-

preffos, zcquemilitet in aliis notoriis peccatoribus. Un.

bus, licitum etfe Euchariftiam zgris deferre, Publi-

'de in ordinationibus Synodalibus de Mandato Gafpa-

ce enim perilles deferri non poffe emnes fatentur: oc-

xis Hemii Epifcopi Antverpien(is evulgatis, inter re-

culta àutem delatio cüm nequidem Parochis hujus Sa-

pellendos a facra communione nominatim. exprimun-

cramenti ordinariis miniftris licita fit, qua fpecie eam

tür non tantum concubinarii, fed etiaro fornicarii.

fibi licitam prztendent, qui folum ut Parochorum füb .

Ulterius cum . Notorii dicantur non tantum qui ut

fidiarii & adjutores advocantur? Unde Synodus Na-

tales a Judice funt declarati, fed etiam illi quorum

peccata adeo publica fant, ut omhnibus paffim inno-

murcenfis ultima, Cap. 6.ait: ,, fciant Regulares nec

,

»

ullo tempore fe deferre poffe publice aut privatim

teícant, uti poft alios Canoniftas ad Capitulum "as

25

Euchariftiam ad zgros, extra fepta Monáfterii fuis

de cohortatione Clericorum & mulierum füfe docet

d

?

multo minus viaticum in mortis articulo exiftenti-

Fagnanus, nullatenus ferenda quorumdam novella opi-

» bus faltem non nifi cum licentia & de confentü ex-

nio, contra unanimem Canoniftarum & Theologorum

preffo noftro, vel Vicarii noftri Generalis, aut Pa-

ä

fententiam, a perceptione Sacramentorum folum re

ftoris loci, extra cafüm neceffitatis. *

pellendos effe notorios & publicos peccatores qui tales

Deinde Cap. 8. fübjungit: ,, fiqui ex illis prefum-

per fententiam Judicis fant declarati; contra manife-

píerint premiffis contravenire, fciant fe fübjacere

ftam Canonum & Decretum fententiam : quia mens il-

?

Cenfuriss & tam per fübtractionem eleemofynarum

lorum Canonum eít, ne cum publico populi fcandalo

»

dan&a dentur canibus; ipfaque peccata quantumvis

Cleri quam ademptionem ftationum eos.cogendos

» iri ad obíervationem eorum. * — Pluratum Synodo-

gravia pro levibus aut nullis habeantur, dum fimilibus

rum tuüm Epifcoporum Decreta contra hanc attenta-

peccatis notorie contaminatis publice Sacramenta,

tam Regularium occultam delationem Euchariftiz vi-

quz non nifi dignis ditribuenda fünt, popáülus diftri-

deri poterünt in Epiftola impreffa Reverendi Domini

ui confpicit. Quis veroau(it negare fcandalum illud

Guillemans Canonici & Archipresbyteri Gandenfis:

que metuendum elfe,

P

fi

(ive admittantur notorii noto-

in qua przterea defertur judicium Doctorum Lovani -

rietate faQi, ut ajunt, five notorietate juris.

enfium datum ad petitionem Par

echorum Antverpien-

Sed ajunt, didi novelli Jurifperiti, fi hoc paffim

fium anno 1664.

permittatur judicio Parochorum & Sacérdotum, fiet

ut ipfi nonnunquam zelo przcipiti & imprudenti a fà-

d

€ra communione publice repellant tanquatr notorios

1

peccatores, qui tales ad mentem Canonum non fünt,

Quafi vero zelus Sacerdotam non minus quam füffü-

i GE pl M U L U S :

/-V-. p

cienter retineretur & compelíceretur per. multiplicia

De Sacrameuto Exiremo Uncllonis

obloquia & vexationes, quz Sacerdotes ex fimili re-

: :Tejiamn?if |

pulfione peccatorum notoriorum a Tàcra communione

co Sep'ü*lï*zn'ig

fibi imminere prevident; adeo ut timendum noh fit

! Onent paffim Synodi Pa:

'ochos ü*'t ægros fæpe YVI

Sacerdotes hac in parte juftó futuros ferventiores; fed

M

'€€ contrario jure merito verendum, & quotidiana ex-

htent, hortenturqüe ne ad extremum hujus Sa-

cramenti füfceptionem differant, 'ac potius fenfibus

perientia nimis quam cómpeértum; Sacerdotes hac in

rationifque ufü adhuc integris, illud fibi adiminiftrari

parte jufto futuros laxiores & remiffiores. Hinc cum

petant, ut ita uberiorem frudum percipiant; ftude-

tot & toties renovata videamus Decreta, quibus Sa-

antque populo adimere falíam illam ideam, quafi poft

cerdotum in hoc pundo zelus excitatur, nullüm ta-

hujus Sacramenti

inen unquam Edi&um legitut, quo eorum hac in par-

receptronem fpes nullaconvelefcen-

di füpereffet.

te compefcatur exceffus ; id

eo ïndübi;: quia hic timen-

Si éa hodie vigeret difciplina quam pene ufque ad

um non erat. .

finem przcedentis (xculis in multis viguiffe certiffimis

Si qui proinde Officiales Paftoribus hanc Ecclefiz

argumentis oftendit Joannes Lannoius Do&tor Sorbo-

diíciplinam cum multis incommodis tuentibus & ob-

nicus, inlibro: de Sacramento umttionis infiemorum;

fervantibus molefti fint; eorumque zelum , quafi im-

per difciplinam, inquam, conferendi hoc Sacramen-

prudentem etiam püblice coram populo reprehendere

tum ante viaticum, non dubium quin facilius obtine-

nonvereantur, vereorneii ex illis fint, de quibus ali:

retur ut Sacramentum hoc fenfibus, rationifqie ufia

quando dixit Petrus Blefenfis, quod non ab officio uo-

adhucintegris, adeoque &majori cum fradtu füfcipe-

mine, fed ab officio verbo, Officiales dicantur.

returs populoque paífim períuafüm non effet Extre-

Ceterum fi aliqua in Parochia deprehendantür multi

mam uncionem certum effe mortis indicium. ^ Ulte«

fcandalofe viventes, prxvideatque Parochus, ex eo-

rius cum hoc Sacramentum fit quoddam fipplemen-

rum expulfione magnam orituram turbationem, indu:

bie exigitprudentia, utin his &fimilibus cafibus con-

tum Sacramento Poenitentie, quo nimirum reliquiz

peccatorum plenius ab(tergantur, priftina illa difcipli-

fülat tum. Superiores, tum alios viros do&tos & pios,

na & hoc titulo modernz praferenda videtur; quod

quorum cum auctorit

menti, fulciatur.

ate & conülio , in re tanti mo-

per illam fieret, ut infirmus prius accepto hoc Sacra-

mento , a peccatorum reliquiis plenius expurgatüs,

. Monent praterea Synodi hocSacramentum non ni(

cum rheliori etíam difpofitione vieticum nfciperet,

publice ac honorifice «egris effe deferendum: utraque

Ceterum cum moderna difciplina non tantum diutur

Synodus Provincialis Mechlinienfis , Cameracen(is

no ufü füffulta fit, fed etiam in plerifque Ritualibus

Provincialis 1. tit. de Paflorum refidentia Cap. 7. & 2.

& Synedis diferte prefcripta, hecnon temere finie au-

hoctitulo, Cap. 2. unaimprobans abufüm eorum qui

Goritate Epiíco

porum a-bmganda ; necpriftinain ufum

facram Euchariftiam egris, quia morbum diffimulare

revocanda eft,

volunt, feualio quocumque prztextu occulte deferant;

Infaper in hac materià notandum Decretum Syno-

di Cameracenfis Provincialis 2. Cap. 1. quo pracipi-

nifi de expreffa Epi(copqruam licentia 1d facerent? ad.

ur.

T RA'C TA Ts

174

tur ut dum adminiftrandum [eft hoc Saärame:æiürü,

C'lp 3. fimiliter Mechlinien(is Provincialis r. tit. de

campana aliqua pulfetur, cujus fono omnes intelligant

Decanis .C9' Paftroribur, Cap. 12. pracipit Paftoribus

deferendum hoc Sacramentum ; moneantque Fideles

ut pro exequiis, feptenariis, triennariis, aut anniver-

—

ut hoc figno dato , fe ad Ecclefiam conferant, & Sa-

fariis, nihil ftipulentur.

cerdoti fe junzant, pro falutezegri cum eodem depre-

Ut autem efficacius & facilius fimiles pactiones fpe.

caturis & ad hoc opus caritatis etiam propofitis Indul-

ciem plerumque fimoniz, aut ut minus turpis queftus,

gentiis, ubi expedire judicaverit Epifcopus, inviten-

praferentes, precaveantur, optandum foret ut ubi-

tur. , Ceteri quibus non vacat, dirigant faltem ani-

que obtineret quod dicitur in lege 18. Codice, de fa-

a C0 €7 — v

mum incalum , & pro falute decumbentis aliquam

crofanétis Ecclefiis. . Magna con[titutio affignat magnee

Ecclefice. Conftantinopoleos feptuaginta librarum auri

oratiunculam offerant Deo: extrema enim hac necetfi-

tate Fidelium precibus egri maxime indigent, & iif-

reditum, eamob caufam ut exequice fine fumptu C3 gra-

dem plurimum juvantur.

&

tis fiant in. Ecclefia Conftantinopolitana.. Optandum,

Denique utiliter obfervatur ;

quod monet Synodus

inquam, foret ut ubique füfficienter provideretur Pa-

Bufcoducenfis, anni 1612. tit. 7. Cap. 12. ut zgrotis

rochis & Ecclefie Miniítris ne ad fcabiofa illa Funera-

Sacramenta Poenitentiz , Euchariftiz & Extremx un-

lium jura victitandi caufa recurrere deberent. Qua de

&ionis, diftin&tis temporibus adminiftrentur.

revide Chriflianum Lupum , Diff. 2. prooemiali ad Tom.

3. fcholiorum Cap. 7. ibidem monens quod Epiftopi

DE TESTAMENTIS.

€9 alii decimas po[fidentes Prelati , eerumque Capitu-

la C9' Monafleria rigidum coram Deo onus portent daa-

f - — l t — £4- - —— « «

d« Parochis integrc fu[lentatienis, C9' miferas pleber

Quandoquidem éonformiter juri Canonico in Bel-

gio receptum fit ut Paftores & vice Paftores poffint

liberandi ab exaétlioniPus variis fufpectir C9' offen[is,

conficere Teftamenta; & cafus prefertim in pagis non

ad quas iflti a paupertate coguntur. Hactenus ifte.

li

raro occurraat, quod ipíi defectu Notarii teftamenta

Ceterum cum ea jam dudum fuerit, & modo (ittem-

conficere teneantur, plane conveniens eft, ut & ipfi

porum miferia ut vix fperare liceat Parochis aliifque Ec-

ravie de forma & folemnitate teftamenti conficiendi

clefiz neceflariis Miniftris, prafertim in civitatibus ,

i

fint debite inftructi;.ne alias ob defe&um alicujus fo-

aliunde füfficienter provifüm iri, merito Synodi no-

lemnitatis aut dubiam expreffionem, poftmodum de

ftrze folicitz fuere, ut faltem auctoritate Epifcoporum

Y

validitate teftamenti, aut menteteftatoris, cum feque-

& Magiftratuum civilium Funeralia illa jura determi-

lamultorum incommodorum tam in fpiritualibus quam

narentur, ut hoc faltem pa&o privata ftipulationes ac

temporalibus ,..quaítio oriatur.

$

pa&iones ceffarent, populufque certa juraper modum

:

e1

Cererum quia plerumqu

illis qui ad curam Paftora-

Decimarum Períonalium folvere cogeretur; emnifíque

lem vocantur nec vacat nec convenittotam Teftamen-

quoque populo fübtraheretur conquerendi occatio,

torum materiam fuüíe pervólvere, pro compendiofa

quafi ab Ecclefiafticis nimium gravaretur; dum ea ju-

ra etiam per civilem Magiítratum prafcripta & proba-

aliqua inftru&ione confülere poterunt V. G. Manuale

Pa[lorum , juxta ufum Paftoralis Mechlinienfis, nuper

ta intelligit. . Vide Synodum Cameracenfem Provin-

Leodii impreffi, cui per modum Appendicis fubne-

cialem 1.tit. de Decimis , Cap.7. Provincialgm 2. Cap.

&untur formule Teftamentorum , &-monita quzdam

3. & plerafque Dioccefanas.

pro Teftamentis condendis. Item Commentarium A4n-

Ceterum cum jura illain fingulis officiis, &quidem

tonii Anfelmo , Jurifcontulti Antverpienfis, prefertim

pro officiorum & funeris qualitate minora aut majora

ad Art. 12. Edicti perpetuis ubi paulo fufius notat &

exigantur & folvantur, difficulter fimoniz aut turpis

E

|

refert quz de jure Belgico in Teftamentis fint obfer-

*

quaítus omnis nota evitabitur, nifi in illorum jurium

vanda.

exactione magnacum moderatione & cireumfpedtione

Illud inter alia

notandum, quod Paítor conficiens

procedatur; atque in primis ob jurium illorum defe-

t

"Teftamentum, nihil fibi aut confanguineis füis ufque

étum corpora defündtorum etiam pauperum, honori-

b

ad 4. Gradum, juxta fupputationem civilem, adfcri-

fice fepelire Parochi non omittant. Synodus Namur-

bere poffit; quin. & Synodorum Decreta monent ut

cenfis ultima, tit. 19. Cap. 2.

Parechi, dum apud agros de condendo Teftamento

Eumdem in finem ftatuit Synodus Cameracenfis

m

Provincialis 2. Cap. 7. quod Clero ob fünus aut exe-

—

-

tractant, folicite caveant, ne fibi diredte velindirede,

prafertim in przjudicium. pauperum confanguineo-

quias datur, ne

urante officio & fpeQante populo,

--—

L

rum , legata aut hzreditatem folicitent. Hinc ftatuta

fed eodem officio finitó ; iis qui eidem ab

.

F d

7*

iqitio uíque

Leodieníia anni 1613. diferte habent: Caveant Paflo-

ad finem adfuerint, diftribuatur-

res in fuadendis anniverfariis mortuorum, ue in ava-

Infuüper ne mercenario modo officium defunctorum

vitice notam incidant.

peragi videatur, merito monet Synodus Gandenfis,

Il2 —— c) UL3

Denique quamvis

de confuetudine in Belgio obti-

anno 1650. tit. 11. Cap. 4. quod Paftores fedulo advi-

ilabunt & ftrenue allaborabunt ut Vigilie & exequiz

neat ut Ecclefiafticis permittatur libere teítari, etiam

— P ]

de|Proventibus Ecclefiafticis , merito tamen monet

Fidelium defun&orum íolemniter, tractim, graviter

Synodus Bufcoducenfis 2. it. 23. Cap. 1. Ejufmodi

& devote decantentur.

Denique monentur Parochi ut brevem femper ex-

indulto non, permitti libertatem legandi teftandique in

C

quofvis fines. C9' ufus , inftar Patrimonialium : atque

hortationem habeant in fepulturis & exequiis defün-

de iis qua ex jufla rerum fuarum difpenfatione fupere-

&orum antequam populum aloco fepulturz dimittant ;

[

runt, fupremc voluntatis declaratione ,. non fecundum

in eaque ad fetiam mortis cogitationem & praparatio-

carnem C3' fangu

inem ,, fed utilitqtezn Ecglejïæ Dei dif-

nem, atque ad orandum pro defünctis ferio horten-

;

pouant.

s

tur: Synodus Cameraceníis anni 1604. tit. 13. Cap. 2.

Et hzc quidem fi defun&us in propria inhumetur

DE SEPULTURIS (þa)

Parochias at fi vel electionis arbitrio, vel ob Majorum

| Pro loco fepültare, etiam eo prztextu quod cedat

fepulturam.exta Parochialem Ecclefiam defun&um fe-

P — zi -l

peliri contingat, jus Belgarum habet, ut, quoad jura

Fabricz, aut alix pi caufz, nihil ex padto exigatur;

Funeralia Eccle(ix Parochialis in primis concordata pa-

fed fi quid juxtacujufque loci piam & laudabilem con-

&ave cum Szcülaribus ant Regularibus inita, juxta

füetudinem a defuridi haredibus vel executoribus do-

Capitulum 3. de Paclis, in fexto, itemque vetuftz

netur, ipfi Fabrice cedat, non autem in ufüs Cano-

confuetudines, ferventür.

His vero ceffantibus juxta

nicorutn, Paftorum, autaliarum perfonarum conver-

ele&ionem quidem defunài & privilegia paffim Mona-

tatur: Synodus Cameracenfis Provincialis 2. Ti't*. 13.

fteriis & Ecclefiis indulta ,. fas eftin illis defuncturn fe-

LL —

pelirés fed corpus defuüncti, priufquani ad locum fe-

j Ig,) 'Vide jus Ecdef. utiiv, p. 11 Se&&, IV, Tit VIL, C. V..

pulturz

nE Junrz Bzrscrco,

I75

N

pulturz deferatur, prius Eccle(iz Parochi

tandum eft, & ibidem

ali przfen-

ceffaria, illeque dicätur habere titulum ,. qui ejufmodi

Ü

prafente corpore, Miffà cele-

mediis, undecumque provenientibus , füfBcienter eft

branda,

aliaque funera circa corpus peragenda, ac fi

inftructus.

;

— Hzc difoiplinz mutatio originem füam

in ipía Ecclefia Parochiali effet inhbumandum: quo fiat

habuiffe dicitur ,

partim ex malo intelle&u Decreti

ut jus fepulture quidem aliis Ecclefiis & Monafteriis

Concilii Laterane

níis, in Cap. 4. extra, de Preeben-

concedatur, fed falva juftitia Ecclefiarum Parochialium;

dis, C?' Dignitatib:

L55

partim ex mala verfione Canonis

quz clauífula Bullis Pontificum, quibus jus fepulturz

VI. Concilii Calced

onenfis apud Grati

anum Dift. 7o.

Monafteriis conceditur paffim. appofita eft. Hoc jus

Canone 1. ut videri poterit apud Fran

belgarum frequenterin contradi&torio judicio tam Ec-

cifcum Floren-

tem ad Cap. 2. de Preebendis ;

& Ludovicum Thomaf-

ä

vitatis cauía videri

cletiaftico quam civili fepiffime firmatum füit, utbre-

finum, de Difciplina Ecclefi

E

» Part. 4. Lib. 2. Cap. 3.

poterit in Motivo impreffo pro Pa-

Synodus Trid. ut & priftina

m ac me]

flore €9 JEdituis E

C

clefie S. Catharinc Bruxellis, con-

iorem difcipli-

nam, quantum temporum conditio patiebatur, reíti-

tra quatuor Ordines Mendicantes; in quo etiam often-

tueret, & incommodis ex defectu füfficientis & hone-

ditur hoc jus Belgarum effe conforme jure communi.

Iti tituli nafcentibus obviaret ,. ftatuit (eff 2.:. C

a

5

Huic infuper Motivo anne&titur

Appendix, in qua de-

ip. 2. de

monftratur quz fi

t Quarta Funeralium ,

Reform. , Nequisdeinceps Clericus ecularis

; quam-

de qua Conc.,

,

3

vis alias fit idoneus moribus,

Ícientia & ztate, ad

Trid. feff. 25. Cap. 13. deReform.

ottenditurque hanc

3

facros Ordines promoveatur , ni

fi

Quartam plane effe difparatam a

Miffa funerali in Ec-

33

prius legitime con-

ftet eum Beneficium Ecclefiafti

cum, quod fibi ad.

€le(ia Parochiali, przfeénte corpore defundi celebran-

3

vidum honefte fifficiat,

pacifice poffidere... Pa-

a, priufquam ad locum fepuiturz deteratur.

» trimonium vero vel pen(io

Denique in hac materia notandum , quod declarat

M

5

nem obtinentes, ordina-

ri pofthac non poffint, nifi illi,

quos Epi(copus ju-

5ynodus Cameracenfíis ultima ,. tit. 19. Cap. 4. quod

w

P

dicaverit affumendos pro neceffi

in fepeliendis mortuis feu deducendis ad Ecclefiam,

, tate Ecclefiarum füarum. **

t;ite vel commodi-

non poterunt Religiofi portare Stolam: extra Mona-

Hinc habemus Synodum Trid.

pro titulo legitimo

fterii füi fepta, juxta contentum Clementinse Dudum,

& ordinario ordinationis dumtaxa

t agnovifle Benefi-

ae fepulturis: cui Synodali Decreto conformis eíft uni-

cium Ecclefiafticum,

veríalis per Belgium praxis; ut vel hinc oftendatur,

quo mediante quis certe Eccle-

fie eft adfcriptus.

Patrimonial

em vero titulum non

Regularibus extra Monatterii (üi fepta , nu

dictionem

lam jurit-

admi(iffe, nii difpenfative; id

eít fi

Epifcopus judica-

aut auctoritatem competere: Stola quippe

verit neceffitatem aut utilitatem fü

poteítatem

difpenfàndi Sacramenta indicat; ut habe-

arum Ecclefiarum

exigere, ut fub hoc titulo al

iqui ad Ordines fàcros afz

tur)in fupplemento $. Thomz Quzft. 4o. Art. 7.

fumantur.

Inde, ut nota

t Fagnanus, ad Ca

s

a

Prabendis , Num. 24. Concilium Tride

p.4. de

ntin. aperte

fuítulit difpofitionem Cap. 23. extra de Pr

cbendis, fe-

cundum quam Clerici non: Beneficiati l

ITe

ite poterant

T cEVISGUSEsus

IX,

ad ficros Ordines promoveri ad titulum

35

Patrimonii:

nam, ait, hodie folum Beneficium ef Titulus Le-

De Sacramento Ordinis.

» gitimus ad Sacros Ordines; Patrimonium non nifi

35

'!-'ngvc'ii noftrz Delgicz plurimum folitz fuere ut in-

b5

difpentatives quemadmodum etiam alias declaravit

M

Sacra Congregatio eju(dem. Concilii inter

Dresot*

commodis ex defe&u tfütficientis & honefti Tituli

hzc ille: Quz ulterius o(tendunt Synodum T

rid. pro-

erdinationis provenientibus, occurrerent, (2)

Pro quo notandum olim aliam fuiffe, quam hodie,

pius ad priitinam difciplinam, quz titulum

patrimo-

nialem ignorabat,

acceffitle , quam Decretal

es Grego-

tituli rationem & acceptionem.

Titulus enim priori-

rii IX.

bus fxculis accipiebatur pro Ecclefia, ad quám defer-

viendam Presbyteri aliique Miniftri Ecclefis ordina-

Infüper vult Tridentinum, ut titulus, five Eccle-

fiafticus five Patrimonialis,

fit talis qui ad victum ordi-

bantur; & in qua ftabilitatis promiffionem facere te-

nandi honefte füfficiat.

Quid vero requiratur ad iliam

nebantur; nec ab ea recedere iis liceret fine Epifcopi

fufficientiam judicio Epi

licentia. . Hinc in Synodis etiam fxculi IX. & X. fre-

íÍcoporum permittit, & meri-

to: namquodunotemp

ere &loco fufficit,

alio tempore

quenter legitur, ut Presbyteris de minore titulo ad

&loco fzpenon füfficit. Interim ta

men Ep

ifcopus hanc

majorem non liceat tranfmigrares fed in eo ad quem

tituli íufficientiam

; itadeterminare debet

ordinati fünt permaneant;

ut late videri poteft in G2of-

-

a

. ut obtinea-

fario medie C3' i

tur fcopus quem verbis initialibus füui

"Decreti Syno-

nfimcee latinitatis &c Au&tore de Fraif-

dus indicat: ne Clerici defe&u honeft

& fuftentationis,

ze, verbo Titulus.

Hinc ordinari (ine titulo eo tem-

aut cum Ordinis fui dedecore mendicar

pore dicebantur qui in ordinatione nulli certz Eccle-

€, aut fordidum

fiz addicebantur.

aliquem que[tum

exercere compellantur.

Igitur Epifcopus qui in titulum im

putari permitte-

Durante hac difciplina, dum de titulo ageretur,

ret, quz ordinandus e

non tam de vitz neceffariis ordinandi, quam de Ec-

quotidiana cel

ebratione Miffa-

cleíia cui

rum lucrari poffet,

menti Synodi Tridentinz nequa-

per ordinationem effet adícribendus inqui-

quam fatisfaceret ;

e€o quod per hujufmodi tituli fuffi-

fitio fiebat. — At circa fxculum XIL ad titulum ordina-

cientiam minime o

tionis major coepit haberi ratio facultatem feu medio-

ccurratur incommodis quibus hoc

fuo Decreto occurrere voluit.

Notum enim eít nul-

rum quibus ordinandus honefte füftentari poffet, quam

losad quzftum inhoneftumadeo

declinare fol

ere, quam

Eccle(iz pro cujus utilitateaut neceffitate ordinaretur.

illos qui ex quotidiano Miffarum honorario v

Cum vero hzc media non modo ex Beneficio Ec-

iQtare co-

guntur, qui frequenter de ce

lebratione Miffàrum f

clefiattico, ut hodie loquimur, fed etiam ex paterna

ciunt artem de pane lucrand

O.

Quare nec in 5yno-

hareditate five Patrimonio haberi poffent, paulatim

do Trid. nec in alia ulla, dum d

titulus Patrimonialis, priítinis & melioribus fxculis in-

e titulo ordinationis

tractatur, ejufmodi honorarioru

ID mentio occurrit,

cognitus, invaluit; ac infüper in Beneficio Ecclefia-

Praterea Synodi no(trz Bel

gicx obviare volentes

ftico, dum de titulo ordinatiois effet quxítio, non

fraudibus & incommodis,

tam ipfum Minifterium Ecclefiafticum, quam proven-

qu& vel per falfi

tituli füp-

pofitionem, aut ejufdem ti

tul: przpofteram

al

ienatio-

tus eidem annexi, confiderari coeperunt. Inquotan-

nem contingunt, ftatuerunt, ut juret deinc

dem fadum eft, ut titüli nomine veniant Facultates

libet Ordinandus ad Titulum Patrimonial

eps qui-

feu media ad honeítam fuftentationem ordinandi ne-

em aut Bene-

ficialem, quod titulum quem pro futura f

üa promotio-

ne exhibet, vere & fine fraude poffide

at ;

illum non re(ignabit vel alienabit: nifi ei de

quodque

(a)- Vide jus Ecclef. univ, Parte 1I. Se&t. I, 'ht VIII, Capq. V-I..

alio titulo

füifi-

"Bo AacgcóT AOT OU 5c

156

ne, aut alioquin füb frequenti populi conventu, con-

fullicienti fit profpecam; ^néque tunc quidem aliter,

ni6 cutn fcitu & confenfufüi Epifcopi, in Litteris ip-

tra&ui Matrimoniali premittanturs & quidem f1 Ma-

onis exprimendo. : Item

trimonium contrahere volentes fint diverfarum Paro-

fiüs refignationis aut alienati

chiarum, in utriufque Defponforum Parochia procla-

«juod titnlim qui in locum

prioris tituli fucceflerit

abíque fimili. confenfu, non r

e(ignabit aut alienabit.

mationes fiant; nec Parochus unius Parochie Matri-

l;;ä

ionio adíiftat, nifiipfi conftet in altera Parochia pro-

Jta Synódus Provincialis Mechlinienüs 2. Capit. 8.

clamationes factas.

tem Cameracenfis Provincialis 2. Cap. 4. nifi quod

m

hzc folum titulum Patrimonial

em exprimat.

X*

9. i.

(

Cum autem fcopus

harüm proclamationum fit de-

lr

'Ut vero Decreta Synodorum efficacius & facilius

ob-

tegere impedimenta, (iquz foríam inter contrahere

* «

volentes fübeffent, idcirco (i Defpon(i in Parochia, in

fervarentir, per

Edictum Regium ad Synodum Came-

r

'Tácen

Í

em Art. 10. & Principut ad Synodum Mechli-

.

quà moderna eorum eít habitatio, brevem moram tra-

f

nienféem Art. 12. Otines cu]

ufcumque generis aliena-

xerint, ita ut ibidem non fint fatis noti , et(i ibidem

Matrimonio jungipoflint, nihilominus in Parochia in

tiones, obligationes, aut oppignorationes titulorum

J

Pstrimonialium declaratz funt nullius valoris, nifi ut

qua prius habitarunt, ubi verifimilius eft fore ut im-

minüs refervetur ufusfructus illorum ad vitam ordinan-

pedimenta íciantur , proclamationes omnes fieri de-

]

bent: Synodus Mechlinienfis Dioecefana Cap. 8. Gau-

di, aut'alias obfervate fint lolemnitates quas in alie-

Üü

natione ejufmodi boho'i*;im Synodi & praititum jura-

denfis Cap. 7. Audomarenfis Cap. $. Mandantque or-

r

mentum exigunt.

^

dinationes Dioecefanz Antverpienfes ; Anni 1643.

ti formulam ferio expendere debent

Num. 7. ut Paftores non mittant facile pro habenda

Hanc juramen

q

ui ad làcros Ordines furnt prom

ovendis prafertim fi

difpenfatione Canonum, ni(i urgens fit ratio.*

in tituluim Patrimonialem atlignare intendant bona pa-

Hzc enixa & uniformis, & tantopre inculcata Sy-

nodorum fententia, de przmittendis contractui Ma-

i

rentür, qüe non tantum portionem ipfius ordinan-

di, fed & reliquorum, liberorum integram aut pro

trimoniali proclamationibus, oftendit quam parum

3nagna parte abf

orbent: quzque verofimiliterordinan-

conformis fit menti Ecclefiz ufitatain quibufdam Dioc-

E

cefibus praxis cuilibet poftulanti remiffionem procla-

do in titaulum non.

darentur, mifi diredte aut faltem in-

mationum paffim annuendi; idque non raro cum mul-

[

directe füo loquen

di vel agendi modo indicaret , &

'quaii addiceret fe nunquam

bonis illis ufürum. |Hio,

torumincommodorum fequela, que, ex impedimento

dat num ad mentem Sy-

occulto dirimente poft contradtum & confummatum

inquam, merito faltem expen

Matrimonium, propter omiffas proclamationes demum

ü

'nodorum hoc juramentuim prefcribentium ,

& Epifco-

detecta nata fünt oriri.

porum exigentium; cur ve

ritate jurare poterit.

nodorum haud effe cre-

Demum menent Concilia noítra, ut ad fponfalia,

Illud equidem de mente Sy

& folliciti de

ac Matrimonium przfertim, nonadmittantur, qui non

diderim, ut Epifcopi adeo fint rigorofi

tituli füfficientia dum aliunde de moribus & capacitate

noverintorationem Dominicam, Salutationem Ange-

ordinandi, ejufque prompta voluntate, proarbitrio&

licam, Symbolum Apoftolorum, Decalogum, quin-

que precepta Eccle

(iz ac generalia fidei principia: 5y-

vocatione Superiorum ad liborandum cum fruàu in

nodus 2, Provincia

lis Cameracenfis Cap. 6. & Audo-

cura animarum abunde conftat; quandoquidem eo ca-

fu morale periculum non fübfit, quod ordinandus de-

marenfis Cap. 3. que & Cap. 17. precipit Paftoribus

ut recens conjtügatos inflruamt homorabile debere e[fe

fe&u honeltz füftentationis ad mendicitatem aut inho-

connübium in ommibus ; mec in re , facra qu&rendam

neftum quzítum adigetu

r: nec enim difficulter, mà-

xime fi Epifcopus ad ho

c allaboret, ejafmodi ordi-

libidinofam voluptatem , fed. expettanda fidei Sacra-

nandus locumin veniet ,

ubi &in vineà Domini labora-

menti C5 prolis lonas quare C9 in[lruant, ubi res po-

re poffit, & neceflaria pro honefta füftentatione per-

flulat, verecunde C9' mode[le, ut non exiftiment conju-

cipiat.

ges quidlibet inter fe licere: quod ibidem latius profe-

Deni

oftre, conformiter ad Synodum

que Synodi n

quitum

Trid. fetf. 23. Cap. 1

6. de Reform. ftatuunt ut nullus

vidisniasi

"

pudpuesqequicsseenpirqui us

impofterum ordinetur.qui illi Ecclefice aut pio loco, pro

cujus nece[fitate aut utilitate affamitur , non adfcribatur,

TITULVUS UNDECIMUS,.

ubi fuis fungàátur

muneribus , nec incertis vagetur fedi-

bus. Synodus 2.

Provincialis Cameracenfis Cap. 6.

De Dotirina €9' predicatione verbi Dei,

uz & addit: Et in proximi Ordinis fufceptione exa-

minentur finguli, mum in iis Ecclefüis quibus. adfcripti

fuerint, fuas funtliones obie

rint.

( *Um przcipaum maximeque neceffarium Paftorum

.Si horum Dectetorum exa

&a effet obíervatio, mo-

officium fit verbi Dei przdicatio ac populi inftru-

&io, Synodi noftre, conformiter ad Synodum Tri-

derna difciplinacirca titulum ordinationis, nihil a pri-

dentinam valde follicite inculcant, ne Paítores hac in

ftina & meliori difciplina difcreparet, etiam dum quis

titulo Patrimonii ordinatur; prafertim fi adícripti cer-

parte officio fuo defint;

utque non tantum ad popu-

lum diebus Dominicis ac majori

bus feftis concionem

tx Ecclefie, nontantum, V. G. Epiftolam vel Evan-

habeant, fed & inftrudtioni, quàm Catechiímum vo-

gelium decantare, fedin aliisfunctionibus Clericalibus

M

Parocho quiíque pro fua capacitate & talento coope-

cant, affidue incumbant.

«

Saluberrimam Catechifmi docrinam numquam in-

te

rari tenerentur; id quod intendiffe videtur Synodus

termittant Parochi, etiamfíi pauciffimi forent audito-

Provincialis 2, Cameracenfis, tit. 21.. Cap. 6. praci-

el poft vef-

)

piens omnibus Sacerdotibus & Clericis, qui intra fi-

res: fed (ingulis diebus Dominicis;'ante v

t

peras, diligenter eo munere fungantur, mágnam a

T

nus Parochiz degunt, ut Parochum in munere cate-

Domino mercedem tam pii operis recepturi; Synodus

chizandi pueros pro fuo quifque virili adjuvet.

di

Cameracenfis anni 1604. tit. 3. Cap. $. Mechlinienfis

tt

CERSERPUSdGEA

2. Provincialis Cap. 6. Gandenfis anno 1650. qux &

fs

addit, ut non folum in Parochis, fed etiam in fcho-

d

TITULUS DEGCINUS

lis; aut i fieri poffit in particularibus Congregationi-

d.

bus per hebdomada

m aliquando indicendis, in vicis

fe

De Sacramento Matrimonii,

a Parochia fua remo

tioribus ejufmodi inftrudiones Pa-

ti

ftor inftituat. Synodus Namurcenfis ultima, tit. 16.

Olicite admodum inculcant Synedi noftrz, ut pro-

Cap. 2. infuper monet u

t Paftores tempore meffis, &

*

clamationes Matrimoniales tribus diftindis Domi-

etiam illis diebus quibus opiliones v

el bubulci vel fub-

Di

ilos vifitent ibidem & doceant;

nicis vel feftivis diebus, füb fummo Sacro yel concio-

ulci.in agris -fu.nt;,

imita-

DEgE Jugnz Bresrcico,

177

imitaturiea in parte veftigia Salvatoris noftri Je(u Chri-

blico mandent tempor

equ

fti, qui per vicos & plateas tranfibat evangelizare re-

tur aut verbum Dei

uo D,'iviriu'm officium peragi-

gnum Dei. Denique Synodus 2. Bufcoducenfis Cap.

k

viatoribus aperiri; ne

przdicatur tabernas non nifi pro

Pa-

quealiquod genus ludi publice aut

ä

3. preecipit ut Miffa matutinali finita, folliciti fint

tores ut

aut privatim inítitui

j

& omnino abítineri a tripudiis

i

alii Mech

pauperes mendici, famuli, ancille, atque

& aliis infolentiis, qui

bus. Parochiani a vifiatione Di-

anici Catechizentur & erudiantur in iis quz

vini Officii dittrahi poffent; füb poenis arbitrio eorum

fine fàlutis üa periculo ignorare non poffünt.

imponendis.

r

Similia habet S

i

. Ut vero majori cum fructu ejufmodi inftructiones

ynodus 2. Provincjglis

peragantur, ante omnia monet Synodüs Mechlinien-

Cameracenfis tit. 4. Cap. 1.

. Quomodo in his omnibus in

4

tentioni ac defiderio

fis Dioecefena , Cap.- 1. ut Concionator quilibet ita

Synodorum per Principes noftr

0s fit fatisaQdum, vi-

mores füios componat & in omnibus fe gerat, ut ab

deri poterit

tum in Edido Caroli V. decima

quinta

iis quz verbo docet vita non difcrepet; & quod zdi-

Novembris anni 15231. Artic. 31.

1

ficat predicatione, converfatione non deftruats nec

ad Synodum Cameracenfem Art

& Edicto Phil

i'pp*i.;.-II;

aftentanda doctrine vel eloquentiz caufa difficiles &

.y.

inanes quzftiones

m

Y

Denique ne Parochis officium füum obire volenti-

lóveat, unde füi ipfius potiüs quam

bus quodcumque impedim

entum objiciatur, decla.

Jetu Chrifti Predicator eff& videatur.

rant Synodi no(trz Paíftorib

us per fe munus pradica-

Preterea ne quacumque occaíione populus a con-

tionis obire volentibus,

cione & Catecliifmo Parochi abftrahatur, quo tempo-

documque Privileziati ,.

meminerint omnes quótiio-

re verbum Dei in Ecclefia Parochiali annuntiatur, ne-

Tridentini cedere

de

fe juxta Decretum Concilii

mo in Capellis Parochiz vicinis, aut concionari amt

ebere: Antverpienfis Ca

P. 7- addit

Gandenfis Cap. 4. Catechizare volentibus.

celebrare przfümat : Mechlinienfis Dioeceíana, Cap.

Nequecontr

a hoc Parochorum jus tueri fe poffe Fra-

$. Addiditque Antverpienfis Cap. 8. ne quis in oppi-

tres Mendicant

es vigore flationum , ut vocant; etiam

dis Dominicis & feftis. diebus, ante meridiem extra

longiffimi temp

oris, multis oftendit Z

Parochialem Eccleíiam lingua vernacula concionetur;

ypeus, Refpon-

fo 4.tit. de Parochii?; & ('epius in Co

nfiliis Regiis de-

ne quidem pratextu Indulgentiarum aut Confraterni-

elaratum eít; & fignanter anno 1674.

in Confilio Bra-

tatis, . Lingua v

ero externa 'nqgcfïa:t. ïc-ohc':ig ante ho-

"

bantiz pro prepofito Paítore & Edit

uis Ecclefiz Pa-

ram decimam.

rochialis Frigidi Montis Bruxéllis, c

ontra Patres Do-

Eumdem in finém Synodus 1. 'Pröifincia»lis'*Mech*li-

minicanos: non obítante du

nienfis tit. de Divino officio, Cap. 12. vult ut requiran-

fice continuata ítatione.

centorum annorum pacif

'tlilr Magiftratus, ut in omnibus. Pargicl?iis Edido pu-

Y

ES BRE V ES (s)

in. o-pjüs » cui titulus:

Coizjl(mtiw;/ïs-* 'Cüfibiiiï", gid

expofrtionem Decretos

A&q'

"lU ejZJS Sæomtm IF. & F. fa-

cieutia, wunc primum ex codicibus MSS. in luc

enm

eruta.ac Diflertatioue -

ilufrata, per D. Esnnanuelem A. Scbelftraete

)

3 S- 71 D- Biþlia- k

tibece Fi dticmzæ. Prefettuim &c. Antverpi

c

4 ;

&'. 16835.

Efpen J. U. D. & SS. Cano

i

:

Au&ore Z. B. Van

in Academia chfanicnü, !

,

E Num' prinum edite.)

UPU

'continetur quoa ad argumäntui*n operis peffïhïet';'fci-

licet ad interpretationes Decretorum Seff. IV. & V.

'An-notatione.r generales in -Lucubmäonän- :

1

nam reliqua tantum fpectant ad proteítationem five.de-

v

Schelf ïrqtz' i.

nunciationem eorum qui volebant reformationem ele-

Gioni Pontificis effe

premittendam , &eaquz occafio-

Cta Schelfcrz;tiana con&aht-tri-gïntav-'pagihiþs ( in

ne iíta dicta fünt

; ex quibus unum dumtaxat verbum

Á

quarto). Harum priores quatuordecim aliquid

1

elicit Schelftratius, quod nimirum ea occafione di-

vel apparenter facere videntur a

exfolvendam fidem

Gum effet, quod P.

a

'eorum quz titulo operis füi promittit: -pofteriores au-

pa electus ligari non yoterat. Sed

ille 4. pagelle admo

dum füfpe&z fünt.. . Solent enim

tem fexdecim nihil ad inftitutam pertinent qua a 16.

Ada Concilii cujufvis,

auctoritate publica & in ipfo

pag. ufque ad 28. nihil habent nifi Decreta Reforma-

Concilio fieri, quin & h

ujus rei füuperfünt & notz ar.

tionis a Martino V. edita, quz etiam ante in Editione

gumenta quzdam, ut in omnibus Concilii Conftan.

noviffima Parifienfi Conciliorum Tom. 12. in Appen-

dice ad Conc. Conft. edita erant, nec aliquid ad in-

tienfis Editoribus videre eft, ubi Henricus de P. ro

telle&tum Decretorum Seff. IV. & V. faciunt; & con-

Promotor Concilii poftulat in fine feffionis, ut fj ia

Notariis & Scribis Concilii tradantur exemplaria Au.

fequenter ad. 14. primas pagellas tota illa mirifica ma-

thographa A&orum; id quoque videtur in MSS, Ro-

china qua omnes Gallorum pratenfiones plane retun-

manis, qui in Appendice ad Concil. -

zonftantieníe

dere gloriatur, cedit. Ex quibus etiam tres

jofterio-

Torm. 12.'Concil. Labbe edita funt.

res nihil ad rem attinent, & jam pridem in E

dit. Con.

|

Nihil apparet f;-

cil. Parif. extabant quidem audliüs. -

?

.

mile in hifce pagellis Schelftratianis. -

Nec omnino eft

qui non videat hxc non effe vera.A

&a: Concilii, fed

Itaque A4&fa nunc primum -edita, ad fümmum 14.

ad fümmum privati cujufpiam comm

^

entar

*

ios , qui vel

;p«gjgel.lisä Qomprähgndutïtur; quarum 4. prim'is totum

-ipfo Congilii t-emp?re yel -po&y Co

ncilium, qu? de

H €^) Exce:ptæ m Alï-togxfaþho. Au&ens

é

(

Supplem. Oper. Van Efpen. TomusþV-,,—

Z

illo

178

ANNO T',;"AT IONES

'.—

ticulis concernentibus fuperioritatem Concilii, mani-

jllo audiverat, exatavit;. ifïdgfltrdtie. compendium

quoddam fcribendum fibi propofuiffes non lquo alios

feftum eft, juxta regulas Gramaticorum & Dialedi-

erudiret fed ut füx tantum memoriz confuleret.

Di-

corum, quod illa infra feripta Capitula, hi articuli

cit Schelitraete Ada ad Setl. IV. & V. fpectantia ex

€v't. quz generalia funt, non pertinent ad illa qua re-

duobus Codicibus MSS. effe defümpta: eaque quz

ferts fed debeant ad ea de quibus '»'infpræcedentibus

^

Adtacontinent inter Seff. 38. 39, ex 4. Codicibus MSS.

& tübfequentibus tractatur.

i

Aliud pro adftruenda fide iliorum Adorum dicere non

Schel[iraete, pag. 3. Ead

ein die venit novlum. de S&a-

lacuit, &tamen in titulo operis dicere audeat ea effe

fuja Conftantiam , qualiter Dominus n

ofler Papa timens;

ex MSS. indubitatee fidei. — Verum multa etiam ab in-

ne Dominus Rex Caftrum Scafugee obfid

eret; jnde 4..h.0f

dülgentiffimis criticis circa hec MSS. effent inquiren-

ra non ante meridiem .

rece[ferat C3'c.

— Ó—ÓÀ R

da.

1. Utrum integra fint in illis MSS. Concilii.Ada,

. Efpenius. Quid hzc novum de Schafufa , ad Capitu-

—

du

an folum laciniz fint, & fragmenta? 2. Utrum duo

la de quibus contendebatur , . nifi Capitula eam agendt

priora MSS. Seff; IV. & V. fpectantia , partes (int eo-

rationem fpectaffent qua utendumerat erga Pontificem*

rum quz inter Seffionem 38. & 39. geíta narrantur;

. Schelftraete, ibid.incraflinum ufque ad illam horam

an vero illa a duobus prioribus omnino difcrepent,

viderent fi p

o[fent ad invicem concordare.

Efpenius. Clarum eft illa - (c:enda ad diffenfionem

nec quidquam intercedat commune! | . Àn utraque

habeant notas quibus certo aut fàltem probabiliter

quz Cardinales inter & Nationes intercefferat; ut pro-

oftendatur illa Concilio. cozva, nec fufpicionem ad-

inde ineptiffime D. Schelftr. pag. 42. ex illis verbis col-

mittant illa in gratiam Aulz: Romanz eo tempore quo

ligat difcordiam fuiffe intér Nationes.

*

Schelftraete ibid. Fuit plurimum fuper 1

Eugenius cum Bafilienfibus certabat, fuiffe confecta?

nffa f;ripri:

4. Dato quod tempore Concilii Conftantienfis effent

€9' alüs Capitulis altercatum.

exarata, inquirendum refítat an auctoritate publica, an

Efpenius. Volebat Imperator Duci Auftriz movere

vero ex commentario alicujus privati defumpta fint,

bellum quia fügienti Joanni XXIII. receptaculum de-

ui cum Conftantiz adetfet tempore Concilii, paffim

derat. Atquorfum hac? ni(i altercatio hic mota per-

s

& (ine dele&u fcriptis mandabat rerum minus bene

fonam Joannis XXIII. concerneret.

gnarus. Ad hacadmodum de fal(itate redduntur fuf-

Schel[lraete, ibid. p.4. Habita fui

t non modicd difbe4

ecta recenter edita Ada, quando per illa abrogatur

ptatio inter Dominum Regein, Dominos Cardinales ,

€5' Deputatos Nationum fuper Capitulis prelibatis.

fides librorum qui fpius füumma fide & cura, ex MSS.

ediq fqerunt. Hog autem hic P.ræ..ter.ldi,t xSc-he.l(trartius.

— Efpenius. Admodum verifimile quod Nationes vel-

C—.R CY*c) — (7pT m — ( —— — 4525 — àÀ o — — a — X Wv5 s

lent Seffione IV. definita & ordinata effe contra Joan-

$ IL

nem XXIII. quz demum Seff. V. ftatuta füuerunt. Nec

mirum quod Cardinales tandem confenferint ut Seffio-

Annotationes in Schelftratii Synopfin Differtationis 65'

ne V. ederentur, quia Joannes XXIII. per (iam fugam

capitum ; ac przcipue in hc verba capitis fecundi:

ex Scafüfa & rurfüs a Friburgo &c. fatis oftendebat fe

I 295 — — P

non velle Concilio adhzrere.

» oflenditur Patres pofi Sejfionem 38. primum De-

Schelflraete, ibid. p. 4. Herc fanéia Synodus Con-

» cretum Sejfionis V. ita interpretatos fuiffe ut ni-

flantienfis C9' Generale Concilium faciens , 3 c.

» h;'l. faciat ad juperiorimtem Congfili;'f

- Efpenius. Si igitur AQa Schelftratiana genuina fünt,

compertum eft unanimi confenfu hoc Decretum hoc

Nihl iftius oftendit Schel[traet'e,v nec o&ehdere po-

modo editum fuiffes & confequenter 1. Synodum Ge-

tu

it; & ideo illa verbà in titulo Articuli in Differta-

4

2.. Senfiffe unanimiter

tione pofito omifit. .

neralem fuifle congregatam.

Notandum quod per acce

ffionem duarum obedien-

Patres, non obftante fuga Joannis XXIII. Concilium

tiarum tantum 4. aut . Pralati qui obedientiam facie-

efle Generale, univerfalem Ecclefjam reprafentans. 3.

ä

Concilium a Chrifto immediate poteftatem accepiffe;

li

bant Gregorii XII. & 12. Hifpani Antiftites Conftan-

l

tienfi Concilio confociati fint, adeo pauci quid po-

& confeqüuenter quod Decreta Conciliorum non ege-

tuiffent contra numerum 400. aut 560. qui concordi-

ant approbatione Pontificis fcilicet , eo fenfu quo ab

j

ter tum nationaliter, tum conciliariter, Decreta SefI.

his afferitür qui prztendunt Conciliorum Decreta nul-

f

j

V. comprobaverant, ut ex Actis conftat.

lius effe roboris priufquam a füummo Pontifice appro-

Ut vero Cap. 2. hoc probet, quod hic pre

fert tifu-

bentur. 4. Pontificem obedire debere Concilio in his

t

lus, duo folum profert nullius momenti. Profert in-

uz ad fidem &c.

u-

Schel[lraete ibid. 4d confequendum ..... uberius, ac

ftrumenta quorum alterum eít prolixa & tetrica

d

ina-

Y

L

dam proteftatio trium Nationum, & Collegii Car

liberius unionem ac ref:

$

ormationem Ecclefie Dei orz?i-

Yium adverfüs Nationem Germanicam, quz pratende-

nat, definit &c.

t

bat reformationis negotium przcedere debere electio-

Efpenius. Hxc ver

ba manifefte inn'uunt*in 1. Decre-

l

to Seflionis IV. etiam haberi debere hzc verba ad re-

nem Pontificis. Alterum obtcuram & impeditam con-

tinet narrationem eorum quz in concertatione conti-

formationem €3'c. quandoquidem verbis expreflis dicit

i

serunt. Sed quomodo hzc idonea effent ad demon-

Synodus fe pro reformatione Ecclefie in Capite C2 in

ärandum in quo fenfü hec Decreta aecepiffet Conci-

meinbris prz(ens Decretum edere.

»

d

Ad pag. 38. ait Schelítratius fe reperi

ffe in quodam

lium, poftunionem triuni obedientiarum, cum in his

quz Schelítraete producit in tota hac rapfodia quz in-

füo.MS$. poft hzc verba: ad fidem & ad extirpationem

cipit a pa

6. uíque ad pag. 15. ne verbum quidem

Schifmatis hzc verba : Ifle. ( nimirum articulus

im-

K

Occurrat

de

iftis decretiss & ridendum plane elt qui-

perfecte fuit fattus ur fequitur ;. ideo fuppletur in feffio-

ü

busconíequentiis & conje

.

E

:

Quris ex 1£hs trahat pþqbatio-

ne fequenti. Vocem articulus poft vocem ;jfle fuo qui-

f

dem jure interferit Schelftratius, . quo huic annotatio-

Q

nes- in þem »*fuam-'.* "

ni aliquid luminis tribuat. At quo fint hec verba uf

[

$ FIL

fequitur , referenda omifitdicere: pudeat profedto ho-

u

Annotationes i*n- hzc verba Schelüraetii: pag. 2 A'&a

mines fatigare, & neício qua velle perfuadere iis qua

pofl Seffionem tertiam: €3'c.... Ttem obtulerunt D.

Librarius quifpiam non modo imperite (ed & incurio-

Domini Cardinales, quod ipfi parati erant .Seffioni

fe, ac nullarerum fingularum defignatione facta anno-

ä

tavit: pudeat hujufmodi confufz & imperfecte anno-

in cra[linum celebrandee intere[fe , dummodo non fte-

tationi tantum tribuere ut ejus auctoritate omnes Edt-

l

rent, üéque flatuerentur. alia. Cap.

infra feripta-C9'c.

zj"tul;z $ mjiCapifula

tiones A&trum alicujus Concilii Generalis falfas dica-

t

mus. Neque dicit Annotator in quo Decreti illius im-

um effet;

l

* Cum in tota hac narratione non fïat"mentio de ar-

perfectio fit, unoldqu*e alia SefIio'ne fupplend

nonne

,

IN ÁAcTa ScHELSTRATIANA

l.

I79

j

nonne mere divinat Schel(traete , 'dum ideo imperfe-

que a quo, íüo vel alieno nomine, proteftandi Au-

lj

Gum afferit, quia omiffa effent hec verba ad refor-

&oritatem acceperint, quz tamen f1 defü

erint nullius

mationem Ecclefie &c. . Potiori certe jureideoinper-

roboris eft proteftatios unde valde

diveríà eft hzc pra-

l$

fedum fuit Decretumillad & Seff, V. fuppletum, quia

tenía proteftatio a duabüs aliis un

2 fcilicet Cardinalis

on decernebatur de cafü quo Pontifex contumaciter

Cameracenfis, & Florentini,

' & alter

ob

edire Decretis Concilii renueret ;

X

quod Seff. V. fup-

Poloniz; quz extant in editisactis in

à Oratoris Regis

pletur.

Appendice Con-

J

cilii Conftantienfiss. in his enim om

nia pradicta ad-

)s

Schelflraete D. s. DieSabbati f-extu Menf[is Aprilis....

funt, ícilicet initium, finis &c.

pramifJa per Dominos. Cardinales €9' Oratores Regis

Ad hzc, duz proteftetiones clarum &

fimplicem

l

Francie proteflatione. ... fecrete fatla, quod propter

xhibent fentüm, dilucideque intell

igitur quid velit

li

fcandalum evitandum ad jeffionem. ibant, nou animo

At hzc Rethoricam declamationem

conjentiendi his, quee audiverant in ipfa [latui debere,

C.

przferens, ita in-

v

maxime quod D. nofler Papa, €9 alü in Concilio exi-

cipit: Zudite hec omnes gentes &

Deinde àg. 9.

proteftantur tres Nationes & Cardinal

es Deum Patrem

entes in plena fecuritate fuerant &c.

omnipotentem &c. Deinde

Efpenius. Omnia hic admodum obícura & enigma-

pag. 7. dicitur,

in eadem proteftatione

tica; ut vel ex inde a

quod Clerus C9' populus nounalloragn

)

Concilii Acta.

ppareat non effe vera & genuina

Regnorum C9' Provinciarum nondum folide &9

clare

Dicit altercatum fuiffe inter Cardina-

huic S. Concilio adheeferint; quod pl

les & Nationes fuper corredione & emendatione Ca-

lius tempore eft alienum.

ane a Sefiionis il-

pitulorum in precedentifeffione ftatutorum. Nondi-

Nec enim eft verifimil

e cum eo tempore obedien-

cit füper quibus Capitulis. . An aliquorum, an om-

tie Greg. XII. & Bened.

nium? Si aliquarum, non dicit quorum. Sed qui-

XIII. effent Concilio unita.

Ruríüs in eadem proteftat

ione dicitur Nationem Ger-

'.

nam eorum corredionem poftalabant? An Nationes,

manicam pro fio funda

mento affüumpfiffe Decretum.

an Cardinales? Ad hxc p. 4. A&orum Schelftratia-

Seff. 14. quod veriimile

l-

norurm dicitur quod Seff. IV. Decreta edita fint cum

non eft, cum in eo nec ver-

bum quidem habeatur qu

o infinuetur reformationem

confenfu, & quod omnes Divino flamine infpirante ia

fieri debere ante ele&ction

em Pontificis.

Sed & abtür-

Wnam cenvenevint fententiam ; quomodo ergo 8. die-

dior eft quz attribuitur N

bus poft, tanta exorta eít difentio & altercatio ? Per-

illa Refponfio.

ationi Hifpanice ad Decreta

Quibur Decretis ,

ait, Natio, nos Hif-

gunt Ada pag. $. tandem ordinatum €9' conclufum e[t

panica Natio, etiamfi alias valid

4 exiflerent, nom ii-

quod fupraditla Cayitula modo infra

| fcripta cerrigeren-

gamur :

uid hoc ab(ürdius? D

tur.

"

cens ad Concilium admiffi Decre

uodecim Przlati re-

tis illius etíam(i vali-

l

.. Videtur Audbor ex profeffo ftaduiffe obfcuritati, ne

da exifterent non ligari fe pratten

derent.

Demum ad-

quid a quoquam intelligeretur. Nefcimus quid (üibi

modum füfpectam reddit hanc Proteftati

velit per Capitula fupra dicla. . Minus etiam fcimus

onem quod

quid fitmodus infra f

És

in ea valde ignominiofe traducatur

Sigifinundus Im-

; juxta quem concluíum eft

perators cum íemper Synodus il

lum ut precipaum

fore ut Decreta refor

m(pw

räre

ntur..

Tum etiam. divinan-

iuum protectorem & piiflimum Ad

dumreliquit an Decreta Seff. IV. qua ad nospervene-

Vocatum fufpexerit,

runt, (int ex correctis?

ipfiutque auctoritatem & protedtio

nem fingulariter im-

ploraverit, pro ne

gotio eledionis novi Pontificis; ut

.. Addit poft pauca: premiffaper DD. Cardinales &5

videre eft Seff. 14

. poft Decretum de el

Oratores Regis Francice prote[latione in Camera Para-

ed. novi P. &

litteras Imperatori fuper e

à conífcriptas.

mentorum Palzti Con[lantien[is. feereta facta. Sed

Notandum

quod de hac tota protefiatione, altum

quomodo illi quiante ita publice conteftati fuerunt fi-

filentium fi in

fufiffima ila A&orum Concilii Coní(

perarticulis jam con(titutis, jam nonaudent füam opi-

tan«

tienfis Appendice, ex Codice MS. Barberino d

efüm-

nionem publice proferre fiper non conftitutiss fuper

pta, qu& accurate valde omnia acta etiam minu

tiffima

iis, de quibus in Conciliis difputandi major folet effe

refert.

libertas quam faper jam Decretis. .. Deinde jam (ibi ad-

Qui igitur verifimile fiet-tan

jundos habebant Oratores . Galliz.

Deinde nullum

tumdem änimi hic non

fuifle Cardinalibus & Oratorib

us Gallie, eofque intra

fuit Concilium in quz tanta quódvis proponendi liber-

clancularem proteftationem

fteti(fe :

tas fuerit quam. in hocs unde cum in initio exorta

in qua nihil po-

terat effe prae(idii cum in Concilio n

on fuerit denun-

effet, cum a Concilio poftulabatür ut etiam Joannes

ciata, nemoque fit qui eam

poftea Concilio innotuiffe

certo promitteret cedere Papatu, nonnulli Cardinales

a(ferat? Ad hec fi fe

creta fuit,

ipfi Joanni impenfius faventes refiftebant; & licet Uni-

qui eam ícivit Acto-

rum horum comipilator;

Qui fit ut illi foli innotuerit?

verfum Concilium cum Imperatore. ipíis contrariare-

Alia autem omnia edita

A&a illius non meminerint ,

tur, nihilominus non tantum voce fed etiam fcriptis

fed potius afferant a Car

dinali Florentino cum res &

fententiam ífuam defenderunt; eorumque hiac inde

occa(io poftularunt, no

n tantum fcripto fed etiam vo-

dida & fcripta refervata füntin Appendice To:.12.Vi-

ce fcpius. Conoilio

proteftationem intimatam füiffe.

de fequentia pap. 16. ( AQorum Schelftratii ).

Pergunt Aca Schelft

n

- Schel[iraete pag. 6.. Proteflatio facta a Collezio Car-

propter fcandalum evit

Prote[latione fecrete fatla, quod!

dinalium, €9' tribus. Nationi

andum ad Seffronem ibant, nom

bu.r, I;alica-, Hifpanica

anino confentiendi his .

que andiverant in ipfa flatui de-

G7 ipfa Gallicana.

:

bere.

Ex vera proteftatione

Efpenius. . Hzc proteft

atio;multisv titulis de fal(itate

in-AQis editis refertur,

Cardinalis Florentini quae

redditur fufpeda. . Primo quia nulla ejus mentio oc-

hoc totum fabulofum effe

evincitur. . Deinde quid

poterat effe majus fcandalum

currit in. Concilii hujus actis. editis ampliffimis ac fu-

quam quod in Concilio,

quod debet effé liberri

fiffimis , Schelftratiana longe füperantibus. -Nihil

libertas non fuiffet fenía

mum,

quoque apud Aucores qui hiftoriam Concilii circa

füa depromendi?

JNon igitur

:

fecreto proteflando evitaffent fcandalum fed:

€contra per

tempus ipfius Concilii fcripferunt; .qualis Theodori-

eam fecretam prote(tationem fümmum cau

cus Niemeníis,: Sandioni(ianus Monachus, abundein

dalum fi rem in Concilio, (i alicu

ffaffent fcan-

jus momenti erat;

primis locutus. . 2. Ex lediene illius. proteftationis

non declaraffent.

Deinde dicitur

quod his affentire

apparet potius alicujus hominis , : Rhetoris inftar decla-

nollent quz feffione proxima flatuen

mantis, declarationem,

etiam faciunt narrata de fal(i

da audierant;

quz

lium proteftationem effe.

quam Nati'qnum & Ca';.dinaf

tate fufpecta.

Cum inter

Oratores Gallie duo effen

t Epifcopi

» ülter Gerfon,

:3.. Ipfa. proteftatio caret initio, caret fine.

Igno-

& quartus Archidiaconus Pari(ienfis

tum quis in ea loquatur; nec Nationes nec Cardina-

, üDus tantum

Laicus, in Congregatione Na

tionis füffragium illi qua-.

les pro fe loquuntur. . Alii pro ip(is loquentes intro-

tuor habebant, adeoque cer

ducuntur;. qui.& quales fint i

gnoratur. Ignoratur quo-

to fcire poterant quz ef-

Suppl. oper. Van Efpen. Tomus V.

fent in fefione publica grop

enenda, cum proponen-

a

I20

-

ÀANNOTATIONES

da in feffione per Nationes examinarentur &c, Dein-

quibufdam Deputatis. Inter iftosergo Depütatoshzc

de fi in Natione proteítati effent, qua ratione etiam

verba di&a effe atferendum effet ;; at inde non habere-

in feffione publica proteftati non fuiffent, aut faltem

contradixiffent? Sed illud maxime totum hoc Schel-

tur quod a Concilio effent profe&a, aut in eo Natio-

naliter vel Conciliariter diícufíà & concluía; neque ve-

ftratianum prafidium ex hoc MS. erutum, plane ever-

rifimile eft quod ob quadam verba a Deputatis leviter

tit quod non dicatur füper quibus illa prote(tatio facta

di&a, praftantiffimi Patres & Theologi, quorum una-

fits plura enim Seff. V. ftatuta fuere.

Dein ex verbis

j

nimi fuffragio Decreta Seff. IV. & Seff. V. erant edita,

qua fequuntur: maxime quod D. N. Papa C9'c. fatis

vim eorum labefa&tari permififfent. . Nihil igitur infir-

colligitur quod prote(tatio concerneret ftatuenda cir-

mius quam quod ex his verbis, quz an fint prolata, a

ca perfonam Joannis XXIII. Unde follicite cavit ne in

quibus, quo fenfü dubium eft,. velit Schelftr. nos in-

tota fua Differtatione ullibi faceret illorum mentionem.

diücere ut non ex contextu Decretorum, prout Sef(f.

Immo fanevidetur compilatorem horum Aduum hic

V. editafunt, fenfum eorumi eruamus; fed fenfum ca-

inentionem feciffe protettationis quia de aliqua prote-

piamus ex interpretatione quz facta fuit a Patribus poft

ftatione fadta a Cardinalibus Florentino & Cameracen-

ä

Seff. 358. nihil prater illa pauca & dubia verba, qua

fi relata in Appendice p. 1464. inaudiverat: & (ane ex

vel apparenter ad rem faciant, adducens.

leQione hujus proteftationis fatis apparet ad eam col-

le&orem horum A&uum reípexiffe,

Denique in Actis

G- 1X

Schelíftratianis dicitur quod aliqua propofita in Seff.. V.

Annotationes in Differtationem : Domini -

AEmanuel*is á

non fuerint edita. Unde igitur fcit D. Schelítrate an

Schelflraete , de aucloritate C9' fenfu. Decretorum

proteftatio non fuerit de illis quz quidem propofita fue-

Seffonum IV. C9' V. Conflantienfis Concilii.

runt fed non edita.

Deceptus fuit didus colle&or.

Schelfiraete , Cap. 1. Art. t. pag. 36. .... Ideoque

1. Quod proteftationem dicat factam inter IV. & V.

(.Concilium Bafileenfe). mandaffe duobus. Cardinali-

Seffionem ; cum factafitin finetertie. 2. Quod eam

bur, duobur Epifcopis, duobus '"Theolegice Doctoribut,

attribuat omnibus Cardinalibus, quz tantum facQa

C3' Archidiacono Zagabie

nfi

i ut ex Aclis Con]iantienjï:

fuita Cardinalibus Florentino & Cameracenfi. 3. Quod

Synodi Decreta extraherent , &c.

3

eam clancularem dixerit, cum publica fuerit & fcripto

Efpenius. Sane haec accurrata diligentia & cura circa

exhibita.

exícriptionem Actorum Conftantienfis Concilii vel fo-

Schelflraete. p. 8. Obflantibus quibufdam hujus Con-

la vindicat Baüileenfes Patres pietate & eruditione illu-

cilii Decretis , quibus nos Hifpanica Natio, etiamfi alias

ftres, a teterrima illa nota quam illis affingit, nimi-

valida exi[terent , non ligamur.

rum falfificationis A&orum. . Quid enim illa cura &

Efvenius. Hic loquitur Natio Hifpanica Iquz alias

diligentia indicat, nifi ut nihil in publicum prodeat

non erat locuta.

uod merito in dubium revocari queat? An falíà me-

Schelflraete ,. pag. 13.

fed NULLUS AUDEBAT

d

itantibus mos eft adhibere tot teftes? Si Schelftratius

proponere in Natione, necontra eum clamaretur... C9'

tantumdem pro fuis MSS. adferret, nec forte hacte-

ï

femper fuitin Concilio NAGNA CONTROVERSIA .... Et

nus edita, in dubium faltem vocari poffent.

tandem dicta Natio ( Germanica) petivit affecuratio-

Schelflraete , p. 36. Na&tus fuerat Petrus Crabbe,

uem CS' cautionem per Decretum: irritans, .quod. poft

alium Codicem Concilii Con[lantienfis Colonic afferva-

electionem Pap« fieret reformatio, ante coronationem

tum, inquo multo plura continebantur , quam a Depu-

.

Papc C9 adminiftrationem. aliquam.

tatis Bafileenfis - Concilii colle&la fuerant.

. Efpenius,, Dubium proinde non eft quin Natio Ger-

Efpenius. Audax nimium affertum! Quafi nul

la alia»'

manica crediderit id fieri poffe per Concilium quod ipíà

fuerint MSS. niíi pauca illa quorum. meminit Schel-

ftraete.

poftulabat; nimirum Papam conftringere, conítituta

Et fi daretur quod omnes Concilii Conftan-

poena per Decretum irritans, ad faciendam reforma-

tienfis poftmodum factz fint editiones ad exemplar edi-

tionem ante coronationem; neque poftulationem Na-

tionis Bafileenfis, quid inde conficeret? An forte pro

lï

tionis Germanicz relique Nationes tanquam Auctori-

falfis habenda ideo quia Actis Schelftratiani non eon-

tati Pontificie derogantem rejecerunt: fed admiferunt,

fentiunt?. Quod (i inter fe conferantur, fides & au&to-

& füper ea deliberaverunt , qua ratione executioni

ritas Ba(ileenfium omni diligentia & au&toritate eden-

mandaretur; quia, utajunt MSS. po[lea fuerunt factee

tium Ada Conftantenfis Concilii ; & auctoritas priva-

diver[ce forma Decreti ad. hoc.

ti hominis fnafola fide huju(modi in publicum protru-

Deliberarunt ergo de eo .quod licitum credebant.

dentis, quis fanz mentis illorum fidem huic non prz-

pO

Sed anjhic & nunc expediret, difcuflierunt; ac tan-

ferret? Infüper ex hoc ipfo loco conftat quod editio

dem inter deliberandum fuit vifum prepofterum nimis

Romana non tantum nitatur auctoritate editionis Ba-

eligere Pontificem cui coronatio omniíque vel minima

fileenfium fed etiam aliorum MSS. quod & fatetur pag.

dignitati annexa adminiftratio vetaretur, donec abío-

39. Et clarum eftexhoc ipfoloco, quod Petrus Crab-

lutam effet negotium incerti exitus; quodque ad lon-

be in MSS. nihil invenerit quod fidem DBafileen&um

gum tempus protrahi potuiffet. . Facileigitur in eorum

circa Decreta Seff. IV. & V. elevet, five ea corrupta

fententiam itum eft, qui (uftinebant quod Papa electus

fuiffe indicet; id enim ficut reliqua annotare non omi-

ligari non poterat... Quod quidem totidem verbis di-

fiffet- Infüper falfas Schelftratianas hypotetes fundi-

&um fuiffe ambiguum eít; (ed quibufcumque di&um

tus evertit, ejufque auctoritatem omnino peffumdat

fit, non aliud fignificat quam nec fore approbandum

noviffima Conciliorum editio opera' & diligentia Pa-

fi eledus Papa tam duris conditionibus addiceretur.

tris Labbei & Coffartii elaborata, in qua duo notatu

Verbum non potefl aut non poterat non femper figni-

digna occurrunt.. Primum: Ac&a Concilii, cum ad-

ficat rem abíolute impoffibilem, fed frequenter etiam

ditamentis:charadere Italico, quz merito cenfentur

rem quam hic & nunc fieri non convenit.

defümpta ex narrationibus Concilio equalibus , ob va-

^Ad hzc illa verba non dicuntur de Papa abfolute

rias quas referunt rerum circumftantias, qua annotari

fed de Papa . electo ; ideoque verba videntur tantum re-

non poffünt

ifi perid tempus quo geruntur. . Secun-

"

ferri ad Papam ele&umaut proxime eligendum. Deinde

dum: Appe

dix ad Concilium Conftantien(íe ad 430.

verba in eo feafü quo accipit ea Schelftraete, nequa-

aginarum columnas produ&a, quz a Cardinali Bar-

uam probabile eít fuiffe a Patribusaccepta, cum poft

b

erino Collegii Sacri Decano; Parifios tranfmiffa fuit,

multa ífzcula obfervatum fit quod. ele&us Papa ante

ut ad initium hujus Appendicis pag. 1434. monent di-

ordinationem adminiftrationi fe immifícere non poffet,

&i Patres..; Porro ad fidem & auctoritatem atque in-

ut in Diurno Romano pag. 9. rede obíervatum. eft.

tegritatem in ifto Codice MS. ex quo defümpta eft iffa

Appendix nihil ultra requiri poffe videtur. . Eam exa-

Wi und w I Q rR a E D R iL - E. - aR EM " EL RL . EEEUC — alard ^ uLREc b E o

Finaliter notandum, moriseffe in Conciliis quod cum

agitur de concinnandis formulis ,

rem illam icommitti

p

ww

numerz

*

Cuflimam etfe clamant minutæ re; pene in

adeo

IN Acra SchüELsSTRATIAN A.

181

adeo fingillatim & ad fecrupulum u(que relate, ut ibi

ficumi au&toritatem , tantamque deprimit Concilii Ge-

legas etiam horum teftium nomina, queis ufi int Con-

neralis auctoritatem ut eam pro fua agnofcere aufüs

cilii Promotores in confirmandis Actis quz fibi a No-

non füerit Eugenius; in illa, inquam, Bulla equidem

T

tariis exhibita erant.

Nec folum fidelem fed etiam fu-

agnoícit auctor Papam in caufà fidei Synodo fubeffe.

fiffimam narrationem continet Appendix eorum que

Idem quoque tamquam certum füpponunt Patres Ba-

l

in Concilio geíta fünt, etiam ad tedium ufque minu-

fileenfes in refp. Synodal

uz incipit Cogitanti; qua

tiffima quxque enarrans.

fummo ftudio & accurati

m

ie adverfus Orationem Ar-

Quis hinc non videat quam majora auctoritatis &

chiepifcopi Tarentini , hominis aítuti & Pontifici fürn-

finceritatis indicia pra fe ferant, tum Acta Concilii

mopere addi&i edita eft; eo tempore quo etiam fa-

Conftantien(is ; tum Appendixejus Tom. 12. Concil.

tente Eu

exhibita, quam 14. illa pagella quas e Codicibus MSS.

fUi to*

genioIV. Concilium Bafileenfe cecumenicum

in lucem mifit Schelftraetes ac per confequens dum

Schelflrate, p. 39. Ita faftum eft de A&ir Conalii

g

inter (e diffident,

»

prioribus pqti-us quam pofterioribus

Con[lantienfis, que poft Editionem Romanam aliani

eíffe credendum.

certitudinem non obtinent prater eam quam merentur,

- Sane.cum in hac Appendice omnia tam fingillatim

C9' auctoritar Bafileenfium qui eam compilarunt, 69

& accurate per (ingulas Seffiones a&ta referantur, quis

manufcripti Codices ex quibus edita fuerunt. Enim ve-

eredat hos diligentiffimos ac füfiffimos acdtorum com-

ro in Editione Romana alia A&ia Confl

antienfis Syno-

pilatores tam notabilem rem , qualis narratur in Adis

di non prodierunt.

Schelítratianis, a pag. 6. ufque ad 14. omi(iffe, aut

Efpenius. Vel inde evincitur quod illi qui editibni

ignoratle, aut cognitam confülto omififfe.

füb Paulo V. prefuerunt, qui nec eruditione nec di-

Schelflraete, p. 37. Attamen fi genuina C9 veraeffet

ligentia Schelttratio cedere debuerunt, crediderunt

Actorum a Bafileenfibus colle&lorum copia, ex qua pri-

A&a Concilii Conftantien(is fincera & genuina effe

ma Con[lantienfis Concilii Editio prodiit, non deeffent

L

prout a Bafileenfibus edita fuere; neque. ullam cor-

fo!

ruptionem paffà fuiffe;(ed iis omnem fidem adhiben-

fit, dubitare pergerent.

fan, qui de particula: AD FIDEM, an Decreto addenda

dam effe, prout Bafileenfes volebant.

— Efpenius. Sane fi. Bafileenfes illam particulam ad fi-

Et quid nos

urget ut potius Schel(traete accufantem Bafileenfes de

dem addidiffent Decreto Seff. IV. cur non & Seff;, V.

mala fide & perfidia fequamur, quam Paulum V. & il

Deinde falfitas illius additionis clare habetur ex Epitto-

los quos ad hanc editionem parandam Paulus adhibue-

ia 2. Juliani Cardinalis S. Angeli ad Eugen. Deinde

rat; qui a Bafileenfibus Ada fincere exícripta fuiffe di-

licet juris Doctores ex fuppofititiis Epiftoiis primorum

cunt.Ipie ergo Schelftratius vult ut exejus fidecontra

Pontificum ufque ad Siricium & nonnullis apocriphis

omnium aliorum fidem & auctoritatem credamus Da-

Conciliis Sueffano C2' Romano (üb Sylveftro in Gratia-

num relatis in varias de pote(tate R. P. opiniones ex-

fileenfes A&a Concilii Conft. corrupiffe , eamque cor-

ruptionem neminem ante ipfüm advertiffes tamet(i

orbitantes abierint, ut tandem etiam ipfum qnemdam

editioni Adorum illorum operam & diligentiam ad-

Monarcham conftituerint, & propterea Concilium

hibuerint.

Conftantienfe veritatem declarare debuerit, nt ex Pa-

Schelflrate, ibid. Ex qi:o manifeflum fit, Decretum

normitano dubio de Concilio Bafil. & Epiftola Synod.

Se/tonir IV. genuinum ad manus noflras non perve-

Pail. quz incipit cogitanti, conftat.

Quamvis, in-

niffe.

quam, varie effent hz Eminentiffmorum DD. opi-

Efpenius. Preclarum commentum ab omnibus , eti«

niones, veterum tamen erat (atis coítans fententia

ama Chriftiano Lupo, explofum.

N

?

quod Papaa fide devians a Concilio judicari poffet;

Decretum Seff. IV. ad nos genuinum non perve

C

,.

idque ob Canonem /i: Papa Ditt. 40. idque etiam Bel-

niffe hoc uno argumento probatur, quia: hzc verba

larminus (2) & Cajetanus admittunt.

Et fane hoc

que ad reformationem C$'c. non reperiuntur in MSS;

admittendo non apparet quomodo non fequatur Pa-

Codicibus illis quos nuper Schelítrate in- lucem edi-

am Concilio effe inferiorem, & Concilioobedire de-

dits cum tamen non modo in eorumdem- MSS. Co-

b

ere; prefertim fi attendantur principia Bellarmini

dicum Decreto Seff. V. fed & in omnibus ubilibet ,

quibus oftendit Papam hzreticum ab Ecclefia judicari

etiam Roma editis, Decretis Seff. IV. zque ac V. ha-

poffe. Item quibus oftendit, adverfus Cajetanum

beri fatentur etiam Schelftraete; adeoque ut ejus füb-

hanc legitimam efle confequentiam: Eccleíia ob hz-

fiftat argumentum hoc modo eum ' argümentari ne-

refim, invitum Papam deponit. Ergo ett fipra Papam.

ceffeeft : Editiones communes Concilii Conítantien-

Ad hec notandum quod Canoniítz, dumdixerunt

fis etiam Romana; juffü Pauli V. facta, MSS. Codices

Papam a fide devium poffe judicari, non afferuerint

omnes fecundum quos recenfitz fünt . ille editiones ,

Papam hareticum de(inere effe Papam, fed de harefi

convidum poffe ab Ecclefia judicari, & a Papatu de-

minorem merentur fidem quam ii MSS. Codices qui

a me vulgati fünt; qui preter me nullum alium habent

jici, & fane poffe etiam hareticum effe exterius, licet

Audorem; quique mihi uni debent honorificum ti-

adhuc maneat pér exteriorem Sacramentorum commu-

tulum quo infigniti funt düm infcribuntur: Codices

nionem conjundtus & membrum Eccle(iz. : Illud quo-

MSS. indübitatt fidei. Quis credéret fundamento

ue clare docet Julianus in- didta Epiftola:- & idem ex

adeo ruiriofo ac debili, ne' dicam ftupido,. virum ali-

gloffa ad didtum Canon. fi Papa, eft manifeftum ; item

cujus eruditionis aut ingenii füperftruere ea qua ha«

ex Panorm. de Concil: Bafil. ibi etiam pro eadem ci-

bet Schelftratius, tamque fidenter Bafileenfes Patres

tat Cardinalem |Zarabellam, (ive Florentinum : Ad

malz fidei, & textus corruptionis arguere.

hec cum his Audtribus notandum, quod nullatenus

poffit intelligi de here(i mere'interna, qua fe exteri-

(* V.

us nullatenus prodit; quia ridiculum effet de hac quz-

rere num propter eam Papa judicio Ecclefiz fübjace-

4innotationes. in: Articilum lT.

ejyfdem Differ-

ret. Deinde etiam claram eft quod intendam ' etiam

tationis.,

loqui de hzrefi occulta quz probari potefts^ quia ex-

preffe differentiam ponunt inter hzre(im & alia crimi-

Schel]ïrdte,Art. 11. p. 40. Z72 Detreta Seffionir quiis

na, ut fcilicet ob illam etiam occultam Papa accufàri

t CUM DEBITA DEÉLIBERATIONE, (C9' CONSENTIENTI-

poffit; ob hzc vero nifi quando publica (üunt & totam

BUS OMNIBUS QUORUM INTERERAT , con[lituta fint.

Ecclefiam fcandalizant. Deinde in Bulla quz incipit

Efpenius. Hoc dubium de debita deliberatione hic

IZgzer qovz'tï quæque angFum poteft, extollit Pont1

tantum inferit Schelftrate ut difputationem implicet :

nihil

| (a) Belläsm. DL. *3. de E;clef. mili&. Cap. X. L. 1. d? Cu;lc.

Pape dj* Concil,

Cap. ult. L. 3. de Rem. Pont. f':ap. 3e. . 3. gnje:gn. de AAn&lor:

182

À N

N

0. T- ÀA;T.1 O N E-.8

nihil enim tale ín fuis- MSS. invenit; totumque hic

FEfveniur.. Mera fant figmenta Schelftratianas immo

pe

redit quod luculenter in titulo Libri expreffits ex fuis

necejus MSS. uliam hujus contradi&tionis mentionem

ícilicet.MSS. manifeftum fieri Seff. V. Decreta contra

faciunt; immo nec dicunt fuper his Decretis alterca-

groteftantibus Gardinalibus €9' Regis Gallize Oratori-

tionem inter Cardinales & Nationes füiffe; immo aper-

us edita e[fe. . Hoc enim & non amplius pollicetur

tiffime etiam ex MSS. Schelítratianis conftat , quod to-

magnificus Libri titulus.

ta altercatio quz facta dicitur ante Seff. IV. concernat

Suftinet D. Schelftrate ex

fide fuoram MSS. quod

modum agendi circa perfonam Joannis XXIII.

Decreta Seffionis V. edita funt contra proteftantibus

Schelfirate , ibid. Fwiffe per eundem Cardinalem

l— Mi 287 .. L JAM .. J

Cardinalibus & Regis Galliz Oratoribus : atque exin-

(Florentinum) cum aliquibus Deputatis ali

de ulterims conficere vult. quod Decreta. illa nullius

putatum. - Ubi notandum T ALIQUALITER.

qualitgr dif-

3-

—

—

fint roboris: utpote cum iifdem íufficiens confenfus

Efpeniur. Nota quod nec in MSS. . Schelftratianis

JXConcilii non fupervenerit.

Sed h&c Sohelítrati mo-

babeatur quod Decreta Seff. V. edita fint ine matu-

litio quadruplici rationum przfidio fübrui poteft

I

tura deliberatione, fed id per confe

t

quentiam ex no-

Quamvis tale fadum füpponatur, coníecutionem ta-

tatis verbis inferri per Schelftraete.

imen effe illegitimam. - Inde enim nutaret audoritas

Schelflrate , ibid. Seffioni tamen

omnium que in Conciliis Generalibus ada & decreta

Cardináles CS9'.

/ quimge interfuz:[l'ä

funt. Pro quo notandum quod etiam, fatente Schel

Efpenius. Sane fiin illa concertatione, quz fuitpdfk

ftraete, illa proteftatio tantum fuerit clancularias fic

Seff. III. & in AGis Schelftratianis refertur fniffet cer-

-- — --- eAo -- — m

enim habent MSS. proteflatione fecrete factas quin &

tatum de Degmate tanti momenti, quomodo credi-

fatetur proteftationem hanc numquam Concilio inno-

bile eft quod Cardinales permififfent fine ulla publica

tuiffe, neque illos quos proteftatio introducit, in ip-

proteftatione hoc Dogma definiri & fe prafentibus

fo Concilie contradixiffe, & rebus omnibus quz po-

referri in Acta

Publicatum fuiffe probantibus C con-

ftea vi horum Decretorum faQz fuerunt conten(ffe.

fentientibus omnibuss contenti, ut credit Schelttr. fe-

Deinde notandum quod Seff. V. tantum interfuerunt

ereta proteítatione in camera paramentorum. Sanefi

7aut $ Cardinales. Legatos vero Gallie fuiffe 4 aut

itaeffet, Cardinales illi non veri conftantes & intrepi-

s in Concilio prefentes, 200 Epifcopos qui poft de-

di defenfores fed meri veritatis proditores, aut pueri

liberationes in 4 Nationibus babitas concluferunt De-

zítimandi effent, qui Dogma aliquod tanta conten-

creta hujufmodi proxima Seffione publicatum iri, Un-

tione odo ante diebus defendiflent, ejufquedefinitio-

de in MSS. Crabbe, de Ándrea Poznanien( habetur :

ni obftitiffent; & nunc, neverbo quidem publice

Certa Capitula per modum Conftitutionum Synodalium

contradicere audeant, licet animo contrarium crede-

re nt.

^

a . UE o s QU3xl; . "Undi.^» a àX——— — G. asE d ^ a

prius per fiugulas 4. Nationes conclufa €g' deliberata

legit C9 publicavit. Etinalio MS. cujus excerpta ex

Schelflrate, ibid. p. 44. — Sed. vellem fciïre'cur heec

Urbe Roma 3 Cardinale Franciíco Barberino miflà funt,

verba immediate feguentia omiferint ? Fuerunt pronun-

tiate definitiones fequentes per ele&tum Poznanien-

& per modum Appendicis ad Concilium Confttanti-

eníe Tom. 12. Conciliorum Labbeanz editionis infe-

fem , quia Cardin. Florentinus illas moluit

*

pron-untiare.

tuntur; hzc eadem leguntur & fufius ac- accuratius

Heec enim verba CS9'c.

j

referuntur pag. 1468. poít hanc notam inferezda 5

. Efpenius, Verum quidern eft Decreta Seff. V. leda

fuifle per ele&tum Poznanienfem; fed urde habeat

ag. 26. His ita pofitis peto utrum Schelftrate hanc

aufit fuftinere propofitionem : Decreta alicujus Con-

Schelítratius eorum lecionem Cardinalem Florenti-

cilii Generalis, qu ut ex rebus certiffimis, Adifque

num recufaffe, neício. . Interim tamen utfüpponatur

authenticis conítat, deliberata & conclufa fuerünt in

ita effe, id tameh contigiffe ob Decreta Concilii au-

Conventibus quibufque particularibus; deinde pub-

&oritatem fpectantia plane improbabile eft; cum eí-

. d- EUV a d i E E EE i

licata, tam in Seffione publica legitime celebrata 206

fent confentanea do&rinz quam Florentinus propug-

Epiíco

porum unanimi confenfuü apprcbata;, nulliusau-

nabat. Sed verifimile eft id faduum ob Becreta per-

íonam Joannis XXIIL. fpectantia, qu& licet Florentinus

&oritatis ' exiftimanda (int, f1.250. annis poft , MSS.

quzdam

reperiantur quibus innotefcit, 12 plus mti-

non improbaret, tamen non videbatur conveniens ea

nus, huj

us Concilii Patres adverfus Decreta in hac

publicatum iri per Cardinalem .qui. dignitatem. füam.

Joanni XXIIL. debebat. — Neque hic aliquid arcani la-

Seffione promulgandi fecrete fuiffe . ante .proteftatos

uam eidem Seffioni intereffent. . Quis non videthac

tere fat inde patet, quod a Se(f. V. ufque ad ele&io«

ropofitione admiffa omnium Conciliorum Generali-

nem Martini V. Decreta non

um Decreta nutare?. Et tamen. hanc admittere debet

uno Epifcoporum lecta (int.

per C,gydixï,alem fed,ab;

;

:

b—u.s' CO

Schelftrate:ut füum principium füftineat.

Schel[irate ,ibid. Ibi ex verbis fubfequenti

Secundo.ex ipfis, qui hic:proteftatos

fuiffe idti;o-

bat de oppo[itione Cardinalis Florentini &c. .. -

"s

ducuntur, manifefte conficitur illam proteftationem

Efpenius. . Admodum fufpe&ta fünt verba - qui tam-

contra Decreta Seff. V. de.au&toritate Concilii effe me-

quam a Bafileenfibusad . Apologiam Eugenii repofità

rum figmentum. .Quis enim. credat Legatos Ga'lix

fuiffe dicit. Schelftraete p. 4o. Cum .enim. Rainaldus:

effe contra illa- Decreta proteftatos, qui precipuum

auctor fit,illam Apologiam.adhnc MS. (üb Bibliothe-

acantefignanum. & auctoritate & doóctrina ac. pietate

ca Vaticanz pulvere delitefcere, probabile hinc du«

fuiffe Joannem Geríonem con(iderat; & inter Cardi-

citur argumentum vile effe opus, quod lumen non.

nales Dux eorum qui. proteftati.dicuatur , inducitur

mereatur.. Valde dubium ergo eít an Refponfio illa

Franciícus . Zarabella. Cardinalis. Florentinus; quem

Bafileenfium ex illa Apologia excerpta,non fit fuppos

conftat etiam fatente Bellarmino (in p. 2. de Ador.

fititias aut falfo faltem illis per au&orem illius ;Apo-

Concil. Cap. 14.) füftinuiffe Cóncilium effe fupra Pon-

logie adícribis prefertim cum ex inítrumentis indu-

ti&cem; uti & Cardinalis Cameracenfis, Petrus de

bitatz fidei habeatur Bafileen(ibus füifle certiffimum ,

Aliaco, qui-düo inter 7 aut 8 Cardinales facile przci-

Decreta illa de auctoritate Conciliornm, .in: Conftan-

Et Cardinalis . Cameracenfis in ipífo Con-

tienfi Concilio nemine contradicente edita fuiffe, ut

pui erant.

cilio Conftantienti Tradatum edidit quo au

.

&pyigatgm

vel ex una earum Synodorum refp. .13.. Junii :1539.

Concilii (üpra Pontificem afferit. -

compertum eft. Deinde cum in illa- refponfione di-

ta Sef]r' bne "Quärta

catur quod Cardinalis- Florentinus diceret hunc arti--

- Schelflrate , ibid. pag. 43. Sic 9

non folum

abfit Decretum de puniendo. quocumque con-

culum non effe verum de jure patet eam e(fe-füppofi-:

tumaciter obedire nolente ,

fed €9' articulus. de. refor-

titiam, quia etiam tefte Bellarmino , Florenti

mátione Ecclefice in Capite C9' in membris a primo De-

nuit Concilium effe fupra Pontificem...

r

nus füfti«:

creto abe[Je debeat , cum

;

1 ö" illivarticulo Cardina/grcon-

tradixi[Jent. — .

Seljewratef iþidf.,p,a,gf 46 De ffntfmt'ia: em'm

-

illa '(go'a:

Va

iwu'AcTESCHELSTRATIANA

183

multitudine edita fünt Decreta , ubi legitufoþtimei*ö'c

t eum) diclis joamies (XXIIL) gz'equä Concilium. 1N

Hoc errare po[fe , neque eidem fe centradicere &c.

tranquille exauditum fuiffe Henricum de Piro, in fine

Efpenius. la particula, im hoc, in As non repe-

Seff. V. cum poftulavit ut fibi liceret - fieri publica in-

fitur, & mala fide addita fuit; adeoque indefinite pro-

ftrumenta eorum quz in hac Seffione a&a erant, &

nuntiavit Joannes XXIII, Concilium Conftantienfe er-

ab omnibus uniformiter approbata fuerant.

rare non potuiffe. Etfane, infallibilitas fi quoad ali-

Quod vero addit Schelítrate, quod (trepens multi-

tudo carnalibus paffionibus exuberans ea Decreta re-

qua effe debeat, ea maxime locum habet in definitio-

nedogmatum. Deinde ratio qudm addit : cum id mi-

clamantibus gravioribus, cudiffent, plane injuriofüm

nus nom e[fet quam, publice fateri fe in Papatu nullum

efít Concilio, in quo füere fupra mille Patres, e qui-

bus trecenti erant Epifcopi ,. & inter illos graviffimi &

jus habere, qua verba aliud non. indicant quam au-

&oritatem Concilii in Pontificem, etiam ad eum de-

doaiffimi, qui Decreta illa fortiter propugnarunt, ut

onendum; quam agnofcere debebat Joannes ut fibi

ut Joannes Gerfon, Cardinales Florentinus & Came-

s

apatum jure afferere poffet. -

racenfis &c. Facta proinde hzc- Apologia fuitfe patet

Schelflrate , ibid. Nec etiam co

ncorditer factum | e[fe

ab aliquo Eugenii adulatore, qui omnes illos qui po-

abiomnibus ejufdem Obedientie , cum. reclamaverint

teftatem Pontificiam ad legitimos limites reducere, &

Ecclefiam in Capite & in membris fincere reformari

complures Sanétee Romance Ecclefue Cardinales, com-

piures Pralati, C9 Doctores afirmantes, Decretum

intendunt infimulat qua(i nefcio qua carnali paffione

procedant. At hac ex ícriptis & geftis Eugenii IV. &

minus juridicum fore, daturumque quandoque occafio-

nem fchifmatis.

Bafileenfium clarum eft fabulofum effe IV. fimile quid

Efpenius. Sane

fi talibus fides detur cóntra omni-

dixiffes conttat enim nec Eugenium , nec ejus Orato-

um Codicum auctoritatem, qui dicunt unanimi con-

tores unquam fimile quid ad elevandam auctoritatem

fenfu publicatum fuiffe Decretüm , quz tandem fides

Concilii Conftantienfis dixifle; cum tamen ipforum

Conciliis habebitur? Primo ne quidem in MSS. fuis

maxime intererat illa Decreta, quibus potiffimum erant

Codicibus fimile quid reperit Schelítrate. Reperit

innixi (adverfarii) evertere, Et (àne in Epiftola Sy-

nalium , fedali-

nodali, data 15. Junii 1433. quando Cozcilio inter-

quidem proteftationem fecretam Cardi

quos publice reclamaífe non reperit. . Adhzc, infül-

erant Cardinales qui nominantur in Epiftola Synodali

ía'admodum ratio Decretum daturum, Icilicet, quaa-

data 135. Junii 1439. dicitur Concilium refpondiffe O-

doque occafionem fchifmatir. Conftat enim per hoc

ratoribus Eugenii : Malumus mori quam tantoerrori

Decretum & Concilium feliciter extin&dum fuifle fchit-

per ignaviam cedere.... Hic Articulas, de quo difcep-

ma. Hinc apparet quam parum confiderate hujus Au-

tamus , fidem concernit, qui [ine interitu falutis negliy

&oris auctoritatem adducat Schelftrate.

gi non poteft. — Si D. Eugenius Sanctam Ecclefiam non

Schelftraie, ibid. Et ipfum Joannem XXIIZ. ea de

audierit, quam hoc. Comilium repreafentat , oportebit

caufa infeliciter fugam arripuiffe.

tandem haberi ut Ethnicum CS' publicanum (a) Memo-

fidei dandum fit

" Efpenius, Hinc patet quam parum:

oannem

randa (ant Concilii verba Seffionis 38. (/) ubi dicitur

ii Áu&ori, qui tam impudenter afferit

quod quz ominati funt Patres de Eupgenio vera effe

XXIIÍ. arripuifie fugam ob Decreta de Concilii au&o-

fat pateat, fcilicet abolendi illa Decretra Concilii Con-

ftantienfis, de füperioritate Concilii.

ritate, Seffione V. publicata. Conftat éenim Joannem

XXIII. fugiffe 20. Martii; ifta vero Decreta promul-

Falfitas illius Apologiftz de reclamatione graviffi-

gata demum Seflione V. habita 6. Aprilis. Immonul-

morum virorum manifefte convincitur ex Epiítola XII.

Ium adhuc Decretum ediderat Concilium quando Jo-

Synodali Bafil. ad Oratores Principam. Nihil unquam

annes XXill. aufugit.

. Primum quipp.-e fä&uln eft 2.

Eugenius Decretis Concilii Conftantienfis oppotuit ,

Martii.

aut opponere aufüs tuit,ni(i poftquam Ferrariz agens,

Schelflrate, i

bid. Neque ipjam. integ

ram f"]oaMir

jam a Datileenfi Concilio depofitus effet.'Tunc quo-

XXIII. Obedientiam confenfiffe &c.

dammodo coactus Conftantienfis Concilii Decreta la-

Efpenius. Hac aperte falía effe conftat ex Aàis in-

cellere incepits fed tàmen nihil de hac tumultuatione

dubitatis.

Q

aut refragatione, quz tamen ipfi valde fuiffst oppor-

Schelftratze , ibid.

Item uec ipfe 1n fua Oedientia vo-

tuna, & ignota efle non potuiffet; fed eam reprodu-

eatus joannes XXIII. quoniam cum poft rece[fam fu-

cere aufüs non fuit, quia fe ex authenticis A&tis con-

vincendum pravidebat; fed hoc unum adverfus illa

um a Conflantia Scafufie conf'itutus andiret prafatain

declarationem conclufam , DD. Oratovibus: Regis Fran-

Decreta tandem allégavit, nihilque aliud unquam re-

cic vifitantibus eum, ... amaro animo conque[tus eft,

pofüit, quam quod ab una dumtaxat, eaque Soanuis

falja queedam C3' erron

:

ea adverfus .autqritaïem R, P.

XXIII. Obcdientia condita effent.. Sed nec in hoc per-

Decreta &c.

ftitit Eugenius; non auíus perfradle & palam audcto-

Efpenius. Hxc, confequentia fabulofà effe inde con-

ritatem Concilii Conftantienfis , apud omnes in füm-

ma veneratione, fpernere,ne omnium in fe odiacon-

ftat quod nullus Orator Regis Galliz ad Joannem mit-

fus legatur, nifi Archiepifcopus Rhemenfis , qui relatio-

verterets fed ad aliam confugit cavillationem, qua in-

nem exactam fecit eorum quz Joannes XXIIL dixerat;

uiebat, fe quidem damnare quod ex iftis Decretis

de his vero altum filentium. 2. Joannes XXIIL Scatu-

d

bi fuerat objedum , fed i

&& moratus dumtaxat fuit ufque ad feriam VI. majotis

cet Epiüpla 15. Synodalis.

Jfenfü Baþleænjiu?n , üt do-

hebdomadz; Decreta vero Seffionis V. quibus folis

imminutam putat Schel(tratePontificum audtoritatem,

E.

edita fuere pridie Dominicz im 4lbir; & contequen-

ter quomodo verum efle potett Joannem XXIII. Sca-

Ann'omzione: in Caput 1. ejufdem Difertas.-

fuíz conqueítum fuitfe de his Decretis *

:^ Schelflrate, ibid.p. 48. Qui Conflantie confedebant

Schelftrate. (Diff: Cap. IL p. $$.) Agerem hie de fon-

unius tantum Obedientie Syhodum faciebant C9'c. (Eu-

tentia "Theologorum qui Decreta. Sefiosum IV. & j.

enius IV. in Apologia , parte 8. inferta Regiflro Ba-

de folo Schifmazis tempore . intellexerunts offenderern-

füeenfi, Tomo 2.)

*

que quibus fundamentis innixi ipfa Decretorum verba

" Efpenius.

Hac

Apologia nunquam typis edita eft 5

eodem [enfu interpretati funt, mifl ocaftone geftorum

fed adhuc füb pulvere Bibliothece Vaticanz latefcit.

ha&tenus ineditorum , Patrum Con[lantienfiim mentem

Sed fane multa prafert falitatis argumenta, & fabu-

aperiri poff? animadvertiffem.

Cum emm de fenfu De-

]Joífa protrudit. Ubinam in Ads, five editis, (ive

eretorum certius coaftare "on polfit quam ex mente con-

MSS. unquam reperit Schelítrate , aliquos .reclamaffe

flituentium

gtqviot'eS! Qua veri fpeci'e dicitu; quod firepente

(4) Conc, Labbe, 'T, XIL, col, 703. (5) lbid, qol, 641,

um m RTEUDUR MM

154

A N uT AC uVISO0.N WKas

fütuentium ,. illam ex A&is nunc primorepertis eruen- indubitatum

quia fi tantum fig

nificata fuiffet jurifdi-

dain e[fe duxi, &c.

"

&io in dubios Pontifices, Car

Efpenius. Hoc.íane fi

däm folvere non eft. Notan-

inalis Florentinus non

potuiflet (bazrere) ni una Pap

atum Joannis XXIII. in

dum autem qued illi Codices MSS. e quibus circa

dubium vecando, & confeq

uenter fuam dignitatem

hoc pun&um mentem Conftantienfium oftendere pro-

Cardinalitiam. Nullomodo

mittit Schelítrate, fint duplicis generis.

In unis ré- Schelttratiana afferta

: Decreta

ergo confiftunt illa duo

g

illa edita effe contradi-

feruntur, five male five bene, qua gefta fünt Self

-centibus Cardinalibus &

Oratoribus Galliz, qui eti-

IV. & V. Alii vere ea continent quz longo poft tem-

am adharebant Joanni X

XIIL & D

O

re contigerunt , ícilicet immediate poft Setf. XXX-

fchitmatis tempus efle referenda.

ecreta illa ad fo,lg-m

V

II in his ultimis, qui tempus refpiciunt quo tres

Schelftrate , ibid.

4

p. 59. Neque a Deputatis Nationum

Obedientie unitz erant, de quo in hoc 2. Capite fer-

cum Cardinal F

monem facere partes erant D. Schelfirate,ne verbum

ut dicititr, aliqu

lorentino de Cayitulis fufficienter , ]ed:

j

quidem extat de Decretis Seff. IV. & V. de auctorita-

aliter dumtaxat d

ifputatum fuifJe.

Efpenius. Ex quo MS. hoc habe

at, neícitur.

Inte-

te Concilii.. Altum ergo ibi filentium de eorum fen-

rim tamen ineptum valde

inde velle arguere defetum

íu. In prioribus quidem illorum Decretorumfit men- Decreti,

immo perquam

tio, nec nihil occurrit vel apparenter innuens Patres

le omnia

perniciofüm ; ita enim fàci-

ä

Generalium Concil

iorum Decreta in dubium

Decreta illa.de folo Schitimatis tempore intellexiffe.

trahi potfent.

Et fàne

quis nobis dicet quz fit fuffici-

Schelftrate , ibid. .p. $6. -Habes fuperiori Capite Atr-

euns, qua infuff

l

tic. 2. teflimonium ex ge[His Concilii citatum a Bafiüleen-

ciens deliberatio ? Major enim , minor-

ve requiritur pro rei obícuri

tate, proque hominum

fitus ,. qui eo fraudulenter ufi funt ad oflendendum De.

qui de ea deliberant,

capacitate & eruditione. . Ad

ereta Se[f. 4V. C9. V. confentientibus 'omnibus Concilii

hazc,

Patribus fuiffe edita.

hoc,

fi ullum unquam Decretüm fuerit excuffi um

; fuit

ft in A&is Concilii Bafileenfis ,

unica

cum illud fuerit per omne fchifmatis te

mpus

Efpenius. Falíum e

in omnibus Univerfitatibus examinata & di

Ícuf-

quahtumvis copiofis, ullum fimile exftare teftimoni-

a materia. Vide Seff, XIII. Concilii Pi(àni.

um ; fed contrarium reperitur in Epiftola 13. Synoda-

Schelflrate , ibid.

li, ubi ajunt, Orbi notum effe quod in'Conftantien-

dicitur vacillare.

p. 6o. Fider jam de eodem Coq;i(iq

fi Concilio explicata fuit Declaratio fidei, de .auctori-

. Efyenius. Admittit. tamen Schelftrate Conciliuim

tate Conciliorum .Generalium fupra

per incorporationem trium Ob

ä

reclamante, nemine reprobante.

41'),alpam , "emine

nerale Concilium.

,'ed*ienti,arym fuifle Ge-

[

; Sthelflrate , ibid. Hifre autem. Decretis -opp

ofuerun't

Schelflrate, ibid. Ex quibus vide

mus clariffime éx-

)1

fe Francifeus Zarabella Cárdinalis Florentinas.cum plu-

tra Concilium non unam Nation

ritus aliis &c.

E

um de ejus Decretisfu-

iffe fententiams fed regna

C9 Prov

iRcias fu

E

J

Efpenius. Qu

a fpecie de illo (Franc. —L-Zarabenä)id

1 putabant.

eisdpci

dici poteft,cum certum fit illum fuiffe in fententia de

xvciliiDefcrezïia*,ngnoäediendun

[

auctoritate Concilii. fupra Pontificem.

Vide Bellar-

Efvenius. Hæc gratis a S:ch&lü:r

ate adduntur. Hac

min. de Concil. p..91. & Panormitan. de Concil. Bafi.

ruríus contra fidem AGorum in

ferta.

Tantum enim

leenfi, Dub. 2.

;

agitur de obediehntia preftanda vel non

- Schel(lrate, ibid. Q

uia 3'('2-nqzzïun"t gefla.a Ba]ïlee:n]i-

praftanda Pon-

tifici eledo. Sed quid hac ad Decret

a Seff.. V. que

bus citata) Cardinalis Florentinus fuftin

3

ebat q.zfod ille

,

jam ab anno integro erant evulgata?

Articulus non erat verus-de jure &c.

Schelfirate , ibid. Et ipfum

Efpenius, Nequidem in A&is Schelftratianis dicitur

populum ac Clerum Ro-

manum de alio eligendo Ponti

/

ce cogita[Je.

quod hoc a Cardinali Florentino di&um fit de Arti-

Efpenius.

Hazc fàne ineptiffima glofía.

P TE

culo quo au&toritas Concilii fupra Pontificem defini-

ad populum

fpectabat hzc quazftio?

*' Quid enim

tur.

Schelflrate, ibid. Cum Natio

Germanica. objiceret

Schel[trate , ibid. p. $7. Super. Articulo de reforma-

quod agere de modo eleclionis an

tione Ecclefic .aliqualiter difputatum "cum Deputatis

jfet contra Decreta Concilii C3'c.

" reformatiönem ef-

Nationum; quid vero ex utraque parte dictum fit , la-

Efpenius.Sane non advertit Schelft

tet C9 ignoratur.

rate, qüod fiver-

aila qui ex MSS. refert eflfent v

era, imprimerent

Efpenius. Quomodo ergo tam «confidenter unicui-

peffimam ideam de Conc

ilio, pro eo témpore qua

que fuas tribuit partes, qua(i infcena reprefentandas

fíumma auctoritatis fuifle

.Cardinali Florentino. hoc, Nationibus illud? Et om-

licet poft trium Obedier

alibi oftendit Schelítrate, fci-

iiarum unionem; quo tem-

nia ad gratificandum Aulz Romanz compofita.

pore generale fuifle non dubitat Schel

ftrate; in quo

Schel[lrate , ibid. p. $8. Heerebat tamen Cardinalis

tempore interpretatio Decretorum Se

Florentinus, non percipiens quomodo Concilium. Con-

ff. V. quam hic

adttruere contendit, data fuitfet,

flantienfe de reformatione Ecclefice in Capite flatueret ,

Schelftrate , ibid. p. 61.

Et hic habey Rnfum Decreti

uifi C? jurifdictionem fupra ipfum Eecclefie Caput ufur-

1. Seffionis V. per D&cRET

A CoNvciLu enim a Natione

paret.

Efpenius.

Sed circa quid harebat Florentinus? Num

Germanica objecfa, intelliguntur Decreta SeffionisV.

Efpenius. Quot hic verba, tot fere hallucinationes;

forte dubitabat hic Cardinalis, utrum Concilium ha-

atque in primis hallucinatur dum contendit per De-

beret au&toritatem & jurifdidionem in Caput dubium

& incertum? Certe fasnon eft hoc vel cogitare. Cum

creta quibus Natio Germanica pretendebat reforma-

tionem Ecclefiz premittendam effe electioni Pontifi-

enim effet creatus Cardinalis a Joanne XXIII. qui om-

cis , efle Decreta Seffionis V.

INec veri fpeciem habet

ne jus.in Papatu habebat a Concilio Pifano, quis am-

quod exinde Natio illa,

bigat quin Florentinus pro certo habuerit quod Pifàa-

viris doctiffimis conftans, id

probare voluiffet ,

cum nihilum ad hoc valeat. Sed

num. Concilium poteftatem habuerit in dubios Ponti- .clarum eft

verba illa :

allegant preeterea quod. agere de

fices? Confequenter fi Cardinales Florentinus & Ca- . modo-electionis ante r

"

eforimationem, effet contra . De-

meracenfis , qui etiam Cardinalatum acceperant a Jo-

——

ereta Concilii, referri ad Decretum Seffionis XLV.

anne XXIII. haíerint quomodo Concilium Conflantien-

qua fancitum erat ne ad ele&ionem Ponti

ficis proce-

"T0 t REU ASEONE L TRUE VR CUPON TOU DPH DRRT RRR CUR BMOR T RIRD. C PRRE AEE. $- 21 0 EQMLERROS A. RAU. L. TRRCIREAT - MM Ea R i D T MMNEERS . — MP CR n Y ARA Rs

fe de reformatione Ecclefice in. Capite flatueret , TifiC9 deretur, nifiex mandato Concilii;

- quo Decreto Hif-

jurifdiclionem fupra Caput i

3

p

L

um. Ecclefice ufurparet , pani proteftati fünt fe .non teneri,

ut ipíemet Schel.

fequitur quod verbis illis quibus Decretum eft con- ftrate afferit,

pag. 53. ibi enim apparet quod hoc De-

ceptum, & non obttante Florentini interceffione edi-

cretum Germani in

hunc finem adferrent.

-Confüle

tum, fignificareturjuriídidio Concilii fupra Capur Indicem. (a) ï"'-lïal:fa omnino & inept

d hæg rgtidc

inati.e :

nec

ationik.

(s) En verba Tndicis, ad Litt. G, Germani voluerunt auzeelectionem unius änzl-ä):ï?ä:i Pcnzi]fci:; þr&c&;?ero inazefi:)m refom

iN,; A;C;Tm SCHE LS'ÉERA'TYIAN A.

185

rnee enim Natio- Gallicana. aut Italica reformationem

ero Collegio, quod propter tales mminas ,. €9 timores in-

pratendebat fieri debere poít eledtionem, quafi Con-

cuffos, neque propter machinationes , quas feiebant Car-

cilium folum non poffet reformationem facere in Ca-

dinales fieri contra eos , non dimitterent profecutionem.

pites hoc enim nullibi allegaturs fed quia in Decretis

unionis Ecelefice ufque ad mortem , 9* portabant Capel-

& Concordatis videbatur preponi negotium unionis,

lum rubeum in [ignum Martyrii &c.

& quia credebant reformationem aptius futuram Pon-

Efpenius. Haec omnia ( conferantur.cum affedu

tifice indubitato exiftente.

quem erga Concilium femper geffit Sigifmundus ,

Schelflrate, ibid. In quibus (Decreti Seffionis V.)

item cum miti ejus indole, eum libertate quam Con-

folum agitur de reformatione Ecelefie in. Curia Roma-

cilium Conftantienfe füper omnia alia Concilia habu-

na five Capite.

it, plane vana & ridicula effe patebunt,

Efpenius. Falfüm in primis eft quod..Germani allega-

quidquid de

unius & machinationibus,

ac de Capello rubeo Car-

rent Decreta in quibus fit (mentio) reformationis Cu-

dinalium hic refertur.

Deinde quid futilius quam id

ric R. Deinde fal(um eft quod in fola Seffione V. fiat

quod de denunciatione

hic narratur? Si enim tres Na-

mentio i(tius reformationis.

De ea fit mentio Seff.1lI.

tienes €& Concilium Cardinalium ftabant ab una par-

Item Seff. X. in exordio fententiz contra Joannem

te, & fola Natio Germanica ab altera, jam ille hanc

XXIIIL

quantum in fuffragiis faperabant? Atque ita conclu-

Schelflrate, ibid. p. 61. Et illa Decreta quocumque

dere poterant; nec opus erat denunciatione qua non

tandem fenfa Seffione illa.... fuerint edita &c.

folet fieri nifi ab illo qui inferior eít adveríü

$ füperio-

Efpenius. Stupenda eft hzc Schel(tratiana halluci-

rem.

natio.

Parádoxum eft, verum & genuinum fenfüm

Schelflrate, ibid. p. 64. Tand'em

"

[

fuit dictum quod

alicujus Decreti alium fingere ab eo in quo acceptum

Paya electus li

gari non poterat.

eít eo tempore quo examini datum eft, cum füpereo

Efpenius. Hzc verba, nona Concilio, fed ab ali-

deliberatum & conclufum unanimi Concilii confenfu;

quo particulari in confufione dicta fuere.

cumque iítius approbaátionis publicum inítrumentum

Schelftrate, ibid. Ex iis enim non diffcile colligitur

fieri poftalatum eíts & ut fieret, nemine reclamante

aliam longe fuife mentem Patrum

Conftantienfium | de

aut improbante conceffum eít nulla fadia in verbis

auctoritate Summi Pontificis ,

Decreti mutatione fenfus illius, fine ullo examine ,

quam orbi Catholico ob-

trudere conata fuit Turba Bafileenfium.

fine ulla in Nationibus aut Seffione deliberatione , ita

Efpeniur. Sane quid impudentius dici poffet contra

mutatus ut quod ibi ante Cardinalibus difjlicuerat ,

jam placeret Quid his ineptius?

conventum Dafileenfem quam eo tempore quo certo

fuit Generale Concilium, non genuinum fenfüm De-

Schelflrate, ibid. Unitis jam tribus Obedientiis , hoc

creti Seffionis V. quem verba praferunt, plus decies

fenfu intelligenda dicuntur, ut non de Concilio feorfim

expreítiffes qua(i vero nova fuiffet eo tempore fenten-

füimmpto, quem fenfum Superiotati Conclii favere exi[H-

tia de Superioritate Concilii, ut eam Concilium Ba-

maverant Cardinales, fed Concilio cui verus C3' indubita-

fileente orbi Catholico obtruderet.

De eo tempore

tus Pontifex ade[l, qui fenfus. nihil ad Superioritatem

loquens Bellarminus dicit : Twne plurimi in eam fen-

Concilii facit, intelligantur.

— Efpenius. Quz hujus mutationis caufa? Nulla ni(i

tentiam iverunt ut Concilium effet fupra Pontificem.

At quo argumento probat Schelítrate illa duo Con«

forte 16. aut 17. Epifcoporum recens ad Concilium

cilia, Conftantienfe & Baafileenfe, effe contraria, fi-

acceffüs, qui hunc alterum plane feníüm Decretis

Seff. V. (dedi(fe fupponitur,) nullo ex $0oo. aut 6oo.

isque fententiis inter fe contrariis pugnaffe? Num for-

fan demum fünt Bafileenibus opponenda Decreta ali-

Patribus, qui in alio fenfi acceperant, contradicen-

qua rite in Concilio Conftantienfi rationabiliter &

te.

conciliariter examinata & conclufa?^ An forfan hujuf-

. Quid cogitavit Schelítrate dum hanc ineptam hic

modi aliquad Decretum ex optime note MSS. pro-

profert gloflam? ÁÀn non attendit quod dum hac con-

fert! Nequaquam. Quo ergo fündamento ? Nempe

derentur Decreta, jam tres feptimanas effluxiffe quod

his pauculis fed mirificis verbis : tandem di&tum eft

Joannes XXII. aufugiffet^ Non attendit quod Con-

quod Papa electus ligari non poterat. . Ex iis enim ,

ftantienfes, mox a fuga Joannis, edixerant Seffionem

ait Schelftrate, mon difficile colligitur , aliam longe fuif-

IlI. quod per receffum Joannis D. Papze de hoc loco

fe mentem Patrum Conflantienfium deauctoritate Sum-

Con(tantienfi, non eft diffolutum hoc S. Concilium,

mi Pontificis, quam orbi Catholico obtrudere conata

fed remanet in fua poteftate, integritate, & auctorita-

fuit turba Bafileenfium. Omne igitur Bafileenfium

te. Loquitur ergo de (e ipfo fine Pontifice, aut fàl-

crimen in eo fitum eft quod de íententia Concilii

tem non indubitato, fecundüm Schelítrate, in De-

Conftantierifis judicaverint ex Decretis a. f& editis ,

creto Setlionis V. Ad hzc, fi Deeretum loquatur de

non autem ex przdicis myfticis verbis

quod Papa

Cencilio cui adeft unicus & indubitatus Pontifex, er-

eleétus ligari non poterat.

Verum quidquamne judi-

£0 corruit quod tantopere contendit Schelftrate, íci-

care poterant (de his) quz ipfis ha&enus fuerant in-

licet Decreta illa effe reítringenda ad tempus fchit-

matis, & ad dubios Pontifices.

Et íane ni is fit fen-

cognita, ut ipfe dicit : (p. 64.) hoc a Patribus Con-

ftantienfibus datum refponfum uemo in hunc ufque diem

fus illorum verborum, ut per illa. ftabiliatur auctori-

typis edidit, C9' quia illud aliaque plura ignoravit or-

tas Conciliorum in veros & indubitatos Pontifices ,

bis Catholicus, opinio Baflleenfium apud monnullos

^

fed dicatur quod intelligantur de vero & indubitato

pravaluit.

Pontifice, qui adeft Concilio, & una dominatur Con-

Schelftrate, ibid. Illud aliaque plura ignoravit orbis

cilio, ita ut Concilium nihil ejus fententiz contrari-

Catholicus,

um decernere queat, evidenter ipía Decreta everten-

Efpenius. Mira confidentia & arrogantia !

tur; nec dici poterit per Patrespoft Seffionem 58.De-

Schelflrate, ibid. p. 6$. 4d

creta illa fuiffe interpretata, fed omnino abrogaffe erit

hoc folum teftimonium fufficit.

quam | evertendam, vel

aflerendum ;

1

ferere.

q,uod tamen nec Schel(trate auíus eít af-

Efpeniur. Sed non füfficit ut evertat Bafileenfium

opinionem, fed etiam validum effe debet ut evertat

; Schelflrate, ibid. p. €2. Verum quidem eft notari in

Cardinales Florentinum & Cameracenfem, ac Joannem

geftis Concilii heec magnam animorum perturbationem

Gerfonem, qui omnes füftinuerunt Papam a. Conci-

Regi, ipfique adherentibus attuliffe &c.

lio judicari & ligari poffe. — Si id dictum fit a Nationi-

Efpenius, Immo nullus ni(i Schelítrate, qui nugas

bus que urgebant ele&ionem Pontificis, id indubie

illas profert; neque enim intota illa concertatione nec

verbum de Decretis Seflfionis V.

a Natione Gallicana, que etiam ferventius urgebat

propofitum, cui Joannes-Gerfon, tanquam Reyi;s &

Schel[lrate , ibid. p. 63. A4perte concl;zfum ejï in Sa-

S Orator intererat. Adhec non

Suppl. oper. Van Efpen. Tomus V.

Univefütatis Parien(ï

[]

k

poffünt

186

À N N O TA TIO TSNIES

poffunt hxe verba toti Concilio adícribi ,A nifiin pub-

€9' reformationem generalem. Ecclefie, in' Capite €5'

lica Seffione fuerint propofita & conclufa, & confe-

in memris! Forfitan ideo omi(it quod cum non ef-

quenter.fieri nequit quod f1 a Concilio fint profedta,

fet verifimile quod ullus ex eo Concilio Pontifex eli-

ad minus Gerfoni fuerint perfpecta, ad minus Gerfo

geretur, fruftraneum foret eum adigere ad promitten-

ni fuerint perípeda. — Quomodo ergo piiffimus ac do-

dam obfervantiam illius Concilii cujus auctoritati uni-

&iffimus 1heologus Decretorum oecumenici Conci-

ce ejus inniteretur eledio. Saltem ea non poteft effe

lii tenaciffimus, etiam poft Concilium Conftantienfe,

ratio Schelftrati,

docere perrexit (a) quod Concilium Pontificem puni-

Decretis.

quia nimis repugnat cum Concilii

re ac ligare poffet, illudque poft definitionem Conci-

li Conttantienfis fine hxrefi negari non poflet?

Adhzc Eugenius IV. fa&dus Cardinalisa Gregorio

Znnotationes in Caput III. Dz;(]"ärtationir;

XII. cum ad Seff. XII. aut XIlIl. Conítantieníem ven-

tum effet, ad Concilium acceffit; in eoque.ufque ad

Schelfimie » p. 68. Spem hanc prætei- Cardinales con-

finem perfeveravit; adeoque ignarus non erat eorum

ceperant tres Nationes, dum in Prote[latione omnium

qua in Concilio acta erant.

Si ergo illa verba a Con-

nomine fatia, non folum Decretum Seffionis V. de*re-

cilio prolata fuiffent, & ad enervandam au&toritatem

formatione , po[t ele£lionem Pontificis facienda, inter-

Concilii fupra Pontificem valuiffent, quis dubitat

pretati funts fed C3' a corpore Acephalo &c.

quin iis Eugenius adverfus Bafileenfes ufus fuiffet? Ob

Ejpenius., Hzc funt ex quibus Schelítrate contendit

id przcipue Bafileenfes contra Eugenium procede-

probare Decreta Seflionis V. poft Seffionem XXXVIII.

bant, quod Decreta Concilii fperneret.

Ergo quam

tuiffe aliter explicata; immo hic probare debebat, ut

opportuna fuiffent Eugenio hzc verba ! Admodum

in Fontifpicio fui libri promiferat, Decreta illa a Mar-

igitur verifimile eft aut hec di&a verba non fuiffe pro-

tino V. fuifle improbatas & tamen eft in illa Prote-

lata; aut prolata, a Concilio non fuifle probata; aut

ftatione ac concertatione, quam hic rurías reprodu-

denique aliam longe habuiffe notionem quam eis Schel-

cit, ne verbum quidem de illo Decreto factum füiffe.

ftrate affingit.

Schelflrate, ibid. Sed C9' a corpore Acephalo ante

Schel[irate , ibid. p

.65. & d Quidquid enim Depa-

electionem Pontificir pre animorum contentione, €s'

tati a Nationibus C9' Cardinalibus con[lituti egerint ,

opinionum diverf[itate fieri non poffe indicaverint.

patet ex Actis, mihil determina[Je.... quam quod Pon-

Efpenius. Siita hec verba accipias, ut fignificare

tifices dubios fpetlat, vel eorum Decreta tempore fchif-

contendas Concilium fine Pontifice, ita effe Acepha-

matis fatta, ut funt Decreta Seff. XIX. in caufa Fra-

lum quod propterea au&oritate reformandi Ecclefiam

trum Minorum contra Bullaim Alexandri V. &c.

deftituatur, quare Nationes & Cardinales menti Con-

Efpenius. Conftantienfes habuiffe Alexandrum V.

contra cujus Decretum hic agitur, pro vero & indu-

cilii pugnantia loquentes introducis? Mox enim poft

fugam Joannis XXIII. declaravit Synodus hac fuga ne-

d o AR - R a

bitato Pontifice patet ex Decreto Pifano, quo ad ele-

que de plenitudine ac integritate Concilii, neque de

étionem procedi jubetur.

Quafi vero etiam Pontifi-

audoritate ejus quidquam detractum.

2. Quod Con-

ces indubitati in illis non exceflfiffent? Hi enim abu-

cilium non haberet poteftatem a Papa qui eft Caput

fus manifefte etiam facti a Pontificibus, Avenione fe-

Minifteriale, fed immediate a Chrifto, Capite fcilicet

dentibus, nullo exiftente fchifmate.

eflentiali. . Deinde fi Synodus crediderit eam fibi effe-

Schelfirate, ibid. p. 66. Quod fi aliqua fint quce

potettatem ut Caput illud rejiceret , quanto magis ut

etiam Pontifies indubitatos tangunt;

.. ia fpe-

reformaret, quod eít minus. Deinde ante ele&tionem

Gant ad extinctionem futurorum fchifmatum, ut Ca-

Martini V. certum eft multa Decreta ad reformatio-

pitulum Frequens, in quo Patres Con[lantienfes pro ve-

nem fpectantia, lata fuiffe; & quod immediate poft

ris C9' indubitatis Pontificibus nullam penam | injua-

XXXVIIL ed

hanc prztenfam Proteítationem, factam poít Seff.

gunt &c.

Efpenius. Nihil (Schelftrate) probat , neque enim

XXXIX.

itum fuit Decretum Frequens , Sefiï.l

omnes leges habent poenam annexam , praíertim dum

Schelfirate ,ibid.p.69. Etdici poteft quod ubi Conci-

foeues - aeUAM annse Sebdopedf aud! um at 2 —— m

leges concernunt fuperiores Poteftates.

lium ante electionem Pontificis (Martini V.) tanquam

Schelfirate, ibid. p. 66. & 67.. Nullum Concilium ex

navis fine gubernatione hinc inde flu&libus,collifa agita-

omnibus generalibus tam fpecialem Con[titutionem edi-

batur ; po[t electionem Pontificis , fedata tempeflate ,

in tranquillo mari navigerit &c.-

B edib. a

derat de obfervandis a quocumque , etiam[t Pontifica-

lis au£toritatis exiflat , Decretis fidei a fe flatuendis,

Efpenius. Ita quidem. Sed nihil fa&um, nihil re-

quam hoc Concilium Con[lantienfe Seff. V. CS' cum age-

formatum, ut deplorat Ge

retur Se[J. XX XIX. de Profeffione Pontificis pro obfer-

Concilii Conftantienfis.

rfen in Dialogo pro Geüisi

^

vandis Decretis. Generalium Conciliorum , adducuntur.

Schelftrate, ibid. Vix eleCfus erat Pontifex, quim

ocfto prima Concilia qua& funt omnia Generalia ab O-

illi qui fe Romana Curice infenfiffimos oflenderant , ad

rientalibus.... C9' ab Occidentalibus ante illud tempus

pedes ejus fefe proflraverint , C9' ipfe Romanorum Rex

celebrata, €9 Decreta. fidei continentia

Con[lantien-

fis vero Concilii nulla ftt mentio.... Ex hoc loco evin-

Cl.ïfpeniu:. Abfurdum fane quöd Prelatos & Regem

cimus,ipfum Conflantienfe Concilium Seffione XXXIX.

Sigifmundum reponat inter hoftes infenfiffimos Curice

ad fidei Decreta a fe edita, Romanos | Pontifices aute

Romanc , qui abuíus ejus notiffimos, & quos maxime

approbationem ad[tringere noluiffe.

&

hzretici in fuum Patrocinium adducebant, extincétos

Efpenius. Hic aperte fibi contra

dioit Schelflrate.

volebant; idque ante eleciionem Pontificis , metuen-

Jam enim, fequendo auctoritatem MSS. fuorum, di-

tes aliud poftmodum-obtineri non poffe przter fpeci-

xit (pagina4.) Seffione IV. unanimi confenfu ftatutum

em & fucatum Reformationis

imulacrum, uti &

fuifle, ab omnibus Concilii Patribus, Divino flamine

eventus docuit. Nequealiz Nationes negabant ab-

ä

in[pirante in unam fententiam: convenientibus , Decre-

ufüs Curiz Romanz effe reformandos; íed credebant

tumque in his quz ad fidem fpedtant Papam obedire

alteri malo, ícilicet fchi(mati, celerius effe obvian:

teneri. Quomodo igitur Concilium hic ftatuere &

dum, planeque obruendum; verentes ne forte diffe.

declarare potuit quod Concilii , Decreta Papam ante

rendo aliquando adhuc reviviícere potuitTet.

ejus liberam Confirmationem non conftringerent ?

Schelflirate, ibid. Et ipfe Romanorum .Rex , auafi

Etfi hzc limitatio fuübintelligi debuiffet, ut quid, jux-

rit.

auttoritatis Concilii oblitus, folum Pontificem refpexe-

,

ä

ta Schelftrate, Cardinales & Oratores Regis Galliz

detra&a voluiffent a Decreto Seffionis IV. hzc verba: ;

esf'eab;

Efpenim'-.' ngQ vero quia ad Pontificis ped

jepif i

(a) In Tl;a&;xtuï n líeeis in eaufa fidei a Pontifee appellare? |

Iu A CTA GH

L$STRATIANA

a

jecit & proftravit , ideo au&toritatis Cocilii erit dicen-

mationis guecucueeos fuiffe a Natione Germanica

dus oblitus ? Nuga neio enim ad Joannis XXIII.

poft electionem. Pontificis, unico tamen excepto, &t

fe proftravit, dum hic folemniter promifit e Pontifi-

Efyenius. Si hzc verafünt, ergo falfüm quod dixit

catum cedere , fi id vifum foret Ecclefiz paci congrue-

paginaprzcedenti, relictosfuiffe XII. Articulos, fi uper

re;s & tamen fenfit ipte Joannes,

. quanti auctoritatem

quibus-ex Decreto Concilii facienda 'erat reformatio ;

Concilii fecerit Sigifmundus.

,

& hi

,

fiffe.

c dicitur unicum tantum fine reforrmiatione man-

Schelflrate, ibid. Non cogitabatur de Profe[fione fi-

dei facienda ante confecrationem , licet C

oncilium Se[.

Schelflrate , ibid.' Quem proinde articulum credebam

XXXIX. illud flatuifet.

vel'a Nationibus non fuiffe yropofitum po[t elétliongm

Pont

1

Efpenius. Hoc non habetur (Seff. XXXIX.)

Schelflrate , ibid. De reformatione Ecclefie m Capi-

cujque inauditum , fuiffe rejectum.

Jfiir; vela Martino V.'ut novum aliquo'qi ^ .—7" hu-

te C9' in Curia Romana, una cum Concilio àut ejus

to.

o

4

Emis. Mera ;'canj«e&ura ; -hül*vl'a.jnnïixa, f*.mdamäf?'

Deputatis, per Pontificem facienda, pofüerant Patres

P

»

XVIL. articuloss €9 poftquam Martinus V. Deputa-

Schelftrate , ibid. 'Et hec ultimum Tevera 'conti

$

didiciex aliis MSS, Codicibus.

o

tos ex Cardinalibus dederat , C9' aliquot diePus ea. in

re per illos cum Deputatis Concilii egerat, ex XV1IT.

.Ejpenius. Ignoto MS. vált nos habere fidem con-

non nifi fex Articuli pullic

tra omnium aliorum tam editorum quam ineditorum

10, e&C.

3

ati fuere öq[f XLIIL addi-

fidem. Adhzc Thomas de Confellis:13; aut 0. annis

E]penius. Hinc patuit quam jufte petierit Natio

poft Seff. XL. Concilii Conftantiénfis ; -profert V, Ar.

ticulos, &inde forte ducit ar

tificis.

Germanica, ut reformatio .fiere.t ante ele&iOnem Pon-

latio, & hallucinatio.

gumEnt*gm fictio , cavi;;-

Schelftrate, ibid. Addito quod. tam hifce.

'Zrzz'cu'lis

Schelflrate, ibid. Poluerumt aliqui ex v

erbis ejufdem

quam aliis in particulari cum Nationibus concordatis,

Pontificis Seffione XLT'. occaftone Lezator

um Regis Pó-

lonice prolatis,

,

fatisfattum [it Decreto fuper Reförmätiön&em;per Cori-

z

iyfa Decrcfm Seyftzloïz;s Lt þïg-,-ï?u A 09,7;37"

clium edito.

firmata füiffe.

Efpenius. Arguitur.hinc au&oritas Concilii, quia

Efpenius. Si daretur quod fpecialis requiratür Papze

apparet quod Pontifex faffus fit fe teneri Decreto Con-

confirmatio, ut Cóncilii audtoritas fitinfallibilis, fane

ciliis nec aliter fe crediderit fatisfeciffe, nifi poftquam

odo primorum fzéulorum Concilia Géngralia vacilla-

Concilium declaravit ipfum fatisfecifle.

bunt; quia nunquam oftendetur quod illa per Roma-

num Pontificem fuerint cotifirmàta;

fed

Schelflrate, ibid." Neque mirum videri debet, ex

1

l ab Epifcopis

XVIIIL Articulis fuiffe reliclos XII. quia inter illos plu-

& aliis fübferipta, ad Pontificem mittebantür, ut ipfe

per Occidentem, omhibus intimaret;' unde in ariti-

ves erdit Sedis Apo[tolicee au&toritatem immiédiate tan-

gentes, &c.

quis Lectionibus Fefti Léonis H. legebatür:' Hic fextam

.Efpenius. Inepta & fida Schelítratii opinio & con-

Synodumm fufcepit , quibus verbis exemplar in Occiden-

Tidio, Tantum 'legendus Dialogus Joanms. Gérfo-

tis Eccle(iis publicandum accepitfé diimtàxat figifica-

fonis, de Gettis Concilii Conftantienfis. Ex eo in-

batur. In novis legitur: Hic probavit" Adla fex

LO .Sy-

tellieitur poft ele&ionem Martini V. demum animad-

nodi, nuda fcilicet

vertüm non eum qui fperabatur eventum hábíturum,

tionem mutata.

Adomm

"

eptóne i ipprobe

Xnempe) reformationem. Ideoque Nationes contfen-

Schelflrate , ibid. p. *2

Ut ïn"'"A&is ) de materiis

fiffe, 'ut Cohcilium quod quatuor annis duraverat fir-

fidei meniio fatla reperitury femper agitu

i

r de jür quie

Thiretur. ' Cetera ad reformationem fpectantii, ad

fact

x

a

ix—-

de alia materia.

L unt contraá 3ocmnem H/zclef ( c :(.?7. ? :"?"'&7?1 h

H

yroximuni Concilium, poft 5. annos celebrandum ,

Iefervantes. * 'Itaque mirüm non eft ex XVIIL Articü-

^ Efpennis. Ipfe Bella

rminüs ïfä.tetuïïDïeïöretä de praé-

lis;,ad quos totum reformationis negotium per Con-

mineritia Concilii effeim jraterià fidei; ^ Et fáne, id m3-

viliüm revocatum erat, $. Tantum au

té ordinio

nife(tum eft. "Sed uüt demus totam rátiocinationéin

aut compotitos fuiffe. .

Schelitratii validam & concludentem, indefec fe

qué-

in

Sehelfirate, ibid. Quor fl Concilium Aephalum. re-

bat4,

tetur Decreta Sef. V. a Martino V. fuiffe impro

formari defid

[4

eravat,

1441l

[:

UUNE EU U NER

ut prorifit f& oftenfürum in initió füi libri ; nili

fimul

jeruerat. ^*

k

«

velit omnia a Martiro improbata , 'qtiz nor fünti

nmáà-.

Efpenius.

Nihil ab(urdius-fingi poteft. Nonneenim

teriafidéi; hoceft juxtalp(urn; contra HixreétiCos; adeo-

& ipío fatente Schel(trate, Cap. I. Art. III. ipfum Con-

ue: Déeretum- Frequens ; "Dépofitio. Toannis XXIII,

cilium Conítantienfe, dum ftatuit illos XVIII. Articu-

& Benedicti XIII.

los, fuit vere univerfale, Ecclefiam univerfalem re-

Schelftrate, ibid. Hice oculos eruditorum appello , ut

prafentans, adunatis fcilicet tribus Obedientiis? An

Acta legant , C? videant Seffiene V. diftinclionem fieri

Ecclefia tunc non dirigebatur Spiritu San&to?

inter Decreta C3' advifamenta contra heereticos preele-

Schelflraete, ibid. Concilium Capiti fuo unitum defe-

ria

&a, que fola a Concilio ipfo dicuntur ver[ari in mate-

dei.

ruerat.

Efpenius. Hoc falfum eft. Sed tantum dilatum, eo

Efpenius. Hoc indicat quod Ljuædam advifamenta.

quod caufarentur Cardinales quod fi juxta Articulos

five fcripta Concilio ab exteris contra hareticos fue-

rint fubminiftrata.

propofitos plena fieret reformatio, Pontifici recenter

ele&o fübtraherentur neceffaria; idque fpeciem qui-

Schelfirate, ibid. p. 74. Cum autem . .. Oratores

dem habebat, & plures ad differendum movit. Plu-

Regis Polonie CS' ducis Litnanice unum ex fautoribug

res tàmen contrarium fentiebant, ut ex Proteftatione

herefum ( in fuis regionibus exortarum) ad Deputatos

Gallicanz Nationis contra Annatas, & ejus ad fütu-

.

Judices detulerant, C9' libellum ejus. luerefibus fcaten-

rum Concilium Appellatione ( conftat ).

tem damnandum obtulerants ac reipía per Judices Con-

Adhzc abíurdum eft ea quz his Articulis contine-

cilii... damnatum receperant. Neque his contenti per

bantur vocare cum Sede Apoftolica ejuíque ( Juribus)

omnes Nationes ... ex publicis C authenticis fcriptu-

defendendis annexa; praíertim dum in apertiffimos

ris obtinuerant , quod dictus Libellus tanquam harefes

& ícandalofos abufus tranfierunt; uti Concilii Con-

continens in Seffione publica per Sacrofanttum Concilium.

ftantienfis tempore contigerat, & quibus hzrefis Lu-

publice damnaretur , feu damnatus nuntiaretur. Quce

therana magna ex parte adfcribenda.

omnia... folus Martinus V. ne fieret effecits C9' cum

Schelflrate, ibid.p. 7o. Ego tamen, qui Concordata

a multis multa dicerentur, impo[ito omnibus filentio,

hucufque edita legi, teflari po[Jum de omnibus Refor-

non petito ullo Patrum confenfu, fola au£loritate Pon-

tifiia. de illo nihil decarandum effe conftituit, €9 [i ^

a2

omni-

S—feg;lem. Oper. Van Efpen. Tomus V.

198

ANNOTATIO IN;E $

emnium -thibnum 69' | Cardzn&liuin Decreto SoLUS

appellavit. Extat Tom. 12. pag. 1767. in hadprdtez

OBSTITIT: uique oflenderet fibi fupremum in.rebus

ftatione notanda ultima claufula, quzx oftendit nequa-

fidei judicium competere , Atla in materiis fidei ... De-

quam credidiffe Au&ores

ereta confirmatione fua indigere mon[lravit; C3' verba

Pontifici ineffe.

monarchicam proteítatem

quibus coafirmabat &c.

Schel[lrate , .ibid. p. 7$. Summus autem Pontifex

Efpenius. Notandum quo

d Martinus V. non pro-

oflenfurus mentem fuam de fupremo fuccefforum Petri

nunciaveritlibrum illum efIe hereüs aut erroris exper-

tem contra refolutionem & deliberationem Nationum:

in caufis fidei judicio ; in Confiflorio publlico anni 1418.

Couflantice habito , Con[litutionem ... promulgavit , i

fed folum tanquam Prafes Concilii, impedivit ne in

qua reperitur hec affertios. Nulli fas eft, a fupremo

Seffione publica proponeretur; quz fuerit ratio qua

Judice, videlicet Apoflolica Sede, feu Romano Pontifi-

1notus fuit Martinus non legitur in Actis; mirum ta-

ce... appella

t

re, aut illius judicium in caufis Jïdgi i

men quod ex particulari fa&to Pontificis juris deciíio-

declinare &c.

nem trahere velit Schelftrate; quafi ignoraret etiam

Efpenius. ltius Conftitutionis folus meminit Gerfo-

fubinde Pontifices poffe limites íuz juritdictionis ex-

nius in Dialogo & Tractatu de excommunicatione &c.

cedere; & interdum facere quz facere non oporteret.

Et quidem ex verbis Gerfonis manifeftum ipfüm illam

Et fane hoc faàum Martini V. non adeo aquum fuifle

non vidiffe, fed tantum ex rumore habuiffe minutam

fcribit Gerfon, in Dialogo de gefHis Concilit Conftan-

ejus fuiffe conceptam, ex qua dicit AQa Conciliorum

tienfis. Quod vero Patres non obftiterint & tandem

Pifani & Conftantien(is evidenter everti ,. multaque alia

acquieverint, inde fadum fuifle poteft quod cum jam

incommoda confequi: ut verifimile (it quod ob dictas

finis & conclufio Concilii inftaret, immo jam dictum

confequentias quas videbant inde confecuturas fuiffe

eífet, ite in pace; & refponfum , A4mez, non vellent

fuppreffam: quod & innuit Gerfon in Tractatu circa

per hanc difceptationem rurfus Concilium protrahere;

materiam excommunicatienis: ibi Confider. 8. docet

piz fertim quod crederent librum toterroribus refertum

a Pontifice poffe appellari, nulla facta Bullz iftius men-

& a Nationibus reprobatum íua fponte periturum.

tione. Deinde (i fuiffet evulgata & probata quis du-

Econtra hzc verba quibus confirmationem hanc ex-

bitet quin Cardinales Romani jam fxpius eam publici

preffit, evidentem fübmiflionem Concilio quoad De-

juris feciffent. Quin & Cardinalis a Turrecremata &

creta fideiexhibent, & omnine fimilia funt illis quibus

olim profeffionem fidei ante fuam contecrationem Pon-

Eugenius 1V. ea uli fuiffent.

tifices emitterefolebant;immo& Martinus V.veritus ne

$ VIIL

ob non damnationem libri Falkemberg veniret in fuüfpi-

cionem, quod Decreta in materia fidei a Concilio de-

| An:io'tdtiones in Indicem reru

n Diferia-

terminata non füfciperet, & revereretur, per hanc pro-

tienisf Schelftrat.

fefTionem animi fui fententiam exprimere voluit.

Schelflrate, ibid. p. 75. Neque hic finis fuits dum

Scheljï'r&t'.j Index rerum 'häac Dij]ï-ftaiione contenfj-

enim Paulus Voladinuri, unus ex Regis Polonice Le-

t

rum. C. Cardinales nolunt venire ad Seffionem IV. nif

atis, animadverti[Jet Libelli damnationem miuime pu-

omi[T.s iis

que Sedis Apojiblicæ auctoritatem iinpetere

;

l

icandam , prote[lationem C9' apyellationem ad futu-

credebant,

vum. Concilium profequi tentavit : fed ut loqui cepit ,

Efpenius. Hoceft quam faliffimum; nec fimile md

ftatim fuit ipfi de Mandato D. N. Pape impo[itum fi-

vel in fpeciem, in (uis MSS. reperit Schelftrate.

lentium, fub pena Excommunicationis; &c.

Schelftrate, ibid. D. Decreta Seffionie IV. €9' V. fi-

Efpenius.Sed quis Schel(tratio indicavit ju

fte Ponti-

ä

ficem id feciffe; ni velit Pontifices dicere peccati in

ne|debita deliberatione edita fuerunt. — Item, contradi«

e

centibu

s pluribus Patribus Cardinalibus, €$' Gallie

omnibus effe immunes ; eorumque facta regulam effe

Regis Oratoribus.

vivendi. .Sane ut hic defcribitur modus procedendi

Efpenius. Figmentum; nec

h

Pontificis, dominandi fpiritum exprimit. Verum qui-

Schelítratianis.

aliquid fimile in A&is

dem Oratorem Regis Poloniz per verba quidem Pon-

Schelft

rate, ibid. F. Francifcus Zarabella impugnat

T

tifici minitanti excommunicationem non reftitiffes. fed

Decreta, Pontificis auctoritatem tangentia.

tamen ne probare videretur Pontificis fadium, prote-

Efpenius. Mera impoftura; nec

ftationem ícripto exhibuit, qua de injuria Regi & Na-

Qu;dqugm in Aöhg

Scþemrat'ianis fimile habetur.

tioni fuac fadta protel[latus eít & ad futurum angüium

f

f

f

L

Y

p«

(

l

ERE

fi

Y

g

C

^

)

189

PRo G VAN 'DIVE N E $ S E,

VE

M'oUMINSUx jUAEXITS

no Guilielmo van de Neffe ; Paítore S. Catharinz in Civitatex

| Pro R. Domi

ïä

Bruxcllþ.nü ; apud Senatum Brabantiz füpplicante.

'CONTRAV

4 llluf*crifïïmum ac

Reverendifümum D. ! Archi -Epifcopum

Mechlinienfem Intimatum & Excipientem,

E

Divifam in quatuor Capita, quorum

.

L Adfruitur

E

Jus perpetuum s o

les$ obeutdas.

rdinarium Parocbarzzmï ad functioues Pzg/äbrd.

« Offeuditur quee in fufpenfione Parochorum

ab Officio a Paftorali [rut

IIl Agitur de

e

þwmü.

gia Manutenentia; quee ejus

yateria & quis effettus.

IV. De Prote&ioue Re

-

partieuda.

01 þtbdz'tz's dan Ecclq/z"q/iicz's quam -:Laz'cis. oppreffis i.

. (AuGore Z. B. anEfþcn' (a) ; J.l U D & SS Pro£. in Ac. Lovan.)

(Primo editum anno 1707.)

SPECIES FACTL

Quare Supplicans veritus & Archiepifcopalis Cha-

raderis potentiam, & Adver(ariorum qua apud illum

Illu]ïrfj]imi atque dmpli[h'mz' Viri.

& fxculi Poteftates valent, fallaciam, coac&tus eít D.

Archiepifcopum füb initium.anni 1696. in omni cau-

Eritus Supplicans, ne ad Regium hunc Senatum

fa ipfam quomodolibet concernente recufare, enume-

'V

recurrens, Regiam protecionem contra fuum

Archiepiícopum poftulans, irreverentix in Superio-

ratis oGo iifque graviffimis recufationis Capitibus: ro-

res füos arguatur, fpeciem facti Vobis ante omnia ex-

ele&ctionem ar

gavitque bis per Notarium Apottolicum procedi ad

bitrorum, qui de caufis recuftionis co-

hibereaudet, qua oftendat, quanta fübmiffione erga

gnofcerent ac juxta Canonicas Sa

:

nàiones de ejufdem

:

D. Archiepifcopum fe femper exhibuerits quantaque

juftitia & validitate judicarent. .

eum veneratione coluerit; quodque nonniti urgente

At D. Archiepi(copus probe fibi con(cius de füffi-

neceffitate ad hoc extraordinarium Regiz protectionis

cientia rationum dic&tz recufátionis, ad eledionem ar-

rTemedium confügere coadus fuerit, ut fea violentia

& oppreffionibus Adverfariorum füorum, qui aucto-

bitrorum, licet bis rogatus, procedere noluit , atque

ritate Archiepifcopali nimium abutuntur, prote&ione

hinc Supplicans illum recufationi acquie(ícere judica-

vit; & reipía D. Archie

Regia tueatur.'

*

piícopus manibus ejus dicta

Dominus $u

p

cans anno i684. ab Illuftriffimo &

fufpectatione ligatis, ab i

llo tempore n

ihil contra Sup-

Reverendiffimo

»

plicantem in 7udicis qualitate tentavit.

de Berghes , Archiepifcopo Mech-

At eodem anno 1696. D. Archie

pifcopus graviora

Tinienfi ad Paftoratum S. Catharinz Bruxellas vocatus,

contra Supplica

n

N

iem meditatus, evidentiora alienati

femper eidem pergratus fuit; quo defunáto ad Archi-

animi przbuit argumenta, dum illum non auditum,

epifcopattiim promotüs eít modernus Illuftriffimus ac

non monitum, nec ullius rei (ibi confcium, oblato

Reverentiffimus D. Archiepifcopus Humbertus a Pr«-

eipiano, quem mox füb initium füfcepti Regiminis

Libello Sereniffimo Bavariz Duci, tüm pro Rege Ca-

adiit Supplicans; monuitque. fe non paucos pati Ad-

tholico Belgium moderanti, accuíàvit de graviffimo

crimine, quafi

prohibuiffet TriPuta dare Ccfari feu

verfarios, qui indubie graves apud ipíüm querelas de-

Regi, nifi prius hic füa contra Janfeniftas Decreta re-

pofituri effent; f& autem id unum poftulare ut Suppli-

vocaret. Accufationes fümma continetur Sereniffimi

cantem 'dignaretur accerfere, audire, & fi quid mi-

Ele&oris Litteris ad Cancellarium & Senatum Braban-

nus redte geftum aut didum crederet, ipfüm paterne

tiz fcriptis die 19.

Tnoneret, ac corrigeret; paratum íe offerens monitis

habentur Litt. A.

O&Obris 1696. qua inter adjuncta

ejus obtemperare : idipfüm plus femel per fe & per

alios decurfü temporis repetiit Supplicans.

.De hac accufátione certior redditus Supplicans Ele-

At nonobftantibus hiíce interpellationibus & humi-

&orali fuz Celfitudini füpplicuit, ne, quod unum ti-

mebat, via jüftitiz fibi claude

H

retur. Libelli hujus

libus precibus, numquam hoc Archiepifcopalis & Pa-

prolixioris hzc erat fümma:

ftoralis Officii debitum expertus eft; numquam accer-

Coattum [e dicit Elecloralis Suce Ce'lfz'tüdinif prote-

fitus, nümquam auditus, nümquam monitus, multo

&ionem C$' juftitiam implorare adver[us accufationem

minus füper aliquo errore-do&trinz, morum defecdtu

tam atrocem ,

cujus falfitatem manifefle demon[lratu-

vel Officii Pa(toralis neglecta adminiftratione correptus.

rusefl. Sum

mo tamen dolore affici ,

'' Interea Supplicans aliunde monitus, fe apud Domi-

dum ad. defenfio-

num Archiepiícopuüm de multis accufari; ac pluribus

nem [uam proferre compellitur quce p

arum grata futu-

argumentis Convidus, ejus animum quotidie a fe ma.

ra fimt fuo Archiepifcopo,

cujus perfonam , characte-

rem C? auttoritatem fempe

r veneratus . fit:. Nihil oini-

gis ac mágis aliénariy tandem anno 1696. (ibi timere

fiffe ut offenfum fibi

jam dudum illius animum placaret

coepit, monitus a viris fide dignis, D

: Arichiepiþiïco- fupplicaffe , ut fi qu

id in doCtrina, vel in Parochia ad-

þum contraíe eraviora moliri. - -

miniftratione , vel in moribus fuis" difpliceret , id eui

paterue

| (a) Vide Epiftolas Efpenii Dominö ván de NcH'e de 4. & 19. Martii 1707, quibug id gonftet,

100

| OE ae P td$«

p&terne commone faceret; þär&tümhü&ofitäti lip'jäu; lgerf'öham necnon famulam & ancillam apprehendere

lz

€3' monitis obtemperare s quin C2 vaucis anteianc ac-- militüm & Mififtrorum marte tentavit; acrevera ejus

b

r

eufationem diebus eum conveniffes fed infinuatum. ab .

Vice-Paftorem, evafionis iftius prorfus ignarum, pu-

Archiepifcopo nihil. Cogitare fe non poffe qua fye aecu-*

.

blice cum fümma ignominia, nulla etiam premiffa In-

Ü

fationem iflam in[lituerit Arch

epifcopus , qifi forte, ut

formafigne ,. via. facti abduxit.& carceri mancipavit ;

ubi in accufatione defiteret ,

id

ue pratextu reddendi teftimonium veritatis, ad

cutjum jujtitie ea facilita-

j

te, qua C9' alias id fecit, impediret. At fperare fe av

uod numquam fuerat monitus rogatus, citatus, ng-

$i

XElectoralj Sud. Celfitudine periniffum non iri, &t crimi-

d

um mefradarius, in quo carcere Sacerdos integer,

r

"matione tami horrenda per viam faíli opprimatur : fe

u

modis indigniffimis habitus eft, omnique contempto

gro tuenda fua innocentia €9' fama , pro exi[limatione

juris ordine.ac jaftitiz legibus violatis, oppreffus (u-

!

Familie fue, pro charactere C offiio fuo, caufam

pra bimeftre ingemuit.

p

illam via juris profecuturum. | . Mandaffe Majeftatem

'-Ex quibus omnibus przfcius Supplicans, nihil non

v

]i

Suam Catholicam fepius, C$' fpeciatim die.22. Martii,

fibi ab Adver(àriorum. furore. . ac: potentia, ftante

1677. Ut Juftitia adminittretur omnibus, nullo ex-

hac D; Archiepifcópi przventione & nimia credulita-

a

cepto, precipue vero ad protectionem pauperum ad-

te, metuendum , coa&us eít jam pridem factam D.

I

verfüs oppreffionenmi divitum.

Profiteri palam Ele£to-

Archiepifcopi recufationem , ex hifíce de novo emer-

ralem Suam Celfitudinem quod velit jura Patric C3' ju-

gentibus alüífque ante enarratis caufis denuo renova-

j!

füitice ordinem fervare: jus omne divinum CS9' huma-

re , quod & fecit oblato no

:

aum idexigere: fe deinceyps Ecclefie inutilesi fore , dum

libellos Habetur Litt, F. -

vO & ampliori recufag;ionis

A-

"

f

ex criminatione jam publica C9' a tali. accufatore in[l-

Verum Supplicans neque his

atiä fidens cor;;ra fi-

tuta , in vulgi animis fufpettus faltem mauebit , nifi

miles violentias viam Juítitiz ingredi flatuerat , feque

fi

eam.juri$ ordiue de falfitate convincat. - Itaque mon

contrá imminentes tempeítates Regia protectiohe mu-

i

aliud fupplicare fe, quam ut quemadmodum aulla Di-

d

nires acinterea Ecclefia (ua tanquam azylo contra vio-

t

gnitatis vel Auttoritatis Archiepifcopalis ratio habenda

lentias, quas ex parte Archiepifcopi fibi metuebat ,

eft iu judicio , .ita ipfe illic fervato jurir ordine audia-

per.quatuor meníes ufas eft. Dum hze meditatur

fo

tur, C9 juxta omnem rigorem judicetur.

Supplicans, adverí(arii ejus,. folitis (üis artibus & ca-

Supplicanti annuit Celfitudo fua Ele&toralis , libe-

lumniis ita obrepferunt Religioni Regis Catholici, ut

tü

rum juftitiz curíum permittens. -- Summa: diligentia

inauditus , nullacognita cautà; nulloferya

Juris or-

fo

per CoRcilium Brabantiz'inquifitio inf'ituta eft: citati

dibe, perlitteras vül&o fízillatas e Patria éxulare juf-

i

& auditi teftes omnes, quos audiri voluit D. Archie-

fus fit. . Elapfo autem circiter exilii biennio, tandem

Qu

pifcopus, Sacerdotes, Clerici, Magiftratus, aliique:

ob morbum matris morientis pro octiduo de fpecialà

fi

nihil pretermiffüm quod ad cauíam iftam facere ïvide-

Regis licentia in Patriam reverías; D. Archiepiícopo

retur.

*

t

H

libellum obtulittanta veneratione ac obedientia con-

j

)

— Omnia ad fuam Celfitud

inen'ïv', tout ipfa mandave-

fcriptum, ut D. Archiepifcopi vifcera paterna commi-

f

rat, retulit Senatus Brabantix, ad quem die 24. Maji

feratione commota viderentur, adeo ut D. Comiti de

E

1697.Ícripfit Eledor, ut (iinnocens deprehenderetur

Lumimingheu , hujus Civitatis Primario Contuli ; libelti

Paftor, fuus ei

honor reftitueretur. Inter adjunca füb

Bajulo aperte faffus fit (atisfaQum fibi effe a-Supplicàn-

Litt. B.

te, nibilgue fe.ab illo exigere, quam ut fepofitis non

dl

" Has Litteras die $. Julii ejufdem anni fent

eþtiä fecü-

fpedtantibus ad fe negotiis, Paftorali.officio fe totum

taell, qua Supplicans immunis & liber ab exceffibus

impenderet; addita promiffione fe eadem vefpera .in

(

ipfi per denunciationem D. Archie

;

pitcopi imputatis,

Hi!paniam.pro Supplicantis ab ex

"

ilio revocatione fori-

declaratur.

d.

Ibidem Litt. C.

Y

ptorum. . Extat füb Litt. G.

4

N

1

,

Interea dum quzítio hec agitabat

ur, D Achiþp.if—

Verum hzc erga Supplicantem. Ar

chiepiícopalis af-

(«

d

copus vidensfe in hae contra Supplicantem accufatio-

fectionis . fcintilla, . mox in fumum.abiit, dum (fuper-

ne probationibus deftitui ; di&ta

TY

ue fententiam ab:o-

veniens ejus. Vicarius Gene

k

lutionis ipfius Supplicantis przv

id

e

0s, eam impedire

dem uno flatu extinxit. ..

1

ralis D. van Sujleren ; ean-

q1

Y

I

omni modo conatus, aliam accülationem eodem aa-

Quod ut fpeciofa qu

odsm colore velaret, Suppl-

ro 1626. molitus eft non minus atrccem , non folum

canti ad .faum. exilium 30. O&obris reverío , feptem

in ipfum Supplicantem, fed & in alios- quatuor. viros

oft diebus Epiftolam fcripfit ftipatam 46, punctis, in-

intezerrimos ,- quos feditionis, rebellionis &harefeos

dubie ab aliquo e Societate, Jefu corapofitis, monens

infimulavit, atque ipfis Hzrefiarchis, Calvino &Lu-

eundem, ut (i petitam ab Illu(triffimo Domino Archi-

thero prope zquiparavit, oblato eum in finem libello

epifcopo gratiam confequi vellet, ad.illa.pun&ta affir-

Serenitfimo Eledori ; qui una cum adjundta dedudio-

mative refpondendo, f& a.fufpicione herefeos., quam

ne habetur Litt. D.

apud D. Archiepiícopum. incurrerat ,., authentice. ex-

At D. Archiepi

fcopus ex refponfo Accufatorum

purgaret. Epiftola cum adjunctis articulis extat Litt..H.

agnofcens fe deceptum ac graviter a Veritatis, Cari-

Supplicans jam anno przcedenti fuerat püblico. De-

tatis & Juftitiz tramite deviafíe, conatus eft variis pra-

creto D. Vicarii Generalis.Leodien(is tanquam fufpe-

textibus, decifionem litis, qua reparatio honoris pe-

&us de fimili herefi proclamatus, ..Quia a Supplican-

tebatur, effugere, maluitque accufationem fuam vio-

te alifque pluribus rogatus tam infamantis Decreti ra-

lento, ne' damnaretur ipfe, damnare. Refponfum

tionem, refpondit, fe nullam fcire. . Non obícurum

habetur Litt. E.

:

argumentum, illud ab Adver(ariis Supplicantis com-

- Quod ftupendum

! nec fic animus D. Arch*ïep"ifco-

ofitum, & Vicario cec

*

pi contra Supplicantem mitigatus efts & füpra quam

fuiffe. Habetur Litt. I.

»

o modo obíequenti,extortum

dici poteft ejus exulceratio ac contraeumdem praven-

Interea Supplicans

M

idens, famam fuam.hoc. publi-

tio excrevit, dum anno 1703. menfe Septembri e-car-

co Decreto enormiffime lx fam, apud; SS. D. Clemen-

l

ceré Árchiepifcopali elapfo. R. P. Paíchafio" Queínel

tem. XI. querelas fuas depófuits: injurizque. fibi illatae

Supplicans Archipifcopo delatus eft tanquam , hujus

reparationem.dep

!

Litt. K.

t

opoícit. fcnpxa 'Epigüh ; quam habes

effradionis carceris Reus áut confcius.

Itaque D. Archiepifcopus, necdum fuis prajudiciis

HacE

piltola redius informata Sua Sanólitas,, injunxit

Jiberatus contra Supplicantem, qui füb tempus,eya-

Sereniffimo Principi Leodienfi przdi&um. Decretum

fionis fereper quindenam ab urbe abfuerat, nulla mo-

Car

a Vicario fuo füupplicatum, per aliud Decretum revo-

*

ya, nulla Judiciali Informatione praemiffa, nulla habi-

j

- & aboleri, quod & factum edito Decreto. quod

ä

ta ratione recufationis ante memorata , . manu mpilitari

H

"N

4

n mirum proinde quod Supplicantem fmmopg-

domum Supplicantis fractis foribus irrupit, ejuíque

-

J

L

"

i

I«

&e

Pla'G.kaN*'D'E NESSE,

I9I

Jüs

re perculerit di&t Epiftola D. van Sufleren , qua vide-

pifcopo de more communicato , hicloco refponfi, pro-

Du

bat fe afpergi rurfüs eadem nota harefeos, a qua per

In

pofuit Exceptionem Declinatoriam feu fimplicem ad-

j

revocationem prioris De

t

creti Leodienfis fuerat füffi-

vertentiam , fuftinens caufam hanc non competere Ju-

P

cienter purgatus. :

dicio Senatus Regii, fed Judicis Ecclefiaftici; eo quod

al

:QCum autem vi

deret, íe in "eadem Epiftola nullius

agatur de re mere fpirituali, ut (unt Predicatio Ver-

K

fpecialis & determinati erroris aut crininis argui quem

bi Dei & Adminiftratio Sacramentorum, alizque fün-

3

Supplicans deberet corrigere aut in moribus emenda-

&iones Paftorales: addens, íe cogi non poffe hujus

to

re, credidit füfficere generale refponfüm, quo debi-

Senatus Judicio rationes füfpen(ionis fübjiceres fi ve-

n

tam füam erga Apoftolica & Epifcopalia Decreta reve-

ro füpplicans eas fat graves effe non credat, aut jufta

rentiam & obedientiam teftabatur. Hac perfua(io Sup-

defüo Archiepifcopo conquerendi motiva fe habere

O

plicantis, effectu firmata eft & eventu, dum a28. No-

prefuümat, poffit illa in foro Ecclefiaftico alle

lle

vembris quo füum generale refponfum miferat, nullas

betur fuüb Litt. O.

gare. Haj

d

litteras aut monitum a D. Archiepifcopo, ejufve Vi-

Ut autem huic Senatui dilucide exponatur, quam

D.

cario quibus de infüfficientia füz refponíionis mone-

infundata fit hec Archiepifcopalis Exceptio, & fun-

3

retur, accepit. Refponfum hoc exftat Litt. M.

data Supplicantis Conclufio, prafens Motivum in qua-

d

Atque ita perfuatus Supplicans, nihil amplius a fe

tuor capita dividetur: quorum Primum oftendet ,Pa-

l$

pro diluenda hzrefeos fufpicione defiderari; mutato

rochis jure proprio & ordinario Curam Animarum &

harum Provinciarum regimine 3. Junii noviffimi fecu-

fun&iones ad eam fpe&antes incumbere, & confe-

f

rus ad füas oves reverfüs eft; cum ad ejus confpedum

quenter hac curaaliiíque eidem annexis non magis

üe

Adverfariorum ira recruduit, & quz ante exulantem

poffe licite vel valide extrajudicialiter nulloque ferva-

IU*

fimulata patientia tulerat, ab illa oppreffione inpinato

to juris ordine interdiciautexui,

"

czle(tis providentiz i&tu liberatum, diu ferre non po-

lis officii titulo privari.

«

quam ipfo Parochia-

tuit.

D

Secundum exponet, quz fo

rma in ferenda fu.f en-

J

Sequenti enim poft reditum die dum Supplicans re-

fione ab Officio Paftorali fit de Jure fervanda; ac dein,

folverat per unum füorum Vicepaftorum obfequia fua

fufpenfionem Supplicantis ex pluribus Capitibus effe

j

D. Archiepiícopo offerre obedientiamque tettari para-

irregularem, nullam, invalidam, ac pro mera extra-

tus etiam eumdem períonaliter accedere, fiid gratum

judiciali turbatione roputandam.

-

fore reíciret, ecce füb horam decimam matutinam mit-

lertio Capite agetur de Interdicto poffefforio five

titur ipfi Epiftola, qua D. Archiepifcopus illuni nec

manutenentia Regiis Confiliis competente:ac demon-

auditum , nec citatum, ab omni Paftorali functione

li

ftrabitur, manutenentiam zque pofleffionem exercitii

[

fufpendit, donec vel S. Sedi Apoftolicz velip'i Archi-

Cure Animarum & fun&ionum ad eam fpedantium,

epiícopo füper do&rina fua refpondendo 46. pundis

ac ipfam Beneficii Parochialis poffeffionem concerne-

per Vicarium Generalem ante propofitis, fatisfaceret,

l

re; neque hicde remere fpirituali quxítionem agitaris

le

ficque fe ab errorum füfpicione authentice expurgaret.

nec Senatum Regium confítitui Judicem de (üfficien-

l

Epittola habetur Litt. N.

tia aut infüfficientia rationum füfpen(ionis inflidtz: uti

- Supplicans hac extrajudiciali fufpenfione perculfus

nec de doctrina aut morum correctione, neque horum

& via facti in pacifica Paftoralis Officii juriumque, &

omnium Judicium Tribunali Ecclefiaítico per manu-

annexorum poffeffione turbatus, huic Regio Senatui

tenentiam eripi. Sed neque Supplicantem prztende-

Libellum obtulit quo rogat 1. fe manuteneri in pacifi

re, Curam AÁnimarum via manutenentiz fibi hujus

ca Officii Paftoralis ejutque exercitii libera pofletfione.

Senatus auctoritate dandam vel reftituendam, fed fo-

ä

2. Rogat fibi concedi prote&ionem Regiam qux eum

lummodo fe in qua(i pofleffione eam obeundi contra

contra omnes Adverfariorum violentias fecurum red-

turbationem , via

deret & ab injuriis vindicaret.

3. Interdictum quod

confirmandum.

fa&i attentatam auctoritate Regia

Archiepifcopo toties recufàto ligaret manus, ne quid-

le

Quarto denique Capite afferetur, pfoprium e(le Re-

quam ut Judex contra Supplicantem ageret, nifi prius

gix Majeltati fubditis füis oppreffis protectionem im-

juxta Statuta Canonica, recu(atio deciía fuitfet.

partiri;, eamque in prafente cafu Supplicanti non poffe

o

denegari.

Quo libello, au&oritate hujus Senatus D. Arghie-

g

CAPUT

P'RIM'U -M.

örurn in exercitio Cure Animarum &

þVDc Origine & Jure Paroch

fun&ionum

ad eam. pertinentium,

'5. Ü

Eruditos agitatz non inhereamus; dicimus, abunde

conftare ex aliis indubitatis documentis, etiam primis

A primis feculis Ecclefice Presbyteri fuerunt

fzculis fuitfe diftin&as Ecclefias, quibus finguli Pres-

Parochiis preepofiti.

byteri fuere prapofiti,

Sub initium fzculi IV. fcribit S. Athanafius in fe-

Pud Gratianum Cauf. 13. queft. 1. Can. 1. füb no-

cunda füa ad Imperatorem Conftantium Apologia:

mine Dionyfii Pape Severo Epifcopo fcribentis

Mariotes ager e[t Alexandrice,.quo in loco numquam

legitur, Ecclefias fingulas fingulir Presbyteris dedimus:

Epifcopus fuit, immo nec Chorepifropus quidem, fed

Parochias & Cometeria eis divifimus: C3

unicuiquef

univerJce ejus loci Ecclefice Epifcopo Alexandrino fübja-

jus proprium habere flatuimus.

cent, ita tamen OT sINGULI Pacr suos PREsBYTEROS

Hinc poft Gloffographum communi confenfu con-

HABEANT.

cludunt Canoniftz, per hunc Dionyfuüm Papam ( qui

Sub idem tempus S. Epiphanius Lib. 2. adverfur

fedit (zculo III.) divifos vel diftinctos fuiffe terminos

Harefes, de eadem Alexandrinz Ecclefiz difciplina

Ecclefiarum five Parochias , fingulifque fingulos affi-

teftatur: Etenim, ait, quotquot Alexandrice Catholicce

gnatos Presbyteros.

Communionis Ecclefie fumt uni Archiepifcopo fubjecta ,

Objicitur quidem hodie, fufpe&tam effe Eruditis hu-

SUUS CUIQUE PRJEPOSITUS EST DRESBYTER, qui Eccle-

jus Epiftole fidem , eamque ad fuppofititias Pfeudo-

fiaftica munia admini[lret, qui circa illas habitat, ea-

Iidori rp*erces rejici. Verum ut quzftioni huic inter

rumque conventicula, vici ficelaure, ab Alexandrinis

vulgo nominantur.

Eodem

l

192

MomvivUM JURAÀ5..«

Eodém feculo celebrata Synodus Antiochena Ca-

ad Concordata Galliz $. STaTUIMUS ;; verbo Panocuma-

*one $. meminit Presbyterorum , qui i Pagis feu Agris

LES EccLEsuE, quod Parochialis dicatur a. Parochia ei

conftituti, curam populi agerent. Et Concilium Sar-

deputata, quc& dicitur partitio curas quia Reftor Ec-

diceníe Car. 6. ftatuit, Licentiam dandam non effe, or-

clefit? habet cORAM TOTIUs POPULI inter illos limites

QR A g. nl

dinandi Epifcopum aut in vico aliquos. aut in. modica

congregati, unde dicitur regere populum. Cap. 1. de

Fre-

Caypell. Meuach.

Civitate,. cUt (ait) sUFFicIT UNUS PRESBITER,

WE Vi

quentiffima occurrit.in füb(íequentibus Synodis Pres-

Hoc ipfum evidenter fuppofuit Synodus Tridentina

byterorum per vicos & minores Ecclefias con(tituto-

in fupra citata Decreto, mandans Epifcopis, ut di-

rum mentio;

,

:

ftin&o populo in certas propriafque Parochias unicui-

Jdautem ftuduerunt Sy

nodi omnes, ut fingulorum

que fuum perpetuum peculiaremque Parochum affignent,

Presbyterorum diftin&i effent termini, fic ut alter al-

qui eas cognofcerevaleat C9' a.quo soLo LicYre SacRA-

terius terminos non invaderet: fed quifque fuis con-

MENTA fufcipiant.

Yentus, populi fibi commifli curam ageret.

Patenter hic Synodus fuppofuit, quod (ingulis di-

In Capitularibus Regum Francorum Lib. 1. Cap.

ftin&is Parochiis fuus proprius & particularis Presby-

147.legitur: Utnullus Parochus alterius Parochianum,

ter affignandus fit, qui curam totius Parochix agat &

ä

mifi in. itinere fuerit , vel placitum ibi habuerit, ad Mif-

populo Sacramenta adminiftret.

jam vecipiat.

Qua enim fpecie voluiffet Synodus, ut ab hoc soLo

Vulgatum eít quod ex Concilio Nannaten(i circa

Presbytero Parochiani licite Sacramenta fufciperent, ni-

idem tempus celebrato, refertur in Cap. 2. ff. de Pa-

fi una crediditfet, ipíum Presb

Sacramentorum Miniftrum.

yterum effe ordinarium

rochiis: Ut Dominicis vel Feflivis diebus Presbuteri

antequam Miffam celebrent , plebem interrogent , fi al-

Quare Synodus Provincialis Mechlinienfis anno

terius Parochianux in Ecclefia fit, qui proprio contempto

1570. tit. de Decanis Chriflianitatum, Pafloribus &c.

Presbytero ibi velit Miffam audire: queim fi invenerint,

Cay. 8. advertens frequenter varia fequi incommoda,

flatim ab Ecclefia abjiciant.

lites & contentiones exeo quod in una eademque Eccle-

. Hec aliaque Conciliorum Decreta evincunt ,. jam

fia plures Paftores auctoritate pares toti Parochiz prz-

feculo 9. (quo hoc Concilium celebratum fertur)

funt, infequendo przallegatam Concilii Tridentini

affim diftin&tas fuiffe Parochias, ac terminos fingulis

difpofitionem, ítatuit & mandat, ut Eyifcopus in hu-

:

ceclefiis defignatos; nec non fingulis füum proprium

jufmodi locis unicuique Paftori fuum proprium C3' pe-

Presbyterum fuitfe prepofitum. Quin (üb initium hu-

culiarem affignet populum, deputando cuique certas pla-

E

tea5, vicos C2' Regiones quarum quifque CURAM gerat.

jus fzecuii 9. Patres Concilii Parifienfis Canone 29. de-

Cernunt: Sicut unicui

ue Civitati convenit proprium

Unde nihil frequentius in Synodis paffim inculca-

habere Epifcopum , ita

:

unamquamque Bafilicam Deo

tur Parochis, quam ut ferio attendant, totius Paro-

dicatam, decet C9' oportet PRoPRIUM habere PRESBY-

chiz fibi curam fpiritualem incumbere.

Quin & a cu-

TÉRUM.

ra ipfi incumbente idem Presbyter antonomaítice Cu-

Hane difciplinam licet zepius renovatam, nihilomi-

ratus dici folebat; & ab eadem cura totius Parochiz

"u u

nus temporum injuria collapfam, cupiens reftitutam

five populi proprius Sacerdos dicitur; quo nomine a

Synodus Tridentina mandat Epifcopis Seff. 24. cap.

Concilio Lateranenfi fb Innocentio III. indigitatur,

13. De Reform. Ut in iis quoque Civitatibus; ac locis

in Cap. Omnis utriufque fexus ff. de Penitentiis €9*

ubi Parochiales Ecciefice certos mon, habent fines , uec

remif],

earum Re£tores proprium populum, quem regant , fed

Hinc & communiter concludunt Canoniftz, quod

eo ipío quo Ecclefia aliquaeft Parochialis, confequen-

promifcue petentibus Sacramenta, adminiftrant ... pro

tutiori animarum eis commi[Jarum falute, ut di[lincto

terfit Beneficium Curatum, ut loquitur Hieronymus

gopulo in certas , propria(qgue Parochias unicuique

Gonzales ad Reg. 8. Cancell. GlofJa 6. num. 92. quia

SUUM PERPETUUM PECULIAREMQUE PaRocHUM ajji-

nimirum Parochiale Beneficium (íine actuali cura ani-

gnent, qui eas cognofcere valeat , C3' a quo soLo licite

marum efle non poteft; fed vi tituli & inftitutionis cu-

"BN —l — - EE L E — E L d

Sacramenta. fufcipiant , aut alio utiliori modo, prout

ram illam habet annexam.

—

loci qualitas exegerit, provideant. Idemque iniis Ci-

vitatibus ac locis , ubi mulle funt Parochiales , quam-

M TT

primum fieri curent: nonob[lantibus quibufrumque pri-

vilegiis, €9' confuetudinibus etiam immemorabilibus.

Cura Animarum fecum trahit obligationem populo. im-

Non dubium proinde, quin a primis fculis ea fue-

pendendi quee ad curam illam [yectant.

A — —

rit Ecclefiz intentio , ut i vicis & numerofis Civita-

tibus ftatuerentur Presbyteri, qui finguli fuum, cer-

Quandoquidem Parocho utpote proprio & pe&ulia-

tislimitibus diftindum populum regerent; & quz cu-

ti Sacerdoti, totius Parochiz fibi commitfe , cura fpi-

ram animarum fpectant, miniftrarent. Quapropter

ritualisincumbat, ut precedenti paragrapho oftenfüum

jam pridem rete dixit pius ac doctus Joannes Gerfo-

eft, confequens eft, ipfum ex officio obligari, popu-

- C E t». €

nius Cancellarius Parifien(is, in tracta de ftatibus Ec-

lo impendere omnia curam illam Paftoralem fpectantia.

C

clef. Confi

d. 1. Status Curatorum fuccedit flatui 72. Dif-

De hismuniis ad curam animarum neceffariis loqui-

cipulorum Chrifli quoad legem novam ,

C? figuratus

tur Synodus Trident. Seff. 23. cap. 1. de Reformat.

ibidem declarans, quod Precepto Divino mandatum

e[t in antiqua lege per Levitass ac proinde flatus Cura-

torum e[t de in[litutione Chrifli C9' Apo[lolorum.

fit omnibus quibus animarum cura commi[fa efl, oves-

fuas agnofeere , pro his Sacrificium offerre ,. verbique

Divini predicatione, Sacramentorum admini[tratione,

$ II

:

ac bonorum omnium operum exemplo pafcere, paupe-

rochie prafectus ejufdem Curam

rum aliarumque miferabilium perfonarum curam pa-

Prex;bgter Pa

Pajïom?em fuftinet.

ternam gerere. Hic autem Synodus non folum expri-

(

mit ea, qu& ad curam animarum pertinent fed etiam

evidenter fupponit, curam animarum fecum trahere

Presbyteros quos fingulis Parochiisa primis nafcen-

tis Ecclefiz (zculis prapofitos fuiffe pracedenti Para-

predicationem verbi Divini, Sacramentorum admini-

grapho vidimus, ejufdem populi fpiritualem curam

ftrationem, aliaque munia Paftoralia, five quod Paro-

chus ratione curz animarum fibi incumbentis ad ea

ï

egiffe indubitatum eft.

- Hinc jam pridem Pres

byteri Parochiales , & . hodie

omnia teneatur ex officio, feu ob curam animarum et

Parochi, a cura Parochie eiídem incumbente, dicti

commiffam, idque pracepto Divino.

|

fünt; notatque poft alios. Canoniftas Petrus Rebuffus

Hinc ulterius deducunt Canoniíte, quod Ecclefia

Paro-

Ó

L

P&o G vAN DE NEgssg

193

u

Parochialis. dicatur Behefici:unï*l. cum adminillratione,

t&ntiäm Facultans Parifienfis; Cbnfm. fäbxe*fitat'ewii »e.-f»c'«

quia (àit Rebuffus in Praxi Bene£f. part. 1. zit. Secu-

tollentium. Privile

^

lare Beneficium. quotuplex mum. 10.) Curatus tenetur

nibus C9. ConfefTionibus.

giatos fuper ,Cumtoy dn l?ræd;'g'atioa

lo

suiniflrare Sacramenta. Ecclefiaflica , videlicet taptizae

. Etante hos San&us 'Thomas; hanc Predicandi &

ve poenitentes, confitentium peccata audire, CS$' eos ab-

Confeffiones audiendi audtoritatem Curatis non fecus

d

folvere injuntta eir penitentia , €9' Sacramenta admi-

atque ipfis majoribus Przlatis jure proprio, five exo£

l*

nifrare , aliaque opera eos tangentia facere teuetur.

Et rede Ícribit Fraacifcus Pinfonius in Tracz. de

indubitaturm.,

ficio competere, füppofiit tamquam compertum &

Beneficiis , ad verbum Militia, cap. 4. $. 21. num.15.

Inquirens enim 2. 2.

quefl. 188. art; 44 Utrum ali-

h

*

quod cura animarum [lridie C9 Jimpliciter fümatur

qua Religio inftitui. po

flit ad Predicandum vel. Con-

pro poteftate ligandi & folvendi, quz pertinet ad fo-

feffiones audiendum, more . füo pr

«mittit pro parte

um poenitentiale; additque m. 6. quod. eo quidem ca-

negativa hoc argumentum.

Id ad quod. Religio infti-

fu , quo heec poteftas in plebem . aliquam fpecialiter da-

tuitur, videtur effe maxime proprium. Religioni, fed

ia e[t, proprie dicitur effe cura animarum , Cg hujus

predicti adius non [unt proprii Religioforui

n , fed Preg«

curce partes funt (ait mum. 7.) confelones audire , poe-

latorum :

non ergo ad. hujufmodi atfus. pote[t aliqua

nitemjmn injungere C9t.

Religio inf

Htui, Deinde in Corpore pro affirmativa

refólvens, tandem propofito argumento ita refpons

50 I Ve

det : Sicuti Religiones inflituuntur ad Praditandum

C2 Confefliones audiendum non quidem AUCTORITATE

Parochi curam Aiziïïia7'zgïzz G fll?lfäö?l&? ad eam fpe-

C

proprias fed auctoritate fuperiorum €$' inferiorum ad

Gantes exercent jure proprio

ER

3' ordinario.

quos ex Orricio pertinet, €9' ita fübvenire in tali ani-

L

,

nifierio, eft hujus heligionis proprium.

Parochum vigore füi tituli & Beneficii Parochialis

Evidens eft;, quod San&us Th

habere curam animarum in populum Parochiz limiti-

omas fupponat tam-

quam indubitatum, Relig

iofos Ordinum Mendican-

bus comprehenfum, jam ante probatum eft $. 2.Pro-

tium (de quibus hie agit) fun&iones illas obire aucto-

l

batum quoque eft curam hanc fecum trahere pote!ta-

ritate aliena , ícilicet Pralatorum fuperiorum & infe-

tem & neceffitatem impendendi populo fibi fubje&o

riorum; Przlatos vero feu füperiores & inferiores au-

omnia ad curam animarum proprie & ftridte fumptam

&oritate propria, five ex officio.

Ípecantia, ut funt adminiftratio Sacramentorum , &

Similiter S. Bonaventura in-Tra&f. Quare FF, Mi-

pradicatie verbi Dei.

tiores predicent, expreffe monet, hos fratres dumta-

Cum vero hezc Cura & omnia ad eam fpe&antia

xat venire in adjutorium Epifcoporum & Parochorum

competant Parocho vigore füi Beneficii Parochialls

ad quos ex officio jus przdicandi fpectat ; utque rema-

quod fine fimili Cura nequit fubfiftere, confequens

nentes manipulos fe

-

op

tum (inquit) C3' fpicas decidentes

eít, Parocho cornpetere hanc curam & reliqua eo per-

poft Me[fores, C9 r

acemos relicios in vinea colligere

tinentia jure ordinario & proprio, id eft jure tituli feu

debeant , id eft, illas veliguias quas

L

D

ebani,

qui ha-

Beneficii Parochialis feu Curati.

bent OFFICIUM n plebe fua docendi C$ colligen

di relin-

Immo niíi proprio nomine & vigore tituli fuüi cu-

quunt,

ram eam exerceat, vere Parochus non eft; neque Be-

Ergo non tantum Epifcopi fed & Plebani five Paro-

neficium dicitur Curatum; cum nullum Beneficium

chi habent juxta S. Bonaventuram Officium in plebe fua

dicatur tale, nifi Curam Animarum vi tituli. habeat

docendi, fiveex officio plebem füam docere tenentur.

annexam. Hinc inter requifita ad Eccle(iam Parochia-

Nec mirum ParochosaSan&o Thoma nomine Pro-

,lem, five Beneficium Parochiale, numerant Canoni-

latorum inferiorum defignari, uti & Facultas Parifi-

Ítz, ut poffeflo& ejufdem exerceat Curam animarum

eníis, nec non Joannes Gerfonius eos minores Prc-

NOMINE SUO ET NON ALIENO; uti videre eft apud

latos C9' Hierarchas indigitant.

Hieronymum Gonzales ad. Reg. 8. Cancell. Gloff. 6.

Cum enim jure fuo, (ive jure füorum titulorum ,

"1um. 40, & ibi citatos.

exerceant jurifdidiionem fori poenitentialis refpectu

Hoc adeo manifeftum jam pridem vifüm eft Dod&o-

populiintra limites füz Parochie con(ftentis, merito

ribus Parifienfibus, ut cum anno 1

408. F. Joannes

de Gorello, Ordinis Fr

munores przlati nuncupantur,

ab ordinario jure quo

atrum Minorum, fuftinuiffet

jurifdicionem fpiritu

alem exercent,

atque eo nomine

hanc propofitionem

Curatis nom competit , ut tales

in Cap. 3. ff de Officio 9ud. eod. inter

Ecciefiarum Prz-

juut, Predicare, Confe[Jare, Extremam | Untlionem

latos numeranturs & in Cap. 4« [f. de Clerico egrotan-

dare, fepulturas dare, decimas recipere : fundatur

te &c. Presbyter in Parochiali Ecclefia Prelationis of

in hoc quod. Curati mon funt ex in[litutione Chrifli &5

ficio fungi dicitur,

Hinc Canonifte communi con-

Ecclefie primaria, fed per Dionufium Papam fuerunt

fenfa Parochos reputant minores Przlatos,

ordinati €9'v. Eandeém per dictam Facultatem füb hac

Joannes Staphilzus Epifcopus Sabinicenfis & facri

formula revocare juffüs fit : Diconunc ex ordinatione

ejusdem Facultatis Matris mec , €9 ultronea volun-

Palatii Apoftolici caufarum Auditor, qui a 200. cir-

citer annis Tractatum De gratiis exfpectativis ícripíit,

tate veritatis quee feguuntur.

Curatos Przlatis annumerare non dubitat, Exponens

Prima, Domini Curati funt in. Ecclefia minores Prae-

enim neceflàrio requifita, ut quis dicatur Curatusait

lati C9' Hierarchee ex primaria inflitutione Chrifli ,

pag. 47. Requiritur C9' tertium , ut quis dicatur Cura-

quibus competit EX STATU jus Predicandi, jus Confef-

ts quod tamquam ProsrATUS fuo nomine fingulariter

fiones audiendi, jus Sacramenta Ecclefiaftica fecundum

ad regimen Parochialis Ecclefice €9" populi affumatur.

exigentiam fui [latus -C9' Parochianorum miniftrandi,

Et Hieronymus Gonzales poft Panormitanum, ad

jus fepulturas dandi, jus infuper decimas €9 alia ju-

ra Parochialia recipiendi C3t.

Reg. 8. Cancell. Glof. 6. num. 10. tamquam indubita-

Item quod jus Pradi-

tum afferit, quod Re&or in (üa

propria Ecclefia Pa-

candi C9' CoufefJandi competit Prelatis €9 Curatis

rochiali dicatur Prelatur.

Quin & addit num. 101:.

PRINCIPALITER ET ESSENTIALITER, C? Mendicantibus

Nec non habet tantam pote[la

tem, quantam habet Pree-

per accidens C9' ex. Privilegio, quoniam [funt introdu-

latus cum.Cayitulo im Ecclefiía Colle

&i vel admifi ex commilfione &9

giata: ícilicet quo-

rum Pralatorum.

be?zeplacito Domino-

ad forum poenitentiale,

& Curam Animarum refpe-

&u füorum Parochianort

1m.,

Supra citatus Joannes Gerfonius in

.Tmfl. de pote-

Deinde num. 104. ex allegatis concludit,

quod Re-

ftate Ecclef. agens contra quofdam Mendicantes, qui

&or intra propriam Eccl

efiam debeat : przcedere om-

fuam poteftatem fupra Curatorum auctoritatem teme-

nes alias majores & íü

periores dignitates in dicendis

re extollebant, adducit iifdem verbis predictam fen-

Miffis folemnibus ,

& aliis quibufcumque prxeminen-

Suppl. oper. Van Efpen. 'Tomus V

tils

194

Morc IvuM Jv RIS.-

H

l

tiig concernentibus ipfius Re&oris 6Hïci£1m; teftatur-

Itaque ex præfatis deducitur,

Parochi Jus & obli-

f

que anno 1591. judicatum füiffe in Rota, quod Re-

&or in fua propria Ecclefia, "imfpetto jure&^ communi

gatio munia Paftoralia ex officio ,

leu vi ttuli in füa Pa-

rochia obeundi, uti optime ac

dilucide expreffit ci-

J

erat praferendus Decano 69 omnibus ; Capitularibus

tatus Barbofà in Tract. de Officio

Parochi

Collegiate , ad eaimdem Eccl

ef

part. 1. Cap.

iam proce[[ionaliter , CEF-

. num. 1. dicens : Porro per Cura;n

» 4 qua dicun-

f

tis dieus , ex autiqua confuetudine accedentibuux.l

pur Curati, unon intelligenda venit qual

ifcumque, qua-

ls eft illa, quee ex legé caritatir mand

atur . unicuigque

5. V.

de proximo. Nec illa etiam, quam h

1

abet, verbi gra-

C

tia, quilibet fuperior temporalis ,

licet fuo modo etiam

Idz'pfmn declaravit Synodus Tridentina.

teneatur àd cuflodiam animes me

(

ram ejufmodi habere

que etiam dicitur Cu-

qui habet licentiam ad. exercen-

Synodus Tridentina in fupra citato Decreto decla-

dos certos attus Paflo

rales

rans, Precepto Divino mandatum e[fe omnibus quibus

res, quot fubfidiari.

Sed i

: alioquin tot effent Pafto-

l

* demum CunaTUS efje in-

Animarum Cura commifJa efl, oves fuas agnofcere ,

telligitur , qui accepit Cura

m Animar

Ul ex NATURA

j

pro his Sacrificium offerre, verbique Divini Preadica-

f

OFFICH, qui accepit mom folum poffe,

fed debeve. : non

tione, Sacramentorum adminiflratione, ac. bonorum

Jolum licentiam , fed ultra hcec etiam

officium, munus,

!

operum exemplo pa[cere C9'. non obícure füppotait

onus, debitum Curandi Animas,

r

quod. involvit obli-

hzc omnia Parochis jure proprio & vigore : tituli Pa-

^

gationem cumnd

1

ic.

rochialis incumbere.

r

eas ex lege S'uflit

Neque enim dubitare potuit Synodus, quin Paro-

$V I

chis ratione Parochialis fui Beneficii Cura Animarum,

l

füarum refpedive Parochiarum, commiffà fit : ac per

Presbytäri Parochialibur Ecclefiis pr.

afecli debent effe

Y

confequens cum declarat precepto Diviuo mandatum

perpetui.

r

effe omnibus quibus hec cura commiffà eft, hzcom-

nibus quibus hzc cura commiffà eft, hec oniapra-

Indubitatum eft, Clericum

ftare, una declaravit, Parochum ex officio ad eadem

neficium adícribi certx Ecclel

per qualecumque Be-

iz ac per illud vocari

obligari.

ad Minifterium -Beneficio anne

-

xum

|

Evidentioribus terminis illud expreffit eadem Syno-

: cum omne'Be-

neticium detur propter officium.

dus quoad ipíam poteftatem excipiendi Fidelium Con-

Cum vero moneat Apoftolus;

feffiones (quz funaáio propriiffime pertinetad potefta-

vocatione vocatus e[l, in

Unufquifgue , inqua

ea permaneat ,

femper opta-

tem Clavium) dum Seff. 23. Cap.5.De reformat. , (tatuit

vit Ecclefia, ut

huic monito CI

erici prz. ceteris ob-

l

nullum Presbyterum etiam Regularem po[Je Confej]io-

emperent, conítanter

perfeverantes in Minifterio , cui

nes fecularium, etiam Sacerdotum audire,nec ad id ido-

audoritate Superiorum

fuerint applicati,

neum reputari, mifi aut PARocHIALE DENEFICIUM oP-

Hinc fixa perpetuaque fuit

Ecclefiz difciplina , ut

tineat aut ab Epifcopis per examen, fi illis nece[farium

dum quis alicui Ecclefiz leg

itima auctoritate & voca-

fuiffe videbitur, aut alias idoneus judicetur, CS9^ ap-

tione fuerit adícriptus, in e

a.permaneat :

probationem , que gratis detur , obtineat.

quam dif-

ciplinam Canone 6. expreffit Synodus Chal

cedonen(is,

Hic enim fignificat Synodus pro Presbytero, qui

& innovavit noviílime S

(

Beneficium Parochiale obtinet, non requiri fpecialem

De Reformat.

ynodus Tn'd. i5

J

[]. 23. cap.16.

Epifcopi approbationem ad audiendum Szcularium

Unde dum erecta fuerunt Beneficia

Confeffiones , qualem aliis Presbyteris etiam Regula-

; Corumque ti-

tuli audoritate Epifcoporum

inftituti, conformiter

l

ribus Beneficium Parochiale non habentibus necefla-

ad mentem & fpiritum Eccl

efiz, illa femper fuerunt

riam effe declarat : evidenter füpponens, eam pote-

reputata perpeiua; hoc íci

licet fenfü, ut

qui vigore

ftatem, Presbyteris fimili Bencficio gaudentibus titu-

Deneticiiin titulum eredi, certz Ecclefi

«€ tamquam

lo five jure Beneficii Parochialis competere.

quam ejus Minifter adícribitur

; in ea permaneat & vi-

Í

Hinc Paulus Piafecius, in füa Praxi Epiftopali at-

ta durante deferviat.

fignans modos quibus hodie poft Concilium Triden-

Quia vero inter Beneficia eminen

t Curata, fignan-

tinum Presbyteri approbantur ad audiendum Confet:

ter Parochialia, per qua ip(is certi,,

circumícr

iptique

fiones Szcularium, ait parte 2. cap. 1. n. 10.

Primo

populi Animarum Cura committitur.

Curatis ssà BENEFICH. Curam 4nimarum annexaimn

quem regat ,

cuique ea quz falutis fünt adminiftret,

femper follici-

us

habentiys COLLATIONEs ut patet ex textu Concili.

ta fuit Ecclefia, ut h

*€C prz ceteris perpetua effent s

Et Auguftinus Barbofa, de Officio Parochi parte2.

utque Ecclefiis Paro

chialibus non Mercenarii & amo-

ä

cap. 19. num. 1. Provifus de Parochiali Beneficio, C9

vibiles , fed proprii

ic Parochus Sacerdos , habet jurifdictionem oRDtINAR1-

bus affignarentur.

& perpetui Paftores paícendis ovi-

AM in Penitentic foro circa omnes fuce Parochice fide-

Unde dum labentibus feculis ,

Ec,;clefïæ Parochia-

les,C9' cenfetur quoad hoc LEGE approbatus abfque alia

les Capitulis & Monafteriis. unit

$, Coeperunt com-

defuper fibi facienda per Ordinarium licentia , ut colli-

mitti Vicariis non perpetuis,

fed amovibilibus, mox

gitur ex Concil. Trid. Seff. 23. De Reformat. Cap. 15.

huic abufüi variz Synodi fefe

dB ss dia um

oppofüerunt,

ubi, nifi aut PaRocHIALE BENEFICIUM C?*.

Ita videmus Sy

nodumanno 1225. habitam Mosgun-

Addit loco füpra citato Piafecius quod, /i Presby-

tiz Praefide Conr

ado Epifcopo & Cardinale Portuen-

ter ille, dimiferit aliqua caufa ipfum Beneficium Cura-

fi Sedis Apoftoli

cx Legato, Camome 12. deplorare ,

tum, definat ipfius pote[las mec .po./]-it excipere Confe[-

*

L]

quia nimirum , poteftas

quod enormis quegdam con[fuetudo in quibufdam — Ale-

ä

fiones abfque alia licentia

mannie partibus contra CANONICAS SANCTIONES in-

*

ipfi unice competebat ob Curam Animarum íüo Be-

valuit, ut ponantur in Ecclefi

1

ir conduétiti Sacerdotes,

neficio annexam : qua dimiffà etiam poteftas ex Cu-

Vicamu TEMPORALES. Ne id fiat de cetero (ait Le-

ra Animarum profluens evanefcit.

gatus) auctoritate legationis qua fungimur omnibus

Eodem fundamento refpondit S. Congregatios uti

modis inhibemus.

Sed

cum. Vicarius poni debet. C9

ibidem refert Piafecius, Provifüm de Parochiali Eccle-

potef! , regpETUUS inflit

uatur.

fia cenferi aprobatum dumtaxat ad audiendum Confef-

Cumque idem abufüs in quibufdam Galli

arum par-

iones in ea Civitate, vel oppido ubi fita eft. Parochia-

tibus invalefceret, eideim fe Synodus

Biterrenfis op.

lis, non autem pa[fim per totam Diecefim

eo quod

pofuit anno 1233. Canone 11. przcipiens omnibus Re-

Cura Animarum ei commiffa fe per totam Diocecefim

ligiofis, Capitulis & aliis perfonis tenentibus Paro-

non extendat. Hac omnia poft plures citatos confir-

chiales Ecclefias, ut fuir Diccefanis Epifcopis, Re(lo-

:nat Barboía eodem loco.

C fcien-

res feu perpetuos Vicarios, €9 idoneo; vita

iid,

-P R O G :VOAUN

PEONESSE

195

tia, ad éafdem Ecclefiat Tàprejentent, qui ab äe»;f cüi-

Cap.16: notans ntmer«3«mullum. erimen;etiam privas

ram accipiant animarum. |..Et Ganone 12. vult C9* di-

tione dignum inducere privationem Beneftcii ipfo.jure.s

flricte:p

ri?ct

p

L

it. ut:qualibet Parochialis:Ecclefia P'Rq—

nifi.fit jure cautum;

PRIUM habeat.C9' PERPETUUM. Sacar'dotem. .

Liam.

ddigquod.fit intuandus, pér. fertten-

verat Concilium «Lätelgæ

- His aliisque.Synodis ; prai

. Etquia.

Másaicdapttatiad.sesait i ER A

;;

nenfe füb Innocentio -HI.:quod. ftatuit, àt.-f1i Ecclefia

rochialium unitarum.de jure debent effe perpetui ;1d-

id

Parochialis füerit annexa:majori.dignitati , hacque ve-

circo,nec hi a fuis Vicariis five titulis-amovendi funt,

ftitus.nequeat perfonaliter illi Ecclefi:e defervire, tunc

nifi per Judicem, uti refpondet Alexander III..in Cap,

j

in eadem ideneum €S' PERPETUUM habeat Vicarium: ,

3..ff.de Officio 'icarii, reipe&tu. Vicarii quem Perfona

Canonice inftitutum.

Habetur in Cap. 30. [f. de Preb.

alicujus Ecclefiz in eadem Ecclefia.inftituit, de.affen-

€2 Dignit.

fu & auctoritate Dioecefani Epiícopi. -Hunc.-a Succef-

Cum autem non o

bftantibus »hþifvcï'e fzepius iteratis

fore in Perfonatum removeri non. pofle dicit, nifi'ali-

Decretis in multis Ecclefíis paffim Vicarii amovibiles

quid. committat ,, propter quod. per.JUpicEM in. Vicaria

locareritur ,^ Concilium Trident. Se[f. 7..cap. 7. de Re-

Jit vel Beneficio condemnandus. -

i

format. volens tanto morbo opportunum adhibere

Hinc poft Gloffam.conficiunt

Canoniflz , -etiam Vi-

äl

remedium , mandat Ordinariis folicite providere,.ut

carios perpetuor non po[Je reinoveri, nec prwari, aifi

in Beneficiis Curatir quz aliis. Ecclefiis vel Monafte-

ex legititna caufa, ac per JUDICEM: COMPETENTEM , uti

riis perpetuo tinita funt & annexa per idoneos Vicari-

aliis citatis loquitur Fagnanus ad:citatum Cap.5.7. 28,

Os, etiam perpetuos, ibidem deputandos, Animarum

»

Nec immerito voluit Ecclefia;in depofitione.ac fuf-

Cura laudabiliter exerceatur.

pen(ione Parochorum ordine judiciario & non ex ar-

Ruríus Seff. 24. Cap. 13. de Reformat.

. Volens popü—

bitrio Epifcoportim procedi : nam ut jam pridem de-

lum in certas, propriasque Parochias diftingui, una

ploravit Concilium Hifpalenfe II. .Can.'6.. Multi funt

voluit, ut Epifcopi cuilibet füuum perpetuum peculia-

qui indifcuffos poteflate tyrannica tton auétoritate.. Ca-

remque Parochum aflignárent.

aonica damnant , C9' ficut nonnullos gratice favore fub-

. Itaque ex mente Ecclefiz, Paroc

hialia Beneücia de-

limant, ita quofdam odio, z'n-vidz'ague permoti humi-

bent effe perpetuas ut ícilicet Parochus . fuz przffici-

liant.

endus Eccle(iz habeat verumtitulum fàa natura &in-

Quare & ipfum Concilium juxta di(ciplinam illius

ftitutione perpetuum.

temporis ftatuit ; ut juxta prifcorum Patrum fententi-

Unde ut Vicarius perpetuus a

d mentem Tfidenti-

am nullus nofirum. [ine Concilii examine |.dejiciendum

nz Synodi citato Cap.7. deputetur , prius Epifcopali au-

quemlivet. Presbuterum . vel. Diac

onum audeqt.

Goritate erigenda eft Vicaria perpetua , uti jam pridem

Apud

retolviffe S. Congregationem teftatur Fagnanus ad Ca-

Gratianum Cauf. 15. q. 7. Can. 1.

$ VIIL

pitulum Ad audierztia::x Jf. de Refcriptt. 11. 100.

Ex perpetuitate titüli Parochialis. feguitur jus ad fun-

WW r

&iones Paftorales in Paroc(w efje perpetuum.

Bänefciori)m perpetuitas facii , ut hi fine Tudicis fen-

Parochoä ratione Curz .,Animarum fibi commiffe

i -tentia privari leg

itimi eorumdem pof[Jv[Jores

obligari ad obeundum ex officio munia Paftoralia , uti

uequeant.

funt predicatio Verbi Divini,adminiítratio Sacramen-

torum ; ac jus illa exercendi, ipfis vi fui tituli Paro-

Non tantum Parochialia & curata Beneficia, fed e-

chialis, fine alia fpeciali delegatione competere, íuü-

tiam (implicia quecumque, ut rationem veri Benefi-

pra abunde monftratum eft. -

cii habeant, debere efle perpetua, concors eft Cano-

Igitur jus exercendi didas fun&iones ex titulo Pa-

,

niftarum fententia.

rochiali profluens, eique naturaliter inharens , non

Perpetuitas autem hzc profluit ex ipía inftitutione

minus ceníendum eít effe perpetuum ac ipfíe titulus.

feu applicatione, qua Clericus certz Eccle(ie Epiíco-

Et fane Ecclefia volens fingulis Parochiis prafici

pali audtoritate intitulatur íeu a

pplicatur, ut eidem'

PERPETUUM peculiaremque Parochum qui eas coguofce-

vita fua durante miniítret.

re valeat C9' a quo folo licite Saeramenta fufcipiant Pa-

rochiani, indubitanter füppofüit, quod Parochus ille

Quz perpetuitas proinde exigit, ut mom conferatur

Beneficium ad certum tempus , fed perpetuo, feu ad vi-

perpetuus eadem perpetuitate feu quamdiu eft Paro-

tam ejus cui confertur , uti poft alios Canonifítas loqui-

chiz praepofitus, poílit populo conferre omnia quz

tur Hieronymus Gonzales ad Regul. 8. Cancell. Gloff.

populus ab eo tanquam proprio Parocho füfcipere, &

'6. 1. 11. addens, hoc effe proprium Beneficiorum.

ipte populo vi Curz Animarum fibi incumbentis ad-

:

. Quia ergo Beneficiatus vi inftitutionis tituli, velu-

miniítrare tenetur.

ti perpetuus Minifter adícribitur ut ad vitam Ecclefiz

Hinc rede conficiunt Canoniftz, quod omnia quz

miniftret, hzc quoque vult, ut ab ea non removea-

Parochis aliiíque Beneficiatis competunt jure ordinario

tur invitus, nifi-Judicis fententia probetur ob juftam

five jure fui tituli & Beneficii , eque confeantur per-

caufíam füo gradu & munere excidiffe.

petua, atque ipfetitulus: neque magis his juribus Pa-

Ita videmus fzculo xr. Concilium Nemaufenfe Prz-

rochum aliumve Beneficiatum fine juris ordine ad

fide Urbano II. decreviffe Canone 9. Sacerdotes quan-

beneplacitum fuperioris poffe velin totum vel in parte

do regendis praficiuntur Ecclefiis de manu Epifcopi Cu-

privari, aut ab eorum exercitio via faci fufpendi,

ram Animarum fufcipiant, uti C9' in TOTA VITA fua

quam ipfo titulo feu Beneficio fpoliari.

JDeo deferviant, nifi CANoNIcO degradentur officio.

Exempli cauía, quia hodie Archidiaconatus judica-

Hinc tamquam indubitatum docent Canoniftz, Be-

tur effe dignitas in titulum Canonica inftitutione con-

neficiatum non pofle Beneficio exui ob commiffüm

ferri

folita, deducunt Canoni(ítz, Archidiaconum

crimen, nifi illud judicialiter probatum fits &. Judex

fundiones fui munerisexercere jure proprio (ive jure

erimine probato íententiam privationis enuntiet.

fui tituli: neque his magis, quam ipía dignitate pro

Immo licet tale (it crimen, quod poenam privatio-

nutu Epifcopi & ordine juris négle&to exui poffe;. uti

nis inducit ipío jiure ; nihilominus Beneficiatus e pof-

oft plures citatos docet Fagnanus ad Cap. Ap nHzc

feffione Beneficii amoveri nequit invitus , nifi Judici

Jf. de Officio Archidiac. ibidem numer. 31. referens opi-

probetur, crimen illud a Beneficiato fuiffe commit-

nionem Innócentii dicentis, 4rchidiacónos €9' fimiles

füum; & fententia commiffi criminis declaratoria fub-

ideo diei Vicarios Epifcopi, quia exercent ea , quie

fequatur, uti pari confenfü docent Canoniftz, quos

etiam ad. Epifcopum pertinent, fed tamen non e[fe tan-

magno numero citat Garcias de Beneficiis , -parte 11,

iumn, Vicarios; [ed. CERTA DIGNITATE potiri: adeo ut

Bb2

PROP-

Supplem.oper. Van Efpen. 'Tomus V.

196

MoTivM jusis

PROPTEREA réhbveri Won Poffint-dd libitum.

:

2

3

nec ipfé- pro fuó velle illorum: orticta exercere, .

W/'COW-

/ls loquentis: SingulisPafforibur portiagrégis fuit ad:

feriptà , qtatn regat unufquifque €9' gubernet,.-. .

" Deinde citátis pluribus éx antiquis Caánotiftis Innó:

.^ Poftmioódum audá fideliutti multitudiné; cum ürttis

centio confentientibus fübdit num. 32. Ex quibu$ ap:

Epiícopus non füfficeret regend& portioni gregis fibi

parét ópinioném Tüinocentii coómitünitev temeri à Cáno-

cóneredit& ; :coepit fingulorum Epifcoporurü. portio

nifis, C9* videtur etlàm de jure verio? : nàm Archi:

five Dioecefis dividi in minores; fingulifque prafici

diaconüs eft Vicarius nón. db Epifcopoó dffümptüs: fed

diftin&i Presbyteri, qui tátquám minores Pralati eas

]ï

dátus A JURE, CS' ftc iton efl ámovirilis, féd hàbéi Vi

regerert. cum quadam támen ad Epifcopum, totius

cariam pérpetuám annexaám éx privilegio Canónis, duod

Dioecéf(is ca

in totüm ,. vel in partem a

tione.

put; & fupexidre'þm' Prælgtu-m ; fubordi.nas

*qafoq'-udm Pontificüm ï*öäwllï

vel mutári noà poté[l,

*

r

Porro ficut nullus fe ipfüm in prfcopum potehkt *eïi;

Evidens eít, : Canoniftas co

holideié; Iminovibiliti-

Bere aut Ecclefi£ Minifterio àpplicare, feu fibi 1o5o-

tem Árchidiáconi tarn. quoad Officium, qduam munia

;

rem fümere , ed tanquam Aaron a Deo vocari debeat;

& jura eidem competentià; hióc ipfo quo habetur;

fimiliter nec inferiores Presbyteri propría au&toritate

TM CT.

Archidiaconatum ex privilegio vél cónfüetudine éffe

curám. Parochiarum (üfcipere, autiis fefe unquam in-

dignitatem , ipfümque hábere Vicáriam perpetuam;

gerere potuerunt; fed

-

buerunti

ab. alii's voeari & applicari de-

atque ita exercéré munia officii füi jüire órdinario feu

jure füc dignitatis & Vicarie perpetüd. Et ut pro-

U véró 6irca fortami Vocationis & pplicátionis

FOM DRRT L

pius praféntem cafüni de Paroclió infpiciamus; qui

Epifcópofum (quz per ele&ioriem & confirmationem

vulgàtius, quàm diftinQio inter Presbyteros five Re-

fieri confuevit) varia fuit pró varietate tempórum &

£ulares (ive Szculares; qui éx fimplici approbatióne &

Eeclefiarum difciplina, ita & circà vocatiónem & am-

Epifcopali delegatione predicánt, Confeffiónes exci-

plificationem inferiorurm Presbyterorum five Parocho-

piuünt &c. & Présbyteros; qui eà au&oritate pollent

riim.

vigoré fuorum titulorüm quibus annexa eft Animarum

Hoc unum firmum rhaifit & coriftans; ut necEpi(t

Curàás; undé & Curatorum nomen fórtiuntür.

copus nec Presbyter Curz Animaruin applicáretur fi-

Quis neftit, priores, utpote nullum firmum & per-

ne ejus qui in Hierarchia Ecclefiaftica fuperiorem ob-

petuum titulum cui jus hec muhid obeundieft an-

tinét locum, aucotitate.

$

UCWMCUNEP C W MP EU o MA r u EOROSERI

nexum poflidentes, poffe eà facultaté, uti mere pre-

Sic olim Epifcopi fine füi M

étopolitini, & hüdie

caria, pro voluntate Epifcopi privaris non itaeos, qui

fine Romani Pontificis approbatione feu confirimatio-

jus illud poteftate propria ratione titulí (ibi competen-

tis exercent.

^

re; Curz Atimáruri non applicantur; Presbyteri

vero nor obfrante muütátioné quácumque; quz circa

Ita fzpius judicatum eft

; 'p'ofïä Epifcopós ápproba-

elettionem , aut prefentationem vel collátionem inter-

u d É ann i i d

tionem & licentiam excipiendi Confeffiones, Presby-

veniffe potuit; abfque auctoritaté & approbatiorie E-

2

-

teris íéu Szcularibus feii Regiillaribus nulluim titulur

pifcoporum, vel qui eorum auctoritate funguntur, Pa-

Beneficii Curáti habentibus eonceffam p*o flic confci-

róchias regendas futcipere aut earum fpirituali & Pa-

entic religione revocare, ubi pro fuce timorat:e confci-

ftorali Regimini ingerere fefe numquáim potuerunt.

entic religione Viderit in eo munere noÀ itá finceye in-

At veroó Epifcópi; ubi áu&toritáte vel Metropolitá-

tegreque, C9 cum cedificátione fe gerere gutinadmódum

ni, vel juxta modérnám difciplinam, per cornfirma-

C? tánti Miniflerii illis commiffi fanctitár €9* ánima-

tionem Romani Pontificis Regimini & Curz alicujus

yum falus expofcit ; que fue fidei curain concfedit

Eccle(iz feu Dioecefis applicati fuerint & adfcripti, vi

funt; uti declaravit S; Carolus ;5 fuo Concilio Medio-

hujus applicationis fine alia novà commiffióne jus &

lan. VI. tit. DE His qUi& AD SàcRAM PogNtt. perti-

auctoritatem fegeridi ii fpiritualibus poptilufm illius Ec-

nent.

clefiz afflequuntur: atque lioc fenfü dicitur jurifdictio

Nil fimile legitur de Párocliis aliifque Beneficia Cu-

& poteítas Epiícoporum effe Juris Divini five imme-

rata poffidentibus: fed íi quis eorum in muneris Pa-

diate a Chrifto; quia licet per hóidines in Epifcopos

ftoradlis füun&dione minus recde procedere judicetur,

eligántur & Ecclefiis 4pplicentur, ubi tamen fuünt electi

mandatur paffim Epifcopis, üt (1 moriitus fe nor cor-

& Eccléfiz Canonice ápplicati , fure Divino & ex

rigat & notabiles in moribus vel dóctrirtia defedtus ap-

Chrifti inftitutione habent

" - X — ——

lum (ibi comrniffum.

potéltatem regendi popu-

pareant, cohtra ipfum inquifitio fiat & fervato juris or-

dine procedátur:

Simile & in Parochis cotitingit. Hi etim inon fe-

Diftin&ioném hánc fündatiffimám judicávit .nuper

Clerus Gallicantis dutm Regi Chriftianiffimo Aucor

cus atque Epifcopi, hotminum Minifterio eliguntut &

lüis applicantuf Eccle(iis; at ubi ferhel ele&i & àucta-

fuit Edicti quod ánno i695. evulgavit & Parlamenti

ritate Epifcoporum certz Ecclefiz tarquam pergettii

Regii calculo probatum eft. . Cum enim art. 11. de-

peciliarefjie Parochi fant adfcripti; itimediate vi fo-

claratum effet, quod datam licentiam Présbyteris Sz-

lius hujüs applicationis ( fivé,

üt liodie ldquimur)

cularibus & Regularibus ad excipieridas Confeffiones

dationis tituli Parochialis ;

confequuntur jus & áucto--

velad teitpus vel ine temporislimitatione poftlirit Epif-

ritatem populo fibi credito omnia ad ánithartim falutem

LE

'copi, etiam dnte elapíum terminuim revocare ex cau-

neceflaria minitrándi. Hoc fenfu jam pridem dixit

fis quz ad eorüm riotitiami poít conceffam facultátem

Facultas Theologicá Parifienfis, etiam Curatorum

pervenerint, qudfque noti tererentur exptimere, de-

poteftatem effe immediate a Déo.

clarat articulo irtirnediate fequenti f&b árticillis preece-

Cum enim F, Joannes Saráfi &x Ordine Przdica-

dentibus non comprehendi CORATOSs five Seculares five

torum fuftiiuiffet lhanc

WÜegeq4 4779 "EM $—

j

a

topofitionems Dicere inferio-

Lon

—H

Regulares; qiüi concionari C$' Saeramentum Poeniten-

vum Prelatorüm pot

ej

tem jurifdictiónis , five fint

/

tic in fuis Pavochiis adminifirare po[funt.

Bpifcopi, five Cumart, effe immediate a Deo, ficut po-

teftatem Papc , veritatiquodatnmodo repugrats id fub

$ IX

hac fertula revocare juffus eft: Dicere inferiorum

Prælato'rum

poteftatem jurifdi£liónis , fwe fit Epifto-

D

- Qua ratione Pavóthi dicantir C-u'rdni dnimarum

pi five Cv

RATI , effe iminedidte a Deo,

Evangelicee C9':

accipere ab. Epifcopo?

1

Apo[Tolicee confodát veritati

Eodem feníü dixit Joannes Gerfonius, fecutus di-

A primis Eccle(iz (zculis fervatutn et; ut fingulis

&am Facultatem "Theologicam; Domini

Cunart funt

Epiícopis portio quzdam orbis, quam Dioecefim vo-

in Ecclefia minores Prielati C9 Hierarchee

EX PRIMARIA

camus divifa (it, quam regeret, & cuiquz falutis fünt

INSTITUTIONE CiiüusTI , quibus competit

ex flatu jus

fidglitg? miniftraret juxta illud S. Cypriani de Epiíco-

.

pïædicandi? ;jusv' Confe[Jiones audiendi &

Itaque

P&ío G vaN »t Nissk

197

h

, Jtaque Curati dicuntür Curam, Animarum aliaque

chialis Curam. Ánimarüifi incumbere; eoäemäüä ti-

j

àd eam fpedantia ab Epiftopo àceipere, quid nimi-

tulo ipfis córmpetere jüs obeundi fundiones huic Cuz

l

um per Epifcopum previo eju$ exáthine & apprgba-

rzánnexás, aburide oftentliti eft; ac infuper probá-

tione Eccle(ià Parochialis eis affigriatur; & eorumdem

tum; Parochos hánc Curám eatenis ab Epifcopo aé-

auctoritate tanquam 'proprii Presbyteri eidem intitüi.

rA«

cipere, quiááb eódeni examine previo, Eccle(x (iz

árochi

4

landi funt5 uti juta moderriám difcipltnam , Epifcopi

bi corntniffz tanquam

& -*Sacerdoïe's proprii

:

audoritate Romari Pontificis confirmáti, Ecclefiam

àpplicántur 4c irtitulantur

H

regendam accipiunt, & eidem adicribuntur. : '

Infüper eodem paragaph

0

) oftenfum eít, Parochos

. At póftquam Canonice Ecclefiam regendam Pres:

ab Epifcopo Eccletiis Parochialibusadícriptos; merito

byterab Epifcopo füfcepit, & obtenta ab eodem Curà

dici & reputári minóres$ Prélatos ác Paftores ürdiná-.

Animarum tánquani proprius Paítor intitnlàtus eft;

riós: eo quod jurifdi&ionem fori poenitentialis ha«

eam juré próprio & tanquam illius Ecclefiz Mitior Prz-

ac Beneficii.

beant & exerceárit jure proprio, nempe jure proprii tituli

latus potfidet, .& in fpiritualibus adminiftrat.

. Nequaqüarm ergó Prlàti & Parochi reputandi fünt

Una táhen di&iit eít, Parochos quider e(fe ordi-

DL

Vicarii Epifcoporum, quafi eorum poteítas fit vicarià

üàariós M

Ini

ftros in Cura Animarum;

fed cum quà-

feu delegata pró Epifcoporutm arbitrio revocabilis , fed

dam fübordiii^tione ad Epifcopos;

etiam in lus qua

tanquam inferiores Pralati feu Páftóres, unà cum Epif

pertinént ád eandém Curari

»

:

Copo; jure proprio, pópuli curam agentes, Cum quà-

Licet enim Parochi tanquam p

FOþi*ii þresbyfe*,i coü-

dam tàamen ad Epifcopós Hierarchica fübordinatione.

ftituti fint ad regendum populum fibi commiffüm , at-

Quáprépter cum füb filiémi feculi 1 $. Jóannes An-

que eó fen(ü inter ordinarios Prilatos & Hierarchas

&eli ex Ordine Minorum fültinuiffet: Fratrer Mino-

meritó numeréntur, nihilóminus &illud (cimus, Epjf-

rey prefentati Epifcopo C9' aüdmilfi, fuht proprii Sa-

copos, qui i& Apoffolorüm locum düccefferunt, ad H-

cerdotes Cj vtri Curat, C9' meli&s qhàm Presbyteri

varchium ordihem $recipue pertinere Cs PÓfitos a

Parocl&ales: dtà facultatem Juam hálent a Sámmoó Pon-

Spirit& Sancto vegere Ecclefiam Dei,

uti docet Syrio-

tifice , €9 ditfi Presbyteri àb Epifopó dumtaxót: hanc

dus Trid. Seff. 23. De Ordiite Cay. 4.

propofitiorrem ita cenfüravit Facultas Pàrifienfis die 5.

Ig

itur Epifcopi ut precipuum & füperiorem locum

Februarii 1482. — Quidquid [it de prima párte, propter

in or

M

]

iné Hierarchico obtinentes ,

przvalent füperio-

diquivocationem illiae ierinini proprii, dicit tamen Fa-

ritàte-

& audóritáte in Parochos

tanquam inferiores

1

cultas, quod propo[itió 11 fe C9' qitoad omner veliquas

Hierarchas.

partes C9' probátiónes partiy ultimce in qua dicitur AB

Itátattieri fe Superióres réputare débent, ut uná ine-

Errcóro DUMTAXAT, eff fcandalofa, in fide errónea,

thinerint, fe Paftores Eccleíiz & Miniftrás effe; non

"Hierarchici ordinis deftruttiva, C9' pró tonfervatióne

dóminós; ànimo alte iüfixüm retinentes illud Princi-

ejüfdem ordinis publice evocatida..

pis Apoftolorum ; ad Epiféopós precipue directum

Quià ergo Presbyteri Ecclef

us P

amchialib'u'fs prafe-

mornitum: Pajfrite qui in vobis eft Gregem Dei , jróvi-

&i juré próprió '& ordinarió Curam Parochizx a£unt,

dentes tiom xoacle, fed fpontànee .fec

ühdum Deum :

jam pridém di&ti fuere Présbyteri Cardinales, — Sic le-

fteque türpis lucrigratia,fed voluntarie

: negue utboMi-

giturin Capitulis Synodalibusa Waltero Epifcopo Au-

NANTES 75 Clericiss fed forma fatti gr

€,

Bif EX ANIMO.

relianen(i annó 858. promulgatis Capite 2. Ut per Ar-

Quantumvis (e talem re

fpedtu totius fibi cómmiffi

chidi&conos vita, TatelleCtüs C9' dotfrinà CARDINALIUM

É£regris exhibere teneatur Epifcópus; fingulari tàrhen

Presbüterorum invefligetur. Ad que verba ita hotát

rationé, omnis vel in fpeciem dominatus in Paróchos

Ludovicus Cellotius e Societate Theologus nar. s.

cavendus eft3 utpote

.qui tamquam rninores Prilati &

Cárdihaies Presbyteri, funt addicli C9 incardinati Ec-

fecundi Ordinis Sacerdotes, una cum ipfo follicitudi-

clefiisin quiPus moventuv quidém &t ómnibur provide-

ném & curàm

&

pop

uli agunt; pozdus diéi C5* hts fu.

aht: fed tta tamen ut ab illis non moveaniür. — Et quia

flinenter. — Attehdite (inquiebat in Conftitütione fiia

Cardó verum omnium pracipuá pars dicitur , preci-

annó $889. cap. r. Riculfü

$ Sueffiórum Epifcópus ad

gpüi C9 Primariüi eàrum Eccleflarum . Presbyteri fant ,

Paróchós fibi fübje&tós:

| quia nobifcim follicitudinem

quoy PaRocHos feg CunaTOS dicimüs,

gregis Dóminici percepi

i, C9' in- Sacerdotali :Miai-

Et(imiliterin Cáp. 2.f. De Officio Archipresb. injun-

flerio ,

fecuhdi Ordimis C9' dignitatis lócum ääö[lidai:.

gitur Archiprésbytero ut provideat vitam Sacerdotum

Extat Tómo 9. Conc. Geferal, cól. 416.

CARDINALIUM , quos antiquus Gloffographus vócát

, Procul igitur à fpiritu Ecclefi

z abeft, ut Epifcopus

Sacérdotes principales: & in nota márpinali ex Ántó-

Parochos reputet quali füos i

Animarum Cura dele-

nio Auguftino dicitur: Sacerdotes CanbiNALESs lióc

gatos five P'icarios, qui illàm tanquám à nütu & arbi-

lóco noh Urbis tántum Roma ; fed aliarum etiàm Ci-

trio ipfius dependentem exerceant, eamquüe Parochis

vitatum. primos interpretámurs quibus titüli, id eft,

PaRócHUg commiituntur.

adintere aut interdicere in totum vel iri párte valeant

ro füz voluntatis arbitrió. . Ecóntrà vult Ecclefia, ut

His córifónant récentiores Cánóniftz, unt confen-

Parochós tanquam füos in Minifterio Coadjutores, &

fü docentes: Quando diflin&le funt Parochie , C9 in

fecundi ordinis Hierarchas

jure proprio curam populi

qualiFet Párochia adeft PRorRIUs. ReClor, tunc Epifco-

füftinentes honorent & Pa

ternó profequantur affedtu.

us nón eft Retfor tótiüs Dia'cefeos, fed folius Ecclefice

Quod fi forte quem mi

nu$ rede Minifterium füum

CathedYaliy, C5 Prolátüs fuper omnes fue Diccefis

implere exiftiment , vel iis vitiis aut defedibus ob-

Re(lores, CS9 ideo nón hábet juris comimunis áffiften-

noxium, ob quz a Paftoralibus imuniis fü

endendus

tiam in percipietdis decimis Parochialium füee Dicecefis,

fit áutprivandus, Epifcopus éum non pro

À

0 arbitrio,

fed potiüs refifletitiàri fi agit contrá Rectorem, uti lo-

qua(i domiriatis in Cleris,

removeat aut deponat, fed

quitur Hieronymus Gonzales ád Reg. 8. Caricell. Gtoff.

juxta leges & regulás ab Ecclefià

prefcriptas przviis

6. 1. 83. Et BàrBoía, dée officio Párochi Párt. 1. Cap.

monitionibu$ & fuávioribus medii

C

$, CORtra eum agat,

1. num. 22. idipfum iiídem verbis éxpreffit; addens,

ut Minifter

ita C5' Rotain Fejolbilfe.

ut Judéx, fed non nifi coadus.

-hrifttri, Superior & Patf:r; ac tandem

.. Si ergo Epifcopus contra Parochos

quafi faos in

g. X. :

Officio Pa(torali Vicarios & in ufü Clavi

um,

quatenus

ád Curám Animarum neceffario, a (üo nut

u depen-

Quomodo Epiftopi uti debeatt [ua äu'äorita'te

dentes, eoque quafi precario utentes,,

in Parochos.

tentet procede-

re; plane a mente & fpiritu Ecclefiz re

cedit , nihilque

agit.

"i Parocþig jure prdina;ig ive ütqli & Ben;efïcü Paro-

Voluit enim Ecclefia, ut abunde probatum eft, Pa.

LI

rochos.

198

M 'o "rux v*'*u ":'M É J ü Ris

C

nis alia Ceníura precipue f'ertþugf ad *;rejjrimendam éon-

rochos aliäï'qiie vefe'läeneäciatOS'eü?e perpetuos;. id eft

f

ut vita fua durante Eccleiiz,. cui Beneficii cellatione,

tumaciam, C3' ut homo a culpa, retedat; ideoque non

lat

& Canonica ihítitutione adícripti. funt, ferviant, &

pote[t h

abere alium termi

1

inum , tifi donececedat ab illa.

rite functiones Minifterii tibi incumbentis exerceant,

Sic loquitur Suarefius ibid. zum. 3.

$

f

h

nec di&to titulo feu -Beneficio vel officiis illi annexis;

Ex hac differentia fequitur altera: qu

od füfpenfio,

ff

qua eft tantum poena, nón requirat przviam monitio-

aliter quam fervato juris ordine, . velin toto vel in pgrte

nem: quia fertur propter culpam jam cómmiffam,

[

ípolientüir.

ce Exhis per

fpicitis , Viri 'Amp-lifqlïm.i' , kPäro.c'hos.' jure

etiam(i non habeat tradum füccelfivum: at vero füf-

li

ordinario five.jure

(üorum titulorum GCuram Anima-

penüoni , quz eft Cenfura, femper monitio prafe-

Giones ad eam pertinentes obire; ipíofque

renda eít, íaltem illa, qua includitur in illa conditio-

]s

rum & fun

ne, í1 hoc feceris, vel nifi

mi

in jure has functiones obeundi non magis dependere

fatisfeceris , u'ti,ibidem mo-

a nutu & arbitrio Epifcoporum, quam dependeant in

net Suareíius.

ql]

fuis titülis vel Beneficiis Parochialibus; five quod non

Eamdem utriufque 'fufpeüiïonis differentiam pluri-

di

minus jure perpetuo ac proprio competat ipfis Paro-

bus exponit & probat citatus Alterius, Tom. 2. Dif-

]Ul

chis jus dictas funQiones obeundi, quam jus retinen-

put. 7. Cap. 2. De admonitione autem pramittenda

«

fuípenfioni prout eít Cenfura, infra latius dicetur.

di & poffidendi iptüm titulum feu Beneficium Paro-

"

fl

chiale.

iNotum praterea eít, fufpen(ionem adinftar aliarum

Cum igitur D. Archiepifcopus in fua advertentia

Cenfurarum diftingui in eam, quz eít ab homine, &

d

eam quz elít a lege feu ipío jure.

Ac rurfus in eam,

fl.

five exceptione declinatoria in que(tionem non trahat

pacificam poffeffionem Supplicantis obeundi fundio-

uz ab homine in certam períonam pro deli&o com-

it

pes Paftorales füo Beneficio Parochiali annexas , hinc

miflo ad. relipifcentiam infligitur : & eam, qua per

modum precepti promulgatur , idque contra indeter-

fe

füfficientér huic Regio Senatui probatum creditur pri-

mum fundamentale requiitum Regix 7Manutenentic,

minatam perfonam , ut nempe hocilludvefiat aut non

fcilicet pacifica pofJeffio Supplicantis.

fiat : inter quas nonnulle queque indifferentiz a Do-

fa

po[ï'efïïonem via

&oribus allegantur, praíertim quoad neceffitatem

Hancautem pacificam Supplicantis

Ü

fa&ti turbatam. effe per. D. Archiepifcopum , futpen-

pravie monitionis.

ii

"dendo Supplicantem ab ormini.officio Paftorali. ( quod

- Sed cum in praffenti cafü occurrat fola fufpenfio ab

a

Ia

eít alterum Manutenentiz fundamentaie requifitum )

homine lata in'certam & determinatam perfonam Sup-

non minus dilucide demonftrare conabitur Supplicans

plicantis, etiam de fola hac quzftio initituenda eít, &

(l

"

inquirendum,

'capite fequenti.

da praícribant.

qua in hacferenda Canones Obfervan-?

i

d

L

55

&

DCUSEMRNUESS

NRSHSGHSEC RUERCER

I

Sufpenfio eft actus jurifditlionis & ferv&to juris ordi-

:C.APUT LL

C

.ne proferenda 5 C9. que funt hujus Ordinis

g

eílentialia *

De Sufpenüong.

u

$.

I.

Ante omnia ad infligendam füfpenfionem , prout

eft fpecies Cenfurc, requiri auctoritatem jurifdictionis

contentiofz five fori externi nemo armbigit.

J

i/'ariæ Species Sufpenfoni;.

H

Omnis quippe Ceníura eft poena fpiritualis fori ex-

?h

Ultiplic&m effe füfpenfionis fignificationem É vä—

terni, qux. non nifi a Judice infligi poteft : unde f

M

-

M

riaique ejus fpecies notant paffim DoGores: at-

Cenjura Jumatur active , fic actionem Sfudicis fignificat,

ii

qne prz ceteris eas fufe enumerat Francifcus Suarez e

(inquit 5uaretius. de Cenjuris Difp. 1. fect. 1. num. 5.)

«

Societate Theologus , 'Traét. De Cenfur. Dijput. 2. n.

uc e[t punitió acliva. lbidem addens a&fum effe ju-

2. €9 Marius Alterius Romanus , . Canonicus & Theo-

rijdiciionis, C9 potejlatis coaclive : C9' nunquam vel

E

logus Vaticanz Eccle(iz S. Petri, in fuo opere de Cen-

imponitur, vel incurritur nifi ratione criminis.

ü

ld iptum tanquam indubitatum aflerit poft alios Ca-

furis Tomo. 2. Difput. 1. Cap. 1. qui explicatis variis,

noniítas Navarrus in- Manuali Cap. 27. 1. 151. notens,

fed impropriis ac minus ufitatis füfpentionis nomen-

(l

claturis & fpeciebus, notant, binas eífe ejuídem fpe-

quod in definitione tufpenfionis ponatur Cenf(üratan-

cies ufitatiores & famofiores.

quam genus ad fignificanduin quod non. po[Jit ferri ni-

ua-

ft a& habente jurifdiciionem Ecclefiaflicam ExTERIOREM

r

Loquendo de propria fufpenfione Ecclefiaftica. (ait S

N

refius) dividi pote[l ineam que proprie eft Cenfum, Cs

ad quam yertinet Cenfuras ferre.

eam, qua eft pure paena.

Quare & ab eadem jurisdictione procedere

| debet

j

Eamdem divifionem ampleaitur Zlter;us ,.

aliique ab

miíli.

füfpentio infligenda in meram poenam peccati com-

ipfis citati.

Sufpenfi

o, quz eft pure poena in-fiigitur ob pecca-

Cumenim agatur de externa; eaque admodum gra-

tum przteritum in folam puaitionem peccati, ideo-

vi poena, nemo eam poteít imponere, cui non fit po-

ue vindicativa nominatur.

r

teitas five juriídi&tio in foro externo, ad quod fimilis

K

Ab hac di(tinguitur fufpen

fio, quæ'proprie eft Cen-

poena externa fpectare dignofcitur.

q

fura E

celefiaflica , quod nempe hzc non feratur in fo-

Praterea cum hic agatur de poena eaque gravi &in-

fam vin

di&am & poenam deli&i ante commithi5 fed vel

famante, Judex in hoc procetlu effentialia proceffus

rzcipue, ut a contumacia in delicto füfpenfüs rece-

criminalis obíervare tenetur.

Porro primum effentiale proceffüs criminalis, im-

dat, atque refipifcat s ideoque hzc non vindicativa,

Q

fed medicinalis appellatur.

mo bafis ejus & fundamentum, eft informatio prz-

H

Ex dicta utriufque fufp

enfionis difflerentia refultat

via fuper deli&dto commiffo;

qi

Canoni(tz & Pragmatici.

ut communiter docent

te

& hec, quod prior, quz eft in meram pomnam, im-

onatur ad certuüm & determinatum tempus, eo or-

Et quidem fi Judex fine previa informatione, quae

di

dine ut quo major eft culpa, etiam ipía fufpenfio fit

preparatoria dicitur, contra reum quidquam atten-

üt

tet, immo vel ipfum proceffum inchoat, acailla fua

diuturnior, debita inter delidum & poenam gravitatis

roportione fervata.

nullitate corruent & omni prorfüus firmitate carébunt.

q

Pofterior, quz proprie eft cenfura, ad certum ac

Quapropter cum Officialis quidam proceftum cri-

C

minalem contra Presbyterum füfpectum de Simonia,

prefixum tempus imponi nequit ex ratione propria

li

li

omni (;gnfuræs quia nempe talis fufpenfio, uti & om-

ab interrogatione ipfius füfpeQi inCþoä[Iät. nulla fü4

pei

(

Pao G vaN DE'N I-;S x É,

199

per ermmine införmatione-præmi'fiä; &cin vim confefï

'ProCum;tor Generalis fku ;Regiu.v, þ'in Tribuhälif:*m au«

*

fi criminis ipfüm Beneficio privaffet, interjecta appel-

tem Epifctoporum , nec non hu

7

latione. tanquam aP abufu per Arreftum Curix Nor-

us Univer[itatis Promo-

tor vocatur.

mandiz declaratus fuit proceífus nu/lur, & omnia in-

Cui confonant Statuta Curiarum Eböeüaü carvm

de (íequta abufiva, ipíe Officialis condemnatus in

Provincie Mechlinienfis quibus

ordinatur ti;. 7. cag.

mul&am 25. pattaconum, ut refert Joannes Torneti-

I. De Promotoribus,

Oni

ia C9' fingula delicla ad ju-

us in füa Colle&tione Arreftorum Litt. A. Cap. 125.

rifdiclionem Ecclefiafticam

Jveciantia , inve[ligatunt ,

Refert quoque Carolus Fevretius, Tracf. de abufu

ut puniantur, profequentur.

lib.8. Cap. 3. 1. 2. quod cum quidam Prior Clauftra-

Denique omni judicio przíertim criminali, füb-

lis excommunicaffet unum e fuis Religiofis, nulla prz-

ftantialis eft citatio partis (ive Rei; redeque notat ci-

miífa fuper crimine informatione, appellatione tan-

tatus Damhouderus iz praxi rev. Civil. Cap. «4. n..2.

quam ab abuíü per didum Religiofum interpofita de-

quod citatio fit fündamentum & principium Ordinis

claravit Parlamentum Dienfe . perperam nulliterque

judiciari; Monetque . 4« eam jure Naturali & hu-

judicatum , & proceffum, caffaveritque omnia ata ,

mano ad judicii ordinem adeo neceffariam

, ut ipfiüs

condemnato Officiali in mul&am abutus & expenfas.

omiffio judicium omne redd

Hazcautem pr«via feu preparatoria informatio fie-

at nul/um: nam parte non

vocata & inaudita nihil legitime ftatui pote:',

ri debet auctoritate Judicis, ut redte monet Damhau-

derus in praxi rerum criminal. Cap. 8. num. 1.addens

Quapropter inter efentiales. defectus ordinis judi-

ciarii in ferenda Cenfüra fervandos , referunt uno Con-

". 2. Nemo enim nifi folus Judex, aut Judicis pote[ta-

fenfu Do&ores, omiffionem citatioris.

tem habens , de crimine efficaciter inquirere poteft.

Unde quzrens Suarefius De Cenfurir Difput. 4. Set1.

Requiritur autem hzec informatio, ut Judici ante

7. utrum defedus íeu error in fententia debeat efíe

fententiam, caufà füfpen'ionis juridice innotefcat.

expreflus ,

ut fententiam reddat nullam, ait num. 57.

Cum enim tanquam Judex contra Reu nin haccau-

Quando fententia eft nulla ex defectu jurifditlionis , c1-

fa procedat, non fufficit g'avitas cauíz füfpenfionis,

TATIONIS, aut alterius rei [imilis, pertinentis fecun-

ejuíve privata judicis ::: titia, fe ! requiritur ut Judici

duin jura ad sUBSTANTIALEM folemnuitatem fententice

»

**

in judicio fuerit probata, uti notat Cloffa ad Cap. Sa-

cro 48. ff. De fent. Excomimunic. ubi Concili m Late-

tunc verum eft, fententiam e[fe NULLAM, etiamfi talis

defectus in fententia non exprimatur.

raneníe füb lanocentio IlIl. monet Judices, ut cave-

Quin fzpius citatus Marius Alterius afferere non

ant diligenter ne ad excommunicationem cu;ujquam abf-

dubitat, etiam (ententiam declaratoriam

.quod aliquis

que MANIFESTA C$' rationabili caufa. procedant.

Hic

iaciderit in. Cenfuram, non poffe fieri

ad verbum RATIONABILI CAUSA , addit Gloffa, coRAM

fite CcYTATIONE,

IPSO . PROBATA.

7 antequam audiatur , vel contumax Judicetur , C9

fi fiat declaratio abfque ULLA crTATIONE C9* auditione,

Quamvis de excommunicatione in fpecie loquatur

eft ipfo jure nulla, €9

nullum impedimentum affert quo

Concilium, id tamen ex identitate rationis de omni

mimis gefla per. obfirictum cenfuris valeant.

generaliter cenfüra DoGtores intelligunt.

Similiter Covarruvias ad Cap. ALMA MATER parte

Unde de Cenfüris generaliter azens Suarefius fine

I. Cap. 9. num. 5. monet declarationem juridicam de

ulla hefitatione aflerit, ad eam requiri ex Decreto di-

Ceníura ipfo jure contradia non effe faciendam, niü

&i Concilii caufam rationabilem & manifeflams füb-

.

prius citata parte, juridice de crimine coníftet, & ali-

jungens

.

Manifefta: autem ,* fi fit &on. folum Sjudici

ter factam declarationem nu//am effe ipfo jure.

privatim nota , fed etiam Jo&ipicE PRoBATA juxta va-

Prz ceteris hanc nullitatem ex defectu citationis la-

ria Decreta,que habentur 6. quef[l. 2. C9' in Cap. NE-

tiffime profequitur SePaffianus Vantius, de nullitati-

MO 2. g. 1.[ cujus Canonis poiterioris hoc eft füumma-

bus tit. De Nullitate ex DEFECTU . CirTATIONIS, notat-

rium : Zntequam caufa probetur. ali

que eam omnium nullitatum efle potentil/anam,

cari non debet.

quis excommu:;i-

Et rurfus Difp. 7. Secf. 7. agens de caufa n,eceü'ar'ia

& EFIL

ad Cenfuram, notat quod fi cau(à quidem (üb(t,non

tamen in judicio probata, fententiam effe nullam ex

.

Sufrenfio ut efl Cenfura, requirit previam mo-

defectu fubftantialir ordinis

[

nec enim fatis e[l (ait)

nitionem.

quod caufa in re [ub[it , fi fit occulta

quid Judex hu-

manus non pote[l de fibi occultis judicare.

Ejft autem

Sufpenfio, ut eft Cenfüra, tendit non tantum ad

occulta quoad effectum ferendi fententiam , quamdiu Jo-

peccantem puniendum, fed vel precipue ad . corri.

RIDICE probata non

£

gendum, & medendum ; inde'appellatur poena ziedi-

Jfit illi homini qui judex eft.

[t. etiamfi alioqyi privatim nota

cinalis : ut jam pridem monuit Concilium. Lugdu-

Similiter Marius Alterius de Cenfüris Tomo 1. Lib.

nenfe , füb Innocentio IV, i Cap. 1. de Sent. Excomm.

3. Cap. 1. aflerit, ordinem neceffarium & effentialem

in I. ubi de omni fpecie Cenfürz di&dum eft: Quod

in ferenda excommunicatione cenferi przttermitfum,

cum MEDICINALIS fit, non mortalis , difciplinans non

fi caufa Judici in udicio non fuerit probata; tametfi

eradicans, dum tamen is in quem lata fuerit non con-

revera fuiffet cauía (üfficiens, & Judici privatim nota.

temnat, caute provideat "Judex Ecclefiafticus , ut in

Monet preterea Tomo 2. Difput.7. Cap. 2. jam a fe di

ea ferenda oflendat

Jfe profequi quod. corrigentis fuerit

&a de excommunicatione, deproceffü formando eti-

CS9 medentis.

am circa fufpenfionem e[fe fervanda.

Licet enim füb initium de excommunicatione lo.

Requirit infüuper proceffus criminalis, ut fit a&or,

quatur, poftmodum tamen expreffe monet, &5 hg

qui reum de crimine coram Judice accufet & ultio-

eadem in füfpen

nem criminis profequatur,

Omne enim judicium re-

fionis 69" Interdicli fententiis velle op.

fervari.

quirit acdorem & reum. ]Judex enim per íen-

Quare uno coníénfü docent tam Canoniftz,

tentiam feu Decretum Judiciale, poenam publicam in

Theologi , hzcnon de íola excommunic

quam

atione, fed

aliquem decernere non poteít, nifi a&ore inftante &

de omni fpecie Cenfürz didaa effe,

quodque nec mi..

urgente.

nus in fufpenfione ferenda Judex o

ftendere deb

Notumautem eft,moribus hodiernis nullum admitti

eat fe

profequi quod corrigentis fuerit C9' medentis ,

quamin

ad accufandum quemquam de crimine ad fines Judi-

ferenda excommunicatione.

ciales & vindi&am publicam , nifi (it Officiarius Pub-

Et licet omnis poena Ecclefiaftica aliquo modo ten-

licus : Qui ex Officio (ait Gudelinus de Jure Noviff.

dat ad correctionem, vel ipfius crimi

Lib. $. Cap. 14.) nomine Fifc feu Reipublicee ultionem

nofi vel aliorum,

qui occafione inflidiz poenz. a pecca

to retrahuntur ,

erüninum profequitur, atque is in Tribunalibus Regüs

nihilominus Ceníura longe alio mod

0 efr medicinalis

poena,

200

poena, uti monet & exponit Suarcfius, de Cenfuris ,

imoderationes: qiue ab ip[fit. adhibentür ,

p

Difp. 4. Sect. $. u. 10. Nam (ait) PER sE. intendit non

jï'zlzæl'; Jï 71&;»

e

ceffitas aiiquid moderari. coeg£rit,

folum preecavere futura peccata , fed potius eER sE pri-

Licet enim

?10 curare peccatoreri a, peccato commi[fo revocáre , &9'

valla moderari

Judici jura permittant temperum inter-

pro neceffitate occurrente, tamen ea

liberare illum a [latu i. quo PERMANET , Val

0T iqiir

ita moderanda íunt,

ut Judex tempus fufficiens ad

peccati.

*

re(ipifcentiam largiatu

r, uti rurfüs notavit: Suarefius,

- Hinc fequitur,

cenfüram ferri non poffe in áliquem

dicta Difput. 5, num.

4«

icens : Non. v

nifi in peccato fuo hareat; indigeatque fev

g

N

ideri permif-

oriori re-

fum, ut propier ullam neccllitatem admo

nitio omnino

medio, uta peccato fánetur, atque refipiícat.

pretermittatur , nullu

j1

Vi

Deinde cum Judex in. ferenda Cenfura oftendere

concedatur.

mque . tempus. ad rejipz;ü:entiam

fü

debeat f& profequi quod corrigentis fuerit . 63 meden-

Dum enim GCenfüra fertur ab homihä oia deliäum

di

1i7, inquirendum eft, priufquam infligatur Cenfura;

commiflum non fertur abíolute

f

ad puniendum illud;

num delinquens in fuo peccato aut inobedientia con-

fed ut Reus ab illo refipifeat; &

i

tumaciter herere prefümát : neque füaviore modoin

ex hac parté jam ref-

re

:

picit futurum. : .Et ideo ferri non

poteft fine-aliquo ge-

viam fàlutis reduci poffit, ac corrigi.

"ere admonitionis , quia uon pot

j

Hincuno confenfü tradunt Do&ores, Cen(üram

eft abfolute: ferri, fed

conditionali modo, fcilicet, nifi

ira tale iempus refi-

j

ab homine ferri non poffe, nifi precedat contumacia

pueris vel fatisfeceris talem Ce

n[uram incurres.. In hac

fj

in peccato, cui per Cenfuram mederi Judex inten-

autem forina ferendi Cenfuram intrinfece includitur ad-

fà

dits nec poffe Cenfuram validam effe, fi hoc ordine

monitio.

Ita Suarez, dié&to loco num.

omiffo feratur, uti pluribus adductis tam Canoniftis,

7. Quapropter

licet jura permittant Judicis prudenti

v€ pro cafuüum

quam Theologis probat Suarefius, citata Seíz. 7.

^

circumftantiis numerum monitionum

aum. 6.

& temporum

Á

intervalla modetaris tamen monitio fimp

liciter feu sAL-

Ut autem de hac contumacia ante Cenfüram Judi-

TEM UNA ita. nece[Jaria eft, ut nulla fit

adhibenda ex-

di

ci conftet, jam pridem receptum fuit, monitionem

ceptio : quia INTIME includitur in ratione pone ME-

j

premittere, eamque zrimgm; ut hoc pado certius

DICINALIS

9 ad minimum neceffarium e[t; fery

Ccontumacia convincatutr.

ifub

f

ea conditione, nifi fatisfeceris,

refipueris ,hoc vel illud

Sic Diofcorus ante latam in ipfüm a Svnodo . Chal-

fecerir, qua forma INTRINsECE

admonitionem | inclu-

cedonenfi excommunicationem, fer vocatus dicitur,

dit : uti ibidem

Qt

t

i

loquitur Suarefius, Se&. 10. num.

idque fecundum Sanétos Canones; uti legitur in Ac-

24.

tis didx Synodi Tomo 4. Conc. Gener. Col. 421.

fe

Itaque una fáltem admonitio adeo neceffaria eft, ut

& Quapropter apparet, difciplinam de praemittenda

ejus omiffio reddat Cenfüram non tantum injuftam ;,

q

trina monitione ex Apoftolica traditione, atque ex

fed etiama invalidam rr

NULLAM , uti late probat idem

ü

precepto Chrifli de fzaterna corr

xXtione defcendere ;

Suarefius, Difp.

3. SeQ- 12. & Difput. 4. Se&. s. num.

];

uti non male advertit Suarefius,

d

e Cenfuris , Difput.

6. plurimis citatis AuGtoribus de omni Cenfüra afferit:

2411

d

3. Sect. 6. & obfervat, Quod jura, que de illa loqu-

Eam non ferri 1

^Lvl

e C9' abfolute pro peccato commiffo,

untur, non figuificent fe illud ng Novo flatuere, fec

* Lb£V

]:]-

nifi intercedat vz

IUS CONTUMACI

fIo

A contra Ecclefise pree-

6s

r

lud [upponere ut perpetuo in Ecclefia obfervatum.

ceptum, nec po

AE

Cenfura:m vALIDAM ef[]

e , fi. aliter fe-

d

Hzc eft monitio, quz in jure noftro vocatur Ca-

Faturs eSec. z. d 7

id ipfum refert, notatque quod

Ü

nonica vel competenss atque hanc fat patenter füpo-

Jt nulla monitio preem

iJa fit, nee contumacia pracede-

li

nit Concilium Lugdunenfe, füb Gregorio X, in Cap.

re pojht

C? confequente

r nec vera ac fuffciens caufa

9. de Sentent. excomm. in 6. volens, ut inter moniiio-

Cenfurcs CT idee (

ait) talis Cenfura SEMPER efl. NUL-

nes Canonicas, C9 quas flatuunt jura pramitti , Judi-

LA, ex defectu cau[a.

Monetque Difput. 28. SeQ. s.

(

ces, five monitionibue TRYBUS. utantur, five una. pro

quod quz de neceffitat

e monitionis prémittenda di-

omnibus, obfervent ali

uorum dierum coinpetentia in-

j

&afünt circa cenfuras in genere, obfervanda fint in

(

tervalla : nifi facti necelfitas aliter. fuaferit mnoderanda.

Jufpenfione lata ab homine per modum Cenfürz.

Et quidem fecuti previe ante omnem Centüram re-

Similiter füpra citatus Marius Alterius, 'Tomo 2;

t

quiritur contumacia ex parte rei, ita & requiri pra-

Difput. 7. num. 2. propofito dubio : 4 feperiatur

Í

viam monitionem qua ejus contumacia probetur, in-

dubitatum eft.

aliquis cafus in quo cenfura sUsPENSIONIS ferri po[fit a

Judice fine PuEVIA MONITIO

NE, refolvit , fnnpliciter ef-

Licet enim plerique textus, quibusforma monitio-

fe refpondendum ad dubitationem , NUNQUAM pofe im-

nis prefcribitur, de excommunicatione tanquam

poni ab homiae penam sUSPENSIONIS aut excommuni-

de graviore '& famofiore Ceníüra loquantur, nullus

catiomie, quee. revera movum viaculum C2 nmovum no«

t

f

tamen ambigit quin & reliquis Cenfüris premittenda

cumentum inferat in eum, qui non fuerit PRIEMONITUS.

fit.

Y

Quin & addit, poít Suarefium, quod monitio hzc

Martinus Navarrus in fuo Manuali Cap. 27. num.

pratermitti.nequeat (üb pretextu quod contumacia fit

159. tanquam indubitatum afferit, quod /icut excom-

motoria. Intelligi enim mon pote[t

(inquit) quo patto

municationem debet precedere MONITIO, ita quoque

polit effe contumacia notoria coutra

Ecclefiam ,. fi om

pracedere debeat SUSPENSIONEM.

fuerit monitus , nifi recufet agere qu

od prccipitur. His

Et fzpius allegatus Marius Alterius , Tom.2. de Cen-

confonat Stephanus Avila, e Socie

tate Theolo

gus,de

furis, Difput. 6. 1inquirens,quz fpe&ent ad formam fe-

Cenfuris , part. 3. Difput. 3. dub. 1. fcribens :

— — —2

Quan-

rendz fententiz fufpenfionis, fine hafitatione pro-

do fufpenfio feriur ob contumaciani , debet vssc

EDERE

nuntiat : Znte fufpenfionem CERTUM EST MONITIONEM

— — --

x

precedere debere.

MONITIO CENONICA : quia non pote[t con[lare Ecclefice

"^R

de inobedientia €9' CoNTUMACIA alicujus , nifi prius

- Atque poft alios Suarefius (ine ambuiguitate docet,

7moneatur,

Canones requirentes previam monitionem, omnes

Utque in re clara ac indubitata concludam, dicam

Cenfuras a quocumque homine latas comprehendere.

cum Antonio Diana, Part. $. Trac&t, 9,

Refolut. 5 5.

Difput. 3. Sect. 8. num. 6. additque, fe id pluribus

Certum e[1, cenfuram non po[fe vAx1DE fe

rriac proin-

jdE

non profequi, quia res eft clara.

de nec meum nifi ob peccatum exterius

inobedientice

Et quidem

SEU . CONTUMACI

um ab homine fertur Cenfüra, ejus

m vefpetiu Ecclefie. Unde dicendum

Tonitio precedere debet, ut ita etiam | CONTUMACIA

eft,

excommunicationem Majorem , SUSPENSIONEM C

probata [it vefpetfu ejus, a quo . cenfura manat , ait

interdictum non po[fe NALIDE ferri ob peccatum exteri-

Suarefius, citata Difput. 3. Se&. 11.num. 20. — Quod

etiam jura difvofuerunt (ai

"$ preteritum factum, abfque. inobedientia, feu: coN-

ropter majorem fuavita-

TUMACIA refpettu. Eccdefiee , feu :Miniflrorum ejus, id

tem i Cen[uris ferendis s

&

eft quando non preceffit aliqua JUR1D100 MOoN1TIO,

1!

ideo þrvqizda funt cum

qua

20I

PRo G vVAN IPP)EANfESSE.

1

v

qua monuerint opus i

*

cantem ab oæcio..Pa&orali (afpendit, propius attenda-

tef.

llud peccgm—;'noþzm non e[Je fäci-

tur, manifeftum eít, preteníàm hanc fufpenfionem

ena?um.

Q

g. IV.

)

non effe inflictam in meram poenam delicti commilffi,

E

fed eam przcipue ad refipifcentiam;. & frangendam

nitio fuf]ïczt ut va

Contumaciam ordinari;: & confequenter per modutü

"

: Non qzrt»ali'ficumqüfe mo

^

lidci ]if Ce(z-

Cenfurz Ecclefiafticz ac medicinalis inflictam eífe.

j

urd.

illo

. Dicit in; primis D. Archiepifcópus, quod mecdum

" Cenfiram efí adum Jaritidioniss & nonnit

D. Supplicats fatisfecerit punctis fibi a D. Vicario Ge-

2

nerali die 6." Novembris ultimo yreteriti in materia

vàto Juris ordiné poffe a Judice decerni fupra often-

lt

füum eft. Cumque monitio przcedere debeat, ut Ju-

Dottrinali, totanter quoad' errores Bajanos €9 hare-

dici inobdiens probetur & contumax, fequitur hanc

fim Sanfenianam propofitis , fed iis conatus fit fefe füb-

ld,

c

[j

monitionem fieri debere auctoritate & nomine ipfius.

ducere refponfo callido

C3' vago, atque fufpicionem er-

Sudicis ,. qui cenfuram laturus efl, ut re&te notat Suá-

rórum non iantum non min

.

wente , fed potius augente

refius, de Cenfuris,. Difp. 3. Secl. 11. num. 1. Ratio

C9t.

d

f

eft manife[la (ait) quia admonitio talis e[Je debet , ut fi

Supponithic D. Archiepifcopus, Supplicantem ad-

quis non pareat ,.contumax C3 inobediens exiflat : quod

huc erroribus (uis, aut faltem fufpicione eorum in ma-

d

teria do&rinz circa punda fibi propofita inhzrere, ne-

effe.non poteft , nifi- admonitio auctoritate SUPERIORIS

i

q

faéta [it.

que ha&enus fuper propofitis a D. Vicario articulis (a-

Id non tantu

m Theblogi fed & Canoni(tz afferunt,

tisfeciffe; fed potiu

!

[

ui dum hanc monitionem, vim citationis habereaf-

cionem auxiffe.

s füo ',refgqnfgl vago & callidq fujp;;'-

N

3

í

erunt, eam non fecus ac citationem, ut fit legitima

Utergo ad debitam fàtisf:

C

adióhem & &xpurgationem

& competens, Judicis auctoritate fieri debere conten-

fufi

|

omni Paftorali functione füfpendit.

picionis errorum urgeat Supjlicantem, ipfum ab

dunt; ut late exponit Abbas Panorm. ad Cap. i. de

]

Sudiciis, num. 33.

Et id quidem non ad certum & determinatum tem-

Quapropter ut (upra vi

dtmus i An,föni-us. D'ianä af-

pus (quod proprium eft füfpenfioni in meram poenam

]

ferit tanquamcertum , quod fufpenfio valide non pof-

fed donec mobis (ait) vel S. Sedi Apoflolicre quoad do-

l,

fit ferri ,. quando non przceffit aliqua Juridica moni-

&rinam fuam fuper proffatir propofitionibus fatisfece-

tio.

tit, fejequé ab errorum fufpicione debite expurgaverit:

Nullatenus. proinde extrajudicialis & amica feu fra-

quz eft ev

*

t

idens & indubitata formula jiüfþjeþnüoqnis iq-

terna aut Paterna: monitio privatim. facta, füfhcit ut

flidx per modum Cenfürz.

.quifquam iz judicio .contumax habeatur , ac tanquam

Ut ergo de hujus füfpen(ionis validitate & invalidi-

talis.a Judice Ceufüra feriatur, quemadmodum fimi-

tate ejutque: effectu judicetur, expendendum , num

E;

lis.admonitio non fufficeret, ut qui

g

s pro citgto in ju-

forma a jure preícri

pta in ferenda hac fufpenüoqïs

dicio- habeatur..

LJ

'Dein füpra notavi

mus, Cenfuram effe poenam 7ne-

Cenfü?-g fervata fit, "

dicitialem , quodque . Judex in ea ferenda oftendere

$. V I :

debeat fe. profequi ,. quod. corrigendis fuerit C9' me-

ntis efl nulla €9' i

dentir, ideoque inflictione Cenfurz uti non debe,te,

nvalida gäc' ägfg&?

Aniü .-fuaviqtibus;ægmr/n medicinis tentaverit. ..

Sufþenfio S?pplica

ordinie udicari

| Hinc cohcluditür, 'non. tantum Gmplicem Sfuridi-

" Cenfuraml'ECCleüaüicam, qua Clericus ab exercitio

.€am monitionem przmittendam ;. fed addendam com-

fui Beneficii vel Ordinis füfpenditur, effe adum ju-

minationem Ceníürz;- (ive. monendum, füb expreffa

rifdidionis contentiofz füpra hoc Capite $. 2: oíten-

comminatione Cenfurzs ut hinc appareat, quod nec

dimus: idque five infligatur in meràm poenam Crimi-

Cenífürz comminatione corrigi poffit; fed ita ut con-

nis, (ive per modum Cenfürz ad corre&tionem delin-

tumacia perfeveret, -& nonni(i per inflidionem Cen-

quentis.

fure corrigendus appareat.

. Porro ex propo

fita 'fa&i:fpedie . ipfiufque fuüfpen-

Hac itaque comminatio Cenfurz , licet de jure ex-

fionis tenore, conftat, hanc . fufpen(ionem non pro-

preffe & nominatim non praícribatnr, in monitione

cefliffe a jurifdictione fori exterioris, five a judice ut

exprimenda : quia tamen ipía ratio Cenfurz ,in quan-

Judices. cum nulli

aut umbra.

us actus Juridici veftigium occurrat,

:

tum e(t poena medicinalis , eam apparet exigere, con-

füetudo, que eft optima legum Interpres, eamdem

. In primis nullz previz juffu Judicis in

4förmation,evs

videtur poítulare; uti inter alios cenfet Suarefius Difp.

capte tmemorantur, nécin Epiftola, quafüfpen(üseft

:3. Secl. y1. num. 7. dicens : Confuetudo . effe videtur ',

Supplicans, ullius informationis mentio occurrit.

Aut admonitiones fiant fub EXPRESSA COMMINATIONE f4-

, Elt tamen moris & ftyli quod in Decreto, quo Ju-

lis Cenfure5 quoniam (ait) ex fola. traujarelTione fim-

dex quidpiam contraaliquem provifionaliter decernit,

gplicis preecepti Ecclefiaftici absque comminatione Cenfu-

ante caufam pléné inftrudam, exprimat, fe ita difpo-

T& , noncenfetur homo fufficienter contumax , ut abfo-

nere ob vehementem íü

[

I

fpicionem ex przviis infotma-

Aute flatim cenfura feriatur : alioqui pro tranfgreffroue

tionibus refültantem.

:

cujufcunque legis Ecclefia[Ticee pratfertim feepius repeti-

Exempli caufà, fi contra Parochum ex praviis captis

:1a, po[fet quis;[Latim excommunicem vel interdici , quod

Juridicis informationibus vehemens (it natà (ufpicio de

crimine Simoniz, aliove graviter infamante, indubie

d in ufu Ecglejïæ, t jz?re ordinario fieri pote[t.

talis Parochus provifionaliter fafpendi poteft: at Tadex

W

juxta receptum morem Judiciarium uteretur hac fimi-

Yora

live formula: attenta vehementi füfpicione &

C.-reft u,!.

Sufpenfio. Supplicantis e[t inflicla per .äodum Celnjürræ,

tante ex réformationibus pr&paratoriis &c. —

C3' "non in meram panuam.

— Indubie fi fimiles Juridice infortnatiónes ad onus

Supplicantis capte fuiffent & ex his refultaffét vehe-

Supra ;notayimusï J;dgplicem effe Cenfürz fpeciem,

mens füfpicio herefeos, hc in füfpenfione nonfuiffet

unam qua mere in poenam commiiffi deliài infligitur,

omiffa: utpote quz fpeciem a&us Juridici prz fe tü-

diciturque vindicativa ; alteram que non tam ad vin-

liffet, ipfiq

ue fufpentioni colorem,

lervatt ordinis Tu-

didam quam ad delinquentis refipifcentiam 'orcjinatug:

ftitiz dediffet.

vocatur idcirco. fufpentio med;iciaalis.

*

E

E

:

" Cum autem, ut [up'rä'diximu's, informatio previa

Si tenor Epiftolz, qua D. Archiep

ba(is procetiüs ériminalis, confe-

ifcopus Suppli-

fit 'fündamehfum"&' '

Suppl.oper. Van Efpen. Tomus V.

s

202

MoT!IvUM Jükts.

$ VIIL

hi

guens eft, quod hujus folius omiffio 'üi*flj'enï;ïO'n-efh

nullam reddat & invalidam.

p!

Deinde notatum e(t, edentiam a&us Judiciarii cri-

In hac Sufpenfione contraventum eft Breve Innocentil |

4914

minalis exigere, ut publicus Officiarius, quiin Curia

XII. ad Epiftopos Be(gii.

qh

Eccle(iaftica Promotor dicitur, poen:m five publicam

K

vindidam contra Reum poftulet urgeatque.

Contentiones & quafítiones in materia de Gratia

.Promotor autem in hàc cauíaà non dignofcitur, nec

Chriíti acerrimas, graviffimafque fuiffe, primum in

qli

alius Officiarius publicus. ut a&tor contra Supplicantem

Gallia ac dein in Belgio excitatas, inter Theologos oc-

jlh

comparet, nec libellus.per. Promotorem oblatus no-

cafione Libri Janfeni Epifcopilprenfis, Lippis & Ton-

minatur, cujus tamen neceflario in. fufpenfionis fen-

foribus notum eft.

[

^ Ád hxc notum eft, anno 1664. ab Alexandro VII.

tentia mentio fieri debuiffet.

f[a

Nunquam enim fententia

(ive civil.iä live criminalis

mifliim fuiffe in Galliam famofüm illud Formularium

jt

pronuntiatur nifi in ipfa pronuntiatione partes, id ett

juramenti quo quinque damnate Propofitiones Janfe-

j

nianz abjurari & damnari jubentur in fenfu ab Aucto-

ador & Reus, füis nominibus exprimantur.

f

Cumagitur in przten(à hac fufpenfione nullus ador

re intento, prout eas Sedes Apoftolica damnat.

compareat, nullusa Promotore libellus contra Suppli-

Quos motus hxc Formularii exatio excitaverit in

ld

cantem exhibitus, nulla,capta coaclufio; ruríus ob

Gallia, ipfofque ibi Theologos, immo & Epifcopos,

(

hunc.effentialem actus Judiciarii defedum, invalida

uin & Regnum totum in partes diviferit, donec tan-

et dicta fufpenfio, & nullius effe&us, five ut cenfü-

d

em anno 1668. pax Ecclefie Gallicanz reddita eft,

f

ra, five ut mera poena fpectetur.

notius eft quam ut probari debeat.

n

Captis deinde informationibus prxparatoriis , atque

- ]nBelgio vero occafione hujusFormularii, quod foli

)!

ex his per Promotorem formatis ad onus ipfius Rei at-

Gallix przícr

;

iptum erat, vix turbatio aliqua fuiffe fci-

fi

ticulis & conclufione, offertur libellus Judici, cujus

tur.

j

auctoritate Reus citatur, ut refpondeat articulis a Pro-

In primisenim in Lovanien(i Univerfitate ,

| quazprz-

r

motore propofitis.

cipuum eft Theologorum in Belgio Seminarium, nulla

. Quz quidem citatio adeo effentiali$ eft proceffui cri-

erat hujus. Gallicani Formularii exactio: fed ab omni

J

(

minali, ut ejus omiffio quemcumque proceffum red-

nota erroris circa damnatas quinque famofas Janfenii

H

dat nullum. & invalidum, in tantum üt nulla neceffi-

Propofitiones exempti cenfebantur Theologi , qui

(l

tas aut auctoritas hunc defe&um excufet aut füppleat,

juxta Formular a Facultate Theologica anno 1660.

J/

prout füpra notatum eft..-

conceptam, & ab ipfo Alexandro VII. probatam, ar-

B

In propofito cafü con

ftat, nullam Suþþlipantis cita-

ticulos illos hzereticos fimpliciter ejurarent; nec alia

l)

tionem a Judice fuiffe decretam , nec a Promotore ad

contra dictos errores fidei profeffio a Theologis in

onus Supplicantis formatum libellum, aut captam con-

Belgio petebatur, nec fcitur ulla füper dicta Formu-

e

clufionem, multo minus citationem a Promotore füuiffe

la fuiffe contentio, eratque in hac materia Belgium la-

petitam, nedum Supplicanti infinuatam; fine qua in-

bii unius.

finuatione etiam petita & decreta citatio caret omni ro-

Donec anno 1690. ab Epifcopatu Brugenfi ad Ar-

e

i

bore & effectu.

Chiepifcopatum Mechlinienfem translatus modernus

f

Hinc ruríus exurgit

fiujus iüfpäri(ï'dhiä-äizia&hs irre-

'"Archiepifcopus, coepit a Theologis ad Paftoratus aut

gularitas, & indubitata ac omnirnoda nullitas; five

Sacros Ordines promovendis, eam ab illis, qui Lo-

&

di

illam ut cenfuram, five ut meram pqcpgrg?cgn,giderare

vanii pro fuüfcipiendis gradibus AÁcademicis juxta didtam

6l

lubuerit. .

H

Formulam ibidem ufitatam damnatas quinque illas Pro-

Nemo quippe ambigit

if

- quin omnis qualifcumque

pofitiones medio juramento damnaverant, exigere me-

i

morátum Formularium Gallicanum, idque non fim-

cenalis fententia, contra noh citatum , nec auditum

n

ata, nullius effectus fit, & manifefta invalidifgte laboret.

pliciter prout ab Alexandro VII. mandatum erat, fed

cum additionibus.

Il

" Vix dici poteft quam graves acerbeque contentio-

p

BU

-

d

nes ac diffidia hinc inter Theologos excitata fint.

.*Nullit"a; :Su'[p.efzjïqzizf; ex defetu J-'Cö?lffæ;

Neque aptior modus hec componendi vi(üs eft,

l

quam ut utraque pars diffentientium Theologorum,

f

Num s"uppncä;is ex ;iäti:sjg-räVibus caufis ab Officio

quofdam e fuis ad Sedem Apoftolicam deputarents ut

Pattorali fafpenfüusfit, & an hz füfficienter fuerint D.

ipía, partibus utrimque auditis, quzftiones has fua

Lj

Archiepifcopo privatim notz & probatz, non eft hu-

audoritate decideret, ac tempefta

"

li

tem, reddita Belgip

jus fori difcutere, neque illas vult Supplicans hujus

tranquillitate, fedaret.

Senatus examini fübjicere.

Hoc füfficit; D. Archie-

Itaque anno 1692. nomine Theologorum exactio-

d

pifcopo nullam fufpenfionis caufam , nullam füfpicio-

nem Formularii cum additionibus D. Archiepifcopi

f

nem errorisin doctrina hzrefis Janfenianz aut alterius,

improbantium, Romam ivit Do&or Hennebel, quem

f

fervato juris ordine fuiffe probatam.

fecutus juffü D. Archiepifcopi & quorumdam Belgii

lu

Utenim füupra didum, nullüsumquam ad onus Sup-

Epifcoporum P. Defirant, Do&or Theologus ex Or-

dine Eremitarum S. Auguftini, qui Romz Formula-

plicantis proceffus Judiciarius inftitutus eft5 nullus eft

l

t

a Promotoóre oblatus libellus » nulla harefis, cujus

rium cum additionibus tueretur.-

Supplicans effet fufpectus, allegata, nulla probata füf-

Quzftio hzc ab Innocentio XII. ad. Congregatio-

nem S. Officii remiffà eft, ubi per annum & amplius,

picio.

,

Si autem

pullum in individuo crimen ejufve vehe-

utrimqueauditis partibus, fcriptiíque hincinde magna

ä

mens füfpicio in.judicio propofitum fit, nullus füper

copia oblatis maturo examine . pluribufque habitis Car-

illis formaatus libellus, nulla conclufio, nulla monitio,

dinalium Congregationibus difcuffà eft: ac tandem an-

f

nulla citatio , qua fronte dicetur crimen five caufa fut-

no 1694. 6. Februarii ad fopiendas contentiones; tam

Í

penfionis juridice fuiffe probata ?

;

4

occafione hujus formularii quam damnatarum propo-

l

. Hinc enim manifefta, nulloque c

n

olore tegenda ,, re-

fitionum exortas, prodiit Breve Apoftolicum ad D-

modernum Archi

!

fultat hujus füfpenfionis nullitas: quia, ut füpra $. 2.

gpifþöpu'm & alios Belgii Epifcopo;

|

notatum eft, defe&us effentialis ordinis Judiciarii om-

mifTfum.

ntimodam íententie invaliditatem inducens,' eft, fi

Hoc Brevi primum a

dditionjes Formulario Alexan-

dri VIL factz rejiciuntur; vetaturque omnibus, ne

caufà Judici debito ordine probata non fit, tametli ve-

quidquam íub quocumque p

Y

ratextu addere praíu-

ra caufa .fubü&ergþg & )]udlici priyatim nota füiffet.

P

ftnánt, aut demere.

Eodem

EUNEM TEU r eARUS T

PgRo G. vVAN pE Nessh

205

Eod-efn Brevi Sua San&itas Archiepifcopo Mechli-

aut muniis C'c. nifi fervato jurir. ordine eam : penam

nienfi ceterifque Belgii Epitcopis inter alia fa'uberrime

commerüiffe probatum fuerit.

prafcribit in verbis: 1. .Ut contra omaes C3' quofcum-

. Quam hac Pontificis xquiffima mandata modo pro-

que, cujuslibet [latus, gradus, C9' conditionis exiflat,

cedendi D. Archiepifcopi contraria! Nec enito folurü

d

qui aufu temerario quinque propofitiones (ícilicet Jan-

permi(it D, Archiepifcopus Supplicantem ab offici;s

fenii) fie damnatas in. Cen[titutionibus Innocentii X.

contra tenorem Apofítolici Brevis excludi;

fed ipfe

C7 Alexandri VII. pullice vel privatim tam in fcholis

eumdem füb hoc prztextu ab officio paftorali

ejusque

;

quamin Concionibus , verbo vel fcripto, d»fendere pree-

exercitio, turbata viginti

circiter annorum pacificà

fumpf[erint , fervato tamen juris ordine, procedant.

poffeffione, fufpendit, priufquam fervato jurir ordi-

Secundo profequitur Pontifex: Preterea. Fraterai-

ne eam peenam commeruiffe probatum fuerit : imno

tatibus ve[tris injungendum duximus, prout per pra-

priufquam de

Janfenifmo accufatus, citatus , vel au-

fentes injungimus , ut pro ve[lra pietate C prudentia

ditus fit.

(

jfacu

ltateillay qua per Conflitutionem illam muniti eflis,

Non immertito proinde fcripfit idem Pontifex ïnai*-

ata formularii fubfcriptionem feu juramentum ad praxim

tero Brevi ad D. Archiepifcopum de 2o. Novembris

reducatis, ut in exigendo pradiélo zelus ve[ler C? ca.

1696. mala quz quotidie ex Janfenifmo renaíci con-

ritas quam maxime eluceat , ne alicujus fama indebite

querebatur Archiepifcopus, zon procedere ex eo

quod

J]

lcedatur, aut'detraélionibus G9 murmurationibus lo-

dicio Brevi de 6. Februarit

«us detur.

1694. fdtis ipfis non fit con-

fultum , fed. potius quia idem Breve executioni fortaffe,

Tertio monet Epiícopos: Demum ad extinguenda

ut par e[Jez, non mandetür. Extat Breve, Litt. Q.

Theologorum jam pridem inter fefe excitata diffidia

u

l

Sane ti D. Archiepifco

$ circa Supplicantem aliof-

Fraternitatibus ve[lris, quantum in Domino po[fumus,

que füx Dioece(is Eccle

t

afticos regulas & mandata

grafentibus noflris inandatis injungimus ne ulla ratio-

hujus Brevis, ordine in illis prefcripto, exequi vo-

ne quemquam vaga ifla accufatione C3' invidiofo nomine

luiffet, facile omnes illos motus & fcandala occafioné

Janfenifmi traduci aut nuticupari finant , nifi prius fuf-

pratenfi Janfenifmi exorta fedaffet ; comperiffetque ve-

pectum effe vgorriME con[lterit aliquam ex his propo-

riffime dictum ab eodem Pontifice in citato Brevi de 20.

fitionibus ( Jantenii) docuiffe aut tenuiffe; nec quem-

Novembris 1696. prius Breve aptum efle, tbi in ipfo

quam fub hoc pretextu repelli ab officiis aut muniis , Be-

E

prefcripta adimpleantur , efficax afferre remedium, ad

ficiis, gradibus ac Concionibus habendis, vel alia qua-

omnia illamala fedanda & tcandala prxcavenda.

cumque functione Ecclefiaftica. perinittant , nifi fervato

At proh dolor ! multi amant füb vaga accufatione

juris ordine eam penam, que viris alioquin Catholicis

Jantenifmi Adver(àarios poíe traducere, & Ecclefiam

graviffina eft , commeruifJe probatum fuerit. |Extat

diffenfionibus lacerare, quam fervato jaris ordine lar»

Dreve ífub litt. P.

1

vam Janfe»nifmiq detegi & abftergi,

Qui fupra narratam fpeciem fa&i, necnon tenorem

$

controverfz fufpeníionis, contulerit cum his, qux

P oEX.

D. Archiepifcopo in hoc Brevi prafcribit Pontifex, fa-

cile perfpiciet, quam parum Archiepifcopus fefe Op-

Sufpenfionis hujus nullitas ex defectu præväa*m.o-

timi Pontificis monitis ac mandatis conformaverit :

"Ttionis,

mandat enim EpiíCopis , re ulla ratione quemquam va-

ga ijla accufatione C5' invidiofo normine Janfenifinitra-

duci aut nuncupari [inant, nifi prius fufpectium effe vx.-

d

Precedentibus quatuor parágraphis probatum fuit,

primo futpenGonem unde quzílio, nonefle inflidam

GITIME con[literit aliquam ex his propo[itienibus doca-

in puram pcenam deli&i comrniffi, at

per modurm

iffe aut teniffe.

Cenfare Eccleüaftica.

Tantum vero abeft ut D. Archiepifcopus impedie-

Secundo ;

uod fütpeníio per modum Cenfürz nec

rit, ne Supplicans vaga iíta accufatione & invidiofo

licite nec vali

d

nomine Janfenitmi traduceretur, aut nuncuparetur ,

di contumaciam,

e ferri poffit, nifi ob ipfius füfpenden-

quz omnem ceníuram præ;edat »

priuíquam ipfum íufpe&um effe legitime conttitiffet

necefIe eft,

aliquam ex his propo(itionibus docuiffe aut tenuifle ;

ut econtra eumdem palam illo nomine traduxerit, &

Tertio, quod hzc contumacia jüdici probanda fit.

Quarto, quod quis contumax probari nequeat , ni(i

fua fufpicione tanquam de hzre(i Janfeniana fufpe-

monitus parere recufet monitioni , eaque ad fiifpenfio-

&tum proclamaverit, priufquam fufpectum effe legiti-

nis, alteriusve Cenfürz valorem przrequiratur juridi-

zne conftiterit, Supplicantem aliquam ex his propo-

ca, & quidem juxta ftylum füb commihatione Cen«

fitionibus docuiffe aut tenuifle : immo priuíquam fü-

per hac füfpicione legitime accufatus; vel citatus, vel

furz;, ut ita Judici conftet contumacia füfpendendi.

Porro ante inflidam füfpenfionem Supplicantis,nec

auditus fit : & quod amplius, priufquam vel paterne

trina, nec una pro tribus cum temporuüm intervallo ,

fuper hac füfpicione umquam monitus fuerit, tamet(i

fed nec ulla ejusdem monitio füper hzrefeos

anífenia-

fxpius D. Archiepitcopum rogaffet, ut (i quid crede-

nz autalio perverfr doctrinz errore praceffit : nec

]

ret in ejus do&rina aut moribus corrigendum, dig-

unquam tempore fexdecim annorum a D. Archiepi(

naretur exponere, promittens corrigenda corrigere ,

copo aut alio, ejus nomine , ne extrajudicialiter qui-

ejusque mandatis obtemperare.

dem, de ullo morum defe&u vel do&rinxerrore Go

Praterea D. Archiepifcopus ignorare non potuit

reptus eít, licet corrigi & doceri ab eodem

plus Ie

Supplicantem priusquam gradu Licentie in Theolo-

mel per fe & per alios poftulaverit.

gia Lovanii donaretur, tertio

quinque illas damnatas

propofitiones abjurafle.

Quod plus eft, quindecim ab inflidta fufpenfione

diebus Supplicans acceffit D. Vicarium van Suferen,

$i ergo Pontifex injungat Epiícopis, ne quemquam

ab eoque petivit fcire rationes,

aut errores ob quos

finant vaga illa accufatione €2' invidiofo nomine jan-

fufpectus harefeos

fenifmi traduci aut nuncupari, nifi fufpelum effe legi-

cur tanta injuria &infamia notare-

tur, qui'eos indicare noluit licet iterato rogatus illos

1ime con[üterit, aliquam ex damnatis hir propofüioni-

bus docui[fe aut tenuiffe, quanto minus finere debuit-

aperire, perftitit recufando , ac tandem refpondit, fe

eoídem in judicio probaturum. Numquid belle ?

;

pro-

fet D. Archiepifcopus eo nomine traduci Supplicari-

fedo fi ulla unquam füfpentio

eu cenfüra fuerit nul-

tem,

natas ?

poít dictas propofitiones trino Juramento fiam-

4

la, invalida & nullius effedus, o heglecturb moni:

Mandat eodem B

tionis Canonicz, & defé&um con

tumaciz, indubie

revi Pontifex »fecpermittant Ljuem-

hzc talis habenda.

quam fub hoc pratextu (Janfenifmi) repelli ab. Officiis

Dicitur quidem in litteris ïüxfpenüönis; quod Sup«

i

Supplem. Oper Van Efpen. Tomus V.

€2

- piicape

204

MoTravuM Jumrs

plicans 'rieccz'zzm fatisfecerit pzm&ä jibi a. D. Vicario

4 D. Vicario prog

sj

fitis mon fatisfeterit, fed iis conatus

Generali die 6. Novembris anno 1705. in materia Do-

fit fefe fubducere , refponfo callido €9' vago, atque fuf-

&rinali, notanter ; quoad errorer Bajanos CS' huere-

picionem errorum non tantum non minuente , fed potius

Jim Tanfenianam propofitis

Verum hzec propofitio

augente , ut fert judicium

ne umbram pr« fe fert monitionis ante omnem Cen-

quos defuper confuluimus.

plurimorum: Theologorum

füram przmittendz.

Quo ducit hominum przventio! refponfüm tanta

. Primo enim hec propofitio fa&a eít per Epi(tolam

reverentia plenum & apertum;. judicatur callidum &

familiarem abfenti in exilio miffam, cujus hac erat

vagum , idque in illo, qui de nullo errore accu(atus,

infcriptio, Eruditiffime Domino van de Neffe Paftori

S. Catharinc Bruxellis.

nedum convictus eft; qui de errore, fi quis fübeffet,

i hEM aM at t

moneri, etiam iteratis precibus, poftulavit? Profeffio

Secundo; facta eft a Domino vas Sufleren Vicario

autem, quadehzre(íi, legitimo -& fervato juris ordine

Generali D. Archiepifcopi, nulla fori contentiofi jurif-

ictione munito : cum hanc folus Officialis exerceat.

accufati & convidi, fe folent ab illa. nota purgare, in

Supplicante fufpicionem non tantum non minuit , fed

Tertios hzc propofitio a D. Vicario Generali facta

potius auget. [dque , ut fert judicium plurimorum

non eft, ut D. Supplicans. (ua ad articulos 46. refpon-

Theologorum. Nlorum indubie qui

fione fibi a Cen(urz inflictione caveret , fed ut illa me-

46. inter-rtogatoria

ex officina Monaftica fabricarunt. -

diante, apud D. Archiepifcopum eam gratiam obtine-

Relegantur a capite ad. calcem articuli Sdpplicanti

ret, ut ir pro paterna fua bonitate apud facratam Re-

propofiti; & facile palpabitur, eos ad fenía & placita

gir Perfonam intercedere dignaretur , pro obtinenda a

Moliniftarum effe compofitos ac Apoftolicas Confti-

Q

Regia beniguitate licentia ad Pafloratum. fuum rever-

tutiones ad eorum

iniones & fenía detorta

4

tendi.

Theologis difcutien

d

a relinquimus.

f&, Hxc

Quid huic.amicabili propofitioni commune. cum

. Hzc Moliniftarum dogmata diis articulis

;

admonitione Canonica, qux ad convincendam in ju-

äkpre'flä

Vicarius pro.punctis fidei vult Supplicanti ob

trudere,

dicio alicujus contumaciam, eamque Judici proban-

ut nifi ad illa affirmative refpondeat, hareticus habea-

am, omnijuri premittitur? Et tanta quidem neceí-

tur, & D. Archiepiíco

fitate, ut.ejus omiffio emnem Ceníü

mo

j

tus, in exilio putreícat..

pi gratia &'intercefïiope priva-

ram nullam red-

dat & ïinvali.dam?

Haud incertus erat D. Vicarius, Su

pplicantem Anun-

quam hiíce articulis affenfürum.

Neque enim igno-

$.0X

rabat D. Vicarius,

"Supplicantem a juventute in Scho-

lis Lovanienfibus inftrucdtum, & ibidem tutilanis C5*

Supplicans fe plus quam fatis ab omni contumacia pur-

inconcuffis SS. Augufiini CS'Thome dogmatibus imbu-

tum, nunquam aflenfüm fuiffe, articulis ad firmanda

gavit ad quadragiata fex articulos refponfione.

Moliniftarum (in quorum fchola D. Vicarius inftru-

Ex pramiffisluce meridiana clarius IÍnnotefcit, Sup-

Gusfuit) artificiofe compofitis: &tamen niillis affen-

plicantem ne vel per umbram pofle argui reum cujuf-.

tiri velit, ipfum ut hzrefeos labe notatum in exili

0 op-

dam contumaciz, ad quam domandam, ut & ad de-

preffíüm manfurum denuntiat.

Quza finceritas !

linquentis re(ipifcentiam, juxta Statuta Canonica Cen-

. Quod amplius eft, id vafritiem, ne dicam malitiam

furz Ecclefiafticz adhibentur.

adverfariorum Supplicantis prodit, quod non poffet

Quam . procul vero ab hac contumacia abfit Suppli-

Supplicans ad propofitos fibi a D. Vicario articulos

;ïi

cans, docet refponfüm.ejus 28. Novembris 1705. ad

afmative , ut volebatD. Vicarius, refpondere; niü

Dominum van. Sufleren mitfum, pro plena ad 46. in-

una fateretur quod fefe decreti? Regice Majeflatis op-

terrogatoria refj

onfione & (atisfactione,

ubi profite-

pofui]fet , eamque ac illius miniftrros in pluribus offen-

tur, íe omnes.

&

y' fingulas propofitiones ab Apo[lolica

ä

difJet : ita enim fonant articuli 45. & 46. 4n agnofeat

Sede damnatas, damnare, eo prorfus. modo . ac fenfü

(Supplicans )

quod male fecerit opponendo fe Decretie

l

uo eas damnat Sedes Apoflolicas feque tanta cum ve-

Regüs adverfus *jai

7

Jenifimi C9' novitatum propugnato-

neratione Conflitutiones ejus omnes ac Decreta femper.

res dc de iis fufpetlos latir, quee 7. Novemb. 1695. a

fufcepiffe , ut.nec verbulum; nec apicem , aut. interpun-

Sereniffano Bavarice Electore miffa fueraut €9" precfcri-

élionem addiderit illis umquam aut dempferit 5 nec ali-

pta? ]tem, an etiam a. Rege defideret veniain fuo no-

2

ud umquam optarit, quam vel ab Illuflviffimo D. Ar-

mine rogari de omnibus

aut 1niniflros offendit?

quibus facratam giw Perfonam

G

chiepifcopo , vel a S. Sede ejufque ; Miniftris corrigi ,. fi

hat in parte a veritatis tramite deviaffet.

:

Ut ergo Supplicans D. Vicarii gratiam fibi conciliet,

|

Quid hac profeffione fubmiffius? Qui

-

d ad purgan—.

fateri deberet, quod fefe Decretis Regiis oppofüiffet,

gam omnem harefeos füfpicionem efficacius?

& in pluribus facratam ejus Perfonam aut miniftros

Si Concilium Generale Lateranenífe füb Innocentio

offendiffets. hoc eft, reipfà agnofcere deberet, fe illo-

Ill. Cap. 2. . de Summa Trinitate, etiam poít dam-

rum criminum, quz illi in utroque libello per D. Ar-

fg

natas aliquot Abbatis Joachim affertiones, eumdem

chiepiícopum Duci Bavariz oblato calumniofe affrican-

d

tamen ab hzrefi librum declaravit eo quod omnia fcri-

tur (de quibus in fpecie fa&i) effe rerum, & exilii

pia fua nobis (ait Innocentius ) affignari mandavit,

poenam, aliafque graviores promeritum.

Apojlolicce Se

$

dis judiciq approbanda feu etiam. corri-

Hzc eft illa vafrities & calliditas illorum qui przdi-

f

genda.

"

.

&os 46. articulos fabricarunt.

Simulant offerre füam

An non pot

iore ratione ab omni harefeos fufpicio-

opem & interceffionem apud D. Archiepifcopum, qua

i

neliber eft Supplicans, cujus, licet nulla affertio damna-

Supplicans ab exilio & oppreflioneliberetur, hàc hor-

ta fit, nulla accufata, nullus ei error, cujus reus effet

renda, & omni fideli Regis fübdito execranda condi-

ad corrigendum propofitus, tamen erga omnes & (in-

tione, ut prius agnofcat, fe Decretis Regiis fefe oppo-

l

gulas Sedis Apoftolicz Conftitutiones eam profitetur

fuiffe , ac facratam

fubmiffionem, qua major.excogitari vix poteft: ad-

ribus offendifJe.

ejus Perfonam Q9* mini[lros 1n pluf

dens fe nihil adeo optare, quam vel a D. Archiepifcopo

Denique, cui bono tota hzc 46. articulorum con-.

vel.a S. Sede ejufve Miniftris corrigi, fi hac in parte a

eries? Quid huic cum officio Paftorali? An huic fe:

veritatis tramite deviaffet.

dulo incumbere, & plene defungi non poterit, ni(i

At, quod ftupendum, .tantum abeft, ut Supplicans

de his articulis plenarie inftrnctus? quoram vix unus

fe per hoc.tam Catholice & filialis fubmiflionis ref-

ad fidem pertinet, nullus formandis Chriftianis mori-

ïäi

onfüm, ab errore & hzrefis fuüfpicione circa propo-

bus utilis eft. Et tamen nifi ad fingulos eorum Sup-

fita fibi pundQa, .purgaverit, ut & contra afferat D. Ar-

plican

M

clamatur, -

; aj)ïr:native*fefpoqd?at, 4e hæreü:fpfp-g&us pros

[.

ghjigpifoop'us*in litteris fnfpenfionis, quod punttis [ibi

$. XL

Peao G,vaw p£ NE£SSRE

eoP

duximus, Cj revoamus per prafentes. Hac enim

äfï

eft ipfiffima formula, quafoliti fünt uti Epifcopi in

þeujïv-äi: ebifm't, eam e[Je actum

revocatione facultatis concionandi aut confefliones

oMemeni

excipiendi, datz Presbyteris, quibus jute (ive titulo

fx!rcgiädicial-em;

ü

Beneficii fimilis auctoritas non competit :

Íeéd eam ex

| Qui fmmulzm in cöncipiehdis & p*ronuntiandisv Teh—

fpeciali approbatione & delegatione

-

! ,: iícopi obtinent,

tentiis in Curia Ecclefiaftica ufitatam vidit, aut regu-

& exercent.

»

lis in illis ferendis per Statuta Curiarum Ecclefiaftica-

Ex his àbun

lt,

de perífpedum eífe credit Supplicans

(

rum przícriptis attenderit, videbit, fufpenfionem Sup-

huic Regio Senatui, fufpenfionem, a D. Archiepif-

e

plicantis ne umbram habere judicialis fententiz.

copo fibi inflidam habendam pro turbatione fadti :

Quis neícit, fententiam a Judice, publice, id eft,

ideoque fibi nihil ulterius pro obtinenda manutenen-

pro tribunali fedente ex Canonum & Legum prafcri-

tia probandum crederet, nifi D. Archiepifcepus prie-

ä

pto, eífe proferendam, quibus confonant ipíz Ordi-

tenderet, hic àgi de materia manutenentie non-füb-

nationes Curiarum Ecclef. Provincie Mechlinienfis

jeda,.

tit. 11. art. s 1.(tatuentes, ut Tudex proiribunali fe-

tendetur. -

quod quam infur;dawm fit capite fequenti. os-

H

dens in loco confifloriali die juridico defrititivam fen-

*

tentiam yroferat.

Etlicet Epifcopi, utpo

te arïipliore honore digni,

GAPUT Il

:

poflint alteri fententiz pronuntiationem demandare, ut

dicitur in Cap. fin.ff. De Sent. C9' ve jud. nihilominus,

fententia per quemcumque enuntietur publice & in

De Cognitione Judicit Poffefforüi rei

*

.

fpirituakis

loce confiftoriali die juridica in fcriptis proferenda eít.

Concilis Regiis compete

. Preterea Legibus preícriptum eft, eftque ítylus in

eirectu.

nïe , j 'ufgue

Curiis Ecclefiatticis u(itatus, ut fententia pronuüntietur

partibus prefentibus, autíaltem ad audiendam fenten-

tiam legitimecitatis, licet non comparentibus; modó

Judici de hac citatione conftiterit.

Ubique receptum ejt , Regios

*

Sudices de paj]ejforzo d

ANil fimile in hujus fufpen(ionis pro

latione fervamnh

r

itualié, t4

immo nec ulla vel in fpeciem fententiz pronuntiatio

. juffwnqgæ rei fpi.

:

cognofcere.

hquain imeri .faæ,

P s.

contra Supplic

i

antem unquam facta fcitur, aut allega-

tur..

»

Uperfluum effet, coram hoc Regio .Senam-multis

Si folita for

mula cdncipiendä: ï'ententiæ in Curiis Ec-

velle probare poflefforium rei fpiritualis Conciliis

clefiafticis infpiciatur, nomen & qualitas Judicis prz-

Regiis effe fübjedum : cuin id non tantum quotidia-

miffa invocatione. Divini nominis in ipío prooemio

na praxis, fed & ipfe Ordinationes Princi

fententie apparebit; nomina partium, id eít, Actoris

mis Curüs praícripte, de modo C9 form

& in judicio

& Rei fpeciatimcum fuis qualitatibus expreffa ; ac dein

po[fegorio fervandis evincant.

hanc folitam ; Zifis C9' examinatis atlis C9 actitatis,

" Neque hànc audoritàte

5

m Senatui denegat D. Ar-

Dei nomine invocato, ac folum Deum C9' juflitiam práe

chiepifcopus ; fed pr&tenc

lit eam fe ad res qmere

.

jfriri-

vculis habeutes ,. dicimus , €9'.

',

iuales, uti fant Officia Paftoral

ia, non extendere. Sed

Nihil eorum omnium in hac Supplicantis fafpenfio-

non attendit D. Archiepiícopus » Süpplicàntém non

ne confpicitur ; ut nec ípeciem judicialis fententiz

velle, ut Regius Senatus Gognoícat de ipfa re inere

praferat, Integer contextus evolvatur, evidens erit,

fpiritüali, puta de ipfis fundionibus Paftoralibus; fed

non efle ni(i merum a&um extrajudicialem per Epifto-

dumtaxat de . quaíi poffeffione rei fpiritualis : id eft,

]am familiarem Supplicanti intimatum.

utrum Supplicans fueritin poffeflione vel qua(i poflef-

Quid rii(1.talem fignificat hoc ejus exor

dium: Diie-'

fione pacifità exercitii didorurà munium annexorum

éMle fili.

Cum intelligamus Reverentiam ve[lram hejter-

fuo Párochiali Beneficio, & utrum extrajüdicialiter in

nadie «irca v

ejþermn 4n hanc .civimtem reverfam effe

ea polífeffione turbeturs que cum (int ineri fatli, Se-

€3t.

natus de his cognofícens , fibi non adferibit rei mere&

Fa

fr*iiüäris Epïftolæ evidentiffimum argumentum eft,

fpiritualis judicium, nec manum ad Thüribulum mit.

'ejusdem conclufio.

Poít enim indictam Supplicanti

tit, uti pleno ore paffim . buccinant

nentis.

L

adverlarii Expo-

futpenfionem ab officio Paftorali donec feíe ab erro-

rum fuüfpicione purgaverit concludens ait: /n quem

Idcirco a.

feculis ubique !

päiïïïn gebtiufxi joBti'nuit,. ut

finem R. V. uberrimos Divine caritatis €9' Eucharifli-

pollefforium rei fpirituali

s in

3

diftinctead. Regii Magi-

ce folemnitatis fru&tus apprecati,paterne fubjcribimur,

fttatus judicium deferatur, (ine ulla inter-

res pure ,

Dilettle fili D. V. afetliff. Servus H. G. Archiepifcopus

3

3

aut non pure fpirituales differentia. . .

Mechlinienfis.

Neque hujus di(t

É

in&ionis ullum apud Aucores ,

- Omnis Juri

fþrudehtiæ & Forenfis'præeebs plane 1g-

hanc materiam tra&antes , veftisium occurrit ; atge-

narus fit oportet, qui hzc effe judicialis fententizfor:

neraliter poffeflorium rei. ípiritualis. Regiis- Judicibus

anulas éredat ; aut fimilibus verborum exordiis & con-

attribuünt hoc folum fundaménto, quia poffeffio rei

cinfionibus refertam Epiftolam a&us judicialis um-

fpiritualis. ejusque violenta turbatio funt iteri faéti :

bram praferre crediderit.

neque aliquid fpiritualitatis intervenit. . T'e(tatur An-

b

^ Nequein anitium inducere po

(um , D. Artchiepif

dreas Gail, lib. 1..0

fervat. 3. Clericum poffe conveni-

copum ejufve. Mini(tros vel Confiliarios, exiftimafte

ri cotam Sjudice Laico, quándo à

pitur fuper po[jefforio

hanc fufpenfionis formam aliquid jüdiciale redolere;

vel quafi , etiam in caufis. seini

TUALIBUS. :.£ Hac. i'átio-

At verifimile eft, Theologos, quorum in Epiitola

üe, quia pollelforium uot eft:

.

z

giid ,q:»*ærimale; Átd téii-

^

fit mentio ;':credidiffe , nimia adyerfus Supplicantem

porale.

paffione pratventos,ipfum extrajudicialiter,ac per (impli-

Eodem , Mo

ti.'vö ,.Mynfï,räge Fs :»;-

Cent, à. obfero. 6.

cem, acfamiliarem Epiftolama fundionibusPaftoralibus

poftquam dixit, vulgati juris eífe,

Laicüm non

poffe

validepoffe tüfpendi, non fecus acfimplices Sacerdo-

Tudicem agere in caufis fuiritualib

üs, necinter

tes ad - munia illa pro tempore aut ufque ad revocatio

fonas Ecclefiafticas , tnox addit pro lirmitatione 1

La

nem ex gratia & beneplacito Epifcoporum admiffos;.

men verfaretur in. MERO. POSSESSORIO, cHant La

icihr

dicitür

Juvat hanc conje&uram; :quod in.dicta Epiftoladi-

Jüdex cürtjetens , UrCUMQUE. fit. EPIRTTUALIS;

icat : Reverentiee Ue[tree ad intevim facultatém concio-

4b iraduntdnuü

Océntius , "Faatnes , edudeds: !

*

.ïmndi í o*

lium-cmgfej]io&wmipz'awk revocaudan

de Butrio, in Cd;?. fin. de judicïiin

€e

5266

| M OTIVUM ',] URIS

Hxc Myn]ïfnge.m;r, aperte füpponens, pojfefforium

Et fàne cum furndamentum hujus manutenentiz fit

pe

xei utcumque fpiritualis, non efle caufam fpiritualem

violentias a füis fubditis, ac contentiones fadi, C9

rec

a poteftate Judicis Laici exemptam, fed temporalem,

turbationes a Reipublica arcere, €3' publicamtranquii-

ejusque cognitioni fübjectam.

*

Jitatem pacemque fervare ,uti re&e monet Damhaude-

h

Pariformiter Gaido Papa, qui

a ducentis | circiter

ruf, non minus ad tuendam publicam poffeffionem

fl

ni

annis fcripfit, teftatur Decif. 1. quoad poflefforium ,

exercendi functiones Beneficio annexas, quam ad ip-

in caufis fpiritualibus, Judicem . Laicum elfe compe-

fius Beneficii pofleffionem, ho

C .'manutenentia; judi-

tentem. Ef vatio ejt (inquit) quia poffefforium non eft

cium fe debet extendere.

fl

Nec enim minores turbationes & contentiones ori-

rar

quid Jpirituale, fed TEMeORALE. | Nec efL inconveniens,

qued refpettu eyufdem rei, petiterium fit fpirituale CS'

ri natz fünt, neque minor oppreflfio fübditorum, fi

tui

po[fefforium temporale, cum. mihil commune inter fe

violente in exercitio fun&tionum Beneficii quam fi in

habeant.

;

ipius Beneficii pofleffione pacifica turbentur.

4

. Re&e proinde notavi

t D. Chriflineus adþBögnoni.-

Et confequenter Regis eft, non minus illam, quam

j

um Zib. 3. Cap. 7. citatis omnium Nationüm Audtori-

hanc violentiam arcere, & pacificum Poffeflorem con-

h

tra omnem violentiam & facti turbationem tueri & pro-

f

bus : Hodie faeculares Z'udices cognojcunt de oMNr pof-

fefforio judicio, etiam. Beneficiorum, C9' rei Ecclcfia-

tegere

unde manutenentia proprie fpecies & prote-

Jüce.

ü

&ionis Regiz, ut Capite fequenti;o&,endetur. |

)

$ LL

á

;au

$ HLO

TK

: Qui: hujus judicii pracipuur fcopus.

Manutenentia precipue cadit fuper pojïe/]ïoize Rei Spi-

)

Scopus judicii po(ï'&(ïofii , przfertim retinenda'.;;of-

ritualis, C9' functionum ei annexarum , C9' turba-

li

fel/ionis (quod juxta hujus Curiz ftylum manutenen-

tio fuper hac pofJeffione fecum trahit turbationem ia

Ci

tia dicitur) eft pacificum poffefforem in fua poffeffio-

temporalibus , etiain refpectu Supplicantis.

Tn

ne, contra violentias quaslibet & fa&ti turbationes de-

d

fendere, quoad. ufque per Judicem Superiorem &

Beneficii pacifica potfeffio potiffimum confiftit in

Competentem, fervato juris ordine, pofleílione fua

pacifico & libero exercitio iptius Beneficii; quemad-

excidiffe declareturs uti recte advertit famofüus ille

moduim pacifica pofleffio rei temporalis in libero ufuü

j

Flandrix Pragmaticus Judocus Damhauderus , in Pra-

rei illius.

xi rer. Civil. Cap. 41. ibidem notans, lnterdicto, vri

Porro exercitium Beneficii precipue fpectare fun-

&iones Eccle(iafticas illi annexas, indubitatum eft.

vossIDETIS , hodie fucceffiffe judicium po[Jefforium ,quod

MANUTENENTIA appellaturs que poffefJorem pacificum;

Ipfà quippe temporalia, five jus ad illa, confequen-

ait, in po[Jelfione fua confervat. Deinde tübjungit :

ter lolum ad ipfafpiritualia fefe habent : fundiones

P

autem five Officium Ecclefiafticum ipío Beneficio ef-

£ft igitur manutenentia quedam provifio, immo veri-

p

«; quoddam Principis vel Confilii fui Beneficium, quo

fentiale eft, & principaliter fpe&andum eft, juxta vul-

aliquem PAciricuM PosskssoREM, metuentem tamenex

gatum illud : Beneficium datur propter Officium.

(

ea ejici aut. exturbari, in eadem fua quieta pofJelfhone

Itaque fine fundamento contendit D. Archiepifco-

bi

renet, fervat C9' quafi fua MANU TENENDO, fua aucto-

pus in füa Advertentia, nen effe hic locum manute-

g

ritate tuetur.

nentirz, quia quzítio vertitur füper. fufpenfione ab

ie

. Ex quo infert. z. 2.

Unde iej! aptum ei , lz'c:i TECen.e

Officio Paftorali.

Y

fi

vocabulum eft inditum , quod PofJfeffor in po[fefhone fua

Cum enim hoc fit effentialiter ipfi Cure Animarum

IK

per Principem MANUTENEATUR C7' im ea manere ju-

& Parochiali Beneficio annexum, evidens eft, non

t

betur , cum interdictione omnium qui ad hanc quietam

potle quempiam in exercitio illius turbari, quin fimul

polfeffionem contradicere velint C9' id donec per jufti-

in pacifica & libera Beneficii Parochialis & Curz Ani-

ft

riam alius potius jus habens, inferatur , C9' manuten-

*

marum illi annexz, poflfeffione turbetur.

f

iur Herum ejiciatur. .

Quare ficuti hujus Senatus eft, cognofcere de tur-

Ulterius zumt. 4. 0

ftendit, huic judicio non repug-

batione fac£i in Beneficii Curati pofleffioife, ita &ad

Ü

nare, quod Judex (zcularis non debeat immifcere fe

ipfum f

pedat cognitio de turbatione in quafi poü'ema-

al

rebus fpiritualibus, quia in iflo cafu (inquit) nom. im-

ne Paftoralium fünctionum.

H

. Quod ulterius D. Archiepifcopus pratendit in fua

Y

mifcet fefe rebus [piritualibus, nec fpirituales res tra-

fi

élat, nec exercet, fed tantum quod efl MERE SECULARE;

Advertentia, Manutenentiam requirere turbationem

um liter, contentiones, C3 turbationes a fuc Reipub-

in percipiendis temporalibus Beneficio annexis,

plane

erroneum eít, & hadtenus inauditum.

licee fubditis arcet C9" prohibet. — Unde . dicunt. Franci

c

quod *judex feecularis optimo jure poffit decernere C9'

Uti enim füpra vidimus, & quotidiana praxi noti

dare hanc provifionem , €3' per eam cognofcere de ma-

fimum eft, manutenentia Regia pacificos poffeífores

[

teria Beneficialis quia licet ipfum Beneficium C5 fun-

liberat ab omni oppreflione, qua poffeffio aut quafi

l

d

élio fit mere fpiritualis, C9' ad fpirituales potil/mum

poffeffio cujuscumque rei fpiritualis, & etiam functio-

fpectans , tamen tranquillitatis Reipublicee defen[io fa-

num Beneficii violente impetitur, eo quod Rex paci-

cularis ejt.

ficos poffefsores nolit via facti (quz altercationibus

ü

4

'Manifeftum eft hunc peritiffimum Pragmaticum füp-

& rixis ac oppreffionibus obnoxia eft) a fua pofseffio-

pofüiffe, non tantum poffefforium in Beneficiis, fed

ne removeri aut quomodolibet inquietari.

n

etiam in fun&dionibus Beneficio annexis, five quafi

Sed íüpponatur, licet erronee, manutenentiam

e

fundandam efse fuper turbatione temporalitatis Bene-

poffeffione exercendi dictas füunctiones, Regio Tribu-

p

nali competere :-quia licet. (inquit) ipfum Beneficium

ficio annexe, nullum inde exceptio eclinatoria acci-

€9 BeNEFICH. FUNCTIO fit mere fpiritualis, C9' ad fpi-

pit adjutorium.

Quid enim noti

us, quam. Parochum ih Paftoralis

Ü

vitualis, €9 ad fpirituales potif/uimum fpectans ,tamen

tranquillitatis Reipublicee defenfio fecularis eft.

Officii pofseffione violente turbatum; fimul etiam

Quidquid ergo proteftetur D. Archiepiícopus, fe

temporali utilitate privari, puta honorariis, quz fide-

nolle Supplicantem in poffeffione füi tituli feu Bene-

lis Populus Paftoribus fuis in Sacramentorum admini--

ficii Parochialis turbares tamen hoc ipfo quo illum

ftratione Chriftiana caritate largitur, quzque in Urbi-

turbat in pacifica poffeffione functionum Paftoralium,

bus conficiunt magnam partem com

iM

ftentationis Paftoribus debita.

P?Wäïiæ feu fü-

aperitur ei via manutenentiz , qua in pacifica poffet-

t

4munia non

Q

fione a Rege teneat

i

jr. uti pgmþauqeru:- evidenter

.. Deinde qua fronte, Parochus Paftoralia

exercens, non affi(tens Matrimoniis; neque baptizans,

i

fupponit.

—

-

nec

PRo

G.

VAN

DE Nþ.E s's E.

207

nec'éextremam Ündionem aut Viaticum adminiftrans,

patal(i Judex Ecclefiafticus fervato juris ordine, agat

recipiet oblationes a Fidelibus tum offerri folitas?

contra pacificum pofletlorem, hac turbatio viam ma-

* Quo titnlo Parochus a fun&tonibus füfpenfüs, ob-.

nutenentkc non aperit; meque Senatus judiciarium

lationes has Presbyteris munia Paftoralia obeuntibus

hunc proceffum impediet.

fübtrahere, (ibique arrogare praífü

-

Fs

mat [ C,um- opcj'a-:

- Dum enim pacifico ha&enus Poffeffori füper fua

tius mercede fua diguus fit.

pofleffione, vel ob defectum tituli, vel ob incapacita-

"Ad hzc, Parocho ita ab

officiis fufpenfo, indubie

tem, aliamve caufam , coram legitimo Judice, & or-

fübftituendus eft alter Vicarius, qui, füfpentione du-.

dine juris, quaítio movetur, Senatus Regius nequa-

rante, functiones Paftorales exerceat,' & populo fpiri-

quam. contra: fimilem judicialem turbationem conce-

tualia ad Curam Animarum fpecantia adminiftret.

dat manutenentiam; utpote, qui unice intendit, be-

Cui Defervitori non tantum oblationes,. feu incerta

neficio manutenentiz pacificum. Poflefforem contra

accidentia, cedere debeant, fed etiam ex Pattoralis

omnem facti turbationem tueri, ac profpicere ut om-

Beneficii fructibus liberalior portio füftentationis offer-

nia, fervato juris ordine, agantur.

ri; quod fine Paíteris fufpenfi gravi prajudicio fieri

Z

. Itaque fi quis Paftor de mala converfátione aut per-

hon poffe manifeftum eft.

verfa do&trina probatus füfpectus ,. criminaliter coram

Ut proinde evidens fit,

fufpenficnem hanc ab offi-

legitimo Ecclefiattico Judice convenitur , quamdiu

cio fZltem indire&e involvere turbationem feu gravem

Promotor juxta formam ac fervato. juris ordine proce-

dit adveríüs eundem, nullus poterit effe locus manu-

jacturam temporalium dependentium ab exercitio mu-

neris Paítoralis.

tenentiz aut poflefloriis nec enim Paítor hic via faci

Quod plus eft, nemo ambigere poteft, quin fi

-quisþ

in fua poffetlione turbatur, fed.judicialiter & via ju-

potiatur Beneficio fructibus & emolumentis tempora-

ris; nullaque illi infertur violentia, fed omnia fecun-

libus vacuo, ac in illius vel fünctionum annexarum pa-

dum formam juris peraguntur.

cifica potfeffione türbetur; eadem illi Senatus Regii

Nequaquam ergo hoc judicio poH"e(Tohrio impedintur

manut

"

enentia feu protedtione ,. fervanda 1'iF aut red-

Epifcopus aliufve Ecclefiafticus Judex contra (übditum

füum criminaliter procedere, eumque fervato juris or-

deqda.

&

$. IV.

dine reum probatum ex fua pofleifione dejicere, vel

pro criminis qualitate fufpendere; fed unice vetatur,

Sudex Regiu:*in. jüdicio Poffefforio nonþ;coähbfvcit nec ]u-

potleflorem via facti (ive per violentiam in fua poffet-

dicat de re mere fpirituali, nec de validitate

fione turbare. ltaque effe&us manutenentix ac etiam

pleni pofleflorii eít, Beneficiatum in pacifica fui Be-

Cäz.ljä? : jufpwg/ioni:.

neficii € annexorum pofleffione fervare, quoadufque,

S«pe 'rep—et'it'um eft ; .Senatum' Regium m iüdibio

fervato juris ordine, declaratus fuerit per legitimum

Poffefforio fibi rei fpiritualis judiciurn non aflumere,

Judicem füa poffeffione excidiffe, vel ad tempus aut

puta, de ipfis funcionibus Pattoralibus.

t

w

in perpetuum privandus effe.

Exempli caufa; in cafu propofito; non e

ft Sïüppli;

: ld dilucide & compendiofe nuper expreifum fuit in

cantis intentio ut Senatus cognofcat aut judicet ,- an

quadam heíi de judicio pofjefforio in caufis Ecclefia-

bene vel male Officium Paftorale exerceat; vel ut Ke-

jticis Lovanii.in actu Licentiz die 27. Julii noviflimi

gius Senatus Supplicanti munia Paftoralia obeundi po-

publice propugnata, íub Preí(idio Clariffimi D. 7 Ha-

teítatem, impertiati fed' ut judicet de pacifica poflef-

mayde, Juris Utriutque Doctoris, & Antecefforis Pri-

fione Supplicantis exercendi dida munia Paítoralia Be-

marii, cujus Ihefeos Conclu(io 4. erat: Effe&fus hu-

neficio Parochiali juré ordinario connexa; nec non de

jus judicii five manutenentie efl, manutenere ipfum Pof-

turbatione facti quo hac pacitica poffeffio violatur.

JefJorei in jua po[Jejnone tam quoad temporalia , quam

" Ubi autem Sepatui de poffeffione & turbatione con-

Jpiritualia juo Beneficio , feu Ojfiio annexa , contra tur-

ftiterit, concludit Supplicans in faa poffeffione contra

bationeim facli ; put& Canonicum in fun&lionibur Ca-

turbationem illam , manuteneri;- feu contra extrajudi—

nonicatus , Parochum in muniis C9' exercitüs Pa[lora-

ciales vexas Regia auctoritate defendi.

ód in íua advertentiä

libus, quoad ufque, fervato juris ordine, in petitorio

Impertinens proinde eít; qu

atferit D. Archiepifcopus, " Judici Ecclefiaftico; non

'hij'ce funüionibux exczdiffe fuerit declamtu.;.

vero huic Senatui, competere judicium , num cauíz

5- V Io

fufpenfionis Dotoini Supplican

fuerint (atis graves.

i

t-is-'ab O&ïcio »P,aftqu-'alj

Selzatu1n Re.giitm, Parochum manutenendo in qua[i poJ-

.—

Nec enim vel per

(;bl Sriülicantiinoidit ; dX

felltone funétionum Pafloralium, non dare ipfi pote-

'Archiepifcopum cogere, ut coram hoc Senatu prz-

: fiatem Clavium aut Curam Pa[toralem.

teníz fufpenfionis caufas edat: authuncSenatum con-

ftituere, Judicem fufficientiz aut infufficientiae earum-

Senatus Regius in judicio pofleflorio duo przcipue

dem caufarum.

h

difcutit & probari.defiderat, . priuíquam poflefforium

At uniceé contendit, au&oritate R

egis tolli'oninem

Beneficiato adjudicet.

turbationem illegitimam , fibique füi.Beneficii cum

Primo examinat, num qui manuteneri rogat probet

annexis fervari nfum integrum:feu pacificam pofleífio-

fe ha&tenus fuiffe fui Beneficii poffefforem.

nem, donec fervato juris ordine probetur Deneficio

.. Secundo, num dica pacifica poffeflio extrajudicia-

excidiffe a

.

liter feu via facti turbetur.

Supponit ergo Senatus

*i*, a fqn&ionibus illi anncïxis meruifle füf-

pen i:. -

Regius illum cui manutenentia conceditur, fuiife ha-

Í 5. VO'

&enus in Canonica & pacifica (ui Beneticii alteriuive

juris poffeffione.

"

,

Per mdnutene?ztid'm-non z'mpedituf f7udex Ecclejiajïicu.;'

Nequaquam igit

ur dat, aut dare þïæ'tendït ïScänatuïs

Regius novam poffeffionem, aut jus quod ante ipíi

contra Beneficiatos judicialitgjf procedere.

manutento non competeret: fed dumtaxat manute-

Oftenfum eft; hujus Poffefforii )UdlCll unicum fco-

nendum:declarat Supplicantem in-hactenus thabita pa-

pum effe, ut auctoritate Regia fübditis Regis, cujuf-

cifica poffetlione contra turbationem facti.

cumque fintftatus aut conditionis, contra quamcum-

Neque in prafenti cafu contendit Supplicáns, pe-

que violentiam, pacifica füa poffeffio confervetur.

tendo à Regio Senatu manuteneri in qua(i poffeffione

Ut ergo locus fit manutenentiz, probanda Suppli-

fundionum Paíteralium, ab-o accipere curam anima-

cantis poffeffio pacifica, ejufdemque indebita vexatio.

rum , aut jus aliquot fundtiones Ecclef(iafticas exercen-

91 vero türbeïu—r di&ta poffeffio ,. íed ordine judiciali,

di: íed unice centervari rogat in pacifica pofleffione

1U1

208

Mo-mrivux-. JuRris.

j

fai Beneficii; & curx animarum , füncdtionumque &

Abbas procedit contra; Monachum ,; Peedagogus. .contra,

Difcipulum, C9" hodie indies videmus fieri 1n. vifitan-

jurium ad illam pertinentiüims idque contra turbatio-

F

nemfíadi, qua D. Archiepifcopuseundem, nul

l

i

o (þr-

dir per Preetores . €9. ;Magiflratus.vüs. C3' aggeribus ,

f

vato juris ordine, füa poffeffione dejicit. ^.

v

qui in loco oculiy fu

jus exercendi fu-n&ii-ohes

Iu .

,

bje-fqo , inox . decernunt üï*?*gq*ïuw

* Curàm enim animarum & |

f

ad eam fpecantes accepit Supplicans audoritate-Ec-

Hzc ex Zupeao

in Analyái. Juris novi, tit. de. deca-

j

cle(ie; quanto juxta leges ab Ecclefia prafcriptas prae-

fat. ibidem num. 93ta concludente ; Ergo correttioni.lo-

æï

cus maxime eft in vifitatione , .dum Epifcopi , [icut. /Edi-

vio examine & Canonica inftitütione; "Eccleti Paró-

C

chialí tanquam ejus proprius ac peculiaris Parochus fuit

litii Magiflratus , Civitatem vel Diecefim obeunt ,. C9:

u

quidquid inordinatum inveniunt , reformant , , necordi-

àdfcriptus, 'uti füpra Capite 1. probatum eft.

aarium modum.: procedendi--fervantes , ita (ait), noi

f

Hanc autem Curam animarum & aüctoritàtem fun-

d

&tiónes ipfi annexas obeundi; jure titu]i Parochialis &

nifi correttiones , not POENAS . ORDINARIAS infligentes :

ordinario ei competentem extrajudiciali füfpenfione

hoc enim non pote[l fieri nifi proceffa plenarie in[iructo.

- Rationem tubjungit Zupeus: Nam ex proce[Ju fum-

f

auferri Paro

y

ocho non poflé, neque in ejus exercitio *via

)

fa&ti turbari, fimiliter ibidem probatum eft. -

mario C9' cognitione uti convenit. judicibus pedaneis ,

non: pote[l- imponi poend : ORDINARIA: fed.ea. (ait) fol-

Ex quibus evincitur, quod nihil fpirituale aut redo-

lemnem €9* plenam- cognitionem. requirit, que in[litu-

lens Curam Animarum Supplicans ab hoc Senatu fibi

t

concedi poftulet: fed juxta receptum morem, petitin

enda eft,-dumn

contra aliquem oRDINARIA punitio inten-

exercitio prote-

ditur.

"

pofieffionem füi tituli illique annexo

g

Hine: & .S.: Congregatio . Cardinal

iim. Conailii

o

i, ac contraomnem indebitam vexati

;

onem maqu Rg-.

gia defendi feu manuteneri.

'Tridentini Interpretum refolvit die 24. Aprilis 1595.

Epifcopuim non po[fe imponere in vifitatione penas oR-

$ VIL

DINARIAS , fedtantumextrüordinarias , qua magis mo-

rum emendationem.C9 correctionem ,. quam, DELICTE

ä

VINDICATAM fefpiciant , uti ibidem refert Zupeeus.

Per räcurfum ad Senatum Regium non intendit Suppli;

i

cans declinare Sudicium legitimi üdicis Ecclefiaftiei

Cum igitur hic agatur de poena ordinaria, eaque

graviffima, ob pratenfum crimen hzrefeos, evidens

in'mater'ia correäionis morum, aut dofïrinqc«

eft, quod D. Archiepifcopus ordinem judiciarium in

(

Aliquoties in hujus Motivi decurft, r&petxit »Suppli*"«i

ea infligenda (ervare debuitfet;. quo.fa&o indubie fuif-

cans nolle fe titulo Poffefforii, in corredione morum

fet Supplicanti liber recurfus ad fuperiorem Judicem

autmateris doctrinz, Tribunal Eeclefafticum decli:

Ecclefiafticum via Appellationis, uti eadem Congre-

ïa:l

nare,vel judicium füperi

ifdem —hqius-S;enatus- A-uaoritg-

:

gatio: judicavit,-& refertur in Declarationibus ad ci-

ti adícribere.

tatum Cap. 10. Concilii Tridentini. .. Ubi vero D. Ar-

Redftixmu'ef'cl, )'neminem

chiepifcopus via facti & extrajudicialiter hanc

oenam

Verum & hoc füpra füfe o

33,

pratextu corredionis morum aut perver(ie do&rinz

inflixit; ipfumque Supylicantem v;a faci in

a paci-

I;Z

poffe via fatti ac violenter in pacifica Beneficii fui vel

fica poffetfione turbavit; liberum illi fuit, hujus Se-

natus: patrocinium via poffeforii implorare,.quo in

munium eidem annexorum poffeffione turbari: at con-

tra id generis vexas patere recurfüm ad Senatum Re-

fua pofleffione manuteneatur, donec, íervato juris or-

[

[*4

ium; ut füprema Auctoritate tollatur violentia, &

dine,: probatum fuerit, illum hanc ordinariam. & gra-

j

viflimam poenam fecundum Statuta Canonica meruiffe.

f

paci

ficus Poffeffor contra illam Regia. prote&ione mg:-

niatur.

^ . Nee per umbram igitur de Corre&ione morum quz-

I

Quod fi D. Archiepifcopus vifi

tensfaitb Diceeefitis

ftio eft;fed de poena ordinaria , nimirum fufpenfionis

via faéti inflidia, qua Supplicans in. fua pacifica poí-

aut Parochiam Supplicantis, quidquam ordinatfet ad

correctionem morum, aut Divini cultus augmentum

feffione turbatur, & de qua coram hoc Senatu . con-

velaliqua minus recte ha&enus obfervata emendari vo-

queritur, & protectio

nem Regiam ac. manutenentiam

deprecatur.

luiffet, nequaquam Supplicans fe illis tentaffet oppo-

nere, vel ejus Senatus Patrocinium contra ejus ordi-

Nec dubitat, quin

-defui[ï'et querelæ lbcus fi D. Ar-

.17;;

nationes implorare: qui nihiladeo cordi habuit, quam

chiepifcopus inhai(iffet confilio Synodi Tridentine Seff-

13. Cap. 1. de Reform.ubi primum admonendos cen-

a D. Archiepifcopo intelligerequid corrigendum, quid

mutandum pro bono animarum, pro feliciore Paro-

fuit Epifcopos;. ut fe Paflores ,. non percuffores effe me-

t

chiz directione, & meliore Cleri inttitutionejudicaret.

minerint , atque ita pree[fe fibi fubditis oportere , uf

fton. in eos. dominentur ,. fed illos tanquam filios. C3' fra-

ü

Sciebat Supplicans, quod mec i his, ubi de vifita-

tione aut morum correclione agitur , exemptio , aut ulla

tres diligant , laberentque, ut hortando. C9' monendo

inhibitio , appellatio feu querela, etiam ad Sedem Apo-

ab illicitis.deterreant , ne ubi deliq

niscoercere cogautur.

yerint, debifi:.-eoxpæp

flolicam , interpofita , executionem eorum , qu&& ab Epif-

€

copir mandata , decreta aut judicata: fuerint, quomo-

Sienim D. Archiepi

fcopus tanquám Pater dlgnatuq

do ii

;

n

fuiffet,. Sapplicantem ut filium hortando & monendo

/

pediat aut fufpendat , uti declarat Syno'dusT.rid.

at.

ab illicitis, quum Supplicantem reum credebat, de-

Se[J. 24. Cap. 10. de Reform

Verum & hoc novitSupp

licans, hic non agide cor-

terrere, omnino .confidit Supplicans;quod .ea venera-

t

re&lione morum, quz, fine ftrepitu judicii , per Epif-

tione & fuübmiffione his hortationibus & monitis. pa-

ruiffet, ut reipía comperiffet D. Archiepifcopus, gra-

f

copos vifitante

s fieri folet, de qua loquitur $ynodus

d

Tridentina; fed de poena ordinaria , eaqu

egraviffima,

vi hac poena füfpen(onis ipfum coercen

um ron fuiffe.

nimirum Cenfura fufpenGonis, quaSupplicans ab om-

Sicuti autem nemo füb pratextu corre&ionis mo-

C

rum, via facli puniendus eít poena ordinaria, eaque

f

ni Officio Paftorali fufpenditur, & in Beneficii Paro-

chialis poffe

ffiorie turbatür, quod nequaquam ad mo-

graviffima, ita nec titulo perverte doctrinz five hz-

rum corre&

refeos.aut fafpicionis illius.

ioném , fed ad p*genæ ir;HQiomam fpeaa-

Quapropter jam pridem

AXADS Dopctitdr ia

t

re dignofcitur.

*

l

Correctio eni

m politiam-fefþieit; quam qui curant

2. $. 1. Cod. de Hiereticis, cenfuit pro hareticis non

effe habendos, neque poenis in hzreticos decretis pu-

l

magis exequendo , quam judicaudo C9' cognofcendo pro-

cedunt. lta /Ediles Romani, politice eurandc prefe-

niendos, aifi qui a, judicio Ecclefia[Hcee. Religionis , C2*

&i, fi quid eam lcederet , e medio tol/i, frangi, emen-

tramite- DETECTI fuerint. deviare».id eít, p

robati fint

r

àjudicio Eccle(iz in caufa Religionis deviare.

dari jubebant; magis facti, quam juris rátionem fer-

vantes. lgitur correttio illa fit fine forma judicii, fola

Hanc zquiffimam juris naturalis regulam; qua ne-

zninem puniri patitur.njfi eam poenam comrmoeriffe ju-

veritate perfpscta, C5* olim fine feriptoy-ac, utnumc

ridice

PRo G. vaN »ng Nesst,

lra

209

U

ridice pröbatum (it, fervari ab Epifcopis Belgii man-

ri, nön judicio Superiorum fuperforum . fuorum fe

U.

davit Innocentius XILI. .in Brevi ad eos directo die 6.

lll

Februarii 1694. in hac de qua prxcipue agitur de Jan-

fubdupere , uti Ca»pite fequenþi.üüendet. |

fenifmi materia , ipfis iniungens ne fub prztextu Jan-

VEMESSNSERCNIOUU PUCRUDUOUNRICARONENUEQE.

fenifmi quemquam repelli ab Offiiis aut Muniis, Be-

neficiis, Gradibus ac. Concionibus habendis , vel . alia

(CSJ AR BAU. T M.

]i

quacumque funtlione Ecclefiaflica permittant , N1st sER-

j

VATO JURIS ORDINE EAM POENAM ,. que viris alioquim

De Protedione Regia,

"

Catholicis gravi[hma e[ft , commeruiJfe probatum fuerit,

II

0R

uti latius deductum eft fuperiore Capite $. 8..& often-

$.

st

fum, quam procul a przícripto hujus Brevis D. Ar-

0.

chiepifcopus in Supplicantis fufpenfione deviarit.

Rex fubditis fuis Ogypre]]ix protetlionem tänetur

Ex his perfpicuum eít huic Ampliffimo Senatui ,

v

It

concedere.

^y

nulla vel apparenti fpecie, Supplicanti opponi poffe

J

litteras a Carolo II. ad hunc aliosque in Belgio Regi-

ngularem ac precipaum Regiz dïgnitatis. ac þoli-

os Senatus anno 1695. dire&ctas, quibus interdicitur

SI

tici Regiminis fcopum & objectum effe, ut (üb-

huic aliisque Regiis Conciliis, ne fub . pretextu pro-

diti quietam & tranquillam vitamagant, nemo ambi-

te&ionis aut pofsefforii impediant, quo minus Decre-

gi. In commune enim ac publicum fübditorum bo-

ta & Ordinationes Epifcoporum in materia correctio-

ll

num, Regia omnisque fzcularis poteftas a Deo ordi-

nata eft.

1

"

nis morum vel docirinz fuum fortiantur effedum.,

Ex integro enim illarum contextu colligere eft, in

Nihil porro tam neceffarium & efücak ad bonum

hifce redargui Ecclefafticos illos, eosque dumtaxat

illud procurandum, quaro. fi imbecilliores, & minus

li

a Tribunalibus Regiis repellendos, qui pratextu pro-

potentes a potentiorum violentiis & oppreílionibus

te&ionis aut Pofsefforii fe conabantur judicio Epiíco-

vindicentur, illisque contra easdem refu

porum in moribus ac do&rina fubducere, & vim De-

tedtio folatiumque przftentur.

gium, &.Wp'ro-

e

ls

cretorum Epiícopalium impedire. Habetur fub litt. R.

Cum vero violentiz ille vix, nifi validiore manu,

l

.Quod cum nullatenus intendatSupplicans, feduni-

comprimi poffint, idcirco hzcc protedtio Regibus eo-

ce petat Regia protectione a violentia & facti turbatio-

ne vindicari, non apparet, qua zquitatis forma, eam

rumque Miniftris propria eft; illis enim Deus gladi-

um, ejufque ufum commifit, ut poenarum timore

a Clementiffimo Rege per di&as litteras negatam efle

fübditorum füorum fàluti ac- fecuritati confülerent.

dicamus.

Non enim [ine caufa gladium portat (ait Apoftolus: )

Sciebat optimus Princeps, nihil adeo Regibus effe

Dei enim Miuifler efl : vindex in malum ei qui male

naturale, nihil tam gloriofüm, quam fubditis füis op-

agit.

preífis protectricem. manum porrigere; eamque a fe

Si Dei Minifter eft, hoc illi precipue ad ejus imi-

noa poffe nifi cum ipíà Regia Corona abdicare : uti

ïn

tationem fatagendum ut infirmiores ab oppreffione po-

Jatius Capite fequenti oftendetur.

tentiorum liberet, cum ipfe Deus maxime in hoc po-

Nec mentem fuiffe Clementiffimi Regis eam prote-

tentiam füam juftitiamque manifeftret, ut pauperes de

&ionem negare fubditis fuis, aut permittere, ut via

manu potentis eripiat, C9' adjutorem ac. protetiorem

lo

facli, pratextu corredionis morum aut do&trinz, in

eorum fe in tempore tribulationis oflendat.

íua pacifica poffeffione turbentur, evincunt ejus litte-

"Unde ad Principes precipue pertinet illud Jeremiz

rz de 10. Junii 1697. ad D. Archiepifcopum aliosque

Cap. 22. Facite judictum C2 ju[litiam C9 liberate vi

Belgii Epiícopos datz, quibus fignificat fe velle exe-

oppre[fum de manu calumniatoris. Ad quz verba fcri-

cutioni mandari Breve Innocentii XII. de 24. Nov.

bitS. Hieronymus apud Gratianum Cat/f. 23.q. $. Carn.

1696. relativum (ait) ad illud de 6. Febr. 1694. quo

23. Regum officium eft proprium facere judicium €3 ja-

reícribitur ut nemo fub pretextu anfenifini a fun-

fütiam, C9' liberare de manu calumniatoris vi op-

élionibus Ecclefiaflicis repellatur, mifi fervato ordine

preffos.

;

juris eam poenam commeruiffe probatum fuerit , utila-

Quere P

rincipes Chriftiani nihil (ibi duxerunt glo-

tius füpra. Epiftola habetur fub litt. S.

riobus, nihil Regix dignitati convenientius, quam

Infuüper in iifdem litteris declarat quidem, Clemen-

Dei & Regis Regum exemplo, opprefforum Protecto-

tiffimus Rex, quod juxta priora mandata non patie-

res & Defenfores nuncupari

fuaque Auditoria &

tur materias corredtionis morum aut do&rinz trahi ad

Tribunalia, pupillorum, viduarum, aliarumque mi-

tribunalia laica, fed addita hac claufüla, modo noftra

ferabilium perfonarum opportuna azyla effe voluerunt.

Editia C9' antiquus patruux ufus obferventur.

Quod

Id Magno Conftantino ita fuit infixum ut publica San-

non fiet (íi manutenentia Regia & protedio fübditis

&ione declaravit in L. Unica Cod. Quaudo Imperator

etiam Ecclefiatticis via facti oppreffis, denegetur ; cum

inter pupillos &c. — Quod fi. pupilli vel viduc aliüque

ufus antiquus, ufque in hzc tempora continuatus ,

fortunc injuria miferabiles , judicium no[tre . fereni-

probet protectionem illam oppreffis omnibus conce-

talis oraverint, prefertim . cum alicujus/ POTENTIAM

dendam, & Regia Edicta, quaz legesin danda manu-

exhorrefcunt , cogantur eorum adver(arii examini no-

3

tenentia fervandas praícribunt, uíum illum manifefte

X

firo, fui copiam facere.

fupponant.

Hinc & pupillorum, viduarum, alia'rumqae mife-

Hazc abun

de evincunt, Viri Ampliffimi Suppli-

rabilium perfonarum, füb violentia potentiore gemen-

cantem nequaquam prztendere, füb prztextu Poffef-

tium eít perpetuum, etiam his temporibus privilegi-

forii (ive manutenentiz, fe judicio Judicis Ecclefia-

um, ut adverfarios fi10s in prima quoque inítantia ad-

ftici fübtrahere in materia do&rinz aut correctionis

Curiam Principis, in jus vocent : Ubi C3' ignocentig

morum; fed unice poftulare, via manutenentiz con-

profugium C3' calumniatoresjus po[Juut invenire diflri.

tra turbationem facti fe manuteneri Regia audtoritate

&um, uti loquitur Theodoricus Rex, apud . Caffia.

in pacifica poffeffione exercitii Beneficii fui Parochia-

dorum /iP. 4. Cap. 9. Quapropter re&e notat Fran.

lis, quoadufque probatum fuerit, fervato juris ordi-

ciícus Salgado in Tract. de Proteflione Regia, parte

ne, poenam: fufpenfionis a fuo Officio Paftorali me-

I. Cap. 1. Preelud. g. &um. 310. Quod cognitio de vio.

ruiffe.

lentia & oppreffione fubditorum, eorumque defenfig

Immo fi quam Regiam proteQionem ulterius re-

& protedio zom competat Regibus fupremis ex Priyj.

quirat Supplicans, unice pretendit per eam contra

legio Romani Pontificis , fed. ex juris natutalis in[lin-

violentias & fa&ti turbationes fibi inferendas íe muni-

4; ralione, C3' priucipio. Naturale attributum »

Supplem.oper. V an Efpefz. Tomus V.

. (ait) .

210

MoTtivUM ]unrs

fí

(ait) propriumque !Regi? Offitium , inhcereny vegimini

Attribittum-Pfinciþiy in protegendo vi opprej]"o.r gra-

n

a quo avelli non pote[l ,. nifi-fimul ex iis caufis , quibus

fertim procedere in — Eccl

;

"

$

D)

Regimen C9' Regnum tolli poteft s C9' tunc non per.| fe

efiaflicis perfonis, addita' hac.

ratione: Quia res C9' Pi

r[once Ecclefiaflicee nequaquam.

q

tollitur , fed tamquam fub[lantia , medulla ;- anima, 63*

in tuto effe po[fant , nij

Hi

qualitas totius [ui fubjetti.

Leas C Regia C7 deCfllardotali.i'.;

poteflay Tegat.

*

:

ql

Non immerito proinde Principes hane fübditorum

" Non mirum proinde, hunc Clerico

m adverhis

r

füorum protedionem, tamquam proprium, immo

violentias quas a

Judicibus Ecclefiafticis patiuntur ad

b

primum numerant füi Diadematis Regalis ornamen-

Regios Senatus recuríu

m

,

L

tum, uti bene notavit Annzus Robertus lib. 3. Re-

, omnium pene Regnorüm

r

Catholicorum ufü probatum effe. —

vum "fudicat. Cap. 1. ita fcribeüs : Hoc ju* protectio-

Didacus Covarruvias

,

» qui a ^200. circiter "annis

j

nis) tanta dignitate commendare voluerunt Majores no-

fcripfit, teftatur, Pra&..

LJ C

3

ftri, ut licet nomen Regaliz geuerale fit , mültaque fua

ap. 35. tuti. 3. quod is

Regia C9' Ca[lellana Republi

ca illud. obfervantiffimum

fi

univerfali appellatione comprehendat , tamen huic uni

Jit ,. C5 diu obtinuerit; a tempore quod memoriam ho-

ve, prater cetera Regii Sceptri jura , eximiaquadam

minum excedit, po[fe ab his, qui a Jobicmgos Eccré-

f

fpeciali prer

ogoz;iva ; Regalice appellationem tribueres

SIASTICIS vi C9" cenfuris opprimuntur,

Regios Audito-

vifum eft. :

res, €9' Confiliarios ,

Hinc citatus Sa

qui apud Regia fuprema prato-

[

2gado in Supplicatiohe ad Sandiffi-

via litigantibus jura reddunt, ommuino adiri, ut vim.

u

mum parte 1. Cap. 1. um. 109. notat poft Canceri--

[/

u

P

um, Covarruviam aliosque ibi citatos, quod Regali-

ferant, C9 compgllaq; judicgf Ecqlq[ïaji?crOJ,; ab e a

C

inferenda ce[fare.

as que competunt Regi, in fignum fupremz jurisdi-

De confüetudine & praxi ejusdem recurfüs ad Re-

Qionis, ut ad ipfüm appelletur, & per Oppre[ffos ad

gia Tribunalia a tempore zmmemoriali in

Regno Ar-

eum recurratur, Princepsa íeabdicare non poteft ,

ragoniz teftatur Jofephus Sefe, J. U. Do

&or, in Tra-

& fic funt imprzfcriptibilia : additque mum. 110. ex:

&atu de inhibitionibus & executione pri

vilegiata, ac.

citatis ibidem DoGoribus: : Regem non poffe fibi- aufer-

fignanter Cap.8. $. 3. ubi 1. 69.rede adve

rtendum mo-

Te fupremam Re

net; quod Rex aut Regius Senatus non

galiam recurren:di a'd'eum ; nifi Regiee

Je iutromittat'

Sedi renuntiet.-

im hi; oppre[onibus , conditionaliter ,.

C9' in modum

f

$.

II.

ordinarice jurifdiétionis; neque utcaufa

m definiat, guee

r

ad e forfan non pertinet, fed per modut

n extra ordina--

ric defenfionis, ut vim repellat

Proiefïio Regiq etiam E?clejïq]ïjcik cq)i-?ede(zda.

fum füblevet , C9* Eccléftafticum

, plïüþl(UEI 9'63, 0].7].77*8]1

quodammodo redu

ial

f

Clerici alizque perfonz Ecclefiafticz licet fpeciali-

ad viam ju[titiee C9' yramites legitimor.

ter Dei & Ecclefiz obíequio, vi fux vocationis, fint

Quin & teftatur dià

us Au&

Or citato Cap

- 8 $ a.

Í

adítridi, nihilominus manent Reipublicx , membra,

num. 1. quodíüper juftitia hu

jus recurfüs -

ad Regia.

ac tenentur Regibus ac füblimioribus

poteftatibus obe-

Tribunalia pro comprimendis

violentiis Jud

j

dientiam fidelitatemque praftare.

;

icum Ec-

clefiafticorum , Confulti fuerint M

U

LTI dottiffimi UiIrL,

Hinc & Pincipes ipfis- tamquam fübditis non fécus -

tam Theologi, quam "furifperiti, i

a hoc

$

Regno A4rra-

ac Laicis obligantur officium füz protectionis impen-

gonic , quorum re[pon[a, (ait) ipfe vidi,

legi C9 ma-

deres uti bene monet Franciícus Salgado, de Prote-

xime notavi: C9' oMNEs illi UNO ónE

C? iingua fa-

ä

Q&ione Regia, Part. 1. Cay.1. Preelud. 2. nuim. 76. Rex:

da

tenetur tam Clericos G9 .E

x

tentur, C9 maximis auctoritatibus fun

tum relingu-

i

cclefias, quam Laicos tueri,,

unt, hos recurfus licitg interponi ad efetdu

m tanumad.

eum fint pars, membra, CS' Cives R

&

tollendam violeutiam. ..

ralis, quc fub tutela- Regis eft.

*Eipztklï;æ tempo-

Et dicunt concludentes, fun-:

damentum violentic id fo

lum oper

ariCS9 inducere, ut.

- Immo, uti rede citatus Salza

do, iBidem"reHe&it

fcilicet Judex Secularis vim tollat

extrajudicialiter 69*

num. 72. Defenfio Regia potiur convent Ecclefie C9 Ec-

per modum extrajudicialis C9' ca

ritative . defenfionir, .

clefiafticis perfonis quam aliis, quia arma non ferunt.

aliqua tamen cognitione adhibita c

N

T

iré

"

ea violentiam , non.

Aitque ibidem ex Belluga z. 77. Manus Regia murus

autem Judicialis ordinarig cognitionis

ex hoc infe-

eft Ecclefie ; pax Clericorum, falus populi, vita vafal-

Yentes, €05, qui intra ju[los limites ,

recurfus fecerint

lorum , caput fubditorum , tütor: Reipublicee , propug-

ad judices Seculares pro manutenti

:;;

naculum C$ Prefidium, Chrifliance Religionis.

oue fuce po[feffio-

2?

"nis, nullas incurrere Cenfuras,

cum id fiat ad nudum.,

Pluribus probat diQus Au&or,; Preeludio

4

. quod

auxilium dumtaxat pro tollenda

Princeps temporalis fupremus-omni jure: naturali, di-

re naturali permiffum e[t,. 1m

h

mut

violentia, quod de ju-.

abile C perpetuum.

vino C9' pofitivo C9' confuetudine immemoriali tenéa-

. Teftatur quoque poft alios ipfe

Salgado ,

de prote-

tür a violentiis perfonis Ecclefiafticas fibi fubditar pro-

nuüm.

PC LU

&ione Regia parte 1. Cap. 1. Preelud. IIT.

tegere, uti fonat primum illius Preludii Summarium.

in fupremo Senat

K

u Régni Gallicie dari recurfus ad

pro-

Hinc & tamquam indubitatum' infert, Clericis fas

pul[andas per viam viole

«

ntic illationes ab Eccr

SIAS-

effe, pro violentiis tollendis ad Regiam protediionem

TIcIs CS9' Religio[i

5, non folüm in profanis, fed C9'

recurrere & a Rege feu ejufdem Senatu remedium ,

SPIRITUALIBUS ;

quam cog

quo liberentur ab oppreffionibus implorare.

NARIO, Pragmatici vocant

Lj

mitionem. (ait) AvuTO ORDI-

Quod fi violentiam Clericis ab ipfomet ?udice Ec-.

: De Regno Galliz nihil eft

quod dicamus: quia no- .

clefiaftico inferri centigerit; tunc vel maxime neceffa- -

tum nimis eft, Regem, five

Parlamenta Regia, nihil.

rius fzpe erit recürfus ad. Regem ut ab illa liberetur

habere antiquiuüs ,

quam titulo poffefforii ,

& appella-

oppreffüs, & potentiori defenfione muniatur, utibe-'

tionis tamquam a aPufu aliisque mediis fü

bditos,tam .

ne notat citatus Salgado Prelud. 4. num. 192. Ceteris:

Ecclefiafticos quam Laicos, a violentiis

& oppreffio-

enim violentiis (ait) heec que a -judice fit , major eft C9'

nibus, etiam Judicum Ecclefia(ticorum

; Vindicare ;

atrocior , cum fub fecuro, C9' fuperioritatis, acjuris-

eamque praxim jam a füo temporeconfue

tudine zmme--

diciionis pretextu facillim

.

E delibe.mrzf poffit, ad LU

"oriali in hoc. Regno obtinuiífe teftatu

r, quia 200.

jufmodi vim inferendam.

annis fcripfit' Guilielmus Benedidi,

Parlamenti 'Tho-

" Et nonnullis in afferti (aiprobationem adduáis con- '

lofani Przfes,in Do&iffimo fuo Commenta

rio ad Cap.

cludit :

"

itur cum Sfudices tot' intolerabiles violentias '

RavNuTIus /f. De Teftam. verbo €9" dxor

em nomine

D

C?' oppreffiones fuce majoritatis C9' jurifdiftionis occa-^

Adelam, num. 331. quem , & a Martino

Papa V. per-

Tone committant , juftiffime multo fortius poterit Rex-

Bullam afferit probatum fuiffe :

quod & teítatur Gui-

illis refiflere , 9

0

M

do Pape De

ppreffis naturalem däfgntäpnem pra-

"

cifiore 1. ibidem integram hanc Bullamre..

flarey cujus proprium officium eft.

:* ferens-

Et late deducit Maïta, de Jurifd. part. 1. 'Cap.'48f "

. Nihil qquuä notius, quam Principes noítros, ac

notan-

PROo.G.;vAN pL Ngsss.

2

(

notanter hunc fupremum..Br.abantiæ Senatum ,ab om-

Perípicuum hinc eft , banc manutenendi auctorita-

M

nizvo profecionem íüam oppreflis feu-Laicis, feu

Hj

tem.non.ex aliquo privilegio, aut jure mere. pofitivo

lir

Ecclefiafticis ,;fumma Benevolentia conceflisfes ipfos-

Rezie auctoritati, & huic fu

premo Senatui eamdetn

que Clericos omnis. conditionis ac dignitatis ,. quan-

reprzíentanti ,. fuiffe conceffam , (ed Regibus propri-

tumvis eminentis, ad hunc veftrum Senatum ,, tam-

Ug

am e(le; ipforumque Regali Officio naturaliter anne«

quam tutiffimum ,. omnibufque.expofitum : opprefso-

xam :.neque ab ipía. Regia Dignitate & Juribus Ma-

q

riim azylum confugifles idque juxta .antiquiffimas,ta-

jeftatis magis divelli poíle ac abjici, quam poflit ipía

bulas legum hujus. Ducatus, Brabantiz, vulgo. JDen

opprefsorum protectio, quz.przcípua & indivül(a ac.

Landt-chartre, Joannis.Ducis, de.anno 1312. quibus

infeparabilis fupremz

H

,

E

lI$

& ltegalis Majeflatis eft. portio,,

art. 17. declarat, quod velit .ut Monachi ,, Monialesy.

uti füpra oftenfum elt.

llj

Presbyteri C2' qualejcumque Religiofi , [ quomodo. or-

,Proinde non minus vere de hac prote&i

;o-nis,.fpcöi'e,;

I

e

(

FENDANTUR, ad ipfius Ducis "udies. pertineaut , ui-.

qua pacificis pofsefforibus fua pofsetfio affi

ritur, dici

"irum,ut ab injuriis & violentiis liberentur.

poterit, quam de fimili -

Ípecie protectionis Regiz di-

-- Hanc protectionem unice coram hoc Senatu.implo-

xit. Didacus Covarruviar, Praá.

,

qq..Cap. 35. num. 3.

rat Supplicans, neque yult doctrinz fuz examen,, aut

Quod,fi. quis contendat a Principibus fecularibus. hanc

morüm correctionem ejuídem . calculo fübjicere ,. aut.

tollere poteftatem , flatim, non quidem fero comperiet

€o pratextu legitimum. fuperiorum fuper illis Judici-

experümnento . MANIFESTISSIMO ,

"

quantum. .calamitatie

[4

üm aut Cenfüram evadere, fed de.fola violentia illata

Reipublicee invexerit.

"

L

cognofci poít

s

Non e(t quod hzc veritas hui

C .,perfpiþaciiïirho Se-

natus auctoritate munuri.

ulat; feque contra jllþzaæm hujus . Regii Se—

natui pluribus perfüadeatur : cum ipfüm . minime la-

teat, quantum Reipublicz, notanter Ecclefia(ticz ,

5 hLL

calamitatis invexerint , quantaque Ecclefiafticorum op-

(

préfforum : murmura, quantas rixas & . contentiones

Alanutgm niia ,Regz'a eft Iþ&cies p;.o;ecfliOIiij "Rägz'æ.

excitarint ; qui nuper variis fraudibus & artibus fupre-

h

mis poteftatibus obrepentes, impedierunt, procura-

,in-cerd?i&dv,,-mi-' þo/]ideti.r; fücceffife judicium pof-

tis pluribus Interdidis, ne hanc fuam audoritatem

feísorium, quod Mamnutenentia dicitur, ex Damhou-

Veiter Senatus Ecclefiafticis oppreffis impenderet .,

déro notatum eft,. Capite pracedenti $. 2.

eosque a fibi factis

.Ac deinde oftenfüm , unicum hujus judicii Pofsef-

& in fua poffeffióne manuteneret, -

. violentiis auctoritate pr—otegereþ .

forii fcopum efle, pacificos Poísefsores in fua. pofsef-

H

fione protegere; contra quamcumque turbationem fa-

b hV. s

éli, five violentiam, quoad, . ufque via .juris fua. pot-

"

feffione exci

i

i

"

;

difse, aut ea merito privandi íeu exuendi

Protellio Regie impendenda Eccläjfäjiicis,c.ownkltmv'uficj:fg

fudicentur.

i

»

lentias gudicis

Ecclefia[Hici pendeute recu[atione .

*

Unde ut

z£48

l ib-ideiii "Ex",Däzgilläüdera obf'ervlavi»mqs »

, Jrocedentis. -

manutenentia revera eft quedam provi[io, immao verius

quoddam Principis vel Concilii fui, beneficium ; quo . pa-

. Per -r'ecüxfätiOnem Judicis: füo 'tempare, | debitäq'ueï

eificum poffe[forems 1netuentem tamen ex, ea. ejici. aut

forma.propofitam , non fecus atque per interpo(itam

exturbari, i eadem fua, quieta.. pofJeffioue, tenet ,. fer-

appellationem fnfpendi jurifdidiionem Judicis recufáti,

gat, C2 quafi fua MANUTENENDO ,. fua. aucloritate tue-

faltem quoufque de caufis recufationis fecundum for-

fur.

i

mam &.Statuta Canonica judicatum (it, concors eft

. Eviden

'sne:(lï', 'Bm&z'haudärzlm heduaquam dubitä[ï'e,

Dod&orum fententia,. inviolabili praxi comprobata.:

quin. manutenentia effet fpecies protectionis. Regie ,

Unde & notant, ob hanc appellationis & recu(àtio-

qua nimirum ipfe Rex ejufve Senatus pacificos pofsef-

nis confonantiam, unum & eumdem efse titulum De-

fores contra turbationes fac?i fua au&toritate protegit

cretalium de Appellationibus C$' Recufationibus.

amovendo & tollendo omnem violentiam quo. dicti

'Hinc unanimi voto concludunt quog cum ficut per

poffefsores contra juris ordinem, in fua . poíseffione

appellationem ita. C9'. per recufationem Sudicis Jufpen-

turbantur. (2)

datur ejus jurifdiclio, ne po[fit in caufa, in qua recu-

Hazc enim prote

&io dandae(t contra omneid quod

fatur , ad. aliquem actum procedere, C3'. fi procefferit,

fit incompetenter vel contra regulas . Juítitiz, quod

proce[fus fit NULLUS , uti loquitur 4ndreas Vallenfis,

omne fapit.violentiam , ad quam arcendam Reges gla-

in Paratitlis Decretalium, ad ti.. de Appellat. $. 18.

dium portant, per quemcumque. & quibufcumque

num.1i.monetque $. 19. zum. $.. Quod Judex recu-

fubditis inferatur.

fatus.non a[funiletur . ei a cujus INTERLOCUTIONE durn-

Hinc & uno confenfu, Auctres de . protedione

taxat e[l aypellatum , fed. ei cui poft appéllationem ab

Regia traciantes , atque Regiis Senatibus cognitionem

interlocutiene per. "fudicem provocatum , facta e[l 1N.

:

de violentia, etiam inter Eccleíiaíticos, aflerentes ,

HIBITIO zlterioris profecutionis 5

uaft, utiibi homirris,

huic protedtioni adícribunt, tamquam illius fpeciem,

ita hic inhibitio fit juris.: con[lat autem omnia acta

j

judicium. Pofsefforiis probatque. Salgado , przdicto

pe[t inhibitionem e[Je ipfo jure nulla, Cap.NON soLUM

Prcelud. 3. num..175. can(uetudinem cognof(cendi de

de appellat. in VI. Id ipíum iifdem pene verbis tradit

violentia inter Ecclefiafticos; in ordine ad. eamdem ,

Iamefius , ad Cap. Cum srEciau, 61. ff. de Appel-

Regia auctoritate tollendam, eíse probatam in Bulla

lat.

"

Martini V. Papz, relata ut. fupradidtum, per.Guido-

EtPetrus RePuffus, in (uo T

raQatu de R'ecufatio;

mem Papc Decif. 1. tamet( haec- Bulla folum. loquatur

nibus art.6, ait, hodie indubitatum.effe, quod. "fudex

de Contuetudine immemoriali qua Rex Galliz.de pof-

poft recufationem propofitam non. po[lt. de principali

feísorio cognofcebat, non dubitans, quin.hxc cog-

cognofcere , €9 fi cognoverit proceffJum e[fe nullum , quia

nitio pofsefsorii eadem effet cum illa, qua Reges cog-

ideo

recufatus, ommi jurisdiclione. privatus. cenfetur

nofcunt de violentia, in ordine ad protedionem fu-

quidquid poftea facit ,. cenfetur. facere tamquam priva-

am fübditis largiendam:

urifd

tus non,lgqben.r j

ifiiopezn.. Id ipíum lati

us profe-

Suppl. oper. Van Efpen. Tomus V.

D

quitur

(aj (Additamenrum pf-opria ia Efoenæ m exä—änpln?i zmpreg?) qxamtu'mj.*;)*

'.'

» Id ipfum éüam fat clare docet Covarrauvias , PraCt, qq. Cap. 35. n. 2. füb

*Encrih?, v'g'ffu fei&to ; cum id probare nitajtü-r quod TJ1.

» dices Regii extraordinarie de caufa poffefforia in Beneficialibus cógnoftant, i& qua (ait) de polfe[frone Beneficii difputütur ad-effetium

» ut quieza refpublica, &v wie frar-alicui inyuria dj violentia , auz me debita po[fe[Juone quam obrinebar éx[polietur... Hoc enim etiam in

-5 NNeapolitano. Regno femper-fieri teftatur Mattbaeus de Z4fflidis, Decof. 24. deribens dn hoc judicio potitis agi de defenfione extraju-

,».diciali, quam de judiciali ordinaria co

P

£

.

», violentiam fuer

&t exípoliatus à Judies Ecclefiaftico,

gnitione; quia tantum id agitüur quod qm.s reflicmatur ad po(fsilienem ; quia inique && per

212

Momc:vUM jvnRis

f/i

f;iroïäqüïtuïlïïiefoüyäus«ä*e. tevallor, Tratt. deCoc-

mim Deereta. ld ipfum monet Jof

C

ONITIONE PER VIAM VIOLENTUE

hibitionibus 'Cap. 8. $. 3. à. 70.-

ephus Safe , De m—

qucft. 14. nvolt'a-r-'-ls num.

f01

28. Rotaim fie fapius judicaffe.

Si Nifis a&is compettum fit,

quod jufta füerit appel-

[

^Siigitur Jadex recuftioni deferre recüfet, eaque

ldtio, quodque Judex ei' non

deferendo vim inferat,

li

'on obftante-procedat, cénfendus erit.procedere via

tollitur illa vis C2* injuria, qu

& adverfuy facros Cano-

A(li , & violentiam inferre, non fecus ac Judex qui

u65 C autloritatem Sedis Ap

;

,

oftoliice fit Appellanti ad

appellatione legitime interpofita, nihilominus in cau-

eamdems €9' prodyitur illi

Judid, quod appellationi

[

a pergeret, & fententixz executionem , póenarümac

:

deferaty. C9' abfolvat excom

nunicatum ,

omniaque atta

cenfurarum inflictione vel - commina

Jo]t appellatioriem vetratiet ac reducat

ret.

"

tioqe *«"gp'r:omove—

it eum flatum

"

3

ntquo erant tempore aypellationis €9

feutentic , ait

d

:"Cum ergo -

Reki ejufque'

füprétnis :Confiliisjus 1fit

Covarrüvias loco citato

f

fübditos füós'etiam Ecclefiafticos, adveríüs quafeum-

«tatu profequitar Salza

do,

» 4 pl*ufibus in allegätp-Træ'

que violéntias & attentata protegendi, indubie etiam

D

Hic vero Forenfis ufus (ait Covarrüviat) non tan-

q

contrahanc Judicis recufati violentiam & attentata:pro-

tum inhis Caflellanis Régis Hifpaniarum ditiombus co

tectio Regia danda, & Ecclefiaftieis pandendus ad Re-

Principatibus , fed €9' aptd Gallos,

aliofque Chri[tia-

gem recurfüs.

0

"i Reipullicee faculares Principes eff

receptif/mus: de

"Et quidem

recürfüm ad Senatüs Regios 'ontra Ja-

quo génerali 'üfu etiam te(tatur Martinus Navarrus,

J

*dices Ecclefiafticos non deferentes appellationi'inter-

&d Cap. CuM coNwrINGaT ff. de Refcript. Remed. 3.

pofit, in omnibus Regnis'Hifpaniz receptum, & le-

"Et otnium

'pene Catholicorum Regnorüm , citatis

&l

Aud&oribus,

t

'ge Regia firnatum effe, teftantur'illorum Regnorum

eumdem ubique probatum docet Salga-

d

'Pragmatici» àtque irter alios Didacus Covarruvias,

do part.

1. Cap. 1. Prelud. 3. n. 159. & fequentibus.

PYAGL. qq. Cap. 35.numi. 3. Citata enimlege'Regià, qua

]dem

Salgado recte probat Cáp. 6, num. 19. quod ad

!

fnodus prafcribitur, jui in tollendis violentiis per Judi-

hanc protectionem implorandam füfficiat fola

2 exaut

enega-

b

'Ces Ecclefiafticos illatis, a Senatu fervandüs e(t, fub-

ta delatio appellationi fime ulteriore proceffu aut

atten-

tt

jungit: Nam ubi lis agittr apud Tudicem "Ecttefiafti-

tato, quod ex deneg

ata delatione juflee appellationi ,

&um etiam "intér 'Eeclefiafticos , dui per fenténtiam on-

manifefle dedudta ,

dicitur Tudicis deliberatio aut de-

f

emnatus appellavit, 3uilexque non vilt déferve appel-

terminatio vim cumvffettu inferendis ac propterea, C

u

Jationi, C9 ideo pYo executione multis agicitur Cenfuris

quod ipfa denegatio fit violentice pars integvalir, &5

'€? gravaminibus , cohqueritur fimpliei quereli éoram

jrincipium violentic fafficient a

e

Regitr Auditoribur, ex eo quod tou deferatur appella-

protectiottem itvocandam.

L qaxiliü?n C? Regiam

&f

'tioni quam ad Seder AyofTolitast propofuit : tünc fane

Cum véro non mirnus attentet Judex procedendo

-flatim ex fola fimplici querela dantur litter Régiee,

in caufa poft recufationem legitime propofitam , quam

W

quibus yracipitur Tabellioni fub certa pana, Quod in-

procedendo ad executioriem füz fententiz appellatio-

H

4ra bréve témpus mittat ad. Curiam, atta caufie C9' pro-

[

ne interjecta, dubitarinequit,

quin hzc attentàta per

ce[fum: C9' rogatur fudex Ecclefia]licus t abfolvat ex-

judicem recutátum huic recur

füi'ad Senaturh Regium

H

communicatum ad aliqot dies qui fuficiant milJieni C$'

zquz viam aperiant, quam attentatà

t

qxaminaütioni proce[Jus; quod fi contumax udex fit,

legitime interjediam appellationem.

per ]giäït:etn poft

;

d

'dantur fecundee. litteree àac tandem

^

teric, C9 id i;gere

Unde füpra citatus Hieronymus Cevallos , dicta

'togitur poenis quibufdam.

quaft. 14. tanquam indubitatum tradit, violentiam il«

)

. "De hoc recuríu ejuíque

fo**üa & æ.e&uu pléniffime

ul

latam a Judice procedente poft propofitam recvfatio-

(tractat Francifcus Salgado, in fao Tra&atu de prote-

nem przbere recuríum ad Regium Senatum, non fe-

E

élione Regia , unice pene de hac proteionis fpecie

cus atque attentata poft interjectam appellationem, ait-

li

conífcripto, afferitque parte 1. Cáp. 1. muyn. $. frequen-

que «um. 24. quod udices- Regii in hoc cafu habeant

li

iiori modo ad Regem & ejus Tribunalia fupreia re-

e

caüfre cognitionem , an recufatio fit jufla vel frivola,.

'curri ad tollendam hanc violentiam.

D

cum fine hac co

ü

* 'Ut autem de violentià Senatui Regio conftet;

?folet

non polfit.

gnitione Jafr-:ic'zïlw violent;'æ ebcafninär'i -

!

hic mandare Judici Ecclefiaftico, qui vialentiam in-

Verum, Ampliffimi Viri, opusnon erit mole(ta

| äut

d

tuliffe pratenditur, ut aQa Originalia in Curia repo-

longa indagine, num recufatio non fetnel, fed tertio

te

pat, ex quibus cognofci queat, num violentia infera-

per Supplicantem contia perfonam D.

il

tur interpofitz interpellationi nron deferendo, & contra

propofita, fit jufta vel frivola.

Archiepifcgpi

h

'eam attentando: quam a&orum originalium exporta-

Sola quippe fa&i fpecies, & annexs, ipfeque libet-

E

tionem, ad effe&um cognofcendi ex eis, an violentia

lus recuíationis huic Senatui exhibità, adeo manife-

(Q

facta fit, licite per Principem imperari poffe, poft Co-

ftam evincunt hujus recufationis juftitiam , eamque

«

varruviam faüpra relatum, probat pluribus citatis Au-

tam evidentibus folidifque rationibus fübnixam often-

Ü

€toribus Salgado, in allegato Tractatu, de ProtecIHone

dunt, ut aufim afférere, nullam umquam vettro Se«

[

Regia parte 1. Cap. 2. num. 96.

natui adeo gravibus tamque ponderofis a

rgümentis fir-

À

Vifo autem prote[fu , 'CS9 vifis aclit caufi TANTUM

matam recufationem fuiffe propofitam.:

illud agitur , an jufte ille Judex deferre noluerit appel-

Manifettum & hinc erit perfpicaciffimo: Senatui,

m

lationi, uti monet Covarruvias , loco citato; five fo-

quam juftus fit fundatufque Supplicantis ad eum re-

m

lum agnofcit de violentiz, ut ubi de illa conftiterit,

curfus, ut Regia protedione contra violentiam Judi-

Auctoritas Regia vim repellat, propulfet C9' oppreffam

ü

cis recufáti, muniatur; omniaque violente contra ip-

lil

fublevet C9' Eccdefiaflicum quodammodo rveducat ad

fum, ab interpofita recufátione attentata, revocari & .

di

viam ju[litie , C9' tramites legitimos , deferatque ap-

caffari jubeantur; &contra ulterius metuendas violen-

rellationi jufte , uti loquitur Salgado, citata parte 1.

tias fibi caveatur, facta D. Archiepifcopo inhibitione

i

,

ti

quidquam contra Supplicantem attentandi,

unufque

D

Nec enim ait citatus Covarruvias, Regii Confiliarii

de ;fecufatione fit Canonice judicatum.

cognofcunt de u[litia appellationis ad Summum Ponti-

u

ficem deferendee , ad hoc ut ab illis fententia confirme-

L

"50 »VO.

!

p

zur vel revocetur, fed tantum tutt TOLLATUR vis ;lla quee

C

a judice Eccefiaftico injufliffime fit appellanti , dum

ia ehra:am fe ex:ekd*i't ad bïole;zr'iar otc

eum Cenfuris Judex opprimit pro Executione fententie

Prþr«'tef?ïa' Reg

Cenfurce Ecclefiafticee illatas,

af

que nondum tran[ivit in rem judicatam pendente appel-

X

datione ad Summum Pontificem propofita, cui teneba-

Sapientiffime reHexefuqt Patres Concilii Trident.

$£ excom-

D

für Sudex -omn:ino deferrg jux;a Canonicarum Santtio-

Ss;a" 2j. Cap. 3. de. Reformat, f;Qiszi*quamvi

IP

m

r

PRo G, vAN DE N'zssr-:.

21

]

AR

muniationis gladius mervüs fit Ecclefiaflicee dz'fciplinæ,

vel jurifdi&ion.is in excommunicante , ut quod Lega-

l

ad contineüdos in officiis fubditos valde fahutaris ,

tus aut Nuntius Apoftolicus excommunicaverit in ca-

lh

fobrie tamen , magnaque circum[pectione exerendus fit;

(ibus in quibus offenditur difpofitio Concilii Triden-

cum experientiadoceat (inquiunt) fi temere, aut levi-

0

tini, refervantis primaminítantiam Ordinario,. vel an-

d

bus ex vebus.incutiatur , imagis contemni ,, quam formi-

te przfentatas, autintimatas litteras fuz commiflionis,

dari, C9. perniciem potius parere quam falutem.

:

fubjungit z. 53. C9' $4. Quod, in omnibus his cáfibus

à

; Quam frequentes levibufque ex caufis excommuni-

Senatus vim tollendo, €9' taliter oppre[fis occurrendo

cationes, alizque Ecclefiaftice Cen(urz pofterioribus

fzculis emanarint, quantaque exinde & in Eccle(iam

retinet litteras ionitoriales , C9' cenfuras tangentes C5'

remittit caufam principalem Ordinario , atque infuper

ïit

& in Rempublicam pernicies, atque in populo fcan-

acriter fert audaciam Tabellionum has intimationes fa-

ala, & etiam innocentium oppreífio & injuria ema-

cientium, atque eoy C9' omnes participes,

CZ' agentes

1.

narint, evincitur ex ipfifmet Pontificum & Concilio-

fevere punit. Clericos. EXTRANEOS AB. HIS

REGNIs . de-

rum Decretis quz corpori Canonico inferta leguntur,.

clarat), eorum. TEMPORALITATES OCCUPAT,

laicofque

!

quz limites, formamque in ferendis Cenfüris przícri-

gravibus ponnis afficit, atque partem ipfam ,

que attu-

bunt; ut vel fic tantis, & tam multiplicibus abu(ibus

le

OCcurreretur.

lit vel excommunicationem vel declarationem, vel cedu-

^

lones etiam in forma probante in preedictis cafibus, aut

Et (ane eum cenfürarum inflidio & ufus dependeat

a poteftate Clavium, quarum ufum Chriftus Ecclefiz

ea careutes, AD CAUTELAM. comipellit omni juris rigo-

1

re, ut fuis expen[is afferat abfolutionem excommunica-

ejuíque Miniftris commifit, etiam ad hos przcipue per-

torum, etiaim nulliter AD CAUTELAM.

:

tinet formam & limites in eis ferendis przícribere, &

Hzc Salgado,

A

qui ibidem z. 56. dicit ex Henriques

abuíüs in iis ferendis fen(im indu&os corrigere, de-

Theologo e Societate Jeíu, quod generaliter in omni-

que earum validitate judicare.

]e

bus ca[ibus in quibus violentia committitur per. Judicem

le

. Nihilominus, quia Regi ejufque Supremis Senati-

aut Executorem. Romance Curig& EDDOMMUNICANDO

bus femper falvam manet, fübditos fuos oppreffos con- ,

PARTEM, C2 in his partibus non

D

tra violentias protegere, (i contingat Judices Eccle-

reperiatur "Tudex ipfe

qui abfolvat , tunc Senatus Regius compellit partem vel

fiaíticos hac fua poteftate abutentes, fübditos Regis

ejus faclores, ut fuis expe

n

his cenfüris violenter opprimere, aut Rempublicam .

nem a Romana Curia vel alias.

fs afferat di&ang abfolutio-

turbare; nequaquam ab officio Regis alienum eft,;

Similiter fi a Judice. Ordinario violentiaxinferatur

;;l:

etiam illis contra has violentias Regiam protectionem

annuere & manum auxiliatricem extendere.

per excommunicationem aliafque cen(üras, pnta (i ex-.

communicatio feratur a Judice poft interpo(itam ap-

. Et quidem vidimus Paragrapho pracedenti ex. Co-..

pellationem, aut pendente. ejufdem recufatione, Se-

varruvia, in Hifpania uíum eífe a tempore Zmimemo- :

le

natum Regium pariter interpon

«

ere fuam auctoritatem

riali, quod fi Judex Ecclefiaíticus rejecta appellatione:

riteinterpo(ita, fententiam (uam exequatur, condem- ;

ad violen;iam tAoll—endam ibidem notat Salgado.

natumque & appellantem .Cezfurir afficiat; tunc Sena- ;

5. V Iol :

tus Regius, poftquam de violentia cognoverit

cipiat Judici, ut excommunicatum abíolvat.

, pra-.

3

Eadem pmxi& in 'Gallia,

De eadem praxi in Regnis Hifpanie, & quidem ex-.

preffa lege Regia firmata, te(tatur Hieronymus de Ce-

De pr&di&a praxi & ufu Regni Fran—ciäe teüanti:r "

vallos, Tomo 3. queftionum practicarum, queft.897.

non tantum recentiores , fed & antiquiffimi illius Re-

Et ibidem z. 126. huic praxi objicit hzc verba Conci-

gni Pragmatici.

lii Tridentini ,. citato Capite 3. Nefas fit fzeculari cui-

Atque inter ceteros Joannes Ga

lii i Advecatus Re-

libet Magiflratui prohibere Ecclefia[lico *Judici ne quem.

excominunicet , aut uaudave ut latam. éxcommunica- .

gius, qui a 300. & amplius annis, fcripfit, refert

quefl.352. Per arre[lum fui[fe

condemnatum Eyifco-.

tionem revocet , fub pretextu quod contenta in prevfenti

pum Cenomaneufem , ad faciendum filium. Ponceti de-

Decreta nou [int obfervata, cum non ad Seculares , jed

humari qui fuerat OT. EXCOMMUNICATUS per Officia-

ad Ecclefia[licos hevc cognitio pertineat. . Reipondet au-

lem dicti Epifcopi in campir humatus ,

nec ion ad fa-,

tem Cevallos, ///a verba iutelligenda effe, quando *fu-

ciendum diclum Poncetum abfolvi ,

quia. pendente lite,.

dex Seecularis intendit cognoftere principaliter vel inci-

C? poft

inhibitionem Epifcopo C9' ejus Officiali fattam,

denter in cafu Appellationir de fententia lata a. "Tudice

ne contra ipfum pro

C

ederent, in contemptum. proce uf

Ecclefiaflico , vel fi potuit , vel.non potuit Evclefiaflicus

pendentis inter . Epifco

pum. antedittum coram Ballivo.

cognoftere vel excommunicare: fecus vero quando ipfe

Cenomaneufi, C3' appellationis in Parlamento penden-

ecognofcit PER. VIAM . VIOLENTU n cafu legis Regni:

tif, C? dictus Poncetus Pater fuerat excommtmicas .

quia tunc de jure C3 conjuetudine talis cognitio pertinet

tus, C9' ejus filius ut excommun

ad judicees Regios, C9' illud. dicitur

tmattus.

?

icAtus in cm'npi.v inhu-

Regis jure naturali conce[fum.

proprie Qb'icium

Et Arnulphus Ruzceus, in C

*

uria Parieh[ïs Con(ï,-;

Eamdem praxim, & legem Rezgiam praxim hanc fir-

liarius, in Tractatu de Regalia,.

Privil.26. m. 12

mantem, multis propugnat Franciícus . Saigado,. toto

. teü'a-

tur quod füo tempore in. Regiítris Curiz Parl

amenti

fuo Tra&atu de Protedione Regia, refpondetque par-

reperiretur, quemdam momiue De Perierit, Audito-

$& 1. Cap.1. Prelud. g. num. 227. (üb przdicis genera-,

rem.Rotcl , qui citaverat provifum in Regalia in Curia.

libus verbis Concilii Tridentini uon e[fe comprehenden-

Romana, fuiffe condemtatum in tribus, videlicet Ap

dum tam (alubre remedium ,. C9 caritativum fubfidium,

REVOCANDUM CENSURAs, (C9' fulminationes auctorita-

üiferis C oppre[Jas [pecialiter a "fure Canonico ex. ra-

te Apo[lolica, tanquam contra legem facram totius Re-

tione,

principiis juris naturalis , C9' Divinis per-

gni factas. Secundo ad dele

sium, longo ufu immemoriali confervatum s. fuper

gationem impetrandam cer-

tir Judicibus inpartibus R

egni, pro abfolutione eorun

quo, cum Tridentinum nihil fpecialiter inducat , fed ge-

qui fententia excommunicationis innodati erant.. Teytig-

neraliter potius difponat , hanc limitationem a jure ap-

ad reflituendum integre Beneficiorum fru&tus €9 intey-..

probatam debet accipere. . Quam folutionem pluribus

e, quibus erant privati,

propterea quia juri Regalic,

citatis Auctoribus latius profequitur.

$

3 non provifioni Apo[flo

lice adheferant, €9' donec

..De eadem praxi in Regnis Hifpaniz ufitat

ä late a

ommnia complerentur ; CARCERI MANCIPATUS EST: -

idem Audor in Tractatu de Supplicationead San&i

i.

lens Senatu confultum Par

1

mum , ac (ignanter part. 2. Cap. 24. Enumeratis enim-

pa utatur , hoc verbo, REVOCAMUS;

if. quod adfit claufula, &5 Pa-

C2' cetera inde fe-

nullitatibus excommunicationis ex variis titulis reful-.

cuta, pro- infeclir habentes: quod av

reftum pronuntid«

tantibus, puta ob defectum legitimz pro mulgationie,

tum eji anno

1494. pro .pnebenda T'ornacen[ft.

Immo

214'

8S:MomcTEYUM. jJu&IS

[

'Imimo práxim hanc inter Hibertates Ecclefiz ! füz re-

arrefta f.qu"i'bus non tantüm ö»ogüntur-"Eþïfööþi alitque

ferre non dübitant Galli; uti videri poteft apud Pi-

ad revocátionem cenfurarum , exque abuüfive latz de-:

)

clarantur; fedinfuü

E

theos in Probationibus Libertatum Ecclefix Gallicanz,

per mandatug Gmil-ibgs cenfüris POn'

qtl

cujus Caput fextum infcribitur: Monitions C3' excom-

deferri.

Á

anunicationy de diverfes fortes , declarés abufives ; ubi

lta anho 1502. C

um quidam Du Qz)äfriä , monitio-:

p

plura variis temporibus prolata Parlamentorum Regio-

nes, fulminationes & cenfuras impetraffet.in- Curia'

il

rüàm arrefta proferuntur , quibus Epifcopi aliique con-

Romana contra quemdam Charmoluc cui adjudicatum

j

demnati füere; cenfüras fuas revocare aut fufpendere

füerat poflefforium Canonicatus & Przbeéndz in Eccle-'

lt

tánquam abufive aut nülliter prolatas.

fia Audomarenfi, nec non contra Prepofitüm , De-

canüm & Canonicos di&z Eccle(iz, Parlamentum non*

li

Atque inter alia refertur . 4: quod anno 1408. Epif-

[jjl

copus Anicienfis ( Du: Puy ) prohibuiflet fub poena

tantum injun

&

xit didto Du QueJite , ejüfque agenti, pro-'

lí

excommunicationis ne quis in die fefto mercaretur, &

cürare revocationem di&tarum cenfürarum, fed infu-

fi

cum ab hoc Decreto per Status Patriz appellatum eflet

per Za Cour fait défenfes auxdite Prevoft Dóyens, Cha--

ad Parlamentum Régium, dictum fuit, partes debere

noines C9" Chapitre, de non obtemperer auxdites cenfus

j

conteítari aC rationes fuas allegare, ac una didum:

res €9 fulminations, €9 de'ne €

e[fer le Div.,ii", ijïc:cf;

[/

Que lédit "Evefque fera' contraint par la prinfe de fon

foubs ou au moins d'icelles.

temporel. Et defend lüdite Cour audit Eve[que, fur

Similis inhibitio facta legitur Przpofito & Capitulo

[

ji

la peine deffus dite, qu'il ne faffe pendant ledit procés

S. Jüttiin civitate Lügdunenfi ; mandatumque ut cen-

aucunes telles ou femblables excommunications.

furis non obftantibus permitterent Przpofito: ( contra

€

,Rl

ii

CEtaum. . refertur, quod cüm anno 1409. pende-

quem cenfurz erant fülminatz )' affifler au- divin fer-

[

ret lis inter Procuratorem Regium, & quemdam Gui-

vie C9 autres actes C9' droits qui lui- app

drtþz'lennen/tï d

lielmum Martroy ab-üna, & Archiepitcopum Rhe-

caufe des fe[dites Prevofté C9' Prellende. "

*

f

[

rhenfem ex altera partibus, coram Parlamento Regio,

Hanc praxim in Gallia etiam poft Concilium Tri-

inhibitum fuiffe di&o "Archiepifcopo , ne pendente

dentinum períeverafle probant ibidem prolata Parla-

f

mentorum arrefta, ac notanter alterum anno 1627.

hac inftantia predi&um Guilielmum alio in judicium

li

trahat ; -Et gour ce que pendant ledit proces ledit Arche-

contra cenfüras promülgatas per Epifcopum Verdu-

neníem , & alterum contra cen

veque à prins exectitoire: de la fentence obténu en Cour

Burdigalenfem anno 1645.

fux'as per Epifcopum

i

t

dé Rome qi'il a fait executer, C9' d fait ledit-Guillau-

1n& DENONCER POUR EXCOMMUNIE, ledit, Archeveque

"Epitcopus Verdunenfis Fráncifcus Lotharingie ( De

Lorraine) die ultima ánni 1626. publicari fecerat Mo-

D

fera contraint par prife de fon temporel de furfeoir de-

ladite execution , €9' de faire abfoudre ledit Guillaume,

nitoriales quibus monebantur primo, fecündo & ter-

G9 ficondamne ledit 4rche

tio omues & finguli qui quidquam attentaverant fnper

Ir

veque envers l:e qu en aimen-

x

VI

de de cent livrer Parifis.

bonis , zdificiis, juribus; juriídidione, reditibus &

Adhzc refertur num. 6. caíus pr

zíenti cäai"uvi nbn þlä-

proventibus Ecclefiarumaut Moriafteriorüm; füb poe-

t

neabíimiliss Cum enim quidam Gerardus Oudet ob-

nà excommunicationis ipfo fa&o incurrendz, nifi fi-

li

tinuiffet fententiam füper poffefforio cujuídam Pafto-

milià attentata ceffent, & ceffare faciantintra fex fepti-

d

ratus contra quemdam Nicolaum Menz Presbyterum

manas, quás pró omni termino ipfis affignat. Ulte-

l

coram Prepofito ( Prevofi ) Parifienfi; atque di&us

rius injungens füb fimili poena excommunicationis, ut.

Menu'impetratfet & pablicaffet citationes , monitiones,

intra'tres menfes reparent dicta attentata.

Inhibens

)

fulminiátiones & cenfuras Apoftololicas contra didtum

praterea, fubeadem poena excommuünicationis, quid-

ti

Oudet, hic recurfum habuit ad Parlamentum Regium,

quam fimile impo(terum attentari, eam ex nunc prout

d

coónclüdens, ut di&tus Menu cogeretur per corporis &

ex tunc infligendo omnibus, qui pofthac quidquam

p

bonorum apprehenfionem facere revocare, caíiare &

contra przcdicta jura diredee velindire&é per fe vel alios

l

nullare ditas citationes & fülminationes, idque (üis

attentabunt, autip(s auxilium vel contilium occulte

E

(

vel püblice przftabunt.

expenfis; & ut ipfe Oudet reftitueretur in poffetfione

& exercitio: dide Curz, prout fuerat ante executas

Ab his Monitorialibuis Procurátor Regius appellans

dictas cenfüras abufive fadas. Regii Judices omnibus

tanquam ab abufu.ad Senatum Regium, pro appellan-

mature examinatis & difcuffis, ont condamné C5* con-

te admiffus fuit, & mandatum perprovifionem, quod

1

damnent ledit. Menu à faire caffer, revoquer C9' an-

di&tx Monitoriales locis publicis:affixe tanquam inde-

il

bite & contra formas ordinarias factz tollentur; & in

nuller à fes propres: coufts C9' de[pens lefdites citations,

locum dictarum- Monitorialiu

Ü

snonitions , fuülminations C9 cenfures Apoftoliques, qu'il

praíens arreftum in

Ü

a fait fulminer €9* executer contre ledit Oudet..... Et

prediàis publicis locis affiget

ü

1

ne uülþlu-s illiqs igt'xq-:-

à

U

au furplus ont ordonné C9' ordonnent iceux "Preefidens,

ia

rantiam pratendere queat.

que j

ufques-à ce que icéluy Menu ait certifi£ deuement

Epifcopus hujus arrefti & affixionis confcius, mox

ladi

t

di&um Proócuratorem tanquam jurifdictionis & immu-

& Cour, culefdits Prefidens d'avoir faire revoquer,

ca[fer €9* annullér lefdites citations , monitions , fulmi-

nitatis Ecclefia(ticz manifeftum infrattorem declaravit

;ä

nations, €9 cenfures Apoftoliques , il fera rendu à l'Of-

excommunicatum , & fententiam excommunicationis

ficial de Paris; pour lui faire C9' parfaire fon procis à

publicavit; inhibens omnibus füis fübditis cum dicto

la chargeidu cas privilegié ; €9' defendent iceux Preefi-

Procuratore Regio jjam excommuni

fine faa fpeciali licentia.

catq c'ommugicaæj

dens audit Official de ne proceder. à delivrance dudit

t

Menu,; fans appeller aucuns Confeillers d'icelle Cour,

Ab hac rar(üs declaratione excommunicationis ap-

à cé commis pour affifler. audit procés, par devant le-

pellatum tanquam aP abufu ; atque ob gravitatem cau-

i

qüel Offiial ledit Menu fe pourra aider de fes lettres

íz, fada fpeciali per Regem comrmiffione Prefidi &

de rehabilitation, C9* autres lettres par lüy produites.

füpremo Senatui Metenfi, habita omnium actorum in-

fpedione, & omnibus difcuffis & plane examinatis,

Et'au fürplüs ont ordonné C9' ordonnent lejditr Prafi-

l

dens , qu'en fuivant lejdits arrefts C9" fentences données

tandem . 13. Februarii 1627. prodiit fententia à Senatu

par ledit Prevoft de Paris ou fondit Lieutenant au profit

Regio in liec verba: Avons caffé , revoqué, C5* an-

nullé, les afles des pretendus monitoire €9 excommu-

dudit Oudet:^iceluy Oudet fera vemis en la po[fef]ton

€9 jouifJance d'icelle Cure d' Autrefche, en. l'eftat qu'i

nication, [igné Francois-de Lorraine, comme abufifs;

fcandaleux , remplis d'impo[lures, €5' faux faits, pre-

eftoit au temps defdites citations ; fulminations , fenfu-

ves Apo[floliques C9' dppellations par luy iutevjettés

judiciables' à l'autorité du Roi , repos C9" tranquillité

d'icelles ,. 69* condamnent-ledit Menu à defvens de cette

publique,: €9* ordonné que lefdits actes desy preténdus

éhflance, la taxation d'iceux refervée par devérs eux.

moritoire C7' excommunication, Jeront lacerés-C9 brn-

Similia ibidem fervato ordine temporis exhibentur

lés,'eu la place publigue de cette ville, par l'Executeur

h

de la

l

»

PRo G ^"vAN pE Nr $s $.

ag

Q

e

de la haute juftices €s' que]ï de[dits actes il fe trouve

fiz fünt fibi attribuere, nihilominus ipfis, non minus

n

quelque chofe d'écrit C9' mis és regiflres €9 greffe dudit

ac aliorum Regnorum Principibus, fubditos íuos a

Eveché , 1] en fera tiré C9' oflé, ou tellentrayé C9 biffé,

violentiis tueri, & a Republica (ibi credita turbatio-

"

que rien m'en puife paroitre, ou etre leu à l'advenir:

tiones & fcandala arcere curz fuit.

L

Avons fait C9 faifons inhibitions C9' defenfes à toutes

Hinc & uíus Delgii, non minus qvuamaliorümRegn

perfonnes , de quelque qualité C9' condition qu'elles foient

norum jam pridem . obtinuit, ut Principes eorum (ü-

de retenir aucune copie de[dits atles des pretendus mo-

premi Senatus etiam circa ceníüras ab Eccleíiaíticis

nitoire €9' excommunication , ainsi leur enjoignons de

promulgatas aut promulgandas invigilarent, ne füb

l

les apporter pardevers nous.vingt-quatre heures apros

pratextu fimilium cenfurarum fubditi per violentiam

& pronunciation du pre[ent arret, pour etre. fuppri-

opprimantur, a

*

ut Refpublica indebite vexetur & tür-

més, meme à tous Curés, Vicaires , C9' autres Eccle-

etur.

1

Jfiafliques , de les recevoir, publier , ou fouffrir publier,

Ita Carolus V. harum Provi'n'ciaruni Princeps prafï)i&-

l

fous peine d'efreïpuniþs comme criminels de lexe-Maje-

videns, non modica fcandala atqueincommoda & cons

.

..

U

tentiones exoritura, fi fui Conüliarii & Miniftri in ex-

. Quin & ulterius addit : Er pour reyaration de-täl

ercitio füorum Officiorum per Cenfüras Eccle(iafticas:

0

attentat commis par. icelui Francois de Lorraine Eveque

vexarentur aut impedirentur,. cavit Edicto füo de 4.

de Verdun, ordonnons qu'il fera themé fous bonne C5

OdGobris r540. ne Judices Ecclefiaftici uti poffint Cen-

1

Jure garde en la ville de Paris, pour fatisfaire fa Maje-

furis

C

é : C9' jufià ce, le revenu de tous fes bénéficer , €y

cium concernunt, .

-ontra di&tos Miniftros in his qua eorum Ofh-

&

1

autres biens, mis fous la main du Roi, C9' regis par

Et quid plura? Ufum hunc inveteratum totoque

commifJaires, comme auf;. tous les offices. du tempo-

Belgio receptiffimum , tanquam aptiffimum, inmo

rel de l'Eveché €9 Comté dudit Verdun, €9 autres bé-

neceffarium medium ad fervandam fübditorum quie-

néfices, feront exercés fous la main du Roi, felon la

forme qu'il fera par nous ordonnée. : condamnons ledit

tem, & tranquillitatem publicam ,afferuerant harum

^

Provinciarum Regii Senatus,ac fignanter Brabantinus

Francois de Lorraine Eveque dudit Verdun . à dix mil

in fua ad Decreta Concilii Tridentini Confültatioae,

livres d'amende envers fadite Maje[tc.

Priufquam enim in Belgio Decreta reformationis ha-

Hzc latius conferuntur in citato Capite 6. Proba-

jus Concilii promulgarentur, milfà illa fuerunt per

tionum Libertatum Ecclefix Gallicanz z. 21. €9 22.

Margaritam Parmeníem, tunc Beleium nomine Phi-

i

Et 1. 23. refertur quod anno 1645. Archiepifcopus

lippi H. moderantem, ad Confilia Regia & prac

ipua-

Burdigalenfis excommunicaffet Juratos civitatis S. Ma-

rum Civitatum Magiftratus,

ut fi quid in iis contra-

s

j

Carii, & Apparitorem (Sergent) Regium, ac infüper

rium crederent confüetudinibus

3

. privilegiis Patrig,

interdixiffet celebrare Divinum Officium in dicta ci-

aut juribus Regiis, id annotarent,

vitate, & juffiffet auferri Venerabile ex Altari S. Mar-

|

Examine fadto , fingula Confilia per fpeciales litte.

tini in quo Miffa Parochialis celebrari confüeverat , il-

ras ad Margaritam füas ad dicta Decreta notas mi(erunts

ludque jufferit per Vicarium perpetuum iftius Altaris

«

quas in compendium contractas exhibet Z

Monius Au«

deferri extra civitatem ad Ecclefiam Cordigerorum..

felmo , in fuo Triboniano Belgico Cap. 32

Ab hac excommunicatione, interdicto, & trans-

Et $. 48. exhibet notata ad przallegata verba Conci-

latione Venerabilis appellatum . fuit ad Parlamentum

lii X'ridentini, Nefas autem fit &c. quibus verbis Ma-

Burdigalenfe, atque in primis per arreftum de 20. Mar-

giftratibus omnibus fevere interdicitur, ne excommu-

tii 1645. juffz fuére partes conteftari & rationes fuas

nicationes Ecclefiafticx poteftatis impediant, aut jam

deducere, & injun&tum provifionaliter Archiepifco-

latas revocari mandent.

Hic rurjus (ait Anfelmus:

po ut intra triduum ab intimatione arrefti daret abío-

lutionem ad cautelam his qui in fua ordinatione erant

plerique obloquuntur, "fudices. Regios hac aucloritate

AB OMNI MEMORIA 71 Belgio ufo5 ,

ut cenfuras impedi-

ä

comprehenfi, atque levaret fufpenfionem & interdi-

re po[fint , vel ad rev

&um per dictam ordinationem inflictam.

ocandum. eogere Ecclefiafticos ,. ve-

medio immi[Jionis in eorum temporalia ,

quando excef-

Pott hzc 4. Aprilis ejusdem anni Parlamentum pro-

Jus C2 abufus id poftulant:. alioquin tolli

nuntiavit in hzc verba : 44 declaré C9' declare qu'a été

e'medio reme-

dia ca[Jationis C3' aliarum provifionum

Regiarum , ve-

mal, nullement, CS9' abufivement procedé en la citation,

luti qucee dicuntur PROVISIONS EN CAs D'ABUS, VOYE

interdit C$" excommunication dont eft que[lion , a or-

donné C9' ordonne, que danstrois jours ledit defendeur

DEFAIT ET AUTRES, qmue fuaconfultatione , ajunt BRA-

BANTI, pracipua e[fe aux

ilia tuendæ Regice dignitatis

ou en for abfence fes. Vicaires généraux , cafferont , re-

C2 jurium fubditorum.

voqueront, C9 anmulleront le mandement . de la citati-

Quamvis nihil folidius nullumq

ue fortius argumen-

on , ledit interdit C9' excommunication : autrement ,

tum pro inveterato hoc in Belgio uíu

adferri queat ;

C? à faute de ce faire dans ledit delay , €9' iceluy paf-

nihilominus pro ufüs il

lius continuatione annotanda

f& . ilsy feront contraints par faifie de leur temporel ,

credidit Supplicans du

autrement procedé ainft qu'il appartiendra.

currerunt exempla.

0, quzx nef(tra prope atate oc-

Hoc arreftum ruríüs confirmatum fuit 11. ejusdem

Primum occurrit occafione cu

iufdam interdi&ti pro-

menfíis; injun&umque Vicario perpetuo facere fun-

mulgati perEpifcopum Tornace

nfem anno 1662. Cum

&iones Paftorales in dicta civitate S. Macarii & ad AI-

enim Magiftratus Infülenfis füa

auctoritate ,. abíque Li-

tare Parochiale $; Martini in Ecclefia S. Salvatoris: &

centia Epifcopi aut Paftoris, exhumari feci

ffet,. & ad

uod ad id faciendum cogendus effet per apprehen-

1

alium locum transferri cadaver cujufdam P

auli Dieda-

onem temporalium ut alias prout conveniens judica-

man, quod fepultum fuerat

in Choro ad gradus füm-

bitur; uti ibidem hzc latius exprimuntur.

mi Altaris in Ecclefia Paroch

ial

Ex his apparet notorius ufüs Parlamentorum Regio-

i $. Mauritii in civitate

Ifulenfi, Epifcopus Tornacen

fis de-hac attentata ex-

rum in Regno Galliz providendi fübditis via prote-

humatione & translatione ca

daveris

&ionis contra indebitas & nulliter latas cenfüras. .

& ratus per.eam notorie infr

rite informatus,

acdtam effe immunitatem

Eccle(1z & fepulturz Ecclefi

aftice, declarav

it 15. Maji

$. VIL

didi anni 1662.

ec

Prafatam Ecclefiam S.

Mauritii in

quam, C9' in quap

catum extitits ac infuper Capellam

Conformis eft praxis Belgii.

cum oratorio Domi

norum de Magi[lratu infra limitee

am, Eccl

domus civice fit

efiaftico fupponendas intergi-

Quantumvis Principibus noftris femper curz fue-

&o, prout (ait)

per preefentes. fupponimus 9 inter-

rit, fartam rectamque fervare jurisdictionem & aucto-

dicimus :

inhibentes ne ibidem

Miffe Sacrificium vel

ritatem Ec?leffxaüicam ; neque ea quz Clavium Eccle-

alia Divina Officia celebrentur ,

donec C9' quoufque pro

/

E

ujufmodi

216

MoT r.þv. uM JuRis

hujufmodi imnuniatis C5 fe.pulturc? Ec&Za/iajïicæ ihfra-

Alterüm exemplum .( 4), idque recentius, occur-

&lione f'uerit plene fatisfatlum , vel aliter per. Nos ordi-

tit in Curia Regia Monteníi in Hannonia. Qusftio

matum.

enim coram di&ta Curia erat fuper poílefforio Paftora-

Addit preterea: Si vero di&ti Domini de Maágiftia-

tus Brànic Comitis inter. R. P. Renon & R. P. Rau-

tu huic noflro [nterdliéto non obedierint , vel illud (quod

wez: ac tandem die 6. Augufti anni 1697. adjudica-

abfit) coniemp[erint , vel aliquid contrá aitentaverint,

tum fuit didum poffefforium P. Remon. Poft hanc

fententiam manutenenti& a di&o Patre obtentam, Pro-

e€o cafu ex nune prout tunc omnes Ecclefias Parochiales,

l

€9' alias tam Seecülares quam Regulares, etiam Colle-

motor Curiz Spiritualis Cameracenfis obtulit libellum

giatam D. Petri ae Pàtrum Societatis Sjefü, uina cum

D. Officiali hujus Curize contra P. Rezon ,. petens ipí

i

N

Capellis omnibus €9' Oratoriis inirà metàs C9' poma-

injangi ut intrà brevem & peremptorium terminum

vià Opyidi Infuülenfis, ac fuburbiorum fitir, patri Ec-

exhibeat cómmiffionem, vi cujus functiones Paftora-

huj

clefiaftico fupponimus Interdiclo. Mandanies hanc uo-

les di&z Curix exerceat, füb poena interdidi ab om-

3b1l

o

ram Ordinationem pér omues nobis fubditos Pa[lores,

nibus fun&ionibus Clericálibus per ipíam Dioecefim,

ol

locumtenentes, ac l/icarios , ac alios quoftuimque etiam

fi intra prafixum terminum obtemperare detre&tét.

exeimpios, ac Regularium , eiiam Societatis efu Supe-

Libellus hic a D. Officiali die 14. Augufti 1697. Pa-

pm

periorer publicari ac divülgari, nec non exacte obferva-

tri Renon communicari juffus eft, cum mandato exhi-

e

nit

ri, fub paenis a jure Decretis-

bendi petitam Commiffionem infra oc&to dies perem-

Magiftratus habità hujus fententia notitia recurrit

ptorie, füb poena interdidi ab omnibus fün&ionibus

f

Bruxellas ad Confilium Regium Privatum, expotuit-

Clericalibus aliifque in di&ta Dioecefi obeundis, in ca-

AHIS

que quod fibi ex commiffione Regis incumberet jurif-

füm non exhibitionis fermino prafixo.

p

dictio in totam Civitatem & omnes Ecoclefias Parochia-

Przxfatus P. Renon, facta illi ejufdem libelli commu-

Í

les quoad ea quz temporalitàtern & exteriorem cultum

nicatione , refpondit fe ad. fimilem exhibitionem, a

0

concernunt; quodque in pratada exhumatione nihil

judicato fibi per fententiam Senatus Regii Poffetforio,

j

egerit nifi quod (ibi ex officio incumbit; ideoque in-

non tenéri.

juftum effe prafatum Interdidum; praíertim cum Re-

Procurator Officii econtra obtulit iteratum libellum

din

giis Edidis cautum fit, ne contra Magifítratus per cen-

Domino Officiali faftinens frivolum ac impertinens effe

nd

furas procedatur in hisqua officiumeorum (pecant;

refponíum, cum non foret quzftio, num obtinuerit

nel

petunque ut injungatur Epiícopo de promptement C3

fententiam in Senatu Regio, fed dumtaxat, aniDecre-

to D. Ofhcialis de proferenda facultate íeu exercendi

jans delai lever ledit interdit , meme à ce le contraindre

pon

par le faififfement de fon temporel.

fun&iones Paftorales, fatisfecerit, concludens ut ipíi

i

V

Confilium Privatum hanc refcriptionem Mapiftratus

juxta prius mandatum, interdicantur functiones Paíto-

de

l

communicavit Epifcopo per Litteras de 24. Maji ejut-

rales faltem donec commitfionem fuam exhibuerit, fe-

de.

dem anni, ipfi injungens, ut furomarie informaret

que debita facultate fun&tiones Paftorales obeundi mu-

di

Confilium de jure & au&oritate,. quam in Ecclefias

nitum effe probaverit. D. Officialis ad hanc Procura-

hi

Parochiales di&us Magiítratus pretendit; nec non de

toris inftantiam petitum interdi&um conceffit.

Edidis inhibentibus ufum cenfíürarum Ecclefiaftica-

Qu

.Qua provifionali inhibitione didus P. Renon cre-

rum, idque infra fex dies; ipfi praterea injungens, de

dens|íe in adjudicato fibi poffefforio fui Paftoratus effe

eu

ne pa[fer cependant à aucuns ulterieurs: [nterdits..

turbatum, recurrit ad Senatum Regium, qui vifis &

di,

Dum autem Epifcopus non refpondetet; atque ipfi

examinatis ejus ac Procuratoris officii libellis, aliifque

de Mágiítratu per quofdam de Clero tanquam etiam

a&is & actitatis in pracfato proceffü coram D. Officiali,

tit

perfonaliter interdi&ti dicerentur vitandi & a Divinis

declaravit 28. didi men(is Augut(ti fententiam judicii

el

arcendi; ac propterea vererentura püblica fupplicatio-

Poffefforii die 6. ejufdem menfíis datam prafato P. Re-

IV

ne etiam excludendi, ruríüs pro ulteriori remedio re-

non, debereíortiri füuum plenum effedum, donec per

öxt

currerunt ad didium Regium Confilium fupplicantes,

fententiam defiitivam in petitorio aliter fuerit judica-

tum.

für

qu'icelle foit fervie de par provifton faire tenir en. état

& furcéance ledit Interdit.

Cum autem hac fententia non obítante memoratus

Ád hanc füpplicam fcripfit Confilium Epifcopo, ut

P. Renon in exercitio fun&ionum Paftoraliura vexare-

uod, quoaduíque vifo ejus refponío aliter fuerit or-

tur, fibique ab Archiepifcopo fuo & Ecclefiaftico Ju-

Clt

&

:

inatum, conveniens judicet, quod prafatum Inter-

dice graviora metueret, ad Senatum Regium iterato

ter

di&um füfpendatur, ad effetum , quod di&ài de Ma-

recurrit, qui vifo illiuslibello die $. O&obr. 1697. de-

giftratu poffint fine ulla oppofitione aut difficultate in-

crevit dictum Libellum parti communicandum ut re-

n

Qu

tereffe füpplicationibus inftitui folitis in Ecclefiis Inter-

:

fpondeat infra oCto dies, pendant lefquels les piéces ve-

Ui

di&o locali non fuübjectis.

Jleront au grefs, interdifant cependant au Pere Rauwex

Cum vero Epifcopus nec his iteratis litteris refpon-

C? tous autres de faire aucune fontlion Paflorale dudit

lieu, C9' de troubler en icelle ledit Pere, Renon , &

[t

deret; atque Magiítratus vereretur, ne ulterius Epif-

al

copus aliquid attentaret, per tertias litteras Confilium

peine d'y etre pourvu ulterierement : au furplus la Cour

monuit Epifcopum ut precedentibus Decretis prom-

prend ledit Pere Renon fous fa protection.

Tnr

Qu

pte fatisfaceret, à peine que fera fait droit fur ce que

Ex his perfpicuum eft, Viri Ampliffimi Supplican-

YO

lesdits de Lille ont requis, comme il appartiendra, en

tem nihil alienum a patrio more, aut aliorum Catho-

vous abflenant cependant, C9 jufgwà ce qu'ulteriere-

licorum Regnorum moribus attentare , dum contra

Ti5

cen(üras via facti contra fe latas, aut ftante Tudicis re-

ment foit ordonné , de toute ulterieure nouveauté foit

H

d'interdit ou autre, tant contre les Eglifes de tiotredite

cufatione ferendas, Regiam protectionem ab hoc Su-

Ville de Lille, que les perfonnes de ceux dutii Magi-

premo Senatu implorat,

t

d

ftrat, Venfemïhle les manans C9 habitans d'icelle V ille.

u

D

| (a) Vide Tra&, de Rec, ad Prine. p. 333. col, z. T. IV. Edit. anni tff;.w

lu

Q

&(

T

H

SeR

Pno G vaAN nE Nzesst.

217

audenddi

ll«

l)

L

l-

ioeoeduds No-Q: Livges- 19

À

us

E.

ol Titiu »*'.,Motliïpi Brevis vicapitulatio.

1

-N compe.ndmm &Snffagä;ïi-us,-quæ' i'n.:hoc tho.fivo;,fia-

Judicis, aut caüfä.lb

gmme probata À Ij"uiidice 'Veid'emA

J

X tius deducta funt ad. probandum quam. infundate

conftet de crimine,

^

in hác'controveríia conetur.D. Archiepifcopus hujus

Aertium e(t períona Aoris qualis in exigenda poe-

Pa-

Regii Senatus judicium declinare. Ac primo quidem

nàfeu vindicta publica debet etfe Ofhiciarius publicus

[

liujus motivi Capite conatus eft Supplicans oftendere,

feu Promotor, qui 'Reümþaqcmþti & ultionem crimi-

l,

abinitio nafcentis Ecclefie, Presbyteros particularibus

nis profequatur.

Ecclefiis, quas Parochiales:hodie dicimus, fuiffe pre-

Quartum eft citatio partis

"feu rei, quzeftfundamen-

Da.

pofitos, illofque harum refpe&ive. Parochiarum fuitfe

tum ac principium Ordinis Judiciarii tam neceffarium,

lle

proprios Sacerdotes, qui curam illarum jure proprio

ut ejus fola omiflio, omne judicium nullum reddat &

gererent, eifqueex officio neceffaria falutis pabula mi-

invalidum, necalius fit defedus,

]

quo omnis quzcum-

18

niftrarent, Deinde hos Presbyteros ex mente Eccle-

que fententia efficacius enervetur.

fyze femper fuiffe perpetuos ;; hoc fentu:quod Ecclefiis

Quintum eft previa monitio, ut þ,eccatof officii fui

illis praeficerentur, ut tota vita durante,tanquam pro-

admonitus ad re&um ordinem redeat, & ab errore füo

prii Parochi, illis intenderent.

&

].

J

in moribus aut do&rina refipifcat; cum enim Cenfüra

d

Ideoque Parochos non pofíe reputari

Vicarios Ei)if'-

hzc medicinalis ferri non poffit nifi in contumacem ,

coporüm (eu Delegatos; ad nutum eorum Curam Ani-

)

& contumax judicari nequeat, niíi qui debiti füi ab

maruni exercentes, ac pro eorum arbitrio amovibiles,

ipfo- Jadice monitus optemperare detre&at , manife-

fed effe inferiores Pradatos feu Hierarchass quijure or-

dinario & ftabili, il eft vi füorumtitulorum, five Be-

ftum eft folum monitionis defedum, fententix omne-

B

íuum robur auferres. hiic autem monitio talis it opor-

neficiorum Parochialium , Curam.Animarum func&io-

t

tet, ut fiat a Judice füb comminatione Cen(urz, ut.

s

ne(que ad eam fpedantes exerceant.

qui remedio íuaviore non corrigitur ad r

v

,

Hinc confequenter oftenfüum eft

, Parochos nbn

eliorem fru-'.-,

l

gem gravioris poenz inflictione reducatur.. -

1

pofle per f(implicem aut extrajudicialem prohibitionem

five revocationem, Cura Animarum aut exercitiis ei-

Sextum eít caufa, quz an D. Archiepifcopo priva-

Jja

dem annexis pro libitu privari, aut ab eis, etiam vali-

tim nota fit, non eftbujus loci difcutere, neque illam:

vult Supplicans Regii Senatus examini fübmittere: hoc:

|e

de, ex (ola voluntate íu

ipendi, cum hzc Cura & jus

dictas functiones. obeundi,

d

Parochis competant jure

conítat quod.caufa . quz allegatur fcilicet-hare(is aut

ls

ejus füfpicio , fervato juris ordineprobata non fit: 'nul-

ordinario, feu jure tituli; adeoque eadem ftabilitate,

qua ipíe titulus.

lus enim contra Supplicantem eft inftitutus proceffus,

buä fa-

nullus a Promotore;libellus oblatus ,. nulla capta con-

:

Aliter plane judicandum de.Presbyteris qui

cultas Confeffiones audiendi & Divini verbi przdican-

clutio, nulla citatio, nulla-monitio, nullus. notatus-

(

error: nulla hzrefis nominatim ;expreffà, cujus Sup-

;

di, ex fimplici Epifcopi delegatione commiattitur.

plicans reus fit aut füfpcQus, ex quibus omnibus re-.

. Cum enim horum facultas non profluat ex aliquo

titulo (tabili atque perpetuo, etiam illa perpetua non

fültat manifetta febtentie nullitas & inflid Ceníürz

invaliditas.

eít, fed pendet a nutu Epiícopi delegantis, quam fi

revocet, nihil reftat, in quo illa veljus aliquod ad fun-

Prater hec oftenfum eft, fuf"p-enfiönäih Supplican-

&iones eafdem , vero &

Ap'e*rpetuo titulo deäciente,

tis zquiffimo BreviInnocentii XII. ac ordini in illo prz-

fundetur.-

:

Íícripto effe contrariam,. cum.in eodem prater alia fa-

luberrime Decreta, mandet optimus Pontifex,. Ne ulla

Secus.in Paroch

is accidere oftenfüm eft, qui dum

ab Epifcopis femel cum cura animarum, Parochiali Ec-

ratione quifguam vaga ifla accufatione C9 invidiofo uo-

mine Janjenifmi ( eadem ratio eft de aliis erroribus?

clefiz funt adfcripti, vi fnorum titulorum curam illam

& jus exercendi fundiones ad eam fpectantes, ftabili-

traducatur aut nuncupetur nifi prius fufpettum e[Je 1e-

gitime cou[literit, aliquam ex damnatis Propofitionmibus

ter poffident, & eadem perpetuitate, qua ordinarii

( Janfenii) docuiffe aut tenu

omnes, etiam Epifcopi, Eccle(üs fuis, quibus tan-

ife s. nec quifquama fub hoc

preetextu repelli ab Officiis,

Muniis, Benefiiis, Gra-

quam fponíi matrimonio fpirituali junguntur infer-

viunt.

dibus ac Concionibus habendis , velalia quacumque fun-

Unde fequitur controverfam füfpenfionem, plane

Gione Ecclefiaflica permütatur , nifi fervato juris ordi-

ne eam poenam , que viris alioquin. Catholicis graviffi-

extrajudicialem , & latam via facEi, nulla juris forma

adhibita, non potuifle, adimere Parocho curam Ani-

ma e[l, commeruiffe probatum fuerit.

imarum, aut jus fun&tiones ei annexas obeundi; eo

Quam autem ab omni hzrefi, alioqueerrore contra

quod hzc cura & jus illi competat vi fui tituli non re-

fidem cum pertinacia tuendo, alienus (it Supplicans,

vocabilis antadimibilis, nifi per fententiam fervato ju-

prater plura alia, evincit fola ejus ad D. Z/az Suleren

ris ordine latam.

Epiftola, qua profitetur fe omnes C9' fingulas Propo-

Ex quibus omnibus conclufum eft: quod tametfi fi-

fitiones ab Apoflolica Sede damnatas, damuare, go

milis extrajudicialis fufpenfio per te loquendo fufficiat

prorfur 1modo ac feufu quo illas damnat Sede Apoftoli-

ut Presbytero nullum titulum habenti , facultas audien-

ca; feque cumtahta veneratione Con[litutienes ejtus on-

di Confeffiones valide adimatur, tamen inefficax (üt

nes ac Decreta. femper fufcepife 5 ut nec apicen, nea

ut eam auferat Parocho; fed refpectu hujus judicatur

verbulum aut interpuntiiouem addiderit illir umquain

aut dempferits nec aliud umquam optari

pro mera turbatione fadi reputanda.

"

L quam vel ab

Probatum deinde Capite

- o

fuípenfionem de qua

Illufirij]mo D. Archiep

jcopo vel a S, Sede, ejufve Mi-

uiftro corrigi , fi hac in parte a. veritatis trainite devi-

agitur, effe veram Cenfüram , ac.poenam medicinalem

-

quz infligi non pote(ít, nifi fervato juris ordine, ac

ajfet.

adhibitis effentialibus hujts ordinis requif(itis.

Poft hzc Capite tertio probavit Supplicans,

quam

Quorum primum eft fori exterioris auctoritas feu ju-

fundate contra turbatjonem hanc pro obtinend

4 ma-

riídictio, nec appellatione impedita,

nutenentia Regio Senatui (ipplicaverits dum oftendit

nec 1*ecuültione

lieata.

quam iafundata (it Archiepifcopalis e

xceptio judicii

Secundum eft Informatio »ravia

facta au&eritaï&

hujus Senatus declinatoria; idque ex eo

; utait, quod

Ee

Suppl. oper. V'an Equz. Tomus V.

agatur

218

M ó T 'vuM Jvusrs^

ol

agatur cïäre mere fpiritirali, Eögäïfïöhï Jüdicis Eccle- "lenté ac viafacti pro mero arbitrio Superioris Ecclefe:

o

fiaftici privative fervanda.

ftici in fui Paftoratus pacifica poffeffione turbari.

Monftratum eft enim fion agi Coram hoc Senàtu de

. PrdBe novitSupplicans D.'Archiepifcopo incumbe-

(sf

ipfa cura animarum aut functionibus ad eam fpe&an-

re Paterna correctionis officiüim, cujus fuavitatem ac

ol

tibus, fed folummodo de pofteífione pacifica Suppli- -

debitum etiam poftjteratas preces, Paítor numquam

(i0!

cantis refpeu tituli Parochialis & Curz Animarum -

expertus eft.

"(

ei annexz, & violentia ejufdem turbatione.

*

Novit etiam Epifcopis , Dioecefim füam & Parochias

n

^Hze vero cum fintmeri &&

..l»o

vfitantibus ; competere . auctotititem difponendi& ors

da

dinandi:eà, - qui pro . bono:animarum ,-abifüum ex-

bentia, cognitione Regii Senatus juxta receptum ab

tirpatione; . correctione morum & Cleri inftitutione,

]uü

immemoriali tempore; ubiqué gentium morem inda-

red

Bitanter competünti hujus enim manutenentiz fcopus.

ac totius Dioece(is xdificatione judificaverint conve-

aq

nire: neque horum Decretorum executionem; pofíe

eft & Regalis Officii debitum, omnem a füis fübditis

qualibet: appellatione;- inhibitione aut alio juris reme-

Wt

uibufcumque violentiam depellere, omnibus füa jura

g

ervate, & ne quis indebite in pacifica fua poffeflione.

dio impediri; verum hzc'ommnia fieri folent fine ftrepi-

tu & forma judicii ,. nec in illis vifitationibus infligi

türbetur, inhibere. Ita AucGores omnesteftantur, in.

poffünt poerie ordinariz , íed tantum extraordinariz,

u

toto Orbe Catholico , judicium potfefforium, etiam

p

in re quacumque fpirituali , Regiis Tribunalibus refer-

qui magis morum emendationem & correcionem

quam vindidam refpiciunt: poena vero ordinaria &

jrt

vari, cujus ufus exempla aliquot cüm utroque libello

dex

Civili, prfenti cafüi

;

accl:-okmquata ; exh:bwt Sl/l-pþlli- :

gravior non poteft ni(i cam plena caufe cognitione &

Q

cans.

j

juridica difcuffione decerni, verum.nec de hoc corre-

YU

"Ae-fignàn

| ter : vyfe'ntentiam hujus Senatus :qua anno ,':

&ionis modo eft

quzítio, dum.nullainvenitur ixïüitu-

ta vifitatio.

ti0

1676. manütenuit Paftorem Frigidi Montis in hac Ci-'

Qu

vitate Braxellenfiin jure Preedicandi verbim:Dei , oon-:

At tantum agitur de infli&ione Cenfurz füfpenfio-

P

tra PP. Dominicanos. Item per Liiteras manutenen-

nis ac poenz graviffimz quz ferri non poteft nifi a Ju-

dice ut Judice; feu agente partes Judicis, & proce-

tiz quibus ipfe Supplicans ab hoc Senatu manutentus:

DN

füit.in eodem jure Predicandi contra PP. Societatis::

dente juxta prafcripta ordinis Judiciarii; a quo quam

te/

& aliás quibus manutentus eft in jure Catechizandi in:

procul aberraverit D. Archiepifcopus fupra probatum

eft, &oftenfüm ne unum quidem requi(itum effentiale

rif

Sacello $; Cornelii contra eofdem Patres. Item exhi-

in ferenda fententia fuiffe fervatum.

n

buit D. Alphonfüm De Berges, Archiepifcopum Me-

chlinienfem fupplicaffe huic Senatui pro manutenentia

Atqueinde clarefcit nulla zquitatis fpecie huic

recurfuüi Supplicantis ad hoc füpremum Confilium ti-

VC

in jure confirmandi Decanos Capituli

i

S. Güdule, &

a

dandi eiídem curam animarum.

tulo poffeflorii; opponi poffe litteras piiffimi Regis

nu

if&&e

Caroli Secundi, ad hunc aliofque Regios Senatus di-

^"Hec aliaque que exhibuit Supplicans , man

redas, & exhibita füb litteraS, quibus interdicitur ne

ho

oftendunt etiam in poffeffione

&

fre'li' mere fp;'ritu*alis maà-

nütenentiam peti folitam; - ^*

Epiícoporum Decreta in corre&ione morum aut do-

Senatus foIUm-*COgno(c'it.de pacifica

Qrinz, titulo poffefforii aut prote&ionis impediant;

Utrobique enim.

vetum has Regis litteras intelligendas effe dum Epit-

yoffeffione & illegitima poffeffüris turbationé, quz fi:

utraque probata fit Supplicantibus concedit litteras:

copi procedunt ordine judiciario , & juxta Regulas

manutenentix , quibus violentià fiftitur & pacifica pof-

Ecclefíiz ac Statuta Canonica, evincunt aliz ejufdem.

Regis litterz ad Epifcopos Belgii datz 10.

feffio continuatur ; praterquam quod a veritate álienum

Junii 1697.

fit, id quod in exceptione declinatorio D. Archiepif-

prout latius $, 7. Capitis 3. probatum eft.

cópi afferitur, fcilicet nullumà temporale fun&ionibus

. Quarto denique Capite monftratum eft Supplican-

ilis Paftoralibus effe:annexum: quis enim neícit po-

tem merito pro protectione Regia fuüpplicaffe, qua a

pulum fidelem Paíteribus Sacramenta alia(que Eccle-

violentiis (ibi nomine D. Archiepiícopi illatis & adhuc

fiafticas functiones adminiftrantibus, Duplicia, hono-

timendis fervetur immunis; ad hoc enim Regia omnif-

li

que Szcularis poteftas ordinataeft, ut minus potentes

raria folere Chriftiana liberalitati largiri;que in Urbi-

bus, ubi decimx defünt, magnam partem Paftoralis:

a potentiorum injuriis & oppreffienibus vindicentur,

füftentationis efficiunt; quz honoraria vel minuuntur,

pax & tranquillitas publica firmetur, & omnibus füa

jura ferventur illzfas quod quam fit Regibus proprium,

vel illis Paftores privantur, dum per fe fubditis füis

falutis pabula non miniftrant: adeoque D. Archiepit-

neceffarium ac eflentiale eorumdem officium vel inde

copus Supplicantem viafadti ab exercitio Officii Pafto-

patet quod fit ab ipfà Corona & dignitate indivultum,

inhzrens Regimini, acab illo infeparabile.

QUOd lOf

ralis impediens, eumdem in debitc füftentationis ac

commodi temporalis perceptione perturbat.

cum habet non tantum refpe&tu fübditorum Laicorum,

Monftratum eft deinde hocrecuríu ad Regium Tri-

fed etiam Ecclefiafticorum, hoc ipfo quo hi. manent

Reipublicz membra, ac tenentur Regibus & fublimio--

|

bunal urgeri D. Archiepifcopum ut coram eodem cau-

i

fas füfpenfionisalleget, fed ut Supplicantem in fua pa-

ribus poteftatibus, obedientiam, fidelitatemque prz«

cifica poffeffione non turbet, quoad uíque ipfum fer-

ftare.

Unde concluditur fas effe Clericis ad Regem

ejufque Senatus contra violentias , pro remedio falu-

ïï

vatojuris ordine, coram Eccletiaftico Judicio compe-

(

tente, pocnam füfpenfionis ab Officio Paítorali me-

briore, recurrere, quod vel tunc maxime licet, cum

rmiffe probaverit.

ille ab ipfomet Judice Eeclefiaftico inferuntur, quia

El

hujus auctoritas eft ad vim inferendam potentior, &

i

Quin nec przten

dit fapplicans a Sehatu tolli Cen-

ad nocendum, fub nomine & juftitiz colore fallacior.

furam füfpenfioniss aut fe ab eadem abfolvi: fed judi-

l

cio poffefforio declarari fufpenfionem hanc v;a facti

Hoc autem caíü Rex aut Senatus ejus non fe intro-

mittit fpirituali regimini, non fibi adfcribit de mori-

K

fuiffe inflidiam; qua declaratione ipfacenfüra non tol-

N

litar, aut Supplicans abfolvitur: fed publica fententia

bus Clericorum ac doctrina judicium, non jura im-

probatur illum fine ordine juris in fua poffeffione fuifle

munitatis Eccle(iz violat, non Epifcopos in corredio-

Q

ne Clericorum aut animarum falute procuranda, vel

y

turbatum , eamque violentiam Regia auctoritate tol-

lendam.

Dioecefis fuz directione & adificatione perturbat, fed

Denique ad naufeam repetitum eft nolle Supplican-

id unice ftudet ut cundis fübditis five Clericis five

f

tem titulo Poffefforii in correcione Doc&rinz aut mo-

Laicis fua jura ferventur ,. & omnia debito ordine per-

Á

rum, TribunalEcclefiafticum declinare, veljudicium

agantur; quo jure Rex vindex Canon eft, murus Ec.

de iifdem Regii Senatus au&toritati committere , fed

clefie, pax Clericorum.

Quam vero hoc fit Regibus

l

djure

k

unice contendere, f& non poffe illis. prætexfibus vio- proprium, non ex confüetudine vel indulto, fe

NO-

219

P R O G. V-AN pE. NESSE.

Cordnæ, omnium Au&orum & Regnorum confenfüs

atque interim officium Judicis pergft agere & vexare

E

oftendit.

Ceníuris,.quid zquitati naturali, quid omnium Na-

(

Eodem jure

'k& tifulo Regi competit iudiciüm pof-

tionum moribus, legibufque conformius,. quam con-

fefforium , utpote fpecies protectionis qua pacificus

tra talem violentiam, auxilium Regis expoícere? Quid

pofleffor contra quamcumque violentiam in fua poffef-

huic gloriofius, quam fic oppretfis protectricem ma-

d

fione fervatur illzfus; donec debito ordinejuftitix ea-

num Judicis tali recu(atione ligatas manus habentis &

[

dem privatus aut privandus de jure probetur. Hzc

adhuc nocentis, fortius eaídem ligando , praítare?

enim protectionis fpecies, quz manutenentia dicitur,

Atque hoc eít quod a Senatu Regio Supplicans (ibi

danda eft contra id quod fit incompetenter feu contra

concedi petiit, & a

E

Juttitiz Regulas; & contra omne id quod violentiam

fe, confidit.«1,.. «

t

b ejgfdem æquitate nggarj non pof-

-

Nec minor. eft aut mi

à

redolet, ad quam arcendam Reges gladium portant,

nusechax Regalis pfoteäio

d quibufcumque & per quofcumque eadem inferatur:

& Regii Senatus auctoritas , .qua fübditos ;contra vio-

ut proinde, neque hzc, protectionis fpecies per Re-

lentias Judicis Ecclefiaftici tueatur, .datn hic illos ter-

gem poflit abjici, vel ab ejus dignitate divelli.

l

ret, comminatis Geníüris indebitis, quam dum con-

z

Sicut autem (ünt plures violentie fpecies,.quibus

tra Canonum . Statuta , contra juítitiz regulas, vexat

Clerici etiam a füis Judicibus Erclefiaíticis poffunt op-

indidiss. his.namque folet Rex ex muneris fui debito

primi, ita plura Regiz protedionis officia, quibus op-

providere vel prohibendo ne injuftis Ceníüris violen-

preffi debeant füblevari. . Inter has una eft,. dum Ju-

te. noceant, vel fiillas tulerint, jubendo eafdem revo-

gï

dex Ecclefaíticus debita forma & fecundum Statuta

care, ne fubditos opprimere pergant. Recuríüs au-

Canonica recuíatus, pendente recuíatione indecifa

tem Clericorum in. hoc.caíu ad Regi* protectionis

vult adhuc Judicis partes agere, & detrectans recuf(a-

auxiium eodcm fuündamento Regalis officii nititur,

tionem Arbitrorum, jhinc inde affumendorum judi-

quo Regem in aliis oppreffionis generibus procedere

cio füubmittere, pergit reculantes poenis, Ceníuris,

ante monítratum eft, prout variorum Regnorum ac

aliíque id genus moleftiis divexare. .

fignanter Belgii noftri exem

evincunt.

pla, & immemorialis ufus

!

Cum recufàtio propofita, aeque ac appellatio Judi-

cis liget manus, quidquid hic jam recuíatus agit, at-

Ex his omnibus non dubitat Supplicans manifeftum

tentare cenfendus eít ut privatus, qui cum omni ju-

fore huic Ampliffimo Senatui, quam fundata fit Sup-

rifdicione careat, Regia audoritate comprimendus,

plicantis Conclufio, qua petit fe manuteaeri in pacifi-

ne quibufcumque modis vexet aut noceat.

ca pofleffione obeundi functiones Paítoratui füo an-

Cum vero nulla umquam propofita fit recufatio gra-

nexas, nec non protedionem Regiam adveríüs vio-

vior ac fundatior ea, qua Supplicans recufàvit D. Ar-

lentiam fibi concedi, atque inhiberi D. Archiepifco-

Chiepifcopum (füum, qui decitionem illius juxta Cano-

po, ne quid pendente recufatione contra Supplican-

num przícripta, arbitrorum judicio, licet quarto ad

hoca Supplicante interpellatus, noluit committere,

tem ut ]udfzx agat.

M O N^€M E N p

Quorum in boc Motivo fit lvizentz;'o. !

A.

fente préfentement qu'ils auroient été publics; atten-

du qu'il étoit votre devoir de prendre des Informati-

Littere quibus Dux Bavarie Caufam Supplicantis ad

ons & chátier ces excés, & de nul autre juge'en Bra-

Concilium Brabantice remittit.-

bant. À tant, trés-chers & bien aimez. Notre Seign.

Dieu vous ait en a fainte

garde. De Bruxelles le 19.

MaxiLIEN EMANUEL par lé grabe de Dieu Duc de la

d'OGobre 1696. Efloit Paraphé : Coxvt. Signé

M.

Haut & Bafle Baviere ,. & du haut Palatinat, Gom-

EMaANUEL. La fuperfcription : A Nos trés chers &

te Palatin du Rhin, Grand Eíchantfon du St. Empi-

bien aimez les Chancellier & Gens du Co

ordonné en Brabant.

níeil dg Roy

re & Eledeur, Gouverneur des Pays.bas, &c.

' Räs-'Chers & bien-Aimez. Comme l'Archevéque

B.

de Malines dit que l'hiver paffé le Pafteur de S.

Catherine a commis des actes feditieux & prévarica-

Altere Littere Ducis Bavarice quiFus Concilio Braban-

tions en cette ville, qui auroient été publics, que le

tice Caufam Supplicantis dijudicandam per-

méme Pafteur par une continuation, auroit au mois

mittit.

d'Aoüt voulu induire le Magiftrat & les Nations de

cette Ville de ne pas confentir à l'Impofition d'un li-

MaxiMILIEN. EMANUEL par la grace de Dieu Duc de

ard fur le pot de biere, qu'à condition que nous leve-

la Haute & Batfe Baviere, &c.

rions & ferions ceffer nos Decrets donnés contre les

Janfeniftes & Novateurs; que les Pafteurs de cette

Rés-Chers & bien-Aimez. Ayant vü vös repréfen-

Ville qui étoient lors de la Congregation, en pour-

T

tations au fujet des Informations que vous avez

ront dire les circonftances, & que le Magi(trat & les

pris àla Charge du Pafteur de Sainte Catherine, Nous

Nations pourront aufli depofer les pernicieufes inftan-

vous faifons cette pour vous dire que i vous trouvez

ces que ledit Pa(teur leur a fait de méme que les Do-

ledit Pafteur innocent, ou point convaincus des ex-

yens des Nations pourvu qu'on les y oblige fous fer-

cés dont on l'avoit accufé, vous pourrez le declarer

ment : Nous vous faifons la prefente, afin que vous

tel, & lui en faire depécher ade comme trouverez

faffiez inceffament informer fur ce fujet par un Con-

feillier & le Procureur-Général, & Nous avifer de dix

convenir pourla reparation de fon honneur; & quant

aux conclufions que ledit Pafteur a pris à charge de

en dix jours, ce qui refultera des devoirs , qui feront

lArchevéque de Malines, Nous en avons remis la

rendus, comme auffi, porquoi vous n'avez pas pris

connoiffünce à Ceux du Confeil Privé, & par tant

les informations für tous ces excés fitót qu'ils font ve-

vous pourrez renoyer vers eux ledit Paíteur en cere-

nus à votre connoiflàance, puiíque l'on Nous repre-

gard. A tant trés Chers & bien-Aimez, Dieu vousg

Supplem, Oper. Van Ejpen. Tomus V.

&2

ait.

220

x

"OMSOÓLAM €WowAgr N-T94

ait en fà Sainte Garde..; De Bruxelles le 2

q

*

4.de May miffi eft per füami Celftüdiücm

Wavaticeti ad ConGr-

1697. Etoit Paraphé : S. J. Pol. vt. Si

£

lium Brabantiz ibidem diligenti

cuffa auditis plufquam s6. tefti

flime examinsta & dif-

NUEL, ä?ïjcq-iïztrejigf;iä i P De Rivgnggrg'f |

bus & in favorem fa.

C.

prafcripti deciía 8.

numeris 1. 2. & 3. ^

Patet &x Gopiis additis

2.. Quod idem Illuftriffimus

TSe;ztäntiva"L;cäïoiy"iliz.' Brabantzæ :"qz'ta* Supplic&r ab omni-

Dominus Archiepilco-

ä

*

pus eundetn infrafcriptam Paft

orem co

)

ntra 0

*

mne, pri-,

f

-;-::.'y

;

At deenifosibuliNeupirivus gb DIvRR.

vilegiüm exemptionis Ecclefía

fticz, & nonobffante

periculo irregularitatis, fü

"

b ide

m

-ü au SouveramConfell du Iioy þrd-äh-nä eit V—Bria-

nuntiaverit cu

m tempus iterato de-

Ü

V

i

m aliis quatuor Vi

ris honeftiffimis , íci-

li

cY- - bant, dladettrede fon: Altäffe Ele&torale du 19. 0-

licet RR. DD. Huygens S. T

H

heol

LÀ

1

€&obre 1696,0u le Pafteür de Sainte Caátheritie fe trou-

Mechlinienfis Bacx Pleban

1

D. Baérts. Plebana.

ve' denoncé d'avoir: commis des actes feditieux & pre«

0 Antverpienfi,' & Van

jl

Geet ' Plebano Gandenfi ;

fi; idque apüd prafatum Sere-

é

n

varications en ;cette Ville:qui'aüroient été pablics, &

niffimuni Bavariz Duc

em,

,

e graviflimis criminibus

une pat une- continuation; i| auroit au thoi$ d'Aoót

qi: nonnifi morte potuiffent

t

de la méme année, voülu induire le Magiftrat/ & les

expiari, fi vera fuiffent.,

Crimina illa funt tam gravia,

tam enormia & terminis,

l

Nations de cette Ville.de tie-pas confentir'à-lImpofi-

tàtb atrocibus expreffa, ut n

eceffarium judicaverit in-

tion d'ur liard fur le pot de biere; qu'avec condition;

fraícriptus: exhibere " copias

ti

qu'on leveroit , & feroit ceffer les decrets donnés:con-

tum libelli oblati füz Se-

f

tre les Janfeniftes,. & : Novateurs ; vü auffi les Infor-

teniffimz Cel(itüdini Bavari

£, tum Refponfionis in-

frafcripti & aliorum' accufat

orum XN. 4.

& 5. quorurmi,

mations prífes enfuite de ladite Lettre de fàdite Altefz

omniuni criminum ne unum

quidem vel per umbram,

fe Ele&orale du 24 de:May dernier , lé tout confide-

probare potüit Ill

[

ré la Cour declare: ledit Pafteur exempt.& libre des

uftriffimus Dominus Archiepifco-

l

pts-néc adhüc pr

obare poffét cum mica veritatis, -

excés à luy.impofés. .Ainfi-fait en la Vile de Bruxel-

,$., Quod non

obftante m

]

e

les, le 8.

neánni 1696. Illuftriffimi D

emorata prima fufpectatio-

f

Juillet 1697. Efloit Zfaraphä : Ro

v.t,i. jignä F

omini Archiepifcopi (quze,

£

A V.HGhi'nde.rtaeIen;-

illi ligabat manus) afiis

que rationibus fü

pra allegatis &.

infra allegandis pergat, idem Illuftriffi

mus Dominus,

D.

iufraferipti Judicem agere,

[

capiendo contra eum in-

n

formationes & fignificando

fe in ejus perfonam atten-

Memoriale.ülvfïeveiflendiyivi;u.' Domi'nïi Archfepifcop*i Mech

taturam, fi informationes

materiam fíubminiftrent ,.

«

Regi oblatum contra Sup

plicautem C3 qua-.

idque ob| evafiohem Rev.

i ?iþien.äs

Patris Quefitel ex domo Ar-.

(

— tuor alios Theologos. (a) '.

chiepifcopali; ad quam in

frafcriptum allaboraffe füf-.

piciatur fepe di&us]

lluftriffimu: Dóminus, tametfi.

G

E.

ille abfuerit & per Fl

andriam ac B- bantiam ad fchal-

t

dim ob

ambulaverit, cum Dom

E

D. Supplicaütis contra precedens Me--

j*

inis Vercauwen , & Ver-.

Rejpanfum ;

[chueren ac. duabus füis Soroi

ibus, a die 1. Septem-

p

- .bris proxime elapfi

ufque ad.15. ejufdem inclufive ;

(

tnoriale Iä):-;(f.iïrciliepbz;[copi.'ï(lz?

prout paratus eft

per té

F.

nota fuit Revere

eftes probare, & hzc abfentia

fi

ndo Admodum

Domino van Sufle-

lü

- . fen Vicario Generali,.

qua durante e carcere liberatus

fe

Quo 'Supplimns recufat D. Archzepzj?opzmi. i

eft di&

us Pater Quefnel.

p

frafcriptus Paftor S. Joannis in Molenbeca & S. Ca-

4. Veritas eft, quam infrafcriptus extrajudicialiter

fo

r

" profitetur ut toti mundo innoteícat ejus innocentia ,

n

p

haring in hac Urbe Bruxellen(i, declarat, per

-

prefentem adam, fe inhwrere fufpeclationi Illuftriffi-

cujus veritatis puncta fequentia

paratus eft infrafcrip-

*

mi Domini Archiepifcopi Mechlinienfis, eidem inti:

tus coram quocümque lezgitim

0 & non füfpe&o Judi-

]

ce afhrmare folemni jurament

O, I. quod non difcef-

Wt

matz 19. Menfis Maji 1696. per Notarium Cars, ad-

- fe

"

riteo fine ut interea dictus P

huc pendenti indecifz poft monitionem ad eligendos

ater Quefnel e carcere

t

arbitros fa&tam per eumdem | Notarium 23. ejufdem

evaderet ac aufügeret, ficque p

retextum abfentizaut

ni

ignorantie przatendere poffet :

prout tamen füfpica-

menfíis, qua. füfpedtatione prafatum .. Illuftriffimum

tus ett & fignificavit prxfatus. D

Dominum recufàt infrafcriptus, in omni caufà ipfum

» van Sufleren.

quomodolibet concernente, & ut probet predicam

2. Quod infrafcriptus null

um -éóorum, qui didtum

Patrem Quefnel fuo carcere li

berarunt, noverit vel vi-

]i

recufationem effe fundatiffimam, prater rationes ibi-

derit, vel audiverit, nulli e

orum locutus fit aut allo-

dem allegatas , fübdit fe

qui juflerit per fe vel

t

fuz fufpectationis.

quentes ad majus roburprimæ

per alium direde aut indirede,

nec mandatum aut a

uxilium aut

pecunias dederit, aut;

fe

Primo quod prafatus

Tllaftriffimus Dorxiinus Archi-

dari jufferit, vel promiferit, nec

ad dandum fuerit re-

epifcopus 19. O&ob. 1696. infrafcriptum denuntiave-

quifitus.

3. Quod unum il

n

rit apud Sereniffimum Bavarie Ducem, quafi hyeme

lorum qui pecunias petiit'

D

(fcilicet quadraginta piftol

as, quas afferebat fibi fuiffe

hi

precedenti commiferit diverfos a&us feditiofos-& prae«

promiffas) & iterato ad illa

s habendas in(titit etiam cum

varicationes, quodque idem, illas continuans etiàm

minis fe, nifi ipfi fatisfier

f

meníe Auguíto, tunc ultimo e

lapfo, voluiffet indu-

et, idem totum in 'Epifcopa-

hat

cere Magi

Í

i

tu proditurum, durius

rejecerit & ne quidem allo-

E

H

tfutus & Nationes-hujus Urbis. & impedire

quio dignatus fit, idque

priufq

uam ullus illorum cap-

ne in obíequium Regis confentirent quadrantem in

tus effet.. 4. Quod infrafcri

j

poculum cerevifiz, nifi Rex revocaret decreta fja da-

quifitus ad pecunias illis vel

ptus ne quidem füerit re-

tit

ulli eorum numerandas.

ta contra Janfeniftas & Novatoress quod Paftores qui

$. Quodíi que pecunix Rever

endo Patri Quefiel mu-

ho

tum füerant congregati , poffent exprimere circumftan-

neratz fint, in domo infraícri

N

tias, & Magiftratus & Decani Nationum, perniciofàs.

pti. id ipfo|abíente &

h

inftantias quas fecerat dictus Paftor.

Hzc eft in fuüb--

nullatenus. confcio accidiffe,

& abipfo improbatum

fuiffe, eo.quod pravideret ibi

ob przventum Illuftrif-

ftantia accufatio Illuftriffimi Archiepifcopi contra Pa-.

fimi D. animum, illà

Ü

ftorem , Superioris contra fübditum, Patriscontra fi-

involutüs eft.

| iipmi:if:'æ incommoda, quibus

p

lium, numquam fuper iftis, aut' áliis defe&ibus cor-

'Quinta ratio lepe&ationisl'ïeff quod commüni om-

À

reptum, immo, nequidem mon1tum .Cauíà hac re-

u

"

P

"

mum qfc.ere iudicio,,-ta;n:ta lït IlIuPcuHïmx D. Archiepif-

G

(

h)' Hoþ

Memoriale

-il."ly";e!l'itgï in Appïend.ic&: ad ancqrdzqm Jrämur;ïmgi:m

Ccopi

an.1753.) N. V. & V

.,

.

Ac

P

i

(P) Hoc Refponfüm reperitur ibidem

; üt I'Liþra, N. VII,

þEccle;,v/z?:Eifftl* UI M A iE

*

um Ef

*2 .4

1

Cl-]ii: Edo

Du

^M"o"w^u'" M'E"NÓ^T a,

6

221

ti.

jf

cópr i CosIiorüm-ejas préventio ; etiátà Lippis

jidicandüm füfpedationem 'eodem die, fellicet. 12.

& Tonforibus nota, contra infrafcriptum, ut com-

Tü

Odobris per me 'illi intimatam; qui przefatus Domi-

R

munis opinio" fit dictum Illuftriffimim- Dominum ac

nus vam Su[leren, refpondit in verbis.: Seght daiter

Confilium ejüs' effé infrafcripto totique Clero ejus ín

noch niet geintenteert en is tot [ynen la[le t

0t uu toe ,id.

4

omnibüs* contrarium , "nullamque ipfos fperare poffe

.

eft, referas, nihil hadtenus intentatum e

fle ad onus

f

promotiónem; -quam prafatus Illuftriffimus Dominus

ejus: quod refponfum infrafcriptus-acceptavit pro re-

l(8

impedire poterit : quod eadem fors maneat omnes in-

cufàtione, proteftans de expenf(is ,. damnis & intereffe

E

frafcripti atmicos; aliosque & adhxrentes;ac fi excom-

prout juris. Adum 12. Odobris 1703. quod attefítor,

d

riunicatis'& hareticis pejor effet; (ic ut propterea ejus

? fignatum erat.: Joannes vam de

confortium, domum, all

Q

F.

r.,(E!ji, N,otlarigs

dQ

1

1

X

)quium, amicitïam pub-

n

licám erübefcant plürimi.

v2

4

AFPERUMS A RUT MGRE

'.

H

Sexta -Kati

;

"s

füum Vice-Paffórem Domi-

G.

num Zerfchüeren incarceraverit, ac idem - attentave-

Ug'

li,

ritin famulum & ancillani infrafcripti, de quibus cer-

Lzbellm' fupplex fupplzcantz: 517122214& DArchzepzfcopo

lI$

tum eft quod àd evafióném Kev. Patris Quejnel nullo

modo Cooperati (int, .licét famulus &arícilla innocen-

M

*

tiffime ad inítantiam prafati Patris Quefzel jam libera-

chevéque de Malines Primat &c. .

foníeigneur I'Illuftriffime &;REx;exendifHIþeAr-

ti;'dederint fimu] inter'fe quatior at quinque piftolas,

rati fe-factüros "opus caritatis , D. autem Z/erfehueren

'Emonere 'trär-hümïzleirieizi ! 'ngfllaume van de N effe

captus,eít fine Decreto & innocentiffimus; fi vero

X Pajteur de la Paroiffe de Sainte Catherine à ' Bru.

;En:

capti fin£ ,-ut teftes, id fá&tum eft contra omnem ju-

xelles, qu'ayant plu À Sa Maje[té €9 à S. A. E. de lui

ris formatx; ftylum; praxim & ordinem juftitiz, nul-

accorder, à l'inflance de la veuve Anna v

an der Elft f

la'pravia rátione,'dut monitione, qua ómnia notant

Mere, pour lory accablée de fa maladie,

- dont elle'eft

extraordinatiám memotati Illuttriffimi Domini & Con-

decedée le 20.de ce mois , la perunffion.

de fe rendre

filiarioram * ejus' contra intrafcri

en cette ville; pour' huit jourr, il a eu 1

a

eo dependentes, preventionem.

ptum,. pmngsque; ab

Jenfible af-

?ï

Jliclion, dé ne pas avoir. pu y arriver àvai

it fa. mort;

^ Cum vero' plures ex' rationibus dedu&is tam in

C2' fon devoir l'obligeant à

obferver exatlement les or-

prima quam Thàc fecunda fütpecdtatione,: concérnant

dres de Sa Maje[l&; qui ne

non tantum infra(criptum; fed etiam vicePaftores ejus

de la maifon moriuaire, il

lui permettent pas de fortir

a 'encor le deplaifir , dé.ne

ac omnes ab'illo dependentes, hinc eft quod infra-

lui pas, etre permis d'avoir

l'honneur de fe mettre aux

feriptus prifatum IlluftriffIBQum Dominum Archiepif-

pieds de . votre Grandeur

copum àe Tribupal eius füfpectet & recufet in omni

»pour l'affurer de fon obéif-

Jance filiale C9' de-fa difp

ofition àlui témoigner tout le

cauíà ipfum quomodolibet concernente, idque non

refvett C9 la véné:

ation qu'un Pafleur efl ob

Iigé de ren-

tantum pro fe,.fed etiam pro füprafcriptis, aliisque

dre à fon Archeveq

ue, ne dout

ab ipfo dependentibus tam conjun&im quam divifim:

ant pas-que Votre Gran-

deur en auroit tout appaifeme

nt qu'elle pourroit fouliai-

plures aliás' rationes paratus e(t allegare infrafcriptus

ter, C9 qu'elle regarderoit

d'un cuil favorable le Re-

coram arbitris ubi ad illos ventum fuerit ,' quod i de

fufficientia & veritate rationum enarratartim, inter Il-

montrant, qui na rien de plur à cceur que de

OuvOlr,

Jous fes ordrer, reprendre le fo

inde fon Troupeau ,

luftriffidum Dominum Archiepifcopum Mechlinien-

dont il ef

éloigné depuis 20. m

ois par léttre de Cachet

fem & infra(criptum non conveniat, petit hic iterato

de Sa Maje[lé. - C'eft pourquo

Ua

procedi ad electionem arbitrorum; & ut omnia con-

le Remontrant fe reti-

re d'une humilité profonde very

Fotre Grandeur.

formiter ftylo Eccletiaftico fiant; committit infraícri-

La Suppliant trés-humb

lement d'interpofer par. fes

ptus Notarios Apoftolicos Cats, aut N. P/anider Elfl,

bontés paternelles ,

lhonneur de fa protetlion €9

f^.

& eorum quemlibet in folidums & in eorum defe&u

jonu

grand credit vers fa Maje[lé , afin. que. Sa Royale

Be-

quemlibet'alium Notarium Apoftolicum & Regium ,

nignité veuille permettre qu'il retourne 4 fes fonctions

ut recufátionis actam in'hinuet, refponfum defüper pe-

Paflorales. Quoi faifant :

c. Etoit (igné : Guill.van

tàt, & in cafüm denegationis proteftetur prout mo-

de Neffe, Pajt. s.

hs Cathczrjne.

ris & ftyli. A&um hac 8. OGobr. 1703. fignatum erat:

T

Guil. Van de N

£e

H.

& S. Catharinz.

[Je , Paítor $. Jognnis in Molenbeca

Ínfrafcriptus Notarius Apoftolicus & Regius pub-

Epiflola D. van Sufteren, Vïcdrii Generalis ad

licus Bruxellis refidens declarat fe ad inftantiam Reve-

rendi Domini van de Neffe, Paftoris Sancti Joannis in

": Supplicantem eum adjunttis interrogatoriis,

Molenbeca, & San&z Catharinz Bruxellis, infinuaf-

Um D. Guilielmus vam de Neffe , Paftor S. Catha-

fe in originali die 12. O&obris 1703. hora octava ante

rinz Bruxellis, a Rege noftro Catholico e ditio-

meridiem hanc a&tam füfpedationis cum quinque Co-

ne Hifpanica ablegatus, per D. Coníülem Buxellen-

pis annexis (ignatis in fronte A B C D & E (cujus

fem & per aliquot Primores Parochixz füz infraí

crip-

hic fupratcripta eft copia) Illuftriffmo ac Reverendit-

tum Vicarium Generalem Illuftriffimi Domini A

iChi-

fimo Domino Archiepifcopo Mechlinienfíi in fuo Pa-

epifcopi Mechlinienfis rogaverit,.

urferitque, ut ei-

latio Bruxellenfi per manus Reverendi Admodum Do-

dem Illuftriffimo D. Archiepifcop

o offerre & com-

mini van' Sufleren Vicarii Generalis przfati IHlluftriffi-

mendare non gravareturlibellum fi

U

mi Domini, & acceptavit.

AGum ut füpra, prefen.

humillime füpplicat ut Illuftriffim

ium füpplicem,quo

a ejus Gratia, pro

tibus ibidem Hadriano He//inx & Vincentio van Turn-

paterna fua bonitate a

pud facratam Regis perfonam

hout Civibus huüjus Civitatis Bruxellenfis, & teftibus

intercedere dignetur, pro obtinenda a Regia Benig-

ad hoc fpecialiter habitis atque rogatis. Signatum erat

nitate liceutia ad Paftoratum fuüum revertendi

infra-

Jodnnes van der Elft Notarius Apoftolicus & Regius.

fcriptus Vicarius ad hoc caritatis officium fru

&tuofe

lufrafcriptus Notarius Apoftolicus & Regius Publi-

prazftandum , opportunum fàltem effe judicavit,

i non

cus declarat quod ad inftantiam & requifitionem fü-

folute neceffarium, ut dum libellum illum offer

et

: Da-

pra memorati, Reverendi Domini Guilielmi van de

ternamque Illuftriffimi D. Archiepifcopi przme

mora-

Ne[Je , Paftorts San&e Catharinz accefferit perfonam

ti implorabit Clementiam, de filiali

Reverendi admodum Domini vaz Sufleren, Vicarii

Domini Suppli-

cantis Reverentia, & quz Sup

erioribus, eorumque

Generalis, & ab eodem petierit nomine przfati Do-

Decretis, debetur, integ

ra fübmiffion

e,certitudinem

mini Paftoris, an'TIlluttriffimus Dominus Archiepifco-

fimul exhibere poffit, & authenticam

purgationem a

pus Mechlinien(is dignatus fit eligere Arbitrqs ad di-

füfpicione, quam in materia Religioni

s D. Supplicans,

apud

222

M. 0.N.U. M 'E.;;.N;T"g L?

apüd illu&riiïïmam Gratiam incurrit, q

uod noii dubi-

phis nulla

m

;

n fidem effe adhibendam,

eu

tat futurum, fi D. Supplicans infrafcripto fubmittat

illa allegari poffe?

T

nec a quoquam

jl

Chirographo füo muritam refpon(ionem fimpliciter

22. Àn agnofícat quod falíam patenfque mendaci-

af

affirmativam, ad hzc punéta intertogatoria, qua ii

utn fit afferere, quod tempore Innocentii X.. inquifi-

)

veritate & caritate fubjungit. Hac 6, Novembris 1705.

tum non fit, an quinque Propofitiones, ex Augufti-,

no Janfenii extractz effent, & ita i

,

fignaturn erat: HJ van Sufleren, Vic. Gener.

n fenfu' ab eodem

u

Janfenio intelle&o damnatz ?

i

Puntià Interrqgato?ia.

;

3. À n cenfeat libros omnes in

quibus damnata Jan-

(0

fenii do&rina defenditur vel adít

hi

. Án recipiat *Büllam : Ex omnibus afflitlionibus;

dem effe atque prohibitos?

ruitur, damnum iti-

qua Pius V. Kalendis Octobris 1567. condemmavit

24. An improbet quod aliqui non velin*taf'ubfbribe-

E

76. Propofitiones Bajanas ?

re Formulz ab Alexandro VII. per Bullam : Regizi-

Tt

2. Àn agnofcat qued illz 76. Propofitiones fint re-

nis Apoftolici 15. Kal. Martii 1664. praícriptz , nifi di-

€&e damnatx in. rigore.&

w

ftinguendo inter jus & fa&um, aut quod. (ubícribere

Au&oribus intento?

pr.oprio verborum -fenfu ab

n

nollent, nifi exiftimarent; vel nifi füpponerent quod

ül

3. An improbet quod nonnulli fuüftineant aliquas

fübferiptio non cadat in illud, quod ipfi vocant Fa-

ex przfatis Propofitionibus effe datnnatas ad tempus,

&um Sanfenii ?.

;

H

aut poffe modo in aliis aut in fenfü Baji füftineri?

25. An agnofcat CI

ementem IX. nullam exceptio-

..Àn agno(ícat quod Gregorius XIII. per Bullam

nem feu reftriionem in negotio did Formulz Ale-

^

füam : Provifionis nofIrce. datam 4. Kal. Februarii 1479.

xandrinz. re ipía admififfe? .

q

confirmaverit dictam Bullam Pii V. Ex omnibus affli-

26. An recipiat Decretum erlexandri,VIII. advei'fus

hi

éhonibus ?

31. Propofitiones datum 7. Decembris 1690.?

$. Àn recipiat Bullam . Urbani VIII. In Emin

datam pridie Nonas Martii 1642.?

&

fznfi :

27. Àn improbet quod aliqui fentiant prenomina-

d

tas Bullas aut Decreta effe fübreptitia, aut ullum ipfo-

b

.6. Àn admittat Auguftinum Janfenii contin

ere &

rum effe fübreptitium, aut quod alio modo ulli ipío-

defendere multas ex Propofitionibus a Pio V. Grego-

rum obtrectent?

lo

rio XIII. & Urbano VIII. damnatis?

28. Àn admittat Innocentium XII. in Decreto füo

7. Àn cenfeat quod nomen Janíenii, noninfertum

di

fuerit Bulle : Jn Em

dato 28. Januarii 1694. quoad Formulam Alexandri-

Ün

^

inenti contra mentem Urbaqi

nam & in Brevibus de(üper ad . Epifcopos Belgii datis

IIL.?

voluiffe ,. ut quinque famofe propofitiones damnen-

r

$. An arbitretur in. eadem Bulla Urbani VIIL. 707

tur in obvio fenfü, quem in Janfenii libro habent ,

perperaim ap

;?)o(ïtum fuiffe famofum comma, poft ver-

2

quive ab eodem Janíenio intentus, ac ab Innocentio

bum poffent

X. & Alexandro VII. damnatus fuit?

p

9. Àn (imiliter recipiat prelaudati Urbani VIILDe-

29. An admittat Summorum Pontificum Conftitu-

b

cretum editum feria $. die 6. Junii 1644. in confir-

tionibus in quinque Propofitiones Janfenii latis, non

mationem Bulle : /n eminenti ?

deferre eum, qui Auguftini Janfenii fenfüm, in illis

fü

10. Án agnofcat omnes difficultates contra Bullam:

Propofitionibus damnatum, interius, feu corde non

Jn Eminenti, male miotas per Decretum in füperiori

damnet ut hereticum , vel qui interius non judicat

articulo memoratum , deci(as fuiffe?

predico Janfenii libro doctrinam hazreticam conti-

11. An agnofcat libellum Gallicum : Catechifme de

neri !

Id grace ab Innocentio X. feria quinta die 6. OGobris

30. Án paratus fit juramentum Formule Alexan-

1650. condemnatum, continere quam plures fenten-

drinz przítare juxta declarationes contentas in. con-

E

tias per Pium V. Gr

firmatione Con(titutionum Innocentii X. & Alexan-

darmnatas?

cgorium XIII. & Urbanum VIII.

dri VIL quas modernus Pontifex fecit 16. Julii anni

12. An recipiat Conftitutionem : Cum occafione ,

hujus 170;. per Bullam quz incipit : Jineam Domi-

j

quà Innocentius X. pridie Cal. Junii 1653.. damnavit

ni Sabaoth?

ut bzreticas famofas quinque Propofitiones?

31. An improbet quod aliqui dicant, librim Jan-

12. An agnofcat per illam Conftitutionem Innocen-

tium X. damnaffe in quinque Propof(itionibus doári-

ni

fenii non continere. nifi Do&rinam San&i Augufti-

nam Cornelii Janfenii contentam ejus libro cui titulus,

"

32. An admittat judicium Roiman-i Pontificis in re-

Auguftinus ?

bus fidei & morum, etiam extra Concilium Genera-

14. Àn admittat quod Liber ille Janfenii comple-

le, effe infallibile?

e

&atur quinque famofas illas Propofitiones, quoad fen-

33. Àn famofum cafüm confcientiz a 40. DoGori-

füm.hazreticum , quo damnatz fuerunt?

bus Sorbonicis 20. Julii 1702. approbatum & a. San-

is. An credat hareticam effe hanc Propofitionem:

&iffimo Domino Noftro Clemente XL. 12. Februarii

Aliqua precepta Dei interdum funt juflis impoffibilia,

1703. damnatum, ipfé damnet tamquam multiplici

quia de[lituuntur gratia , qua illa poffibilia fiant? *

16. An credat Deum velle acternam omnium homi-

noxie do&rinz veneno abunde refertum, quo plures

damnati errores, perniciofzque novitates aftruuntur,

b

num faàlutem ?

ac Conftitutiones contra Janfenianam harefim per cu.

17. An credat Chriftum pro zterna falute, non ífo-

niculos impetuntur?

lorum przedeftinatorum, fed etiam reproborum fàn-

54 oA

d

uoad Libros Sacre Scripture, idiomate

guinem füum obtuliffe & mortuum effe?

vulgari tra

uctos & alios prohibitos, recipiat Confti-

r

18. An recipiat Conftitutionem Alexandri VII. 44

tutiones Pontificum ac potiffimum Pii IV.?

(

facram 17. Kal. Novembris 1656. datam in confirma-

3;5. ÀAn improbet quod ac&a Congregationem de

tionem Conftitutionis Cum occafione ?

Auxiliis poftquam S. Sedes declaravit iis nullam fidem

!

19. Àn agnoícat quinque Propofitiones in fen(üli-

(

adhibendam effe, nec a quo

quam allegari poffe, ad-æ

"

bri Janfenii, five in feníua Janíenio. intento merito

huc ab aliquibus allegentur ?

damnatas effe?

36. AÀn agnofcat Rituale Alethenfe a Clemente IX.

*

20. An agnofcat caufam libri Janfenii diícuffam ef-

l

fe ea diligentia, qua major defiderari noh poffet?

9. Aprilis 1668. profcriptum continere nonnulla ab

l

ipfo Rituali Romano, juffü Pauli V. edito aliena, &

21. An agnofcat folüs inícriptis : T'redecim Theo-

propofitiones falías, fingulares, in praxi periculofas ,

logorum ad examinandas quinque Propofitiones ab In-

erroneas, & coní(uetudini in Ecelefía communiter re-

nocentio X. feleclorum fuffragia , feu,ut appellant , vo-

ceptze, at

fitas ?

ia ?um.mo Pontifici feripto tradita, tanquam Apocry-

que Ecclefiafticis COnüitutionibgs ; oppg.

37«

f

223

K.

-

:37. Adiadmittat Novum Teftamentum vulgo nun«

.

cüpatum /Monztenfe . 20. Aprilis.1668. ab.eodem Cle-

D

mente IX. praiforiptum, temerarium efle , damnatum

Epifi

v-ola

i-S'upp?icngz-ti: ad Päizxtz;zïce,æ;;.';-:-z'iquu;qïuuercflas

a noftra vulgata editi

*

pne—.di&brm&? &;offendicula fim-

Rs d,epon:'it contra præcedgm Decretum

ä

plicium continens?2 .

538. Amedmittat opus: 4

)Anmfe Ch fäz]ïiääz üp þdzir tou-

4

tes les Meffes des Dimauches , Feries, Fe[les de toute

C

l'année &c. : primum ab Alexandro VII. füb poena ex-

TOva me iterurh,—ï.eïïï.üþe[*fas ad'Beät'im;dïdiis Vevmä

Communicationis , dein ab Innocentio XII. denuo pro-

L N pedes profternit, (2) Jam quiete aliqua in exilio

hibitum fuiffe? ..-

d

frui coeperam ,. cum ecce Decretum emanat a 'Coad-

::39,- Àn improbet q

uod ïibfi prohit;iti diftrahantur,

miniftratore & Vicario Generali Sereniffimi Principis

aut legantür

Leodienfis,. quo per univerfam illam Dioecefim a Pa-

ma?

E

&

4

, vcl .z'ezineaþtu;.absque licentia legiti-

ftoribus & Concionatoribus omnibus palam e fügeftu

oxiä&at f'e nunquam immjifïcere, venditio-

proclamari jubeor tamquam de harefi füfpe&us, ad-

ni, aut diftra&ioni (imilium lib,rm'um , aut non legi-

ditis etiam minis in eosqui mecum comrnunicarent. "

"

timeiapprobatorum ?:

. Dura, Beatiffime Pater, mihi fuit ifta proclamatio,

* 4* ÀAnfpondeat fe nunquam im

nj-i(cere ulli reiaut

& qui exilium utcumque tuleratm, harefis de me fütt

iegotiodd munus füum Paítorale non pertinenti?

picionem ferendam non effe putavi. Sereniffimi Prin-

-^ 42. Àn promittat nullam inftituere aut frequentare

cipis Coadminiftratorem & Vicarium Generalem , cum

congregationem, invito Illuftriffimo Domino Archi-

Aquií2rani effet, adii; quod füfpicionis de me tam

epiícopo, multo minus collationes, qualem unám ex-

gravis fundaméntum, quz Decreti infamantis ratio ,

hibet caufa Quefnelliana p, 264. ?

poftulavi

fed cum . aliud non reponeret, quam ita

43. Ánpromittat familiaritatem aut neceffitudinem

fibi mandatum a Principe, proteftationem quam po-

quam cum Quefnello, Gerberonio aut fimilibus ha-

terpoful.

tui, atque ad Sedem Apoftolicam appellationem in-

buit plane abrumpere, nec ulterius habere vel cum ul-

lo illorum dire&e vel indire&e commercium ?

Filiali non ita pridem fiduciain paternumClementiz

44. An D. Supplicans ab Illuftriffimo ac - Reveren-

Veftrz finum queftus meos effüdi, quoties ab Archi-

diffimo D. Archiepifcopo humiliter veniam petat de

epifcopo Mechlinienfi per calumnias atrociffimas quas

omnibus quibus novit fe Illuftriffimum fuum füperio-

«muli mei ipíii obtruferant, impetitus; quoties ab iis

rem offendifíe?

$

aut folemniter per fententiam, aut per impeditum ab

45. n agnofcat q

uod. male fecerit opponendo fe

Archiepifcopo juttitiz curíum, tacite abfolutus fue-

Decretis Regiis adverfus Janfenifmi & Novitatum Pro-

rim; quibus tandem machinationibus obreptum Ma-

pugnatores ac de iis fufpectos latis, que& 7. Novem-

jeltati Catholicz , utLitteris figillatis quas vocanit, Exi-

bris 1695. a Sereniffimo Bavarix Eledore per Belgium

lium mihi non folum nonconvicto, fedne audito qui-

mifla fuerunt.& przfcripta?

dem, velcitato, nullo fervato juris ordine, decerne-

46. An etiam a Rege de(ideret veniam nomine füo

ret, enarravi. , Nunc vero quod ne in Litteris quidem

rogari de omnibus quibus facratam ejus perfonam aut

fuis exprelfit Rex Catholicus, me tanquam de hzrefi

fufpe&um, ideoque e Patria pulíim effe Coadmini-

wMiniüros. ejus oifcgderit?

ftrator & Vicarius Generalis Leodien(is, nullo pra-

?

miffo caufx examine, íolemni Decreto proclamat.

Non mea hic tantum, Sanctiffime Pater, fed & Se-

äExtmfluhz ex I)äecret;o vEpifcopi Leodien[is quo Suppli-

dis Apoítolice cauíà agitur, Decrevit Sandtitatis Ve-

c?m; tamquam fujpectus de hære[i proclamatur.

ftra Pradeceffor Innocentius. XII. in Brevi ad Epifco-

pos Belgii die 6. Februarii 1694. dire&to, Ne ulla ra-

IJOSEPH CLEMENT par Ia-grac& de Dieu Archevéque

tione quemquam vaga ifla accufatione C invidiofo no-

de Cologne, Prince Electeur du Saint Empire R o-

mine janjenifmi traduci aut nuncupare [inerent, nifi

main, Archichancellier par l'Italie, & du Saint Sié-

prius fufpettum ef[fe legitime con[literit aliquam ex quin-

ge Apottolique Legat né, Evéque & Prince de Lié-

que Propofitionibus docuiffe, aut temuife , nec quem-

ge,. de Ratisbonne & . de Hildesheym, Admini-

quam fub hoc preetextu vepelli ab officiis, munis, benefi-

ftrateur de Bergtesgade, Duc de deux Bavieres, du

cis, gradibus, ac Cencionibus habendis vel alia qua-

Haut Palatinat, Weftphalie, Engeren,. & Bouillon,

cumque functione Ecclefiaflica permittant, nifi fervato

Comte Palatin du Rhin, Landgrave. de Leichten-

uris ordineeaimm peenam, quce viris alioquin Catholicis

berg, Marquis de Franchimont,

'Comte de Looz

gravi[fima efl, commeruiffe ,, probatum fuerit. Sed

& Horne;, &c.

adeo przícriptam hanc fibi judicii formam non fervat

Coadminiítrator Leodienfis, ut eam etiam aperte con-

..A Tous ceux qui ces preefentes lettres verront ,liront,

temnat atque proculcet,

ou lire ouiront , Salut, C9'v. Hic omittuntur que

Enim vero fuper fufpicione hzrefis, ne ia judicium

ad hanc caifam non fpectant.

quidem umquam vocatus füm, nec fane vocari potui,

Quon agiffe avec vigeur... contre ceux qui traitent

qui coram Urbe & Orbe palam declaraverim fepius me

€9 ont communication avec les Sieurs Queínel jadis

tanquam obedientem filium paratiffimum femper etfe

Sedem Apoftolicam, Ecclefiarum omnium Matrem ac

Pretre de l'Oratoire evadé des prifons de Monfeigneur

l'Archeveque de Malines, Erneft Ruth d' 4ns Chanoine

Magifítram, audire, ejuíque mejudicio humillime füb-

de S. Gudule, Guillaume van de Neffe. Curé de S. Ca-

jicere.. Quod fi poft hzc poffit adhuc aliqua de me

therine à Bruffeles , C9' plufieurs autres qui font. au[fi

futpicio hzrefis fupereffe, jam nullus eft in Orbe Ca-

chaffés de France C9' des Paysbas comme fufpects d'he-

tholicus, cui non eadem poffhit füfpicio impingi. Nulli

vefie. Donné en notre cité de Liége du fceu C9' aveu

enim, fidenter dico, in fincera erga Sedem Apo-

€3' fous la fignature de notre Coadminiflrateur dansle

ítolicam reverentia ac Oobedientia ceffi umquam,

fpirituel C9 Vicaire Général ,. C9' fous notre fcel accou-

nec Deo dante, cedam dum vita füpererit. Deiis

tumé ce 15. d Avril 1704. figné Guillaume Bern. de Hi-

vero qui mihi füfpicionem harefis contra Decreta Apo-

nifdael, Co

£olica impingunt , etfi forte non iniqua prorfas foret

ge.

:

adminifimteur ff .'Vicaire Général de Liä-

füfpicio

(a) Alias Epiftolas Summo P;)gtifïci fcripferat D. van äe Neffe; nominatim 15, Martii 1704. occafione fui Exilii ; quam ultimam

videre eft in. Appendice Monumentorum Lucubrationts cui tigulus .

4

à Dgfgnffe de la juflice , de la fouverainzé du Roi &e. dans là eau-

(« de M. G. van de Neffe Gc, n.'fXI.-

M^'^o'N^v M'E' N/T^A.|

224

fufpicio, ipfius tamen

Sedxs Apoftolicz judicium ex-

À fcavoir le Chanoine Ruth D'anr« van de:Neffe, C5

Pi

ectabo.

"

Quesnel: 7équel anandemenz j .quoique publi? fous motre:

nom €S' frel , w ?toit pourtant pas éman? felon nos ve-

offem etiam me

z, Bestillime Pater, in fide ac dociri-

na integritatis teftes adducere, plura hominum millia

ritables- intentions , - C9" partant fera par les prefentes

(

qui me per annos circiter viginti e füge(tu docentem

tenu comine non arrivé: ce pourquoi tious ordonuons d.

audierunt: libros vero nullos fcripfi, nec fcribendis

tous les Curàs C2 autres. Predicateurs ; qui auront pu-

bli& ledit mandement du 15. d Avril 1704. daus notre:

n

aut-edendis me immifcui :- poffem in teftimonium vo-

r

care ipfos azmulos qui in tanta turba mon defüere ut

Diocefede Libge, de publier auffi notre prefente decla-

i

docenti inlidiarentur & aucuparentur aliquid, quo

vation C9" revocation dans.leurs premiers Prones 42^

pl

do&trinam meam in füfpicionem vocarent: poffem pro

Sermons: exhortant tous les fideles tant Ecclefiaftiques

f

ine dicere, quod nec ipfe Mechlinien(is Archiepifco-

que Seculiers d'entretenir. felon leür pouvoir C9^ devoir

pus, quantumvis mihi femper adverfatus füerit, nun-

la paix €9' la charité dans.le Diocefe; C3' de montrer.

[

par des effecls l'ob2iffance C9' la. foumiffion qu'ils pro«

r

quam tamen vel unum doctrinz mez apicem allegarit,

u

quem de hzre(i fufpedum redderet. Verumhis opus

fe[fent envers la Sainte 'Eglife C9' envers leurs Supe-

non eít, ubi non tam mihi fidei ac do&ctrinz mez in-

rieurs..--Donn à Bruxelles du fceu €3' aveu de tiotre

odienfi, hxrefis

Coadminiflrateur €$' V'icaire Gen?ral in. fpiritualibus,

tegritas, quam Coadminiftratori Le

adverfam me fuüfpicio probanda eft. Interea monen-

€9 fous notre fcel acoutumé ce 22. May 1705. Joskru

te S. Petro, cujusjSedem Sanáitas Veftra tenet, pa-

CrEMENT Elecfeur. plus bas, Guill. Bern. De Hiniif.

dael Coadminiflrateur G9* Vicaire General 'de L

ratus femper ad fatisfattionem omni pofcenti me ratio-

iäge:

nem de ea, quc in me e[l fide ac do&trina, pracipue

vero Sedi Apoltolicz, ad cujus nutum libens corri-

lieff: 619 du "fC(il , ügäe'.,H; JWarti?;i.

atque

M,

H

gam, quidquid iniis corrigendum judicaverit,

;

hac obedientiz mez profeffione, iterum coram Sandi-

tate veítra emiffa, etfi homo fim, & errare me poffe

p

p?icjäziy ad D vAan S;Jïþren- -tj&'&-f&jþlmdäg

Epijibla Su

profitear, ab hzrefi tamen meliberum effe, & ab hz-

ad ini-zerrqgatoria fibi prppojit;a.'*

e

refis füfpicione liberandum fecurus afürmo.

Hac fiducià, Beatiflfime Pater, non jam tantum ob

'ADM. REV. AC AMPIS. DOMINE,

caufam quam ignoro, per decretum publicum diffa-

D Vpuvnj&a iriterrogatoria.d»ie .6. Nov&ihbris mihi

matus, adjuítitiz veftrz tribunal recurro, hoc unum

Á

humillime Supplicans ut Coadmini(trator Leodienfis,

tranímiffa (impliciter & affirmative reípondere ur«

qui contra formam judicii a Sede Apoftolica prefcri-

gebat me filialis' mea obfervantia, cui a Paterna Illu-

itriffimi D. Archiepifcopi benignitate tam uberes gra-

ptam, prius me de harefi füfpedtum proclamavit,

quam me de ea fufpedtum effe, legitime conftaret, ad

tias in fuis ad me Litteris, fpondere dignatur benevo-

Brevis Apoftolici obedientiam compellatur, probata

lentia Veftra: verum id praftare ferio meditantem ti-

mor fübjit, ne forte ita refpondendo limites a Sancta

legitima, quam mihi affricuit, füfpicione hxrefis, aut

revocato , per quod eandem illegitime affricuit, De-

Sede pr&fcriptos excederem , Conftitutionibus: ejus

creto.

Pax enim nulla aut fecuritas innocentiz, nifi

addendo aliquid, aut demendo, aut nonnullis me

quaftionibus implicando, quastempore20. annorum,

N

quod tanta fàpientia ad pacem Ecclefix Belgicz decre-

&

vit Innocentius XII. id pari fortitudine poft tot de-

quos Curz Paítorali confecravi, non tradavi, non

[

imum annos, executioni mandari prxcipiat, qui in

difcuffi, ac ne quidem legi.

San&itate veftra eít, zelus pro pace Apottolicus, quo

Re tamen tota maturius excuffa, mox vidi timere

me ubi non erat timor, omniaque hixc nullo negotio

ji

ut Ecclefiam quam diutiffime ae felicilime gubernet,

]U

1nea ab exilio ad Deum Opt. Max. vota non intermit-

poffe componi, cum tanta fit Veftra erga S. Sedem

tam. Inferius habebatur: Beatiffime Pater. Sancitatis

Reverentia, ut fatisfacere illi nequeam,

áin & vobis

di

fatisfaciam, ac proinde nihil aut vobis gratius, aut

4il

Veftrz humillimus cliens ac devotiffimus filius. Sigza-

[

tum: Guil van de Ne[fe, Pattor S. ]ognnis' & S. Ca-

mihi tutius fore, quam (i ad interrogatoria Veftra,

tharinz Bruxellis.

non meis , fed ipíis Conftitutionum .Ap,oüolicamm

(

verbis refpondeam.

fit

N

.l( Menfe Maji. 1704.)

Patere itaque Ampli

ffime Domine—, u—t,' quod fem;

per profeffüs fum; iterum hic profitear;, me nempe

W

L.

omnes & fingulas Propofitiones ab Apoftolica Sede

[

damnatas, damnare eo prorfüs modo ac fentu, quo

Alterum Decretum Epifcopi Leodienfis, quo prius

eas damnat Sedes Apoítolica, meque tanta cum vene-

fü

de mandato Pontifici revocatur.

ratione Conftitutiones ejus omnes ac Decreta femper

di

b

fufcepiffe, ut nec verbulum, nec apicem, aut inter-

osgPH CLEMENT parla grace de Dieu Archevéque

punétionemi addiderim illis anquam aut dempferim,

i

de Cologne, Prince Eledeur du Saint Empire Ro-

nec aliud unquam optarim, quam vel ab Illuftriffimo

p

00

main, Archichancellier par l'Italie , & du Saint

D. Archiepifcopo vela S. Sede, ejufve Minittris cor-

Siége

Apofítolique Legat né, Evéque & Prince de

rigi, fi hac in párte a veritatis tramite deviaflem.

i

Liége,

de Ratisbonne & de Hildesheym, Admini-

Patere quoque ut vigilantiz in me Veftrz hoc tefti-

monium perhibeam , quod, fiinhac fimilibufque cau-

I

ftrateur de Bergtesgade, Duc des deux DBavieres,

du Haut Palatinat, Weftphalie, Engeren & Bouil-

fis muneri meo defuiffem, vos non defuiffetis, Veítro,

hT

lon, Comte Palatin du Rhin, Lantgrave de Leich-

& Conftitutionibus vel Apoftolicis vel Epifcopalibus,

[/)

obtrecantem, aut ea de re legitime füfpectum, juxta

tenbergh , Marquis de Franchimont, Comte de

Gl

Looz, & Horne &c.

Conftitutiones Canonicas corripuiffetis, maxime cum

in Aula Veftra fat frequens fuerim.

-

[

Prorfus exiftimo Ampliffime Domine, eorum opti-

* ATous ceux qui ces prefentes lettres verront ou lire

ZA

ouiront , Salut. Le profond refpect C9' l'ob?iffance

me memorem fuiffe Illuftriffimum D. dum nuperrime

filiale , que nous devons C9' portons aux intentions de

Libellum Supplicem nomine meo ipfi obtulit D. Con-

li

aotre tràs-Saint Pere le Pape nous a fait trouver bon

ful Bruxellenfis, hicenim retulit, prafatum Libellum,

d'executer , fans delai, fes volontàs &u fujet de la revo-

uti & filialem quam in eo erga Illuftriffiggum Domi-

cation , quil nour demande de certain mandement por-

num teítabat, obíervantiam ipfi perplacuiffe, nec ali-

dant date le 15. d' Avril yzo4. particulierement en ce qui

üd ad concedendam quam poftulabam gratiam exe-

concerne les perfonne:-de trois Ecclefia[tiques y nommes,

giffe, quam ut fepofitis deinceps non fpectantibus ád

mne

UM

M.o R.uü 'M BWTA

$26

d

rme negotiis, totum me fun&ionibus Paftoralibusim-

Vicario. Generali die .6, Novembris : ultimo przteriti

i

penderem.

in materia do&rinali , notanter quoad errores Bajanos

rTy

Eja ergo Ampli

ffime -Dominä , fam- aequam ac pater-

& hzre(im Janfenianam propofitis, fed iis conata fit fefe

Uï

nam Illuítriffimi Domini refolutionem, fuffragio tuo

fübducere refponfo callido & vago, atquefüfpicionern

l/

confirmare digneris, & pro ea, qua apud Illuttriffi-

errorum non tantum non minuente, fed potius augen-

Fle

mam Suam gratiam polles, au&toritate, effice, ut om-

te, ut fert judicium plurimorum Theologorum, quos

[

nitandem obice füblato, Patrie ac Parochix mez

defuper confüluimus, . Hinc nos qui Gregi Curz no-

Ü

reftituat. " Deus Amplitudinem Veftram diu fervet

ftrz Paítorali commiflo, follicite invigilare debemus,

incolumen , uti voveo. Admodum Reverende ac Am-

de iis quibus vices noftras committimus, feveram ali-

r

tfïf

quando judicanti Domino rationem reddituri, Reve-

pliffme Domine, Amplitudinis Veftre, humillimus

"

fervus. - Guill. van de Neffe, Paft. S. Cathar. Super-

rentiz Veftrz ad interim facultatem. concionandi, &

m

feriptio : Adm. Rev. ac Amplif. Domino van Sufte-

fidelium Confeffiones in hac Dicecefi excipiendi, re-

?

ren, Juris Utriufque Licentiatoy Canonico & Vica-

vocandam; atque ab omni eam fundione Paftorali

rio Generali Mechlinien(i Bruxellas.

n

füfpendendam duximus; quemadmodum revocamus

lj

& fufpendimus per przfentes, donec nobis vel San-

"

- Et loco -Ex(iliiqæ.si.. Novgmbris-- W?ï ^

Q Sedi Apoftolicz quoad doctrinam fuam füper prz.

N.

fatis propofitionibus fatisfecerit, fefeque ab errorum

j

fufpicione debite expurgaverit, in quem finem reve-

^

Epprla D. Archi

epifcopi, qua fufþ

*

endzt Sup;:lï-

rtentie Ve(tre uberrimos Divinz caritatis & Euchari-

p .

cantem.

fticz folemnitatis fructus apprecati, Paterne fübícri-

bimur. Dilede Fili R. V. Affediffimus fervus. — £yar

fignatum * H. G. Archiepifcopus Mechlin. Bruxellis

DI.LEC;-I;EV EILI:

lt

4. Junii 1706. Superferiptio : Erud. Domino D. Gui-

Um 'ihtL&'lligamüs Reverentiam Veftram :heüjer*nd

lielmo vaa de Ni

£

?

C

die circa vefperam in hanc Civitatem reveríam

, e,S.TbcoL Licentiatc &.c.—ad S. Ca-

tharinam Bruxellis?, :

gffg, necdum vero fgtisfecerit punáis fibi à D-o'minp

PT

"

"-

—

-

O.

Advertentie van. den Heer Arisgifchö.p van Meche-

. len waer mede hy den Raedt van Brabant recu-

**Jd-ver'ten*tid" five exc&pti& de&lif;atoriä' prOpo]frd per

— C — 5 — 1 — 03

feert als incompetent in defe faecke. -

D. Archiepifcopum Mechlinienfem.

-

dÀ

!

J)Es Heere Artsbifchop van Methelen gefien hebrende

Orminus Archiepifcopus Mechlinienfis VifofLibel—

!

[

^ de Requefle met de nombreufe fltucken annex by den

D

lo Supplice cum numerofis inftrumentis annexis,

D

Suppliant aen defen Hove geprefenteert op den 31. Au-

per Supplicantem Paftorem S. Catharinz, huic Sena-

n

gufli leflleden, heeft wel willen voorhouden aen den fel-

tui oblate 31. Augufti noviffimi, judicávit eidem Se-

ven Hove , dat de que[lie ofte verfchil, waer van den

natui exponendum; quod quaftio feü controverfia ,

Suppliant de kenniffe tracht te brengen aen defen Hove,

ij

cujus cognitionem Supplicans conatur ad illius cogni-

fuyverlyck toucheert het Spirituel, al ie het prediken

tionem deducere, pure concernat fpititualia, utifünt

van het H/ort Godts , ende het Bitht-hooren, ende an-

Pradicare verbum Dei, Confeffiones audire, & alizx

S

dere pure Paflorele funélien , maer van den Suppliant

fundiones pure Paftorales , à quibus Supplicans per Il-

lt

üut jufte ende Canonicke redenen by fyne Hoogkw. pro-

luftriffimum D. Archiepifcopum ex juftis & Canoni-

vifionelyck is gefufpendeert geweeft , fonder dat daer aen

cis rationibus provifionaliter fufpenfus eft, abíque eo

y

eenigh het min[le temporeel geannexeert i5, maer op

quod eisdem annexum fit vel minimum temporale ,

nochtans diergelycke provifie vat inanutenentie als den

fuper quo tamen ejuímodi manutenehtiz provifio ,

Suppliant ten. defen is verfoeckende , foude moeten ge-

quam Supplicans hic requirit, fundari deberet, cum

baumt wefen, [ynde eene faecke , waer van de kenniffe

fit talis caufa cujus cognitio in omnem eventum com-

e

petit Judici Ecclefiaftico : Utrum

ia

in allen gevalle foude compyeteren aet. den. Gee[lelycken

fülicet Cáufee ille,

Rechter * Utrum fcilicet Cauíz ille, ob quas facta

ob quas fatta fuit dicta fufpenfio,

fuerint fatis graves,

fuit didia Sufpenfio, fuerint fatis graves,nec ne? En-

"ec ne? Ac proinde poterit Supp

licans apud Judicem

de welcken aengaende dén Suppliant fal vermogen te doen

Ecclefiafticum (cujus Tribunal ja

m inde agnovit)age-

[

bey den Geeflelycken Rechter (den genen hy felfs. alree-

re prout judicaverit expedire. " Qua omnia Illuftriff:

de daer in herkent heeft) "t gene hy te rdede foude 1o-

D. Archiepifcopus huicSenatui adverten

-

da voluit fub

gen vinden, Allen d'melck fune .Hooghw. heeft goet ge-

p;oteüatione &c. Signatum, Vaes. -

vonden defet! Hove te adverteren onder prot

onterdeeckent, J/4e;.

eflatie ö*'cl.

Apoftilla erat : Relatione fa&a in Concilio, com-

Copye van den Appointemente : Rapport gedaen

municetur párti ad contradicendum infra octiduum

in den Raede [u gecommuniceert aen partue ott daer te-

poft communicationem. Acum 1

4. Septgmber.woä.

gens te feggens binnen acht daeghen tiaer de Cemmuni-

Signatum , Ghindertaelen.

7

catie, A&clum 14. September 1706, onderteeckent,

Ghindertaelen.

m

T

ii

Iä

P.

Veftrarumpnmum ,acceþimus » orm ; effä ahqug 'intfer

Theologos Belgii diffidia, .dum alii alios incu(ánt tam-

Breve Innocentii XII. ad Archiepifcfopunï Mechliüiäri-

quam Novarum Opinionum Sedlatores, .qui ctm ver-

ïe

fern €3' reliquos Epifcopos Belgii de 6. Februa-

0, tum Scriptis Conftitutiones felicis recordationis

,

rii 1694.

i

INNOCENTII X. & ALExANDRI VIL Pradetefforum No-

ftrorum, in quibus quinque Propofitiones ex Libro

Enerabiles Fratres, Salutem & Apoftolicam Be-

Cornelii Janfénii, cui titulus AUGUsTINUs, excerptz

Y nedi&dionem. Nuper ex Litteris Fraternitatum

& damnatat una cum Formulario Juramenti in earum-

ä

em

- Supplem.oper. Van Efpen. Tormus V.

426

M o'N U

dem cóndeinationem prelftándi ; continentur, vari-

ordine, eam poenam, quz viris alioquin Catholicis

p

ul

is interpretationibus inütiles & inefficaces quódam-

graviffima eí(t, commeruiffe probatum fuerit. ..Hac

if

modo reddere, non (ine gravi animarum detrimento

ad Fraternitates Veftras refcribenda decrevimus, non

conantur. CumQue maxime nobis curz effe " debeat

de Ve(tra voluntate, & Studio erga Ecclefias Fidei ve-

1[

n

di

pro debito Pafterelis Regiminis Nobis ex Alto com-

firz creditas difhidentes , fed animi noflri affeQum. ,

miffi, ut femper firmx Praedecefforum Noftrerum

& omnium Ecclefiarum follicitudinem, teftificantes. ,

(

[

Conftitutiones permaneant in rebus quz ad Orthodo-

ut tandem qui Paítor Paíftorum eít, vigilaffe vos .in.

P

xz& Fidei integritatem conducunt, ad diffidia omnia ,

Gregis veftri cuítodia Divino fuo Judicio comproba-

re dignetur. - Fraternitatibus interim Veftris.Apofto-

hb

qu&é Eoclefie & Fidelium Pacem perturbant, com-

hu

peícendas In primis predi&is Conl(titutionibus INNo-

licam Benedictionem peramanter impertimur. Datum

CkNTII X. & .ArgxaNpDRi VII exemplo Predecetforum

Roma apud S. Mariam " Majorem fuüb annulo Piícato-

hii

ob

Noftrorum firmiter inhzrentes, eafque in fào robore

ris die 6; Februarii 1694. Pontificatus noftri annoter-

fuiffe;; & effe declarantes, Fraternitatibus Veftris, de

tio. Ererat fignatum : MARIUs SPINULA. -

1

.

^

fht

Superfcriptio erat.: Venerabilibus. Fratribus

$

.Archï;

tit

quarum zelo , .& pietate plurimum in Domino confi-

"

dimüs, Mandárüus, ut contra ornes, & quofcum-

epiicopo Mechlinien(i, Epifcopis Antverpienfi, Bru-

que cujuslibet Status , Gradus, & Conditionis exiftant,

genfi, Gandaveníi, & Ruremundenfi.

c

fir

qui aüíü temerario pradidas quinque Prepofitiones

fic damnátas in. Conftitutionibus INNocENTII X. & À-

Q.

f

LEXANDRI VII. publice vel privatim, tam in Scholis,

a

tu

quam in Concionibus verbo, vel foripto defendere

dilieram Bireve Inmorenti ld. ad eojdeim Epifcopir

prafümpferint, fervato tamen Juris ordine proceda-

r

$p

de 20. .Nouemb«rir 1696f

tis, eoíque debitis poenis in eiídem Conftitutionibus

conteritispuniri curetis, cum ad comprimendum tam

V Enerabiles Fratres , Salutem & A'þofco'li;:arh 'B"ene-

pi(

- didionem. Litteras quas decima nona Julii ad

fhi

grave.malum quod jam diu Catholicam Ecclefiam ve-

xat, efficacius remedium adhiberi non poffe videaturt.

Nos dedi(tis, libenti animo accepimus, cutm in illis

Praterea Fraternitatibus Veíftris injungendum duxi-

veftras ad hanc $. Sedem preces intellexerimus , qui-

mus, proüut .per praíentes injungimus , ut pro

bus Noftrum judicium pro fana doGrina veftris in

Veftra Pietate, & Prudentia, facuitate illa, qua pet

Diccefibus regulanda-

ftulatis.. Ex iifdem autem-

I

Litteris aperte deprehen

dia

imus mala, quz quoad Jan-

Conftitutionem Apoftolicam muniti eftis, ita Formu-

larii Subícriptionem, feu Juramentum ad praxim re-

fenifmum exponitis, non procedere ex eo, quod Bre-

ducatis, ut in exigendo Juramento predicto Zelus ,

vi a Nobis 6. Februarii anni millefimi fexcente(imi no-

& Carites Veftra quam . maxime.elucest, ne alicujus

nàgefimi qüarti ad vos dato; fatis ipfis non fit confül-

Fama indebite Ledatur, aut detradionibus, & mur-

tum, Íed potius quia idem Breve executioni fortaffe,

murationibus locus detur.

Quare praecipimus, ut

uti par efiet, non mandetur : cum illud nulla pror-

uemsdmodum ii qui ad Juramentüm adigendi funt ;

fus indigeat explicatione, aptumque fit, ubi in ipío

illud .pt&ffare debent fincere abíque ulla diftinctio-

praícripta adimpleantur, efficax atque opportunuta

ne, fewexpofitione, damnando eàs Propofitiones ex

afferre remedium. — Quod fi preten(i Janfeniftz inter-

libro Janfenii excerptas in fenfu obvio, quem ipfemet

ne, & abfque eo.quod deveniant ad ullum actum ex-

ternum, dum.jurantFormularium, non aliter. dam-

Propofitionum verba pre fe ferunt, prout fenfum il-

lum damnarurit Summi Pontifices Predeceffores no-

nent quinque Propofitiones, quam . in fenfa obvio ,

ftri, damnatumque haberi voluerunt a Chrifti Fideli-

noh habito refpectu obvii fenfus di&i Formularii , füo-

que arbitrio effingant ejufinodi fenfam obvium, Ec-

bus; ita per Fraternitates Veftras ab iis, qui Formula-

rio pradi&to fübícribent; ac Juramentum preftabunt,

'clefia non jüdicat de occultis, quz foli Deo cordium

le

fcrutatori innotefcunt. Sin vero iidem prztenfi Jan-

prater formulam ipfam traditam, verbaquein Confti-

I

tutione Apoftolica preferipta quidquid aliud vel mi-

fepifte voce aut fcriptis edant proprios fenfus, Apo-

nimum, declarationis , interpretationis aut explicatio-

ftolicarum 'Conftitutionum, predi&ique Brevis fen-

&i

$

nis verbo, vel ícripte non exigatur, etiaim fub prz-

fai ditféntaneos, debent Epifcopi, prout de jure, coi-

K

textu quod additiones ad nostranfmiife comprehen-

tfa'éos procedere non tantum auctoritate órdinaria ,

(

dantur, feu contincantur- in Formulario ALEXANDRE

fed etiàm fpeciali facultate ipfis indulta a Conftitutio-

fi

VIL :Ceterum ad przcavendas omnes diffidiorum cau-

nibus Predecefforum Noftrorum fel. record. INNO-

ífis, qü£ Chriftianam Pacem dilacerant, mos quof-

CENTII. X. ALEXANDRI VII.quas Nosquoque con-

firmavitnuss ita nt, fervatis fervandis, congrue pu-

cumque alios fenfus Forrmularii przter eum, quemip-

,

s

fius verba ex

hibent, afferi, vel ufürpari, aut de his

niantur,.cum ea omnia fa

^

s

ile probari pofünt,- quia

agitur de actibus externis. .

difputari interdiximus , & prohibuimus, ac füper ejuf-

dem Fermularii interpretatione, ficut & prediéctarum

Non fine admiratione intelligimusnonnullos inDice-

Propofitionum in alios fenfus preter eum, quem ip-

cefibus reperiri, qui verbis &calamo aufi füerint affirma-

re, fupradicto Noftró Brevi alteratam feu reformatarn

fa verba per fe-exhibent, perpetüurm filentium impo-

füimus, utex Noftris Decretis tam.fuper ipfo £ilentio,

effeConftitutionem ArrexANpor VII. decima fexta O&

anni tuille(imi fexcentetimi quinquagefimi fexti editam,

quam fuper prohibitione. omnium. Librorum edito-

rum, & edendorum inhac materix plenius innotef-

nec non Formularium ab ipfomet pronuntiatum ,cum

cet; cum ad Suinmum Pontificem ;dumtaxat pertine-

diéto Drevi utrumque fpecifice' confirmetüur, & om-

"mino intenderimus & intendamus iifdem adharere, &

at, fenfüm quem in his Propofitionibus dammaverit ,

& ut damnatum a Fidelibus credi 'cenfüerit, declarz-

nequaquam finere, ut.aliquid addatut; vel dematura

re. Demum .ad extinguenda Theologorüm jam pri-

pradi&o Formularfo, illud quovis modo alterando in

dem iüter fefe excitata diffidia , Fraternitatibus Veftris,

aliqua ejus minima parte, fed quod in omnibus & fin-

quantum in Domino poflümus , prafentibus noftris

gulis eju£dem partibus, uti rnandavmmus, mandamus

etiam àd amuffim obfervari. Quod attinet ad Libros

niandatis injangitnus; ne ulla ratione " juémquam vd-

ga ifta.accufütione & invidiofo nomine Janfenifmitra-

Sacre Scripture Idiomate vulgari traductos, & alios

duci aut nuncupqri finatis, nifi prius fufpedum -effe

prohibitos , patent Conftitutiones Przdecefforum No-

legitime conítiterit, aEquam ex his Propofitionibus

ftrorum & potif&mum fel. rec. Pii IV. a quibus fà-

docuiffe, aut tenuifie, nec quemquam füb 'hoc prz-

tis faperque abufibus providetur

ut etiam confugia

ad Laica Tribunalia a confimilibus Conftitationibus

textu repelli ab 'Officiis, Muniis, Beneficiis, "Gradi-

büs, ac Concionibus habendis, vel.alia quacumque

inhibentur,.quarim Epiícopi fuis in Dioecefibus ob-

Functione Ecclefiaftic4 permittatis, nifi ferváto juris

tinet ad

y fe;r-vanti(ïimi-æExecuto-fteïs »e(ïe--d&þgnt.Quod per

£ €92 »" -

pen-

- Mo0oNUMEN TA

227

pendentes- controver(ias circa adlminiürationem Sacra-

faifons cette pour I/ous ikterdire : comine Nous Vous

al;l

mentorum, donec aliquid fpecialius decernatur, ab

interdifons ferieufement de recevoir, Vous meler ni

liífdem Epifcopis advigilandum eft, ut juxta San&tio-

proteger aucune in[lance ou pretenfion, que l'on voudroit

nes Canonicas, Statuta Conciliorum, & praxim Ec-

former par devant Vous , foit à Titre de Poffeffoir ,ou

clefiz admini&repntur, habita cafüum atque eorum cir-

autrement contre les. Difpofitions C9' Ordonnances que

cumfítantiarum ratione. Etenim in preíens magna

follicitudine difcuffioni Propofitionum, quz inter ali-

roient cy-aprés pour ca

les Eveques ou Diocefains pourroient avoir faits ou fe-

ufe de Doctrine C9' Meurs def-

as abunde delatas, ad hoc argumentum fpedant, ad-

dits Ecclefiafliques. — T'rés chers C9* Bien aimez Noflre

laboratur a Con(ültoribus & Qualificatoribus (uprema

Seigneur DieuVous ait en Sa Sainte Garde.

"

De Bru-

ï:

hujuíce Inquifitionis, qui omnes fünt pietate ac do-

&rina przítantes. — De veítra autem in hanc S. Sedem

xelles le 7 hde Novemþre' 1695..

obíervantia adeo praclare fentimus, ut planeconfida-

S.

mus, non omiffüros Vos ejuídem mandata debita ca-

ritate & prudentia, exequi firmam in fpem venientes

Littere Regie ad Epz'fcopor' Delgii fuper executz'bne Bre-

reftituendam tandem ifti Provincie tranquillitatem qua

viuimn Innoicentii XII. ad eofdem Epifcopos.

ceterz omnes fruuntur.

Fraternitatibus interim Ve-

ftris Apoftolicam Benedictionem peramanter imperti-

mur. Datum Romz apud .S. Mariam Majorem. fub

DE PAR. LE ROY.

annulo Pifcatoris die 24. Novembris 1696. Pontifica-

tus Noftri anno fexto.

Träf.-Reveren'd': Peres en Dieu, trés-cher £5 féíal ,

'Subjïgnatum erat, MaRIUS

chers CS9' feaux.. Ayant vu la Lettre par Vous !écrite,

SPINULA.

à notre Gouverneur Général le d'Ayril deraier, par

Subfcriptio erat : Venerabilibus Fratribus Archie-

laquelle Vous l'informez du refültat des conferences,

pitícopo Meéchlinienfi, Epifcopis Antv

que Vous aviez eues enfemble, pour l'execution des

munden(i, Brugen(íi, Gandavenfi.

qrpignfi , Rure-

r

ordres de $a Sainteté & les Nouveautés & controver-

R

fes qui troublent la Religion : Nous vous faifons cet-

te, àla deliberation de notredit Gouverneur Géné-

ral, pour Vous dire que Nous avons pour agréable

Eyiflola Regis qua þræcipitur Conciliüs Regis, me fub

la refolution par Vous prife, pour l'execution du Bre-

pretextu Potletforii turbent. Epifcopos in his quee

vet de Sa Sainteté du 24. Novembre dernier, relitif

doctrinam aut correcfionem morum fpe-

ant.

à celuy du 6. Fevrier 1694. C9' que Nous efperons ,que

par cette. execution une grande partie des diffeufions

quil y a entre les Théologiens viendront à cefers C9

MAXIMILIEN EMANUEL par la gra.ce de dieu Duc de

dans cette confiance , Nous appuyerone de motre prote-

; la haute & bafle Baviere, & du haut Palatinat, Com-

&ion Royale l'execution du Decret , €9' ne permettrons

te Palatin, du Rhin, Grand Efchaníon du S. Em-

pas, que les matieres qui concernent les meurs €9' la

pire, & Ele&eur, Landt-Grave de Leichtenber

.

Dotlrine, qui fe doivent traiter. par devant les Tribu-

:

gh

Gouverneur du Pais-bas, &c.

naux Ecdefia[liques , conformement aux Canens €7 à

Nos ordres, joieut tirées . par. devant les TribPunaux

TRES.CHERS & BIEN-AIMEZ,

Laics, à quel titre que ce foit, pourvu que Nos Pla-

carts & l'ancien ufage de ce Pays foient obfervé ence

Eprriezzce ayant fait voir quil arrive plujïeui*r in-

regard. —.4 tant trés.Reverends Peres , trés.cher C9'

E

conveniens. dans la Direclion des affaires fpirituel-

féal, Chers C9' feaux. — Notre Seigneur Vous ait en fa

les, de ce qu'en préjudice de l Autorité competante aux

fainte Garde.

Eveques C9' Diocefains au fait de la Doftrine, €S9 des

De Bruxelles le 10. de Juin 1697. Et

étoit paraphé : M. Pol. vt & plus bas: 3. A. Snellinx.

Meaurs des Predicateurs, C9' Confeffeurs ,. Ceux - cy

La fuperfcription étoit: 4 Trér Reverends Peres en

auroient embaraffé , C3' fait [Ifrer les Effets des Dif-

Dieu, Notre trés-cher C9' féal, Nos Chers. €9' feaux,

pofitions des Eveques par le recours qu'ils ont pris aux

I Archeve

Confeils C9' Tribunaux de Juflice, C9 de l'ouverture

bas.

que de Malines, äj* Eveques »de ANos Pay.f-

quils y ont- trouvez à Titre de Poffe[Joir, Nous Vous

APPENDIX AD MOTIVUM JURIS

Pro R, Domino Guilielmo van de Neffe , Paftore San&te 'Cathärinæ apud Su-',' |

premum Brabantiæ Senatum-Supplicante,

C.O N 'T'[M-R.-A-

lluftriffimum ac Reverendiffimum D. Arbhi-Eþif'copuni |

Mechlinienfem Intimatum & Excipientem.

: In quzi ofteuditur Sufitiam fufpenfionis uom poffe fundari in recu[ata a f'bplicante -

jätbfcriptz'on

e famofi Formularii coutra F. Propofitiones Slanfenii , ueque bac

de cau[a püjc Supplicantem de berefi uotari fufpectum. -

picionis illius apud Regem eju

Alluftriffimi ac. Ampliffimi Viri,

[

ue füpremos Senatus

affricare conetur, debili ifto &

rivolo prztextu, quod

S

Ubaudiit Supplicans quod D. Archiepiícopus , qui

modo ( poft fibi inuftam via fadi tantam infamiam )

illum de hzre(i fufpe&um reddidit, nulla expreffa

recufet fübícribere famofx formulz Alexandrinz con-

cauía, nullo fpeciali errore defignato , nulloque ferva-

tra quinque Propofitiones Janfenii przfcriptz.

to Juris ordine, nunc eidem notam hzrefeos aut fuí-

Deinde quod (üpplicans renuendo hanc formularii

2

fub-

| Suppl. oper.Van E[pen. 'l'omus "V.,

228

ArrzgNDIX AD MoTivuM Jumis

fübfcriptionem memoratam füfpicionem augeat ac re-

cus daretur: per confequenspetitum juramentum pof-

fractarium fe & inobedientem Ordinationibus Supe-

fe recufari, fiisa quo petitur, probet, per hanc ex-

riorum & Baullis Pontificum, ac fignanter SS. D. Cle-

adionem famain f[uam indebite leds, aut detract

bus C9 murmurationibus locum dari.

P

ionif

mentis XI. qux incipit: Vineam Domini Sabaoth, pa-

lam & fufficienter ottendat.

Porro hanc Formularii fubfcriptionem aSupplicante

At concipi non poteft, quo titulo vel colore jufti-

exigi non pofle, inflida jam ífufpenfionis ab Officio

tiz D. Archiepifcopus poffit Supplicantem in füfpicio-

Paftorali Cenfüra, nifi una Supplicantis fama indebite

ledatur ,. aut detractionibus €9 murmurationibus lo-

nem hzrefis vocare, autut refractarium & inobedien-

tem Ordinationibus Pontificiis traducere ob denega-

cus detur, manifeQum erit, fi ante omnia attendatur.

Hanc fübícriptionem a Supplicante exigi ut fe a füf-

tam fübícriptionem Formularii ad abjurandos dictos

errores emanati , cum nec ante nec paít inflidam fut-

picione hzre(is, qua eum via facti Archiepifcopalis

fufpenfio maculavit, expurget; quatmque tollere renuit

penfionis poenam hzc fübteripto fuerit eidem aD. Ar-

D. Archiepiícopus, nifi prius inuftam fibi maculam

chiepifcopo legitime propofita, nulluíque in ea pro-

ponenda caritatis ordo, nulla juris forma fervata fit.

praftito juramento eluat, & afperfos fibi errores, quos

s inter 46. articulos fibi

ha&enusignorat, vaga & indebita purgatione retractet,

Agnofcit quidem Supplican

propofitos per Epiftolam familiarem a D. Van Suíte-

Evidens ergo eft, hanc Alexandrix Formulz füb-

ren, Vicario Generali fuife petitum: n paratus fit

fícriptionem in przífentiarum a Supplicante requiri in

juramentum Formule Alexandrine pra[lare juxta de-

iodum purgationis Canonicz, ut nimirum ea me-

clarationes contentas in confirmatione Con[htutionum

diante fe a fufpicione hxrefis expurget: unde fequi-

tur, eodemtitulo, quo Supplicans contendit (ibi non

Innocentii X. €9 Alexandri VII. quas modernus fecit

16. Z'ulii anni hujus v705. per Bullam que incipit:: Vi

pofle tanquam de hzrefi füfpecto & infamato, per D.

neam Domini Sabaoth.

Archiepitcopum ha&enus indici pargationem Cano-

At hüic petitioni, uti & ceteris abunde fatisfeciffe

nicam, poffe recufàre fübfcriptionem Formularii, fibi

vice purgationis Canonice, pro eluenda harefis füfpi-

Supplicantem in füa ad D. Van Sufteren Epiftola pro-

fitendo, fe omnes C9' fingulas Preepofitiones ab Apo-

cione propofitam.

[tolica Sede dainatas , damnare &o. prorfus modo ac

In primis quippe expeditum eft, purgationem Ca-

fenfu , quo eay damnat Sedes Apo[lolica, oftentum eit

nonicama Judice indici non poffe, nifi infamato apud

in Motivo Capite 2. $. TO.

praves viros, & ex füfpicionibus verifimilibus, quz-

us ejufque Vicarios poft da-

que ortum habeant ex probabilibus conjecturis Cap.

Neque D. Archiepiícop

-^5.4F

tam hanc a Supplicante Refponfionem quidquam am-

P! Aqul e

De Purgat.. Can. ubi Innocentius III. non cre-

ab eodem vel circa fübfcriptionem Formularii aut

didit purgationem Canofiicam cuidam infamato indi-

plius

condemnationem articulorum, nifi poft intlidam poe-

cendam , quia infamatio credebatur ab inimicis C9*

nam fufpenfionis exegerit.

cmulis proce[/iffe, &ti legitàr in parte decifa.

Ut igitur purgatio Canonica alicui injungatur prius

Sed hac jam viafacti, omnique violato ordine jufti-

tie contra Supplicantem decreta, ut aliquo faltem co-

conftare debet fudici de infamia ex probabilibus &

)

atum & irregularem pro-

fundatis argamentis ac indiciis, orta, quod ut Judici

lore apud vulgus huncinordit

innoteícat, recte monetHenricus Zoefius ad titulum de

cedendi modum adumbrent D. Archiej

jifcopi Confi-

liarii & juftificare videantur, hanc negatam Formula-

Purgatione Canonica n. 3. fudicie effe permittere caufee

cognitionem fuper infamia ne quid temere attentetur,C3"

rii fübfcriptionem , tanquam inflide Cenfürz«caufam

evulgant & ubique proclamant.

viri boni vita in dubium revocetur.

Addens & hanc

notandam & preíenti cafui opportunam rationem:

Séd neque in ipfà füfpenfione ulla hujus recufatz

fubícriptionis mentio fit, unde concluditur argumen-

Contingit enim a malevolis infamia virum bonum afpergi.

Oportuiffetigitur ante decretam per Formularii fub-

to certo, hanc recufationem non fuiffe hujus füfpen-

fionis caufam.

4

fcriptionem purgationem , a Judice praemitti caufz

Scitur enim diftridte m

andaffe gene/rale Concilium

cognitionem füper infamia Supplicantis, ut Judici

Lugdunenfe füb Innocentio IV. i2 Cap. 1. de fent. Ex-

contítare potuiffet, num ex probabilibus & verifimili-

comanunicat. in. VI. Quifquis excommunicat , excom-

bus conje&turis infamia orta fit.

Porro certum e(t, ha&enus nullam íuper infamia

municationem in fcriptit proferat, C9' caufam excom-

municationis expre[le confceribat: addens: Et heec ea-

Supplicantis cognitionem a legitimo Judice fuiffe in-

ftitatam, quz fi facta fuiffet, ac fine preventione dif

dem in jujpenfionis €7 interdicli fententiis volumus ob-

cuffa fundamenta & indicia hujus infamationis qua Sup-

fervari.

At ponamus ,

Supplicantem etiam a D. Archiepif-

plicans adinftar mille aliorum integerrimorum virorum

vaga accufatione & invidiofo Janfenifmi nomine tradu-

copo interpellatum , recufaffe Formularii fübfcriptio-

nem; nequaquam tamen ob.hanc folam recufationem

citur, dubium noneft, quin Judici conftitiffet, hane

de do&rina erronea aut de inobedientia erga Conftita-

infamationem nullis probabilibus conje&uris inniti

tiones Pontificias füfpe&us redderetur.

*

fed ab inimicis & zmulis. proceffiffe, ideoque & in-

Certum quippe eít; debitam Decreti

s Apof*folicis.,

füfficientem ut purgatione Canonica ac Formu

fübfcriptione fuiffet eluenda.

kla'rii

etiam füper memorato Formulario editis, reverentiam

& obedientiam poffe pratari , tametfi in certis circum-

Dicet forfan D. Archiepifcopus, fibi nota & proba-

ta effe verifimilia & probabilia indicia, quibus Suppli-

ftantiis fübfícriptió recufetur; neque ideo de doarina

erronea quemquam fuüfpe&um reddi, fi jufta de caufa

cans ei de hzrefi (üfpectus eft & füfficienter infama-

tus, ut illi purgatio Canonica injungatur, qua fe a

fübfcriptio recufetur.

ï

Quod autem hzc ju

ftis de caufis recufàri poffit in-

macula füfpicionis expurget, priuíquam ablati Pafto-

dubitatum efts idque i

n fuo ad Epifcopos Belgii dato

ralis Officii petita libertate donetur.

At infundatiffimaeft hzc Archiepi

Ícopalis perfüafio;

Bievi die 6. Febrnarii 1694. fiznificat Innocentius XII.

mandans ibidem Epifcopis, ita Formularii fubícriptio-

ut enim indicatur purgatio Canonica,; non füfficit

quemquam Judici privata notitia effe füfpecum; fed

nem ad praxim deducere, ut im exigendo juramento

ä

pradicto zelus CS' caritas Epifcoporum quam maxime

requiritur, ut in judicio füfpedus reddatur; quemad-

eluceat , ne alicujus fama indebite ledatur , aut detra-

modum jam pridem monuit antiquus Annotator in

(lionibus C? murmurdátionibus locus detur.

Summam Cardinalis Hottienfis , Martinus Abbas Con-

Confítat igitur, mentem effe Pontificis, conformem

temporaneus Azonis & Accur(ii, quiin Annotatione

ad dictam Summam titulo de Purgatione Canonica

omnibus caritatis & Juftitiz Regulis, juramentum hoc

non exigendum, ubi per hoc alicujus fama indebite

Litt. B. ait, Queri potefl , an is qui judici tantum fuf-

at? Et

lederetur, aut detractionibus C9' mqrmumtionibus lo-

pettus eft , an ad purgationem compel!z' debe

eutn

.PRaRo.G. vANwN pmnE-N-ESSs.E,

229

f

X

eum non cogendum , refponfum?]h nifi fuerit coram eo

caritas eorum quam maxime eluceat , nealicujus fam

!

accujatus, €9' Accufatore probare nequeunte: ( (Cilicet

indebite ladatur ; puta, illud fine fufpicione legitima

ad plenam accufati convidionem) reus

remaneat fuf-

per modum purgationis Canonice alicui indicendo.

pedus, &€gj

n

-

Quin & edo&us Sanáiffimus hic Pontifex infinitos

(

famis - apud "fudicem, a?tt.Epifcopum,

lÜ

tunc poterit illi purgatio indici.

virosapprime Catholicos fine ullo,verifimili fandamen-

Praterea, ut Judex alicui purgationem Canonicam

to tanquam de Janfenifmo fufpe&tos traduci.,. & eo no-

læ

indicat, requiritur. ut ipfius- jurifdi&tio refpectu illius

mine palam proclamari ,. mandavit D. Archiepifcopo

cui indicenda eít, non fit fufpen(a aut ligata, uti non

aliíque Belgii. Epifcopis ,. me ulla ratione quemquam

[.

f

confeníu docent.Canoniftz ad Cap. 15..ff. de purgat.

vaga ifla accufatione C9'. invidiofo nomine ganfenifint

Can. ubi refpondit Innocentius IIL nullus effe&tus fuiffe

traduci aut. nuncupari finant ,. nifi prius fufpetium effe

lg

purgationem ab Ordinario Judice cuidam infamato in-

legitimo con[literit. aliquam

!t

:

ex hz'; propofitionibus.do-

didam, ipía caufà coram judicibus delegatis penden-

cuiffe. aut tenuiffe.

A

te: Rationem ibidem fübjungit Gloffographus: Cum

5i Epifcopi ex precepto P

Ohtifïcis pati noh'd&bäantg

$

xt.

caufa illa delegatis SJudicibus commi[fa fuiffet, €9' [ic

ut quifquam vaga illa. accufatione C3' invidiofo nomine

Epifcopus nullam habeat. jurifdi£tionem quantum ad

Sanfenifini traducatur , nifi ipfum fufpettum effe legiti-

caujam , ea pendente.

l

ime con[titerit aliquam ex- his propofitionibus docuiffe aut

Ex quo indubitatum eft, D.

Ar'chiepifcop um.non

tenui[Je ,. quanto, minus, quemquam ad purgationem

e.

effe Judicem competentem , ut ejus auctoritate Sup-

Canonicam ipfimet condemnare, nifi prius illum füt:

l

plicans füfpectus & infamatus habeatur, eique purga-

pedum efle legitime, fivefervato Juris ordine, conftet.

I

tio Canonica ad abftergendam hanc maculam indica-

Imo poft hoc datum Breve, continuo magis ma-

)

tur.

*

j«

giífque cognofcens hic San&iflimus. Pontifex , quam

Conflat enim omnem Juriídi&ionem D. Ai-chiepif-

leviter fama virorum de Ecclefia optime meritorum hac

i

copi refpectu Supplicantis fuiffe & effe iterata ipfius re-

J

vaga accufatione. & invidiofo nomine Janfenifmi de

cufatione legitimo interpofita ac. indecià pendente,

harefi redderetur fufpecta, quin & hi pene foli effent;

füfpéntàms ut latius in Motivo oftenfum eft.

qui Janfeniflarum nomine indicárentur; precavere

"

Et f fola fpecies fa&i ipfi Motivo przfixa, nec non

volens, ne utendo hoc nomine aliquos infamaret ;

d

Libellus recu(ationis eidem annexus tüb Litt. F. infpi-

quaíi ipfe revera pro Janfeniftis haberet, quibus vulgo

ciantur, patebit D. Archiepifcopum nequaquam pofle

hoc nomen tribuitur & apud ipfum pro talibus tradu

^

reputari Judicem fàt integrum & indifferentem qui de

cebantur, in altero fuo Brevi ad D. Archiepifcopum

futlicientia aut infüfficientia fufpicionis rede judicet,

24. Novembris 1696. noluit illos, qui ab Epiícopis

& argumenta & rationes in flatera zquitatis examinet,

Janfenifmi accufabantur dicere Janfeniftas, (ed prie-

;'

& verüm a falío nimia contra Supplicantem , ut fzpius

tenfe Janfeniflas : id. ett qui tales effe preetenduntur ;

probatum eít, commotus przventione, di(cernat.

ut ita palam fignificaret, fibi nequaquam probari,.illos

l$

Si inomni generaliter materia Judicis integri & non

eíle vere Jaufeniftas, qui va

8a illaaccufatione & invi-

fufpe&i cognitio pramittenda tit de (ufficientia (üfpi-

diofo nomine traducuntur.

4

cionis, priufquam purgatio Canonica. indicatur, ne

Perfuadet fibi Supplicans, füffcienter hufic-f R&,gio

!

alicuius fama temere & indebite ledatur, : hxc prx ce-

Senatui perípectum efle, quam infündatein recufatio-

:

teris in cafu haref(is necetffaria eft.

nem fübtcriptionis (zepe dicti Formularii refundere con-

.Scitur enim, quam l

eviter & infundate fæïpi':us viri

tendat D. Árchiepi(copus Juftitiam fü

ï

etiam maxime Catholici- hzrefis nota ab aemulis jam pri-

a fufpgnüonis in

Supplicantem via facti vibratz.

dem afperfi fuerint & etiam hodiedum afpergantur, (i

Praterea íat probatum effe, Supplicantefn hu]lb fos-

non in omnibus eorum fenfis confentiant: prafertim

ma Juttitiz in fütpicionem hzreíis vocari poffe, licet

"]

dum apud füprernas poteftates auctoritate pravalent:

in hifce circumftantiis didtam Formularii fabfcriptio-

hifque fua. fenfa ut fidei Catholice dogmata inftillare

nem recufaret antequam /egitime fervato - Juris ordine

noverunt.

Ita viros maxime Catholicos, & fidei Ca-

!

probatus fit eam hzrefis füípicionem & notam incur-

tholicz Defenfores' acerrimos hac nota maculatos ,

rifle, quz Canonica purgatione diluenda fit.

etiam ab Epiícopis legimus; uti de San&is Athanafio,

Credit itaque Supplicans ,. hanc Formularii fübfcri-

Bafilio, Chry(oftomo aliifque non paucis manifeftum

ptionem in his circumftantiis merito poífe recufari,

le

eft.

nifi prius probatum fit legitime , ipfum fufficienter effe

Sed utextra prxfentem cafüm hazrefis Janfenifmi non

füufpectum, ut ei purgatio Canonica indicatur: immo

evagemur, quanta cautela & circumfpedtione Judici

exittimat quod hac a fe poftulata Formularii (übícriptio-

utendum eít; quantaque in eo integritas requiritur ,

E

ne & errorum abjuratione non tantum de hzrefi, (ed

utin hac materia de füfpicionis füfficientia rite judicet;

etiam perjurio füfpe&us reddatur.

& cuipiam uti deillafüfpe&o, medium Canonicz pur-

Cum enim Supplicans ante füfceptum LovaniiLi-

!

gationis injungat?

centiz gradum, tertio, idque diverfis temporibus,

-: Notum quippeeít, millenos, eofque integri nomi.

dictos errores abjuraverit juxta Formulam a Facultate

nis & inculpatz vitz viros tam Ecclefiafticos, quam

Theologicaanno r660. preícriptam, & ab Alexandro

Laicos omnis Status & Conditionis Janfenifmi macula

VIL probatam , nonne palam füfpe&tus redditur, quod

contra tertio iteratum juramentum abjutores errores

per fexaginta & amplius annos publice fuiffe afperfos,

ac ut hzreticos aut faltem de hzrefi füfpectos fuiffe tra-

docuerit, aut tenuerit, dum per modum purgationis

Canonicz fuübfcriptio Formularii & abjuratio illorum

du&os, nec tamen ullum, quod ícitur, de Janfenif

mo legitimefuiffe cenvidtum; .immo necut füfpectum

ip(iiterato indicitur: & niíi.ea mediante fe ab illa fuf-

ad purgationem Canomnicam perullum Judicem fervato

picione purgaverit, maneatab omni functione Pafto-

rali fíufpenfus ?

j

uris ordine fuiffe compulíum: ut non minus vere,

quam lepide dixerit aliquando Do&or Steyartius de

Nonne in Supplicantem infurgent P.

ärböhiäni; dum

intelligent, quod etiam poft trinam errorüm illorum

Janfenifmo: E/l crimen omnium, mullum crimen ha-

i

bentium. (a)...

abjurationem adhuc fe de erroribus illis reddiderit ita

fufpecum, ut tandem fe ab ea füfpicione & infamia

Hinc prudentiffime & fapienti

Hïme monuit Epifco-

folemni abjuration

pos Belgii in fuo ad ipfos Brevi Innocentius XII. (ut

"

e& purgatione C-anonica lavare de-

füpra notatum ) ita Formularii fübfcriptionem ad praxim

buerit?

An non hinc concludent, poenam fu(pehfïoni.s,-»

deducere, ut 11 exigendo juramento predicto zelus C9

quin & exilii in Supplicantem juíte fuiffe decretam?

Hinc & facile intelligitur, quod tamet(i Supplicans.

(4) In Epiftola Facultatis Theologice Lovanienfis ad

a

| ölggan-

drüm VIII. Anni 169e.

Formulario hifce in circum(tantiis fübícribere. renuat,

nequa-

CR RP-IS B X VI

230

O N £.$

nequaquam pertinàacix & ob(tináti animi argui poffit,

tiam tulit ;.... Tantane vobis terre párr, Liberi, in

cum Pertinax dicendus non fit, qui Chriftiana Con-

te refidet , ut tu folus homini impio fub[idio venire C5

ftantia & zelo vere Sacerdotali amat potius adverfario

pacem orbis ac mundi totius redimere audeas? Hec &

rum calumniis & vexationibus opprimi, quam famaz

plura una cum generofis ac Pontifice dignis refponfis

füz , prafertim in materia Religionis & fidei jaduram

ex Theodoreto referuntur t0ro 2.

i

pati, fatendo fede haxrefi & perjurio ita füfpectum, ut

à

Com'zl Gener.- col.

eam notam mediante purgatione diluere debeat.

An non hoc Diabolico foph

ifmate'&irCa idem tem-

Neque credit Supplicans; ad hoc juramentum. fe

pus non folum tentatos, fed & tandem dejectos fci-

movendum exemplo DD. Paftorum hujus Urbis Con-

mus duos Sanciffimos Viros Fegadium & Servatium

fratrum füorum, qui feruntur, declara(le, fe paratos

Tungrorum Epifcopum? Ex 400, Epifcopis Concilii

Formulario fubfcribere ac iterato errores Janfenianos

Ariminenfis, nonni(i viginti tandem füpererant, qui

abjurare, fi & quando D. Archiepifcopo videatur.

nefario & fübdolo Arianorum formulario fuübfcribere

Quid DD. Paítores D. Archiepifcopo addixerint vel

conftanter recufàbant. . .Cum enim per Imperatorem

qua ratione commoti fint, ut eam D. Archiepiícopo

Conttantium Arianorum fautorem mandatum fciretur

fubfcriptionem promitterent, non eft Swpplicantis in-

Prefedo; ut Synodum non ante laxaret, quam con-

quirere, neque füper eo Confratres füos arguere.

Jeriptee fidei confentire fe omnes fubferiptionibus profi-

: Hoc (ibi perfaadet Supplicans, quod illi numquam

terentur; ac fi qui pertinacius obfifterent ( dummodo

hanc formularii fubforiptionem D. Archiepiícopo ob-

is numerus intra quindecim effet) in exilium pelleren-

tuliffent, fi hec ut medium purgationis Canonicz ab

tur, tunc major rerum C$' Confiliorum perturbatio orta

illis, utia Supplicante, exigeretur; qui de illis melio-

eft , ut te(tatur Sulpitius Severus lib. 2. Hift. addens:

ra fentit, quam. ut crederet tam famzx füz prodigos

Dein paulatim plerique noffrorum, partim imbecillita-

ut vellent fe hac oblatione juramenti a fuüfpicione &

te ingenil, partim tedio peregrinationis evicli, dedere

nota herefeos quainjufte & illegitime maculati fuiffent,

fe adverfariis: fattaque- femel inclinatione anumorum,

fine ulla neceflitate purgare; idque ut vel D. Archie-

catervatim in partem alteram conce[fum:. donec ad VI-

piícopo complacerent, vel f& ab amülorum:

Ai'ïnj ufta

GINTI ufque nofirorum numerus immin

utus eft.

vexatione liberarent.

;

PergitSulpitius, Sedhi (viginti)

quanto pauciores,

* Deinde Eraterna Caritas cogit

Süpplicantem de Con-

tanto validiores erant. Confi

lantiffimufque inter eos ha-

fratribus fuis credere, quod hanc fübfcriptionem &

bebantur nofler F

abjurationem nequaquam folo placendi ftudio obtule-

Epijcopus.

gadizt;, CX Servatius Tungrorum

rint.

Cum (upponatillis tanquam in Theologiz prin-

Sed quam exitiofa atque per

iculofa fit hzc a mullti,—

ä

cipiis. verfatis notum effe, praítari juramentum non

tudine petita & fub fpecie pa

cis delitefcens tentatio ;

T

potle folo hominibus

placendi ftudio , fed jurandum

evincit quod fequitur.

Qui enim minis & terriculis

i

in juítitia & judicio.:

non ceflerant, eos tàndem preces ac lacrymz Prafedti

Quo auteni motivo

duái fintj non ihtendït Süppli»

Commiflarii Imperatoris inflexerunt hoc fpeciofo, ac

cans curiofius indagare, proteítans fe-nolle in hac

modo admodum vulgato argumento; quod tempori

quam obtulerunt fübícriptione fuos Con

fratres redar-

cedere atque mitiora amplecti oporteret. Claufos intra

'uere aüt accufare. '

/

unam Urbem Ep

i

' Pä ftorum vel

/copos jam feptimum menfem agere,

Verum probe novit, fa&tum hoc DD.

injuria hiemis C9' inopia cónfe(lis,

nullam [pem rever-

aliorum qui forían idem offerrent non effe regulam;

tendi dari.

Quis TANDEM ESSET FINIS? SEQUEREN-

ä

quam ipfe fequi in doGrina, aut.m

z

orum vel propriz

TUR PLURIUM EXEMPLUM , AUCTORITATEM SALTEM

/

vitz directione teneatur. .

EX NUMERO SUMERENT .... Ut quis difcordiarum fi-

Notorium eít enim quam infirmum, ne dicam per-

vir foret, fi que (Formula Fidei

) Orientalibus pla-

!

niciofüm trahatur argumentum; ab exemplo aliorum

cüiffet Occidentalibus difpliceret ?

pro difcernenda veritate dodrinz vel morum fan&

«

— His aliitque fallacibus argutiis füb perniciofo pacis

3

tate.

"

:

ac unionis pratextu delufi hi fortiffimi fidei Athletz;

ANam ut pr

idem dikit SA. Cypriänus aþud Gfatianum

tandemi dejeái fübdulo fidei Formulario fübf

cripfere:

Í

dift. $. Can. 9. Si folus Chriflur audiendus eft, non de-

"Atque hoc modo Concilium dim

z

1

bemus attendere, quid. aliquis ánte nos faciendum pu-

exitu efl confummatum , ait Sü

ifJum, bonoinitio, fedo

lpitius.

taverit , fed quid , qui ante omnes efl, Chriftus prior

Simili argumento Epifcopi Occidentales (üb idem

r

fecerit.

Neque enim hominis confuetudinem-fequi opor-

tempus Seleucizm congregati, Formule Arianz füb-

Ícripferunt, unico

l

tét , fed Dei Veritatem. Et Can. 8. Confuetudo . fine

pene Hilario Pictavieníi Epifcopo

veritate , vetuflas. erroris e[l, propter quod r

$

elicto þer-

extremum fidei periculum animaduertente, feque in-

Y

rore, fequamur veritatem..

flexibiliter opponente; qui & propterea tandem per

^Ímmo nullum eít argumentum perniciofius, nul-

Imperatorem Conftantium, quaji difcordice feminarium,

Iimque quo- frequentius .zelofiffimos fidei Chriftianz

C3' perturbator Orieutis redire in Gallias jubetur abf-

& veritatis ac' juftitiz defenfores ac Athletas tentavit

que exilii indulgentia, tefte Sulpitio: Hic ícilicet Hila-

ä

mundus, & princeps mundi pater mendacii, quam

rius , de quo idem Sulpitius: //Iud apud omnes confti-

hoc ab exemplo multitudinis & confüetudinis defum-

tit, unius Hilarii ben

refis liberatas.

eficio Gallias noftras piqculo hc-

ä

ptum. Cumenim pauci reperiantur , quiarcdtam Eván-

gelii & veritatis viam teneant & veritatem ac juftitiam

Pluribus hunc Regiüm fenatum,. de exitiofo hod

ea (inceritate ac fortitudine diligant, ut eam omnibus,

argumento fàt perfüafum , fatigare füperfluum eft:

!

li

qua mundus blandiens-promittit, vel terrens mina-

unum addit Supplicans, id argumenti genus jam pri-

tür, przferant, nihil folet effe frequentius, quam ve:

dem.a Facultate Theologica Parifienfi ut Diabolicum

ritatis & juftitie amatores & defenfores, tanquam fin-

fuifle explofum , in Epiftola anno 1444. Przlatis &

[

gulares & multitudini adverfos; tra

d-'uce'r—e ; &eo no-

Capitulis Ecclefiarum Franciz tranfmiffa , ad deteftan-

mine odiofos.explodere.

1

dum & omnino abolendum quemdam füperftitiofum

Nonne hoc perniciofo argumento tenta

tufn vidimus

& fcandalofum ritum, quem Feflum fatuorum voca-

per ConítantiumImperatorem Arianum, ipíüm Libe-

bant, ibi de hoc argumento ita fcribunt: JVolite fub-

rium Papam ut $; Athana(ii condemnationi fübícribe-

dolas hominum voces:audire

Jic dicentium: . Preedece[Jo-

ret, Nam hoc, ait Conftantius, recte fe habere cenfet

res no[lri,

ï;

qui erant notabiles viri reputati , iflud. fe-

totus terrarum orbis , C9' eum fententia Concilii ab-Ec-

flum permiferunt , fuffiiat. nobis. vivere ut ipfi. Pro-

clefiaftica communione fegreganduim. judicavit .. .. .To-

culdubio (ait Facultas) iflud argumentum Diabolicum

tus terrarum orbis non de ejus impietate folum , verum

j

efl,. CS" - infernalis hec perfuafio... Habetur integra in

Appendice operum Petri Blefenfis pag. 782.

aziægn ;qu(;)d— femper tempus: ludere . conatus. eft . fenten-

Credit

PRo.G, VANDE NresSsf.

251

ribus, Concilii Tridentini Decus in Stimulo Paftorum

Credit itaque Supplicans, fibi nequaquam exem-

plum. multorum ut regulam actionum fuarum, in re

p. 2. c. 6.) mifi ad' Apoflolicas declinaffent fingularita-

;;:

tanti momenti effe fervandam fed ipfam veritatem pro

tes numquam neque Sanctifuiffent , neque no[lra Calen-

ls

qua defendenda nequaquam metuendum eft (ubinde

daria fuis nominibus ornafJent, neque Breviaviageflie

l.

a.communi tramite ad fingularitatem defle&ere, ex-

fuis impleffent: qui autem tritam. fecuti Junt viam; vel

.

norantur eorum nomina ,

emploSan&Qorum, quorum plurimi (ut ait magnus ille

Archiepifcopus Braccarenfis Bartholomaus de Marty- .

4

un po]l fe reiiquerunt.

,vglforz?;gt, L Jkine.ä*Sqnf

;

(N B. Vide' fente

k

ntiam Senatus Brabantie pro manutenentia Pa&or—-isþS., Cathering Sllr'uxel'lis ; 4?:'2?:?.:,'(,5&0&;, x 797. damm, ia

il

Agpenfli;ce Tr'g&atqä De Rc)curjktg ad Principem &c Litt. G.) R

ll

A

!

0

Ad aliquas | rcgulas 'Jur'ist.-«--. :

w

: .(NWC Pv?i?zzzh; editee. )

culter -int:ell:igitïar; qvua ratione fa&um fit nt ïn. 't"aiïib'usl'

;REFLEXiQiPRIMA.

h

multi errores de regulis juris originem fümpferints

Quid ]ït regula 3,'117*«:'3 , 9 qyruua mti'o.r-ze; äie&mr quod.

quia nimirum regulz ille applicatz fuerunt aliquibus

cafibus quibus applicandz inon erant;

ut ex fequenti-

omni; vegula ?ïzz?-i'y' : jït pgr&zi;iofa.

bus pat.ebi-t.

)

Egu-'la eft, ait juriä'CoäfU'ItuSi:h"iib. primo ff. de Re-

A&ERLEXIO,II.

^ gulis jurir, que rem, que eft, breviter enarratz

non ut ex regula 'jus fumatur , fed ut ex jure, quodeft

.. Ad regulam 27.in. 6. feienti €5' confeutienti non fit in-

vegulafiat; quo oftendit, J. C. regulas Juris eííe qua-

juria; & leg. 145. tF de reg. Turis: nemo vide-

dam generalia principia ex particularibus cafibus in ju-

tur fraudare ewm guz fcz'vir &* ca.zzj?mivirf

re devifis defümpta.. Unde fübjungit.: per regulam

$

igitur brevis verum marraiio traditur ,. & ut ait Sabi-

Regrxlas jàm traditas in fua

l

gen-emlit-ätäfäbceptas, ad-

nus; qua[i caufc connexio &c. hoc eft regula breviter

Tmodum periculofas effe non

difficulter intelligi poteft,

& compendio plures cafüs enarrat , -&.in unum quaf(i

'ex his enim facile perfuadebitur homini litigiofo fibi

conjungit: quare regula ex conftituto antea jure:tan-

-licitum effe accipere pecunias via tran(actionis ab eo

quam praexiftenti,.utitaloquar, materia füa; non

.qui fciens & confentiens, immo ultro ei eas offert ut

vero econtra jus ex regula natum & perfedtum dicitur..

fe ab injufta litis vexationeredimat; Advocati quoque

V. G. Cum alibi traditum effet, perjurum ad.dicen-

& Procuratores intelligentes caufam füz Partis non

dum te[limonium minime admittendum effe , pyropter.

effe fundatam, credent (ibi licitum effe inducere alte-

fufvicionem perjarii, Cap. 1$..de te[libus: item , ma-

teram partem ad tran(actionem, nullam nimirum parti

vrito fcvienti non facilereddendam uxorem ab eo digref-

li fieri injuriam . quia íciens. & confentiens fummanm

v.

fam propter metum fevitie : Cap. x3.ff. dereflit. Spo-

J pecunis dare videtur.

liatorum : item, femel negligenti uon.po[fe tuto iterum

Similiter Receptores Regii civitatis ,";aïte.riufve Com-

aegotium conmnitti Cap. 9. ff. de profumptionibuss oc-

munitatis aut Principis, creditoribus füorum princi-

caíio fumpta eft condendi hanc regulam: femel malus

. palium non folventes aut faltem folutionem notabili-

femper preefumitur effe malus. - Utigitur breviter di-

ter differentes, niíi a creditoribus munera aliqua of-

cam, regulz juris nihil aliud funt quam multarum re-

cferantur, per hujus regulxe. generalitatem , munerum

rum jure definitarum velut in unum colle&arum nar-

illorum. fuüfceptionem juftificant 5 quali creditoribus

rationes, feu breviaria, feu fententiz cafuum particu-: :nulla fiat injuria, tanquam fcienter & voluntarie illa

larium deci(ioni fübfervientes. |Circa has regulas ju-

.Offerentibus. . Idem eíto judicium de aliis Officialibus

rishoc notandum quod plerumque exprimi foleant per

. Laicis five Eccle(iafticis qui in expediendis negotiis

verba quz de fià natura omnia comprehendunt; ut

: fibi creditis f2 morofos oftendunt, quoad ufque ul-

notat Gloffa, ad proemiur tit. 1. de regulis juris, in

'troneam munerum oblationem incitent & extorqueant.

6. quia vero in rebus agendis difficulter affignari pot

. Hujus quoque regule generalitate (ecuros autumant

funt regulz generales ,. quz in generali- fua expreffio-

- qui res fuas juíto carius vendunt, ícientibus & volen-

ne fint adzquatz ,. eo quod intelle&us humanus fit ni-

-tibus, qui neceflitate res illas habendi ipfos premi no-

mium limitatus, utunica regula queat adzquate adeo

verunt, aut fciunt illas emptoribus effe admodum ne-

mujta particularia fadta, : qualia folent fab generalibus

ceffarias, commodas ac utiles; tam

etíi nec in fe n.ec:'

terminis contineri circumícribere, natum eft fieri ut

in ipfis vendentibus res illa tanti valeat.

xegula verbis indefinitis vel quaedam non includenda

Reperiuntur etiam nonnulli.qui cum operariis & fa-

includat, vel non excludenda excludat;.quod ipíi Ju-

mulis indigeant, credunt fe tutos fi vilifima qua pof-

ris Coníulti intellexiffe videnturs dicit enim unus eo-

. funt mercede operas conducant, modo operarii im

rum: omnis definitio, id eft regala, in jure civili, ejl

illam condeícendant, qua(i fcientibus & volentibus

n

perniciofas rarumeft enim ut fubverti non poffit. L. 202

non fiat injuria..

de regula juris; qua(i diceret aliqua verbis generalibus

Nihil denique ufitatius q

:uarh. hac regulæ.genöraïïïïa-—

regula comprehendi, qux comprehendi.non poffunt;

. te fe ab injuttitia & (imonia fecuros credant collatores

ac proinde ex eo capite fübverti poffünt; quia, ut di-

beneficiorum, aut ea refignantes, qui titulo gratitu-

cit citata lex 1. regula femel cum vitiata. fuerit perdit

. dinis accipiant ;.

J

bus operantur.

quafi *fþætl-tib.üs & plane cpnfentäe.nti-

officium fuum.

e

Dum igitur i

nomn i-bü"s*penä' re g-diis fubtenminjsi ge-

Porro licet hi omne

5 ca-fü*s fub gzzneraïibus regule

neralibus aliqua.contineantur quz excipi debent, nec

terminis contineri videantur, minime tamenin eorum

tamen quenamilla fint inregula exprimatur, nondiffi- mente comprehenduntur; verba enim illa, fcienti &

(2) Has Reflexiónei Turis; pro Le&ione Canonica fex feptimanaram dictavit D, Van Efpen,: J. U D, Lovanii poff aunum 1686.

1

232

ROE FOLO E.X

( O:,NME". S

[

confentienti , ip'telli.genda fünt propries nimirum de fervate C2 facite,--,fed fi id non faciunt , fecundum ope-

plene fciente & libere confentiente, nimirumquando

U

ra eorumn nolite facere. Epift. 133. A fexcentis proin-

H

de annis SS. ac vigilantiffimo Przíüli, fimoniarum

fponte & libero animo quis fciens confentit.

|

"Quod vero in allegatis cafibus dantes & offerentes

pravitatem penitus extirpare ftudenti, pretactum ar-

fion plane fponte & libere confentiant, facile eft vi-

gumentum objici videmus , ut una intelligamus quam

V

parum illi eruditus ille Antiftes detulerit. Et merito ;

dere, quippe prioribus cafibus pecuniam per metum

ew

ihiquz litis, aut. injufte recufatz, aut dilatz folutio-

mültis eriim ex capitibus vitiofum effe facile oftendi-

nis vel.prolongationis negotiorum a partibus extor-

tur. Certum eft in primis, ut jam notavimus, tacen,

ueri clarum eít; fimiliter duobus fübfequentibus ca-

tem non videri contentire nequidem interpretative fi-

i2

juftz rationes ipfüm ad tacendum feu ad non contra-

d

ibus, ipfi emptores vel operarii in pretium illud vel

mercedem , -non magis libere ac- fpontanee. confenti-

dicendum moverint. Quis vero ambigat quin ex par-

f

unt quam in ufüra confentiat ille qui im neceflitate

te erroris etiam Romanis Pontificibus interdum poí-

bl

fint effe juftz rationes, ob quas aliqua pro tempore

ü

conftitutus illos promittit & folvit alias mutuare no-

j

lenti.

"diffimulent ut mala majora precaveant; quid enim fi

In poftremo denique cafü, tametfirmunera illa ul-

ea (it temporum conditio ut (1 omnia reformare velint

e1

periculum fit ne omnia perturbentur ? Quis credat his

tro aut fpontanee collatoribus aut refignatoribus of-

f

ferri videantur, fi quis tamen munerum quantitatem,

circumftantiis occurrentibus Superiorem pro bono Ec-

perfonas dantis & accipientis, modumque offerendi

clefiz àd tempus diflfimulantem habendum effe pro

leviter attenderit, illa non fponte & libere; fed ex qua-

confentiente? Ad hzc quis dubitet quin revera Ro:

mano Pontifici hujufmodi temporis durities occurre-

g

dam inufitata obligatione & pactione folvi manifeíte

deprehendet, ut latius in Tractatu de

-Jï"?f*mf*? circa

re queat, ut etiam in fua ipfa Curia aliqua

0 tempo-

f

re tolerare teneatur, ut rnajora mala evitet

d

Certe ta-

Benef. part 1. Cap. 2.$. $. oftendi

lem calamitatem fxculo proxime elapío reperiffe, ab

|

OREFLEXIO l.

teque deploraíffe Adrianum VI. plura probant, & in-

l

ter alia conftat ex illis quz Francifco Delegato fuo ad

j

Principes Germaniz injunxit. Dices, inquiebat ad

: Ad reg. 46. in ,Sq*-quï tacet cbnfc)n;ïræ videtur.

f

Legatum íüum, nor ingenue fateri quod Deus hanc

. Hane regulam fi nude inípiciamus in fua generali-

petjecutionem Ecclefice fuce inferri permittit propter pec-

r

tate defendi nón poffe, ac proinde 'ad certas fpecies

tata hominum, inaxime Sacerdotum CS' Ecclefiee Pra-

il

latorüm.... fcimus in hac fancta Sede aliquot jam an-

coar&andam effe recte obfervarunt interpretes. Mul.

tis quippe cafibus accidit ut tacens nec pofitive nec

ais muita abominanda, fuiffe, abufus in fpiritualibus,

interpretative confentire videatur. Varia enim &fre-

exce[fus in mandatis , C9' omnia denique in perverfum

emtata. Nec mirum, fi egritudo.a Capite in mem-

f

quenter occurrere poffunt ob quze aliquis filentio dif-

fimulet, quze ta

men nullatenus probare, nec illiscon-

bra, a Summis Pontificibus in alios inferiores (Eccle-

fentire intendit, qua rationes tacen

di fi jufte & legi-

fiz) Prelátos deftenderit... Qua in re quod ad nos at-

timx fuerint, tacens nequidem interpretative dicen-

tinet, polliceberis nos omnem operam adhibituros ut

primum Curia hcec, unde forte omne hoc malum pro-

dus erit confentire, hinc Juris C. leg. 8. ff. qnibus rno-

dis pignus folvitur, dicit, non videtur confenfiffe cre-

ceffit , veformitur , ut ficut inde corruptio in omnes . in-

ditur qui f&

ente eo debitorem hypotece obligat vendi-

feriores emanavit ,. ita etiam ab eadem fanitas

ä

derit, cum i

deo paffüus eft venire qued fciebat fibi ubi-

C2' reformatio omnium emanet... — Quamquatm ne-

que pign

us duráre; qua(i dicéret, non videtur credi-

mo mirari debebit fi non [latim omnia errata, €3' ab-

Í

tor tacen

do confen(iffe, quia rationem tacendi five

üfus omney per nos emendatos viderit.

Inveteratus ni-

non contradicendi habuit. -

mium morbus efL, nec fimplex fed varius €9' multiplex;

d

Cumigitur hzc regul

! 'þ'lu'res»þätivatur éexceptiones

pedetentim inejus cura procedendum eft ; C9' prius gra-

l

uz tamen terminis indefinitis & univerfalibus fit de-

vioribus magisque periculofis occurrendum, ne omnia

E

nita, quid miri fi plures inde errores originem füm-

pariter reformare volentes omnia perturbemus. (a)

Nec tantum Adrianus, fed & ipíà Generalis Triden-

pferint, dum nimirum in füa generalitate aflümpta il-

lis cafibus applicata füerit quibus ex mente condito-

tina Synodus fimilem temporis difficultatem oftendit.

ris & & Legislatoris applicanda ron erat: utque plu-

Quare plura non probanda ad tempus diffimulare de-

ra oinittam hoc unum notandum generali applicatio-

buerit, quod licet in plurimis locis obícure infinuet,

apertius tamen in ultimis SS. expreffit cum enim de-

ni'hujus regulz merito adícribendum efle petlimum

& perniciófum illud argumentandi genus, quo non-

fideraret Monáfteria , quz ex mala adminiftratione Prz-

nulli Superiorum omnium maxime ipfius Romani Pon-

latorum tam in fpiritualibus quam in temporalibus non

levià erant paffa incommoda , ad congruam monafti-

tificis non contradidionem feu filentium pro confen-

fü interpretantur, hoc (imilive modo argumentando:

ca vitz difciplinam revocare, ingenue faffa eít, ve-

iftud illudve publice pradicatur in Itália aut. etiam in

rum adeo dura diffïtiii.rque eft præjknzium temporum

conditio, ut nec flatim omnibus nec commune ubique

Curia'Rornana, & Pontifex tácet, ergo confentire vi-

quod optaret remedium poj;

detur; ex qu

o ulterius conficiunt : ergo licitum eft.

p

t adhiberi, ;ï'."zy. de Ref.

quee— — $—— a^ 9 Beeueun^ — pQ —— —— . 95 — 7997 d um p — t

Hoc argumentum etfíi

admodum debile multisque ti-

Caàap. 2r,

tulis defe&uofüm non tamen ab heri aut nudius ter-

- Nullatenus proinde fequitur; hac illave Pontifexaut

ConciliuniGenerale tacendi diffimulat; ergo confentire

tius, fed a muültis retro fzculis in defenfionem abu-

fuüm fümptum fuiffe conftat : fxculo enim XI. fcri-

etiam interpretative videtur. Infüperpredicdum ar.

bente Ivo Carnutenfi, quod cum repugnaret & inter-

gumentum ex ipía Superioris taciturnitate, non tan-

diceret Decano,' Cantori aliisque miniftris Ecclefia ;

tim confenfüm interpretativum , fed pofitivarn illius

m

quzdam pro confíüe

tudine antiqua püblice exigenti-

approbationem & confenfüm 1

"

4

ortat. Manifeftiffi-

bus ab his qui Canonici fiünt,

"ipfius Romanz Eccle-

m

no ruríüs ex hoc capite laborat

efectu; verum nam-

fis confuetudine fe defenderent, in qua dicunt Cu-

que eft Prxlatos Ecclefiz diflimulantes : nec corrigen-

i

tes abufüs, confequenter illos confentire interpreta-

bicularios & Minifítros facri Palatii multa exigere ex

Eu a

confécratis Epifcopis vel Abbatibus, quz oblationis

tive cenferi, quia enim ex officio impedire & extirpa-

velbenedi&tionis nomine palliant, cum nec calamus,

re abuíus tenentur, fi id ex aliqua hurmana timiditate

aut hominibus placendi ftudio, adeoque perverío af-

rec charta ibi gratis, utajunt, habeatur; & hoc qua-

filapide atterunt fróntem rneam cüm non habeam

fedu prztermittant, quis dubitet quin ipfi abufüs (z-

quod refpondeam nifi Evangelicum illud , quod dicunt

pius fint voluntarii in caufa & confequenter illos in-

terpre--

;(a) dlj"a:fc Adriani inftru&ionem videre eft T, | Fafciculi terüm*'expettcndnum, R"ï- 44 & f

Apn RzGULAS JURIS

233

D

PC

n

terpretative approbare c2níeantür. Unde támen nul-

um

REFLEXIO IV. (

df

latenus fequitur quod illi iidem Pralati pofitive illos

abufus approbent; immo (íxpe contingit ut illos eo-

Ad Reg. 15 in & odia reftringi 69

m

dem tempore pofitive improbent, quod interpretati-

venit dmplificari.

favöf?f coæ

b;

ve probant, quià nimirum tolerant quos cofrigere &

(

extirpare tenentu*. Quis enim ambigat quin plures

— Veritate ac utilitàte magna gàudet hæc reguïa, mdg

vll

'ex pradecetforibus Adriani VI. füb quibus in Curiàm

do quid pér odia, quidque per favores intelligatur ri-

[

Romanam plura abominanda, abuíüs in ípiritualibus,

te perfpedum fuerit. Odia ive odiofa in hac Regula

ü

exceífus inmmandatis, intraverant, non fe opponendo

proprié dicuntur illa que juri communi five facris

:

àaut nimiüm connivendo interpretative in illà confen-

Canonibus oópponuntur; przcipue tamen illis quibus

ol

ferint, qui tamen illa nullátenus approbarant aut appro-

Ecclefia adhuc florens & libera, id eft necdum abun-

Te

báre voluiffent. Invalida proinde eft hec confequen-

dantiá vitiorum aggraváta, aut filiorum fuorurn fragi-

i

tm

ralati Ecclefix tenentur ex officio fao huic aut

litate aut duritia inclinatà, melioribus temporibus | It*

nt

illi'praxi fe opponere, & tamen tacent & diffiinulant;

bere déclarare potuit, quarn in Miniftris füis eruditio-

UH

ergo pofitive illam appróbant.

nem, & morum puritatem; quam ergà Superiores ;

(

- Dénique ut demus aliquam praxim aPralatis Eccle-

& przxfertimà Epifcopos obedientiam , quam erga divi-

Ü

fix immo & a Summo Pontifice ut particulàri homi-

na imyfteria reverentiam; & in eorum receptione vitz

(s

ne, non tantum interpretative fed pofitive etiam pro-

fanctimoniám, quarm in peccatoribus paenitentiam ,

bári, male tamen infertur: Ergo praxis illà licets con*

quem vitz rigorem contra vitia, quamque in ceteris

Q.

fequenter illó ex capite predidtum à

reumentum id in-

fervatàrm difciplinam defiderat; quos Canones San&tus

fereds, manifefto labórat defedtu.

uis. enim atmbi-

t

Leo, Epift. 84. appellat Canones fpiritu Dei conditos

].

át quin Ecclefia nón tantum in Cáthedris Epitcopà-

C9 totms Ecclefice veverentia confervatos. Hoc modo

[

bts, fed etiam in ipfa Pétri Sede ihrerdum contpice:

fumendo odia five odiofa, re&e dicit Regula

odid

d

fé & tolerare coactà fuerit Lupos & rhercenarios, cu-

reftringi convenits quia five ipfum ufüm (ve interpre-

d

jus rei utpote manifeftx ut plura teftimonià omittam;

tationem confideremus, femper reítringi oportet ,

unicum Cardinalis) Baronii calamitofüm Eeclefi& (ta-

quidquid a jüre communi (ive facris illis Ecclefia De-

[

tuim f'eculo 1. defcribentis fufficiet : 7/ix aliquisere-.

Cretis, quibus verus Ecclefiz fpiritus continetur & ex-

(

dàt , inquit, immo itec vix quidem fit creditirus nifi fuis

primitur recedit. Continua Eccle(ie fuit confuetudo,

ütfpiciat 'oculis manibürque contrattet , quam indigna,

utnunquam, ni( neceffitate cogente,.a Canonibus

quam turpik , deformia, execrahidà, in[uper C9. ab-

illis recederetur , eorumque rigor feu auctoritas labe-

y

ominanda fit coacta pati Szcrofanttà C5 Apoflolica Se-

fadaretür. Drevitatis caufa illius explicationem omit-

dess,cujus cardine univerfa Ecclefià vertitur ,cum Prin-

tam, quz partim in Thefibus de difenfationibus pro

cipes faeculi hüjus qgüantumlibet Chrifliani hàt tamenex

repetitione juris jam pridem (P) defenfus; partimin lie

parte üicendi tyràtni [cviffrmi , arrogaverunt fibi ty-

bello de fimonia cirea Beneficia parte prima, Cap. 10,

ranniie elettionem Romahni Pontificis güód tumé ab üis,

paragrapho quarto, videri poffunt.

li

proh dolor ! in eahdem Sedem, Angelis reverendam;

uod vero attinet interpretationem eorum quz fà-

I

)Hot ex iis oFiá

vifu horrenda intrufa funt monjlHa.

cris Canonibus contráriantur, in primis omnium Ca*

fi&t mala confümmate tra

gediæ à

"s

initium anni

noni(tàárum fententia receptum eft, nihil unquam fà-

!

9606.?

*

cris Canonibus contrarium effe admittendum nificla-

Dicemu

^

fr

ne forfitan licitum quidquid veri quidem

re probetur per auctoritatem legitimam pro temporé

fed indigni Petri fucceffores, verb

o Vel fadtó in par-

& ex caufas contrarium effe indultum five conce(fumy

ticulàri probarünt ?

fecundo omnium Doctorum calculo probatum eft il-

uis denique unquam crédidit illam Sedis Apofto-

là qui facris Canonibus adveríantur ita explicanda ef-

licze prerogàátivam, ut ii qui eam legitime áfcendunt

fe, ut nunquam ultrà tenorem, eorümque proprium

j

omnibus humanis affedibus & páffionibus ità dori-

fenfüm extendaturs ità ut quantum fieri poteít mane-

nentur, ut nunquàm illis indulgendo, illicitum àli-

at Canonum illibata auctoritas.. Ex his certiffimis prin-

quo fado aut. verbo probárent? Quod Romanorum

cipiis plures non inutiles in. vàriis ptateris conclufio:

Pontificum huimilitas frequenter publice profefla eft.

nes elicere poffemus ; fed ob brevitatem temporis ali-

Utque in iis plura filerem exempla, obviumiliud Cle-

quas tantum elucidandz materi& admodum hodie in-

ientis quintiin Extràvag. 2. de Prabendir, in. com-

tricatz & controverfe, nimirum exemptionum Capi-

munibus, in quà palàm profitetur plures Eecclefiarum

tulorum , Univerfitatum , Monafteriorum a jurifdictio-

Cathedralium &,. Monatteriorum cominendas ex hu-

ne Ordinariornm fuübfervientes hic proponemus.

mano quodam àffe&tu & carnali amicitia ergà quasdam

Exemptiones illas a fpirituali Epifcoporum jurifdi-

períonas a fe fuiffe conceffas, quas ornnes ibidem tan-

&ione facris Canonibus contrariari nemo dubitat;

2

quam Ecclefixe valde perniciofas révocat & annullat,

ex predictis principiis fit conclufio,

H.ing

JUtigitur concladam tribus - potiffimum titulis argu-

imentum predictum vitiofuütm eft, 1. quia nullatenus

CONCLUSIO

fequitur : Superior tacet, ergo coníentire videtur ,

etiara interpretative : 2. non fequitur : Superior tà-

Lïïpifcopüs jüre communi fundatur, kut iurifdi»&i-oïa

nem in Capitula, Univerfitates & Monatteria exerce«

cerido confentire videtur interpretative : ergo pofiti-

Ne a&tum probat: 3. denique ex pofitivà Superiorum

at, quoufqueé de legitima füa exemptione plene do-

etiam Romanorum Pontificum approbatione, nonre-

cuerint.Habetur.expretfe in Cap. 7. de Privilegiis in 6.

&e conciuditur, ergo licet.

Secundo : In iis in

q

fit fundatum

quibus jurifdidio dubia, E'pi(ï

Hinc unaintelligere licet quàm parurà

[]

copus füa jurifdi&ione uti poteft.

ilüd a quibufdam ]Jurifperitis tràditum principium

$

Tertio : Exemptiones utpote o

diofe ultra expref-

aéctus omuis juftificatur propter fcientiam & patienti-

um & proprium verborum tenorem non (ünt exter-

&m Superiorum. Barbotà in principiis & locis com-

dendz : quam regulam in hac materia fedulo ab E-

munibus utüüfque juris , littera À. xprincipi'ö 6"4;.

piícopis obférvatam voluit Synodus 'Tolo(ana, anno

Cap. 16- L Iö

t

l 590 parte 4

,

Szzpþlem.- Oper. Van Efþen.l Tomus V.

g

Quárto:-

" (a) Reflexio quarta hujus Tra&at:ufsca' quæ érat ad Reguläm 65. in Sexto:. ]n pari deliclo vel caufa. melioy-eft iohidisie. pe[fidenris &

ad Leg. 128. ff. de R. J. i2 pari caufà pojfeJor pozior babetur , typis data fuit anno 1700, ad calcem juris Ecclefiaftici univerfi , fub

hoc ritulo

Expofitio Regule juris

nunc erit. Reffexio quarta,

"In pari &c, — Hiné eam Reflexionem hi« omittiimus ; & qu& fuit in Tractata Rgfläxia quinsa. 5

(b) Anno.1684.

154

R-grLEXIONSS

Quarto : ïxerhp'tiones de perfona in perfonam , vel

ratione eorundem Prio

ratuum Ordinarii Jupifdi&ioni

xde leco ad

&

locum, vel dg re ad rem, extendi non pot-

effe fubjectos.

funt.

Hzc fi recte expenderentur & obfei'varentur , non

Quinto

: Siin eandem perfonat concurrunt duzx

dubium quin plurimz quzftiones in materia exemptio-

diveríz qualitates, exemptio competens in una quali-

nis, quz hodie non exiguam in Eccle(ia tarbationem

tate, non concurrit ad ea quz augentur in alia quali-

excitare Solent, facile fopirentur.

|

tate. "Conformiter ad has conclufiones refpondit In-

Hinc enim apparet, quod Academicis, Religiofis

noceritius tertiusin Decreto, Cum Capella, Extra, de

aut Canonicis indulta exemptio reftringenda fit ad ea

grivilegiit, probato per Concilium Tridentinum ff

quz Ácademicos ut Academicos, Religiofos ut Reli-

24. Cap. XI. de reformatione.

Non obítante exemp-

giofos &c. concernunt, & coníequenter non effe ex-

[

tione competente Canonicis Epifcopum poffe officii

tendendam ad ea quz eofdem in qualitate alia difpa-

fui debitum in eofdem libere profequi, in quantum

rata, przfertim quz ipfi certius Epifcopo fübjiciun-

Parochianarum Ecclefiarüm, vel alias Jurifdidionem

tur, tangunt. V. G. (1in Academico fimul concur-

ipfius defpicere dignofcentur. Cui contforme eft quod

rat qualitas Sacerdotis, Confefforis, librorum Cenfo-

Sanda Synodus Tridentina ibidem declarat : privi-

ris &c. exemptio conceflfà Academiz, nullatenus ad

legia, re[idemtibus in Curia Romana rigore Eugeniancd

functiones in hifce qualitatibus exercitas pertinet. Si-

Con[litutionis, aut familiaritatis Cardinalium, com-

militer de Regularium ac . Canonicorum exemptione

qpetere folita, in iis qui. Benefteia. Ecclefiaftica obtinent,

ratiocinandum

nimirum ut intra limites diíciplinz

ratione predittorum Beneficiorum minime | intelligun-

Regularis & Canonicalis contineatur.

Ex pradictis

tur, fed Ordinarii jurifdiclioni fubje(ti permaneant.

quoque apparet quod fi caíüaliquo dubitaretur, num

l;;

Eodem pari fundamento declaravit Synodus Lug-

Regulares, Canonici &c. Ordinario fübjiciantur, pro

dunenfis, in Cap. 1. de prilegiis, in 6. Monachos ex-

e€mptos, fi ad Prioratus Monafteriorum fuorum non ex-

jure communi fundata,

auctoritate Epifcopi potius effet judicandum; utpote

xqucufque plene probetur ex-

s;mptosvmittant—ur, ut ibidem eqr-um curam gerant ,

emptio.

La

n

d-

P

;E

VIII.

[

R EFLEXIONE,S(a)

. -Ad nonnullas Extravagantes inter Communes.

Nunc primu?n edite. )

—--O

äEFLEXIo L

Immo declarat, quod hi

qui de cetero prafumpfe-

vint intpedire &c.. perfiflendu

7 &c.

D Extravagantem : Supjer.' De vonfuetudine. Inter

Denique declarat ita hecobfervanda effe n

on ob[lan-

Extravagantes Communes, una notabilis occur-

tibus quibuslibet...

volumus fuffragari.

rit íüb nomine Joannis Papz XXII. (üb titulo: de Con-

Evidens eft in hac Conftitutione Pontifici afferi Ple-

fuetudine.

.. In hac

nitudinem poteftatis

per totam Eccle(iam Catholicam,

Conflitutione in 3primis tanquam i.ndubïta-

utíüpra obíerv

atum eít; ipfümque poffe ad omnes

tum afferitur , quod Romanus Pontifex fuper gentes

£9 Regna a Domino fit con[litutus.

Provincias & Regna Legatos fios mittere; idque fine

"—— — —— I at »«e-

affenfu Principum: quam Conftitutionem extra Italiam

Poft hzcatlerit, quod cum perfonaliter [ingulas

v'regi-o-

& Provincias temporales Pontifici füb

jectas , ac notan-

nes circuire non polt , mec circa gregem fibi ereditum

ter in hoc Belgio, atque Re

o

o

no Galliz, ac vicinis

curam Paf[loralis follicitudinis. exercere &c.

Hic non

Provinciis, non effe receptam,

oftendi jure Ecclefia-

obícure fignificat Poentifex fuam curam Paítoralem fe

[lico parte 1. tit. de Legatis Apo

Ítolicis.

Et in Regno

extendere ad omnes. totius orbis Ecclefias, adeoque

Galliz oftendit Carolus Fevretius

; In traQtatu de abrz-

univerfüm orbem Catholicum fuüz Epifcopali cure effe

fu lib. 5. Cap. 2. & noviflime notavit D. Hericourt is

íubjedum , eoque titulo omnem auctoritatem Epifco-

"Analufi , ad titulum Decretalium de Confaetudine.

palem a plenitudine poteftatis in Romano Pontifice

refidente, reliquis Epifcopis communicaris ita ut hi

RDUITITEXIOJ7m

r IN THELINDRE , 9) RUA o r E SAPPVTTRTIODU OE o a n m

in partem dumtaxat follicitudinis cenfeantur vocati ,

ipfe vero Pontifex Romanus folus in plenitudinem ip-

'Ad,ExtraQ-agantem: Injunf?æ.* De Eïefïioü!.

fius poteftatis.

In hac Extravagante edicitur

Cum igitur

hanc genei*alem curam Paftoralem, fi-

Pralatus, qui Provifionem aut

; ne quis Epifcopus aut

Confirmationem obti-

ve plenitudinem poteftatis; per feipfüm omnibus per-

nuerint a Pontifice in Curia Romana , ad Ecclefiz fuz

fonaliter impendere nequéat, infert, quod receffe ha-

admini(trationem, immo nec ad

beat interdum ex debito impofitee fervitutis, fuos ad di-

feffionem admitti queat,

ejus dignitatis poí-

nifi obtentis Litteris feu Bu!-

ss 4 ib d n ) x

veríar mundi partes (prout- necelf/tates emerferint) de-

lisin Curia Romana expediri folitis

iifque'exhibitis:

flinare Legatos ,. qui vices ipfius fupplendo ,errata cor-

de qua Extravagante actum : eft in Su

pplemento juris

rigant, afpera in plana convertant , C9' commilffis fibi

Ecclefiaftici p

3

arte IL. tit. XXIV. Cap. 4. ubi & notavi

populis falutis incrementa mini[lvent.

quod occafione hujus Conftitutionis adverterit Natio

Deplorat autem quod aliqui hujufmodi officium C9'

Gallicana, Provifionem Epifcopatuum & Abbatiarum,

pote[tatem ipfius Romani Pontiftcis , quam non ab ho-

aliarumque dignitatum reipía non expediri, five non

mine, fed a Deo recepit, fub fuo arbitrio redigere mo-

habere effe&tum, nifi prius folutis temporalibus five

lientes, Legatoy ipfos uifi ab eir petitum fueri

"

:o LC in'

Annatis; eo quod Litterz íeu Bulle Provifionis non

gredi non permittunt. pag. 370...

relaxentur, nifi Annate fuerint reipía folutz; quia (i-

odi confuetudinem...

decrevimus.

. Pofthzc fübjungit : nos hujufin

ne iis Litteris feu Bullis. previfionis, non poteft Pro-

vifüs accipere adminiftrationem, feu poffeffionem fü

CUR IOMGEND ONMNULCOCUNSNQU IN O NNUE CC CR TBBME OM ITR a d aOUA M RI

* .Quin & addit , mec eod. prectextu. cujufvis confuetu-

di'gnitatis, conformiter ad hang Extraya*ganterm.

dini impedre páf... n ejtm.

RE-

(a)aHæ' Reflexiones inconfülto

præftermifl'z-:w fünt in Editione Commentarii in Canones Juris veteri,e,& novi, & in jus.nov

iffimum

Íaca Lovanii , anno 1753.

*

Ab NONNULLAS EXTRAVYVAGANTES,

235

i

lium,. tum in Differt. ad Concili

x

1

^

1m :Viennenf'e ".fub

od E Ed Ka.0 .

CHNPEUIE. T. cjusque At

OR

P ?*ï—qux*erägai*iïe&' " Übcudisden. D DI

Q

C? obedientia; & Extravagantem : Meruit. De Prici-

( RERLEXIO U.

1

egiiy.

Admodum

imos R OCb QUs PL o

f

r

Clericorum.

avagantem :1'-D0&[-l. De vzta ö* hone]iätie

N

[j

Bonifacii VIII. edita durante famofo ac diuturno diffi-

Q

Q;to, .vigter h

4

uuc Pontificem & Philippum Pulchrum

""Admodum

f:

ane hotanda hzc Extravagäns feu Corf;-

Regem Galliz.

*«

ftitutio Joannis XXII. in qua in primis defcribitar mo-

l

um adítruit Unitatem Ec-

dus quo Divinz laudes feu. Divina Officia decantari

X

. In hac Conftitutione prim

d

cle(ix Catholicz ; ac . dein hujus Ecclefiz feu corporis

feu perfolvi debeant, ut debitus Deo Cultus exhi-

unum.a Chriíto effe conítitutum Caput feu Vicarium,

beatur.

N

nimirum Petrum eju(que fücceffores;ac proinde Pon-

Ut enim re&e monet in ore eorum dulcis vefonat fo-

E

tifici Romano tanquam Petri fücceffori, omnes omni-

nu$; dulcis quippe omnino fonus in ore pfallentium

no fideles, cujufcumque fint dignitatis, tamquam fuo

refonat, cum Deum corde fufpiciunt, dum loquun-

Paftori debere obedire: atque ipfüm effe unicum Pa-

tur verbis. De hac interiori & pia difpofitione in Re-

!

ftorem in terris.cui ovile Chrifti (it commitfüm. -Ul.

citatione Divini Officii latius egi in Differtatione de

ie

i

terius afferit. : im hac, ejufque poteflate , duos effe gla-

Horis Canonicis Cap. VI. Et merito videndus libellus

dios, fpiritalem fcilicet C9' temporalem Evangelicis di-

idiomate Gallico fcriptus ,

$

Gir inflruimur; incujus afferti füi de duobus gladiis

la priere publique.

fub -hpc titulo : -Tra?tä de

D

probationem fubjungit : zaum dicentibus.... fed fatis,

Deinde oftendit per cantu

m feu folemnem perf'olu—

C

tionem Divini Officii , fi tute & cum ea reverentia qu

i

; Quin imo ulterius non dubitat tamquam indubita-

oportet perfolvantur, fidelium corda ad devotionem

tum affere, quod non tantum gladius fpiritalis . fed

inflammantur : znde etenim

(ait) in,EcclVe/iiJ'f pfalquia

materialis fuerit a Chrifto Eccle(iz (ive Petro concef-

cantanda pracipitur &c.

fus; imo & qui hoc negaret, textum Evangelii non

Hic babemus quod etiam ztate hujus Pontificis, fci-

rede intelligere dicit in verbis : male verbum attendit

licet Szculo XIV, non dubitaretur, quin Divinum Of-

Domini proferentis : converte gladium tuum in. vagi-

ficium nodurnum & diurnum, quod hodie Officium

namnm.

Canonicum dicitur,non tantum ad Cleri, fed & fide-

Tandem multis probare contendit, poteftatem tem-

lis populi devotiomfem excitandamperfolveretur; quod-

poralem debere (ubeffe fpirituali , atque ab hac depen-

que ad illud populus conveniret; & una cum Clero ad

dentem efTe , ac finaliter concludit fu£effe Romano Poa-

illud cantaret , prout id ipfum in allegata Differtatio-

Bfici.... omnino e[fe de nece[fitate falutis. -

ne Cap. III. latius oftendi.

, . Quantopere hec Bulla, ive. Conftitutio Bonifacii

Ex hac infüper Extravagante feu Confti

ïutiohe , ha-

VIIL alizque fimiles Conftitutiones ab hoc Pontifice

betur quod eo tempore in cantum ac fignanter in Mu-

evulgatz, quibus declarabat Reges & Principes, eti-

ficam talia irrepfiffent quz magis audientes a Devotio-

am quoad temporalia fuorum Regnorum , fubeffe Ro-

ne avocarent, immo ad lafciviam invitarent, quam ad

mano Pontifici, eorumque jura ab eo dependentia ,

veram devotionem; quz hac Conftitutione ab Ecclae-

Regem Galliz ejusque Regnum turbaverint & irrita-

fia ive Divinis Officiis auferri przcipiuntur: quosab-

verint, ex hiítoria ejufdem diffidii abunde liquet, &

ufus ((ingulatim) expreffimus in przcitata Diflertatio-

latius oftendi in Diflertatione prooemiali ad. fextum

ne, uti & in 7ure Ecclefiaflico , parte 1I. tit. V. Cap.

Decretalium; ubi una oftendi, occafione hüjus diffi-

IX. Etquid contra eos abufüs ftatuerit tum Synodus

dii hunc librum Decretalium, nomen Bonifacii

[

Á

E

VHL

Tridentina, tum Synodi Epifcopales poít Concilium

praeferentem; xgre fuiffe a

*

:

Ceterum & hoc certum e(t hanc Extravagantem ,

Tridentinumi celebratz ; f-uüLis dedgximus.

aliasque Pontificum Bullas feu Decretales , quibüs Prin-

REFLEXIOJWQ

j

cipes in temporalibus Pontifici feu Ecclefie fubjedi

declarantur, nec in Belgio ,. nec in Gallia, neque in

Dignitatibus.

— .Ad Extravagantem: Ev fupernz. De Prakendis 65

Regnis feu Provinciis extra [taliam, Sedi Apoftolicae

in temporalibus non parentibus, recognofci. Et

Admodum nota

bilis eit hzc Clémentis V. Confii-

quidem fingulatim de hac Extravagante notat Ludovi-

tutio, qua hic Pontifex abufum Commetndarum, ob

cus Hericourt, in Anal

multiplices abufus & enormia fcandala, quz ex earum

yfi ad Dgc?etales , tit. de .Ma-

joritate C3' obedientia.

"

conceffione in Ecclefiam irrepfiffe videbat & deplora-

Poítquam enim Compe

ndiofe hujus Extravägantïs

bat, totaliter abolere vifis fuit ::de quibus abufibus,

Analy(im expreffiffet, & annotaffet Donifacium ex his

ut de earum Commendarum origine actum in Jure

omnibus conclu(iffe effe articulum fidei omnes fideles

Ecclefiaftico , parte I. tit. XXXI. Cap. VII. ubi & de

Clementis V.

fubditos effe tam quoad fpiritvalia, quam temporalia

: Con&fgïtutiqne " feu..ïExtrqvagante actum

Summo Pontifici , fubjungit : Les Francois.... pag.

gft. :

P

$5. in Analyfi ad Decretales; columna t. pour letem-

'

EEILEEXID VE-

porel.

Ad

hanc Extravagantem (peclat alia Extravagans qua

: Ad EitraVa

Á

gantem : Pollula[U. De P?kbendif 55'

incipit : Meruit, relata inter Extravagantes Commu-

Dignitatibus.

nes, füb titulo : de Privilegiis , fab nomine Clemen-

Certum eft circa tempora hujus Pontificis Joànnis

tis V. per quam in. favorem Philippi Pulchri Regis

XXIL ufitatum fuiffe, ut Pontifices fibi auctoritatem

Eranciz , ejusque Regnicolarum, hic Pontifex , favo-

vindicarent certos proventus vacantium Beneficiorurm;

re hujus Regis ad Pontificatum promotus, declarat

pro certo tempore aut quantitate, refervandi , aut Ca-

per dictam Conftitutionem feu Extravagantem Doni-

merz Apottolicz applicandi : hzc prefens . Conftitu-

facii VIIL quz incipit Uam fantiam, Regem Galliz

tio modumcolligendi & de quibus Beneficiis necnon

ä

ejufque Regnicolas, non magis fubjici Romano Pon-

proventibus effent colligendi, exponit. Una dubia

tifici feu Sedi Apoftolic

nonnullà füper his per Commiffarios Apoftolicos ad

hanc Conftitutionem.

& quam fqgrant fübje&i ante

anc collectionem dettinatos propofita refolvens. Plu-

De hac Clementis Declaratione, íeu. Extravagante

res hujus Pontificis

onftitutiones inter eas Extrava-

& qua occafióne edita füerit, videri poterunt dida ,

gantes occurrunt,

&

hac collectióné proventuum va-

P

tum in Differtatione prooemiali ad librum 6. D

neficiort

1

"

ecr eta-

cantium Be

"

r

dR nE Ht

*

— Suppl.oper.Van Efpen, Tomus V.

Hel

236

^"B^g^gj^ypgS3 ^gow E W

cenfis, Ul-fraje&enfïs & Leodien(is, fcripferint ad Jo-

in Analyfi, Tituli de Prbendis & Dignitatibüs: una

annem XXIIL. Clementis V. immediatum fücceflorem

tamen monens, quod in Regno Galliz non excipian-

tur hujufmodi collectiones five; refervatienes fru&tu-

mulieres, quz vulgo dicebantur Deguinz, & que

um Beneficiorüm vacantium; fed unice vigore Con-

plures erant in hoc Belgio, nullo ex iilis erroribus e-

— M

cordati - inter. Leonem. X. & Francifcum I. vacantibus

fe infectas, aut de illis fufpeQas, fed vivendi Regu-

Dignitatibus Confiftorialibus folvatur certa taxa Anna

lam admodum laudabilem fediari : quibus permotus

farum : verDa ejus funt : on fouffre en.... autres Be-

Pontifex hanc edidit Conftitutionem, qua declarat

|

has mulieres füb Conftitutione Clementis, quantum-

nefices , pag T29.

vis generali, non comprehendi : Eftque hec Confti:

tutio, quz in hac Extravagante refertur, & quz fta-

"uEFLEXIO Vi

tum Beguinarum in Belgio, aliisque Provinciis non-

[

b

. Ad Extfavagantem : Ratio re(ia. De Religiofis do-

nullis confervavit ; uti in Jure Ecclefiaftico allegato

annotavimus.

f

mibus.

In hac Extravagante feu Confítitutione rede adver-

L

tit Pontifex, quod ratio reda non patiatur ut innocen-

KEFLEXILIO - VII

tes ad paria cum nocentibus judicentur.

-; Pott hec exponit quod Clementi V. fao pradecet

Ad Eitraæ*agantem : V'as eleflionis. De Hereticir.

»

fori de Mulieribus que Beguing vulgariter nuncupan-

Joannes de Poliaco, DoGor Parifienfis, dicitur do-

»

tur nonnulla ei fuiffent, pracipue de Allemanic parti-

cuiffe 1. quod. Confelfi Fratribus, feu viris Religiofis

»

.. fenentur eadem.... confiteri proprio Sacerdoti.

p

kus infinuata finiftra.

d

Iftos Aarticulos in hac Extrava

»

Errores de quibus hze mulieres ut fufpectz apud Cle-

gacte, Joannes XXIT,

mentem erant delate & infamatz hic recenfentur: at-

omnes & fingulos..

reprobavit.

que ibidem enarratur quod ob has de mulieribus iftis

Primum Articulum qui eft quod confeffi. Fratribus

prafertim in Allemania degentibus, füfpiciones Cle-

habentibus licentiam generalem audiendi confeffiones ,

mens V. Beguinas, feu earum ftatum generaliter dam-

tenentur eadem peccata qua confe[fi fuerant , iterum con-

ä

naverit; five inillas, quz /'atum hujufmodi noviter

fiteri proprio Sacerdoti, fat afpere reprobaverat Be-

affumptum ; feftarentur ulterius: autqua illum de no-

nedidus XI. in füa Conftitutione feu Extravagantequae

b

vo a[Jumerent Excommunicatienis fententiam promul-

incipit : Jnter cunctas. De Privilegiis, inter com-

munes.

gavit.

i

Hzc Clementis Conftitutio refertur in Clementina:

.In hac Extravagante expreffe declarat, confeffos Fra-

fl

Cum de quibufdam. De Religiofis domibus ; cujus oc-

tribus ad eadem peccata proprio Sacerdoti, rurfus

cafione etiam Beguinz Belgicz, licet innocentes, plu-

confitendum non teneri

neque Lateranenfis Conc-ig—

fa

rima perpeffz fuerunt; qua(i de his erroribus füfpe-

cilii Canonem id poftulare,

&z; quz & tradu&tz füere : uti latius annotavi in Ju-

De his Extravagantibus plura dixi in Supplemento

f

re Ecclefiaftico part. I. tit. XXXIII. Cap. III. Ibidem an-

ad Partem 2. Juris Univerfi, Tit. VI. Cap. V.

j

potwavimus,v quomodo Epifco'pi, prafertim Camera-

J

PTTI

p

IX,

g

D

R-E-PSOLoOEOX 1 OGN E.OS

pr

Clrca 'ji»klä*Pl;ac'itiJRegii , five Litterarum patentium, occafione Brevis Pontificiï ad

L

Facultatem Theologicam Lovanienfem dati, die 29. Nov. 1710. -

Ü

In quo Decretum , 22. Septembris ejusdem anni, quo-veteri ac fAmplici juramenta

hi

in

anno 1660. conftituto) fandum elJe con[tituitur ,cum omnibus inde fecutis pro -

j

- ston fa&to babendum effe, priffinam vero deliberationem (anni 1706.) de

.. exigendo juramento ( gjuxtamentem in CoufHtutione , VineamDomini

Es ' *I'.Sabaoth ? 'enunt-z'ata?n) oumino fervandam efe , pracipitur. -

(Nunc primum edita.)

g

REFLEXIO'PRIMA.

nia quz Statum e*iuä turbare, vel jura Regiaaut Vafïï-

lorum, nec non inveteratos mores, & Provinciarum

D

B antiquo ihvaluit jus P'rin'biþum non admittendi

Privilegia ledere poffent: quod precaveri non poffet

Wl

A

'€ Bullas Romanas priufquam in Regis Auditoriis

fi novz Leges ab exteris Poteftatibus in fuas ditiones,

effent examinatz & placetatz. Omnium Nationum

fine ejus confenfu inferri & promulgati poffent.

M

Auctores, qui de hocjure teftantur, referuntur in ju-

ü

ve Belgarum Cap. 2. Item apud Francifcum Salgado,

R RRIELEEBXTOUIITO

lii

in Tra&. de Supplicat. ad Sanctiffmum, parte I. cap. 2.

fü

.- Et fpecialiter de hoc jure & ufu apud Hifpanos, te-

Ex infra&ione hujus Juris Refpublica multis incom-

F

ftatur Covarruvias Pra&t. qq. Cap. 35. num. 4.-

modis exponitur, in refle&it auctor juris Belgarum

do

. Apud Belgas conftans fuit ufus iftius Placiti, atque

Cap. 2. n. 19.. citatis his verbis Covarruvie: fi quir

de eo teftantur Ludov. Guicciardinus, in defcriptio-

contendat a Principibur Chriftianis hanctollere pote[la-

k

l

1

e Belgii: verba ejus referuntur iri Tra&t. de Cenfuris,

tem , f[latim comperiet experimento man

tum calamitatir Refpublica invenerit.

ifeftiffimo quan-

Cap I. $. 7.

Q

LKEFL£XIO LL

REFLEXIO IV.

P

h

Princeps huic juri renuxi;iäre non poteft, n

ifi curam

j Hoc]us tündatur in fur'ö Pmncxggg pracàvendi om-

tráti-

fj

"CrgRCA Jþüs' P&üacCrITI4

D

237

ü

tranquillitatis Reipublice , Principatui elfentialiter an-

GCETIOEX19- YT11—————

g

nexam, àíe dimitteret, uti bene deducitur in 7ure

Belgarum , Cap.2.num. 18. Etrefertur ibidem, num.

Dicta Bulla Zineam Domini, tamet(i ad inftantiam

9. p. 27. Editionis 2. Cap.4. quod cum Lu(itaniz : Rex

Regis Gallie data, publicari.non potuit in illo Regno,

hqic jqri ;enuntiarþe vellet obítiterint Primores Regni.

fine placito Regio, five Litteris patentibus.

Y

OREFLEXIO V.

l

REFLEXIO 'Lx.iï

Multum folliciti fuerunt Miniftri Regii in Belgio, nt

d

Cum nonnulli Epifcopi Galliz in f'uï's Tn&fü'&iöhi-

hoc jus integrum fervaretur. Et quidem fzculo prz-

bus Paftoralibus mentionem injeciflent Brevis Apofto-

Ü

terito cum ageretur de publicatione famofx Bullz Ur-

lici contra famofüm Cafüm conífcientiz, dati die 12.

bani VIII. quz incipit £m eminenti; & huic Bullz in-

Febr. 1705. fed nondum per Litteras Regias admiffi,

fertum effet Decretum Inquifitioniscum claufüla: quod

Procurator Generalis Re

gis,

a didis Inttru&ionibus

a

b

Romce publicatum abfque ulteriori publicatione omnes

appellavit, tanquam ab

ufü; ea ratione quod ante

ubique obligaret : uti habetur parte 3. Edi&t. Brabantiz

Placitum feu Litteras Regias, dicto Brevi u(i fuiffent;

m

pag. 32. ubi ipíà claufula habetur:

* Archidux Leo-

illud citando in fuis

publico datis In(tructionibus ;

» poldur poft multas inftantias & confültationes , de

prout videre eft dans le Recueil des pieces, ad calcem

» Expreffo mandato Regis, publicationem hujus Bul-

1. tomi hiftoriz Cafus Conícientiz,

tibus.

fol. 273. & fequen:

» l& permittens, follicite addidit litteris ad Concilia

[

» Regia, nec non ad Epiícopos, fe nolle hanc clau-

REFLEXIO'X

» íulam agroícere, aut ullam illi vim tribuere; fed

» Velle uthac in reprocederetur, prout ab antiquo. ;,

Concilium Status non tantum diHïmulaQit five ne-

f

Habentur hz litterz ad Concilia cum hac claufula, part.

glexit executionem & ufum di&z Bulle, fine Placitó

3. Edi&. Flandriz, pag. 69. & litterz ad E

pifcopum

Regio, fed etiam pofitive, cum infra&ione Juris Re-

Ganden(íem cum eadem claufüla, pag. 7o.

gil, eam executionem & ufüm probavit, mandandó

. Hanc cautionem tanquam neceffariam praviderat ,

acultati facre , per

& de ea monuerat ipfüm Leopoldum Cancellarius Bra-

juxta diétam Bullam.

gere cum exactione Fo'rr'nulari.i;.

bantiz, in Litteris ad eum datis.

Litterz Cancellarii

habentur integrze in tertio Memoriali Gallico, fuper

RETLEXIOXE

u(íü Placiti pag. 31. ubi una refleQit didus Cancella-

$

rius, quod hic ufus Placiti inviolabiliter hic in Belgio

— Quam graxiritxer hoc füo agendi modo Con(:iliuni

l«

famper fuerit confervatus, & inviolabiliter confervari

Status leferit jura , przeminentias & jurifdictionem

debeat, ne alias jura Regiaevidenti periculo exponan-

fuz Majeftatis, abunde patet ex przallegatis ; quibus

0

tur per prztenfiones Curie Romanz.

pluraalia addi poffent, &nominatim Decretum füpre-

Concilium Privatum cum intellexiffet predictam

mi Concilii Luxemburgenfi , in hocipfo negotio. da-

Bullam /n eminenti füiffe publicatam in Flandria per

tum 14. Junii 1706. ad petitionem Procuratoris Gene-

aliquos Epifcopos, monuit Concilium Flandrix, ut

ralis in Ducatu Luxemburgenfi; quz petitio una cum

per fuos Fiícales indilate inquireret, & contra promul-

Decreto pe; copiam liic jungitur:

gantes juxta Edida Regia procederet; uti conítat ex

Confülta Concilii Flandriz ea de re data ad Concilium

.

Privatum, quzintegra exftat in prezdi&to 3. Memoriali

.AU CONSEIL (DE "LUXEMBOURG.) |

dg. 43. ex qua fimiliter conítat quod Concilium Bra-

;

Remontre trés-hümblemeht le Proc. Géntral du Roi,

antiz caffa(fet publicationem dictez Bulle, ob defe-

qu'il eft venu à fa connoilJance qu'il 'eft repandu en quel:

&um DPlaciti: item quod rogaverit ut Concilium Pri-

ues endroits de cette Próvihce un Decret, Vineam Do-

vatum nullam Bullam placetaret nifi prius auditis Con-

imini Sabaoth,. publi

*

1

ciiiis Provincialibus: item quod hoc tempore praecipue

? a Rome le.16. Tuillet 170$. que

neceffarium judicet hoc jus Placiti exa&te fervare, ob

quelques uns meie fe préfument de le faire executer ,

fans que ledit Decrét ait été adre[fé au Confeil par fa Ma.

infractiones jurium Re

gis; (juas continuo machina-

Jefté ; beaucoup moins été vu C9' exatninà au Confeil d^.

j

Jad. Maje[té ou placeté , contre l'ufage inviolablemeng

fur.» Romana. -

obfervé jufqu'à prefent. -Et tomme tel procedé eft. con..

ROEE L.E XIO VI

raire aux droits, Hauteurs C9 jurifdiclion de fad,

Maje[té, le Remontrant fe trouve obligé de -f'Élever con..

Ex eadem Coní(ulta Concilii Flandriæ habetur quod

tre teller entreyrifes. 4 ces caufes, il fJupplie tres-hum..

us-hoc- Placiti fe- extendat ad-omnes Bullas, . etiam

blement la Cour ,.

que defenfe [oit faite à tous Superieur g

b

ogmaticass afim que fous ce voile de doctrine, il ne

Reguliers C9' Seculiers, C9' À tous autres. Ecclefiafli ,

gliffe quelque chofe prajudiciable à l autorité du Roi,

ques de vecevoir ou deferer audit Decrets à peine qui]

€3 au repos du commun C9' public.. Et quod etiam

fera procedé à leur charge, fuivant que pour le main ,

Bullz Dogmaticz fubjaceant Placito, bene oftenditur

tien des'droifs C3' Hautéürs defa Majeflé , il feratrouvé

- o U.

in jure Belgarum, pag. 41. num. 23. & feqq. Etin

Memoriali tertio, pag. $0. item pag..57. & 63. & quan-

convenir. (ätoit ügn-ä)' 7 B. Lauter.

)

ta turbatio oborta fuerit in Imperio, ob publicatam

DÉ£CTE T.

tau-

per Nuntium Bullam Cence Domini, qua exc

nicantur haretici, nominatim Lutherani &c. atqué;tà

Monfeigneur le Gouvertiéur Prefident, €9' Gens du

füb praetextu confervande fidei, narratur in Latteris

Confeil du .Roi notre Sire à Luxembourg, defeudent à

Legati Regis Galliz re(identis apud Imperatorem Ru-

doiphumll, & habentur hz litterz Tom. 1. Libertatum

tous Superieurs Reguliers C Seculiers C9' àtous autreg

Eccdefiaftiques , de recevoir.ou deferer au Decrét éi-

Ecclefie Gallicanz , Cap. 7. ad num. $4. 323. & feq. -

mentionté ; à peine quil jea procedé à leur charzes fui-

vant que pour le maintiea des droitr C$" Hauteurs dé

GQVE-E LOOX10 VIL

fa. Maje[lé il fera trouvé convenir. Fait à Luxemboür

;;

. Breve de quo agitur przcipit exigi Formularium. 2.

le 14. Juin 170

caffat quidquid vi prioris refolutionis per Facultatem

6. (étoit figné) Du Chémir avec p£*

raphe. -

1

'Theologicam Lovanieníem in negotio Formularii fue-

fata&um: 3. urget executionem Bulla 7/inea

«

m Domi-

ni, nequáquam hic publicata.

X.

238

Dr EccriEs ET PoriTiCA Pornsmawrz.

1

X.

H

X10

in animaävazüones Domini chfcþker;,' Decani Metrop M echlin.-,, in -librum damrïo-

|

'«'-(- É

üm, cui Titulus: Tra&atus de promulgatione Legum Ecclefiafticarum &c. Hal-

: leu 1716 þum* approbatione DD. Suet , & de (L?lareu)-; ?[71.3. H

1, x 1.4

(Nunc Primum þzk?ditæ.)y

taimen notorium fit Prin'cipäm pbüä fequirere ;-infpe*-

F

Olio 3. þoüit ïhoä perniciofiffimum p*i'ïriciþium"ex

&ionem ordinationum, & Synodorum Epifcopalium,

Bellariino , nimirum: Fa effe Pontifici Clericos

eximere a Poteflate Principis: eaque ratione ipfi Princi-

àantequam publicentur; conftatque, quod Principes

pipartem fui Principatus adimere , mon fecus , alque

noftri interdixerint pablicationem Synodorum, co-

alius quifquam Princeps po[fet jure belli ipfi eripere.

rumque exemplaria fupprimenda cenfuerint, eo quo

Przterea ibidem ex eodem Bellarmino docet Cleri-

fine eorum Placito eífent publicata: uti pluribus ex-

cos (idem effe- de Monachis ) «on obflringi legibus

ruüim.

emplis probat D. de Laury, in fua COlle&ione Arre&o—

"

Principum, etiam Politicis nifi quoad viim DIRECTIVAM;

V.

fivequodidemeft; quoad conícientiams quodin effe-

&u aliud non eft, quam Clericorum confcientiz com-

fnittere, utrum illis legibus parere debeant , nulla Prin-

- folio 16 cohtehdif per ufum Placiti Au&oritatem

cipi relida auctoritate Clericos legum fuarum-. tranf-

EPi&opalem, & Pontificiam plane enervari.

greffores puniendi, aut ad earum obfervantiam co-

V T

gendi.

Bellarmino aífferit, Clericos tutm de-

Denique cum

mum Legibus Principum conftringi, fi has Ecclefía

Folib 18. & Feqq. non obícure a'rgtiit ]udice's Re-

approbaverit: Immo fi lex. Ecclefiaflica, five Pontificia

gios, quod fibi attraxerint contra libertatem Ecclefiz;

e[Jet contraria legi Principis,, tunc Clericos, nequidem

poffefforium in caufis Beneficialibus, & Ecclefiafticis)

QUOAD VIM DIRECTIVAM Legibus Principum parere de-

contenditque , quod ob duritiam temporis Epifcopi

condefcendere debuerint in Concordata vulgo Bra-

.'bere-

11

bantina; cum tamen certum fit, Qarolum V. multa

de fio jure remififfe in his Concordatis, prout ipfe

Folio 7. mht&ndit; quod Bullz Pontificiz obligare

Carolus id non obfcure fignificavit in litteris Confir-

poffint Belgas, etiam per folam publicationem Romz

mafto;iis i"uqru—m' Concordatorum.

faciam; fi ita Pontifici videatur, fuamque mentem in

Bullis exprefferit: quo nihil perniciofius dici poterit.

VIL

Et quantopere propterea huic Romanz Curie praten-

'F-oliö 45. 26. 27. contendit Conciiiuä'Tfïdentinum

fioni fe oppofuerint Magiftratus Regii ipfe Archidux

Leopoldus , oftenditur in. Traäatu de-l.egum Promul-

hic fuiffe fimpliciter publicatum, & receptum, nullam.

gatione.

que rationem habendatm Claufüle in Litteris Regiis ad

d o

Epifcopos, & Magiftratus Regios expreffz; neque at-

tendendas notas,

uts Magiitratus Regii ad Decreta

. Folio 1r. & feqq. impugnat ufüm Piaþiti gähera]i;

reformationis appofuerunt. "

*

ter; conaturque poffeffionem hujus juris e

-

ver'tgrg ,fri-l

volis plane argumentis.

d-

COHEDES

I V.

fo'ijg 34. & feqq. afferit äu&or&af&fb Pohiificiaäi*itf

temporalia Regum: Item dicit certum effe Pontificem

Folio 1$. tanquam abfurdum a*rguït quod'Pljac':iti

pcü'e derogafä Juri PätronatUS etiam laicorum.

ufüs extenderetur ad Ordinátiones Epifcopoi*'um , cum

"

z

h

VEEAA

N

od

ET

as

i

"

"

X.I-..

t

e

FRAGMENTA -

pügiiad J« Ecchf, Unicerfm & —

4 " . E

I.

» KRültana. non minus qü'am f&lïQüæ Eccle(iæ, 'Cm;x.-

» Ciilürum Canonibus & Decretis, di(ciplinam Eccle-

Ragmehfm (a). colldcandum imrmediate poft hzc

» fiafticám concernentibus adftringeretur. -

:

verba Concilii Romani anni 904. 5102 efl permi[]ums

.» Infuper ex his q

*

uz in $o Concxllo dec'xfeta-fue-l

ad Part. I. Tit. XV. C. IV. n. XIII. (aut C V. n. XIII.

5:1 runt &C. $»

edit. ann. 1753.)

» Ex aüis contra

Formofum, ob ejus ab Ecclefia

», Portuenfi ad Romanam tranfitum, nec non ex ver-

"Adji,ciendüm' ad Cap. II. tertiz partis-'fju;-is Ecclef.

» bis Joannis IX. five: Concilii Romani, intelligitur

Univ. Tit. 8. de 7

"n

j

flirutione caujarum eriminalium,

» quod illis temporibus non dubitaretgr quin Ecclefia

In

4) Excerptum ex Antographo Supplementi ad jus Ecclef. niv

'px.'ïælo dati anno,:.*;äþ;

(E). Excerptum ex Autographo Supplementi ad w K«clef. univx

ä

QuggeoATqus gracrimrL

239

In textu notatum fuit, quod fi quis in caufa crimi-

enim deli&um vel exceffiis de quo' Clericus eft fufpe-

nali perfonaliter citetur, five contra ipfum decernatur

&us, & occa(ione cujus citatio perfonalis contra ip-

a Judice Citatio perfonalis, hac citatio citatum infa-

füm'decernitur, (itexlevioribus exceffibus vel delictis,

mem reddat: An autem (imilis citatio fa&daa Judice

nullatenus dici poteít, quod per hanc citationem cens

Ecclefiaftico de jure fufpendat Clericum a füis fundio

feretur füfpenfüs afun&ionibus füis. Quandoquidem

nibus examinat Du Caffe, Tomo 2. Cap. 9. n. 2. ubi

hzc füfpenfio fübinde gravior effet poena, quam ip,

refert circa hoc pun&um, divería & oppofita referri

fam delidum vel exceffus plene probatus mereretur.

judicata: fed tamen recte advertit quod juxta mentem

At fihzc citatio perfonalis decernatur occa(ione ali-

& fpiritum Eccle(ix, Ecclefiafticus, perfonaliter cita-

cujus enormis criminis, cujus vel fola füfpicio alique

tus, teneretur abítinere a functionibus Eocclefiaílicis

modo reddit hominem infamem, non dubium quin

Et num. 4. exponit quid Officiali fit agendum (i cita-

e

ex fimili citatione perfonali contra citatum gravis füf-

tus perfoualiter, non compareat, & qu« excuíatio fit

picio, & ex hac íuípicione gravis infamia oriatur:

u

fufficiens ad non comparendum. — Etquidem ( uti ibi-

quandoquidem fimilis citatio perfonalis füper enormi

Qs

dem refert) ex ordinatione Regia hodie in Gallia fola

aliquo crimine per Judicem non przfümatur decreta;

Ü

excufatio proveniens ex morbo aut vulnere admitti-

nifi ipfi conftet de vehementi füfpicione commiffi de-

X

lidi, ex praviis captis informationibus.

Proinde ex

iur, & ne fraus committatur, multze cautiones appo-

fitz funt.

X

hujufmodi cauía perfonaliter citatus, ob infamiam ex

o

. Ceterum in hac quaftione di(tinguendum videtur,

ea citatione refultantem, merito a fünctionibus Eccle-

fuüper quo crimine vel exceflü citatio perfonalis contra

fiaíticis juberetur abfüinere: faltem quoad ufque per

Cleri-cum per Judicem Ecclefiafticum decernatur. : Si

refponfionem perfonalem eam füfpicionem purgaflet.

m

AF

I Vagmetum (a) acsz'ciendzmz ad commentarium im Can. 2. dijïinffiünis 22. prime pä;&.

115 Decreti Gratiani , iumiediate pofe verba Gan. 3. Coucilii Conftautinopolitani [.

i

(f- 520. col. 2. Edit. aumi 1753.)

g

pl

Nterim notandum prafenti Canone folum fecundi

tius quam edito Canone, Epifcopi Conf'ca'ntinopolita.

1

loci honorem five przrogativam Epifcopo Con(tan-

nijura & jurifdidioad Afiz, Ponti & Thracix Dioece-

Itl

tinopolitano attribui; manentibus, quoad reliqua , fal-

fium Ecclefias producta fuerunt, quz & Concilium

fe

vis juribus fingularum Provinciarum & Dicecefium

Chalcedonenfe firmavit, di&o Canone 28. ut ibidem

[

Metropolitanis; quemadmodum priore Canonis parte

oftendemus.

nominatim cautumeft. . At fenim, confuetudine po-

i (a) Excerptum ex AAu.tograph'o Au&toris.

d

X II

d

fs

ARGUMENTUM & M

ATERIA TRACTATUS (z)

u

De Eccleäkg/iica & pelitica poteflate,

- Ex Autographo Efpenii exarata.

(Nunc primo edita.)

cPidy Rss BeoRodea MLA

. De Ecclefiaftica. poteftate.

Chriftianz. &c. nihil de füa auctoritate ami(iffe , fed

CAPUT PRIMUM.

eam fibi integram fervaffe ; & quam tanquam Ethnici

Ecclefia. con[lat ex pluribus membris , conficitque

& infideles exercebant, eam nunc tanquam fideles &

*

unaum corpus five communitatem.

Chrifti Miniítri impendunt.

Nulla inter mortales Refpublica fine dire&ione effe

Cclefia füb duplici notione confiderari & accipi

poteít; uti nec fine Miniítris qui eam dirigant- Dire.

E

potefts & ita tum in S. Scriptura, tum apud SS.

&io vero omnis decenti & (ibi propria poteftate exer-

Exhi-

cetur,

i

Patres frequenter exhibetur ac reprafentatur.

bet eam Scripturz textus ut vir

ginem mjïamv&c- (H.

Itaque & Ecclefia Catholica & Chriftiana

', tanquam

Cor. XI. 2.)

qurzdam Refpublica a Chrifto inftituta, neceffe eít ut

rj

. Igitur Ecclefia ut eft coetus feu congregatio homi-

& fuam habeat diredionem, lege(que dire&ionis (üi

num unam,eandemque fidem profitens, fub uno ca-

regiminis, nec non Miniítros qui eam dirigant.

pite effentiali Chrifto comprehendens bonos & malos,

Porro dire&io hzc cujufque Reipublice, utdecens

atque omnis conditionis homines, Laicos & Clericos,

& conveniens fit, ac propria, debet efle proportionata

duplieem poteftatem Ecclefiafticam & politicam in fe

fiai ad quem h«c Refpublica eíft inftituta, & quem

compledi dici poteft; illam fcilicet Ordini Hierarchi-

ipfa per fe, principaliter & quafi unice intendit.

C0, alteram Principibus & Magiftratibus fzcularibus,

Cum autem planum & certum fit quod hzc Eccle-

fidem Chri(ti profitentibus propriam.

fia(tica Refpublica, ut eft Ecclefiaftica, & a Chriíto

t

. Certum enim eft, Principes per profeffionem fidei

uta, non

ut holmïinþum ReAdemthre & .Mediatore inítit

(a) T'ra&atus"d;- Eccl, & polit. poteftate, in fcholis pufilicis*Lovänii*fuit*diïtatuv; antio 1718,

alium

a4o

Dr EccrEs ET PorniTicA PoTEsTATE,

yic !

aliim , nifi ut Fideles'Qui liánc Rempublicam Eccle-

ftus, uti re&te rotavit Gloffz, àd Clement. 2e Romani

$. on'confonam. —Verba refért Richer. Tom. 2. pag.

pof')

gaü*icamm.fimu!bonftitüun't;, ztérnam beatitudineim fii-

pernaturalém confequantur, évidenter confequitür fi-

16.circà finem: und notans' ex Gerfonio, praceptum

nem & fcopum inftitütz hujüs Eccle(iafticzReipubli-

-

2l

hábendi Pápam effe affitimativurn obligaris'ad femper;

€z effe plane 1

fed non pro femper.. Et etiam rieceífe nón eft àd el-

affequenduim.

piritualém, & folis 'Tpiritqaliþüs* niediis

fentiam Ecclefiz ut habedt fémper caput vifibile, quod

N

JBine & exürgit

oteftatein etiam omrnem , 'qua hó-

:per fe videtur; licet Chriftus vere etiar dici queat

fcod

Tnihés hàánc Rempu

licátn confieientes ad huric finem

Caput Ecclefiz vifibile, tàimetfi adu non videatür nifi

duci debeant & jüvari, "nónpofle effenifi omnirio fpi-

'pér fuos Miniftros & Oecononios, qui ejus nomine &

biX

ritualem.

à

vice operaritur.

ich. T. z. p. 17. probatqüe Eccle-

."Ünde nec Chiri

ftüs ullam voluit in adminiftratione

fiám non éffe, Papa mortüio, in ftatu iniperfedtó.

teiüiporalium partem habete: ideoqueinterpellatus per

S. Thoras 3. pàrt. q. 8. docet Cliriftum proprie di-

M

uemdam, it arbiter effe vellét fiiper dividenda hzre-

ci poffe Caput Ecclefiz, éo quod influat per grátiány,

4

itate inter düos fratrés, relpbondit: qguis me con[lituit

& interius'Operétur, non autem Pàpà &c. Rich. T. 2;

jüdicem aut diviforéin füpér vos )Luc. Xll.'14.) Et

.. 19. & feq.

intérrogatus a Pilato: Rex er tu? non riégávit fe Re-

Eti

bid. p. 2o. refle&it

quód priihus omnium S. Tho-

ein, fed aperte confeffüs eft, Regnum fuum non effe

Tpas ufüs fuerit verbo influxus refpectu Papz & Epif-

j

4

lioc mündo. ( Joann-XVIIL. 36.). Vide Auguttiniuim

Coporüm; quodque totum quod Pralati exterius agé-

H

pent, Patres dixerint MiniflePiüm..

nequ

Difíc. Tomo XIX. prafixo.

i

Et pag. 26. & 21. ex multis probat Papám dumtaxat

didi

'Quare Chriftus riullum 'exe

git tributuim, aut 'quid

effe nudum Caput -Minifleriale, ex Gabriele Biel, &

V

quam temporale; fed 'potius voluitfolvere '"Gabellám;

(Cardinali) Alliacenfi; qui & affefit roh alio fenfü

E

cel

ive vectigal; ut ofténdéret Regnum füum non effe de

'effe Caput; 'nifi quià eft prinius inter Mirtiftros; & ex

t

and

hoé mundo, nectemporalia fpectans.

Gerfone, qui& notat Ecclefiam non poffe effe fine ca-

"Totum quod, Chriftus Apoftolis -

.,':

( cohtulit ). fpiri-

pite effentialis ad inftàr corporis naturalis: féd corpus

di f

tam;

tualia fünt, & àd &niias non corpora pertinet. Unde

Myfticum; fcilicet Ecclefiam; poffe effe fine capité

foif

& quando dixit Apoftolus : obedite preepo[itis ve[tris,

fecundario; (ive Minifterial. Et pag. 22.profert eam-

20 11

( Hebr. XIII. 17.) fatis offendit non eis effé obedien-

deim inrem phirà ex Joanne Májore, Cuíánó, Bellar-

mino, ac fignánterex Oratiorte hàbita in'Corcilio Bà-

Ü

dum tánqüam iis qui temporalia & Corpora noftrá fer-

fileenfi3 ubi id exa&e edicitur. -

cem

vare curant , fed tanquam qui invigilant qua[t rationem

[

dida

gro animabus no[lris redditüri. M. A. L. s. Caàp. 1. n2;

— Capitis ácceptationem 'effe equivo

cáin probat, &

Y

ul

. Hihé illud Bernardi ad Eugenium III. L. 1. de con-

exacté exponit n. 22. pag. 26. & n. 23. pág. 27. infibi-

lat opinionem Vallii pratendéntis ; Sede Apoftolicá

Ht

fid. Cap. 6. Eft ergo in criminibus noi ?n pof[fe[ftoni-

Bo*

Iu

bus poteflas veftrà

» C9 "on propter hàs 'd;öepüïii* cla-

vacante, provifrones Epifcoporum fieri non poffé &c,

lder

ves Regni celorum.

Et ri. 24. pág. 28. notat & próbatolim etiàám per unum

Epifcopum vários Epifcopos fuiffe ordinatos; ibi dé

&C

CAPUT SECUNDU M.

Eufebio Samofateno & aliis;

dedi

Gf

Poteftas Etclefiaffica eft mere Minifterialis,

. Et n 25. pag. 28. & feq. poft inortem Máicellini Sé-

Qem

denmi Apoftolicam vacaffe feptem annis.

inp

. Quandoquidem poteítüs Écclefiaftica & regimen

CAPUT TERTIUM

Md

Ecciefiz primario tendat ad interna, & pro fine & ob-

jecto habeat hominem veré juftum eolere Deum; &

Penés Eccleftam ex Chrifti inftitutióne €9 fpetlato prie-

Quà

circa interna verfetur , confequens eft quod externus

fedi

eipuo fcopo iü[litute poteflatis , non e

at

Miniftrorum influxus non poffit effe per fe nifi Mini-

vera iu[pectio C3' imperium.

füy

fteriális, ipfique Przlati néqueant cónfideràri n(i theri

n

& ümplices Miniftri; finé vero infiuxg in ipfum obje-

Ecclefiam hon habere ex fe poteítatém (tü infpedio:

nem publicam & coadivam (ri(i cum refpe&u ad fo-

Teg

&um poteftátis. -

rum poaenitentiale) fatis videtur probatum füb titulo

mä«

Cum enim ob

jectümi "'po'tefta/tisy Eccle(aitiez (t ani-

tnà & fpiritus omnino interna & fpiritualia, non poteft

de Penis, Cáputl. (£) poteftque addi quod notatur

proprié dare inflüxumi; nifi qui interiord, id eft ipíam

àd idem Cap. in libro nono; & fignanter ex Canone

Yoc

voluntatem & intelleduim influére & moVvere poteft;

Caàrthaginenfi; qui extat; féd mutilatus, apud Gra-

at

quod foli Deo competit

tianum; Cauíà 21; q. $. Càri 3. & in commiin. verb,

Unde nec Apoftoli u

nquam fe cón(üderarunt nifi

P. 5455

»i

tanquam fimplices Chrifti & Ecclefi

z Miniftros; qui

Chritus voluit dumtaxat regnare in cordibus homi-

»(

Sed incrermien:

num, &c. Sat bene Fleuri , pag. 2. in fine& feq.

»i

plantatent, rigarent , baptizarent &c.

))ä

tum dare; ipíamque voluntatem corivertere, vel in-

Videtur quod etiam olini Eéclefia impofüerit poenas

telle&tum in obfequium fidei inclinaré nequaquar fibi

cárceris & exilii Mi A. Lib. $, Cap, 2. n. 35. 36, Locus

Li

attribuerunt.

Gregorii Il; (ibid. n. 37.) habetur ápud Richerium

has

nequé Rómanus Pontifex

pol. p. 196.

Quare neque Epifcopi;

nequeunt effe capita Ecclefiz, quafi ad inftar capitis

- Quod poteftas politica oirinino fitdiftincta ab Eccle-

natufalis influxum darent aliis membris; five corpus

fiatica, 1n pritnis probat ex Gelafio, in Tra&. de plan-

ipfum five ejus membra vivificarent, & membra, de-

&u Ecclefiz ; nec fübfit huic.. M. A. L. 6. Cap. 2. ( n.

15.) & apud auctores Rot, ad Cap. I. tit. de Peenis, in

ficiente hujus capitis influxu, exficcárentur & more-

Libf o none,

:

rentur, fed verum & effentiale caput Eccle(iz eft Chri-

ftus , cujus fpiritutotum corpus Ecclefiz fancificatur

qu

& regitur.

CAPUT QUARTbMa

Tf

Hinc &

Papa mortuo non deficit Ecclefia, eo quod

X

i Pon:/?atem datdm Ecclefi non uni Petro, &x illo:

Q

femper maneat ejus paturale' & eiï'entiale;CaputCþri—.-

Dic

- (a) (Quod omnes a&iones Chrifti in fïnem- fpiritualemi ,

fcilicet fa*ïütgm te'tehderi'bf.ï Bene M. A. Lib. 5 Cai?. t.ni. i;)" Audot, bic

Q

& in decurfü bujus operis frequenter eitatus füb

Licteris :

M. .A, eft Marcus Anzonius de-Dominis.

Notandum sutem quod in cen-

fura 47. propofitienum exceptarum ex Repnblica

Chvifliata ejufdem au&oris data a Facultate Theologica Patifienfi, fant quz dam pro,

ofitione$, inter.quas fecunda de jurifdictione coac

iva, quarum: condeínnationi non adhaeíerunt Edmondus Richer aliique. Do&ores

n prafeuti Tractatu, nec ullibi laudat propo

fitiones Antonii de Dominis

Has folas approbat Efpenius i

, qua& inerito & gmgnimim ab

omnibus damnataz fünt.

(b) Vild. ju' uni?- Pwo III. Ti:. XIO)'CaP' : I"-'v

"d

ä

n

Dg Eccrrs. £T PoriTicA, PoTESTATE,

24X

rm

5

Dic EÉccresue. Richerin Libello ( de Ecclef. & polit.

ergo Apoftoli fuerunt ut Apoftoli pares in poteüätä;

Y

& ampliffimam habuerint in regimine Ecclefiz aucto-

Qot.-) Cap. 6. pag. 31.

lr,

ritatem, ut etiam Cajetanus & Bellarminus fatentur,

|

GAPUT. .

UINTUM

quidni, & fucceflores: uti & Hieronymus argumen-

d

i

tatur.

Vidit & hanc confequentiam Bellarminus; &

i

j Exerceri. Ariflocratice..

ideo negavit Apoltolis alios Epifcopos fücceffitfe. Hac

fi

iïcxfefiugï.ib&uïcæ. s. pag. 27. & feq. & eam fuiffe

fat probantur in recentjbps annotyationibus MSS.

Ecclefiz praxim oftendit in Apol. axioma 29. pág. 134-

ITI

ibi & exponit pág. 144. Can. 28. Carthag. ;

BO OL PEUUPSETUPU O

CAPUT SEXTUM.

" Qmues hodie Epifcopi C9'Papa illam fuam jurifdi&tionem

l

immediate accipiunt ab Ecclefia, mediate a Deo.

h

A Reüeiibnes 'ad propofitiones (demuntiatas) (a)

! Hocnondixi Verumeítme dixiffe quod Chriftus

"

poteftatem Clavium immediate & formaliter ac radica-

BRUOPOSITLIO L

liter dederit Ecclefiz, five Ordini Hierarchico, ip(a-

Omnes Apofloli erant inter fe €2' cum S. Petro

que juriídidio five potefltas quoad proprietatem ex

Chrifti inftitutione fit penes Ecclefiam; ideoque ex

i. ju»rifdifiione pares.. (þ)

Hanc-propofitionem nequaquam his verbis expreffi:.

fententia SS. Patrum;' fignantur S5. Cypriani & Au-

t

guftini, quorum textus referuntur apud Grat. .Caufa

neque dixi ipfos Apoftolos cum S. Petro fuifle jurit-

24.q. 1. Can. 6. & 18... Et revera ultimum tribunal

dictione pares.

effe penes Ecclefiam expre(fe docet Maldonatus e focie-

Verum eft me

dixifï"e4quodï poteftas data a Chrifto ad

tate Jefu, his verbis: voluit ( Chriftus) Ecclefice tri-

regendam & inftituendam Ecclefiam, atqueadannun-

bunal ultimum effe, ad. quod efJent peccatores., .cum

EE

tiandum Evangelium, nec non remittendi & retinen-

aliud. non e[fet emendationis remedium , . deferendis

j

di peccata, omnibus Apoftolis in communi fuifle da-

ideoque fümmam illi tribuit poteftatem. . Sed quoad

tam; ipfofqüe a Chriíto pari auctoritate inítruà

OS ,

fuiffe miffos-per hzc verba: ficut mifit me . Pater, C9

ufum & exercitium Chriftus eam voluit effe pencs Pa-

ftores, uti recte explicat Toftatus.

ego mitto vos.

Itaque Epifcopi uti & Papa accipiunt fuam.potefta-

Ulterius dixi, quod quidquid dictum Petro, con-

tem & juriídictionem immediate a Deo; féd per Mi-

cernens regimen Eccle(ize, aut poteftatem Clavium,

di&ta fuiffe in perfona Petri ad omnes Apottolos; juxta

niterium ordinantium & eligentium nomine Ecclefiz.

illud S. Cypriani, in Can. Loquitur 18. Caufa 24. q. 1.

PROPOSITIO

3í *V",

Hoc erant utique C9 ceteri Apofloli, quod fuit C9' Pe-

trus, pari confortio prediti €9' honoris C9' poteflatis.

Epifcopi omnes ad-mz'nzïïmtæjui*zfdi&ionir rationem.

Idem dicendum ex $. Auguftino in Can. quodcumque

foli Deo reddere debent...

H

ä

6. Caufà 24. q. 1. huic alius locus ejufdem ferm. 118.

Hic dumtaxat recitàvi verba Cypriani , qua dixit ad

de diverfis, apud Richerium in libello de poteftate Ec-

Clef; pag. 11. nec non ex fermone 106. de diverfis, ibi-

Epifcopos in Synodo congregatos. ( eamdem, fenten-

tiarh habet Epift. $. p. 110.) & expretffeadjunxi mode-

dem. ibi quoque in priore videtur aftrui Primatus: &

rationem ex $.. Au

in pofteriori quod Paítores fint oves, quod confirmat

tentiam Cypriani.

guítino, qui ea facta probat fGn:,-

Richerius pag. 112. Et dein adducit locum Toftati,

uo oftendit poteftatem Clavium effe penes Ecclefiam,

Et ibidem pag. 10. no

PRO P'OSSUO 71 0 V.

íed exercitium penes Pralatos.

tatur locus Hieronymi, in quo dicit, quod & dicatur

Epifcopus Q;uz'j?yue gravatus a Papa, apyellare pote[t

füper Petrum fündari Ecclefiam; licet (ait) id ipfum

ad Ecclefiam , feu gencrale Conqiliym.

in álio loco fuper omnes Apoftolos ftat. — Et tunc claves

PROPQSLEILIO VL

regni cxlorum accipiant, & ex «

t

quo fuper eos ,.fdrti-

tudo folidetur: tamen &c.

Papa tyrannico tumore (feu tenore) appellat fe

Notandum quod omnes quoque

Aþqäüdliï ex zquo

vocentur Vicarii Chrifti.

41Epz"fcopum Epifcoporum.

Concilior. Cap. 2. di-

;

Cajetanus de Poteft. Papz &

PROPOSITIO-VIL

cit

« Apoftoli dupliciter confiderari poffunt: ut

» Apoftoli; C9' fic omnes fuerunt cquales: Alio tno-

Primatus Päpæ non conjifïzt in d,mpliore jurifdittione

» do in quantum oves Chrifti , ab eo hic corporali con-

quam aliorum Eypifcororim , fed in titulo privilegiogue

primce Sedis, primique inter Epifcopos ordinis,' feden-

» verfatione feparatcee, €9 fic Petrus folus eft Paftor ,

M

e

3-€9 reliqui-Apofloli oves fub illius cura. ,

di, ac docendi, aut loquendi; velut. Cancellarii iuter

Lib. r. Cap. 3. n. 17. & feq. ubi & Bellarminus.

Vide

Cof?fïliüïiw, aut Plebani iuter Paflores ejufdem oppidi

hac fatexpreffà in poftremis annotationibus MSS. (c)

CA&PUT £4S ÉPTIMU M.

II

PROPOSITIO

; De Primatu. Pape

Omnes Epifcopi funt imter fe C9' cum Papa

Pro 6erto intelletu & explicatione Primatus, no-

Romano jurifdictione pares.

tandum in Pontifice confiderandas & attendendas qua-

Notandum quod expreffe dixerim me dumtaxat lo-

tuor, ut minus, qualitates feu gradus.

qui de ipfo regimine Paftorali; & de Epifcopis ut cu-

1. Confiderandus ut fingularis & particularis Epif-

copus urbis & populi Romani, & Ecclefiz Romanz,

ram populi habentibus; &eatenus effe in eajuriídictio-

ne five poteftate pares, etiam cum Papa Romano, in

tanquam fingularis Ecclefiz , 'ab aliis Ecclefiis particu-

quantum hic confideratur ut Epifcopus ; juxta illud

laribus diftindz; atqueuna cum reliquis Ecclefiis par-

Hieronymi in Can. Legimus 24. dift. 33. Et hocideo

ticularibus unum univerfalem Ecclefiam per modum

partis integralis conftituentis.

uia fünt omnes eque Apoftolorum fucceffores. . Si

Supplem.oper. VauEïl'pen."vTomus M.

$i

Epifgo- :

(2) Vide hujus denuntiationis narrationem in vita

Efpenii, Lib. III. Cap. 3. Art. X.

(5b) Canone Loquirur, füper unum edifieat Ecelefiam; & quamvis Apoftolis omnibus poft refurre&ionem füam P.

nr?:mipotefvïvatem

"tribuar, & dieat : ficut mifit me &c. Hieron. Lib. 1. contra Jovinien. cires eedium. .Er fuper omnes ex.aquo.

m

(c)-Fortaffs hic & pluribos aliis locis infra, dum opus MS. citat E

fj

penius, fuum im JTus Univerfum Sunlerhm:äm, nondum ty.

pis datum, indigitate veluit; aut fnam in Ganones Commentarium.,

242

d V 'Eccþns. ET PortTricA PoTBEsSTATE.

(ie

" Epifcopus Romanus hunc populum tahquam fuz

dein -réliqui Judices Ecclefiaftici ; " (üb variis tifulis ,

etiam

£

curz fpecialiter concreditum regebat; atque hzc erat

z

:

'o'mnia alttrgl?'eïïev -üuduexrunt,- Fleury , Diícut-

pu

ejus portio ei fpecialiter affignata, five pars hujus Epif-

fu VII.

&

copatus cujus pars a fingulis Epifcopis in folidum te-

De exceffü Judi

Gum Ecelefafficorum "évocantium

jnt

netur ; utloquitur S. Cyprianus, in Can. Loguitür.

ífübditos ad fua. Tribunilia, vide Edi&um de anno

e

' Habebat Ecclefia Romana ita confiderata, fuüam

1447. in tractatu de

b

üc

etiam fingularem ac particularem Liturgiam; nec non

m 4-. 1'

| Plap;to , pag.38. &feq (Ed.

i

£

Codicem Caánonum , &c. regebatur ab ipío tanquam

pf

proprio Epifcopo: non extendebat fuam fpecialem cu-

CAPRUT NONUM.

o

ram extra füam Dioece(im;' habebat füum fpecialem

t

. De potéflate politica.

ex

Clerum & dicebatur Epifcopus Romz; Coepiícopus;

i

& etiam alii Epiícopi ipfum vocabant venerabilem fra-

Richerius in Libello; Cap. XI. füftinet Ecclefiam

lu

trem; e Clero, & per Clerum & plebem Romanam,

ex Chrifti inftitutione nullum habere territorium aut

nmore aliorum

C

: Epifc.oporum » eligebatur, & ordinaba-

dominium temporalium ; idque confirmatLib. 5. Cap.

e

tur. "

2. n.6. p. 312..

T. 2. & fatclare evincit Can. Quoniam.

- De Papa ut Metropolitano.

ift. 3.

bis

Ibidem Cap. 3. n. 1. probat quod Princeps teneatur

ch

Romanö Epiícopo fuiffe ut Me'"tropolitano fuam 'fpea-

etiam veritatem agnitam palam defendere; idque ex

cialem Provinciam , certis limitibus circumícriptam

,

Cat

probatur in MSS. ad Cap. 4. n. 3. quibus addi poteft

Can. 36. Caufa 11. q. 3« pag. 315. "

at

exemplum S. Gregorii qui voluit fe immifcere eledio-

Et n. 2. probat ex veteri Teftamento, Re

ges exte«

riorem Ecclefiz difciplinam curaffe; & n. 3. agit de

Wt

ni, & ordinationi Eptícopi Mediolanenfis.

Appellatione S. Pauli ad Czfarem, probatque veram

In hac qualitate etiam inftar ceterorum Metropoli-

t

tanorum ceníuit Synodos Provinciales convocandas;

fuiffe appellationem: atque Paulum in hac caufà ut le-

gitimum Judicem agnovifle Cafarem.

tic

uti notatur in MSS. ad tit. 20. Cap. r. num. 3. (a).

Num 5;. oftendit Aurelianum Imperatorem licet

De Papa ut Patriarcha.

Ethnicum, adinttantiam Epifcoporum Paulum Samo-

p

fatenfem in Synodo Antiochena hzrefeos damnatum

nu

Nicolaus 1. in refponfo ad Confülta Bulgarorum di-

domo füa expuliffes iptamque cedere voluiffe iis qui-

[is

cit Ecclefias Patriarchales effe quz fuerunt fundate

bus Chriftiani, & fignanter Epifcopus Romanus judi.

be

per Apoftolos. Vide Fleury, Tom.XI.Lib. L. n.LI.

carent cedere debere.

pag. 123. (in.12.). Juftinianus in Novell. 131. Cap. 2.

Num. 6. late exponit qua ratione Conftantinus Ma;

ii

ponit ordinem Patriarcharum juxta Concilium Chal-

gnus fe dixerit Epifcopum exteriorem Ecclefiz.

f

cedon. In MS$. ad Can. 36. Trull. In Can. 28. Chal-

[!

Num. 8. id probat ex Pontificali Romano pag. 322.

di

ced. & 36. Trull. agitur dumtaxat de jure Patriarcha-

. De Ediào Honorii Imperatoris contra ambientes

tus, cujus jura potiffimum ex dignitate urbis profiue-

Epifcopatum Romanum agit num, 9. & ibidem notat

ant.

"Theodoricum Regem Italie,.licet Arianum, plures

IH

C

De Papa ut Priinate C? Capite Ecclefiee.

Synodos convocafle in cauíà Symmachi contra Lauren-

tium ;-quatenur pax in.civitate Romana Chriflianis

De reprehenfione Petri vide Apolog.

| Que(helïii ,

omnibus redderetur; ut habent A&a 4. Synodi fub

(

pag. 118. & feq.

Symmacho.

K

INum. 10. pag. 325.

dirtodice Jüffbuaib

CAPUT:' O-C'TTAVUM.

IEc

Et n. 15. &16. de Capitularibus Regum Francorums

Vinm De» mutato regimine.

& notanter de fübmiffione Le

f

pitulis 9. Diftin&. 10.

onis IV. in anv. de C'a—

Ufque ad indu&as fal(as Decretales u(i fuerunt 'Co-

De pragmática S. Ludovici agit num. r8.pag. 336;.

fi

dice Canonum. Tum. introdu&z falfz Decretales,

te

Decretum Gratiani, & corpus denique Decretalium.

Res temporales Eccle(ix fubjedas efle Principibus

oftendit Richerius in Apol. Axiom. 34. pag. 185. ibi

pl

De mutato regimine Ecclefiz per falfas Decretales,

& pag. 191. afferit ex liberalitate Principum Ecclefias

(«

& reliquas merces Ifidorianas fatis bene Fleury in Dif-

4

dotatas, & fignanter Caroli Ma

curíü IV.:'num. 2. & feqq. : .

gni; & quo -mot?ve

b

Carolus Eccle(iis dede'rit.y

Quomodo Romana Curia omnia ad fgä traxerit, ac

L

(a) Vide Suppl. ad us Eccl. utiv. Part,

I.Tit' XX- cap. IO no IO II. &III. i

ü

.. (&) Id eft P. 1I. Cap. 1I. $2

b:

Pd

V

«

d

d RR d S E c UN 15 A.

De jure. Principis in. Sacra,

us Aubslindb. P R EMUSA

De jure Princivis in Per.fonas'. Ecclefiafticas.

£ s

risdidionem veram cum imperio & coactione per poe-

nas temporales, & cor

Rocemium in quo oftenditur regimen externum &

I b CAb 7.

,

poris afflictivas oftendit M. A.

P

coa&ivum proprie effe penes Principem ejufque

Chri(tus quatenus

homo, an habuerit a Däo

juä in

Magiítratus, qui idcirco gladium portare dicuntur.

temporalia, examinat M. A. Lib. 6. Cap. 1.

De au&oritate Principis circa externam Ecclefiz dif-

g o £—E

ciplinam , fat bene Richerius Tom. 2. defenf. lib. 5.

& Irp

;C&P- I. a pag'BOS' H

Exponitur radix five fu

ndamentum jurifditlionis Regice,

mnes So.-

(

Pgnes Principgg& non penes Ecclefiam effe ju-

- Oftendit M A. Lib. 6. Cap. 2. num. 2.. 0

cieta-

E DE Eccrzs. 'ET! PoriTiCcA PoTEsTATE.

245

li

O.

ciétates liofüintm, ex natura füiaj opus habere Recto-

re & Gubernatore ; atque inde concludit Reges &

CCAPUT' TEÉRTIUM-

l

Principes ex quodam naturz inítin&u effé conftitutos;

NIC)

& nuim. 4. áfferit effe quafi naturale quoddani pactum

up : De Libertate .ECClejiflff?fü-

inter populüm & Principem, ut hic gubernet & im-

H

Quahtoþere quidam' fuerint abufi hac voce Lilerta-

peret, populus autem pareat & obediat; applicatque

tis Ecclefiafticz , optime oftendit Auctor Tra&atus de

que illud Auguttini,lib. 3. Confeff. C. 8. Generalepa-

Libertate Ecclefiaftica, apud'Golda

R

€lum e[i focietatis humanc obedire Regibus fuis, &

narchiz, pag. 674. in prooemio.

ftum Tomo 1. Mo-

:

num. 4. ex S. Chryfoftomo Hom. 6. ad populum An-

Deinde Cap. 1. pag

.

676. oftendit quam varia jam

tioch. bene exponit neceffitatem Regum; & num. ;5.

pridem fuerit hujus voc

is Libertatir, item

Ecclefice ac-

ex S. Paulo oftendit quod illa naturalis (Lex) qua Ao-

ceptio; notatque quod licet in Decretalibu

m

$, &earum

qut

minem civilem effe voluit, C9' civitates inflituit , juffit-

commentatoribus frequens occurrat mentio Libertatie

que aliquos imperare , fit ipfe Deus: ex Epift. ad Rom.

Ecclefiaftices nemo tamén eam definiat, aut defcri-

Q

Cap. 13. atque inde concludit Re

bat: poftmodum tamen d

Il

effe immediate a Deo.

gum audoritatem

681.

Y

efïnitionem ejus ponit, pag.

Ca

3. anum.2. ufque ad num. 1c. oftendit ex ver-

Pag. 676. infine,

exponit quod omnes appetant na-

h

bis Gelatii I. ad Anaftatium, & Nicolai primi- ad Mi-

turaliter libertatem ;

[24

Ecclefiam autem cüncti tanquam

chaelem Imperatorem, poteftatem Regiam & politi-

columnam veritatis & falutis portum colant; & tamen

cam omniao effe ab Ecclefiaftica feparatam ; nec unam

erga Ecclefiafticam libertatem non

omnes 'Catholici

l

alteri effe fübordinatam.:

eamdem effe putant. AI

h

iqui enim unicam hanc qua-

]

Et n. 11. & 12. oftendit ex fine utriufque poteftatis,

fi putant pietatis & religi

onis arcem; in ejüfdem pro-

utramque per fe fine altera poffe effe perfectam, nec

pugnatione & am

plificatione füummam totius Religio-

le

Chriftum voluifle inter fe miíceri.

nis pofitam credu

nt; & a/ter fentie

Y

Aud&oritas politica, five homines in quantum poli-

perniciofo pofitos habent &c.

ntes, ut in éerrore

t

Pratendunt alii illos

tici, & hac politica poteftateinftru&i, non conficiunt

multum falli5 & vim hujus appell

ationisaut fimpliciter

)

proprie Ecclefiam, fed dumtaxat ut fünt fideles &c.

ignorare, aut fubdole diffimula

re, utpote fpeciofümi

n

num. I5.

il

libertatis ab 1is praetexi,

qui alienum feryitium & do-

N. 17. Rede exponit quod licet Imperator ut fide-

minatum fibi concupiunt.

l

lis fubjiciatur Sacerdotibus, in his qux pertinent ad

Pag. 677. Nemo anti

quitatis non omnino ignarus,

beatitudinem, tameu Poteítas Imperialis non fübjicia-

neícit hanc Ecclefia(tica

d

fxculis, inftar fomitis cuü

m libertatem ab aliquot retro

turEcclefiafticz s quodque in Ecclefia materialiter cón-

jufdam & incentivi fuiffe

, quod

fiderata, (intduo corpora formaliter di(tin&ta: cui uni

in Europa populos Chriftianos inter fe commi

fit &c.

)

prefidet Imperator, & alteri Pontifex fine ulla fübor-

-

Ibidem; veríu Li£er, ex Platone & Plutarcho no-

dinatione, notatque ex Cufaro, Lib. 3. Conc. Cap.

tat qui nomina recte novit, €9 res ipfas ea[dem noverit.

at

3. olim fcriplifle Glotfam ad. Can. Hadrianus dift. 63.

Libertas proprie perfonirtribuitür. Interdum tamen

a

1i. Patricium fuitle Patrem Papz in temporalibus, fi-

& inanimatis rebus ,

cut Papa eít Peter ei in fpiritualibus.

ipfis indulto, ibid.

pro immunitate aut peculiari jure

h

Et num. 18.atferit duo hzc corpora in Ecclefia poffé

Hominis libertas du

pliciter ccnfïdärari poteft; vel

b

comparari duobus amplitlimis Magi(tratibus (üb eodem

utin fingulis, vel

Rege.

Y

conftituentib

ut in plaribus quafi unum corpus

us. Ejus quz fingulis competit, tot (ünt

" Similitudinem petitam a fpiritu & carne, itema fo-

fpe

cies, quot funt rerum genera ad quz voluntas ho-

le &luna, qua utitur InnocentiusIIL. refutat & explodit,

minis fe extendit; femper enim ratione voluntatis qut

11.19. 20; 21..6022,

arbitrii dicitur hominis libertas aut fervitus, Et qua-

Num. 23. explicat qua ratione ufüus fit Nazianzenus

tenus eft hominis triplex bonum, etiam & tri

plex eft

)

fimilitudine carnis & fpiritus ad explicandam dignita-

hominis libertas.

Satis bene, pag. 677. circa finem

l5

tem Ecclefiafticz poteftatis (apra politicam. Optime ex-

&íeqq. Etibide

m notat unam fuiffe hominis liberta-

/

)

plicat quid agendum fi Ecclefiaftica & politica poteftas

tem moralem , quam Philofophi gentiles veram affere-

M

contraria precipiat, & cui fitobediendum n. 25. & 26.

barit libertatem , juxtaillud Stoicorum effatum: folum

Principi etiam curam Ecclefiz & religionis incum-

Japientem effe liberums ceteros omner e[fe fervos.

bere, quantum ad externam politiam, bene exponit

Hanc tamen non effe veram libertatem ; Íed eam efíe

IN 5. Cdb. j T02 343

a Chrifto tandem h

ominibus partam, íàt bene ibid.

AdPrincipes fpectareau&toritatem convocandi Con-

pag. 678. oftendit. -

cilia; eaque dirigendi, immo & diffolvendi late pro-

Etiam qux piorum coctui five Ecclefiz tribuitur li-

bat Lib. 6. Cap. $. a n. 4. ad 71. Et Patres eam con-

bertas, multifariam diftingui poteft. Interdum Li-

vocationem per Principes fa&tam laudaffe, a num 72.

bertas Ecclefiz appellatur libera conveniendi ad cul-

ad 77. & objediones folvuntur a num. 79. ad. 104. Et

tum Divinum facultas, aPrincipe peti & impetrari fo-

deinde ex pluribus aliis xd probat.

lita ut Gregorius Nazianzenus ad Nedaarium fcribens

dixit: quidam hodie vocant Libertatem confcientices

CAETPUT SEDIFNDPM

Optatus Milevitanus fimpliciter Libertatem, Diver(à

eft ab illa quam Patres Ephefini datam a Chrifto Eccle-

fiz pronuntiant, de qua Cap. 5. Hac pag. 678. Ad-

-De fubjetlione Clericorum.

jicitque: Hee funt Libertates Ecclefice , . quarum partim

SS. Scripturc , C9' Patres meminerunt.. Poflea vero

! Devh.ac fufeagit M. A. Lib. 6. Cap. 4. & notänterex

cum publice Chri[Hanifmus fuit receptus, €9 Clerus per

Apoftolo & Gregorio I. n. 23. Et num. 90. & 9r. in-

quirit, an Marfilius de Padua fuerit a Joanne XXII.

Imperatores C9' Reges opibus C9 dignitate fuit auttus,

tum cepit paulatim in Ecclefia Dei inter alia multa prius

damnatus, quia docuit Clericos Imperatori fubjectos?

inaudita vox LrseRTATIS mova fignificatione ufurpari.

Et quidem a num. 58. ufque ad n. 63. oftendit Cap. 6.

Honoris enim prerogativam, Privilegia, immünita-

Clericos non tantum directive , fed & coattive legibus

Principum quoad externa effe fübje&os.

tes, C2 [imilia omnia jura, LIBERTATEM ECCLESIAS-

TICAM Aut numero multitudinis

» LIBERTATES dixerunt;

Hoc toto Cap. 6. oftendit & probat Principes Ca-

atque hodie hoc verbum in ade

tholicos leges tuliffe circa externam Ecclefiz difcipli-

ut nullum maeis.

o frequentem ufum veni;

nam

.. Quid autem nomine Libertatis Ecclefiaftice veniat,

necdum hodie determinatuüm re

periturj; üti ibidem

Suppl. oper. Van Efpen. Tomus'V.

H«hz

pag

24

Dr ECCLES ET. PontrTiCA PorEsTATFE,

äag. 678. füb finem deducit; & in quam divería figni- dédit & acquifivit Chiriftus, & earh quam a Principi-

qu

en

ficatione fumpta fit profequitur pag. 679.

bus Chriftianis accepits quam. diftindionem ibidem

et

Ibidem pag. . 679. circa finem oftendit, quod ficuti

bene exponit.

vocis Libertas eft multiplex fignificatio, ita & vocis

$. 2. pag. 691. Cujus.hic eft titulus: Ecclefia vetus

fiol

pria

Ecclefiee fuerit;. quodque ea voce hodie multi abutan-

Jub Chriflianis Principibus folita Synodos cogere aut e-

iur, &imperitis imponant. . Oftendit pag. 680. & ibi-

preffo Principis , aut tacito ejufdem .confenju. Syno-

dem notat quod füb obtentu tuendx Libertatis Eccle-

dos Provinciales five particulares fine expreffo Princi-

oftt

nof

fiafticz bella atrociffima inter Imperatores & RR. Pon-

. pis; univerfales cum expréffo... Rationem diverfitatis

de

tifices fuerint; in quibus ab utraque parte obtendeba-

affignat.

j

tur Libertas Ecclefim. Et ibidem pag. 680. in fine &

Ibidem notat quod dum quis Synodi Patres habebat

nütt

p

feqq. de Libertatibus Gallicanis.

fufpe&os ,. ad Principem recurrerit, ut ab eo Judices

Prima fpecies hodiernz |Libertatis Ecclefiafticz,

acciperet; quod primum attentarunt Donatiítz apud

eft plenaria Clericorum ab auctoritate & fübjectione

oriþ

Confítantinum; in caufa Ceciliani; quam hiftoriam

Principum exemptios quam optime ex Caramuel ita

ibidem narrat, pag. 692. ibidem re&te refledens quod

E

deícribit pag. 681. & etiam exemptionem ab oneribus

Conftantinus noluerit de cauíà principali judicare; fed

&c. optime.

Eji

dumtaxat dediff? Judices non füfpe&os , qui de caufa

nus

Pag. 682. ponit quafídam conclufiones pro funda-

cognofcerent: quod tamen a Donatiftis, & quidem

mento totius Differtationis Primaeft: Ecclefia €92' Ref-

finejufta caufà attentatum egre tulit Conftantinus. Ni-

publica interdum re. C9' ratione, interdum dumtaxat

hilominus cum Donatifte recufarent Melchiadis & alio-

Sar

To:

vratione differunt.

Hic exponit qualiter Ecclefia fub

rum Epifcoporum (tare judicios eorum vi&tus contu-

Ethnicis & qualiter füb Chrifhianis Imperatoribus fue-

macia & importunitate ju(lerit cogi Synodum Arela-

]

rit in Republica.

P

teníem.

Etcum nec huic ftare vellent; tandem Con-

Qul

Secunda eft: /n omní foc

jtate, que diverfos hyabet

ftantinus ipfe de Caufaà cognoverit; in quo Conftan-

Ep

fines, quidam CS' prece[fe C9' fubeffe po[funt diverfir ra-

tinum excufat S. Auguftinus, utinotat hic, pag. 695.

ut

tionibus.

Hic nitide & breviter exponit quomodo Ec-

ubi una monet hoc ultimum fa&um fuiffe quafi difpen-

p?!

clefia & Refpublica componant unam focietatem; in

[atorie: fed quod Judices dederit qui & Romz & Are-

&(

qua funt duo corpora, quz diveríos habent fines &c.

mu

late de cauíà judicarent, id fecifie vigore Imperialis

a

. Quarta eft: 4 Chriflo Rege C3 Sacerdote poteftatein

C

dignitatis,

accipiunt Princeps

( p

9 Sacerdos:

ille civilem , hic Sacer-

Ibidem oftendit S

ynodos, *præFErtifn occumenicas

hot

dotalem ,. fed divería conditione , pag. 685.

coadas fuifle auoritate Principis; licet nonnumquam

tan

Hic probat utramque poteftatem eífe immediate a

contingeret ad függeftionem Epifcoporum, notanter

nti

D»eo; &licet Sacerdotalis ratione finis & adminiítra-

Romani tanquam .inter eos primi.

Item late ibidem

la

tionis fitdignior, non tamen civilis ei it fübje&ta; ne-

adítruit Decreta Synodorum non habere vim legis ;

queinferat exemptionem Clericorum. Ibidem & often-

nili auctoritate Principis fuerint probata.

dit quam turpiter Antiquorum dictis abutantur recen-

Ibid. pag. 700. & feqq. exponit qua ratione omnes

tiores; & quod Epifcopis proprie non competat jurif-

EpifCopi dici poffint univerfales ; & curam füam queant

didione coadiva; neque ceníura fit coactiva, pag.

& debeant etiam aliis Ecclefiis impendere, quod ibi-

635.

dem & fadis & exemplis Epifcoporum probat.

Ibi circa

finem eicpon,it illud Conftantini: quod fit

Ex hac autem univerfali cura Ecclefiz omnibus &

Epifcopus adexterna. Etpag. 687. quod Reges, etiam

fingulis Epifcopis ex equo incumbente, & ex unitate

jure Divino, habeant cuítodiam & proteciionem Ec-

.Ecclefie & Epifcopatus profluente, tandem invaluit

füt

clefiz. Etibidem explicat quod Regalis Pote(tas indi-

confuetudo eorum qui erant abítenti, ad alias Eccle-

bu

rece fe extendat ad fpirituale regimen ; uti Sacerdota-

fias recurtüs, fignanterad Romanam, ut potentiorem

cle

lis ad temporales quod Refpubiica cum oini Potefta-

& principaliorem pag. 702. & feqq. & pag. 704. monet

te effet ante erectam Eoclefiam. —Oftendit pag. 683.

quod abfítenti recurrerentad alias Ecclefias , non tan-

p

be

omniajura Principum manfiffe falva poft fufceptum

quam fuperiorer, fed tanquam qua unam cum reliquis

Tel

Chriítianifmum fàt bene.

Notatque pag. 689. quod

conftituerent Ecclefiam; atque caritatis ab iis opem im-

Princeps fit unicum Caput Reipublicz, cui foli com-

plorantes, Etibidem dilucide exponit fa&tum Feliciffi-

Ce

petat leges ferres quodque olim non toleratum ullum

i & Fortunati, qui a S. Cypriano & Epifcopis Affri-

tir

genergle Decretum fuiffe evulgatum, & per modum

canis abftenti, «d Cornelium Roman. Epifcopum con:

[ds

legis promulgatum fine confentu Principis.

fugerant; oftenditque quod nonappellaverint, fed ta-

(

Exponit pag. 689. ver.. Enim vero, quomodo pri-

men quod Cornelius aliquantulum nutaret; quodque

mis fzeculis fideles fuerintin Republica tanquam pere-

merito a $. Cypriano fuerit acriter monitus, ne uni-

tátem fcinderet.

di

grini &non cives. Et quare Deus hoc permiferit.

qu

Cap. HII. quod incipita pag. 69o. exponit qualiter

De recurfü Athanafii, Chriftoftomi & Flaviani ad

Ecclefia poftquam per 360. annos crudeliflimis Tyran-

Romanum Pontificem & occidentales agit pag. 70;.

Tin

norum perfecutionibus fuit expofita, tandem tub Con-

feqq. & pag. 708. oftendit & nitidiffime exponit quam

hi

[tantino Magno acceperit libertatem a Prophetis prze-

abtonum fit aliqua fadta fan&dorum virorum, quz ab

didam; & in quibus hzc talis optata libertas confti-

his neceffitas & durities temporum difpeníative extor-

hi

f

terit a tempore Conítantini Magni, ufque ad tempo-

fit, adduci ad jus ordinarium. — Meretur lezi.

à

ra Gregorii l. hoc Capite exponit.

Pag. 709. exponit fümmatim quid de jure ( Appel-

Exponithoc per diftin&os Articulos quatuor diftin-

tionis) cautum effet.

In primis notat ante Concilium

ter

&as fpecies libertatis (ive immunitatis quam a Conftan-

Sardicenfe, Ecclefiam Catholicam eum tenuiffe ufüm,

tino, ejuíque Chriftianis Imperatoribus fuccefforibus

ut extra Provinciam non appellaretur.

Hanc vim ha-

fü

accepit.. 1. Libertatem Religionis. 2. Libertatema

bebat obfervatio Formatarums; non enim folvi pote-

n

f

publicis oneribus. 3. Libertatem five exemptionem

rat qui cenfurz vinculo fuerat innodatus, ni(i ab illo

Clericoruma (zcularibus judicii. 4. Libertatem feu au-

ipfo qui nodum adftrinxerat. — Cui bono igitur appel-

f

&oritatem cognofcendi-de caufis laicorum. — Hzc $.

. latio? niíi forían a Presbyterio unius Ecclefiz ad plu-

V

Q

1. cujus hic eít titulus: Eccefia Chrifliana Libertatem

rium Epifcoporum confeffüm provocaretur. Inde ad

Religionis accepit a. Principibus Chriflianis. lbidem

Comprovincialium Synodum, cui ille quoque intere-

g

breviter exponit

rata quo appellabatur. . Patriarchalia jura primis hifce

'in quo hzc libertas Religionis con-

fifteret.

íxculis erant ignota. . Romanz Ecclefiz nullum hac

p4

Hic notat quam periculofe errent in multis qui non

in parte jus eximium fuiffe Marcionis factum probat,

b

fatis diftinguunt inter libertatem quam Eccleliz fuz

Fatetur quidem etiam eo tempore quofdam,extit-jiï'e

qui

W

Dr Eccrzs. rzT PorirTi1CA PoTzsTATE,

245

M

[

m

qui in fuis Provinciisabítenti, exteras Provincias per-

mutare Eoclefiz per.SS, Candnes ftabilitam difcipli-

errantes Romam interdum venirent, quo pacem im-

nam: fed (icuti non potuerunt evertere, nec everte-

QR

petrarent; fed adveríus hos eft Canon 35. vulgo Apo-

runt ipfam fidem; ne

que Principibus potuerunt impe-

D

ftolorum; & in eos vehementi ftylo invehitur S. Cy-

rium &.(ummam poteftatem gubernandi Rempubli-

-no

prianus in Epift. 44. ad Cornelium. Hzc pag. 709..

cam, & exercendi pote(tatem vin

"

od;cativam eripere,

d

Pag. 710. & feq. agit de Concilio Sardiceníis atque

utpote a Deo ip(is datam.

s

oftendit quo motivo fuerit inductum; item (quod)

Notandum quod omnes paffim Decretales füb Titu-

non fuerit.agnitum tanquam Gerzerales quod- Canon

lo de Referiptis &c; fiut poíteriorum Pontificum,

.

;

puta

lbat

de con(íülendo Romano Pontifice fuerit novus; eo-

Alexandri IIl. & fequentium.

C05

rumque temporum durities, & innocentium evidene

Studium juris Canonici,' prout hodie traditur, non

Qud

oppreflio extorferint.

f'nin

multum: condu

e(le favorabileauctoritati & juribus Regiis, neque etiam

lam

Et pagina 711. probat Canonem Sardicenfe

$

od

oriente nec a Catholicis füuiffe a

ftica.

cere ad notitiam difciplinze Eccleüa-

Epiícopum eo fuiffe ufüm,

gnitum, nec u,uum

"

fed

fiones

Pontifices fat patenter'indicarunt, omnem iurifdi-:

if

Can. 9. Chalcedonenfi vetitz erant appella

&ionem etiam laicerum dependere ab,Ecclefiaftica; eo

C

Epifcoporum a fententia Metropolitrani; fed Juftinia-

quod fuftineant & declararint in Ca

p. XIX. de foro

N

nus in Novella 123. Cap. 22. permi(it ad Patriarchas.

competenti, Judicem Eccletiz

poffe füpplere negligen-

if

Pag. 711. & fequenti oftendit, horum Canonum

tiam Judicis Regii. Vide

Iu

Sardicenfium notitiam nullam habuiffe Patrss Affrica-

2. Cap. 3. num. 28. & 29.

Jus Ecclef. .unjv. parte 3. tit.

P

j

nos, neque ejus Concilii meminifle Auguftinum.

Ibidem recitat Epiítolam Affricanorum ad Czlefti-

naífteria.

Sine Principis licentia non pofï'unf erigi nova Mo:

n

Item nec Religiofi aut Cl

erici fine ejus licen-

H

num in caufa Apiarii; & pag. 712. aliqua notatin hanc

tia, ingredi,

Epittolam; atquein primis, quod Czleftinum tra&tent

gio admitti.

Nuntii Apoftolici non fine Placito Re-

9/'

ut alios Epifcopos. Notat infüper quod eodem tem-

^l

Bona temporalia funt füb diredtione & gubernatione

It

pore Apiarius improbus Presbyter, nec non Pelagius

Principiss cam enim temporalia pr

*cipue dirigantur

& Czlettinus Romam confugiffent; atque inde Zozi-

ad hanc vit

am temporalem conífervandam; & Princi-

lis

mum occafionem fümpfifle (tabiliendi jus appellationis

ad R. Pontificem.

pis ofhcium fit juvare ut fübditi hanc vitam pacifice

d

Item Fauttinum Epifcopum fuiffe

peragant, confequens eft, ad eum fpectare

hominem improbum. |Multa ibidem admodum no-

nem & regimen bonorum temporalium.

ireätiq-'

It

tanda adjicit: atque interea quanta modeftia & mode-

. Cum autem impoffibile (it ut Princ

e

ratione u(ifuerunt Patres Affricani ;

eps haec tempo-

Ti

ralia rite eubernet & curet, ni/

1 habeat convenientiá

la obícurius fuerint exyreü"a.

quodqu-? nonnul-

media quibus eorum debitum ufüm unicuique confer-

$

vet, neceffrio corfequens eft

; ipfi ea efle fuppedi-

"

G APUT. QUARTUM.

tanda, e temporalibus his,

media neceffaria.

Quandoquidem autem. bona temporalia ufibus Ec-

De Immunitate Clericorum &c.

J

cleíiz aut pauperum deputata nequeant falva e(fe, nifi

Princeps eorum confervationi invi

gilet, fequitur quod

Pro. Lectione 13. O&obris (1718.)

p!

ane zquurm ut ea etiam oneri tributoru

m & vecliga-

lium maneant fubjecta.

e

Quomodo Ecclefia (ive fidelium congre

gatio fuerit

t

ib

Prima & notabilis lex eft Theodofii,

de anno 424.

füb Principibus ethnicis, & quomod

o fu

Principi-

inL.53. Cod. Theod.. Deannonis C9 tri

butis; &inL.

bus.Chriftianis exponitur in tractatu de Libertate Ec-

12. Cod. eod. Lib. 1o. Tit. 16.

Hic notanda addita

clefiz pag. 652. Et dein ibidem in expofitione 2. pro-

t

Ecclef.

claufula: Er cum pars hcecs Extat in L. 3. Cod de SS.

pofitionis, quod in omni focietate, quz diverfos ha-

bet fines, quidam poflint fübeffe, & praeffe diverío

Notanda Novella Juftiniani 37. ex qua patet tunc

$

reípedu.

admodum exiguam adhuc immunitatem datam Eccle-

fia.

Item ex Nov

Et in expofitione 4. propofitionis oftendit, quod li-

ella 43. ex qua habemus quod nec

cet ex fine füo Ecclefiaftica poteftas fit dignior, non

Orphanotrophiis &c. fuüerit indulta immunitas; & ad-

tamen propterea ei fuübjiciatur civiliss nec hac digni-

ditur notabilis ratio,

tas ex fine petita aliquam inferat jurifídi&tionem nec

Ludovicus pius voluit unicuique Ecclefiz liberam

g

Clericorum exemptionem.

effe unam Man[am. num. 21.

Quod Conftantinus & fübfequentes Imperatores ju-

Notandum quod tuma

dicia Epifcoporum dumtaxat habuerint pro arPitriis;

pud Gratianum Caufà 23. qu.

8. Can. 2. tam in Cap. 1. Extra, de cenfibus, refe-

quodque vim judicati & executionem ex fe non habue-

ratur quafi per Concilium Wormatienfe, five apud

rint, fatis probatur in jure Ecclef. part. 3. tit. 1. Cap. 1.

Guarmatiam, quod primitus erat conftitutum aucto-

Et Cap. 3. num. 6. exponitur quod per Canones pro-

ritate Caroli M. &c.

hibitum fuerit Clericis caufàs (uas civiles ad foreníes

Alexander III. & InnocentiusIIL in Cap. 4. & 7. &

Judices deferre; fed id. nullatenus inferre exemptio-

de immun. Ecclef. loquuntur generaliter de bonis, non

nem Clericorum latius probatur in Supplemento ad di-

tantum Eccle(iarum fed & Clericorum & virorum Ec-

&um Titulum; num 6. (inEdit. anni. 1753. Cap. V.)

cle(iatticorum & pauperum; vetantque hzc a (zculari

In anterioribus probatum fuit imperium & potefta-

quacumque poteftate fub poena anathematis gravari,

tem coadiivam, & omnem veram jurifdidtionem, tum

Sed fi Epifcopus & Clerus judicaverint ob communes

füb Ethnicis, tum Chriftianis Imperatoribus fuiffe pe-

neceffitates, & ob defe&um feu non (üufficientiam lai-

nes Imperatores , eorumque Magiítratus; neque Eccle-

corum, aliquid contribuendum

; id cum gratiarum

fiam aut Epifcopos ullam habuiffe veram jurifdictio-

aQüone recipiant.

nem; neque Clericos ullam pratendiffe exemptionem

Hinc conclufum fuit immunitatem hanc non a lib;e."

a foro fzcularis neque Ecclefiam unquam eam Cleri-

ralitate & conceffione Principum dependere ,. fed eam

cis deditfe; fed eam primitus ab Imperatoribus, ac fi-

gnanter a Juftiniano datam, füb certis reítri&ionibus

Ecclefiis & Clericis debitam; atque cenfendum quod

bona hoc ipío Ecclefiis aut Clericis quocumque titu-

& modis: idqueufque ad indudaas falfas Decretales; &

lo obvenerint , ab omni laicorum poteftate (int ex-

?

pottmodum per Refpon(à Pontificum hi(ce Decretali-

empta.

bus & Decreto Gratiani annexa.

Praterea ex his conclufüm eft, non tantum bona

Quod Decretalium harum receptio, & Refponfo-

Ecclefiaftica Clericorum,

laicalia effe exempta.

fed & Patri;nonialia & plane

rum; potueriþ quidem in multis articulis evertem &

NO:

Dr Eccres ET PorrricA PomvESTATE,

246

dets

- Notanda; vérbá concilii Colonienfis de'anno 1266.

& reparatïone'iiccleüarum.' Item cóntra refervationes

mpl(

quod vult, ut bona perfonarum. Ecclefiafticarum fint

penfionum &c.

Dé Ediüis Principum de anno 1485:

"E

&maneantin omniloco , tam in civitate quatn extra,

& 1497. illud Maximiliani & Philippi,-& hoc folius

& tranfeant tamrin terris quam in'aquis abfque telonio

Philippi.

Principes reftrinxerunt decimarum exactio-

Thei

& qualibet exa&tione, & ine omni impedimento libe-

nem. Habent quidem Ecclef(iaftici jus petendi necet-

Lib

o FE d ME cti

[

ra & penitusabíoluta. Ev

"

"

idens eft etiam mobilia Cle-

1

farium fubfidium; fed id imponendi laicis non habent.

ricorum hic eximi.

Etiam modum exigendi Decimas prefcripferunt:

ÀT

* Declaravit'Bonifacius VIIL in Cap. 4. de Immun.

non per cenfuüras nec juramentum. ' Hic & de Edido

od

oO

Ecclef. quod Ecclefia & Ecclefiaftice períonz ac res

Caroli V;'aliquid dicendum, d

ipfarum, non folum-jure humano; quin jure Divino,

randis Ecclefiis.

/

e edificandis &-r'-epa:-

N

a fecularium perfonarum exactionibus fint immunes.

üen(

NoY

:]Immunitatem Ecclefiarum: per Principes effe tuen-

CAPUT SEXT'U M.

dam, niíi neceffitas & Provinciarum mores aliter- id

o

exigant, judicarunt Concilia Belgica, in reflexionibus

Qua ratione Principes fint Epifcopi äxteriores &c.—

pe

ad feff; 25. Cap.'20. de Reform.

s'Ab oneribus mere perfonalibus Clerus in pluribus

Laici debent libere defendere veritatem , quafn au-

ntü

folet effe exemptus. Et jam pridem per Conftantinum

diverünt à Sacerdote, fundatam in Scripturiss alias

Tht

proditores fünt veritatis. DBen

taot

legiturexemptus ab hofpitio militum. L. 1. Cod. De

:

e ex Chrifoftomo Caf-

Epifc. & Cler. Et in Sabaudia 4nt. Faber., in Cod.

non. 76. Cauía XI. qu. 3.

Mo

Lib. 9. Tit. 3o. Def. 26. Chopin de S. Pol. Lib. 3. tit.

Richer. Tomo 2. Def. Lib. $. Cap. 3. nuim. 3. pag.

) 6

316. agit de Appellatione Pauli ad Cxfarem; probat-

2. num. 3. & eam confirmavit Maximilianus Dux Braf

C

bantiz, ed..de 13. Junii 1479.

que Paulum vere & legitime appellaffe. Notanda funt

Hzc immunitas intelligi deb

et excepto *cafu neceffi-

Auguftini (verba,) que ibidem & ex Epiftol. $. ad

fier

tatis, uti loco citatonotat Chopinus, &etiam Ant. Fa-

bonif. Comitem profert.

Mo

De fado Aureliani contra

ber monet quod merito laicis fubfidioeffe debeant Cle-

Paulüm Samofateníerm

nor

rici in cafum nimii oneris; fed ne hoc pratextu immu-

agit n. $. pag. 318.

Qu

nitas violetur, perindifferentes débet onus attendi.

Qua ratione Conftantinus fe dixit Epifcopum ex-

&I

^Difficultates tüper immunitate non (ünt refolvendz

teriorum exponit n. 6. & num 7. de Carolo Magno.

ex Decretalibus noftriss fed'ex Edi&tis Princip im; ne-

.M. A. D. Lib. 6. Cap. 5. num. 1. 2. 3. & 4. optime

diri

que de his cognofcunt Judices Ecclefiaftici, fed Re-

oftendit Regis officium 'effe, etiam fpiritualia curare

fius

gii. .. Poffunt exempla peti ex Zypaoo & aliis.

per adus externos, & quantum ad externam pertinet

: Competentiz Patftorales aut ejus domus non gravan-

politiam; non tantum habito refpe&u ad temporalem

vd

tur.

Merito a militum hofpitio eximuntur Clerici &

Rempublicam, & fübditorum felicitatem , fed vel maxi-

Academici; quandoquidem nullum ex prafidio mili-

me etiam habito refpe&tuad veram Religionem & xter-

N

tum habeant emolumentum ; fed id apud folos laicos

nam beatitadinem, per acus tamen mere externos

remaneat.

"

conformiter ad poteftatem eis a Deo datam, exemplo

Patris naturalis.

X

Cum igitur immunitas proveniat a Principe, etiam

inhac materia Principum Edi&aa fünt fervanda, & De:

Hzc ita verafünt, uttamen fola exterha (int ei com-

Dui

cretalibus preferenda. ltem quzítiones fuüper hac im-

miffà, etiam quoad pietatem & Religionem; & confe-

munitate exorta, per Principem veniunt decidendas

quenter Regis ut Rex eft; non eít fuos fübditos ad

I

(

m

neque his Judex Ecclefiafticus fe immilcet. .

eternam beatitudinem fuüpernaturaliter dirigeres ad

C

hoc enim Rezgiá poteftas, quz totanaturalis eft, non

fe extendit; fed folam naturalems ita tamen ut adju-

vel

CAPUT QUINTU M.

DC

menta externa quibus ad eam beatitudinem pervenire

De Cura C9' fuperintendentia Principis circaves tempo

queat, fuppeditare teneatur; ficut Patria poteftas fo-

lam vitam temporalem filiorum de fe refpicit, ut rite

Id

'mle,.f' Ecclejiæ. (4)

& honeíte educenturs nihilominus Pater ut Pater te-

L

netur omnia externa adjumenta füppeditare filiis, quz

lp

di

niendi.

poffunt ipfis prodeffe ad atternam beatitüdinem perve-

.

Th

De potellate Principum circa. difpofitionem

rerum Ecclefiaflicarum.

Sicut ergo Deus tanq

uarh omnium & fingulorum

Pater vices füas Patriz poteftatis terrenis Patribus com-

X

Difpenfatio rerum Ecbleüaüica'r'um jam pridem per-

municavit, ut hi filios non eis fed fibi, in quantum

]i

tinuitad Epifcoposin füis refpective Dioece(ibus; etiam

eorum poteftas fe extendit, educent, ita quoque ipfe

R. P. (difpenfationem) five curam habuitin füa Dice-

ut Rex cxli & terrz vices fuz Regix poteftatis Regibus

terrenis communicavit, ut Reges non fibi, neque ad

Ü

cefi. . Sed ficuti labentibus fculis ad fe traxit Benefi-

ciorüm omniüm provifionem, &inde ortz funt Refer-

propriam fuam utilitatem & Regni fui exten(ionem ,

vationes, Mandata de providendo, & Expedativz,

vel temporalem felicitatem, fed Deo populum Dei re-

f

gant, & gubernent, omnia adjumenta inter limites

lt

ita & fenfim fibi attribuit difpofitionem proventuum

& bonorum Ecclefiafticorum.

;

fux poteftatis fübminiftrando; uti optime exponit M.

- Principum audtoritas & cura

femper manfit fülva.

A. D.Lib. 6. Cap. V. num.3. Et num. 4. monet, quod

M

Cum enim res illz in fe manerent temporales, & ad

ex hac Principum cura erga Religionem & facra, po-

M

N

vitam humanam & Reipüblicz tranquillitatem neceffa-

tiffimum dependent pax & tranquilitas Reipublicz.-

ri:; Principum officium eft; fua au&ritate provide-

Il

re, ne per illegitimum eorum bonorum abufüm; jura

d

üe fubditi & Ref;

(CATUT'"SEPTIMUM.

interne&tantur; atq

p

:

ublicain not'abilia

incómmoda incidant.

Leges Impemrorurp circa. facra.

»

- Hinc eft quod Principes, eorümve Magiftratus com-

»

»

putibus Ecclefiarum interveniant; quodque de quz-

In Novell. 6. in prefatione dicitur, Maxima quie-

ftione füper his incidente, Princeps agnoícat. ]tem

dem in hominibus fünt dona fidei a füperna colla-

»

Princeps intendat, num bona illa impendantur in ufum

ta Clementia, Sacerdotium & Imperium. lllud qui-

;

ad:quem fürit deftinata. / Inde de congrüa portione,

dem Divinis miniítrans; hoc autem hümanis prafi-

(4) Circa formam fervandam ii elocat

vioqem, vide us Ecdl, wniv. Part. a. Tit, 36, Cap. 2. ( & in Edit. anni 1753. a. Part,

seà. lV. Tit. V. C.2.)

dens

Dz.Eccus $T,PoxwricA PoTrsTATE.

247.

"a

dens ac diligentiam exhibens ; ex uno

;

"

eodemque prin-

verit, & eidem interfuerit. fignificat in litteris ad Nx-

j

Cipio utrumque procedens.

comedienfes: Nom vos praterit Conciltum Nicenum

li'us

De obfervatione Diei D

T

ominicz & Feftorum Lex

l0

celebratum , cui interfui ficut. co

VOAT N Vg

eft Conítantini in L. 3. Cod. de feriis & L. r. Cod.

poftulabat , non alio jane animo.

r

Theod. eod, Et poftea

i

y

^

o VI, Novell. 54. M. A. D.

AA

Lib. 6. Cap. 6. num. r.

nt

CAPUT OCTAVUM

dà

.. Lex Honorii de ele&ione R. P. notanda, Vide M.

f?")

À. D. Lib. 6. Cáp, 6. num.

L d.

.Extat notanda L. 32.

.ätzüptata ex Guillelmo Barcldiof

i

Cod. De Epiíc. & Cler. Leonis Imper. M. A. D. eod,

loco num. 25.

.

Apud Goldaftum, ':"Ifomü III. pag. 624. |

.. Novell. 22. & 58. ne in privatis Domibus facra My-

fteria celebrentur.

De debita impenía in funeribus

Cap. II. Solide oftendit quod poteftas Tempö'raïiä &

Novell. $9. Nullus fabricet Ecclefiam (ine licentia Epit

Ecclefiaftica fint inter fe plane diftindüz, nec una fit

copi, Novell. 67. Ne facra ubique fiant, Novell. 31.

alteri fübordinata, idque ex Epiftola Nicolai I. ad Mi-

De Litaniis & crucibus, Novell, 123.

chaelem Imperatore

x

*

m, aPUd Gxatlanum, q,uam lbi-

H

"Theodofius leges tulit de Monachis ne àd commu-

dem rece exponit.

ld$

nitates venirent &c. M. A. D. Lib. 6. num. 20. Lex

Cap. III. Solide oftendit primos Chriüiänes & Apo-

Theodofiana de Monachis publice de Religione difpu-

ftolos fuiffe fübjedtos Principibus ethnicis; neque Prin-

tantibus ,. aut conventicula tenentibus.

Vide ibid. de

cipes per fuam ad Chri(tum co

1

nverüongm,.,quidquam

g

bi

Monacho qui Monafterium diviterit, Novell. $. Cap.

de füo jure ami(iffe. —

J

3. & ,. & 6. De creatione Abbatis & Abbatifle, ibid.

nt

Cap. ultimo.

Cap. IV. Oftendit quibus mediis tandém ad tem-

poralem poteftatem in Reges & Principes pertigerint,

d

.. Eft integra Novell. s.

'de Mön"achi"s. 1. De Mona-

ac przeíertim per metum Cenfürarum; & earüm ni-

fteriis & eorum «dificils.

De his qui ingrediuntur

miam extenfionem, & perfuafionem etiam injuftas,

Monafteria & eorum bonis, Novell. 76. DeMonachis

efle metuendas. ltem accelferunt Theologorum &

Canoniftarum adu

non ftatim veftiendis, Novell. ;. Cap. 1. Novell. 123.

libido.

lationes, & Pontiricumgïdominanc.iäi

Quomodo oporteat Monachos vivere. Novell.

Ha

& 135.

Cap. V. Probat quod eodem ärgumento, quo evin-

i

"[heodofius legem tulit qua

pofüit impedimäntum

citur fal(itas opinionis Canoniftarum de dire&o Domi.

i

dirimens interconfobrinos, cujus meminit S. Ambro-

nio Papz i

n Temp-oralia:,gt,iam refella;u; öpi'niq de m-

;

s

-

fius Ep. 66.

direcio.

De Nuptis, impe

dimentis & ai-üblutionibus'., No-

Cap. VI. Propónit ärgüinentum*fu;æOpin*ïonï&s,' pé-

vell. 22.

[

titum ex praxi Ecclefie & Pontificum, qui per feptem

De folutione Matrimonii per ingreffum Monafterii,

fzcula & amplius, hac poteftáte uf non fuerünt; &

)5

f

NNovell. 123. Cap. - 36.

;

hoc & Cap. VII. retpondet iis quz liüic argumerito op-

(

De Centuris ante co:

gnitam caufam n

01 1 'fergndis..

ponuntur; & profequitur Cap. VIIT. & IX. & oftendit

Novell. 123. Cap. XI.

non minus debuiffe ab excommunicatione & depo(i-

G

Juttiniani Novella 3. Cap. 3: & Novell. 16. praffixit

tione Henrici IV. abftinere

,

P

**

3regorium VII. quam pri-

numerum Clericorum Ecclefi& Conftantin. . Et me-

mos Pontifices; oftenditque C. IX. quod Grecorius

rito optandum effet ut Monialium & Monachorum nu-

VII. ob eaídem rationes debuitffet ab excommunicatia-

merus determinaretur.

Eadem Novella ftatuitur ne

ä

ne HenricilV. abftinere, ob quas dfimili abftinendum

||

Clerici de minori ad majorem traníeant Ecclefiam No-

judicavérat per octo annos. Idiptum profeq

-

ütur Cap.

vell. 3. Cap. 2.

Ut Clerici furrogentur in locum Cle-

X. & XI. Cap. XII. oftendit quod fi Pontifici fit pote-

ricorum defertum. Novell. $7. Interdicitur Novell.

ftas indirectain temporalia Principum, per neceffariam

na in contravenientes.

123. Cap. 10. Clericis alearum ufüs. Sed notanda pae-

coníequentiam fequi quod omnià temporalia fint in

ejus arbitrio, quodque de omhnibus regnis dici queat

»

Epifcopi exilio damnarunt, .Novell. 41. De ordinat.

quod de beneficiis dicunt

Í

à

Epifcopi & Clerici, Novell. 136. De Epifcopi eligen-

reípectu Pontificis manualia.

anoniftz ; fcilicet ea efle

di vita, moribus & fortuna;. de ejus premittenda exa-

:x

. Cap. XIII. Sat foliderefutat ration&m Bellarmini pe-

minatione;: de promiffione obfervandi facras regulas;

titam ex fubordinatione Poteftatum; oftenditque eas

& de poena depofitignis e

jus qui per munera afcendit.

fibi non effe fübordina

a

tas, probatque ex Diodore &

Novell. 6. Cap. fat bene.

Gloffa. Et Cap. XIV.id ipfum profequitur circaprin-

Anthimus aliique Epifcopi deponuntur, &in exi-

cipum, ex diverfitàte finis utriufque poteftatiS; Eó-

lium mittuntur. Novell. 42.

,

;

dem Cap. XIV. folvit dilucide argumentum petitum

, Proventus hi in pios ufus

| impendäntür. .Novell. 5.

ex eo quod. utraque poteftas

i

fi

Cap. 3.

corpus tanquam plura membra.

fimul cggfifc;iantv unum

. INicep

horus -Phocas, donatiores ab Imperatoribus

, Cap. XV. Probat omnes, étiam Romanos Pontifi-

EZ

fa&tas Ecclefiis & Monafteriis ademit, quafi illa-male

ces, politicz poteftati in civilibus parere deberes nul-

impenderentur. 'M. A. D. Lib. 6. Cap. 6. num. 33.

lamque efle Clericerum exem

"

H

3

ptionem.de jure Divino,

ANovell. 123. Cap. 10. przcipit ut (inguli Archiepif

fine privilegio Principum. :

;

«

copi & Patriarchz, füarum refpedive. Provinciarum

Cap. XVI. Optimeoftendit, quod quia fat

ente Bel.

convocent Epifcopos, femelaut bis in anno. Et om-

larmino, Imperatores Ethnici jn politicishabebant im-

nes caufas fubtiliter examinare quas Epiícopi aut Cle-

perium a nullo de

rici aut Monachi ad invicem habeant; atque füper eis

dem converfi.

pendens, etiam idem habeant ad fi-

difponere , & fi.contra regulas fadtum (it, emendare.

Cap. XVII. Solide refpondet argumento quod alias

» Qui legibus Imperatorum quz contra veritatem

non effet perfeda Refpublica Eccleliaftica; fi non ha-

» feruntur obtemperare non vult, acquirit grande prz-

beret :

» mium. Quicumque autem legibus Imperatorum

XVIII.

poteftatem in texnpo:aläg; & profequitur Cap.

» quz pro Dei veritate feruntur optemperare non vult,

Cap. XIX. Excutit locum S. Bernardi, quo indica-

» acquirit grande füpplicium. ;, Auguftinus ad Bo-

re videtur Principem teneri

ad matum Sacerdotis;

nifacium Epiít. 5o. M. A. D. Lib. 6. Cap. 6. num. 62.

ftringere gladium materialem.

& num. $7: profert infignem locum Cufàni,

. De quatuor San&is Cenciliis, Novell. 131.

Cap. XX. Solide oftendit fallaciam argume'nti: Chri-

ftiani non poffunt tolerare Principem hareticüm: ergo

Cu; Conftantinus Concilium. Nicenum convoca-

l(um eít ante-

Pontificern pofle illum deponere &c. Fa

- cedens.

iE

*

248

Dr Eccrrs £T PorrTiCA PoTESTATE.

ngah

M

110)

fes régerent p'er/fe, ideoque & Dicecefes effent exiguz,

cedens, Ulfefiüs hon fsqui: non poffünt eligere ha-

Deinde quod eas regerent cum confilio füi Cleri &in*

dum

reticum; ergo poffunt deponere.

H

H

el nol

Cap. XXI. Recté exponit locum

Apoftöli ad Corinth.

terdum populi & Synodaliter; oftenditque multis titu-

NI

Cap. V. atque contra Bellarm. probat Apoftolum ibi-

lis, ( Regimen Ari(tocraticum) effe preferendum Re-

dem nullatenus conftituere, novos Judices ; neque

(o, o

gimini Defpotico, licet corruptio hominis hoc magis;

bet

Chriftianos eximere a jurifdidione Judicüm fidelium.

appetat. .

;

Ibidem agnofcit quod S. Thomas doceat penes Ec-

Ibidem n. 6.

difcurrit de Diaconis, & aliis inferio-

piit

clefiam effe auctoritatem deponendi Regess fed eum

tibus Miniftriss notatque quod Diaconi fuerint infti-

Ma]m

*

tuti ante Presbyteros; quodque nonlegatur per Apo-

verot

falfo fundamento niti oftendit

E

Ex eo quód Bellarminus concedat o

i*nn:esf Chriüia-

ftolos fuiffe inftitutos Presbyteros, fed Diaconos; quia

pos, etiam Romanos Pontifices fuiffe & man(iffe ub-

hos magis neceffarios reputabant. Preterea fat bene

berea

oftendit quod etiam inferiores Miniftri effent neceffa-

tj ant

jectos in politicis Principibus Ethnicis; atque idcirco

feDé

Paulum recte appellaffe Cafarem , concludendum etfe

ri; quodque nullatenus mirum videretur, quod quig

,

evincit, Chriftianos Ethnicos illos Principes non po-

femper maneret Oftiarius &c.

t a

Quibus czremoniiss & qux opera poenitentiz; &

Ti) |

tuiffe deponere, tametfi fuiffent viribus fufhicientes.

. Cap. XXIL. Solvit argumenta petita ex periculo per-

quz fuerint exercitia poenitentium &c. exponit brevi-

jplis

verfionis, cui populus exponitur per Principem 'infï-

ter.n. 8. & füb finem refpondet iis qui hunc ufüm ar-

tiani

delem.

M

guunt, qua(i homines in defperationem inducentem.

bene

ento Bellarmini quod

Quis effet modus ftudendi, & quz przcipue fcien-

te f

: Cap. XXIII. Occurrit argum

petit ex licentia quam habet. conjux fidelis deferendi

tia requireretur in Presbyteris, & Epifcopis deducit

;

man

conjugem infidelem.

n. XIII.

adP

Difcurfu III. n. 2. Oftendit qua ratione, circa fi-

centi

Cap. XXIV. Refpondet argumento quod fumitur

ex fponfione expreffa vel tacita quam Principes Catho-

nem fxculi VI. cceperunt flaccefcere ftudia, invalue-

lici faciunt de propugnanda fide Catholica &c.

ritque ignorantia, przefertim Critices (pag. 222. &

Don

Cap. XXV. Oftendit quod Petrus a Chrifto accepe-

fépq.). eaque occafione multa fcripta apocripha & fub

z

fal&s nominibus invaluerints acinter alia confidz De-

0b 0

iit omnia neceflaria ad pafcendas ejus oves: & tamen

nullam in temporalia au&toritatem acceperit; immo

cretales; item füperftitiofus SS. cultus & Reliquiz fal-

jus ]

nec Chriftus uthomo mortalis ullum in temporalia im-

fz, & Miracula falfa ad quaftum fxpius inventa. INo-

fücc

perium habuitautexercuit. Cum autem Petrus dum-

tanda reflexio quz habetur füb finem numeri 2. Vid'e

& n. 3.

taxat fit Vicarius Chrifti quatenus fuit homo mortalis,

fenf

conftitutus & vivens inter homines, etiam non potuit

Num.

$. Agit de peregrinationibus, & eorum fre-

d

efi

Petrus aliam poteftatem habere.

í

^

quentia & abufü; & quam remotuma priftina Patrum

Vit

difciplina eas in poenitentiam imponere.

j

. Qap. XXVL. Sat berie notat,

q

iuam prudenter (agen-

ne

dum) in excommunicandis Principibus; & quod re-

Num. 6. Tracatde variis füperftitionibus quas igno-

a

Ji

vera Pralati deberent ftrenue populum. monere, ne

rantia in Ecclefiam introduxits & quantopere eflent

tion

eo tempore creduli ad accipiendas quafcumque fabu-

Principum vitià imitarentür; fed quam fegnes fint ho-

las. fine examine..

die ea in re Przlati rede refledits refertque. ibidem

(Hac poflent poni fub Titulo de

hac

ex Turrecremata quoimodo fadta .-Pont;üc-tïxn, non fint

Confraternit.) -

hin

trahenda in exemplum.

Num. 7. Breviter deducit decadentiam Imperi Orien-

talis, &quibus mediis &artificiis Mufulmanni regnum

pilc

Cap. XXX. Relpond

et areumento quod Paftoris fit

que

Luposa grege fuo arcere & ibidem rede oftendit quam

füum éxtenderunt, & füam Religionem ftabilierunt.

frivola fit

De conjun&ione utriufque poteftatis, Temporalis

redam. .

dlfbnäho in;t"e'rï Rgi&?ïatem 4d'ire&am öcvi-n'di-

& Eccle(iafticz , in eamdem perfonam agit n. 10. &

Di

Cap. XX

XI. Solide pröbät'eäfff in.R. P.—pote&atem,

quz confecuta mala,& indeEpiícopi, etiamin Reges, au-

adu

nec Ecclefiz, nec

Reipublicz, nec i-pQS Principibus

&oritatem affumpferint..

Deutriufque poteftatis con-

utilem effe, fed potius riocivam. .

"

i

fufione, n. 9.

]0t

"De affluentia divitiarnm, & inde fe

Dd

"^Cap. XXXIL Oftendit' quo

d *Prinþceps Ca'tholicus

cuta difciplinze

li

f

poffit quidem ob contumaciam iri criminibus, poenis

collapfione, n. 11.

tatt

fpiritualibas, püta excommunicatione, punim; fed

De incontinentia Clericorum; item violentia rapi-

nislaicorum; item de (imonia, unaque de variis poe-

qu

nequaquam poenis temporalibus. Ibidem fat bene pro-

tur

"

bat, penes Pontificem non effe auctoritatem eximen-

nitentiz generibus quz fzculo 10. & 11. invaluerunt,

di Clericos a jurifdi&ione Principis, fivein caufis ci-

agit H 12. 13. I4, 1$. (X 16.

De Cenfüuris earumque exceffu 5 nec non de Cenífuü-

i

vilibus, (ive criminalibus, neque ECCI?QW id un-

risin Regess & hujus occafione de arrepta poteftate

Iht

quam pratendiffe.

Infi

Cap. XXXIII. P

robat quod nec lodie Clerici finta

per Epifcopos & Pontifices deponendi Reges &c. do-

Principum jurifdi

&iene omnino immunes.

&e difícurrit n. 17. & 18.

lia

Num. 22. Tradat de Monac

his & quantopore a

Cap. XXXIV.

Oftendit Cenfuras non agere in bo-

na temporalia &c.:

priftinis deflexerint recentio

$

ress atque ad hoc fcrvie—

lis |

Cap. XXXV. Excutit exempla,

'etiam veteris Tefta-

rint divitiz & ftudia.

po

menti & alià recentiora,. ufque ad finem operis.

Num. 23.. Oftendit quomodo per ceremonias & for-

f

oannes Barclaius, in Apologia pro Patre, apud

mulas confirmata fuerint Religionis Myfteria, & dif-

Goldaftum T omolllI. pag. excutit locum Gelafii; & a

ciplinz antiqua memoria.

t

cavillis Bellarmini vindicat; & pag. feqiï.' teXtum Nico-

Num. 24. Sat fufe agit de Legatis, five de Miffio-

nariis ad varias nationes, ad predicandam eis fidem;

lai L

CUORUT NONADMS

multaque obférvat, in quibus hz a priftinis diftarent:

qua merito funt notanda.

Difcurfu IV. n. 4. Oftendit trapslationem Epifco-

| AInnotata: ex. Difrurfibus Domini Fleury.k'

porum item Epiícopnatuum inftitutionem, nec non

eorum unionem, ante oxortas falías Decretales fuiffe

Quànta folemnitate &rev

erentia, & concurfü olim

ef

celebrabantur Divina Officia;

& fignanter Miffz Sacrifi-

fadias auctoritate E

pifcoþo;gm j idque fuiffe conve-

ul

nientius.

cium ; & quam etiam eo tempore eífent pretiofa orna-

Num. $. Oftendit qualiter per falfas Decretales in-

mentà, & plures miniftri affiftentes , deduci.t-difcurfu

Qu

2. -7

du&z fint appellationes ad R. P. & quód earum fre-

fü 2. n. $. afferit quod Epifcopi füas Dicece-

quentia, etiam impediret executionem mandatorum

| Difcur

COK

Papa-

Drs Eccrrs. ET PornrTica PoTEsTATE,

249

ug,

Papalium; atque idcirco inventam tandem claufulam

tendere.

Inde concludens Chriftumn toti Eccléfiz im

Is

remota appellatione: ibidemque obfervat S. Bernar-

mediatius & principalius auctoritatem contulitfe quatn

IU

dum non füiffe autum negarehoc jusappellandi, quia

Petro; itaque Petrum'oculo corporis comparat, quo

lo

€&i nota non erat falfitas Decretalium.

tanquam miniftro vifus, homo utitur.

Hzc bene fub

Lgisw

Num. 7. pag. 418. Ágit de Clericorum immunita-

initium Tom. 2. Def. p. 1. & 2.

te, obíervatque quod ea quz de hac immunitate ha-

Et Cap. 2. Oftendit, quod eam poteftatem tam ju-

10

..'

bet Gratianus, affumpta (int ab Innocentio III. in

rifdidtionis quam ordinis Chriftus contüulerit ordini

!

Epift. ad Imperat. Conf(tant. relata in Cap. folita 6. de

Hierarchico in communi per immediatam & a&ualem

Majoribus ; oftenditque Innocentium turpiter abuti

Apoftolorum & diícipulorum miffionem; quod con-

n

verbis S. Seriptura.

&

ftare ait ex Cypriano & Auguftino. Verbis apud Gra-

a

Et num. 8. Obfervat quam effet ineptum fimilia fcri-

I

tianum 24. q. 1. Can, Quodcumques Can. Loquitur,

beread Imperatorem Grzcum, cui (imilia principia to-

& Can. Alienus pag. 3. 4. & $.

NI

ti antiquitati advería hactenus erant ignotas nequefal-

Et in Demonfttratione Capitis 2. qua incipit pag. $.

fz Decretales, aut Decretum Gratiani Orientalibus no-

num. 1. fufius oftendit quod per immediatam Miffio-

tx erant. At Principes Occidentis ea ztate plane igna-

nem Apoftolorum & difcipulorum fuerit data omni-

:vi7

ri, facile in fimilibus recipiebant, quidquid Clerici

bus in communi jurifdidio, non extraordinaria (ut

E

ipfis dicerent; quicum omnes paffim foli Decreto Gra-

pratendunt Turrecremata, Cajetanus, Bellarminus,

Tf

& alii) fed ordinaria.

tiani ftuderent, etiam hifceprincipiis erant induti. Sat

bene Fleury ; monetque quod ob non receptas in Orien-

Deinde late probat ufque ad num.

fi 'pag. 10. om-

cit

te falías Decretales, difciplina Patrum circa precipua

nem poteftatem atque jurifdidionem derivari a Sacer-

manferit integra; quodque ignotus ipfis effet recurfus

dotio Chrifti; atque illud in ordinatione Presbyterali

f

'&d Papam pro translatione Epifcoporum &cs quod re-

integrum communicari in habitu; atque in omnibus

Ie

centius eflé dicit quam vulgo creditur.

ineffes quemadmodum anima eft tota intoto, & tota

Num. 9. Agitdetemporalibus Eccle(ie, monetque

in fingulis membris; notatque ibidem quod Sacerdos,

Donationem Conftantini feculo VIIL. & IX. ufque ad

ub

dum abfolvit autbaptizat, non dicat, fe id fac

&

ere au-

&

je

fzculum XV. fuiffe generaliter ut genuinam agnitam

Goritate Epifcooi aut Papz &c.

al

ab omnibus; etiam a S. Bernardo, quiaudoritate hu-

Num. j. a pag. 10. profert SS. Patrum & Do&dorum

l

jus Donationis dixerit: Pontificem non tantum etle

(fententias) qui dicunt Claves & jus regendi Eccle-

de

fuccefforem Petri; fed etiam Conflantini: L.1V. Conf.

fiam, prius toti Ecclefiz effe datam quáàm Petro; &

C. 2. Ep. 243. & 244. ibidemque agnofcit non rede

fignanter id adítruit ex S. Auguftino, profertque ver-

C

fenfiffe Arnaldum de Breffa, qui füttinebat quod Ec-

ba ejus quibus docet qua Petro di&a non habere fe

n-

m

clefia non poffet habere toparchias &c. quem confüta-

fum illuttrem nifi de Eccle(ia intelligantur.

vit S. Bernardus; fed ait Heury, quod optaret funda-

Et pag. 12. poftquam adduxit refolutionem Faculta-

l

menta quibus fatisfieret argumentis Arnaldi: Epiftolz

tisParifienfis, adícribit notabilem textum Toftati Epif-

enim Bernardi fünt potius declamationes quam refuta-

copi Abulenfis, optime & dilucide hanc rem expo-

j

tiones.-

i

nentis; nonnullaaliorumteftimonia, ut Gerfonis, Cü-

(e

Num. 1o. Valde bene & fufe exponit mala quz ex

fani, & finaliter Bellarmini adducit; & in fine addit

hac temporalitate Ecclefiz orta fant; & quod fen(im

hec: cqualitas Sacerdotii in omnibus Apo[lolis nihilo-

hinc contigerit, non tantum R. Pontifices, fed & E-

Tl

magis Primatui B. Petri officit, quam e;ualitas Doctora-

IT

piícopos auctoritatem in Reges affüm

tus Theologice in omnibus Doctoribus prerogativee De-

que negotiis publicis immifcendi.

p(ï(ïe*s eorum-

cani Theologic detrahit.

Utque ad num, VI. pag.15.

Et pag. 450. notat

Num. 6. pag. 14. probat ex Geríonio & aliis, Chri-

lis

quod apud Grzcos non legamus

ftum Ecclefiam (ive ordinem Hierarchicum in commu-

Epifcopos fimul effe toparchas.

u

Num. t1. Agit de Legatis Apoftolicis fatis bene;

ni conftituiffe Tribunal, Matth. 18. per hzc verba:

advertitque per hos Legatos tandem Synodos Epiíco-

Dic Ecclefiee.

;

fl

porum füam ami(iffe auctoritatem cum fummo difcipli-

Num. 7. pag. 16.

exponit & vindicat Canones ápud

Is

nz detrimento: quodque ignari Epifcopi ambierint

Grat. 24. q. 1. ex Cypriano & Auguttino defuümptós.

titulum Legatis atque etiam ordinariam fuam auctori-

Num. II. pag. 19. exponit quo fenfu dixerit, ad-

tatem deprimentes, & Pontificiam extollentes; deni-

verfus facros Ecclefiz: Canones

non currere praícrie

que fub finem monet quod füb idem tempus petere-

ptionem.

tur a Sede Apottolica confirmatio donationum &c.

In Demonftratione Cap. 3. num. 2. pág. 22. ofteri-

lh

Num. 12. Agit de fubventionibus pecuniarum, quz

dit Regimen Ecclefix ex Ariftocratia temperatum ; &

primum circa feculum XII. fuerunt voluntariz ; ac de-

num. 3. Regimen Ariftocraticum effe convenientiffi-

[e

mum derivarunt in coactas; ibidem oftendens quanta

mum; & num. 4. pag. 23. Ecclefiam effe unam. & in-

inter antiquos & recentiores fuerit in hac re differen-

tegram Papa mortuo , utpote tantum Ca

tia.

pite mini-

fteriali & accidentali ( privatam ). .

Nuro. 14. Oftendit modum quo pofterioribus fzecu-

Num, 5. 6. & 7. probat Papame

ffe dumtaxat Caþut

lis procedi coepit contra hareticos, effe omnino op-

fymbolicum , imo przeceptum habendi Pontificem,

g.

Eoütum prittinz diíciplinz, & contra fpiritum Eccle-

effe dumtaxat affirmativum; & poft mortem Marcelli,

la.

r

Sedem Apoftolicam vacaffe 7. annis.

"

a

Num. 15. & 16. Breviter & erudite agit de mu-

Cap. V. n. 1. pag. 27. & 28. ftatum

Ecclefiz diftin-

jf

guit ab ejus regimine; atque hoc Ariftocraticum effe.

tatione inducta circa Poenitentias & Indulgenti;s.

CAPUT DECIMUM

Num. 2. pag. 28. Collegium Cardinalium ad regi-

l

men Ariftocraticum fpectare.

Notata ex Richerio , in Libello de Ecclefiaftica

Num. 3. Nativum regimen Eccle(iz effe Ariftocra-

[

ticum.

politica pote[flate. (a)

Num. 4. pag. 3o. Presbyteros una cum Epi(bopis

Capite 1. Oftendit poteftatem Clavium immediatius

debere regere.

n

effe datam Ecclefiz, fivetoti ordini Hierarchico, quam

Cap. VI. p. 31. oftendit infallibilem decernendi fa-

fe

cultatem non uni, fed toti Ordini Hierarchico collé-

ulli fingulari perfonz , idque hoc argumento: Deum

& natura immediatius atque prius ad totum fuppofitum

&o effe datam, ex textu Math. 13. & in Demonftra-

quam ad aliquam ejus partem etiam nobiliffimam in-

tione pag. 33. exponit Can. Majores. Caulaà 24. q. r.

(a) His addi poffunt quz habet Richer. Lib, 2. Def. Cap. 1. & 2. &c. Cap. 4. & $. &c. Item locus citatus ad tit. de Cura Epif

copi, ad pag. 148. Textus Cufaui de anima in toto; & Toftati, de fübminiflr. materiz reform, p. 7. 9. Q.9. in libello Rich.

Supplein. Oper. Van Efpen 'Tomus V.

li

Cap.

2506

I-DEL Ec&m"sl- rT PortivTiCA PomTESTATE

ffhl

Cap. VIII. Late demon(trat pro re&o Ecclefiz Re-

De poteftate Pfincipis circa externam Ecclefide VdïS-

"m

gimine frequentem Synodorum celebrationem etle ne-

ciplinam & libertates Eccletiarum &c. Richer. T. 2.

u

d i

ceflariam; neque Decretales R R. Pontificum obligare,

Def. Lib. s. Cap. 1. & feqq. a p. 35o3. Lib.3. T om. I. Cap.

Anifi fint receptz; eoque titulo Hincmarum Rhemen-

I. & 2. refpondet Richer. ad argumenta pre Monar-

titu

fem & alios Epifcopos Gallie fuftinuifle contra Nico-

chia Papze, & fignanter $. Thomz, quem dicit pri-

ab [/

laum I. Decretales füb nomine. Pontificum, ante Sy-

mum e Scholafticis pro-plenitudine potettatis Papalis

pzatu

nodum Nicenam editas, non obligares notatque in

pugnatles & Cap. 3. refpondet argumentis Cajetani.

[ou

dexto Capite,

uod reprehenfio Petri fada per Paulum,

M. A. D. L. $. Cap. 1. num. 5. ut oftendat Eccletiz

fuerit, ex fententia Geríonis, fpecies appellationis ad

auctoritatem e(le omnino fpiritualem, &omnicoacdio-

M.

Concilium Generale pag. 34. fub finem.

nevacuam, exponitlatiustextum Evangelii Reges gen-

Cap. IX. pag. 40. agit de plenitudine poteftatis Pa-

ijum &c. (Luc. XXII. v« 25.) oftenditque Chrittum

tna

paliss afferitque quod ufque ad translationem Imperii

ibid. loqui de legitima Principis auctoritate, hon au-

u

i

a

in Francos, Pontifices fe (emper dixerint fimpliciter

tem de Tyrannica..

]u

executores Canonin.

Et num. 12. ex Hieronymo oftendit quo

d Rex "9-

(

In Demonttratione hujus Capitis oftendit eum vi,

lentibur, Epitcopus "volentibus . imperet, ut late ex

ii

qlh

in quibus przcipue verfetur Plenitudo pote[latis Papee.

Chryfoftomo num. 13. & 14. Et num 17. ex S, Bernar-

F Up

Ti

INum. 2. pag. 41. & feqq. de naturalegis, & quibus

do plura congerit eamdem in rem.

m

ferantur

& de earum vi & executione.

-Num. 29. probat penes Eccle(iam non effé veram &

l(

1l

Num. 3. p. 42 agit de forma . qua in Decretis Con-

coactivam jurifdi&ionem & auctoritatems eo quod pof-

p

dul

ciliorum ( obfervatur) nova & antiqua.

fit per poenas temporales & corporales cogere ad obe-

Theodoretum non fuiffe admitlum ad communio-

diendum.

Et num. 30. oftendit ad fimilem poenarum

mul

nem Ecclefiz univerfàlis, nifi ejus caufà prius effet in

inflictionem Pralatos habuiffe recurfum ad Principes.

Concilio. Chalcedonen(i.examinatas tametíi effet in

oftomo.

Et num. 31. & 32. fat bene ex Cypriano & Chryf-

communionem Ecclefiz Romane receptus per Leo-

nem, probat Richerius in Hift. hujus Concilii Cap. 8.

Num; 25. idem probat ex Canonibus ep-ud Gratia-

n. 22.

num relatis.

Ex verbis S. Leonis Ep. 107. eruere volunt, Petro,

Num. 39. allegat loca S. Scripturz quaz contrariari

non aliis Apoftolis, datam plenitudinem Sacerdotii;

videntur, quibus num. 40. feqq. refpondet.

fed id ex his erui non poffe probat in Nota. 3.

Num. 47. &

.. Qualiter fit una Ecclefia & unus Epifcopatus, repra-

larmini.

feqq-. penit & refpondet argumentis Bel-

ädï

F.

fentatus per Petrum, exponit Quesnell. ad Epift. 10.

Y

Regimen Ariflocraticum.

Leonis, n. 7. & 8.

z

atf

4; Romanum Ponti

ficem non habere immediatam ju-

Papam olim nihil gravis momenti egiffe finb Con-

risdictionem in omnes Ecclefias oftenditur in App. 1.

cilio, probatur in Libello cui Titulus: Deux acfef

de

& 2. Proteftationisaffertz Ecclefiarum ( Belgii Foede-

d'Appel du P. Q, pag. 24. & feqq. . Ibidem etiam di-

Hz

rati) & confirmatur in.Proteflatione denuo afferta, $

citur Sedem Apottolicam non etle folum Paparm.

14.-15. 16. & feqq. & notanter $. 18. refert notabilem

Regimen Ari(tocraticum efle convenientiffimum,

[

textum Cofteri. Idipfum oftendit Bellarminus Mo-

quodque Papa non fit verum Caput Eccle(iz fed Chri-

machus, in Tra&. de Principatu Papz , apud Golda-

ftus. Richer. Lib. 4. Ca

ftum T. 1. Monarch. p. 243. adde locum S. Greg. L.

9. & feqq.

p. 14.- n.7. 16. &c. Tom. 2; pag.

,

lg

11. Epift. 37.

Et ibidem Richer. num. 20. pag. 20. & feqq. monet

por

quod primus qui dixit Papam & Epifcopos influere vel

Lb

CAPUT UNDECIMUM.

influxum dare fuitffe S. Thomam; quamvis revera curf

in l

Poteflar fpiritualis Ecclefice.

antiquis conveniat.

Ibidem fat bene oftendit Papam

nec Epiícopos proprie influere, ted dumtaxat exter-

Dult

Poteftatem Eccle(ix totam effe fpiritualem probat M.

num Minifterium exhibere.

Dis

' Et num. 22. p. 26. oftendit variam effe Capitis figni-

(

A. D. L. $. Cap. 1. & Cap. 2. Eam effe mini(terialem

tü

non coadivam; & Cap. 3. ipíam tanquam quamdam

ficationem uti & influxus ; contenditque quod Rex

Rempublicam debere habere füos miniftros qui eam

Franciz moraliterinfluat in Magiítratus, nonita Papam.

Num. 23. pag. 27. invehitur in Vallium prztenden-

tet

dirigant, & ad finem quem intendit perducant (a)

t

po

Idem oftendit Richerius T. 2. Def. p. 81. & feqq.

tem Sede Apoftolica vacante Ecclefiam non poffe con-

C0i

quod poteítas Ecclefiaftica non . poffit influere in Ca-

dere Decreta.

put Myfticum, ficut politica in corpus. $Sat bene

Num, 25. p. 28. & feqq. agit de diuturna vacatione

num. I. 2. & 3. & num. 4. an aliqua fit Eccle(iz jurif-

Sedis Apoftolicz pott mo»rtem Marcellini,

didio.

lu

(4) Vide Rieher. L. 5, Cap. 1. T. 2. Def. & ibid, diftin&tionem ponit regimen inter Ecclefiafiicxïm & politicum,

ii

E

X D

»

DE JURE CIRCA SCRIPTURAS SACRAS

ll

Communi ac fpeciali Sacerdotis, Principis C9' Plebis

Mu E S Bs

cum — Annotationibus .

O P-U"S

t

ologis Belgicis compofitum , €9' a Cl. D. Z. B. Van Efpen, . U. D.

W

a pl-?l?*'ibity Tf:e

C? SS. Can. ProfefJore , approtatum C3' adoptatum.

Approbatio fequentium Thefium a Cl. D. Z. B. Van Efpen. |

$

]

Vfra fcriptus , fedulo examinavi C9' perpendi fcriptum cui titulus, De jure circa Scripturas Sacrás, commu-

I

ni ac fpeciali Sacerdotis, Principis &Plebis, THESES, cum Annofationibus. Z/n Thefibus autem illis per

ä

varia Capita concinne digeflis C9' Corollariis appo[itis , reperi fatis felix fpecimen juris publici cirea. Libros Sa-

lixum

eros, quale non memini afzfe' hae ab ullo que teniatum. — Quod [pecimen ficut cequijf/iis ratienizus fubi

ejt,

Dr jun&r CoMMUNI.

251

FAREN

l^

efl, ita non vulgarem erga Majeflatem Divinorum Codicum fpirat religionem , cum fingulari obfervantia

*

erga aucloritatem Ecclefiaflicam C3' Civilem :' nec mirum, cum omnia ibi ex ipfis Scripturis, Conciliis 69 Pa.

L n,

lOi

tribus, aliisque monimentis idoneis conquifita, valde prudenter C9' modefle contemperata [int : mec minus joli-

de con[labilita: id quod fatie demon[lrant eruditee annotationes ,. quibus Thefes undique connexc €9' con-

It pr

)

Q

]s

munitc funt.. Unde hoc feriptum Ecclefice perutile.CS9' luce publica dignumjudico. Quin C9' futurum arbitror, ut

ab omnibus dottis cordatisque Theologis, nec non a. Canoniflis aliisque intelligentibus, magno plaufu fufci-

;

dl

Clelie

yiatur. . lta faxit Dominus Deus! ad majorem Verki fui Evangelici propagationem €9' gloriam. .Datum

Lovanii 6. Novembris 1726. (Eterat (ignum) Z. B.van Efpen, J.U. D. & SS. Can. Profeffor.

üdio

)IQ

u

Adoptio earumdem 'Thefium a Cl. D. Z. B. Van Efpen.

illum

Sequens feiptum , quod infcribitur: Dejure circa Scripturas Sacras communi ac fpeciali &c. soz folum

n qu.

magnopere probo C9' laudo, ficut jam feci per Declarationem meam de fexta Novembris 1726,. fed. idem

etiam in meum accipiens lubenter adopto.. C9' reliquis meis opufculis aggregaricupio: idque precipue propter

X ftg-

duas caufas.

1. Ut Theologi Belge ex eo perfyiciant , qua ratione facile componi queat triflis illa €9' noxia

i& ey

controverfia, que inter ipfos adhuc fupere[Je videtur circa lectionem Scripturc Sacre in lingua vulgari ; quan-

Qdf

tique momenti res fit ut [fudium Divinarum-Scripturarum in Clero, earumque veneratio cum falutari ufu in

populo, omni modo €9' cura in[laurentur C9' augeantur. — 2. Ut ipft juris [ludiofi ac periti, nec non Magi-

am&

firatus civiles. tandem intelligant Sacrarum L

itterarum fcientiam , nontantum ad Religionem vitamque Chri-

1 pof.

flianam nece[Jariam effe fed ad Profeffionis etiam eorum munera C9 officia, recte laudalilitergue obeunda,

Lobe.

plurimum conducere; adeo ut celebris quidam Advocatus, ante annos aliquot , in fchola noflra fuflinere 101

aTum

dubitaverit: Etiam in foro & praxi primas partes effe San&arum Scripturarum: quod affertum audivi letus

1pes,

multorum jam calculo C9' experientia ceypiffe comprobari. (Erat (ignatum) Z. B. vqn Efpen.

hf

CAPU'T

I R

'atid-

IM UM

De S. Scriptu

varum caufis, Q^ proprietatibus, quatemus. funt

irar

. fundamentum bujus juris.

jbel-

T HAR:S ]1 X

I.

*

Scriptura Sacrz fünt Libri Divinitus

infpirati (4), &ab Hagiographis, quafi Dei manu

aut digitb (b

ad omnem (c) creaturam perfcriptis ut credamus quia

Jefüs eft Chriftus Filius Dei,

& ut credentes vi-

.0nt-

tam habcamus in nomine ejus. (4

tj

(a) T. Tim. HIL 16. II Pet. L. 21. Scripture quidem perfe.

Ec&li. XXXIIT. 18. 19. Item Marc. XVI. 15. cum Luc, XXIV,

| di-

&e fünt, quippea verbo Dei & fpiritu ejus di&te S. Iren, adv*

44- 48.

Etenim lex & Evangelium Re

gni etiam erat fcripto pu-

Haref, Lib. 2, Cap. 47. nunc 28.

blicandum.

Item Rom:- Ilf. 19. XV, 4. ubi omnia omnibus (cri-

(b Exod. XXXI. 18. Pfal. XLIV.

2. II Reg. XXIIL 2..

pta effe, afferitur. ^ Item I.. Cor. L infcribitur e

üm,

1fhi celi, id eft, ifti

$

nim omnibus

Libri opera fünt digirorum De? ;San&o

Chiiftianis, ficut & Epiftole Catholice. Item

Apoc. I r.5. &

u-

etenim Spirita in San&is operante confe&i fünt,

11. ubi in feptem

plici- Ecclefia , univerfalis reprefentatur, lbid.

S. Auguft. in PC VIIL. Vide ibid. num. 7, & 8.

XXII.-$. 10. 16,

9d5

Non aliter accipiet, quod narrantibus Difcipulis in Evangelio

Hinc & unnmquodque Scriptum S. primitus fcriptum eft idio.

legerit, quam fi ipfam manum Domini , quam in proprio cor-

mate gentisad quam dirigebatur.

Vide ihfra Th. IV. VI, Con-

)ngt

pore geftabat , fcribentem confpexerit, Idem de Cont. Evang,

fule infüper S. Ba(il. Epift. ad Chil. Anach, verfus finem S. Hie-

! vel

Lib. n Cap. $5.

ron. in Pfal. LXXXVI. vs. 6. S. 'Thomarh p. 1.

» T,. Art. g.

uf

Ipfe hzc fcripfit, qui hec fcribenda di&avit. Greg. M. pratf.

Item hujus Cap. Thef. 1V. & V. ac Cap. 11, Thef, 11l V. 1X.

il

in Lib. job.

Xl. XIV. ac fpeciatiin, Du

(c) Scripturas S.

fcriptas effe omhibus, five ad omnes com-

BIB, Lib. 1. Cap. I X. $. 2.

pin, DISSER, PRELIM. SUR LA

1et-

muniter dirigi, evidens eft cum ex fefe, tum ex eo, quod om-

Convenit etiain Scri

ptuurz, QUE COMMUMITER OMNI-

nis Scriptura fpe&et ad. Chriftum & ad Evangelium ejus, omni

BUS PROPONITUR ( fecundum illod ad Romanos primo: Sa-

of

creaturz annuntiandum,

Eftque hic omnium Patrum ac Docto-

pientibus & infipientibus debitor fum) ut fpiritualia füb fimili-

Wax

rum confenfüs, perpetuo Ecclefie Catholicz ufu manifeftus.

tudine corporalium proponantur. ut faltem vel (ic RUDES RAM

Vide interim. Exod. XIlIl, XXIV. Lev. I. Num. V. VI. Den-

CAPIANT, qui ad intelligibilia fecundum fe intelli

atf

ter. V.. XXVIL. 8, XXXI. 9-.13.. XXXIL . 1. ubi omnibus pro-

funt idonei,

]ta $. Thoiasloco citato,

genda nen

len

(4) Joan. XX. 3r. Ro

ponitur. Item Pfal. XLVIII. 1. 2. ubi Propheta omnes omnino

9t

compellat: atque ita Prophetz paffim V. G. Ifai, l. 2. XXXIV.

X. 4-"1 2--

m, XVI. 25.-26.211. Tim, l1L 15, Rom,

», 16, Item Prov. VIII. Qbi Sapientia ad omnes clamat; adde

As

iv

r

(CUHCES p $

VI d

: Univer(äfum-Sbripturarum A&no

"

. ( Alpha & Mmega): principium & finis,

(a) argumentum (b) &

lumen (c) eít Chriftus J. (iquidem ibiomnia, verbo

Dei Hrmat-a ; (d)) referunt

ur ad myfteria; ad legetu,

ad bona, ad gloriam regni Chrifti & Dei. (e).

a) Apoc, XXII, r13.

(4) 1I. Cor. 1. 20,

(b

Id eft fumipa ve

] obje&um. Pfal. XXXIX. II, cum ex.

(e) H1 Reg. XXXI1I. 1. Luc, XXIV

; 44. Rom, X. 4..8,

plan. Bellarmini

L

Vide S. Auguft, 'Tra&. 2.in Epift, Jo

annis. JN. 1,2,

(c) Matt. X

VIL. 2.. 5. Cor, 111 14-.18. IV, 4--6,

Chriftum fonant omnia «

| Collof.

Idem contra Fauftum Lib. 2

jue fünt in Scriptüris GC corpus ejus,

l, 2. 3. 17. Apoc. V. $.

2, Cap. 94, ejus declaratio eftmirifica,

T

TohobBeSs ho

I IT.

. Veteris quoque Teftamenti Scripturz, Chriftianorum imprimis pro

te (a) & mirabiliter cuftoditz, ipfis cooperantibus inimfCis.

b

priz fünt, ipfor:um'.þäüifä**&]ih'ifrträ-

adde loca ubi adhibentur teftimonia Veteris 'Teftamenti ad ftabi-

(a) I.Cor. X. 11. 11, Cor, 111. 14. 16. I, Pet. L. 11. 12. His

nt illi portando deficiant, illi legendo

profïrciya-n'r, 8 Auguff'. in

Pfal.LVI.n. 9. Vide eundem in Pfíal.

XL. n. 14.^ Item de Civ.

Jiendam Chrifti fidem aut do&trinam, V. G. Matth, XI. $. 6.

Dei, Lib. XV111, n. 46 47.

Item de fide rerum quz non viden.

XXIV. 15, Luc, 1 V. 16 2 1. XXIV. 27. Joan. V. 29. 45. &c. A&

tur, Cap. 6, . Conftat judeos

V HHl 35. XV 1l 11, 12. Hl. Pet, T, 19. Vide etiam que de Ver-

pz ele&to, dum folemnirer ded

qui Romz habitant , unicuique Pa.

fione LXX, docet Eufeb. de prep. Evang. Lib. V H1. Cap. 1.

ucitur ad Ecclefiam Lateranenfem,

lu

offerre exemplar füz . Legis.

Vide Humbertum Morum de S

*

(^) Matth. Hl. 4-6. V. 17. 18. XX111, 2. 3. Pfal; Cl. 19.

Unctionibus L. 1. Cap. 8.4. 58

*

,

Proferimus codices ab inimitis, ut confundamus alios inimi-

Item, Sacrarum Caremoni

y

COS.... codicem portat judeus unde credat Chriftianus. Librarii

Tit. 2, $. de Judais & Lege:

arum San&æþR, Ecck?æ, Lib, x,

noflri fa&i funt, quomodo folent fervi poft dominos codice

$ f;rre,

i

lia

Supglem, Oper, Van Efpen .Tomus V.

THE-

B55

CinéeA - SenivrTURAS, SaACRAS,

)

T H E TDs

T.V

fad

ïngnarrabiïi Dei cleinentia & difpenfatione Codices Sacri in omnitim gentium linguas & terras tránslat

((;) t

atque vulgati funt (4), tanquam falütare Dei, paratum ante faciem 'omnium populorum (7), lümen ad

revelationem gentium (c);, & gloria plebis ejus I(rael (2) paícuis, hortisque communibus (2) menf

COL ],U. "

(

(f) inftruftiflime omn—ibusfque paratz, pharmacopolio (g) atque atmamentario ( ) univerfali;

7

e

Tft^:

s, Ch

(à) Hujus rei 'px'"ölu'fïddici;pgffe videtur, fitülus ('æ'f'eu inferi.

Eufeb, Cwf, vocat Sripturam S. Parádifum &

*

pracum ,)"bo'n'ïäï

ptio Crucis Joan. xix. 20: oinnis enim Scriptura pradicat Chri-

ofnnibusrepletum Comment. in Efai.

M

(t

ftum Salvatorem & Regemn: Item: prodigium linguarum quod

Vide S, Chryfoft, Hoim. 5o, de utilit; Scriptare S, &c S. Ambr,

fm &v

appátuit magnó die Pentecoftes , A& ii. 4. 5. 11, 29. adde, Rom.

Lib. 4, Epift. 51.

Confell.

X. 1. cum S- Auguft, in lfal. viii, n. 7, 'Univerfa enim qui eft

(f) Confer. Pfal.xxviii, $3, ecim Rom. xi, 9. Itém. Prov, Cap.

füb fole terra his ferinonibus referta eft;. & vox Hebraica nonin

ix. cum Luc., xiv, 16, &c, Scriptura Divina conviviuin fapienti

$.5 [0)

Graecorum inodo linguam vería eft, fed etiam..... in linguas

eít: finguli Libii fingulà fànt fercula,

(]) N

Soript

omnés, quibus ad hunc diem natiobes utuntur. "Theodoret, Serm.

S. Ambr, Lib, 1. de otfic, Cap, 32;

ijre &t

5. caràtionis Grac, affed. Vide Le Long. Biblioth. Sacra przf. in

Divine autern epulie facri eloquii Verba funt, S; Greg, Lib. 3,

]oj 13

fine. S. Aug. Lib. 2. de doctr. Chr. C. V: Romz cura Cóngrega-

Epift. 56, ad Natalem Epitc, Vide eundem, Lib,. 17. moral.

tionis de Propaganda imprimuntur Biblia & libri liturgici lin-

Item B. Chryfoft, Hom. 28. in Gen.

Scripturz, ut diriffima fercala, habent quod omti atati corn«

guis diverfis quadraginta:

- (53.S. Hilar. Pict. in P

fal, cxviii, Lit, 20 5. Auguft, de

graat, omni prófeffioni cónveniat...» ibi prorfus àd faluterm

doétr. L. 11. Cap. 5.

confulitur univerfis, quos Dóminüs falvaáre diguüstut.

Nih

Divinum hoc verbum a fupremo retüm auctore ac moderàátore

S, Fulgéntius Serm. de Cónfeff, & difpenf. Domini;

sihil Á

révelatum ; & Ptophetis vero & Apoftolis primitus proprio fue

(g) Prov, iv, 20-23. Sap. Xvi. 11. 12.

gentis, vel illius ad quam miífi füerant, idiomate defcriptum,

Scriptura omnis, divinitus infpiràta &utilis; h&c una ratiópé

"

in varias deinde linguas translatam eft; ut omnes agnófcerent,

a Spiritu S. conícripta aftruitur ; ut ex eà, hàud fecus atque é

K

(/1, X

quod ad oimnium bonum falutemque traditum fuiffet, Congr.

corimuni quapiam curandarum anitarum officiria; inedelam fuó

u mee

de propag; in pref, verfionis Arabice , Rome 1671;

quisque morbo falutarem & accommodam queat feligere, S. Ba-

rocimn, in Pfal.

[: mïu

(c) Eufeb. de laud. Conftant, Cap. 17.

HLX

5, Cp.

(4) Rom. iii, 2. 1x. 4-

udite , obíeeto feculares óimnés ; comipárate vobis Biblia, aní-

ad Padd

(e) Pfal. xxii. Ezech, xxxiv. 13. 14..

mé& Pharmaca. &c. Chryfoft. in Coloff. Hom. 9.

Trius,

Bona paf

cua libri farit Scripturarum,;., his pafeuís grex Do-

(5) Pfal. cxviii. 11. Prov. xxx. $. t Reg. xvi. 23. Ii. Paraïip;,

inini faginatur,

xx. 20, 21, i. Mach. xii, 9. ii, March; viii. 23. Matt. iv. 4. 7. 197

()!

S. Ambr, in Pfal. cxviii, Serm. 14.

viii. 16, xxiv. 15. Ephef, vi, 17. ii, Theff. ii. 10. 14. ii, Timot.

p fecui

L

()?

S, Auguft, Serm. 46. n. 24. IN. Edit.

iii, 14-17. ii, Petr, iii. 2. 16, 17.1. Jo&n, ii. 14. Judé 17

3931

Ad horti fimilitudinem pertinet, Ecc

li. xxiv. '1.7--2 9;

Vide, S. Athan. Epift. ad Marcellum verfus finem. S.

Chryfoft,

Ab oinni ergo ligno Paradifi escas manducabis, ait Spititus

om; 3. füper Lazar. Hom. 31.in Joan, S. Ephtem, Serim. 59,

$, G

Dei , id eft, ab omui Scriptura Dominica manducate.

pag. 165. S. Ambr, in Pf. xxiii, 9, & 16,

1) ]

g,t

.. $, Iren, adv, Hzref. Lib. $. Cap, 20.

(

TX BCS 48

V.

1954

guis, 1

Scripturz divinz inerito affimulatz funt firmamento (4), luci (5), àeri (£) fonti püblico. (4)

Y

retcetiem

C4d) Eccli. xxiv. 39 43. Ifai. tv. t 1t.

.. (a) S. Auguft. Confeff, Lib. xiii. Cap. 15; & alladit in Epift,

oan, Tra&, 2. n. I.

Scripturaruin latices Deus per Ifaiam promittit &c. S. Cyrill.

( ) Eccli xxiv. 44. 45.

Pf éxviii, 165. Prov, vi. 43.

Alex. lib. de re&ta in Deuüm fide.

Nullius celatam eft verbum, lux eft communis, omnibus il

lu-

Vide Glem, Alex.

eefcit hominibus, Clem. Alex, Exhort. ad. gentes,

N, Edit.

| apud Damafc. Tom, à. in Paralel. pag. 535*

S, Auguft, in Joan

(c) S. Bafil, Orat. de moderandis difput. Euthymius Zygabe-

'. tract, izg-. Rupertutn in Matt. t. 3.

nus pref, in Pfal, Hielocus Euthymii eft inftgnis;

L HuES I

U E

Scriptura divina uti orànibus fctipta, (4) ita univer(im omnibus accommodata. (7) eft, invitans or-

fesad menfze füz delicias, atque fuorum arcana penetralium: precipue autem iníinuat fe ac blanditur

NN

parvulis (c) manfuetis ( 2), pauperibus (e) fpiritu.

tie T)

(4) Videfüpra ad Tliefin i. in not. c;

1.de difp. . Eutivy'm.Zy'gEb. praf. in Pf i, item Litt. Apoft.Grego.

culun

iii Xiii, ad Philippurm ii Bibliis Reg, tom,; 1. in principio.

Ni-

(55 Vide infra Thef. viii.hoc Cap,

enti

ia carete fuco voluitea que

hil, inquit deSeriptura, omni hominum generi 4ccommedatius,

1deo vero. ( Deus) fumma provid

:

r

"

(

divina fünt, üt omnes intelligérent, que ipfe oimnibus lgqueba.

Vide preclatum teftimoniam Lupi infra ad Thef, viii; d

(/)

tur,

La&tan. inftit, div. Lib, 6. Cap 21. Inclinavit Scripturás

(6) Pfal. xviii; 8. & pafTim in Pfal. exviii. Item Prov, ix. 1-6,

Deusufque ad infantum & la&antium capacitatem, S. Auguft,

Ifai, xxviii, 9, 1xvi. 12. 13. Matt. xi. 25. xxi. 15. 16. Marc. x,

l.X.S

in Pfalm, viii,

Vide éundem de Civitate Dei Lib; xv. Cap. 25.

13«16, S, Auguft. in Epift. Joan. 'Tra&. 3.

D

ique

Ttem . de utilitate cred. Cap. vi,

Item Clemens Alex, pzdad. Lib.

(4) Pfal. xxiv. 9. Eccli. V. 13.1.29.31. I

fai. 1xi, 1. Jac.i,2t.

fant

&.(Cap. 8. & 11;. Vide & S. Bafil; Regul, brév; interrog: 95. &

| (e) Pfal. xxi.27. ixvii. 11; & pa(lim in.Pfalmis, Ifai; xxi,

Hinc

232, Item Origen. contra Celf. Lib, iv. & vii. S. Cyrill, Alex. in

18. 19. Lvi, 1 1. 1Xvi, 2. Matt, v; 3. xi. 5. Lue. iv. 18, xiv, 21;

,

$*

Deyi

Jdl. Lib. vii. S. Ifidor, Peluf. Lib.' iv. Epift, 67. S. Hieron, in

i; Cor, i 26 20 « Jác- 4j

()

Pfal. xxxvi. S, Profper, carm, de Apoft, Do&: S Fulg, Serm.,

The

JSGHOE S5-

V.IL

-Inüni;ta ï&.inefïabïlisï eft $. Scriptura fan&itas ( a) ,. dignitas (2); éxcelleritia (2), majeftas (4 )»» fa-

pientia (&); veracitas.(f), auctoritas (g)5 virtus (5), foecunditas (i).

(

&

Cultu

(a) Deut. iv, a. Pfal; xi. 7. xviii; 8; 10. P£ov, Viii, 7.9. xxX

emni$ huhiani itigenii capacitás, S. Auguft. Lib, 2. de gen. ad UG.

$. 6. Joari..xvii, 17. Rom, vii. 12, Apoc. xxii, 18. 19.

Cq( Bs) Pfal, xviii, 8. Ifai. tv. 11. Jerem. x&iii, 29. ii, Esdr; viti;

^T p Prov. vii,'12. &c. Batuch. iii; 29-38. i; Pet. i; at.

1

!

(c) Ifai. zv 8. 9. Eccli, xxiv.

.

"

.

3-12; Matt, viii, 16. Luc, xxiv. 32. Rom. i, 16. i; Cor, i, 18. 24.

Xtii

: (2), Deutr, x. 4: $, xxxii, 2

Pfal, xxviii; Hebt, xu, 22; 25,-

Hebr, iv. 12.

s

(e).Prov, viii. Eecli, i, 29. Baruch. ii; 14« 15. k (Cor..d.

* Sunt vere $

acre Litter£ qua facros faciunt & deificant, ,

(!)

Clemens|Alex, Exhar. ad gentes. V. S;Betnar, Serm;24. de diverfis.

Vener,

24.25.

Huc Ípe&ant varia rniracula; itetm converfiones infideliutn aüt

le. 1

(f) Ma

tt/v. 18. Luc, xxiv. 44. joan. X 35; ii, Cor, 1. 18A2£?.

-

C

oq

Apoc, xxii, 6,

:

peccatoruih , victoriz de tenrationibus (c. quz itidem legufitür

(g) Matt,

iv. IO, Lüc. iv, 16 il. xvi.' 29..31, XXiY. ,25«2..7.

in Hift, Eccl, & A&is SS. ut V, G. S. Auguft. Confeff, Lib. viii,

(c

joan. v. 29. xii. 45. Rom, iii, 19. ii; Tim, i, 15-17. ii. Pet, i.

(i) Luc. vii. ii. i5. Matt. xiii. 8. Coloff. i. 6. Jáe. í. i8.

& f

31: L..Pet. 1..23. 2 5.

De

19. iil 2,:15. 16.

"

u

Caterum de his omnibus «onful

e $. 'Chryfoü; Hom. a. i

Ti

Vide S. Aug

ift, de Civc Dei, Lib. xi. Cap..1. Confeff. Lib. 6.

Matt..

P

(ä,?,p. 5 m Epift, Joan. tra&t, a. Major eff Scripturz ali'a&-t'o.ri'tas quam

x

THE-

inli

Ds^]juns. CowMuet

253

A

A. Hh ECv us .

VUILIL

ä

Ead'em e(t obfcurá '(ch) & clarà (), profunda (2) & fimplex (4), füblimis & demiffa.

t

(a) Píal. ckviii, 19. Ifai. x&ix, 11. 12. Matt. xii, II 13, ii

Ibid. Confeff. Lib. vi; Cap. 5. bid, Lib. x

Cor, iii. 15. iv. 3. 4, ii. Pet. i. 16, Apoc, V. 1.

137.alías 3, àd Voluf. n. 18.

ili. Cáp. 2 3. ibid if

(5) Pfal. xviii, 9. cxviii. 18. 105. Prov. VI. 25. Sap. vi; 12-17.

Eftquafi quidam fluvius, ur ità dixerim, planus &altus, in

ij

24. Ifai, xxix. 18. 19.

quo & Agnus ambulat, & Elephas nátát. $, Grég. Epift. ad

. $, Chryfoft. Conc. 3. de Laz. S. Auguft. de do&, Chrif, Lib, 1.

Eeandi, five prif. in Job Cop. 4.

lv

Cap. 6.

S. 'Thorhias p. 1. Q. 1. A. g. O. Dicit in Scriptura que com-

muniter omnibus proponitur, ideo fpiritualia füb fimilitudinibus$

(c) Matt, xiii. 55. Mira profun

ditas eloquioräm tuorum, quo-

p.

fum écce ànteiios fuperficies blandiens patvulis, &c. S. Auguft,

corporalium proponi: ut faltem vel fic RÜDES eam capient.

3

Confe(i. Lib. xii. Cap. 14. S. Aug. Ep. ad Voluf, 137. aliàs 3; n. 3.

Sacre littere effe debuerunt omni Chriftiano communis liber;

V. S. Greg. Moral. Lib. xx. Cap. T.

communis fóns vite £&terne : ad ipfum non foli Do&ores, fed &

(d) Méátt, xi, 2 5-30.

infima ac ruftica plebs debuit familiariter accedere, familiariter lez

)

Scriptura fic loquitur ut altitadine fuperbos irrideat, profundi-

gére: hinc haberedebuit ftyluiti oinnibus cóminunem, humilem &

füte attentos terreat, veritate tnagnos aícar, affabilitate parvu-

obvium: quz omnia ample tradunt SS. Patres,

Ita Do&tor Eus

pus de praícrip. pag. 253. edit. Brux, 1675;

l

los nutriat, S, Auguít, de Gem ad litt; Lib, V. Cap. 3. num, 6;

T NMUBOSI

I X.

Nihil potéft eà, m hoc £enere effe fuavius (a) aut admirabilius (7), nihil falubrius aut utiliüs (e),

nihil folidius (d) aut firmius (e) optabilins aut magis neceffarium (f).

. C0) Deutr, viii, 3. Píal. xviii, 1r. exviii. $03. 111, Cant, V. 6 — (f^) Que fcripfi, ut doceas eos, Exod. xxiv, 1á, Deutr. ví,

iS

Eccli, xxiil, 37. xxiv. 20-29. Jerem. xv. 16. ** Sint cafte deli-

6.g, xxxi, 26, Pfal. cxviii. paffim. Eccli. xv. 3. Ifai, viii. 20. in

cie mez Scriprurz tue! ,,

S. Augft, Confeff. Lib. 2. Cap. t t.

quem locum vide & Hieron, Baruch, iii, 9-37. iv, t. , Mach. xii

De mellecceli melless, & de Dei Lumine Luminofas. 1bid. Lib,

9. 10, Matt, iv. 4. v. 18. Luc. i. 4. xxiv. 44, Joan, vi. 69. xx.

9. Cap. 4. Vide eundem de vera Relig. Cap. $1. S. Hieton, Ep.

31. Philip. iii, 1. Judz 3. Apoc. 3. xxii, 6; 10,

3

S. Auguft. Confeff, Lib, viii, Cap. 7. s. Chryfoft, Hoin. 3. fu-

mnius,

ad Paufurn inter critícas Toim, 2; N. Edit. pag. 710. Locus exi.

per Laz. tieron, procém. comin. in Epiff, ad Ephef, idem in Pfal;

(b) Pfal. 1xxv. 5. 1xxxviii, 6, cxviit,

| 18. 129. i. Pet. i, 10, &

127. s. Cafarius serm, 303. in App. s. Augulíl Tom. v. Lib. de

12. fecundurm textum Gr.

Imit. Chrif. 3v, Cüp, 11.

(c) Pfal. i. 2. xciii, 12. cxviii, paffim, Prov. iii. 1$. Eccli. t

Nihil ejas (Dei) Scriptura preítantius, níhil utilius, nihil

29-31. Luc, viii. 2 1. Xi, 28; i. T'im. ili, 16. Apoc, 1. 3.

neceffarius. Greg. xiii, in Litt. ad Philipp. ii. in ':Ifom. 1. Bibl,

S. Greg. Naz, Carm. 33. S. Chryfoft,. Hom. 2. in Matt.

Reg. Qu enim alia poteft effe vita fine fcientià Scripturarüm?

(d) Matt. vi, 24. 25. Ephef, ii, 20 22. S. Auguft. Epift. 152.

:

per quain etiam ipfe Chriftus áagnofcitur, quieft vita credentiumi

al, 1, ad Voluf.

S. Hieron, Ep. crit, ad Paulum Tom., 2. pag. 710. novz Edit.

(e) Luc. xxi. 33. Hébr. ii. 3. Vi 17. 18.1i. Pét. i. 25. ii. Pet. i.

Vide s. Bernard. serm. 24. de diverf, ad h£c verba: Beati qui

*

19. s. Auguft. Lib. de uhit. Eccl. Cáp. xix n, 5o, Locus eít infi-

äudi*':u:t verbum Dei.

gnis, Decret. ditt, 38. Cap. ficut.

—

-

P*

—

"POR

n

—

VCAPU"[;-SECUNDUM,

De communibus erga S, Scripturam officiis, quatemus vejultant

ex varüs ejujdem Scripture atiributis.

d. .B.s I s.

l.

-

| Scriptuï*a S. donum eftinzítiimabile (4) ecoclo defcendens (»): thefastós contineris fapieritiz & fciens

tiz Del (c): neque enim eft aliud quam ipfius fummi Dei purum (4) verbum, atque infallibile ejus orá-

culum (e).

(a). Pfal. cxzvii, 19. 26.. Joan. iv. 16.

fe mirabilia pricepta multa, tanquat multas gemmas & pretiofá

, xi, 25. Apóe. l

inonilia & vafa ingeritia; & maghi metalli;- fed quis poteflfcru.

(P) Exod. xx,.22. A&. Vii, 53, HeDr, ii, à

1. X, 9. xxil.. 16,

.

tari thefaurum iftum &c, S. Auguft, de D-i['cipl.. Chrift. Cap,.2,

De illa quippe fuperna civitate; ubi

Dei voluntas intelligibilis

(d) Deutr. iv. 2. Pfal. xi. 7. Prov. xxx, 5. 6.

atque incommutabilis lex eft... ad nos miniftrata per Angelos

(e) Exód. Xxv. 21. 22. ubi in daobus Cherabim düo Teftá.

fan&ta Scriptura defcendit, S, Auguft. de Civ. Dei Lib. x. Cap 7.

menta figurari, ait s, Auguft. in Exod, Quaft. 150. Adde Hebr.i. 1;

Diligenter infpicite Scriptüras, Spiritus Sánéti vera oracula,

Hinc s, Chryfoft. Seripturarüm Lectio, ccelorum elt referatio.

De verbis Ifàie Hom. 2.

Attendite; nihilinjuftum néqué pérverfuim in illis fcrigtum eft;

(c) Pfal. cxviii, 127. Prov. ii. 1. 4. ii 14. 15. fap. vii. 8. 9.

"'Fheíaurus ergo eft magnus Divinarum Scripturarüm habéns ià

s;Cleïr. Rrprü. 1. ad Cor, nutm. 45.

Tpsppoeoss: quiSudoup

Cæïe&e "hoc. muï;us & cimelion 4 fidelibusormnibus fu&ifhä 5?atituäi'ää amplecténdum eft ( a), .fï-n.guflä-ri

cultu. venerandum (^), religiofeque euftodiendum. (c) lidem Thefauri amorem (4) exigunt & ftu:

E

dium.

(a) Fluit heé "Thefis ex: proximá: Pfal; cxtviii. 12,.2, Pfül.

cüm qauó collocabantur aut affervabantur, v. Goar in Euchol. p.

Xciii. 12. Apoc. i. 4. &c. xxii. 7. 8.

66. & 216; GCenfüet, s. Benig. Divio. Cap, 57. s. Paulin. Epifti

« (b) Mebr, ix. 19. Apoc. v. 8. collatum eum ritü, quó Ecclefía

32. ad Sever. . 16. . In Concilio, Niczno Lib. Evang, medism

veneratur Librum.& Leét. Evaugeliorum. Vide Bona rer, Liturg.

locum obtinebat fub tbróno: àpud Bin, tom. j parr. $; — Simili-

Lib, 2. Cap. 7. fanéta & adorabilia Scripturarum vérba? Conc.,

ter in Elorent, ibid.torm. 4. part, 1. item in Ephef. ià Chalced:

Garth. 3. Cap. 31.

Conftantin, &c.. Similiter in tribunalibus judicum fec. Vide infra

(c) Deut, xvii. 18. Xxxi. 26. i

i. Paral. xxiii, r1, ii, Tim: 1V. 13

Cap; y. Th, viii;b. 3. quoad ornatum in pingendo ant cooperién.

ex fenfu Eftii.

do. Vide Van Balingem Loci cóm. $crip. ;. prép. part. t; Cáp.

f; Ciàmpini, Veterà rmonuienta Cap. 16,

De veneratione & cultu, qui debetur ipfis Codicibus Sactis;

miülta oceurrunt in monumentis Ecclefialticis decuinenta; nem

(2) Pfal, xviii, 11; paffim, Prov. iv, 21, 22. vii, 1 4, Matt;

pe 1. quoad ritum eos proferendi, recitandi, excipiendi, V, G,

xiii. 44.

jan. &

in Lit:"urgiis antiq. librisque litergicis & ritualibus. a. quosd Jo-

Memoria Martyrum Librorum 'fxo Martyrol; Rorn; à.

Í2pe

254

CiRcA ScmiPTURAS SacnRas.

dium (e) invidiffimum. — Oracula illaomni fide & (übmiffione di

gnimma funt (f): utpote in quibus ipfe

Patris Sermo;

eique Spiritus prafens adorandus (g) (it.

fzpe in A&is Martyrum, V, G. Ruinart p. 421, vel in Vitis ss.

$. Cafar. ferm, 303. in A

&t

1. April.

Multi fancti- fepulti fuerünt. impofito pectori codice

$. Bern, ferm. 24, de diverf.

ppend. oper. s. Auguft, Tom. 5.-

lv

Evang. V. G, s. Barnabas Junii xi. Eundem malieres. & pueri

ted

(f) Luc. xvi. 22. xxiv, 25. i, Theff, ii. 13, iv. 8. v. 27, Exod:

geftabant ex collo fufpenfum ante pe&us, utin Vulgat. Attis

xxiv. Pfal, xxxix, 8.10. Hebr. i, 1, 1i, 2, 3. Xii, 25.

B. Cecilie, "Vide Baron, ad.ann. 232. n. 13. s. Cryfoft. Hom,

(g! ii, Esdr. viii. 2-8, ix 3,

(

74. in Cep. 23, Matt. Hom. 19,ad popul. Antioch, s, Hieron. in

Qui fünt Libri quos adoratislegentes? Aéta Mart, fcilicet; apud

lu

Matt. Cap. 23.

Bar, ad an, 202, Vide s. Athan. Epift. ad Marcell. Item, Origen.

j

(e) Ecclefiaftici pro

log. ALuc. ii, 19. xi, 28, Joan. v. 39.'A&.

Hom. 15, in Exod, & s. Auguít, Hoin, 26, ex . 56. nune, T. V.

Hie

xvil, 1 1. 1. Per, i. 11, 12, gr. Apoc. x. 9.

1

in Append, Ser. 3o0,

á

li

d popul. Antioch. Hom:

S. Chryfoft, Hom. 5.1n Gen, Hom, 1,a

Venerabiliter curvi in confpe&u Evangelii ftantes Dominica ver-

9. in Ep. ad Coloff. vs. verbum Chrifti habitetin vobis abundanter,

ba intente audiant, & fideliter adorent, Can. 68. dift, 1, 1, de Con

ecr.

S. Auguft, Epift, 137. al. 3. ad Voluf, n, 3, in Pfal, cviii, «—2 É

D,23.

Vide plura apud Lupum Synod, General. part. 2. pag. 988.

S. Hieron. ad Euftoch. Epift, 22. olim 2.

-

989.

$, Greg, Hom, 15. des, Servulo, Quam Homiliam Clemens

In quadam Liturgia Greca Liber Evangeliorum exhibetur po-

(Q

Papa xi, magnis characteribus defcribi juffit in. Pariete porticus

pulo adorandus; quod adhuc modo in ufü eft spud Armenos,

Balilice s. Clementis ubi s, Servulus mendicavit. Lib.

gd Theod.

:

iv. Epitt.» j1.

Vide sagy praf, 311 Qenef. $. 3.pag.86. |

j

S

(

THESIS

FTL

D

ld

qur

Confideranda eft Scriptura S. velut ingens fax (2), lumen offerens cun&is peregrinatoribus, qui per

ib

avia & caliginofa hujus feculi deferta n maria in domum tenduntaternitatis (J).

Cati

(a) Pfalm. cxviii, 165. ii, Petr, i. 19,

ferto, Exod,. xiii.

Ànt

(P) Poffet metaphera hujus 'Thefeos commiode illuftrari a co-

d

Luc.i.27 79. Vides. Augu

ft, Epift, 1 30; ad Probam n.5.

lumma nubis & ignis, qua& lfraglitis inferviit in mari & in De.

Item s. Hilarium in vs, 105. Pfalmi cxviii.

$,

I

I H«Ris I5

Quäpfoptef nimis infelix eft, Qüisqui-s in itinere tam horribili &periculofa (a) falutiferz hujus lucis fa-

lat;um aut ignorat autnegligit; quivea falutari ejus ufü quoquo mo-do-avertitur aut prepeditur (5)

ten

(a) Accommodari hic p

oteft Pfal, xxxiv. 6. vel iter l(raelita- 1. 2. ii, Cor. iv. 4. $. Ambrof. ferm, 14. in Pfgl. exviil. de Imité

pe

rüum per mare inflante Pharaone, Vide s, Chryfoít, Proem. in tione Chritli Lib. iv.cap.11.

:

Epift. ad Rom.

"Thomas a villa nova Toi, 1. pag, 289. &6 299.

(5) Eccli. 1. 29-31. Sap. v. 6. Joan. xii, 34-36. 40, Barugh. iv.

T-H E.5 1.S.

Y

Confiderandz fünt Scriptufæ S. velut Epiftolz quzdam aterni Regis ad fuam creaturat;a (4) degene-

^

für

rem, ad filium prodigum fub hoftium captivitate

gementEm (5) ad fþonfäm" adulteram, exulem, defo-

latam (c). vel ad éandem reconciliatam. (4d)

(

(

(&) Vide Cap. t. Thef. 1. G.

(c) Ifai. ziv. 6.9. confer. cum 1i, 7. 16. & 1ii, X.8, Jerem. iii.

» Quid eft,. Scriptura Sacra mfi quzdam Epiftola omnipo- 1. Ofez ii. 19. 20.

» tentis Dei, ad creaturam füuam. ** .S, Gieg. ad Th. feq.

(4) Pfal. xziv. Joan iii, 29.

(5) Rom. viii, 19-22, Luc. xv. 17.

Sacre Scripturg verbis fponfo innubit eterno.

S. Gliryfoft. füper Gen. ferm, 1, ibid, ferm, 3. s. Auguftinus in

Pfalm. zxiv. n. 2,

$. Ambx-of?us Lib. 3. de Virginit,

K

OE OE S [ vI

chipienda eftergo Scriptura Divinanon minori cum gaudio & effedu, quam a filio captivo, a fponfa

repudiata, vel a reconciliata acciperetur Epiftola manu Regis exarata, per Legaturg autem allata, in qua

negotium ageretur redemptionis filii reconciliationis Sponíz, vel teftificatio exhiberetur renovate charitatis.

Tn

lfai. xiix. 6.23. ii. Gor, v. 19. 20. E

phéf. ii, 12, 15.20. i. Joan. ii, 12-14. s. Greg. Lib. 4. Epift, 40. olim. 31, ad Theod, Agkoc-q-

U

xxii, 16, 17. S. Bafil, Lib, de Virg.

T H-E $ L.S.,V.LI

Tan

. Libri bivini funt Libri Canonici & proprii. (2) illiusScholz, quam Sapientia eterna hic in terris ha-

TOg

bet, quique tali Schola imprimis digni funt (5): adeo ut facta comparatiore ad fcripta humana quantum-

vis excelléntia, applicari queat illud: Sicut exaltantur celia terra, ita exaltatee funt cogitationes mece a

cogitationibus . v

eji

lris, &c. (c). Itemque, quidjpaleis ad.triticum ?- dicit Dominus, — INumquid. non verba

znea funt quafi ignis? (d) -

T&

(«) Pfal. xciit, 12. -

-Catech. 4./de $. Script. Vide Capitularia an, 789. Gap. 20.

iNon oportétab i

diotis Pfalmo,s compofitos vel vulgares dici in

(5) $. Chryfoft. in Pfal, 95. in Colo(T. Hom. 9. s, Auguft. N.

tis

Ecclefia, neque libros qui funtextra Canonem , nififolos Ganoni-

Ed, Epift, 82. de Baptif, contra Donat. Lib..2, Cap. 3. n. 4. Lib,

C

€os novi & veteris Teftamenti. Gonc. Leodic, Can. $9.

xi. contra Fauft, Ga

,

p. 4. adde Moeufs des Chreü. $. vii,

Diligenter ab Ecclefia difce; quifint veteris & qui novi Tefta.

(c) 1fai. zv. 9.:

K

menti libri , ut nihil Apocryphum legas..,. hos folos meditare,

quos & 'inFccleüa f&cure tutoque recitamus, $. Cyrill. Higrp:f.

t (fi) ]erem.vxxiii, a8. 29.

THE

(

Dr.jun& Couwuwi

235

&

*e

H

V,;I I I.

In dictatis illis Divinis n.onï minore diligentia & ftudio (a)

exercere fe äebei Edel—is Chrifti difcipulus

&ut Catechumenus, quam tyro V. G. jurisprudentiz aut ülteri

d

us difciplinz: candidatus exerceat fe in illo

audore, qui in Scholae

jus pralegitur; |

Catechiftico, quem Paftor aut Ca-

techi[l-»a exponit.

i

:aut Pueþ Chriüïanus in ljbro

üd

3

(«) Vide fupra 'Thef. ii.e, Prov. viii, Matt. xii, 42. xxiii. 19,

le&iones s, in berredi&tione fontisBa

pt. in Vigil, Pafchz Th. feq. b.

Luc, ii, 46. $2,iV. 16. 17.1X..50. 35.26. A& Viili 28. 31.34.

"Iem methodum petcelebris Se

holie Alexandrinz a B. Marco,

85. Philip. iii. 8. fan&t. Chryfoft. Hom. x. in Joan. fan&t, Cyrill,

ut gjunt, inflitute:

; apud Eufeb. Hift, Eccl; Lib. $, Cap. 20. De

&

Hierof. Catech, 4.

j

l

luvefliga infuper ceremonias. a

nte Da pfifmum eirca fcratinia &

hac aliisque antiquis Scholis agit. N, INourry Appar, ad Bibliotli.

max. L, 2. Dilf, 1. Cap. 10, $. 2. pag. 347.

Ó

TROIReEGS q28/308 X2

j

Q

"

S. Litterz pfærcribuntq refg:&läm & flatuta

(a) Religionis at

ino profitemur, (7) & füper quibus judicabimur. (c)

que otgiinis' Chri-&ïanorum,*quæ in Baptïi'fl

: (a) Ifai. 1i-4 8. Matt, xxviii. 19. 26, Marc. xvi. 15.ii, Thef.

(ó Deut, sxvii? 26 xxxii. 2!

Joan. v. 45. xii. 48. Gal. iii, 16,

il, 12:14. 1l 6, 14.

ii. Thet1

l, 8.10. Hebr, iv. 12. 13. Zac

: V. 2. 3. Jac, ii, 10. 12,

(^) Pfal, exviii. to6. Lue, i, 3. 4 Rom. vi, 17./18. A&. viii.

Apoc, xiv. 6, 7, Vide fané&t, Bafil, in Pfal

35.37. X. 33. 35. Hebr. vi. 1. 2. 4

Expende ritum. antiquum,

apud. Martene de ritu Grac.

.XXXviL n. I. Etiteruin,

T

quo feria 4. poff Dominicam 4. Quasdragefimz in fcrutinio Ca.

unctione:

recitandi Leétiones fan&, cum extr,

itemque deritu quo porrigebatur moribundo oículan-

techbumenoruin quatuor Diaconi , velut totidem Evangelifte, pro-

dus fanét,

Texius cum hisverbis, ECCE LEX TUA.

De Antiq.

dibant cum quatuor Evangeliis, quorum initia przlegebantur

Eccl. Rit. part. 2. pag, 113.& 206,

Cathechumenis poft LeCtiones Prophetarum. Apud Martene de

In RitualiRom, fub tit,de Vifit,

Antiq. Eccl. Ritibus Lib, 1. Art. xii, Item Baillet Fetes mob, fam-

& cura infirmorum proponuntur

di St.

varii Pfalmi & Le&. Evangelice

tume-.

opportune dicuntur apud zgro-

, Ratio pa&i ant feederis quae huic Profeffioni ineft, fecundum

]tem in ordine commend

ationis animz legenda exhiben-

ur Sermo Domini poítcenain,

ejufque paflio fecundum Joannem,

SS, Paués , illuflrrari poffet per ii. Esdr. Cap. viii. ix. x,

THE SIS

X.

Lex igitur Dirvin'a, regulaque Evang&lica,

föripto divinitus qconfïgnafa,

non minori follicitudine & at-

1

tentione edifcenda, tenenda & obíervanda e

fta Chriftianz Religionis.c

ultore, quat a bono Mo

ho

perdifci confueverint & impleri ea.qua ad difciplinam Mona(ticam fpecar

e nofcuntur ftatuta.

& jurans,

Jerem, xxxv, ja. 14. fiat ,gpplicatio de Rgchabi,tis. Zachaxf. Y. 1-4. -Volumen volaus ex quq judicabitur omnis fur

TiïEs.ls

X I.

Codex Divinus continet myíteria (2) edidia & mandata

(4) Regni coelorum a J. C. Domino noftro

fundati, gjgfd'emque Regni commentarios (c) & acta (d).

(4) Luc. viii, 10. i. Petr, 10, 12,

(c) i. Cor. xv, 1-3. ii. Cor, v. 19, 20,

(&) Eccli, xxiv. 33. 24. Baruch. iv. 1.3. Joan, i. 17. 13. iv, 25.

- (d) Lu&i.3: A& i. 1.

TM T.

XII

Numquid« hz&c minorem attentionem, diligentiam at

que obfervantiam 'requirunt a Chrifticolis ;

Regum hujus tetre facramenta, & diplomata &

quani

gefta obtinere foleant a fübditis & m:in;'&ris tempora

libïusï

Jonz iii, 6-8. Matt. xii. 42. Hebr. i, 1 2.

THESIS XIIL

Utriufque Inftrumenti Sacrofan&z paginz exhibent nobis tabiilas & S

N

yngraphas (2) bonorum ac pro-

miffionum novi & xterni Teftamenti (/), v

elut manu Dei fignati,

Unigeniti ac mundi Redemptoris - confecrati (c).

& pretiofo utique fanguine Filii ipiüus

(7) Eccl. xxiv. 32.

miífionis ejus tenerent, $.

Auguft, in Pfal, cxziv, n. 17,

Noluit ( Dominus ) fibi credi dicenti, fed voluit teneri Scriptu.

(^) Idem ferm, 317. n,

3. n. E.

ram fuam... Scriptura Dei manere. debuit, & quoddam chi.

(«) Matt. xxvi, 28 Hebr. ix, 1 5-19. Xll, 24

rographum Dei, quod omnes tranfeuntes legerent, & viam proó-

TOEHP Bu I 8

AIY

Nemo*igituräifais mlorta'libus a Domino peregrinantibus, regeneratis

inferim in fpem ;fivam ; in hz-

reditatem incorruptibilem, confervatam in coelis, invideat coníolationem

& pacem, quam ex inftrumen-

tis illis aut codicillis facrofanctis accipere datutn eft (a).

emo fuüccenfeat (i hares prefümtivus R

egni

cocleftis (5), in his cuftodiendis ac perícrutandis non minor

ceps aliquis impendete foleat circa m

em curam & operam impendat,

quam Prin-

"

onumenta &titulos, quos àd Regni (üi poffeffionem aut a

nem pertinere putat.

mpliücgtjo-

(4) i. Mach xii, 9. 10, Boffüet in A

poc, öap. i ;'s. 3.

p 'Jac.-ü-, $. :1b Petr. per tetum fare,

S -Augg.(-ïg Gonfeíf, Lib.iv. Cap, 4.

CAPUT

256

Dr jJun& CouMuN:

CA p D

(qTU ERE T I M

fod

De tulta 9^ fludioy qui Scripturis . oniti 'tiempbre. exbibitus *mgw'te fuit.

Mil

p J

1 H BSIX

I.

S$acr

cado t

iv Hebræi omnes , p!lopülustei äntïquufs,- fine difcrimine conditionis, ztatis (a) aut fexus le&ioni Di-

u

)

vinarum Scripturarum V. T. feu publicz fcu privatz adítrictus füit (b). illique à tefhpore captivitatis Ba-

Wif

bylonicz incredibili femper ftudio incubuit

() À

comprobata & confecrata (4).

(c), que confuetudo legit'uþ à Chi"ifto D'omin-ö) .& Apoftolis

Qd M

() À

Cap. 6. & 7. idem Antiq. Lib. 4 Cap. ult. Philo de vità contem

(2) Origen, Hom. t. in Cant, excipit Librum Cant. initium

Gen. cam principio & fine Ezech. fed ita ut in hac exceptione

pla. Item apud Eufeb, Przp. Eváng. i. 8,

c 2. Bofluet, Hift,

'egregie firmet regulam, — Confonat fanét. Greg. INazian, Orat. r.

univ, part, 2. n, 3.

(b) Deutr, vi, 6. xxxi, 11. Jofüe viii. 34. 35. ii Paralip.

(d) Lue. i, 46. iv

. 16.20, &vi, 29, Joan.,v;' 39. A&, viii. ag.

Sur

xxxiv, 30.

29, Xiii. 27. Xy. 2i, kvil, E r, Gah iv. 21, ii, Tim. i, 5 iii, 15. i.

fexus|

Pet. i'. 19;

(c) ii. Esdrz viii, 1, ix. 3. Flav, jofcpb. Lib. 2. contrà Apiorn.

(alute

ToHe$os 138

-

()

Vi F

(

Mira quoque eft judeorum religio ac zelus (2) queim ufque in hodiernum diem oftendere pergunt

een.

in cuftodiendis, defcribendis, edendis, honorandis, edifícendis codicibus füis facris. In qua re arcanum

alibi

gam j

viget providentiae divinz cum ad converfionem Gentium (5) tum ad judæorum- reditum ( c ) pertinens.

Augi

(a) Flav. Jofeph Lib. 1. contrà Apion. Philo apud Éufeb. Lib.

(b) Suprà Cap. i. Th, iii. b:

$. Gap. 6. & 8. Ceremonies & Couftumens des Juifs Chap. x.

(c) ii. Cor, iii. 14-19. De arcano iflo agitur Rom, x,

à5. &ci

Malach, iv. 2-6,

Ibid, Supplem. Ghap. xiii.

D

Le Long. Diblioth, Sacrà part. 1, de Bibl. Hebx*.«

(

pue

THcgoolIS It

fü

nt (

A temporibus Ápoftolorum ufque inodb utriufque Teftàmenti Sacratas þagiriaä omni creaturz folemni

)]

ritu przlegit & annuntiat (a) Ecclefia Sanéta Dei: & fic porro przleget & annuntiabit ufque ad confüm-

$À

T

u, l

mationem íxculi (7).

Con

Vita

(a) Rom. x. 6-18. confer cum Deutr. xxx, 12.

Res nimis netà eft, vide Bona ken litur, Lib. 2, Cap. 6..& 3

V

S. Juftin. in Apol, vulgo fecunda.

(5b) Eecli, xxiv. 46. Matt. xxvi, 13.

AK

"Tertul, in Apol. Cap. 39. ad uxot., Lib. 2. Cap. 6.

Quod enim pretiofum fonabat de ore Domini & propter nos

Cor

Auguft, de Civit, Dei. Lib. 2. C'ap. 28. Lib. 22. C. $.

fcriptum eft, & nobis ferratum, & própter nos resitatum , &

Pontific. Rom. in ordin. Lectorum.

recitabitur etíam propter pofteros noftros, & DONEC SECU.

(/)

LUM FINIATUR. S. Auguft. in Joan. Tra&t. 3e,

Ami

Conc, 'Trid. Seff. xxiv.yGap. 4 &7.

$À

Id&ll

CLOMGIBSS L$

l V.

Iden

Bof

AX

Hze facrz le&iones inftitutz fünt & ordinate ad do&trinam & perfe&ionem. Fidelium; ád eruditiorem

Catechumenorum; ad converíionem peccatorum & infidelium: nam & hi ad illas convocabantur,

Us, q

Luc. xvi, 29. Rom. x. 17-21.

Eufeb, de prepar. Evang. Lib. 12. cap. 1

LA

—-.

S. Auguft, de predeft. SS. cap. 14.

bum Dei, five Gentilem, five Hareticum, five Judeum ufque

Epifcopus nullum prohibeat ingredi Ecclefiam , G audire ver:

Aué&tor Hierarch, Eccl. cap. 3.

ad Miffam Catechumenorum. — Ex Conc. Carth, iv. can. 84. ann,

Conc. Valent, in Hifp. C. 1. ann, 507,

398. can. 67. difl, 1, 1, de confecr, Vide conc, Arauf. can. 18.

Vide Conc, 'Trid. fupra Th. iii,

ann. 44- l 9

T H B'S I-$

V.

Qu« inter Miffarüm folemnia habentur Scripture S. Le&tiones connexionem praferunt tam arctam at-

X

fenfi

que excellentem cum oblatione, confecratione & communione facra, ut totius Liturgia pars dicendz fint

quafi effentialis.

(1)

Pfal, xrii. 3. Eccli, xxxv. 1-7. Joan. xiii, 10. xv.

/3. xvil, 17.

pitur tanquam facri minifterii notabilis pars; per quam ad Divini

& Do

19. Rom., xv. 16. Apoe. iii. 20.

Sacramenti participationem fidelium animi difponuntur, Bona

()

Item connexio illa infinuatur Hebr. vii, 12, 19. 22, Glem. Alex,

Rer. Lit, Lib. 2. cap. 6. n. 1, & feq. Vide'Th. feq.

6, L

Strom. Lib. 7.

Expende & confeffiones Martyrum in AétisS. Saturnini &

200 ll.

L

Eadem, Sacrarum Scri

pturarum le&io, in Apoftolicis Conflitu.

fociorum, A&. Sinc, Ruingrtii pag. 382. &fcq,

»

tionibus , & in Bafilii, Chryfoftomi , .aliorumque Liturgiis 'prægi-

ToH^ EGSGELoS

V.

N

Cüte

Id quod elucet ex adtnirabili analogia quz fübeft inter ritum, qquofäs antiquum foedus fat;ncivit, no-

()

vi utique przfigurativum, & inter ipíam liturgiam five Miffe officium, in quo nempe Legis & Sacrificii,

(i

Novi & aterni Teftamenti celebratuxj commemoratio, renovatio, gontinuatio.

&i

f

C

Fundatur hac analogfa Hebr. viii, "5. 6. 10. iX, 15.23. X, 12- de Refc;l'. cap. 4. & 7, Conc, Mediþl.' iv. part. 1, T. deverbi D&

eq

I5. xii, 22-25; quibus adde i. Cor. x. 16. ac verba confecratio- pradic. Heflelii Catech. de Saecrain. Euchar, cap, 37, Fleuri, Meeurs,

nis Calicis, ]tem A&. ii. 42. xx. 7. 1 1, Rom. xv. 16.

des Chreft. $. xiv.

anfule infüper Conc. Trid, SefC, xxii, cap. 8. & Seff. xxiv.

lt

CTHE

Ap

$l

Suf

CiRCA SCRIPTUR'AS SACRAS.

257

V. Id

[ qXH d st g

Eodem facere pofe& alia füperexcgllens analogia, quz füblucet inter folemnem ritum ofdinemque S.

Mifíz officii, quo reprafentatur pignus & pregu

ftatio vitz «ternz (2), & inter vifiones Apocalipticas

B. Joannis; quibus non folum mini(trantium & affitentium coordinatio (7), fed & gloriofale&io Libri

Sacris (c) & Fidelium

ccclo demonítrantur.

(d) oblationes yr(e) & Sacrificatio Agn.i (f£) ejufdemque ccena nuptialis (g) in

*

(a) Matt. xxvi. 29. Luc, xxii, 15. 1f. 30.' Profägöiz Poflcomm,

(dï) Ibid. xxii, 15. ch1m explicatione Boffueti,

Mi(Iz Corp. Domini.

(e) Ibid, viii, 3. 4. vi. 9, 19. Ord, MifIe, Bened. incenfi.

(b) Apoc. iv, &c. Vide Meurs des Chreft, $. 359. & 40. Item

(f) Ibid. v 6. 11-14, vii. 9. Ord. Miffz poft Elevat. Orat.

s

Ord.i Miffz Prafat,

3. Supplices.

(g) xix. 1-9.

(c) Apog. Y. 6-110.

lo MM s

v AR H

Superioribus Ecclefiz feculis Scripturz S. le&io privata paffim a fidelibus omnis etatis, conditionis &

fexus ftudiofe fuit frequentata (4): quem religiofum ufüm Patres omnes unanimi confenfü

falute conjun&iffimum , modis omnibus comprobarunt & conftabiliverunt (7).

^ velqt cum

(s«) AG. xvii. r1. Manifeftum id. przterea eft ex AGis ss, &

Cetera PP. reftimonia vide apud Cavüorienf: de Le&. fan&.

Hift. Eccl, Vide Meeurs des Chre(t, $, 7. Luc. xvi. 29. 31.,

Scripturz cap. x. & xviii, Apud Dupin Prologoin, fürla Bib Liv.

(5) Primum igitur qui falutem confequi volunt Scripturis va-

1. Chap. 9. $. 3. Cherubinum afan&t. Jofeph. Carm. difc, Biblior.

cent. $. Chryfoft. in i. Cor, Hom. 6. Idem Hom. 3. füper Laz.

& alibi, Tam czci fantifti, ut Scriptaras manife(tas nou intelli-

idem teftatar de Ballin

Criticz, fanct, Tom, i. Angelum Pacjuchelli in Jonam Le&, 1.

gsnt, aut tam negligentes falutis fuzg ut oimnino non legant, S.

Cap. 4.1. 9

ghem ad Locos Comm. pr'æp.ar. part, 1.

Auguft, de Agone Chrift, cap. 28.

a T E ICST

I X.

Difciplinz litterariz atque humanitatis ftudia uti ad Sacrarum Litteraru

m & Religionis fcientiam prze-

cipue referenda

.funt (4); ita quoque S. Litterz humaniorum artium amoenitate non proríüs deftituta

fant (5),

(c) Prov. ix. 3. Vide infra cap. v. Th. iv.

Ab or—nnium Gentilium Libris abftine: quid enim tibi cum

S. Auguft. de Difcipl. Chr. cap. xi. Confeff, Lib. 1. cap. 16, 17, — alienis fermonibus vel legibus vel falfis Propheris, quiz quidem &

48. Idem de DoGt, Chrift. Prolog, n. 4. Lib. 2, cap. 42.

homines leves avertunt a fide ? quid enim tibi deeft in Lege Dei,

Conc. Cabilon. ann. 813. Can. 3.

ut ad illas Gentilium fabulas appellas animum? Siveenim hifto-

Vita fanct, Bernardi per Guil. & Alan, cap. 1.

rica percurrere cupis, habes Libros Regum: five fophiftica ac poe-

Vel Fleury Hift, Lib. 66, n. xxii.

tica, habes Prophetas, jobum, Proverbiorum fcriptorem; in his

A Kempis Manuale juven. cap. 1.

plus induftrie quam in omni poefi & Sopbiftarum argutiis repe-

Conc.; 'Trid. (e(. v. de Refor. cap. t.

ris; quoniam Doimini Dei, quifolus eftfapiens, voces funt: fi-

(5) Ephef. v. 19. Coloff, iii. 16. Pfal. cxviii. 85.

ve lyrica expetis; habes Pfalmos: five antiquas origines, habes

Ambrof, Praf. in Luc,- Eufeb, Przp. xi. 4, 5. 7-

Genefiim ; five Leges & mandara , inclytam Dowini Dei Legem

S. Auguft. Lib, de vera Relig. cap. $1.

habes.

Idem de DoG. Chr. Lib. iv. cap. 6. & 7.

Vide quoque Theodoretum Lib. 4. Hift. cap. 26, de Didymo

Idem Confeff. Lib. 1. cap. 15. & 17.

€aco.

Bofluet Differt. de Pf, cap; 2.

S. Greg. M. Lib; 5. in, i. Reg, cap. 15.

Au&or Conft. Apoft. Lib. 1. cap. 6. Locus nimis eft przcla-

Ca(fiodorum Prol. Píalterii G. 15, Item in Pf. 6, Grat. dift.

zus, qui in edjtione Cotelerii latine fic redditur:

95 GL

CA POPEUP

O 4F-AUR TU M

De [peciali jure. Sacerdotuma. circa. Sacras. Scripturas,

T HUEISIPSS

I.

Scripturz Divinz:

fi

P

ecialiter commiffx funt Sacerdotibus (a), cuftodiendx ('l:) quoad litteram & quoad

fenfüm, quam religiofiffime.

(a) Sub Sacerdotibus intellige hic non Foium Epifcopos; fed

Conc. 'Trid, Seff. iv. Decr. de Canon. Seript. Ibid. Decret. de

& Do&tores Ecclefiafticos, aliosque Clericos.

ufu Sacrorum Librorum, Vide A&ta Felicis Mart. apud Ruinart

(^) Malach, ii. 7. Deutr, xvii. 18. Eccli. x;v. 2 1. Matt. ii. 4-

pag. 556, colitur Aug. 3o,

Item refponfum Emeriti Lectoris

6, Lue.. xxiv. 4548 Got, o 17 1 Timz , i33 16, vi, 14

in A&t. Saturnini , ibid. pag, 387.

Ejus «miemoria Feb. 11, Item

29, ii '1'im. i, 13. 14. li. 2. iil. 14. &c.

Timothei Le&. Deceinb. 19. Et Epulii Diac, 12, Augufti.

G ONGE I

I I.

Sacerdotum e

à

ft Libris San&lis debitum honorem & reverentiam decernere (4), eundemque iis vindi-

care (b).

X«) Deutr. xxxi. 26. Vide fapra cap. ii. Th. ii, c

vel iis qui dieuntur unguentarii, vel alicui alii ex omnibus ad

(5) Confule Hift. Eccl. de Traditoribus Librorum S. punitis,

eum delendum tradere ... fimiliter, inquit, & qui libros emit;

& infra ad Corollarium 12, Gonc. Trid, Se(T. 4, circa finem.

fi eos quidem ipfe non ad fuam utilitatem retineat nec alter ad

Cenon Trullanus 68. vetat: Veteris & novi Teftamenti librum

ejus beneficium , & utii permaneant, tradat, fed eos corrumpe-

EO corrumjpere vel confcindere, vel Lib1'01'um cauponatoribus;

re aggreflus füerit, fegregetur.

TUPESE S31:5

LLL

Item intendere & invigilare S. Litterarum defcriptionibüs ac editionibus.

Apoc, xxii. 18; 19, Conc. Triden, Seff. 4, Decretum de edit.

Vide Praefationem editionis Romanæ quz Bibliis vülg, Ed.

S.Librorum.

*

p

præfïgitq , &e.

T1HE.

$upplem, Oper. Van Efpen Tomus V.

258

Dzg JusE.CowMuxi

14l EL .

I V.

M

Eorum quoque eft verfiones Bibliorum noxie vitiatas notare

—aut profcribere,

Qoris

Luc. i. l, ii-.)Pe'tr-. iii, 16, ii. Teff, ii, 3. Cone, Trid, ibid, -

pont

T H E $I

V.

xl

]

g, L

)!

Sed interim alias finceras curare & 'approgate translationes.

a] Lu*

Fundatur in hujus cap. Tb. itovit. viile Confe Cap. ; Th.

1.

rent, Socr. Hift, Ec. L. 4, C. 35.

Th, 11

iii, & vii, £. Item cap, iii. Th, iii, iv. viii,, Adde i, Gor. xiv. 5-28.

Quid in hoc generea Summis Pontificibus; quid ab aliis Pie-

ii, Cor. viti, 18. ii; TetT, 1ii. 17. Conc. Trid. ibid.

latis & Doctoribus Ecclefiafticis V. G, Origene, Luciano, Hie-

Silà

Huc fpeétare poteft Recenfto librorum s. per Esdráin facta Item

pats Q

Vulgata Hift, verfionisixx. Gc.

ronymo przftitum fit, pa(fim oceurrit in Hift, Eccl. & fpeciatim

PeTe]

goq!

in Le Long Bibliot, Sacra ubi & de verfionibus vernáeulis DD.

Evang. s. Matt, vix prodierat quin haberetur ejus verfio Gr&-

Lovanienfium. Vide & Papebrochii propil. Maày pàg. 137, me-

acerdO

Ca,

Vide in Vita s. Matthzi 2 1, Septembris,

inprabile teftimonium.

Tolat

B, Marci Evang. per Petrum probabatur, quó in Ecclefiis

H]]O'?,U

Gregorii XIII. juffü & Clementis VIII. apprabatione, fum.

Nol

paífim przlegeretur , ut loquitur Eufeb. Hift. Ecel. L, 3. C. 14

ptibus véro Archiepifcopi Primatis Polonis edita eft Bibliorum

$. Lucas non felum taxat Evangelia infincera, féd aliud fince-

verlio Polonica auctore facobo Vieki Societatis "Theologo: dé

U

dita

rum fubftituit, cap. i, 3.

Id imitanduin in translatiohibus Sa-

A

cris,

qua teftatur Poffevinus: Et ea quidem verfio fait perutilis & ne-

ceíTaria reftinguendis eorum erroribus qui ex falía novorüa Aria

Ep

Ulphilas in Moefia Gothorum Ep. s. Scripturis in Gothorum

noruüin öt aliorum Hareticorum ver(ione paífim ferpebant.

fermones conwerfis effecit, ut Barbari Divina eloquia perdifce-

THESIS'RV»I.

Munus Minifttorum Do&orumque Eccle(iafticorum proprium eft libros Sacros

publice przlegere atque

explicare (4); idque fincere, ficut ex Deo, coram Deo, in Chrifto (2).

(a) Videfupra cap. ii Th. i, b, & e, Th. iii, a

Miffa leguntur, aliquid exponant: nempe Paflores & finguli cà:

Ttern confer Malach. ii. 7. A&t. vi. 4. i. Cor. ix, 16, xii/28.

ram animarum gerentes, Seíf, 32, &ap. 8,

Xiv, 5. 1, Tim, iv, 13, ii. Tim, iv. 5.

Saltem omnibus Dominicis & folemnibus diebus feftis: tempdre

Adde quz ex Pontific, Rom, huc faciunt i

An Ordinat, Lectoris,

autein jejuniorum , Quadragefime & Adventus Domini quoridie,

Diaconi, Presbyteri, Epifcopi.

M

x

vel faltem tribus in hebdomada diebus Sacras Scripturas divinam-

Dei

Item A&a Pollionis Le&. Eupli

i Diaconi & Mart, It;m phi-

que Legem anuuntient, SeíI. 24, cap. 4. de Refor,

&i Bap

lippi Epifcopi ac M. apud Ruinart pag. 405. & feq. cuim, cap. vii

4

Inter Miffarum folemnia ae Divinorüm celebrationem Sacra elo.

ea m

TTh. iii, a. infra.

quia & falutis monita eadem vernacula lingua fingulis diebus

ofta

Auferunt, inquit Clem, Aléx. veram Domini do&trinám, qui

feftis vel folemnibus explanent: eademque in omnium cordibus,

non pro dignitare Dei & Domini Scripturás differunt & tradunt,

poltpofitis inutilibus quaflionibus, inferere, átque eos in Lege

Strom. Lib. 6. poft medium.

Domini erudire ftudeant, ibid, cap, 7

Juvat autem ex Tridentino femel excerpere fequentia: Non

. Conc. Mediolanenfe iv. An, 1576, cap. 25.

minus neceífaria eft predicatio Evangelii quam lectio; & hoc

Decretum Páftorale datum

à

iu Urbg fub Benedicto XIII, 26,

O

eft precipuum Epifcoporum munus* Seff. 5, cap. 2. de Refor,

Septembris 1724.

Frequenter inter Miffarum celebrationem .., ex iis que in

b) iil COI'. iic 170

Y

j Para

f H-BO$rIS

*1Rh

que h

ta hit

]ten

Eorum eít, utpote Magiftrorum Scholae Chrifti, Sacrarum Scri

ÀN :

re, prudenter dirigere, ac modis omnibus promovere in falutem.

pturai*um ftudia diligentet commenda-

Hec ipfa preftitit imprimis Dominus Jefus Seripturas Divi-

le Alexandriz a B. Marco, ut ájunt, inílitute: ac fpeciatim

nas fepe adducens, explicans; identidem earum auétoritatem,

virtutes , leCionem , fcrutationemque coinmendans; nec non

zelus & labores Origenis, Protogenis, Pamphyli, Hierony mi;

nec non Chryfoftomi, Gre

(

gorii Magui aliorumque Patrum dili-

Dw

ignorationem , negle&tum , abufum, pravasque interpretationes

gentia ( cura.

redarguens, atque adverfus has premuniets; ac tandem fentüm

$ynodus Generalis VIT, Clerico; qui cum confenfa Epifcopi

Eul

intelligendi Seripturas, Difcipulis aperiens. Quz omnia exhi-

nemp(

in Oratorio Principis miniftraret, interdicit oinnem curam fecu-

do Re

hentur in Evangeliis.

larem; iandatque ; ut potius offerat fe ad docendos pueros &

Chriftum Dominum in hac patrte egreg

ie fecuti funt Apoftoli

famulos, relegens eis Divinas Scriptüras, ApHoc enim ETIAM

te dili

aliique primitivi Difcipuli, ut iplorum Aécta

inquit Synodus, SacERpoT:UM somrrITUS zsT, Can, 10.

Eu

&bi

clarant.

'& Epi[ïolæ fatis de-

C 36

Jynodus Trid, precipit Le&iones s. Seripturz & liberalium

LC

Circa dire&ionem ftudii facri confule Hebr. v. 11.14. Origen.,

arium inftitui: ne, inquit, cceleftis ille facrorum Librorum the-

Hom. 27, in Num. cap. 23. s. Auguft, de Do&r. Chrift, Lib. 2.

faurus, quem Spiritus Sanctus fümma liberalitate hominibus tra-

De

cap. 9. &c.

didit, neglectus jaceat. fefi, v.ca

p. 1. de Refo.x'.

" Laudari hie etiam poflent Do&ores & methodus celebris Scho:

Vide füpra cap, ii. T h, vii, viii,

T H.ESIS

VTL

(

Is 1

Ipforüm item eft, qua legatorum ac prædq.ntlïm Dei & Chrifti, verba illa ac. mandata vitz ternz ubi-

que, publice ac per.domos annuntiare, infinuare, interpretari, inculcare, propugnare omni modo, om-

]f

C

Tüch

ni occafione & via; atque itane

o

"otium agere recqncilliationis hu.manæ-,. propagare Sacerdotale Regnum

! db

A

fite f

t

II, Paralip. xvii, 9. ii, Esd. viii. 8. 9. Luc, iv. 19. AG. viii.

«(

Queis addi poffunt varia

*

ex annot, ad Th. vii. praced. cum

29-35. Ibid. xx, 20, xxviii, 23. 31. ii. Cor, v. 20. Ephef, iii. 2-

cap, ii, Th- jx, & xi.

ll &

$. Collof, i. 22-29. i, "T heff.

Minorita Italus Miffieni Tartarie incumbens, in illam lin-

d

li, 9. Apoc. i, 9-1T.

(ii. iLIS. h, Tim, jv, 3. $. 45 Petr,

guam converterat totüum INovum Teftameutum & Pfaiterium.

Piflo,

lr W

Congruunt huic loco que de s, Quadrato aliisque difcipulis

Vide Annales Wadingi ad An. 1305, apuid Fleury Lib. 90. n, 46.

Apoftolorum narrat Eufeb. Hiít, Ecel. Lib. 3. cap. 37. Relicta

In omni Sacerdoráli convivie le&tio Divinarum Scripturarum

hr

patria peregre proficilcentes munus obibant Evangeliftarum , iis

mifceatur.: Dift, 44. Can. Pro reverentia: concordat Conc, Trid,

piig

qui fidei fsermonem nondum audiviffent, Ghriftam pradicare & Sa-

fe(f, 2,

;

Qu

crorum Evangeliorum libros tradere ambitiofe fatagentes, Ita Eu-

I'ebl

Epifcopi & Abbates pauperes & indigentes fecum ad menfain

at

habeant, & Leétio Diviná ibi perfonet. Conc, Rhemenfe2, Can.

U

Item quz de fe ipfo tefta

Qletni

pag. 284. B.

.rm- s. Juftinus Martyr dial. cum Triph.

17. An. 81-3.

Dracg

THE-

Wtig

idn

CincA ScnRiPTUuRAS . SacnAs.

259

To w s JquUS

x

Monrftri fimile fit, ipfàque infelicitas & pernicies, velle in Eccle(ia San&a Dei,

munus Paftoris, Do-

&oris, Ecclefiaftz, vel etiam Presbyteri obire,

& non effe S. Litterarum apprime ftudiofüm ac peritum,

Pones autem in rationali judicii doQrinam & veritatem. Exod,

Vide Pontific. Rom, in Ordinat. Presb. ubi

precatur Epifcopus,

xxviii. 30. confer cum ii. Tim, iii. 16. 17. ii, Paralip. xxxi. 4.

utin lege Dei die ac no&

líai. Lvi, 10..Jerem. ii, 8. Ezech. iii. 1. concordat. Apoc. x, 10,

e imeditantes, quod legerint credant ;

quod crediderint doceant; quod docuerint imitentur, Colle&t,

1r. Ozes iv. 6. Malach, ii, 7. Matt; Xiii, 52. xv. 9. 14. xxii. 29.

Deus fanc&tificationum.

31. Luc, x. 26. xi. $2. AG. vii. 1-54. ibid. viii, 35. i. Tim, vi. 6

Secunduin Innoc, iii, in Conc, Lateran, Epifcopus examirian-

2.13. lit. i, Pontific.

Th. i. vii, viii,

Rom, Ordin. Le&oris Gc, fupra hoc cap.

dus eft: Silitteratus, fiin Lege Domini inftru&us ,

fiin Ícriptu-

rarum fenfibus eautus, fi in do

gmatibus Ecclefiaftici

ï:

Si facerdos eft, fciat Legem Domini; fi Legem Domini igno-

tus. Can, Qui Epifcopus Dift. 23,

g exercita-v

rat, convincitfe non effe Domini facerdotem,

Hieron. in cap. 2,

EO

Qua autem cura in fcriptaris inftitui debeant Clerici vide in

Aggzi. Vide eundem Epift, ad Nepotian. Item ad Ruftic, feiant

Conc, Mediol, 1. part, 11, An.

1565. $. Qui'Libri a Clericis &c,

facerdotes Scripturas fanctas, & Canones meditentur.

Conc,

Item in Quatt. D. B

onaventurz in Regulam s, Francifci,

"'Tolet. iv. C, 24.

Vide fynodi vii, Can. 2. ubi fcite dicitur ex

8.. Quare Fratres incumbant ítudiis facris,

Quaft,

:1

vulgato Dionyvfio :

Qua porro ratione Biblia s. fit Liber SACERDOTALIS , qui con.

|

Noftre enim Hierarchie"sussraANmTIA fünt eloquia divinitus

tradita, divinarum fcilicet fcripturarum vera fcientia,

cionatori debear effe inflar omnium , vide Antonium de Balin..

ghem, Przparat, ad locos commuries in s. Scriptur. cap. 4. &c,

h

Adde s, Agobardi, de jure privilegio facerdotum. — Item

Partis prioris , übi hoc argamentum eximie tra&atur), & fufe,

Epift, ad Cauonicos Lugdun.

GC AUE U.T

GR £O

JDe . Jpeciali jure Primcipis 9 poteflatis fecularis circa Scripturas Sacras,

AA Es I

l.

Principem ejufque miniftros exemplar Codicis Sacri'avccipere decet a Sacerdotibus,

X Deutr. xvii, 18: 19. ii, Paralip. xxiii. 1. In Caroli V. Auftria-. ScavraMINI SCRIPTURAS,

ci Baptifino. Bisfeptem Archimandritz mitrati feptimo loco fa-

Guil, Zonocarus in Vita Caroli-V,

cra munera, vetus novumque "Teítamentum vomprehendita illi

Eximium eft quod referturad An. 260, de s. Marino Mart. ve.

offerebant , in quibus hoc fuerat infcriptum feptifyllabum:

ro nobili, apud Eufeb, Lib. 7. Hift, cap. 14. Colitar Martii 3.

TL HEUEC G JS

I I. i

Oportet eum fpeciali ftudio concurreread Scripturarum cuftodiam, venerationem, auctoritatem, honorem,

Jofue xxiv, 26, iv. Reg. xxii. avs, 10. ufque ad vs. zg;cap. feq.

Quzque de Zenone Imperatore ad An. 485. in Vita-s, Barna«

i. Paral. xvi. notando quid Arca contineat. Ufüi effe hic poffunt

be Ap. ad Alexandro Monaeho confcripta, — Et que de Theo.

quz hane in rem referuntur de Re

ge Ptolomzo Pl]il'ad. in Vulga-

dofio jüniore a Socrat, Hift, Lib, 7, cap. 22. a Niceph,. Lib,

14,

ta hift, verfionis 1xx.

Hifl, cap. 5,

ll. c.

Plura 4hujufcemodi collige fupra ad cap, ii; Tl

AN, 2r1.

Item que de Conftant. Mäguo a Cedreno in Conflantini

TM ECSA d

LL

Item ad editiones & 'verübnes earum.

Deutr, xvii, 18; & apüd Lamy Appar. Bibli. Lib. 2 cap. 2.

Eufeb, przp. Evang. Lib, 8. cap. 1. de translatione 1xx. quo

Dei loquia comple&ebantur, tum qui ab earum interpretibus

confcripti erant multo diligentius quam Ptolomeus Philadelphus

nempe confilio Deus illam generi humano providerit , infpiran-

olim in ungm colligendos curavit,

Socrat, Hift, Lib. 7. cap. 22,

do Regi iftiufimodi mentein &c.

Conftantini Imper, in hac par-

te diligentiam & liberalitatem declarat quzdam ipfius epiftola ad

Multa & przclara de religiofa hac & vere regali cura. occur-

runt teftimonia atque fpecimina in Annalibus Eccl, Prolegom.

Eufebium Cafar, Epifc. apud Eufeb. de vita Conftant, M. L. 4.

Biblicis ac fpeciatim in Bibliotheca Sacra Patris Jacobi Le Long.

€. 36. Apud Socrat, Hift. Lib, 1. cap. 6, & T heodoret. Hift. L,

Eodemque fpe&ant diplomata Principum quibus certas edi-

1,6.15.

üones aut verliones facras peculiarius commendant aut ían-

De Theodofio juniere legitur: Libros etiam tum qui Sacra

ciunt,

]

T

HUBGSS PoS

I.V.

Concurrere etiam ad earum publicationem acfructum, ordinando,

quoad ejus fieri poteft, prelectio-

nes facras cum expofitione in Parochiis, in Academiis,

in Ludis litteraris, in Miffionibus Evangeliciis.

Jofue viii. 30 55. ii Paralip. xvii. 7.9. xxxiv,. 30. & feq, Ba.

ruüch. 1. 5. 4. 14 i. Esdr. vii, 16, 25.

que imperii tempore actum eít; ut cun&us populüs faz ditiotit

fübditus "T'heudifca loquens lingua Divinz Lectionis notitiam ac-

Ad hanc Thefin referenda fant ordinationes & ftatuta au&tori.

ceperit. Lib. 9. Catalog, teftium verit.

tate feculari condita vel confirmata circa predicationem verbi

Conc, Tullenfe I, apud Saponarias An, 859. Stetuimus, in

Dei.G catechefes in Parochiis; circa LeCtiones fcripturifticas

quit, ut fcholz San&arum feripturarum & hümane quoque

in Academiis aut magnis civitatibus; vel in fcholis litterariis

litterature , undeannis przcedentibus per religioforum Imperato-

G elementariis, Item circa immunitetes , tutelam, ftipendia

rum ftudium magna illuminatio Ecclefie & eraditionis utilitas

Paftorum, Interprétum ,. Profeflorum

E

$ Mi(ïionariqrmn &c,. Vi-

proceífit: deprecandi funt. Principes noftri, & omnes fratres &

de infraad Th. vii. hoe cap.

Coepifcopi noftri inftantiflime coimmonendi; ut ubicumque omn's

Huc facere poffunt qu leguntur in A&is Gregorii Armen,

potens Deus idoneos ad docendum: id eít fideliter & veracirer

Epiíc. apud $ym, Metaphraíten Sept, 30.

intelligentes donare dignatur; conftituantur ündique fcholz pu-

Quzque de Conftantino M. depredicat Eufeb. de Laud, Con-

blice: fcilicet.ut utriufque eruditionis, & divinz feilicet & lu.

ftanr. füb finem,

manz in Ecclefia Dei fru&tus

valeat accrefcere; quia, quod ni-

, Conc. Cabilonenfe ij; An. 813. innovans: Ceroli Mägnï de-

mis dolendum eft & perniciofum imnaxime, diviug Ícripturz véra

crerum :. Oportet , inquit, - etiam ut- ficut. Dominus Imperator

& fidelis intelligentia jam ita dilabitur;.ut.vix ejus extrema. ye-

pracépit, Epifcopi fcholas conftituant in-quibus & litteraria. fo-

ftigia reperiantür; & ideirco . in

lertia difciplinz ,. & facrz fcriptare docurmnenta diícantur. Can,

genti cüra & ftudio remediulp

procuranduin eft.. Can, 10.

3. An. 820. Ludovici. Pii Imperatozis ,. Caroli M. filii ftudio. at-

Supremus- fenatus. Parifienfis. ordinern

| fm&iws adminiftrandi

dupplem. Oper. Van Elpen Tomus V.

CSr-

k k-z

CoMMuUNi

)

26o

Dz Jons

mquïf.

certum Collegium die 25. Tunii 1763. ita tulit: Nullum urr-

. Extet in ftatutis Facultatis Art, Parif. s; Steplianus I. Hunga-

foifle !

rim Rex quó zelo fuerit in negotio progagationis Evangelii, vide

Hx

quam diem pratermittant Difcipuli, quin memoriter edifcantunem

alteramve fententiam $, Scripturz , fecundum fpiritum Statuto-

p

apud Fleury ad An. 10060,-N, 8. vel iu ejus vita Septemb. 2.

yoli V

rum Facultatis Artium, & ufüm quorundam Collegiorum Uni-

pata 10

verfitatis.

Politique de l'Ecriture Lib. vii. Art, iii.'Prog.), '1'4,

godo (

Jrein

r rÁ RRU UPPU Óa

qom E s

V.

"Tahtündem fácere per 'ïmïltip"ïica*fiohäïh Sacrorum *exem:plärium, éorutque gratuitam diftribationerà

opus eft regali munificientia ac pietate digniffimum.

[Ui

QfECii

FERDINANDUS MEDlCEUS Magms Etrurie Dux, anteà

$ic AMBRÓSIUS Cenfeífor Origenem impellere non define-

enue

bat ad laborem, eique fcribas, chartas, aliaque ad Codicuni s

Cardinalis: Evangeliorum Arabico Latinorum tria millia exemn-

Scriptarz corre&tionem & muliiplicationem neceffaria liberali ani-

plaria exeudi juffit, ut in Orientem tnitterentur, tefle Joan. Bap,

Raymundo in Epift, dedic. ad Paulum, V. prafixa Grammaticz

()

mo füppeditabat, Videvitam Ambrohii 17. Martii.

100, !

$. PAMPHILUS Martyr Scripturas fan&tas non ad legendum

Arabice e Typogr. Medicza An. 1610.

Th. ?

tantum , fed & ad bhabendum tribuebat promptiffime, necíolum

PHILIPPUS 1. Hifpan. Rex quid praftiterit hac in parte, cir-

Pi"äpc

viris fed & feminis; quas vidiTet le&tioni deditas: unde & mul-

ca Biblia Polygl. Antverpienfia, immenfum iliud. ac vere Re-

gium opus; nimis notum eft, , Ornatffimum eft Gregorii XIII,

177

tos Codices preparabat, ut cum neceffitas popofciflet, volenti-

]ta teftatür s. Hieron,. Lib. 1. contra Ruffin.

Sac

bus largiretur.

quod huic operi przimittitur Breve, Vide Le Long.ibid

comt

-Ejus memoria celebratur Junii r,

-

,

GUIDO MICHAEL Le JÀY, licet vir privatus animo tamen

füfe t

Horum excellentiffimam libera

litatem imulati dein f'ue*runt

excelfo & plane regio, propriis fi

u

non pauci imprimis viri Principes ac Reges. Ut V. G.

Parifienfia edidit, An. 1645. Vide Le Long- ibid.

unpubus Biblia H'eptag-lqtta

demo!

PHILIPPUS 1Il. Rex Hifp. eo nomine etiam laudatur apud

'Lheoc

CONSTANTINUS M. de quo memorat Eufeb. Caf. tále elo-

jpitür

$ium: Perfécutores mandare, ut Libri Divinitus infpirati in ignem

LeLong, cap. 1. Bibl. Polig. tentatà.

inje&ti penitus delerentur; hicut iidem ex ZErario Regio & orna-

LUDOVICUS XIV. Gall, Rex, cirea.An. 16$35. mull'!ta inillia

di L

rentur magnifice, & numero augerentur decernere. De vita Con-

exmplarimn INovi "T'eftamenti fü?s itnpetfis imprimi mandavit,

qr, f

*

gan. ï

ftant. Lib, 3. cap. 1.

ac gratis diftribui INeophytis, Res eft celebris, Vide Dupin.

Hi

s. LUDOVICUS IX, Rex Francorum. . Vide ejus vitam Aü-

Diflert, für Ia Bible Liv. 1. chap. 9.

-

gufti 2 5.

Nefcio sn addere jàvet qüod in hác pàrte etiatn

laudetur -Gkïä-

Tnarm

Hifpaniarum Prorex Cardinalis XIMENIUS Anno 1517 fuis

*

TAVUS ADOLPHUS JSueciz Rex, a Cherübino a s, Joleph Bi-

]es

ry-.

eftamen-

fumptibus edi juffit Biblia Complutentia ac. INovum

Suecica,

blioth. Crit. Tom. 1. pag. 6o. Videitem Le Long cap. Io. Bibl,

tum , qus conftitiffe memorantur aureis plusquam quinquaginta

mill. Apud Le Long Biblioth. Saeré cap. 1. Bibl. Polygl.

Eodem juré ad zimulationem ptoponi poffet, quod in hoc ge-

FERDINANDUS IMPERATOR , cujus juffu & liberalitate

nere egiffe nuper PETRUM Magnum Ducem Ruflorum publica

An. 1555. Viennz in Auftria facta & diftributa eft Novi Tefta-

fama r'elat*»um eft,

menti verfio Syra, — Ibid. cap. 2. B-iblia Syriaca,

TH:58:5s L$

V1

Sih

ditari.

gulari titulo tenetur Princeps, uti & Magiftratus civilis; Sagra Volumina jþgiter volvere ac pie me-

utat

Deutr, xvii. 18. 19. Jofue i. $. cum Arie Montani Comment.

S. JACOBUS Aulicus Regis Perfie, in ejüs vita Novemb. 47.

B. PIPINNUS Landenfis Eebr, 2 1.

pracl. ii. Paralip, xxiii, 11. Pfal, cxxxi. 12, 13, Prov, i, 5. viii,

S. BEGGA Secul. 11, Bened. pag. 471.

Er

14, & feq, Ecclefiaftes xii. 9, Sap. vi. 2. 10. 22.

LISCUE

S. Theonas Epifc. Alex, Epift. ad Lucianum,., dpicilig. Tom,

GAROLUS MAGNUS Jan.28. Fleury Liv. 46.n, 9

V, Vl

xii, pag..$50.

CAROLUS CALVUS apud Flodo

$. Paulin. Nol. Epift. 16. ad Jovium,

menf, cap. 15.

A

grdu:'n Lib. 3. Hift. Rhe.

0

imatem nunc Lib, 2.

$. MATHILDISI

R

tegina Germ. Martii. 14j

enut

$. Nilus Epift, 304. ad Numenium Pr

Ti

Epift. 198.

*

: $. AUERIDUS Comes Brabanutiz , Mabill. fzc. 6. part, 2.päg.

Paulinus Epi

fc. Aquileenfis , de falut. Docüm. ad quemdam

86

Comitem , cap. 9. in Append. Tom. vi. Oper, s. Auguft.

g. LEOPOLDUS Cemés Auflrie, Novemls. 15.

S. LUDOVICUS IX, Rex Franciz, Augufti 31.

Capitularium Caroli M. An. 789. cap. 18. Lib. apud Baluz,

Joannis Pici Mirandulani Epift. ad Francifcum nepotem &

$. ISABELLA ejus Soror, Augufti 351,

&

i

fuccefforem , circa finem. Locus eft pracl.

ALPHONSUS V. Rex Aragoniz &c. tóties le

$

efat Biblia, at

Exempla Principum qui in hoc ftudio enituerunt occurrunt

éd ex Inagna parte memoriter teneret,

V. Ant, Panoimitanum

iC

Lib. 2. de dictis & factis Alphonfi,

quam plurima, Sint V. G,

Idem inter Divinz fcriptu-

L

OSUE.

r& tanslatores numeratür a Sixto S$enen. Biblioth. fanét. Lib, 4

DAVID in Pfal, cxviit.

ROBERTUS Rex Neapolitanus ita facris. Litteris captus erat,

]

0an

S$ALOMON in Prov,

üt aliquando réligiofe attirinarit fe

* ]ubentius diademate quam

Tit

Á

JOSAPHAT. ii, Paralip. xvii.

» $. Litteris carituruin fuiffe. ;, Vide de Ealinghem in Przpar,

EZECHIAS ii, Paralip. xxxi. 20. à1.

ad Locos Coininunes, cap. 4.

S. BIRGITTA Princeps Nericig, - O&oD. 8.

JONATHAS i. Mach. xii.

S. MARGARETA Scotiz Regina, Junii 16,

CONSTANTINUS M, Eufeb. in vita ipfius Lib. 2. cap, 8. &

eius inflitutione.

LUDOVICUS DELPHINUS GALL. Ludov. XIV. F, de

Lib. 4. cap. 17. May, 21.

Vide Epift, Boffüeti n. 2, & Breve Innocentii

— 'THEODOSIUS junior. Niceph., lib.14. cap. 3. &PULCHERIA

XI. Exftant in Politique de l'Ecriture s. poft Praf.

Que

Sozom. Lib. 9. Hiít, cap. 3. Secrar. Lib. 7. cap. 22, Septemb. 8.

ELEONORA mater CAROLI VI. Imperator Auguíli, in vi,

ta Eleonorà.

(

$. MARCELLINUS Coimes, s. Augüít. Epift, 190. ad O'Ptat.

ll. 20. APrilO 6.

Polit, de l'Ecriture Lib, vii, art, 1ij, prop. 12,

Qp

T

fTHESIS

Mdl

Vili 1

£üm

&A

Tänetur quoque Sacrorum Librorum religionem, ufumque legitimum diligenter curare, ftrenue vin-j

t p

dicare.

IN

byn

Vide füpra hoc cap. Th. ii, & iv. 1i. Paralip. xxix.)ao. Item

tiones Legem Dei.,.. fua lingua exarat-a.m.habent. : Circa An,

1390, apud Gheruüb. a s. Jofeph. Bib!

ltiar

Juftinienum Imp. in Authenticis Collat. n, 9. tit, 28. INovel. Con-

274.

iot. s. crit, 'Tom. 4 pag.

l

ftit. 146, cum Declarat Cujacii.

UL

Pfeadographe & dubis narrationes, ve

liquæ omnino contra fi

Georgius , Dux Saxonig, Lautheri verfionem . Germanicam

dem Catholicam faünt , nonlegantur, fed comburantur ne in erro-

N. T. iubditis füuis publico Ediélo interdixit: curans aliam f-

kllï

rem per talia fcripra populus mittatur ; fed foli Canonici Libri &

deliorem. componi, quam l1peciali prefatione cemrnendavit,

Vide Cochleum àd-An, 1527. de AGis & fcriptis Lutheri, Ax,

qu

Catholici tra&atus & fanctorum Auctorum di&a legantur & tra-

Qdd

dantur. 'Capital. Regum. Franc. Lib. 1. cap. 78.

1553. Rome; auditis Rabbinis Judzeorum; qui ibi jmagno nu.

Joannes . Gandevenfis-Dux- Lancaftrie in. Parlamento Anglie

mero habitant ,^ condemnatum. eft. ipíorun THALMUD , 'ui£

ífub Richardo ii. pro tuendis Bibliis "Anglicanis fic pororabat;

ficab impiis & inanibus doctrinis averti & ad facres Litteras

Qie

Nolumus fzx e(fe omnium homitium ; quandequidem aligz INa-

.

^

ferutandas deduci po[iägt.

Habetuþ Decrerum in Sne Directori

in-

CincA ScmiPTURAS

SACRA S.

261

nü

Inquif, cum comment, Pegnæ, pag. 154. videturque fic latum

forum Antverpiz conftituto An, 1

571. ut in Indi& Expurgato-

'Vide

fuiffe auctoritate Politica,

rio.

Huc etiam pertinent que leguntur in formula Reform.

Ca-

1

Eodem facit Edictum perpetuum Caroli V. dat

z

Dmn.2

roli V. füb tir. Dies fefti , item fub tit. Ludi; quz forimula pro-

temb. 1550. in Edictis Flandriz, aliaque hujufcemodi.

$« Sep-

bata fuit a ftatibus Eccl.in Comitiis Auguftanis; nec non a Sy-

Adde tandem, fi quz funt, Leges ant Conftitutiones. civileg

nodo Cameracenfi An. 1550.

adveríus profanatores Librorum Sanétorum.

Cum Corollario

12, infra,

ï»tem qu& au&oritdte Philippi II. gefta funt a. Collegio Cen-

z

i H B oX

WITT

IT]

Origines & fundamenta juris (a) five Cannnici five Civilis, five publici five privati, ficut & Judicis

Pm

officia (^) nus

quam feliciu; aut folidius quam in Scripturis divinis conftituuntur, indeque imprimis

äPe

eruenda funt.

l

(4) Pfal ixxi. quo exhibetur imago reeni feliciffimi. cxviii.

litiques tirés de l'Ecriture s, par Boffüet L. 1. Difcoursfur PHift,

(

100,. Alia teflimonia facra vide hoc cap. 'Lh. iv. fupra eap. iii,

univ. addi quidam velint Grotium de jure Belli & Pacis. Item

i

"h. ix. Locum Conftitut, Apoft. Lib, 1. cap. 6. Item Eufeb.

Seldeni dejure naturali & gentium juxta Difciplinam Ebrzorum.

lI

Praep. Evang. Lib. xi. cap.-4. 5. 7. s. Auguft, Epift. ad Voluf.

(5) Pfal. 1xxxi.

137. al 3. n. 17.

Memorabile eft quod olim fancitum eft per Inp. Juffin,

n

Sacras Litteras Prophanis antiquiores effe ac potiores, pa(lim

nempe: Omnes omuino judices .. . non aliter litium primor-

(

commonftrant Patres V. G. Tertul, Apolog. cap. 45. s. Juftin,

diuin accipere, nifi prius ante Sedem judicialem Sacrofan&z de.

fufe cohort, ad Grec. Eufeb. Czef. de przp. Evang. Lib. 4. & s. de

ponantur Scripturz, & hs permaneant non folum in principio litis,

demonft, Evang. Lib, $. S. Chryfoft. Hoim, 1.1n cap. 1. Joan.

üd

fed ctiam in omnibus cognitionibus ufque ad ipfum terminum &

'Theodoret. ferm, 9. s. Auguft. Epift, 108, ad Diofcor. Oportet

difinitivz fententiz recitationem.

Sic etenim attendentes ad. Sa.

il

igitur, inquit "Theophilus Antiochenus, nos msgis Difcipulos

crofanétas feriptaras & Dei pr

efentia confecrati, ex majore pra-

efe Legislationis Diving, quemadmodum etiam Plato. confite-

fidio lites diriment,

l[;

fciruri quod non magis alios judicans, quam

l

tür, dicens: non exafte pofle difci, uifi Deus docuerit per Le-

ipfi judicantur, cuüm eriam ipfis magis quam partibus terribile

gem, Lib. 2, àd Autolyc, Toim. 1. Biblioth. Gr. Patr.

judicium eft: fiquidem litigatores fub hoiinibus, ipfi autem Deo

Hinc Raguelli Leges Politicz ex s. Sctipturis colle&tz & ad for.

infpe&ore adhibito caufas proferunt trutinandas. L, rem non na-

j

inam Digeftorum feu Pande&arum Juris Civilis redactz.

vain 14. C. De judiciis,

Les Loix Civiles dans leurs ordre naturel,

'Iraité des Loix Po.

l,

"

CA P LU T

iqaXTUM

De jure Plebis circa S. Biblia,

"* 4 p s Qs

I.

Habet *i)()pu*'lus jus non contemnendum, ut Scripturis Divinis tan

quam Dei dono inenarrabili gaudeats

utaturque, ad fàlutem füamw«eternam, quz ibi offertur omni creaturz

quaz fub cocio eft.

Evidenter confequitur ex cap. i. Th. 1, iv. v. vi, ix. amplius legatur Epiftola hec omnibüs fan&tis fratribus. i. Theff. v.

vero manifeftatur per totum cap.. ii. & confirmatur per Th. i, iv,

v. vii. Capitis iii, adde Apoc. xxii. 10.

Adjecit, inquit jus jurandum, qus ex le£tione oritur omni,

bus falutem procurans, ^ Cund&is, ait Rupertus, populis propo.

Oportet... in Ecclefiz finu educari, & Dominicis Scripturis

fita funtfcripture & palam omni mundo loquuntur de falute omn

enutriri. lren, &dv. haref. Lib.5. cap. 20.

nium gentium, Rupertus Abb, Lib, 4, de Spiritu s. 'Tom.

64.1. col, 2.

x.pag:

U

'T heodoretus m bzc verba: Adjuro vos per Dominum, ut

THESïNS

I IB

A Scripturarum difciplina & leQione nemo (ua conditione excluditur,

non magis certe quam a falute

EL T.

t

Luculenter hoc patet ex Marc, xvi, 15. 16. Luc, xxiv. 44-48. ctenam Luc, xiv. 16. &c. Vide porro füpra cap. i.þTh. l iv.v.

Joan. i, 9. Act. x. 34. 1. Tim. ii, 7. Coloff. üi; 11. 16. 18-22.

Tit.doodo-12,

vi. cap. 2. Th, iii, & fe

viii, X.

q. cap. 3. Th, iii. iv. viii, cap. ivra Th.

Accoinmoda ad. illuftrandum , Parab. Evang, de invitatis ad

IU ROSSETCS

LITL

Populus fidelis tenetur venire ad earum lectionem & exp

li-ca"tienerþ (a) in Parochiis ofdinatam eafdem-

que oporteret domi przlibare, revolvere, ruminare (þ)

(a) Fundatur hzec obligatio in antepofitif cap. ii, per totum. — perbia difcat:... nequetentemus eum cui credimus, ne inimici

cap, iii. "T h, iii-iv. v, vi. cap. iv; 'Eh. vi. & cap. v. Th. iv.

verfütiis:, ,. decepti, ad ipfum quoque aüdiendum Evangelium

Acceédant Luc. ii. 46. iv. 16. Joan. viii. 47. X. 3. A&L. ii. 42.

viii 31. Xiv. 22, XX, 7. 28, Roin, x. 14. 17. i. Cor. xi. 20, 22, coll.

arque difcendum nolimus ire in Ecclefias, aut Codicem legere,

aut legentem. predicantemque hominem audire , & expectemus

cum.cap; xiv. 26 40. Hebr, X..25. xi, i, 17. i. Pet: v.2;: $. Tit, i,

rspi ufque interdumn codlum:, , ,. & ibi audire ineffabilia .

aut

&. Apoc, Id Es db. D. ii

Quam gravis hzc obligatio cenfererur

ibi videre Dominam , & ab illo potius, quam ab hominibus auz

iu primitiva Ecclefia, colligitur fpeciatim ex A&tis Martyrum V.

dire Evangelium.

6, $. Saturnini & fociorum.

Febr. 11. in collecta fui,

Iuquie-

Omnes fideles, qui eenveniunt iu—ib!emüitafibu»s facris äd Ec-

bat Victoria, & Dominicum cum Fratribus celebravi, quia Chri-

cletiam , & fcriprturas Apoftolorum & Evan

ilianus fum.

gelium audiaxgr. Cari;

62. dift, 1. L. de confecr, v. ibid, C. 24.

Intermitti Dominicum non poteft, (ait Saturninus Pbr. ) Lex

Moneat Epifcopus populum diligenter, 'tevnex'i"unumqüemquei

ficjuber. Colle&tam, inquit Felix, gloriofiffime celebravimus, ad

fcripturas Dominicas legendas in Dominicum conveniimus femper,

Parochig fuüz intereíIe , ubicommode id fieri poteft, ad audien.

dum verbum Dei. Confer hec verba cum precedentibus Conc.

A&a Sire, pag. 385. & feq. v. ibid. pag. 325. de Mar. Paleft.

Trid. Seff. 24. Cap. 4. de Refort. & cum aliis quz excerpfimus,

quanta fint pafi, qui ad urbem Gazam capti füerant, dum ad

audiendas s. $cripturz lectiones convenirent.

ad Cap. 4. Th. vi. Confule item S. Caroli de hac oblig. Decreta

ia Conc. fuo Prov. vi. pag- 245.

Vide Apolog. s. Juflini ubi de(cribit conventus fidelium qui

(^) A&. xvii. 11. S Cyrill. Jerof. Catech. 13. N, 3. S, Chryfoft,

die Solis in urbibus item in pagis babebantur,

NB. S, Augufl. in Prolog. de Doctrina Chrift, N. 5.

Hom. 10. & 31. in foan, S. Auguft. Serm. 56. & 57. de Temp.

ltem 38. de SanGtis. $. Cefar. Arel. Serm. 141, in Append, Tom,

llm?]a vero quod & per hominem diftendum eft, fine fu.

V. Oper, $. Auguft,

IHE.

262

Drg j]unE CoMMUNI

TudUBeSs Ls

IV»

Patres familiaä fimilesque füperiores teneh*tur füos domi (quoad fieri poteft) ex Scripturis S. docere &

inftruere, eas przlegendo, explicando, curando utlegant, edifcant, audiant, diligenter ac religiofe.

p

ror. Y

Gen, xviii, 19. Exod. xiii. 14. Deutr, Vi-..—7' 9. 26-25. Xl. 19-

tione Origenis apud Eufeb, Hifïor-. Lib, 6 cap. 2. vel in vita s,

NO

21. Tob. i. 8, 10. ibid, vi, 6, xiii. xiv. 5-11. Pfalm. xxxvii. 3 8.

Leonidis Mart, Aprilis 22,

yitos i

Píal. C. expende Proverb. 7. prima cap. przefertim cap. iv. Eccli,

S. Nonna mater Gregorii Nazian, manus nati copta&u Libro.

eità

án Prologo. xrvii. 15. Dan. xiii, 3. Rom. ii, 20; 1. Cor, xiv. 35.

P*

E

5

rum Divinorum illico luftrabat feu confecrabat,

In eorum le&tio-

pj m

i Lium. 1

; $, 0t ni, 15.

Omr

Ephef. v. 18-20. Col, iii. 16.

ne & ftudio adolefcens fe egregie exercuit; & vir factus optafäät

ut nullus alius liberexflarer, Vide viri vitam May 9.

defani

. Vide Fleury Moeurs des Chreft. $, 6, Flavius Jofeph. Antiq.

De s. Macrina & tota familia Bafilii magni , vide vitas May 30,

ftamen

junii 14. INovemb. 22.

Oi

Lib. 4. cap. ult, Philo Lib. 1, de jud&orüm ab Zigypto egreffu,

apud Eufeb, Prepar, Evang. Lib. 8. cap. 7. & hic infra cap. iii.

De Eufebio Emifeno apuod $ozom, Hift. Lib. 3. cap. $.

j t

rl-'h. ib

Hzc ratio erudiendi pueros tempore ]uliani Apoflatz ap&d

yetices

jdet

ZTertull, Lib. 2, ad uxor. cap. 6. & ult. Au&tor Conftitut,

Chiitlianos erat. communiffima, imo unica, poftquam perfecu-

Apoítol, itamonet: At vos Patres, filios veftrros erudite in Do.

tor ille eos liberales artes docere ac diícere vetuerat, quam & de.

$.H

mino , educate in difciplina & intlitutione Domini, & docete àr-

fendit s. Cyrillus Alsx, adverfus ejuídem ]uliani calumnias Lib,

[

7. in Iulian.

Nf

tes idoneas ac verbo Dei congruerites .. .

quare filios veftros edo-

Cete verbum Domini.

.. ab infantia docete eos facras Litteras

Ad generalem bujufmodi dome(ticorum euram pertinent tefti.

ynonia

feu veflras ac Divinas, & omnem Divinam fcripturam tradite.

monia fequentia: INon oportebat ab Ecclefiaftico ccetu difcedentes

lia

darent

Lib., 4. cap. 1 1.edit. Cotel.

in ea vosnegotia conjicere... fed domum profe&os Biblia in ma-

Ad fimilem puerorum inftitutionem faciunt eximis cohortatio-

nus fumere, & conjugem liberosque ad eorum que di&ta fünt,

f vll

nes ss, Patrum, V. G. s. Bafilii in Regul. fufius difp. Quzft. xv.

Ccominunionem vocare.

S. Chryfoft, Hom. 5.in Matt,

()

s. Chryfoft. in Joan. Hom, 2. in Epift. ad Cor- Hom, 39. in Epift.

Le&iones Divinas illo ftudio legere & audire debetis, ut de ipfis

fyecitt

ad Ephef, Hom. 2t alias 30. Locus excellens, ibid in i, 'Theff,

in domibus veítris & alibi ubicumque fueritis etiam loqui & alios

m

Hom. 7. ferm, 3. de Lazar. s. Hieron, Epiít. 57. ad Letam, 98.

docere potfitis. s, Auguft, ferm. 56, de 'Temp, v. & ferm, feq. cum

Tten

38. de fan&is.

ad Gaudentium , & aliis pluribus. s. Cafar. ferm. 303. in Ap-

E

pend, s. Auguft. Tom, 5, Conc. Aquisgr. An. 816, apud Labb,

Hinc idem s. Doctor Patribus familias qnodd fuam domum

[0:]

Tom. 7. pag. 1419.

'

officium quodammodo Epifcopale affignat in Joan. tra&t. 51, n,

Con

In hanc rem colligi poffent & exemp

la que in Hiftoria Eccle-

13. connexio utriufque muneris infinuatur Tit. i. $, Vide s, Auguft,

Con

fiaftica aut in vitis ss, occurrunt frequentiflima. V, G. de inftitu-

Ainold

in Pfal. 50 n. 24. s. Chryfoft. Hþm. $. E. TLheHF.

Exi

g

IH E5 :*

V,

X.B.

x

D

ÉÓ

füift

fue &

Ad Legis Divinz affiduam meditationem (4) Laici, & quidem omnes, valde ar&e obligantur jure

Divino & naturali.

:

(a) Sequitur ex füpra pofitis cap. ii, Th, ii. 1. ibid, 'Th. x. &

meditabor, non oblivifcar eloquiorum tuorum , omnes quidem

xiv. Item cap. iii, T h. viii. b.

Chriftianos hoc fervare faluberrimum eft. Synod. vii, Can, 2

Si

1

Eadem obligatio indicatur

fscundum communem PP. fenten-

quis non vefcitur verbo Dei ifte non vivit, Beda Lib, t. in Luc. iii,

tius

tiam Levit. xi, 3. &c. ubi vetatur efus animalium non ruminan-

Viderintergo etiam Laici, ne apud diftri&tum judicem cenfean.

tium, tütpote impurorum,

Item Num. xv. 38. & feq, ubi com.

tür oculos a propofito feu flatato declinare in terram, dum pro

"Fan

mendantur Pbilacteria, tenquam monimenta Legis, adjunge

temporalium facultatum. & honoruim queftu... profanis quam

bus C.

Deutr, vi, fere per totum, Jof, i- 8. Job. xxiii, 12. Pfal. 1, 2. xvii,

facris fcripturis plus intendant: non, inquam, video quomodo

Yxix, ]

11.15. XXXvl. 50. 31I. XXXVili, 4, LXXvi, 7, 13, cxviii, paffim. Ec-

Deum falutatis ejufdem fcripturz infpiratorem fuper omnia dili-

Barnal

cli, vi. 37. ix. 23. Xiv, 222 3. Luc. i1, 19. 5 1. xiv. 26-33, Joan. v.

gant, Ita Adrianus vi, apud Efpenfzum comment, in Tit, cap, 2,

39. ColofT, iii. 16, Jac. 1. 21 25.

pag.255.

Exemplar Domini J. perno&tantis folitarie in oratione Dei,

Olim in nonnullis Ecclefiis habebatur Bibliotheca facra in

junge cum Pfal. xxxix. 8. Joan. iv. 34. viii. 29. xv. 10.

ufum fidelium: quz in Bafilica Nolana habebat hanc epigraphen:

Sic ftudio, actibus, mente, follicitudine verbo Dei operam

Si quem fanGa tenet imeditandi inlege voluntas, hic poterit re.

Dr

demus, &inlege ejus die ac nocte meditemur, omiílis omnibus

fidens facris intendere Libris, V. s, Paulin, Epift. 32, $. 16, ed,

Deo vacemus, exerceamur inteftimoniisejus; hoceft converfum

Parif. 1685.

i

effe ad Dominum. Origen. in Exod, xxxiv. Hom. 12, Vid, eund.

Simile quid curaffe memoratur Cardinalis Lotharingus in fua

()

in Epift. ad Rom, cap. xii, Lib. 9. in Levit. xi. Homil. 9.

Rhemenfi Ecclefia poft reditum a Conc. 'Trid, Vide Hift Rhemenf.

De ftudio & meditatione facra 'Terapeutharum apud Alexan-

Metrop. L, 4. C. 2.

x 16,

3.

driam, confüle Eufeb. Hift. Lib. 2. cap. 16. 17. S. Bafil. ad Eleu-

Omnibus citra exceptionem clamat & predicat Ghriftus: Pos.

$

theram Epift. 285.

Adde. s, Ambr; in Pfal. xxxvi, item in Pfal,

nitemini & credite Evangelio.

]am quis Evangelio credere pote-

cxiii, 92. Epill. ad Celantiam in Oper. s. Paulini INol.

rit, nifi illad antedidicerit? Difcereantem non poteft, nii affi-

; N'o.:

&f

S. Chryfoft. in Joan. Hom. 51. in Epift. ad Colloff. Hom. 9,

due legat, audiat, imo inquirat, hoe eft, ut dixi, fümm di-

t

ferm. de Pfeudoprophetis in Oper. s. Chryfoft. Commendatur s,

ligentia ferutetur, meditetur & ad illud tanquam ad regulam

meditatio a fimilitudine ufus fpeculi Jac. 1. s. Auguft. in Pfal, ciii,

aliquam vitam & mores füos applicet. Verba fünt

GisbERTi

()

ferm. 1.n, 4. s. Gregoriusin Job, Lib. 2. cap. 1. s. Leo ferm. xi, de

Masrr Epifcopi Bofcoducenfis in Synodo Anni 1612, exílat ia

Quadrag. cap. 4.

Opufculis Steyartii Tom. vi,

Quoniam fp

Iällexltäs Deo X'eprþo mittimus, in jufiifïcationibus tuis

It

r H 29 T5

VI.

(

.. Ad privatam Sacrarum Scripturarum le&ionem, falva (übmiffione erga diredionem & interpretation&m

U

"

Vi[æ, |

Ecclefiz, jus per fe habent omnes.

*oaton,

Confequitur ex füpra di&tis cap. i. Th. i. iii. iv, v. vi. ix. cap.

Qera en effet de fenfibles confölations. Bofluet, Itemiv. Esd. xiv. 45.

'^S. Iren. Lib. 5. cap. 20. Gregor. Nazian. de moderan, dilput,

ii. "T h, iv, viii. x.xiv. cap. 3. T h. 1. viii. eap. 6, 'Th. i; ii. v; adji-

ce infra hoc cap. Th. viii. ix. xi, & Coroll. 2. 3. 4. 11.

s. Bafil, Reg, abbrev. Queft. 9 5. s, Chryfoft. Hom. $7. in Genefim,

Speciatim autem Píal. xciii, 12. Apoc, i. 3. cum expofitione

Hieron. in Pfal; 127. s. Nili Lib. 2. Epift. 27. s; Auguft. in Epift.

Boffueti.

Joan. tra&. 3. Au&tor Conftitat, Apoft. L. 2. C. $, Fleur

N

On ne pouvoit rien dire de plus fort pour concilier

textn

1'atiexït;ozï & attacher le Chreftien à la le&ure de celivre, ou il trou-

y Hi?*-

'Tom. 1 3.Difh?111's fur l'Hiftoire Ecclef, n. 24.

D

n &

ä

!

i

p

THE

CiRCA Scmr'rums SACRAS.

263

T H W I

Xf -I' I.

X

Sacre Litterz fælube;*z*-ime edifcuntur

memoriter (2); etiam a teneris (b).

Deut. xxxi, 19-21. 36. xxxii, 1

Ó

Prov. vii. Luc. xi, 28. Ezech, ii

43. Ffal..xxxiiï. 9. cxviil. 11,

feverat in. Ladis elementariis Catholicorum Germaniz ;

atque ia

Galliis rurfus teliciter ccepit inftaurari :

ut- patet per Decretum

Noftis autem dilecti, & probenoftis, Sacras

Scx*ip'tuï*as, & þe.-

ReCtoris Academi Parifienfis dat. 27. Sept. 1694. & ielatum

nitus in divina introfpexiftis: Mla igitur menre & meorig re-

inter flatuta Facultatis Artium.

Uti & per Mandatam Cantoris

cPlite, — $. Clem, Epif, Rom. Epilt. 1. ad Corin, Regula s. Pacho-

?i

Ecclefie Mctrop, B. Virginis ibid. qua prefecti Ludorum Pari.

mii mulieribns juxta ac viris onafticis preferipta fic praci pit?

fienfium: latum 7. Septemb. 1708. & prafixutn libello: Maxi.

)

Omnino nullus erit in Monafterio, qui non difcat litteras, &

mes tirées de l'Ecriture S... poür étre enfeignées dans les Ecoles

de fcripturis aliquid teneat: qui minimum ufque ad novum 'Te.

de là Ville; Fauxbourgs & Banlieu? de Paris,

ftamenrum & Pfalterium, Num. exz.,

Omnia quz leguntur de fcripturis fan&tis intente oportet audi-

Exempla eorum qui in hoc faluberritno exercitio erninuerunt

conquiri poffert innumera, ex quibus hec pauca occurrunt

re; maxime autem memoriz commendanda fünt quz adverfüs he-

ONRIGENES ap

ud Eufeb. Hift, Lib. 6. cap. 2, vel in vita s.

retices valent plurimum, $. Au:

guít. tract. 2.in Epiftolam. Joan,

Leonidis M. Aprilis 23.

Idem de Do&t. Chr. L. 2. C. 9. V. S. Chryfoft, Hom. 2. in Matt,

S. ANTONIUS Abbas & quidam Barbarus V. s;

h

S. Hieron, Ep, 47. ad Furiam, Item 27. in Epith. Paulz,

Do£t, Chrift, in Prolog;

Auguft, de

Caflian. Gollat xiv, €ap. 2. S. Ferreoli Regul. C. 11. 19.

$. HILARION Odtobris 21;

Ruflicola Divinas fcripturas integras memoria didicerat. Sandi-

S. PACHOMIUS Mmsy 14.

moniales enim hanc habebant exercitationem przci puám, utme-

S. PUBLIA cum fuo choro. Theodoret.

ditarentur jugitur Libros facros, &'ex iis tantum memoriz man-

S. BARLAAM Novemb., 15.

$

Hift. L, 3. C. 13

darent quantum vis illius facultatis cà

Íec.vii, Tom. 2, Augufti xi.

pere poterat, Act. Benedi&t,

S. VALENS M. A&. MM. Paleft, apud Ruinart

pag. 529.

S. JOANNES M. ibid. pag. 334. vel in vita s.

Sylvani May 4.

(^) Vide fapra hoccap. Th, iv, Ttem cap. v. Th. iv. Attende

DIDYMUS Alexandrinus Theodoret,

Lib. 4. cap. 27.

Ípeciatim ad methodum, qua s.

Protogenes inftituebat pueros

$. PAULA matrona Rom. Jan. 26.

apud Theodoret. Hift. Lib. 4. cap. 16, nunc 18.

Item quam commendabat s. Hieron; in füis litteris

V. G. Epift,

MARCUS Eremita Sozom. Hift. Lib. 6, cap

57. ad Latam. 86. ad Euftoch.98. ad Gaudent, &c.

$. SERVULUS Mendicus, Deceimbris 25.

, 29, Martii 5.

$. JACOBUS M, Novemb. 27.

Cafar. Arelat, ferm. 505. in Appendice s, Auguft. Tom. 5.

$. RUSTICOLA de qua füpra Augu(li 11.

Conc, Aquifyr, An. 816. 'Tom. 7. Conc. Labb. pag. 1410.

S. AMANDUS Febr. 6,

Congregatio Daventrieufis apud '"Thomam a Kempis in vita

S. GERTRUDIS Martii 17.

Arnoldi Schoonhoven 'N, 5.

$. STEPHANUS Eremita Novemb, 2$8,

Exercitiis Joannis de Keffel cap, 14. & in manuali javenum.

S. ATHANASIA Augultli 14.

B. Eandem methodut erudiendi pueros Chrifti conftanter

$. MATHILDIS Reg. Germ.; Mart. 14,

fuiffe obfervatam maxime in Monafleriis & Seminariis aliisque

Mr. Pafcal.en fa vie,

fere Scholis ufque ad tempora Conc. Trid. ficut etiamnum per-

VT odEP-E. $0148

YXil

, Tanto ardentius deberent Laici eas privatim legere vel audire,

pi*uden*ter tamen & pie, quo nägiigen-

tius publice præleger-entur aut annuntiarentur.

"Fundatur in cap. i. Th. v. vii. ix, & fere in omnibus Thefi-

Propter hocad nos quidem pertinet nontacere; ad vos auütemj

bus Capitis ii, atque in cap. iii, Th. iv. v. viii; Accedat Prov,

etiamíi taceamus, de Scripturis fan&is verba Paítoris audire. "N

XxiX, 18. Ifài vii 20, Ezech, vii, 26, Amos viii.

11, Epiítola s.

Auguft, ferm. 46. de Paftor, in Ezech. xxxiv,

Barnabz -11."9-.

Y HOEGNS [o8

I X.

Prafertim autem ad eas confugere oporteret,

caute fcilicet & fimpliciter (4), in die nubis & Calig;nïs,

in périculis erroris (7) aut fedu&ionis ().

(a) Pfal, xxii, cum folida interpr, Ezech. xxxiv. 13. Matth,

x. 16. ibid, xxiv. 15. ii. Teff, ii. 10. 14. ii,

fus Haref. Lib. 5. cap. 26. Origen. Lib, "Io; in Epift. ad Rom,

h3.Hnh10,

Petr, iii. 16. Apoc,

xvi. s, Chryfoft. in. Matt. Hom. 49. s. Auguft, in Epift. Joan,

tract. 2. n, I. Idem Lib. de Unit, Eccl. cap. xix. n. 50.

$, Auguft, in Joàn. tract. 18.

(«) Baruch, i, 1. 14. ii, Machab. ii, 2. Matt. xxiv. 15. ii. Ti-

NNos plane quibus fimplicitas columbina pracipitur, neceíTe eft

moth., iii, per totum.

ad facrarum Scripturarum arborem confugere, fi cruentam draco-

S. Hieron, in INahum. cap. 3

nis inferi rabiem volumus evitare. s,Petrus D

amianiLib, 2.Epift. 18,

Autor ogeris inperfe&ti inillud Matt, fu

giant ad montes ferm,

(/) Prov. xxiv, 18. ii, Petr, iii, 2,

Juda vs, 17. s. Iren, adver-

42, inter oper. s, Chryf.

AKSUNMGE.S I $-

X.

(a) Supra cap. ii. Th. ii.

Tenentur Libros Sacros religiofe ?en'ergri (a) &ferv:ære-, etiam interdum cum periculo vite (7).

E

(5) i. Machab. i, $9. 6o, Marc, viii.

3

». Martyrol. Rom. &

]tem breves Collat. Carth. in

.

geltis diei 3. cap, 13. & 15,

Vite, ss.. Jan. 2. item Aprilis 1. A&., fin

e, Ruinartii

Vide infra Coroll. 12.

p8g. | 394

Baron, ad An, 5014-. 11.49. ,& feq. Arnob, Lib. 3. & 4,

TH-ESI'SL Y

Tantum abeft, ut Laici a ftudio S. Litte

rarum, fincero illo & conveniente (2),

excufandi fint prz-

textu ignorantiz (5) vitiorum (

c) paupertatis (2) negotiorum

(e) obícuritatisearum (f) aut abufüus,

nimis communis ( g),:

ut e contrario ex his titulis magis teneantu

r.

. (a) Quale fit illud ftudium intelli

Goroll, 6.10,

gi poteft partim ex cap, ii,

(g) i. Machab, iii, 48. Matt. iv. 6. 7. ibid, xxii. 25-32.

iv. & hoc vi. partim ex infra pofitis

j

Refutationem horum fimiliumque pretextuum invenire eft exi.

(^) Eccli. 1i. 31..53. infra Coroll, 2,

mie ornatum a s. Chryfoft. Hom. 3. de Lazar, a s. Czfar, Arel,

(c) S. Chrytott. Hom. x. in

Joan. infrà Col'oil. "R

d) Ibid, & Hom., 2. in Ma

tt,

ferm. 303. in Append. s. Auguft, aliisque PP. quos

vide apud

(e) Ibid. & Hom.

Cherubinum a s. Jofsph. Biblioth, Ceritice facr

& Tom,. 1. pag.

31. in Joan,

143. 144. & f«q.

(f) lbid.

CO-

264

Dz Junr .COMMUNI'CIRCA ScniPTURAS SacRAs,

CQ BoO0 L' Z GASRUTA

i;

I.

9.

gnoratio Scripturarum, ignoratio Chri(ti eft (S.

In rebus fidei & morum nemini licet interpretari

Hieron. Prooem. in Ifaiam apud Gratian. Difl. 38.

*

Scripturam S. contra unanimem Patrum confenfum.

C. 9.)

Vide II. Petr. I. 20. S. Au

Concil. Trid. Se[f. 4.).

gufl. in joqn. trac. 18.

2.

IO,

Cum juxta teftimonium veritatis, occaio fit er-

rorum ignorantia Scripturarum, cun&is expedit illas

- n iftiusmodi autem controverfiis acquiefcendum

legere vel audire. (Verba tunt Gregorii LX. in Tom.

eft declaratione S. M. Ecclefie; quippe cujus eft

Conc. Epifl. 2. ad Germ. Archiep. )

judicare de vero fenfü & interpretatione Scriptura-

rum San&arum.

( Vide Conc. Trid. ibid. confer

3.

Luc, AXIV.4a . l. Cor, XIE ;8.Ephef. Iy. 11.14.)

Mägna adverfus peccatum munitio eft Scriptura-

lI.

rum le&io: magnum prazcipitium ,. profundum ba-

rathrum, Scripturarumignhoratios magnafalutis per-

Dicere Biblia Sacra ab Ecclefia Catholica effe pro-

ditio nihil fcire ex Divinis Legibus: ea res & h-

hibita, eft calumnia, feu blasphemia potius, inter

refes peperit, & vitam corruptam invexits hoc fur-

omnes quz Chrifti Spontze impingi poffent, atro-

C

ciffima.

fum deorfüm mifcuit omnia. (Ita S. 7oan. Chrufofl.

( Vide controverfiftas paffim V. G. Z'eroni

Hom. 3.de Lazar. Idem fere feniit S. Therefiaapud

Regulaim fidei Cap. 2. $. 6. apud Walenburghicos.)

A. Lapide proemio in Evang. J. C.)

I2,

4-

Sub obtentu ementitz illius prohibitionis. exem-

Cum... dicit, Apoftolus, fcripta fünt propter

plaria Bibliorum aut Novi Teftamenti in ignem pro-

nos, procul dubio demonítrat quanta nobis cura le-

jicere ((icut a quibufdam fa&titatum memoratur) fa-

genda & intelligenda, &in quantaaudoritate habenda

crilegium foret quod vindi&tam cocleftem in publi-

fint. .. , Et utique impium eft, ut non legamus

cum arceffat, ni(i au&oritate publica expietur.

( Excerpta hzc

(Aíai. V..24. 2.5. Jeteln, XX VI. 22 41.

nos quod fcriptum eít propter nos.

Jeiunium

u

füntex S. Augujl. contra Faufl. Lib. VI. Cap. 2. C9' 9.)

Diei feptimx menfis non ob hoc fcelus apud Judxos

indi&dium , etiamnum fÍervari afleritur.

Vide BiHl.

j.

Vitre annot. in hune locum. Item Menolog. Heebre-

rum apud Genebr.

Ipfà facra eloquia ad aeternam damnationem fünt

Sacrilegz profanationi Librorum Divinorum po-

jis, qui illa vel fcire nolunt, vel certe fciendo con-

temnunt.

(Ita S. Gregorius M. Lib. $. €Mo

tiffimum tribuitur Ahtiochi mors tragica a Fevar-

ï'ozl. Cap.

dentio in pref.. Lib. ad Sixtum V.

80 110 The.gï I' 8')

Huc refer commotionem Judxorum ortam ex fi-

6.

mili facinore a quibufdam militibus perpetrato, apud

Sofeph. de bello judaico Cap. XI C9' Antiq. Lib. XX.

Cap. 6.

| In Scripturis S. querenda fünt veritas, charitas

& vita eterna, non inanis eloquentia. ( Eccli. XXXII.

Acta S. Felicis Epifcopi C9'M. apud. Ruinart pag.

18.19. Vide auctorem de Imitatione Chrifli Lib. 1.

355. & feq. Octobris 24.

tem miraculum quod accidit in Abitinenfi civi-

Cap. 5.)

tate & Regione, de quo in Adtis S. Saturnini, Da-

7-

tivi &c. .4cfa Sincer. pag. 382. &feq.

Cum punitione Traditorum de quibus ibidem; &

Legenda eft Sacra Scriptura non ut íciamus aut

Lupus Synod. Geneml. part. 2. pag. 989. (a)

fciamur , íed ut nosmetipfos imprimis , .& forte

alios zedificemus. (vide ibid.)

ATPOEND IX

$.

Antequam hz thefes przlo darentur, in lucem

Gu

Eo utilius legetur, quo humilius, fimplicius &

prodiit nova editio Indicis Librorum prohibitorum

Santtilfimi D. N. Benedicli XIV. Pontificis Maximi

fidelius in Chrito. (Vide ibid. Caterum prepara-

tiones & affedus animi quos requirit a Difcipulo fuo

juffu recogniti, in qua videre eft ad Regulam IV.

Verbum Dei mirifice exprimuntur in quadam praca-

hujus Indicis, pagina 6. hoc pretiofüm additamen-

tione S. Auguft. Confe[J. Lib. XI. Cap. 2.

tum: Quod fi hujufmodi Bibliorum ver[iones vulgari

NB. Nihil tamen zque valeat ad excitandum &

lingua fuerint al, Apo[tolica Sede approbatee, aut editce

difponendum cor noftrum, ut decet, erga Deificas

cum annotationibus defumptis ex Santtis Ecclefiee Pa-

Scriptqras quam Pfalm. CXVIID. )

tribus, vel ex doclis Ca;holicirqzte viris conceduntur.

(a) Vide Thfefes S. Scripturz, defenfas füb przfidio SS. Lit, Profefforis Antonii Oebmbs , 'Treviris, 6, Sept. 1765; in qua

rum fine Defendenus invizaz Confodales fuos ad. fludium. Scriprure fermone ,quatuor. paginis comprehenfo , atque eadem Do&trina

Sic autem incipit: '* Scientiam quarimus & fapientiam, Sodales Chari(íBimi! Melior eff

!

& . methodo referto, ac hic 'Tractatus,

» enin fapienzia eunclis preziofilfimis * do* omne defiderabile ei non poreft comparari. ( Prov. VIIL.) per quam Reges regnanz, d9* le-

ij

v £gum condirores jufla decernunz (bY, v, 15.) cujus melior eff ,. . frutlus ... auro, dv lapide pretiofo i d»* geuimina

argeuto

«

?

, electo (1b, v. 19.) qua ditat diligentes fe & thefauros eorum replet. (Ib. v. 21.) Fontem fapientiz veram & univerfalem , nun-

Teft

» quam exhauriendum de

prehendi, quem vos, o Sodales! nolo latere: fons eft perpetuus, puriífimus, a cujus fcatebra femper

» Íecure bibitur &c,

Ri

e[J.

(

SUE-

U

j

)

^

d

X)&J

(77.

ä—

d-

À

hl)

-

Z

10

p

2

ï('s.

—gy

KCSRE

aE

N

M

109

NN

u

r

.///'

As

S

:

a*

D ERN

/

Z

J'Aw

Z

" iv

(2 44

(

z u

;

/4i

—5

*

E 45

250

MM

q m

'in

——

Ed

A

E

NEN

p 3-

A )

dUl

h]

d —

E

Pal

CR ARor

d

*s

W

I

CL-A

TE

EE

uu

i

- S

EEE E

p

N E.

Z

N

NI

Rs

.

1

L

At rti.

"

W

L L

"^

ïx—

Y

—

N

NY

NU

-

UMR

Ó

DN

ld

n Em

1

z

5*1 í OA

d

;

N

D

F3

X

(

E

——E

25

X

ä

£3

Hi

!b

E

'—K HI

E

u-

L

x

IN

E

"TL

Ts

EE

AA

FO2

N

j

/^

(

TE

22

u

x

"are

L

v

Hþr

ece rl

1

Mi

ms

n

i

u

cILA

A

U.

N

DSS

4

v

"EE

X ——

m

)f

o

/läy

L RA

J

5

at

m

;

2 M *;; 2

A V M

Qu

-

E -——e

CEEN

3

A

i5

x

!UM

Wsw: n*

ol)

272

4(((( (& (

(/

Y

Va L

I

i k

L.

p

A u-

XPNGUUSE. u

Mm

pE

( - ;

A

-

r

E

&

(71 z

u

x 2)

—

£

T

SUPPLEMENTU

1

li

?

*

5

S$. CAN. PROF. IN ACAD.-

LOVANIENSI,

xk- C m«

p

Ez.l

PAR

| 1 E R T ïA9

"CONTINENS EPISTOLAS EJUSDEM

DOCTORIS.

u o

v H rigilbo a iib gb lgt

uD p ts t

LIBER PRIM

-

V

t

EPISTOL-ZE ESPENIQ PECULIA-RE'S.

7)

O

-

d

— VP)

N v

i d

A

—

4C,

-—

«O,

gY

u

«

À

D

E

:.

253

D.

IÀ

$, M

—

(2

;

r

7

-

EPISTOLA I

tiantüi$ eique obnoxius, hon dubito, quin flaccide ege:

rit, & quantum poterit conabitur Steyaertio placere;

G;gillelmo van de Neffe , Paflori $. Catbarin& Bruxellis:

Eam ob rem timemus, ne forían ante difeeffum Cur-

foris non poflimus accipere exemplar Litteratüm in

cz'rca Aomanam Deputationem.

Urbem mittendum. — Quaptopter ropamus, ut cone-

Jefus Maria,

mini a Secretario Concilii Status illud accipere : Nos

interirn etiam hic laborare non omittemus; & fi quid

Rever. ^4dmn. Dotnine ,

in hoc negotio contingat die craítino; vel Feria VI,

:

nuntiabitnus. [nterim, totus veíter,

| Efterna die in pleno conventu Univerütatis,

Lovatiii $. INov, 1692.

lecte funt Littere ^ Concilii Status, quibus

H

fcribitur : Cur Doclor. Hennebel jatn Romam

EPISTOLA IIl.

difce[ferit ad fopieudas queffioues zm. Facultate

T beologica. exortas , Univerfitas wwgeat. D. Steyaert ut

Jloattii Libevto Henpebel , od Sed.

Mirum in modum

indilate fe etiam . itinevi accingat.

Deputato,

eti ygipc'æoli:am-

ad lectionem Litterarum obftupuére fautores Steyaertii;

refolvit autem Univerfitas, conformiter ad Litteras

Mirum in modum, coram tota Univerfitate, ut De-

Regias cum D. Sreyaert (quia Congregatione aberat )

putationem im

ediret ,.D. Chaimpiou.(a) exaggeravit

elTe aggndum. Verum cum Rc;&qr fit totus Steyaer-

a D. Du 7Zil (

j

) nggari infalll;iþjlitg:em«,äge»lg lse in de-

(4) Nomen afc':"ïtitium D, Steyaert.

(2) D. Hennebel,

-Suppleam. Oper. F'au. Efpen Pars Ill

Li

termi«.

266

*

EsrsroLm EsiNi0 PEcULiamES,

À

(l

"ïerniïi:—pänäeï [enfu 'äïic'ü'iüä"'þ.rqþgiïïtioriäsf; 'eam qi-i&"-iäaäïe

"Quoad Articulos , quo

o b a B, Maard, *

tám; !

riandi

capi Romaz.. Eam ipfis terminis propofuit quibus ba-

nullam habeo difficultatem (5) & fi D. V. tradantur,

multul

betur in Perfiffeutia. (4) "Forte conveuiret in litteris

fiita videatur, poteritdicere, quod cum auetor fit Do-

Mul

ad Uni

t

M

,.,e*-i:'.f!;,tä:em",(**lmj.us-«neg:dtii) «ahquammemmnem

€tor juris, .neque ab illo ullam commiffionem þ*ar;icu-

(Card.

larem habeat, permittet mihi defenfionerm,

t D

ïfaceï"ï;;': :o,.äprzl.xöag»- T i

Interim tamen - hazc pauca fint pro. informatione,

offen

W

*

Quosd Canonizationem SS. dico.idem , & quidem iif-

4916

;

dem verbis; quod dixere P. Zerozius infua Regula Fi-

::

deia W.

jnjun

Go de MMf D Formelmrin Albsanbi F.

alenburgicis laudata & probara; & P. Zupus in

(Hcna

4

fuis Scholüs, .. -

J Oa DC Deodofas X 9) sfdcundo Susm everen.

- IDeS. Bacbarà nibil dico.nifi quod P. Zollzndus ejuf-

quz iq

Tidn (c) peteret, anSuaReverentia intendat ut juretur

que focii dixere: nimirum illam apud antiquos fuiffe

funh |

mill 1

g veritate fatfi , de quo in Formulario Alexandri VII.

ignotam , nec ullum a

^

nte. 7gan:;em Damafcenum illius

Et fi fua-Reverentia re(pondeatprout refpondiffe vide-

memiaille,

folatio

tur D. Da74, fenoaintendere exigere juramentum

Circa con

pullatt

fï*aternuafemkedemptxonxs ggþtivorum ni-

i fatlis , um D. Tbeodofius; potfecidipfum fcribere &

hil :dixi nifi quod formule pronuntiendi' Indulgentias ,

qujus

in Belgiüm ad Ducezi, ( 4) &inHifpaniam ad Regem;

qua in nulla Bulla Pontificia hsbentur , tribuant occa-

ob a

vel alio modo dare aurhenticum teítimonium. Haec

hocC

fionem fidelibus credendi quod per pauculas preces li-

Mi

relinquo veítro judicio an nuntianda fiat D, D« 73/,

berentur ab omni.culpa & poena;: àc omnimode inno-

centie DBapti(mali reftituantur: quod omnes mecum

uo i

üu

1 €94..

EPRASAO LA lN-

fatebunt

-

ür, qui paulu?gm expeqdenïjm ipfam;fotmg.

P

Á

lam.

z

t «

Hennebello gjä: Nomiwio ab Uäï'v:r/ïi*at?iovanieajï

tum, .

De copia Indul

gemïarum dxcmd;tä: quod Synodus

Pro

ad Canonicatum Gandesfüin.: - 'uflificatio Tradla-

"T'ridentina.

2

—« tusz De veneratioue Sancterums -

g

- De diclisSan&toru

m incultü Divae Virginis, taütum

pletom'

la ar

dico, quod aliquá eorum diéta caute & cum quadam

Cum quarto hujus obierit Epifcopus Gandenfis, va-

explicatione coram- populo fint proferenda ; eo quod

qodis

cavit nominatio ad.;ejus collationem ex parte. Univerfi-

aliasfacile populus

dam (

contra aïeütem'di&orum Sanctorum

tatis, ad quam plures per imporrunas & vehementes

acciperet.

jua fit

follicitationes a(pirabant: At die g. in horam octavam

.De Scapulari idem dico quod pronuntiavit S. Con-

fivore

a Rectore (e) vocati fuere Deputati (quorum nunc

gregatio anno 1612. füb Paulo V.

conful

unus füum) ad dandam dictam nominationem; atque

Haec per provifionem. . Si ulteriorem defixd'eret, eam

I«

occupati fuimus ufque ad horàm undecimam. 'Cum-

mox mittam, una cum fcriptis meis, e quibusarticuli

giltra

dum.

que nullus de vobis cogitaret ; neque voluiffemus de

videnturformati. Hisvale; & per hancoctavam, qua

vobis loqui , tamen quafi ad vocem pueri clamantis:

oratio in hoc Collegio (2) .dieac no&te continuaturante

Toxn

"Ainbrofius fit. Epsfcopus, unanimi omnium confenfu &

Venerabile, felix cauf€^progreffus commendabitur.

Tou:

ra

applauíu data fuit nominatio Dominationi veftra ; at-

Totus vefter. (fignatum e

que conclufit Rector- D, Veftram effe nominandam, to-

Lovauii bac 10. Jutii 1694.

at) Antom'mq. (k)'

ta mirante Academia, Plures ob hoc pracipue gavifi

EPISTOLA V.

fuere, quod hic rurfus haberetur publicum teftimonium

lii

affectus Academiz in Dominationem Veflram. Timent

-

támen amici ne

u

idforfàn, rátione hujus nominationis,

Henttebello: De fub[criptione Formularii Adlexandrini :

apud $uam Cej,

l

tudinem (f) molirentur contra colla-

ad mmtm? Junocentü X!I.

Ut

tionem Cenforis; caufantes quod jam fat Dominationi

t nii

veftra fir provifum ; adeoque fpeciofo titulo poffet a

R. A.D. Non idtlbiiaïmus quin ex litteris de 1 , Julii

mul

fua collatione nondum expedita recedere, Sed conabi-

intellexerit; (D. D.) cui fcopo ferviat Charta alba a

lia (

mur, & vix dubito, quin fiet, $. Ce/fitudizem de ne-

Deputatis Dicecefis noftree fimnata; ut nimirum a S,

dumi

gotio hoc prevenire, & oftendere quomodo hic nulla

Congregatione

petatur, ut jurare liceatad mentem In-

Centi

fit provifios quod facile adhuc intra 10.aut r2. annos,

nocentii XIl. ..

naltus fit habiturns füze nominationis effectus; eo quod.

. Decretum (7) z4rcadi

i (Arcliiepifcopi. Mechlinien-

Aitü

At

de an

nominatus ex parte Facultatis Artium, qui eft D.Rgma-

fis) quod apud vos ambülat, videre non licuit.

fim,

cle, precedat. (g) -

unus, qui vidit & legit , hodie mihi retulit in Precfatio-

fTa contigerint, & quomc;do tan-

ceneu

QQueein hoccongre

ne tanquam indubitatum exprimi, mentem Innocentii

dem in D. V, vota confpiraverint fcribere aut dicere

XII. effe; quod propofitiones damnatae, fint excerptae

non poffum,; eo quod omnibus (üb juramento, pacis,

ex [anfenii libro. Quo hoc tendat, fat intelligitur,

(o)

.

ejufde

caufa, filentium fuerit impofitum, — Poterit D. V.fi ita

Spero Decretum probatum haud iti

;

(

videatur, procuratorium mittere ad D. Remacle, ut

Dicitur P. Maes, eSocietate Profe

fTor ,. dixifTe P. CI:—

DUENWIT

veftro nomine juramentum folitum praeftet, &a Recto-

zaerts, (ex Ordine Auguítini) Epiftolas Aoullariorum

damne

(ue t

re nomjngtionem accipiat.

( Z'efuitarum ) uniformiter ügnifica;e Epiftolam ad 74r-

Ánffa

(k) Scripfum oblatum Rom2,; S'a-c; Congx'egatïoiii a P. Defiranz , contra D. Hennebel,

It0 f

(5) Nomen afcititium Ducis de Medinia cali, Legati Regis Hifpanie in Aula Romang,.

Augn

)

(e€) Nomen afcititium Innocentii XHI.

funt,

(4) Bavarie Gubernatorem Belgii,

(

(e) D. Crabel:.

(f) Ducem. Bavarie.

Ti l

(g) Quod ab Efpenio hic

dicitur, eventu comprobatum'-e&: hac enmim vnominatio p-o& annos fex duntaxat 'eFe&u&: fo;tïta ei:

^

lris

magnifque contentionibus anfam przbuit, de quibus in Litteris Efpenii , annis 1699. & 1200, datis mentio fa&ta eft.

N0

* Normen afcititium Patris Defrrant,

mügn

Gatu Manufcripto Efpenii de vener agione SanHorum , eorum

Wt (

(^) Articuli de quibus hic quaftio, numero fex, defümpti erant ex tra

:

T

Reliquiis d7«.

(;) Gollegium Papz Hadriani VI. ubi D. Van E

$

fpen mo;-abatur,

H

- (À) Anroninus nomen erat. afcititium Efpenii.

Dergl

- ( 7) Decretüm Archie

(

rii ejufdem anni dato.

pifcopi Mechlinienfis 5, Jnlii anni 1694, datum;

de publi&ando: (fubdq?g) Bg'evi ab thocentfoxll. 6, Februa-

füiff

Wentt

thn

«adium

à

267

ErisToL EsprN10 Prcurianrs.

cadium (a) non difplicere ob dotrinam in eo conten-

DD. De,pütat-orum peteritis .a -S.Cmngæega&öne 27

tam; ac proprerea fibi nullam ex illa Epiftola e(Ie glo-

à

nou fatisfiat Bvevi Apoffolico , juvando um expreffoue

riandi materiam; fed econtra Epiftolam illam cau(a fuae

bac: ad Mentein S5. Domini i. Brevi cxpre[Jam.

MU

multum nocituram.

Utinam !

Gaudemus J'efponfiones ad ,4rticulos & propofitiones

Mulrum exhilarat amicos refponfum D. Zezedi&ii:

objectas paffim probari: fperamus hinc brevi finem

ne,

( Card, d'Aguirre) (5) Nifi D. Durandus. ( Intevuun-

habere.

if.

2ius Druxellenfis) accultaret omnia, qux caufo noftrae

Difficultatibus, qua moventur D. $e)affezo, per om-

h

poffeot favere, multum bono publico ex mandato illi

nia jam pene fatisfactum, per lirteras ipfius ad Suam

n

a Sac. Congreg. dato , accederet; dum conftaret illi

reverentiam, allerit D. De Svvaez,

( Decanus Capituli

injunctum fui(le, fgnificare D. .4rcadio Epiffolam

Harlemenfis) qui huc 7. hujus advenit, & plurimum

uf

vos falutat; nequit tamen (at mirati irr

ypu

dentiam D.

( Hennebellii ) ob do&vizam son. difplicuiffe, kx illis,

(l

Qquae in ultimo concur(u circaexactionem juramenti acta

Laffin (Card. de Janfon) afferentis, neício quam con-

;

us

funt, & quorum inftrumenta authentica vobis trans-

nexionem Sebafteni cum (Principe) ArauGiaco, cum

miffa funr , utrumque conítare poteít, quam parum re-

certum fitnullam plane intercedere ; nequeSebaítenum

[l

folutioni S. Canonis deferat 74rcadius ; & confequenter

ullatenus fe politicis immiícere.

nullatenus a vero abeífe quod ipfum dixiíle ex ore ali-

5

Avide praeftolabimur, quem fructam producet De-

ede

cujus domeftici, D. Malo, audivit D. Efcuyer. ( Opffraet) ;

cretum conrra Edictum Ducis Sabaudie ; (4) & quem,

li

ob cujus ab urbe abíentiam , actam authenticam cum

Decretum Imperatoris indireéte contra omnes Religio-

«

hoc Curíore mittere non potuimus.

los, exceptis Jefuitis. (e)

Mirantur amici nihil amplius audiri de Decreto con-

À mulus feptimanis . (cripfit nobis D. Ergeffus ( qui

u.

tra infames illosLibellos: Sanfenifuus omuem deftrruens

modo eít in exercitu ultra Gandavum) fe mififfe Cata-

Religionem &2'c.

Forte prohibitio Thefium Minorita-

logum Librorum ad D. 75eodofium ut ipfe ex illis nota-

rum occafionem dabir concipiendi & edendi Decre-

ret, quos defideraret, & mox Parifiis omnes mitteren-

u

tzum, (.c)

tur. Credebam jam ad vos Catalogum perveniffe,

Pro lectione Canonica vacanre per mortem D. Sza-

uti & Epiltolam 'Pheologorum Belgii ad. Z /eodofiums,

;

fietozi, obtuleram & ego , urgentibus amicis, Libel.

Z*

ltem alias eorumdem ad füam Reverentiam ; (ed. quia

lum una.cum D, J7;u: ***, quitamen, n

eic

jo, quibus

d

nulla illarum mentio eft inve(tris, fufpicor eas octiduo

£nodis, efficere valuit apud inferiorem Confuiem quem-

ferius quam credebam miffas fuiffe.

4am feniorem, utilli, dole»tibus omnibus bonis, col.

De Leétione D. Hueus adhuc acerrime certatur inter

v

;

]

ata fit, elapfa feria 25 rametfi ftri&tum. Collegium in

D. Logux t Tonferny majorque, utdicimr, pro hoc

favorem meum dediilct ampliffimum & füper merita

fpes affulget,

Urerque meretur.

Plura forfan fcribe-

&onfultum; ipfi.vero admodum tenuem,

rentur nifi abeffent D, Hilarius (Huygens) &D. Z^ Ef-

li

— Le&uo D. Huens, cujus collatioeftpenes totum Ma-

ceuyer (Opflraet) (iquid omiffüm íir, cum proximo

giftratum, nondum e(t collata; pro ea mirum in mo-

r

Curfore hic füpplere poterit, quem hodie expectamus.

e

dum certant DD. Loneux, &? Tonfera.

Utinam is, qui

At D. Hilarium non ante 2 t, hujus.

Me precibus ve-

maxime meretur,; acquiefcat &c.

ftris cornmendo &c.

P. S. Opus D. Beneditli (Card. d^Aguirre) avide

.Totps veller. zdntoninus. 3. Septembris 1694.

expecto; & an receperitis exemplaria Tra&tatus meiin

Canones, Exprafatione D. Benedili , (f ) quam mi-

ERISLOLA Yl

fiftis, videmus ei contrariari circa. Epiffolas veterum

Hefztzebello: De varüis z

e

potis Lovamien[ibus Sfc.l

Pontificum, quas ipfe genuinas , ego apocrypbas fü-

Pyafertim civca Forinulavium.

ftineo. — Aveo videre & expendere ejus in contrarium

--

rationes. Io. Septembris 1694.

Utinam obtineatur quod in fupplica veftra petiiftis,

ut nimirum filentium omnimode fuper negotio For-

!

RPISTOLA VIEI

mularii, & fenfu V, Propofitionum imponatur! atque

una declaretur & mandetur, ut juramentum exigatur

Hetzmbez'loA; De fubfcriptione Formularii juxta . Bveve

r

dumtaxat juxra Breve Apoftolicum, ad mentem Inno-

l-

Apo/ioli;um » & aliis g.m'bufüda?ln negotiis.

cenüi XII. — Quandiu illud nonhabebitur, non defiftet

4ticadius omnes, quos infenfoshabet, vexare.

Av

Exim. D. Placet Memoriale vefil*um S. Can. exhibi-

Ü

de anhelamus quid & de illius Decreto ( quod hic paf

tum. (g) Bene advertunt Fratres, ( Em. Cardinales)

fim, etiam Lovanii , ab Examinatoribus proponitur )

"rcadium ( Arch. Mechl. ) omnimodo ftuduere üt ali-

cenfuerit S. Congregatio ; & an, utendo alba charta

quid extorqueat pro Breve ita obfervetur , ut boni &

:;

(4) Epiftola Heunnebelli :ad Arehie

3

pifcopum vMechlinienfï:m de Drevi die 6. Februarii dato tranfiniffa , i;k)f-faqgile die2c. (wel 27.)

ejufdem Menfis Februarii 1694. feripta.

( £ ) Patres Hanney d?. Defrrauz adierunt Cardinalem d'Aguirre; contra Epiftolam Hennebellii sd Arch. M,echlinieufgm., uia decla-

marunt; exaggerarunt eum Formalario non fübfcribere fincere, cum ex Epiflola illa effet manifeftum quod Jaufenii Do&trinam non

damnet; quodque ideo tami jufte Epiftolam illam infigniter caftigarit $. Congregatio, Ad quos Card. d'Aguirre dixit : eor fibi aliif-

que rurpiter illudere ;; Epiflolam difplicui[Je $. Congregationi , fed uom propter. doctrinam.

Veriffisium. etim effe qued ex meuze Sedis

4ipoftolice non exigatur juramenrum . in verizatem factorum; cos cudere novos fidei articulos, neque in verbo JDei [cripto, neque in zfg-

dito revelatos; idque Jepe non minus noxium effe. quam vepugnare articulis ab Ecclefra jam

.deffz(tis &"c. Ex Epifl. Hennebellii de 14.

Augufti 1694.

(c) Revera libellus ille, necnon Thefes a Minoribus Fratribus

funt.

?

propugnate Decreto die ?. Decembris e)'u'(de'm annidato, proferipti

(4) In hoc Edi&o agebatur de immunitatibus Ecclefiafticis, Dux Sabaudis egit apad Pontificem porius quam apdd Ga,ngregatiþ-

nem Immunitatis : & gemente eadem Congregatione, contra poteftatem Ecclefiaíticam ob Pontificis indulgentiam , triamphavit £ecp:

laris, Ep. Henn. r 1. Septembris 1790.

^ (e) Hie verifimiliter agitar de Imperatorio Decreto , quo cautum erat ne quis Thefes in Pragenfi urbe propugnaret nifi Gradibus

infigniretur;. id eff nifi magifiris Jefuitis, penes quos folos Graduum arbitrium erat, ufüs effet, id porro Decretum Jefuite flagitaruns

data occafione ex Tbeíi quam Princeps quidam apud Dominicanos füummo cum plaufü propugiiaverat ; providendami feilicet. cenfue-

runt , ne quid tale deinceps contingeret.

(f) Agitur de Prefatione prefigenda in Concilia Hifpanie , in qua Cafuifte infi

neralis Societatis. ( Gonzales ) Vide Ep. Henneb. 31..A

u

1694.

gniter vapulabunt, faüafque vindiciae inveniet Ge

ï.

- (g) Agitar de Meimoriali in caufa DD, Ryffack de* La.

eriere , q

uos P. Defiranz dixerat .Affeffori $. Officii repulíam in Concuría

fuifle paflos, quod nonnifi ad mentem Hennebellii Formulz Alexapndri V1HI, fubfcribere voluerent.

Memoriali adjunctum erat inftrü«

mentum authenticum quo conftabat eos 1

Henn, 21. Aug. 1694.

»on ad meptem Hennebellii, fed. ad menzem Innosensii, X1I. fobíeribese volpiüle, Ex Eg.

Supplen, Oper. P'an Ejpeu Pars lil

bla

timorati

268

U.Elm's'ronæ EspENio PECULIARES.

Die

: timorati, quos ipfe adverfari credit, a jurando deter-

Gaudemus Decretum S; Congregationi non placei;g,

gum :

-reantur. Speramus fore ut Decretum ipfius rejiciatur;

& probamus, quod pro ulterioriillius refolutionis evul-

tf f

cogatrurque fimpliciter, juxta Breve Apoftolicum, fine

gatione inftetis.

Et quidni juxta chartam albam a De-

bus le

- ulla Additione , juramentum exigere 5 quod cum fat

putatis Dicecebs Mechlinienfis fipnatam , petitis a S.

Apoll

videtis, quanta rurfus turbationes in hac. Dicecefi ex-

Congrepatione, ut jurare liceat ad Mez

f, 11

pectabuntur , ubi jam in aliis Dicecefibus circa hoc ne-

Domini ia Brevi expreffam?

tem Santiiffimi

Sedem

gotium.pene plena pax eft, Scrupulus quem in Con.

Eítmirum, Fratres ( Emin.Cardinales) non videre,

ginq.

gregatione 26, precedentis menfis quidam moverunt

quam parum Epifcopi Mandatis Sedis Apoftolica de.

&OfiS)

circa vocem : zmpreffum, (a) vere ferupulus fuit? aut

ferant; dum tor Decreta edi vident circa modum fig-

iofortr

verius, utiapparet, aliquidáb amicis Z/rcadii inventum,

nandi Formulario, cum tamen nullo illorum opuseffer,

füb p

ad imminentem ictum avertendum. — Spero quod amici

fed fufficeret petere fimpliciter jux£a Zreve ; & nullus

Broxellenfes elacidationem mittent.

in (uo Decreto precipiat, ne quis Janfenifta vocetur,

Qu

ell rec

Avide preftolamur cum fequenti Curfore intellipere

ni unam ex V. famofis propofitionibus docuiffe con-

profperum tandem finem negotii infortunatee Epiftolae

victus fuerit; cum tamen adeo enixe ipfis mandetur in

ecn

&

ad 4rcadium. — Gaudemus pariter vobifcum de accele-

ipfío Drevi, ut omni modo id efficiant,

1

ratione principalis negorii.

Quantum poterimus infta-

Epi(tolam veftram ad 7Zrcadium impreffam hic non-

p

T0po

of

- bimus ut poffimus aliqua authentica teftimonia circa re-

dum vidimus : fignum quod feparatim fit impre[fa:

cufationem juramenti cum addita claufüla: 74x2e P'reve

quia fi extaret in. Relationibus publicis jam vifa effet,

u od

dem |

"dpoftolicuim : fed occafio nonita quotidie occurrit.. Quid

fignum quoque quod eam adverfarii occult

gnt, ut vi-

deant quid Roma aget.

yatori

in hac Ordinatione Bruxellis eontigerit, ex atnicis Bm-

negot

xellenfibus, ur fpero, refcies.

'Siin Congregatione de il

lius prohibitione Kagatur,

: Obiit 14. hujus D. Prior eme

leenfis; & heri .admi-

quidni & inítetis pro prohibitione Decreti Zrcadii &7

dEHIa

T

miftratum fuir Viaticum D. Decano S. Jacobi, Prafidi

D. Chatnpion,

(Steyaert) cum non minus in illis,

. Collegii Dalenfis, ex continua febri decumbenti.

Deus

immo amplius, filentium infringatur quam in veftris

fübyi

tis al

mifereatur ipforum,

Heriquoque data eíft Lectio Do-

litteris; & infuper hzec Decrera manifeíte Brevein fen-

mini Auezt Domino Zezferz, cum Academiee & civi-

fum a mente S. Congregationis alienum detorqueant.

miore:

tatis applaufu,

De libris non tranfmiffis D, Z5eodofio , (D. de Me-

diam;

Reétorem habemusexpectatiffimum D. 7/;es, honum

dina Celi) aut faltem librorum Catalogo, una vobif-

Rutea

fatis, utapparet ;; & a quo, mortuo jam S:apl.:tono,

cum miramur & dolemus; quse moree hujus caufa fuerit

cum;

-cui totus erat addicins. nihil mali rimemus.

'Tantum

D. Erneftus, qui hoc negotium in fe fu(cepit, vobis

cultat

Ho

ejus juvenrus multis difplicet.

aperire poterit.

Interim nos per D. de Swaen curavi-

Datus eft Libellus quidam gallice confcriptus, in 2,

mus ut cum fàrcina D. Sebafteni miffüm fir magnurà

prop

tomis in 12. cui titulus : ZZiffoire des conclaves. depuis

Dictionarium hiftoricum, in tribus, ut puto, 'Tomis

dcCep

Clement F. jufqu'a prefents in. quo inter alia fatis ad

infolio: opus D. Theodofio, uticredo, pergratum &

ti, &

utile futurum.

.vivum exprimitur D. 24/bizus, ( Card, Cafanate); uti

H

ex extracto hic junéto patet.

J

Nefcimus quid fit, qued nulla ha&tenusin veftris fiat

ad N

Plura fcripta forfan fuiffent, ni

DD, Hilarius 67 L'Ef.

mentio receptarum Litterarum DD. Deputatorum ad

cuyer effent adhuc abfentes: ille die 20. hujus expecta-

fuam ZAevereutiam, ( S.Pontificem) & ad D, 7/eodo-

tur; athic quando fit reverfürus incertum eft, ob mor-

fium, qua jam a duobus, ad minus, menfibus rmiffae

'"bum marris. Vale, &oremus proinvicem &Ecclefia

funt. D. Hilarius, (Huygens) qui Feria2.elapfa re-

S. Dei.

'Totus vefter,

AB

divit, occupatur in compofitione Theologiz, permo-

dum Zrevium Obfervatiomum ; jamque tres Partes editae

"dutoninus. 17. Septembri: 1694.

funt. ExPrefatioae, hicjunéta, rotius operis fcopum

M :

EPISTOLA VIII

intelliger, ( Dominatio V,) & fi judicet convenire ut

» üi

exemplaria mittantur, mox mittentur.

»Q

Hennebellos Deobitu A. "Arnaldi: de Progvammate

Nefcit D. Hilarius an vobis notum fit jam ediras effe

"

"Arcbiepifcopi Mecblin. pro publicatioge Brevis

a fe quinque Partes Cozfereztiarum. — Valere, Oremus

» U

Innocentii. XI. egc.

proinvicem, Torus vefter, 74ptosimus 24. Septemn-

*

, 0

brít 1694.

» X

Slefus María.

P. S, jungo Atteftationem PP, Capucinorum. (c)

» 0l

Eamin forma authentica mittam, fi tempori veniat,

» 1

Exi.mv. D. Spero quod cum fequenti Curfore binas

Jitteras Lovanio receperis. Multum quoquenos affecit

EPTSTOOTA

9 K

I X.

»!l

mors D. Davy: (^) At dolorem nonnihil mitigant

» If

. gmagna zetas viri, ut vix major, faltem cum eo vigore

D. Fercouven , Fice-Paftori ad $. Cathar. Brux. circa

.quo Ecclefia per fua fcripta fervire poffet, fperari poffet.

Decretum . fufpenfionis a lehiomibus pulizcis,

» u

.. Certum e(tD. Arcadium ( Arch. Mechl.) füum Pro-

» li

contra D. Steyaert a ReGore Univerf, Lov.

.gramma five Decretum non publicaffe ; immo adeo

prolatum, &c,

»à

-occultavit, ut nemini, nifi qui jurare debebat, videre

» Q

licuerit.

'Tandem tamen amicus quidam unum exem:

Die 25. hora undecima fuit Congregatio Univerfita:

» f

» &

plar furtim quodammodo accepit; atque in primis julfit,

tis in qua lecte fuerunt littere D. Ínternuntii ad Uni-

cujus hifce exemplarjungo. Forían &aliunde accipies.

verfiratem de data 21. Maji; iifque leétis propofuit

»R

pv

"Non judicamus ramen convenire, ut publicetur; &

Magnificus D. quid Domini vellent refponderi? Etex

puto, quod amicus omnia exe

mplaria ad fe retraxerit.

deliberatione Dominorum conclufit D. Re&ctor, Litte-

»«

Poteritis exemplaribus vobis tranfmiffis pro veftra pru-

j

? (e

ras efT» fcribendas ad Suam Sanctiratem & Suam Maje-

dentia uti, |Interim certum eft, Decretum illud fub.

ftatem , cum omnibus Aétis in caufà D. Steyaer?, &

»

dole admodum effe conceptum; atque alienum plane

»3

refponíorias ad Internuntium ; eafque litteras committi

a mente Pontificisin Brevi expreffa fenfum exprimere;

Rectori & Deputatis, cum Seniore fin

M

»V

gülarum F. aculfa

2

nec bonos inducendos ut illi Decreto fübfcribant.

tatum, fine relatione ad Univerfitatem.

»|

(n) Scrupulus oriebatur ex eo quod ex inftrumentis DD.. Ryffack o* Laderiere non fatis conftaret utru

D

juffiffet Formularium juxta füuum programma

t

m Axch. Mechlin. fübfïgnatjg

(^) Antonius. Arnaldus qui obierat 8. Augufti przcedentis Bruxellis.'

rypis edizum ; quod vox impreffum non fempe? fignificat.

» !

E

9 !

; (€) De exa&tione fübfignationis Formularii Alexandri VII. fxb Archiepifeope Mechlinienfi,

E

Die

(

"*STORS FSSENID PECULIARES,

269

RU

Yul

L

"Die 26.Máji füit Cötn'gregaätiö Deputatortüm & Senio-

tia, fequuzuros; unde mihi fit gaüdiüm eo deveniTe

D.

rum, in qua probate füere Littera. ad Snam Sanclita.

LE

ut diffidentes animos pacaverim & mutuam inter vos

?5

aS.

tem; &illuftriffmum Dominum Internuntium. — Qui-

dilectionem excitaverim, — Haec funt vota mea, qua

me

bus lectis productum quoque fuir quoddam Refcriptum

?»

Patri luminum effündere non pratermittam, ut in

Apoftolicum ad Judices Synodales diftri£tus Lovanien-

??

veritate vos dirigat, & charifimatum donis compleat;

33

fis, in quo inftituitur appellatio a Decreto Rectoris ad

,

inde enim hauriam felicitatem bene admini(trati mu-

e

Sedem Apoftolicam, íeu éjus [nternuntium, omiffis

959

neris mei. Elilaris ex animo dicam , Magnifice Do-

[ip«

quinque Judicibus; nec non annullatur Decretum Re

LEU

mine, Eximii, Clariff. ac. Docti(l, viri,. Vobis ad

I

éloris, a quo erat appellatum, inaudita parte, necvifis

9?3

inferviendurm paratiffimus. Piazza,

Abbas S,Georgii.

ll

informarionibu$ aut actis ; Interdiciturque Appellaris,

»

Druxellis 21. Maji 1695,

:

fub pemna Excommunicationis. ipfo fa&o ineunda,

» Epiffola II. Magnifice Domine. . Miror profe

&

n

Quo narratoex unanimi DD. Deputatorüm conclufum

?5

Dominationes veftras mihi de munerís mei admini-

'ln

eít recurrendum e(íle ad Concilium Brabantiz atque

?*

ftratione multa infinuare, plurima non pacato animo

petendam Manutenentiam pro Jurifdi&tione Re&orali

?*

fcribere, atque de me non modefte loqui ; quoniam

u

&c. ita tamen at acta illa non uteremur, nifi prius effet

39

venerari filentio faltem , fi non fequi confilia mea de-

propofitum Univerfitati.

??

I^

bebatis, non ea, quae a me agenda (ünt proponere,

Poft hacc plures fuere Congregationes Deputatorum,

L

Veftrum itaque potius erat Reícripto Apo(tolico pa-

Feg,

ut délibéraretur , quid hac inre efferagendum ; actan-

L

Vl

rere, non novis difficultatibus Academiam involve-

dem periculofüm nimis effé judicátum fuit dare Procu-

»

re , & factis non probare Sanécta Sedis Mini(trisob-

»

i,

ratorium , ut ageretur in Concilio Brabantie in hoc

fervantiam quam. verbis promittitis.... Quod ad me

negotio, ubi tanta animofitas, & negotia Romz pen-

]

attinet, rclinquam omnia divinze Providentiz , quae

dent, abíque pravio Univerfitatis confenfu.

?5

non fallitur , letor tamen cunéta Summo Pontifici

Itaque indiéta fuit Congregatio Univerfitatis die 30.

DD. VV. expofüuiffe, dummodo ea tota Univerfirate

lg

fub juramento, ad medium o&tave ; in qua poft mul.

9»

affentiente innocenter fint delata, ut infallibili judicer

*

tas altercationes conclufüm eít , per Deputatos & Se-

LA

oraculo, quod veítro bono erit

$

i

;

"

,cqnvegiens; & ex

"

niores, adjuncto D. Plebano, e(fe renrandam concor-

w

animo fubfcribor Magnifice &c.

diam; & fi haec haberi nequeat, tunc omnimodo ma-

t

3o. Maji 169;.'

t

nutenendam jarifdiétionem Re&toris & quinque Judi-

€um; modum committi Deputatis cum Senioribus Fa-

JI$

B. Epiftola Redoris. Univ. Lovanienfis ad $$. D. Into-

cultatüm, abítrahendo tamen ab laternuntio.

centiuti XIl, (manu Efpenii exarata. )

]!

Hodie (39. Maji) habebitur Congregatio in qua

proponentur media Concordie ; led apparenter non

» Beatiffime Pater. '.Propiusþjam intellexi difficulta-

15

acceprabüntur. Toterim die craftina mittentur Deputa

959

tem quam cum Doéctore Sreyaert vi officii mei coa-

ti, facta prius continuatione Rectoris.

»

&us fui füftinere, caufam praecipuam fui(Te ob quam

^ Hodie mittuntur Littere cum omnibus A&tis annexis

»

4

Sanctiratis Ve(lrae in Belgio Internuntius acres illas,

ngegem in Concilio Privato. 30. 4Zaji 1695.

?5

Beatitudini Veftre . nuper hinc miffas,. Litteras (a)

d

2

0l

ad hanc Univerfitaem fcripferit, n illis expoftulat

APPENDIX ad EP. IX.

»»

Interauntius adverfüs Academiam totam : zz eo glo-

2

vian otines querere unde alii venena fugevent.. &y Uni-

i (Piazza) Re&'ori, 85'*4Um'verjit.

L

verfitatem illam , que olim f[apieutiam docebat &9 pies

QAf Epiflole (ntemwzti

Lovanienufi.

?

t

tatem, fatfam effe quafi fcandalum nofiris €?' oppro-

5

brium uatiozibus,

$ -Epi/-iola I. Magnifice D. Eximii, Clariffimi ac Do-

» iNon opus foret B. P, hec S. V.in memoriam re-

It

?5

&iffimi viri.

Audio inter vos difcordias & diffidia

LE

vocare, nift intelligerem me precipue notari, veluti

,5

quotidiecrefcere, contentione(que virtutis in apertas

LE

qui caufam ei prabuerim infamem hanc maculam

9?

abi(Te diffenfiones , & in eogloriam omnes quarere,

929

Academia noflílrae inurendi.

Graviflime , fateor ;

,5

unde alii venena fügerent; quam ob rem dum ralia

953

reusforem, fi mei caufa malum tam ingens merui(fec

LE

cogito timor & tremor venerunt füper me, praci-

LE

Univerfitas noítra: plura namque fortaífe (zecula la-

99

pue vero cum videam Univerfiratem iftam, que

33

bem iílam, quz illis Internuntii. Litteris Academize

95

olim fapientiam docebat & pietatem, factam effe qua-

2

afperfa eft non delebunt : quin & metuendum ne

L

fi fcandalum noftris & opprobrium nationibus; qua-

» Univerfitas noftra, qua &. Catholicis fuit veneratio .

?»

reingemifco intelligere (uperiorem in fübditos acrio-

39

ni & hareticis timori, Miniftrri Apoftolici exemplo

P

ri animo dominium exercere & potentiam, & iftos

»

explodatur quafi /cagdalum moffvis &2 opprobrium na-

)

invidere, quos venerari juberent.

Acuitur ingenium

LE

tiogibus.

At B. D.

uam tandem increpationi adeo

»

ut dicteria prodeant, non juventus inftruatur, qua

53

durz anfam praebui hec eft, ut intelligo, quod ad-

2

haufta poftea nocentiffima lue a íemitis Domini

??

verfus Doctorem. Steyaert procefferim durius, — Ju-

22

aberrat; nec ad fedanda ejufmodi jurgia Chri(tiana

?5

dex fit Sanéctitas Veftra, exactis ad fe tranímiffis in-

»

caritas, Pontificia Decreta , & Judicum auctoritas

»

ftru&ta e(t, an hic reus fim,

Si nihil illius, ut con-

2)

fufficiun, Quam ob rem in hac infürgo invitus,

LE

fido, meruiff? deprehendar, tum denique ab equi-

2

& indicere filentium meum eft, ut tandem rerum

?5

rare Sedis Apoftolicae exfpectabo ut lefus Academiae

»

facie mutata pax & quies ac proximi dilectio apud

959

noftre, immo & veílra , B. P. honor redintegretur.

vos revivifcat. Agite itaque, eo DD. VV. dirigant

» Ego interea B, P, bonorum omnium largitorem in-

2

cogirationes, ut unufquifque a difcordiis alienus fit,

» defeffum precabor, ut Sanctitatem Veítram nobis

(ed doceat fanam doctrinam & timorem Domini, ne

» & Ecclefia füa diu fervet incolumem A&c.

cogar pro debito, Pontifici ea luculentius narrare,

»

a quibus in primis abhorreo. Non mea quaro fed

( Erat figuatum)

veílra,

Scilicet decus veftrum & bonam famam

)9

omnibus theíauris pretiofiorem , adeo ut tandem

L

prifca Univerfitatis iftius decora, qua in contentione

Cor, Uuiv, Lovan, Reor 1695.

95

virtutis olim verfabantur clarioriluce prodeant. Spe:

99

ro quidem meas exhorrationes vos pro fingulari,

»

qua colere deberis Miniürtgm qu&olicqfn ob ïþvan-

(a) Ex a1- & 3e. Ma;x

EPISTOF-A

270

EprToLE EspENío PmCULIARES.

EPISTOLA X

&ione & auctoritate ArchiepifCopï probetur, hac vice

ob abfentiam Secretarii mittere non potui. (c) Spero

cum fequenti Curfore fütura parata.

Ü.

Hennelello : De trov Univerf. Lovamenfis "Appellandia

fetttentia Re&fovis ad V. 7'udices , occ

Credo quod in his jun£tis reperiet omnia aca in lite

D. STEYAERT.

aftone ezterdicli

Fifcalis contra Charpion, (Steyaert) praeter Memora-

lia qu& authentica habet. - Poterit ordine difponere;

; Exim. D. Ex Statutis & A&is Uni;ver!ïtäris hic jun-

tatis.

Un

quo erant jun&g Litteris Univerfi

&is, videbitis morem e(Te & Privilegium Univerfiratis,

Menfe Majo 1695.

J

urà fententia Reéctoris ( 2) appelletur immediate ad

L

quinque Tudices. Infuper ex Sratutis habetur, quod

EPISTOLA X1

tam

quilque e quinque Judicibus habeat fubflitutum , adeo-

À«

que rationem D, Cbatmpion (Steyaert) quod ipfe effet

Henuebello : de eodeta negotio,

m

ünus'e quinqué Tudicibus, e(T frivolam: quod & ipfe

&

'oftendit düm in cáufa incidentali inter ipfum & D. .Op-

Ex actis hicjun&tispatet, quod Rector Univerfitatis

H

flraet , appellavit , füb hoc Re&toratu , ad quinque Jt-

jam pridem per fufpenfionerm a functionibus procefferit

f

dices; eaque in caufa fuum proprium Subftitutuin , .fci-

conrra Doéctores.

Meminit indubieR. V. quod fufpen-

T

licet D. Zepardi (b) fütpeétavit; de qux fufpe&tatione

fio decreta contra D, Martin fuerit ob exceffus inargu-

mii

reliqui quinque Tudices cognoverunt; & illud eft ad

mentando contra D, Chasipion. (Steyaert K Ex teftimo-

peä

quod' allud

?

it.D. Commilfarius in V('uo tefltimonio hie

nio D. 4Melis videre eft

quam parum fit dif 'po-ütus» Cbata-

tot

31unéto.

piog ad filentium.

à

* Infüper non poteft

V'D. Champion excipere, quod ali-

p f]z),liz' 1695.

tl

qui forfan e quiique Judicibus effeat füf(pe&ti ; quia etiam

EPISTOLA XÍIL

pr

ánter'Judices Synodales diftri&us Lovanienfis, quos

Heæ

:dederat D. Tnternuntius , erant aliqui füfpecti 5 ac prae-

pi

cipue Decanus /S. Jacobi, a D. Steyaert electus, erat

Henmlællo; De ReC

oratu D. Huygens, violenter turbafo

ib

9

f

icio. Fiféal plaae füfpe&tus , & nififententiam tulilTet

4 D, Steyaert.

ante inchoationern judicii, contra ordinemjuris, indu-

*

bie füípectatus fuifler,

;

J'efus Mariía.

Notaüd

*

lum aurem quo

d cau(a (ufi pä&atiOni*s alicujus

[

e'quinque judicibus facilius & celerius abfolvi potfit;

R. A. D. Hic fum ob caufam Re&loratus pendentem

quam fufpeétatio'alicujus Jtdieis Synodalis.

Hacenim

in Concilio Privato; & ita crefcit, ut credam, quod

coram Arbitris juris, fuper quorum electione frequen-

Concilium Privatum illam non examinabit,

Ceterum

tér diu di(ceprandum eft, peragenda eft; illa vero co-

multum difplicet Confiliariis fa&um D. (Steyaert) quod

fam ipfis quinqué Judicibus non fufpe&tatis fummarie

per violentiam & via facti f2 in Re&toratum intruferit,

& indilare abfolvitar: uti conftatex teftimonio D. mo-

& ita fcandalum caufaverit, Dejure D. ( Huygeus) &

derni Commitfarii quinque Judieum.

p

legitima ejus electione non eft difficultas; fed tota diffi-

Ad hac ex Statutis hic antiexis patet, quo

d'con'for-

cultas eft de ejus períona ; timent enim Hifpaniam,

pi

miter ad Concilium "Fridentinum , non poffit appellari

M

Unde nefcio; quid tandem facient, ut hoc negotium

afententiaReétoris, nifiaDefinitiva, autinterlocutoria

terminetur.

Valde infto, ut inquiratur in auctoresha-

vim definitiva habente; Decretum autem, de quo hic

rum turbarum & factionum, quz funt in Univerfitatez

Ti

agitur, erat mere provi

:

fionale, quod porerat per Defi-

eofíque pro merito puniant & coerceant.

Abfuit D.

Caf

riitivam femper réparari.

Archiprefes; fed modo reverfüs eft; fed nondum ei

Li

Circa infauftam concordiam notandurh , quod in illa

loquilicuit, Ex ipfo facile difcam, .quid nos agere o-

nullatenus Re&or nominetur, nec ejus con(:nfus ulla

porteat,

tot

tnentio fiat, fed tantum Officii Fifcalis: cum autem con-

D. Lovinus officio Rectoris fungitur. Si toto femeftri

l

flet , ex ipfamet confeffione vice Rectoris , Officium

continuaretur, intenrum noflrum haberemus.

Unice

I

Fifcale non interveniffe ; immo eidem contradixiffe,

&

enim intendimus excludere D. (Szeyeart): paucum cu-

quemadmodum ex aéta Notariali fübmiffa fit patet,

rantes, quis aliorum Do&Gorum de flricta Facultate

Qu

nihil illi concordia effe deferendum.

( Theológica)eligeretur.

Infuper ex actis Deputationis, qus hic junpuntur;

Bruxelis, (enfe) Septembri 1695.

f

videbit concordiam illam non fuiffe probatam Deputatis,

Totus veftrer, Antoninus.

M

(quibus) per Univerfitatem tamen concordia commiffa

Non dubito, quin adverfarii multum urgeant contra

OIT

nos evocationem D.de $5vaen; fed ex teftimoniis hic

fuerat: unde Veriümile eft, gpod nec illa rurfüs reíu -

metur.

Ve

jun&tis (2) fatpatet, etiam abfentes feu non refidentes,

fit

retinere fuum fuffragium.

Th

A€ta, quibus noftrae Univerfitatis exemptio a Jurifdi.

L

C

: (a) Agitur de Decretis 18. Martii & 18. Maji; qüib. Le&iones publice Do&ori Stqya:;-t interdicebuntur,

fer

(b) Do&tor ftri&e Facultatis Theologice Lovanienfis,

(c) Cauía de exemptione Univerfitatis agebatur, occafione Decreti Archiprefulis Mechlinienfis dati die Januarii decima quipta enni

in

be

1695. quo feptuaginta fcripta & amplius, proftripta fant ; illad Decretum foribus Scholarum Univerfitatis Lovanienfis effixum faerat,

inconfülto Re&ore, Is ehim vero apud Sanét. Sedem conqueftus eft, füz jurifdictioni labem illatam effe ratus ; rogavitque, an Uni-

Àl

verfitatis membra ejufmodi Decreto contra fas otnne appenfo, parere in confeientia tenerentur ut Dominus Sreyaer; palam in fuis Le.

Qe

&ionibus docebat, P. Defirant ut Archiepifcopum , a quo deputatus fuerat, eo crimine relevaret, afferuit & Rome ; illud Decretum

injuffa penítus Archiprzfulis, eo quod di&tum eft modo, pependiffe; fed fraudem eífe eorum , qui negotium illi faceffere conabantur,

ht

&t

Fa£tis ea de re conquifitionibus a Re&ore, Archipresbyter Lovanienfis aperte faffus eft id au&toritate Archiprafulis füfceptum fuiffe-

quez

quidem declaratio occafioni füit ut alteram Epiftolain Re&or ad $. Congregationis Cardinales Ícriberet; dataeft die Maji 19.8guni

h

1695.

At

.(4) Auno a. Narivirate Domini 1695. die 31. Augufli , comparueru

*

nt in mea Norarii iufrafcripzi. ds* zeflium. infra nomvinn(;a;cgmx"

pra[entia, Eximius D. foannes Sullivane $. T, D. Profeffor Regius, Clariffimus D. Z. B

zijimu: D. Francifcus Verfchuren , $. T.

. Van Efpen , 7. U. D.é&* Profeffor, Erudi.

[

. qui in favorem verizatis o* ad requifttionem Eximii D. Gummari Huygens ;

Univerfitaris

Lovanienfis Rectoris Magnifici , declaraverunz do* areflazi fuut, prour arteflantur. per

pra[euzes , prefatum D. Gummarum Huygens

hi

gluralitate votorum in publica Univerfitaris Congregatiene bodierua die

&j

j

e elecium Redorem Meagnificum., d» more confuezo per D. Re.

W

&orem pracedentem in legirimam poffeffionem mi[fum , quodque Eximii Domini Steyaert d- Mavtin cum quibu[dam

aüberentibus fe [e tam

vioieuter oppouerunt in publica Univerfiatis Congregatione, ut hypomidenm, ReCloralem

ex bumeris derrabere prefumplerinz . varios Do.

minus inrermedios vi abflraxerint , varia jcripta e manibus Bedelli majore vi eripuerinr , chorum

Templi cleudi curaverint , azque. ita

confuezum . Mife Sacrificium $. Spirizus pro felici Retoratus fucceffu impedierinz. ;

d* quod prefarus

D, Steyaert zandem propria fua au-

&

dedu&ionem Gd Templum, domum

thrimr(e Je zanquam . Reclorem poft di(folusam congregarionem d* foclemuem. pradicà Redtoris legirimi

n EPISTOLA

— EsisTOLE EspENI0 PecurikhEs,

271

D. Advocati Bruxellenfes, aliique Jurifconfahti fiae

A g peM U LADOPMC

ulla dubitatione refolvunt D. V. debere retinere titulutn,

G. *""3 d foï* "Oonus D. Steyaert pro vevocatione

quoufíque caufa appellationis fit finita,

: ak(ega:fgni: Romane D. Hemebel. —

- Nefcio, an hic petemus Judices; maéis inclinaat in

affirmativam amici Bruxellenfes , & etiam Advocarüs.

^" ROAT. HG3E t ^mbl none , convocata fuit

Sed priufquam fiat refolvam cum amicis Lovanienfibis,

"Univerfirasfüb juramento, in qua propofitum fuit quód

quibus cras fpero adeffe.

D. Henntbel obtuliffet Sue San£titati aliquod Memoriale

D. Candidus, (Bruxellenfis. Interauntius) confule-

italicam , quod verfum effet in latinum, — Przelectis au-

bat, ne quid atténtaretur contra refolutionem triüin

tem aliquibus laciniis, quae videbantur injuriofe Regi,

Facultarum , nifi effemus bene fündatis ne videremüt

Archiepifcopo & Internuntio, petiit (Re&or D. Steyaert)

ex partejnoftrà velle pacem impedite. — Dixi ei hodie,

mur Univerfitas cognofceret talem libeéllum pro íuo;

quod confiliisejusacquiefcens, vellem ormria maturiüs

& an non effet revocanda commitfio five Deputatio D.

examinare, antequam ali

quid juridice agere incipiamus.

sHennelel ; utpote abutentis füa commiffione. Propo-

Apparet mihi D. Cazdi

du; virbonus & reftüs, nécab

fitione facta, furrexi ego, dicens: me effe mandara-

€o nobis effe timendum. — Sed opus eft, ut auctoritàte

Tium D. Heraebel, &in ea qualitate Magnificum Do-

Romana animeétur & roboretur ;

; quia prievidemus;

minum (Rectorem ) fufpectare, tanquam notorie füf-

ie

quod ad

4

verfariorum minis & ma

hinationibus quarie-

pectum & partem in hac cauía ; atque infüper velle ut

tur.

totus libellus legeretnr ; atque D. Zeznebe] audiretur,

Maxime atténdendum , quod r'eï'oïütïo

&c. "Tandem ex refolutione Univerfitatis conclufuin

háec cápta fit

ab adverfàriis notorie fufpeétis,

&fufpectatis. Infüpéer

fuit, Univerfiratem non probare hunc libellum, néc

quod dubitari nequeat hanc rém

effe maximi m

ómenti $

pro fuo agnofcere, neque dediffe commiffionem D.

adeoque debuiffe refolvi ex unanimi Facultat

um refó-

ennebel ad illum offerendum; fed revocationem de-

lutione. Déinde norandum, quod tresille

Facultateg

putationis, laus Deo! contradicentibus tribus Faculta-

refolverint fuper re non propofita ;

gibus, obrinere non

atque hoc ex caþi-.

potuit.

.

te nulliter,.

.S. juffit ine per famulum fuum vocari D, (Inret-

21 Fe&rþ."x'öyö.,

nuntius) quem mox adivi; dixitqüie (criptum illud non

EPIS frow-x. ACXIV.

narrare folam fpeciem fa&i, fed hinc indealique duriuf-

cula intermifceri; ideoque credidit non expedire, üt

AE ngznel/;llo: r"circ; idem negotium.

mittéret per ipfum ; fed quod ipfe rei feriem

fcriberet ;

quodque reliqua D. V. poffet füpplere.

Confiliis ac-

: .?EJ;JI M("'id;

uievi,

Ruríis éx omnibus,

qua advertere potui per-

uadeo mihi,

quod caufam ei fidere poffimus, — Vale;

*UR.ALD. Ex adjun&is- videbit ( D. V.) quam Trà-

totus vefler,

padiam rurfas in Academia noftra excitaverit D. Cba?i-

Bruxelliy, 23. Z'utii 1696. —

Antoninus;

iou, (Steyaert) cumfuisadherentibus, &aliis terrore

Mandatorum Hifpanicorum perculfis. (4)

APPENDIX ad EP. XIV,

Sat apparebit parum indiffereatibus hoc totum negó-

tium ünice tendere ad impediendam pacem Academi.

A. Proeflatio $? Jppelláiio ád. Sedemü .«?poþoli&fä;

cam, quam nullo modo quzrunt adverfarii, fuffulti

contra vevocationem Deputatiomis Romane D.Hen-.-

Litreris Hifpanicis, & auctoritate Archiepi(copi.

nebel, à tribus tavtum . Facultatibus ve-

'Die Meréurii veni Zrzxellar , informaturus de hoc

Jolutam.

*

toto negotio , D. Candidtum (Spada, Intern, Bruxel-

":

lenfem) cui heri facile pertres quadrantes adfui, eiqie

late de omnibus loquutus füm ; eique hodie tradidi

s Infrafcripttis; éut intellexerit hodie fub juráimea-

» f0 evocatam eífe Univerfitatem in horám g. ad deli:

'"Scriptum continens brevem totius rei geíle ferieri,

» berandum füper Memoriali [talico , exhibito Suae

'cujus copia hic jungitur füb titulo Aeflexzozes &c. (1)

» Sanctitati per Eximium Dominum [oannetà Liber-

Addideram aliqua inftrumenta, qua' pro probanda

» tum Zezuebel, hinc vigore commilfianis per eumderri

factorum veritate (ervirent; fed romavit, ut heéc potitis

» Eximium Dominum ipfi date fexta Januarii noviffi-

ad vos dirigerem , cui acquievi, Habebis hic junéta

» me, cujus copia hic anaetétitur, (e) ptore(tatur ir

omnia authenticdinftrumenra, (c) que pro elucidanda

» ptimis de prdematura liac convocatione, quandoqui-

veritate ferviunt, Expendet una cum amicis, qua via

» dem dictum Memoriale nondum tranfierit peromnes

fitapud vos apendum & oftendendum quam turbulento

» Facultates , juxtà refolutionéem Deputatorüm de à;

modo & irregulari agant adverfarii, — Video Facultates

Canonicam & Artium noneffe alienas ut de tota liacre

» Mattii proxime elapfi ; adeoque liacteniis per dictas

» Facultates exarninari non potuerit. .

fcribant ad Suam Sanctitatem , exponendo quod ipfz

2. » Prote(latur, quia fat notum elt

hoe negotiurti

in hac turbatione pacis & revocatione nullas partes h-

» promoveri inftigante Eximio D. $*ey

aer, &aliisqut

beant; credantque injuriofum Suz San&titati tevocare

» f& partem oflendérunt contra D, Z

A1utbel , commit-

Ablegatum ad fanciendam pacem, dum jarn paci fan-

»

tendo Exiinium Patrem Defiragt , ad a&endum cod-

ciende incumbitur, Conabimur etiaminducere Facul-

955

trà propofitionem affertam ab eodem D. Hezgebel ;

tatem Strictam 'T'heologicam ut titulum Deputáti vobis

»

quique ideo tanquami non integri üt judicium ferant

annuat.

Omnino eutn in finem conduceret , ut .

»

de dicto Me

th

5

»

hoiiáli, per infra(criptum recufantuf ;

Porpbyrienfis (d) fcriberet ad DD. Charsaeux. &

nominatim Magnificus Dóminus Re£tor oyr

7

T þröæ

2

feffor Canonurn : item ex Facultate 'Theo

r"'

Oficá ;

Rgnïaïdi.-

deduci jufferit , cuä quibüfdam fibi adbarentibut, A&um Lovanii die

, thenfe d anno quo fuprá , préfentibüs RR., DD Pauló Tettdl:

manus &* Guillelmo Strychvvant, — ( Er eraz fignatum ) Soann. Sulliv

ane, $. T. D. &* Profe

Jor Regius, — Z. B, Vau Efpen; F. Vei

«huren , & T. L. &» T. Teftelmans, dv a :se Notario,

Quod an:teftor, /gidius Denique

Not,

a

De his Mandatis, vide infra Lib. ». Epift, n. 4.

(5) Extat fcriptum , circa eamdern materiam ; eui titulus:

Obfervatioties circa. Refolurionem Univerfirarii fataih die 16, Stuiiii 1698,

&*c. — Non aliud illud effe putamzs quam feriptum Elpenii de

Quapropter huie Epiftoke áttexendum duxirus.

quo lic loquitur; quodqué, ex errore, in fm!itf Reflexiores przfetre

(c) Vide infra Appendicem ad hanc Epiftolam, litt. A. E. C.

(4) P. Le Drouex Ordine S, A

^

uguftini upnsg *x octo Do&oribus üri&z.Fgcultatis ; qui tune Romz degebat.

(«) Vide infra Litt, B

; Ex;

272

ErrsroLz EspENI0 PECULIARES;

f

»

)

Ex. Pater Zavzey , & D D. Steyaert ,. Marcellis, .Ma- . C.. Obfervationes eivca. vefolutionem | Univerfitatis , fa-

1j

?*

rim, Daun, Eruditus Dominus Parmentier , ex Fa-

&am die 16. Sunii 1696. derevocanda de

»

h]

cultate Canonica Clariffimus Dominus ZVangekier ; ex

P?'

/

:ta"tiqne Dotloris Hemzeb.d..

D]

»

Facultate Civili Claritfimus Dominus Zerys, & Con-

»

M

?9

fultifimus D. Crabeclt; ex Facultate Artium Domini

» Poft varia diffidia, que z"n"AmJ?mia Lovanienfi jam

??

Meermzmr, agteu, Lamine , van den Oever, Delbove,

pridem mota fuerant; poft accuíationes varias, quae

"h

hd

!

aliis quibu(dám Academicis fuerant intentatee, ac fpe-

Dj

3. , Cum negorium di&li Memorialis , fir magni

hd

ciatim poft accufationem articulorum 44. quas Éxirii

,'

2

»»

momenti vel ex eo quod inrelligatur, quod ob exhi-

Doctores Harzey €? Steyaert ad(cripferunt Do&tori

jl

959

bitionem illius pretendatur revocatio depurationis

N

Huygens ejü(que adharrentibus: tandem refolveruot

?5

»

fepe dicti Zenacbe] , proteftatur etiam nihil poffe

Accuíati Romam ire, controverfiarum omnium (ta.

"A

?5

concludi fine unanimi confenfu quinque Facultatum,

9?5

tum Suz Sanétitati exhibere, & ab .ea decifionem ac

?»

»4

acem poftulare.

"r

4. » Cum ipfa S. Sedes modo cognolcere ccperit

» ldem fe velle tüum verbo tum

.f"cripto þræ fe tulerat

33

?5

m

de meritis dicti Nlemorialis, illud etiam communi-

Doctor Steyaert.

Res Univerfitati proponitur, quae

7')d

»

cando parti adverfie , nimirum dicto Patri Defiraut,

confiliurn probavit, & uirique parti omne fübfidium,

99

j

23

qui aliud Memoriale oppofuit, dicit decifionem illius

pecuniario excepto, promifit,

Pb

(pectare ad S. Sedem; adeoque Univerfitatem, non

» Univerfitas füper eo negotio fcripfit Sue San&itati

» I]'

»*

9?*

fine nota remeritatis poffe prevenire judicium S,

& Majeftati Regiz; Sua Sanétiras gratum id fibi fore

??

Sedis.

??

per Breve fignificavit, fimiliter ex parte Suze Celi-

»1

»

» Finaliter cum D. Henmnscbel Memoriale non ediderit

LE

tudinis Davaria promittuntur utrique parti commen-

95

Univerfitàtis nomine, fed quorumdam tantum Theo-

??

dationis litterae,

D

p?

95

logorum Belgii, fuftinetnon effe factum Uuiverfita-

» CircaSeptembrem 1692, Doctor Hezgebelfe itineri

95

tis; nec eum concernete,

99

y

accingit: led cum ferio rem agi videret Doctor S*e-

»(

» Quibus attentis contendit iafrafcriptus, nihil con.

??

yaert , varios libellos obtulit Concilio Status, utiter

99

tra dicdtum Memoriale, aut perfonam vel deputatio-

?^5

»!

Do&toris Heuebel remoraretur ,-aut im ediret: dif-

??

nem D. Heuinebel attentandum effe; & fi fecus fiat

»

cedit interim Doéctor ZZezzebel: iter ipfius non pro-

LU

2

»9

» P'

proteftatur de nullitate; & quatenus opus, appellat

bavit tantum Concilium Status, fed & litteras dedic

9?5

ex nunc pro tunc ad eamdem S. Sedem; perens in.

99

ad Univerfitatem, ur perfüadere conaretur Doéctori

»1

?5

ftanter , Inftantius, in(tantiffime, de Apoftolis reve-

2»

Steyaert , ut & ipfe idem iter fuíciperet, & ad tanti

»

rentialibus refponderi.

Conttituens Magi(trum ZE-

??

negotii decifionem pacemque Belgii concurrerer.

1

,O

2

gidium Dénique, Notarium publicum, ad hac om-

» 9imiliter eum ad iter invitavit Sua Sanctiras, fed

99

nia & fingula Magnifico Domino Rectori & Univer-

??

ipfe fub variis praetextibus illud declinavit: tandem

u3

959

99

fitati intimanda; & actam hanc infinuandam dabam

pro fe R.P. Defirazt aliquot- E

pifcoporum Depura-

»l

hac 16, Junii 1696, (Erat figgatum) Z.,D. Van Efpen.

??

turn in füum ipfe locum (übftit

uit.

n

» Porrout pacem Academiz & Bel

gii efficacius pro-

"

» Egoinfraeriprus Notarius, vi commiffionis füpra

,9

curaret Do£tor Zezzelel, Uniy

"

9

erfitas die quarta Apri-

2

memorate, infinuavi & tradidi originalem Actam,

lis 1693

. infignivitcum cbaraétere fui Deputati , un-

nl

99

cujus hzec eft duplicatum, Magnifico Domino Re-

35

?5

animr omnium PFacultatum confenfu , parata etiam

»I

»»

&ori, torique Univerfirati Lovanienfi in Corpore

alicui exaltera parte eundem charactterem concedere,

?

99

congregatae, eamdemque coram tora Univerfitate

3)

»t

fi quis modo de confilio Univerfitatis deputaretur.

»

perlegi, nec non proteftatus fum &appellavi, prout

»

Variis modis conari vifus eílefficere

Do£tor Steyaert

» Il

2

in eademin cafum &c,

ACtum Lovanii hac 16. Junii

2

ne poffet Do&tor Hezgebel negotiu

m pacis apud San-

» (

circa nonam ante Meridiem , 1696.

?»

&am Sedem ad finem.perducere.

Huc tendere vi-

»p

?9

ägidiqs Dciligz:g.

detur ejus Z'epetitio, in qua palam

declarat, jam re-

»(

9»

vocatum Patrem Defirant, & ípem pacis amplius

»|

B. Commijfio plenaria data D. Pan l- Efpeu, a D. :

»

non e(le, auctis Rome potius quam decifis contro-

»f

Hemzeliel.

99

verfüs. Apertiusidemtentavitin fine Reétoratus fui,

y !

»

die 27. Februarii 1696. cum pratextu. Memorislis

p !

A I;ïfra(ärïptus . conftituo Clariffimum Dominum

))

Iralici, quod afferebat effe a Doctore egzebe] Suze

2c

9?

LE

Zegerum Bernardum 7az Efpeu, J.U. D. &SS. Can,

Sanclitati oblatum , Univerfitatem inducere conatus

»D

»

Profefforem, eique fpeciale mandatum do, ad, no-

LE

efít, ut deputationem e

jufdem Doétoris revocaret;

2)

fed duas tantum Facult

»

33

mine meo, agendum & defendendum quidquid ab-

atestunc in füuas partes :rahe-

»t

99

fente me agere vel defendere, etiam via juris, ne-

99

39

re potuit, nimirum Theologicam latiorem & medi-

CaTD,

-

39

ceffarium judicaverit, contra quofcumque; fi quid

5f

)

vel contra me, vel doctrinam meam, velqualitatem

» lterum die fecunda Martii inter Facultatum De

??

p

»

?9

feu titulum Depurati ad Suam Sanclitatem; aliudve

tatos, quorurm unus Doctor Steysert,

refolutum eft,

» a]

99

quidvis a me quomodolibet pertinens a quocumque

?3

ut totum Memoriale Doctoris ZZezzebel latine verfum,

Li]

»

»

tandem attentari contingat ; nec non ad Procurato-

fingulis Decanis Facultatum traderetu

r, utipfi cum

»

rem, feu Procuratores affumendum vel affumendos ;

99

fuis Facultatibus illud examinarent,

4f

)

& poftea Uni-

»p

»

& generaliter ad faciendum omnia & fingula, quae &

verfitas ferret judicium füum prout v

oluerit, &utin

2

ubicunque expedire judicaverit ; non obítante quod

99

eum finem curaret Rector Mapnifi

np

cus fieri copiam

95

magis fpeciale mandatum requirerent , etiam cum

H

aurhenticam Libelli Italici tranfmi

fi, ex qua videri

99

poteftate fubítituendi unum aut plures: promittens

9?9

poffet, an translatio latina fit bona.

Defiftere ab eo

??

omnia rata & grata me habiturum effe, obligando

99

confilio vifus eft per tres integros menfes, donec (ibi

»

33

&c, Datum Rome bac 6. Zan. 1696.

etam devinxit Faculratem juris civilis. Nec difficile

»

hoc illifutt, terrendo omnes ne pretextu Janfenifmi,

L

(fignatum evat )

Rigórifmi vel novitatis a-muneribus, lectionibus, &

Sloanues

Lz'bertm Hewze):el.

»

quibufvis functionibus Acadernicis removerentur.

v

qu

» ltaque die decirma quinra Junii 1696. Doctor Sre-

Concordat cum . ovigizali quod atteffor.

jaert tanquam Decanus Facultatis 'T'heologicae, ad-

pr

(erat fignatum )

"

"i

:

junétis fibi Decanis Facultatis Juris Civilis & Medice,

/Egidius Den

ique, Not.

Un

petivit a Rectore Maguifico congregari Univerfita-

&;

tem ;

I j

CXgisTOr x ESPENIO PECULIARES.

273

[

(ém; & iterüm proponi neiótiü

m Methoridlislta- - Poterit-D, V. habita comfitiicatiótie Réfolütiónts

2

9

$

lici, quodipfein fine Reétoratus fai movere cceperat.

Univerfitatis, rarfüs cotam Norário alifve ; "Drobt ibi.

3

)

Die fequenti cam jam Memoriale Italicurn Doctoris

dem ftyli , "appellare, "eut jam factam rénoVare póterit,

L

,

Heénnebel pét copias diftributum fuiffet Decanis Fa-

ac etiam füfpectationem, 'et(i vifus füerit ibidem eéath

2

cultátum, ur fuas refpective Facultates informarent,

introducere: id enitrihic viderür maágis éxpediens, quath

g

??

& legerenrqui vellent, propofuit Re&or, an &quid

fi a D. Caudido ( Vitefnüacio Bruxellenfi) peterentür

P.

?3

placeret Uaiverfirari defüper refolvere ; & ut digna-

Judices Appellationis. Interimporeritisamicos & pra-

al

?»

retur faum fitale judicium füper eo depromere,

éticos Romanos confülere; & fialind videatur, nobis

n

» Priufquar ad refolutionem procederetur, de nul-

üt

nuntiare; & libenter qu& ipöffumus exequemur,

»

litate Cohgtegationis proreftatus eft Clariffimus Do-

h

L

minus Z'az Efpez, nomine Doétoris Heunele], con-

iC

)9

querens in primis de prematura ifta convocatone ,

2

quandoquidem dictum Memoriale nondum tranfie-

| , Epiffola Facultatis: Canonice Lovanieufit

lat

955

rat per omnes Facultates , juxta refolutionem Depu-

ad .I?H?ffe*fftilim X11.

99

ratorum de z. Martii proxime elapfi, adeoque pet

l

2

di&tas Facültates exarminari' non potuerit : deinde

» Beatiffime Pater.. | C'um fanciendze

jam pacis fþ*e

?*

exultaret Ecclefia Beleica novus iteru

fufpeat

avit plurimos notorie adverfos Doétori Hez-

m diílidiorum

Il

2

nebel.

I(uper contendit nihil hoc in negótio polfe

fons ex ipfa noftra Acadéiria erupir,

L

coaclüdi fine utianimi confenfu quinque Facultarum,

» Jám ani fere quatüar funt cum diífidentes inter fe

f

proprer rei gravitatem aliafque rationes , maxime

partes ftatuerunt controverfias omnes Sedis Apofto-

n«

,

?5

quod res

penderer Roma coram Summo Pontifice;

licee judicio fübmittere; coüfilium probavit Sanckitas

denique appe

llavit ad Sanétam Sedem, ut ex adjunctis

??

Veflra, & Brevi Apoftolico Academiam dign

?*

ata fj g.

n

actis manife(tum.eft.

nificavit, gratas partibis, ubi ad Ur

bem pervenif[ont,

(*

» His otntibusnon o

bftantibus tres Facultates, fcili.

aures prebitum ivi,

nibilque pretermi]fum ,

quo [piri-

T

cet Theologica, Civilis, & medica refolverunt re-

tualht earum quieti confulevetur.

(

vocari Cominiffionem Deputati- datam aliis eximio

» Ipfa etiam Univerfitas opem omnem, pecuniaria

LI]

Domino Hezcbel ; addidit "Theologica, etiam iude-

»

eXcepta, utrique parti

romifit: cum

que jam a par-

(

9?5

tium altera deputarus e

f

et Do&tor Zezzebel ,

pendentey a Mémoriali Jtalico Do&oris Hennebel: aliae

quo pà*

t

»

autem duze Facultates nüllam Memorialis fecere men

?9

cis negotium traéctaret felicius honorem illi

& charáa-

j

tionem , curp tamen Magnifici Rectoris propofitio

»

&erem Deputati fui Academia tota decrevit.

Hàc

?»

»

tantum effer de ferendo judicio fuper Memoriali.

nixus auctoritate jam annos plu(quam tres a Sanctitate

,

Veltra pacem pofítular; & jàm confe&um iri crede-

d

. Theologica Facultaseft, nonilla ftrictior, fed lata,

in qua etiam funt Dómini Mavcelis,| Mavrtin, Daemen,

L

batur negotium cum die 16

Junii proxime lapfi ipfa

Lb

de

Doéctori $teyaert addi&tillimi , & duo valde juvenes

Academia, que Doctori Zezzelel ex unanimi quin.

35

Licentiati , favore adverfariorum 'nuper promoti.

),?

que Facultatum, hoc eít omnium confenfü chara-

,9

29

Facultates autem Canonica & Artium refolverunt

éterem Depurati füi conce(ferat , eumdern illum e&

»»

nihil effe immurandum ; caufam iftius Memorialis

??

trium tantum Facultarum fententiaauferendum judi-

?5

^e

pendere Romz ; efferemarduam; qua proinde non

cavit, Jurean injuria id faétum fit coram, a Tribu-

poffit nifi confenfu omnium Facultatum determinari.

-

nali Apoftolico , ad quod appellavit, intelliget Do-

;E:.

, Porro rem iftam arduam efle & fummi momenti

é&tor Hezzebel: nobis hoc unum propofitum eft, ut

oftendunt rationes fequentes: z. quia fuze Sanctitati

99

Beatitudini Veftree. exponamus rationes, ob quá

injuriofum eft, ipfa inconfulta, revocare Deputatum,

nobis in illam fenrentiam ire vifüm non

tuit ; aut ali-

w

959

quid in re hujufmodi immurare.

qui apud ipíam agit pro pace publica: prefertim

,*

poü'quam jam annos aliquot Sua Sanctitas ranta folli-

» Ácprimum movit nos honor Sedis Apoüöl?cæ,

9?5

citudine pro pacelaboravit, tum perfe in Urbe, tum

cujus femper ftudiofiffimam (& eff* Facultas Canoni-

z

S

per fuos, Nuatios in Hifpania & Belgio. 2. Quia

ca, Decretis Sedis Apoftolica tradendis & explanari-

1

J

ejufmodi revocatio non modo negotio pacis novum

dis precipue intendens , profeffa eft. Quid enim

P

injicit impediment

um, fed etiam novarum conten-

L

aliud videri poterat pacis apud S. Sedem Legatuai

l

tionum mareriam fubmini(trat,

3. Quia ifta revo-

5

?5

revocare quam aut pacem ab ea componendam re-

99

catio injuriofa ett Do&ori AZezmebel : nequeenim alio

»

Jicere, aut earn ad fanciendam pacern parum idoneam

99

agnofcere.

$

w

pretextu fieri potuit, quam quod fíuo officio non

2)

bene fungebatur, cum nullas ab ipfo expenías ferat

» Verebamur fane ne San&titati Veftrae injariofur

Univerütas.

99

foret, quod poft immenfos

lo

?!

pro pace labores, poft

, Et fane cum revocatio illa facta fit preetextu Me-

99

dignam Vicario Chrifti follicitudinem, poft funda-

Ü

?9

?

morialis Do&toris /ezrebel ; manifeítum eftrevocan:

menta pacis in Brevi & Decreto circa Formularii ne-

29

tes debere probare caufam illam füfficientem effe,

?9

gorium editis fapienriffime collocata, ploriofiffimo

?»

99

alioquin ipfum injuria & infamia afficiunr,

Pontificatui Veftro invideri ac éripi quodammodo

» Qua omnia non modicam füfpicionem movent,

??

videretur reftaurata pacis gloria, quam illia Deo re-

,

??

(ervatam elTe &

2

revocationem illam ab adver(ariis Doctoris ZZezzebel

jam inde deberi orbis univeríus ag-

L2

procuratam, ne pacis negocium ad optatum finem

?»

nof(cit.

*

»

poffet perduci.

» Infüper carum nobis fuit Academie Matris noftrae

?»

nomen & fama. Quid enim illi, rüm apud Catho-

?»

EPISTOLAlXV.

licos; tum apud Acatholicos i

gnominiofiüs, quarmi

»

videri diffidia Theologica cum tanto Ecclefiae detri-

99

Heunebello: De eqdzm ntgotio.

mento velle fovere? Quid rurpiusquam commiíTam

»

tanto confenfü curanda pacis provinciam,

"eub . —— u — - $--

re jam-

'"Exim. D. Credo in caufà revocarionis deputationis

99

non parum provecta Deputato fuo eripere.

-

veftre mulrum urgendum, quod ejusauétores tantum

» Ad hec precipue commovit nos Ecclefiae

Belgicae

quzrant impedire fücce

ffüm & exitum pacis, ad quam

?9

tot jam ànnos diffidiis lacerate , àt

que ad pacem aí-

»

pérantis calamnitas, Enimvero tim

procurandam Titulus Deputati vobis datus fuerat: pra-

ébárnus atternum'

fertim cum ille Titulus effer vobis conce(ílus fine ullis

?9

de pace actum, fi jam non modo a pace poítulanda

Univerfitatis expenfis.

Litterae Facultaturn Canonicae

9?9

apud Sanétiratem Veíltram Acadeiia, deliíteret , ve-

& Artium; .quas pro fequenti Curfóre habere fpero,

??

rum etiam revocáto eó, quem ad pacem depütava-.

in idem tendenr.

99

rat, pacis negotium abjicere videretur, Qua ii re

j

Supplem. Oper P'an. Efpen. Pars lll

À

» aliud

274

,EpersTorzg EsPEN10 PECULIARES,

$

L d

aliud 'conjicere .non..po(fumus;.quam eo .collimare

K

9?

L)

;; mium.Dominum Joannem Libertum Zezebe] Depu-

quoídam. pacis. inimicos ,. ut Decretorum. Apoftoli-

» tatum no(trum preces noftras benigne excipiat, ei-

tà

?)

corum executioneidmpedita liceátipfis pro privata fua

r

» demque Paternum fuum favorem continuare digné-

2

b

interpretatione Mandaris Regiis abuti ,. & quof(vis fibi

?*

tur ,. donec in te os Domini locutum fit, & per te

(«

?3

non confentientes, nullo fervato juris ordine, .a mu-

??

ü

ponat fines fuos pacem.

Ita vovemus, Sanctiffime

2

hd

niis quibufcumque. excludere, . ut vel etiam ob tuen-

Pater S. V, humillimi, devin&tiffimi , & obfervan-

——

[U)

3

L

dorum Decretorum Sanéctitatis Veílrz auctoritatem

d

üffimi fervi & filii:. Decapus & Facultas Ártium ftudii

?

]

vifum nobis fuerit, in'eamdem cum aliis tribus Fa.

bi

L

w

cultatibus fenrentiam non ire.

E

4

generalis oppidi Lovanienfis, Lovanii:8, Julii 1696.

4 4

»

Y

of

» Animus non eft, Beatiffime Pa

ter ,; 'advexïfï'uä Aca-

E

E ID A LA M MT

pf

demiam nofítram. ejufve.judicium nos erigere; fed

?

wv

fas efTe nobis putavimus rationes no(trasea, qua par

K

E]

w

: Hekn*eliello - De uegotio Canbüic;jth; Gandm/i! : :

efthumilitare Sanctitatis. Veftrae judicio -fübmittere ,

qU

?

hd

ut fi male a reliquo. Academie corpore diífen(imus

. Allaboramus hic, þum apud UniVe;ffitatem impetrare

VC

?

hod

nos corrigat, finbene, reliquum Academiz corpus

poffimus ut ipfà inftet apud Executores Apoftolicos;

M

L]

ld

ad pacis (tudium atque ad. debitam Sedi Apoftolicee

precipue apud fuum. Confervarorem ,. ut vobis colla-

3

m

K

& ejus Decretis obfervantiam reducar. .. Tum. de.

üonem daredignentur, cumagatur de privilegii noftri

??

mum fcilicet in Belgio pax erit, cum Decretis San:

gü

-

prajudicio. (4). .. Nihil omittemus quod ad hanc rem

?

&itatis Veítrae, aut fi malunt, Mandatis Regiis, fed

potlit. prode(fe ; & per fequentem Curforem femper

?

M

juxta Mandata Apoftolica intellectis, obtemperabitur.

p

nuntiabimus quid agarur, aut quid apendum. X Éxino-

??

Hanc pacem dum avidiffime cum Belgio. univerfo

ra nibil poteft fieri prasjudicii.

Y

??

exfpectamus Apoftolicam nobis Benedictionem: im-

Totus vefler, Anto-

ninus,' .Lovanii , 4. Jan, 1697.

N

3

w

pertiri ad pedes San&iratis Ve(tra pro(ítrati humilli-

95

Ü

me perimus, atque ut Deus Optimus Maximus illam

EPSISGQEAOGUETTY

P

b d

quam diutiffime Ecclefiz (üae confervet ,. votis omni-

pr

2

bus precamur.

Beatiffime Pater, Sanctitatis Ve(trae,

(0

*fäH?nkeþe-llo; De Edzftionäl 0perum'Ba.z'i-.' |

U

E]

L

obedientiffimi Filii, Decanus & Facultas. Canonica

,

Lovanienfis.

Exun [

Zoannes Lifer, 1.U. D. & .SS..Can.

N Aof;du'm: huc venit D. Bontius, ( de Bont)

?5

Pro£ Ord, & D

necal

5

?

??

13. J*ulii 1696.

.SS, Can, F gc. Dgcanus. Lovanii /Jag

iquid in negorio Prabende veftra terminatum eft,

»

Spsero quod jaim elapfis Feítis

P

venire poterunt, & aliquid pofitive (tatuere.

'alchalibus, amici 'c0u;-

n

»

D. Epifz'ola .Faculftatz'r' Artium aä Im:ocenïiitm Xil,

.», Dolenthic amici opera Baii cum hujufinodi reflexio-

»

nibus edita effe: non.dubito, quin facile D. V. füfpice-

»

» San&liffime Pater. Ea eft Chri&ianiokrïiis pei'fu,afio,

tur quis hujus E:ditionis auctor fit,, nimirum D. Zezé-

»

Sanctiratem Veílram non minus patrocinium füum

b

??

grée.(P. Gerberon) (/) quem revera auctorem effe

bonarum artium ftudio exhibere velle, quam procu-

argumenta mulra mihi certo perfuadent; undecredunt

»

?5

rando Ecclefiae bono curas omnes füas. intendere,

L

amici. conveniens omnino effe dicere publice, maxime

?3

Hinc paternus vefter in nos filios affectus facile ex:

Rome, Lovanienfium neminem, quin nec Belgam ul-

95

cufabit, quos, ne optimum Patrem vel inviti offen-

AT

lum 'T'heologum, effs hujus Editioriis auctorem ; nec

?5

damus anxietas follicitos reddit; anxia fiquidem h-

eam probare Lovanieníes; quin & cum amicis expen-

»

ret Facultas Artium Academiz Lovanienfis, neforte

de

dere poterit, an nonconveniat ipfum auctorem dicere;

?5

San&titàs Veftra egrius habeat, quod Eximio D. Jo-

eo quod ad fimilia edenda pronus nimium videatur5

ha

»

fin

anni Liberto Z7ezgebel , quem in Urbem auper able

& licet f2epe monitus, femper pergat; atque iftoagen-:

?3

gaverat Academia noflra, nunc Deputati titulum ad-

di modo negotio noílro non

el

235

emerit.

parum .noceat. i 667

Profe&to non. parum Academiam nofítrarm

0b

95

totumque Belgium percelluit fübita haec & inopinata

(circ-av F'efta Pa("c.)-

H

?5

commutatio, quod trium Facultatum calculo, dum

ERLSELUGLAOXVITE

Q.

9?

Canonica & Artium refifterent acrius, ita fit concla-

L

9?*

matum ubi nuper vox erat una, & fenfus omnium

Hetnebello ; Circa mominationem D. Steyaert ad Confer-

Ui

?5

préfatum Exim. Dominum Joannem Libertum Zez-

n

?5

'vatc:rzfam Pr:

vilegtorum | Univerfitatis

tjebelin Urbem ablegare, ut ''heologicsze diffentiones,

Lovanienfis.

2

& IEcclefiaftica diíTidia,

z

ug jam dudum. Academiam

?5

ne

Lovanienfem totumqué

elgium dilaceraverant, ex-

- Exim, D/."Die 2j. Julii habita eft congregatio Uni:

d

?5

ünguantur aliquando. . Animus erat omnium irre-

verfitatis, in qua refolutum fuit, ut Bullae aliaque con-

t

2

formabile Sanctitatis Ve(trae judicium praftolari, ei-

cernentia Confervatoriam examinarentur per Rectorem

«

?3

que totos fe fübjiciendo plene conquiefcere, . (ive hos

& Decanos Facultatum ; nec non depurandos. per Fa-

32

devios in viam veritatis reduceret, five illos recte

cultates. (c) . Ac rum Facultas Theologica (qua pro

h

E)

?

fentientes fua auctoritate confirmaret,

Etmodo dum

majori parte pende

i

t.anutu D. Szeyaert.) depu/tavit D.

pr

?5

Sanétitas Veftra difcutiendis & decidendis Theolo-

SZeyaert.

i

é

35

Habita eft h

&f

gorum diflidiis intenditur, dum Academie noftra

ac D&putatorum' conpregatio die 27.

t

?5

tOtique Ecclefie Belgice, pacem parat, neícimus,

ejufdem : comparuitque cum aliis D. $teygert. — Curi

,5

quis inimicus homo tantum bonum fiítere moliatur,

D

autem duo precipue examinanda proponebantur, pri-

??

cum & hodie Academie noftre amuli adverfarii

mum utrum conveniret: (ut) Univerfitas procederet

39

N

(eruditionis & virtutis comes eft invidia) lace(fere.

ad electionem ob Bullam Clementis X. qua expreffe

??

non pergant, de male fana doclrina arguere, & de

precipitur ut omnes in Bullis Pontificiis. nominati in

Qu

95

in

Janfenifmo calumniari perfiftant; eo quidem confilio

Confervatores pro talibus habeantur; hic D. Steyaer£

?5

ut ftudiofam jüventurem a florentiffima Univerfitate

dixit; quod fi ipfe eligeretur , Romam fcriberet, & non

99

4

alio divertant, cum fummo Ecclefia Belgica detri-

dubitaret, quin Pontifi

cifatisfaceret; ejufque ele&iqnem

99

mnento. Quapropter nos ad Sanctitatis Ve(lrae pedes

probaret.

&

»

ü

humillime proftrati , unum obteüamur, ut per Exi-

U

(a) Vide infrà Ep. XIX,

Vl

(5 ). Hec Edi&tio Operum Bati prohibita fuit a Cöjllg[fega'rioheaïnd'i'yc'ïs die 8. Maji 1697.

li

(2

" Vide:circa idém negotium fcriptiunculam Cui,- titulus, Lerzre'a M.5

,;',

reyasYt Gkc. $. Séptembre 1697; 3 Ilgräbn &c. In Hne,

I,ibrïi,inij'c-ripþti: Defeufé de .Deux - Brefs Gic;

-"Secundum

/

275

ETO E EnevIo Pecupiamt-

j

d

Secundum punctum erat: an ca('uiquo ali"quisþeklige-

fuiffe H&Am. . Mox, adherentes casperunt c'lamar&,

retur in Confervatorem qui-effét de Confilio Univerfi.

juxta refolutionefn Univerfitatisad electionem effe pro-

d

tatis, is deberet petere abfolutionem a juramento, &

[

cedendum; necullo modo voluerunt quezítionem illam

renuntiare Confilio Univerfitatis.: Hoc punctum unice

examinati. 'l'andem poft multos clamores proceffum

N

concernebat D. Steyaert; utpote qui folus erat eligibilis

I]-

eft ad electionem ; & a 4. Faculratibus electus eít D,

exiftens de Concilio Univerfitatis. Hic D. Sreyaert

Steyaert ; quod qui res Univerfitatis norunt, certocre-

dj

omni modo conatus eft probare quod inter exiítentiam

dunt eventurum non fi

6

Medica abfuiflet.:

vuiffe, n.iv(i cafu unus.e Facultate

de Confilio; & Confervatorem nulla effet incompári-

bilitas; adeo ut ex toto agendi modo ira fuum, erga

Ex ipío modo eligendi patenter conftabat ,. hfchïi:netïn

officium Confervatoris, prodereraffe&tum, ut Doinini

dubitrare quin electio fütura effet prari(Ti

ma D. Steyaert ;

prafentes fat mirari non poffent hominis ambitionem.

neque ullus vel verbum loquebatur de d'eputan*dis,aliquig-

Interim refolvitur hoc ultimum punétum effe refe:

bus qui ipfum ad confentiendurn indücerent, autfaltem

rendum ad decifionem totius Univerfitatis; féd ante-

urgerent, Cum D. Srteyaert non elTet praefens, debe-

rrc

quam id fieret; iterato, die 29. ejuí(dem, Rectorcon-

IS,

batei, utimoriseft & (tyli, electiolegitime prafenrari,

vocat eofdem Deputatos; qui ubi congregati fünt, dicit

ac rogariut eam gratam habere dipnaretur, |Sed de

1

Rector Dominum S?eyaert f& excufare, eo quod vide-

hoc non cogitatur ; fed demum poít horas undecim,

r

retur effe (aum negotium, & a fe dicta 27. in congre-

convocantur Deputati , atque ibidem refolvitur ,.

poft

gatione Deputatorum velle habere pro zor diis.

meridiem, falutandum D. Szeyaert, & ele£tionem

eile-

J

- Tn hac rurfus Congregatione refolvitur, fecundum

gitime, & convenienti forma infinuandam.

0.

pun&um effe referendum ad Univerfitatem.

Interim cum effet eodem die A&us Licentie, & D.

1

Itaque die 30. ejufdem , congregatur Uni

verfitas ut

Steyaert in qualitate Decani S. Petri benedictionem da-

refolveret fuper fecundoillo punéto. — Congregata au-

ret, nondubitavit vel ex fola privata ad fe facta electio-

tem Univerfitas , antequam quidquam proponeretur,

nis delatioue, fe nominare Privilegiorum Con[ervato-

tradit D, Steyaer (chedulam D. Ractori, petens eam

vem electum ; ita fe

pronum ad acceptandum offendens,

pralegi Univerfitati.

Ea prelepgitur Deputatis in loco

ut nequidem expectare

congregatis, & ex ipforum confenfu pralegitur toti

Univerfitatis eleétio effet infinuata

poffét quoufque ipfi ex parte

, & juxta confüetum

Univerfitati ; eratque. proprio charactere D. Steyaert

ftylaum, rogatum acceptare,

)

ab ipfo fignata , hac continens in fuübftantia; Cum

Qus pottea in Schola & Colle

&

gio edntïg;riut à ïadd?ï

,

?9

infra(criptus intellimyat Univerfirati proponendum an

]

bl

electus Confervaror po(fit manere de Confilio Uni-

pore?unt. Menfe Auqufli 1697.

»9

verfitatis, & hec quafítio unice poffit haberelocum

EPISTOLA X llv'x;

)

2

in fua perfona, hinc declarat; quod dignitatem illam

?)

non velit, & electionideíua perfona facienda ex nunc

H;'nn?be"llo: De reftringendis Privilegiüg dc;aäämici;'.f

L

»

prout ex tuncrenuntiet, contentus dignitate fua De-

le

??

canali, & praerogativis & officiis ei annexis; modo

ea non refítrin

i

Ex. D. Relatum füerat ad Rectorem, in Conventu

it

3

Z

antur, quod fi re(trictio aliq*ua fiat,

Epifcoporum nuper Bruxellis habito , ( )

liquid de

e

proteftatur. &c.

M

N

reftringendis Privilegiis Academicis actum fui

(Te; idque

l

Le£ta hac (€

hedula proponit Rector Univerütjäti, quid

ob pratenfos abufus, Ea propter Unive

r(itas litterag

i

m

agendum? Mox ir Univerfitate ab adharentibus

humani(fimas ad Archiepi(copüm aliofque (cripfit, ro-

- Steyaert clamatur ceffat qui/2io. - Interim Facultates

gans ut fiquos fcirent abufus indicare vellent. — Refcris

deliberant, Facultas 'T'heologica inftru&ta quo animo

píere Archiepifcopus & Epifcopus Gandenfis; atque

fiaec renuntiatio fierer, nihil de hoc pun&to dixit; fed

uterque pro abufu defignat nominationem-de.Perfona

fimpliciter refolvit die fequenti effe procedendum ad

Veftrafactam; fed pracipué Archiepifcopus, qui evos

?

ele&tionem Confervaroris. "Facultas Canonica , non

mit omnia , qua poteftin Perfonam Veftram.

obítante hac renuntiarione, refolvit, non effe conve-

Per fe-

quentem (Curíórem ) .c

P

opias Litterarum mittenius.

niens ut Confervator maneat de Confilio Univerfitatis ;

Hodie refolvit Univerfitas refpondere, nihil contra

qua refolutione audita, furgit D. Sfeyaert, clamatque

Perfonam Veítram aut nominatipnerin dicetur. Infa-

mirabile quod vefolvatur [uper bac queffione , cum audi-

verint tne veuuntia[fe $, €7 neminem po[fit mifi me , concer-

quentibus latius omnia fcribentur, 20. Scpz. 1697..

ls

zere. . Alie ergo Faculrates credentes finceram ac fir-

IX AO dR

mam eífe renuntiationem ; iànuebant ceffare quaeftio-

nem; unde & Re&or'ex deliberatione Facultáatum con-

clufit ad (ecundum puné&tum: ceffat qu4/7i0 5 atque ita

- Hmizäb?ïlo:*'De'*;'r:e/gotio Canogicatu: Gïan;d'f-f"fïf;-, j

tacit

H

"

e

;

-ränudti'atipngm,' acceptavxt, cum alfas quaftio non

gt ?e hh Maria.

ceffaffet.

t

Ex; D, Secunda currentis menfíis

cap

ta eft pofTe(fio

E PO&d

iffolütam'congrepationem ; varii erant' füper

Prebendae Gandavenfis per D. Helleweg

ez juniorem no-

E:

p

hac renuntiatione difcurfus, variaque judicia. Qui pro-

mine veftro ;. & intendimus quam primum levare Lit-

prius animum hominis noverant, non dübitabant eam

teras manütenentiz in Concilio Flandria, |Scio quod

effe fictam, uniceque rendere ad impediendam refolu-

vobis datz fuerint Littere Commendatitie a D. Peffer$,

tionem Univerfitatis füper p

tunc Rectore; copiám authenticam oportebit habere,

non faventem füfpicabatur.

roquitq)puq&of ; qpaæüþi

Dignetur quoque fignificare, utrum ex parte Uüivet-

— Et revera eodem die au

ditar , 'nidique ex parte D.

fitatis vobis unquam lépitime infinuata fit revocatio De-

;;

Steyaert follicitari ut Facultates, pracipue Medica, a

putationis; nec enim unquam aliquid de (imili infimua:

qua electio de

tione facienda in. Univerfirate fuit propofitum aut refo-

ánclinaret.

pendere yideþatgr? inpartes Ds&eyaert

&

lutum.:--Si facta non fit; conveniens videtur üt chara-

Die itàáque 51

; Julii congregota Univerfirate-apparet

&ere Deputati uti

pergat, quoufque legitimerevocatià

édhaerentes D. Steyaert" plane effe difpotitos üt ipfüm

infinuata fuerit. '

— — — ^ — - (v —

eligerent; cumque hoc omnibus ad oculum pateret ,

Aliquando fcriptum fuerat ,

ut impetraret declaratio-

dicebatur non 'ceffare. quaftionem .juxta. refolutionem

nemPontificiam,;quarefidensin Univer(itate declárare-

Univerfitatis hefternam ; quandoquidem appareat, (non

tur; fi eam nondum petierit, deliberet cum amicis aà

Obftánte) renutitiatione factaa D. Steyaert, 'aliquos ip-

eam , pendente

i

jam lite , impgtrgre conveniat. Menj&

Tum velle eligere ; MEPPESRLBE FOHARUAN URU FUR 030 153-7-' .

s E

)

10232 825 Mpl ejidem us

Mma

EPiäTor.A.

Supplergzï Oper, Fa Efpen Pars Ill.

ä

076

EnsroL BseeNio Prcornamrs,

f

de

CUEPISTOLA XXL

2 ELQP 1 STOL A XXIh ——

at

Hesüdyollo : Circa. iäihïz::';egot*im.j*

: Hennebe]lo De 'varzz: ngotiis Zovam'enfib?uf

m

jä

qül(

— Siejus ï Mdria.' .L.

j .:?,[3: Mdrigä !

W

"OEX D Verum éft quod, .ülti fcripfit Epifcopus Gan- .Ex. D Utinam'heicgprolongätio data "rcadio ( Ar-

&i

/h

denfíis, nominatam effe D. V, 26. Auguíti 1694. Con-

chiep. Mechlin.) tandem fit finalis.. (5). . Speramus ta-

gratulati quidem vobis fümus, de data nominatione $.

men quod abíoluto negotio Cameracenfi* poterunt in-

ä

*Junii;. fed runc de data nominatione loquuti fumus vul-

terea abfolvi negotia D. Z/Jarái.(Haigens) Decretorum

gari modo loquendi, Cum enim Rector debeat nomi-

&c, qua jam videbantur praeparata,, Non apparetquod

nare de affenfu feu confen(u quinque Deputatorum, at-

pars advería aliquid fit refporfura ad. /mpo/7uras. (c)

!7

que hi 8. Junii unanimi füffragio couclufiffent. nomina-

Dicitur. D,. Champioz. (Steyaert) dixiffe in Le&ione,

tionem vobis dandam , jam nominatio cenfebatur,

quod nos jam opiniones noflras aliter exprimamus,

vulgari loqüéndi modo, vobisdata. |Attamen quia Re:

Interim expectabimus finem, — Die craftina fead Do&to-

étor riominare debet previe praeftito juramento a no-

ratum pra'fentabunt DD, C/aes, £? Ferfchbeuren, . Non

minando, non potuit tunc temporis. D. V. abíentem

creditur adverfarios aliquid contra ipífos oppofituros,

mormioare, neque alteri nomine veftro dare; . quia nul

Quomodo fe habeat caufa D. Op/fraet . melius fcribere

i

lus habebat Procuratorium fpeciale ad jurandum in ani-

fin

iam veftram ; ideoque data non fuit nominatio, nifi

pOteri;nt' lamici Bruxellenfes. ( 4) Jzz'z;t. Dec. 16,98—:.'

pr

poftquam D. Aemacle accepit a vobis Procuratorium;

EPISTOLA XXIV..

;

cui, in vim iflius, data fuir nominatio a Rectore ao.

n

Augufti; árque ita annotatum reperio in Libro Nomi:-

Hennebello : De negotio. Capzi:cz'n'omm; de adniz]ïokc D.

nauonuftn, illa die D. V. nominatam; neque aliud an-

Opfiract ad difputandum pro. Do&loratu, &9c.

T

notatum eft; quia.moris non eít annotare quod Depu-

pU

tati confenferint 5 quia in formula nominationis expri-

v D. Sþeramüs «.-per' frequentiofem' Congmgatiqf-'

Gr

|

mitur quod fiat de affenfu quinque Deputatorum.

nem Fratrum. ( Cardimalium ) cito abfolvendum nego-

O

jur

*^Nihilergo ex LibroN

z

minationum vobis mixtend:um!,

tium Cameracenfe ;. prefertim cum difficultas jam con-

cenfüimus; cum non poffit vobis prodeffe.

tracta videaturad 12, propofitiones, . Faxit Deusut hoc

Cà

Non credimus.quod fententige illius*,-ulla in Con-

negotio abfoluto randem & noftra finem accipiant. .. P.

pic

filio Flandri&, etíámfiobjiciatur, ratio habebitur, Po:

d'Engbien fatis familiariter & affectuofe hactenus

a

terit. D. V. dicere , fi petatur. quare petitum teftimo-

cum D. Hilario (Huygens) nec de illo queri poffe

:

d

n

niurn noüiürgeat, quod amici non judicent neceffarium,

cit D. Hilarius, .Putamus negotia PP, Capucinorum

;on,

faltem quouíque videatur ; quid adverfarius allegabit ;

pofIs dirigi direfte ad S. Congregationem 5 & ita. évi-

& ita res hzec forfan fuafiet. — Si quod aliud expediens

tari remiffio ad Procuratorem generalem, . Veítrum

occurrat, per fequentesfüggeremus. Jdej[e (Nov. 1697.

interim erit refpondere quid expediat.

é

Pater vaz der JZYerne Minorita Antve

r

rpienfis eft com-

^X £E£PISTOLA XXII.

modus focius, qui vel exteriori fua forma (at oftendit

quod non veniat:pradicarurus panitentiam ; .uti. nec

Li

Hotinelello : Circa idam megotium,

moribus : non credo quod multum ab eo fit timendum.

|

.. Hic nilil occurrit quod ad. promovendam honora:

^ Ex.D. Caufs velira Gandavi per menfes aliquot

tionem SS. Sacramenti fervire queat.pro amico,

n

1

4

D [

d

Iny

quieverat ; fed nunc adverfarius habet paratum fcrip-

« D. Opflraet feria IV, admi(Tus. eft. ad -

DA

j

ifputandum ,

tum prolixum; fed nondum eít nobis communicatum,

& heri accepit materiam: nimirum de SS. Trinitate,

Q

Ts

Dicitur quod in eo 'etiam aliqua perfonalia objiciat,

de fermone D, in monte, . & de .Matrimonio: idque

lnt

Cum viderimus, confido quod nulla fitin refpondendo

non obf(tantibus iteratis interdictis D, Rectoris; & qui;

difficultas; precipue cum íperemus, ob mandata Hif-

dem addita comminatione muléte 200. patacorum con-

era

panica ,. (de 20. Decembr.1697.) cito negotia Romana

ura D. Decanum & D. Opffraet ; & .caffationem om-

finienda ; adeoque Reverentiam Veflram: ante litis in-

nium, quze hactenusacta(unt, . Jamomnia hec a Con:

&

[

ftructionem füturam' extra Urbem atque tunc nulla erit

cilio Brabantie caffata eflent, nifi infortunium aliquod

circa fententiam

"

* k

um

circa a&ta interveniffet, de quo latius fcribent amici

ai

Placiti. (2); ^ ^

in vos latam difficultas, ob defect

L

Bruxellenfes.

;

Qu

t

.. Monet D.

Hilarius, ( Huygens)). omnino videri ner

ex

ii

ceffarium ut negotium PP. Capucinorum dirigatur. di-

ltn

if

L

*

recte ad S..Congr'ega.tio'nem;' fi eqim di:igatuxj ad fuam

i

v & Agitur de fententia lata a S. Cäia:gregavt,ïvqn; Iæ;'ieiüilfätiohiä« Mexg':fä Julu 1694 quateftïmomum þjufdem Cchgrgä;tiääïä in fanfäx

ve

D. Hennebel füfperidebatur , ob ejus Ep

Hennibellii, :diei 13..O&obris 1697..

iüo'lam'"ad'"Ax;;hïgp. Mechlmxenfemd:c 27. M'eniïg'ggquärii' precedentis fcriptam. 'ViQei Ep.

Fa

C0l

(4). De hoc negotio vide infra vafias Bpiftolas, .& füpra Ep. 6,

& 20 De eadem caufa fic JaquunturüTheologi* Lovinielfsda fin

füpplicatioue initio anni. 1699. .. Concilio San&iori Bruxellenfi oblata: , Il (l'Archeveq. de Malines). n'a pas plutot apris que l'Uni-

r

» Verfiré avoit uomme M. Hennebel (le7. Mai 1694.) àun:Canonicat de l'Eglife Cathedrale de €rand , qu'il engagea.M. l'Eveque

» de Gahd de ne pas fouffrir que ee Do&eur jouit paifiblement du bienfait de l'Univerfité, — Er effet ce. Prelat s'eft oppofé & s'oppofs

fs

» encore actuellement à-lui, & M.l'Archeveque eh a pris occafion d'ecrire uné grande Lettre à l'Univerfité pour-lüi reprocher princi-

» palement le choix qu'elle a fait de M. Hennebel comme-un abus de fés privileges, qui'fait géemir les gens de bie. 1 taxe [ews

Wn

» preffement d'avoir ere repris il y a long, zemps., & d'erre encore. fufpet , fu plus zoz ilpveff convaincu de nouveauti pour ne vieti dire:dg

Ó

» plus forr, . 1l lui impnte a. crime ce qu'il fait à Rome.avec l'approbation de-tout les S. Office, & des plus genis de:bien.&e,

H

(^) Hic agitür.de nova Ampliationea Sacra Congrégatione conce(fa, in caufa ac

1

E

enfatienum doétrinalium contra Theologog Lora:

Pr

nienfes intentarum , per P. Defi

-

Y

k

* DeOpere cui titulüs: 7Maximes des Sainzs.

rant ,. Deputatum A,r;c'hi»ep:if'cqpi Mechhmeniï:

.

(c)

ic? &c..

Quaftio eft de Opere 'Opürgtri»; ; €ontra P, Defirant;

.* cüi t(itulujsï'*:?' Impcyüurc )Liybelli'- cmmulu: Accufanaiy'gterela populzBe

n

;

5 Cd) D

e Caufa D. Opfh:a.et,, fïc hä;tat D. .vän.dä Nefï'e, jlj Eglüolaemfäemædlel " Cauf'a D.»O-päülra.e,tiiln COnClllO fäitiffi;nc-fiir g*

dj

5 tür, & fperdmus celerem & félicem exitum ; deputatus eff in hac Commiffarius , quem pars advería conata eft fufpectare; fed irrito

E3)

» conatu : fimiliter conata eft obtinere interdidum ab Alla; Vél a Sanétiori Coricilio; fed ubique eos fpes füa fefellit. , Illad inter-

di&tum ab adverfariis D, Opftraet demum extortum eít die 1

grat

X

5. Dee, 169$. cum jain illi & Decaqg TheologlsæFaeultaus F?EFE*IIE

,

I.ic,*e;nfiþg. Thefespxo Do6toratu propugnandi,

E

f

E

&

à

*

*

-

A:

&

EI

U;

.^* Revétens

EprsrorzE- FsPENIO Pnïcu'z,zAREs. a

277

Reverentiam (ad füimum Pontificem ) femper impe-

1

3. A Retore appellatur ad V. fudices,

qui e!ïgüntur

dietur, vel a D. Zrozcbo

*

r, (C.Spada)vel a NProcu-

ex (ingulis Facultatibus, & fic finguli (ua

m Facultatem

rarore generali, (2)

-

reprafentant ;

- Hac occa(ione mone

atque ita cenfetur a Rectore appellari ad

nt rürfüsamici omnem operam

ipfam Univerfi

tatem, penes

impendendam ut R, V. fibi devinciat D. Zroncboir;

mario & originaliter refider.

quam ipfà juri(dictio pri-

quidquid enim S. Congregatio refolvet, poterit ipfe

4. Ipfà Uaiverfiras regulat ipfum jurifdictionis exer-

s

evertere , aur falrem impedire executionem, ^ Scitur

i

s

ere ab

citium ; uti patet ex Statutis ipfius Univerfitatis,

quo-

:

enim quantó

P

:

co dependeantInternünti, — Vale

rum obíervantiam

quilibet Rector in füa affump

tione

l:

juramento promitrit.

'm:o;zgm 12, Dec 1698. —

In his Statutis füb titulo Ze officio

& jurifdictione Rectori

S habentur inter cetera, qua fe-

quuntur & evincunt fuperioritatem

1

ä;

Univerfitatisin Re-

»

étorem & ejus jurifdictionem.

Fleynelello : Reffovem Univerfitatis vibil POIF FWDe

Retfor partem smul&arum nullam accipiat

e

?

Sï

eaque pavs

puta(z'f circa vegitnen politicum Zdcademie, —

que ex multlis olim Re&ori. cedebat,

cedat Umgiverfitati.

*

Retlor ab oppido Lovamienfi ultra unam no&em uon

i

- Jifus Maria.

abfit , vifi de |peciali pevui[fu €? licentia Univerfitatis, .

:

Plura alia ibidem dicuntur de.

modo quo jurifdictio-

nem exercere debeat.

Ex. D. Egi cüm D Lontux. ( b) fuper negotio de quo

in veítris; at deprehendi, eum non arplius priftina

.. Non potuimushabere extra&ta authentica ex Staturis,

familiaritate cum D. Rectore agere ; eo quod modum

quia liber ipfe eftapud Reétorem: nihil

ominus poteftis

procedendi D. Reétoris inhoc pracfenti negotio proba-

intrepide afTerere & in fa£to ponere,

quod hzc & plura

re noluerit. Interim tamen tentare conabirür m

]

«

:

entem

habeantur in Statutis Univerfitatis; q

E

uodque adverfarii

)

D. Rectoris per alios, & fibi & Re&tori familiares.

nunquam id negare audebunt, ín

condendis autem

Notandum quod Rector nihil poífit circa ea, quae

Sratutis,' Rector tantum habet fimple

X füffragium, ficuf

regpimen politicum Academicum concernunt fine De-

quilibet alius de fua Facultate.

puraris. [deoqué nec mirum fi cirea admiffionem ad

H

Gradus,

*

. Diligenter notándum quod in Bulla ere&tionis Uni-

je

.que fpectat ad re 'iq1en'SchOIaüicqm - nonad

verfitatis primo detur auétoritas Do&toribus & Magillris

h

jurifdictionem , nihil per f& poffit.-

L

"

prefentandi ad Gradus A

:

3

" Revidi

-"

mus Aécta in cauía Fifci & Decani

cademicos, quos idoneosre-

; de qua D.

pererint 5 at tum poftmodum demum detur jurifdictio

Caánonicus ( Z7viez); & invenimus quod nihil nobis

Reétori ; ut fatis pateat, preefentationem & admiffionem

prodefle queat, fed magis adverfariis dare anfam cavil-

ad Gradus om.

t

nino diftinguia jurifdictioné, quae datur

|e

landi, ' Extra&tum ex

h

"

Aclis die craftina miftte'rn'us. n

Rectori,

D.-. Lefcu

gqni(zqï 1699. —

yer (()/ïüji'me*t)'bodie loquens Rectori ut

Vk.

v

'offet habe

reextractum exactis, dicebatinter alia, quod

EPISTOLA -'-XXVI:-

3oc negorium deberet componi cum Facultate Sacra

at ille id longerejiciens dicebat, fe velle illud negotium

].

jur

if

DD

[di&iome ReGlorali iu &Memia

terminare pro fua jurifdi£tione, | Ut vel inde appareat,

li;

*

- 'ï LOU(IIZiEIZ/i.

mentém füam noneffe velad unguem cedere. Id Ami-

C

T

&

3

co figuificari poterit, qui forfan Rectorem adhuc non

l

?efu:Marza

fat novit. . Interim adhucanimus ipfius rentabitur.-

RA D : A&-a m caufä Flfm& Dec

ani relegimus cum.

* Anjunctum extractum exaétis Univerfitatibus férvire

j

D. Bloqueau, & a nobis magis advetíà quam faventia

poterit, nefcio: quia in primis Rector quafi ultro id

ihvenimus; neque Facultas Sacra perrexit contra De-

promifit:: Deinde Facultas Artium hábet aliquam. ma-

lj

Cretüm Reétoris, fed potius detulit; neque diípuratio:

d

jorem auctoritatem in füa (üppofita, quam aliae Facul-

le

nes habitz funt, 'nifi poftquam fublatum effet a Rectore

tates; interim expendite. Rector extractum dare no-

I

Dt

tä-

H

erdictum ,. rp'ga'ggibushDepu:a'tis "; quorum ego unug

luit nifi fciret: unde & ipfe copiam habere

És

L

3

poreft. Va-

Rc

éram.

P

leté, 74utouinus. Hac 6. an

//2 1699,

, Qu

y!

uod tran

u-

nslatio juri(di&tionis fadta i in Univerfita:

B,S. Teílimonium de ufü vocandi & inter

ro andá

l:

?mi probari poffet fequentibus argumentis.

^

,

f

iE

illos qui funt de Collegio Univerfitatis non potui

habere;

* 1. Quia Facultas

E

Artiui

adhuc hodie retinet

duri(di-

d

fed poterit go:n.i4in fatto; nec pars n:g.areaaudebi;.

d

&tionem & correctionem füorum füppofitorum, faltem

quoad minora delicta; & quoad graviora hoc rerinuit

ouiE p STOLAÀ: xxvi.

"d

eadem Facultas; quod in examine & dictione fentenriae

H

lemper Decanus Facultatis debeat unà cum Rectore in-

negotio Seminarii Leb'

[«

i

Hennebella-: De

Me

tervenire; &infignum jurifdi&tionis prefertur Decano

t

o DP. Societatis.

di&njf: cq:g,tmp

iftius Facularis fcéptrüm.' Nonlegitur autem udquam

vela Pontifice aut Principe ullajurifdictio fpecialiter huic

, E&.D: Gistum of intelligere quod urgeatur caufd

Faculrati conceffa; üt proinde non appareat aliunde

Hilavii; utinani tandem audiatür,

& finis caüfze impo-

;x:

compet

Y

cir,quge qugr TES u Ter Rectopet r

natur. Miratur D. Aenardinol

plura de füo negotig

1

rentibus.

fcripfiffe D. Silvianum : (D. de $ivaez,

"

-4ut D, Brigode .

— $. Ina

& trahiblaionis jarifdi&tiohis oppidi Lovanieri-

Litteras 1

pfe a fuüo ?Age"ri'*tef accepit, quibus refpondée

fis expreffe dicitur, quod omnem juriídictionem, &

paucis.

nitus. omnem füperioritatem in. ipfos Rectores pro

- Decretum Auditoris Camerae (7) indubie Leodien-

tempore,. & Upiver[itatem ceffit, tranftulit & relignavit.

fibus pergratum erit, . Univerlitas genero(e pergit ur«

ää

Habetur hac inter Privilegia pap. 16. . Puto Librum

gere negotium hoc;5.:junxitque fe civitas Lovanienfis ,

Rrvgegiórugiee genda r atn Rn uas EM Y

L

x

- .

'cïuju*s"-Degumwti undcum Dgpit?;gti'?'ü-qf'tpis » qui funt DD.

*(a) Ad hzc ï&fþbrjid.it: D.'.H'eiuiebelï' in verbis:. Noumagz:

J

erare licet i&

1

j

;I.JCol;;gieg,f;tigkibgis qugm apu:fl S Sapctitatem faäumk;nl«iqü'iæ

j.

iriin Cau[a Capscinorum, inconfulzo Procurazore geuerali , cum ves illa foc

u

ftyli ordinarii,

Sperari ramen. id pojfer fe iuzerpotere [e f&

digmnei

*

' q'xgia nämpe Pomzjïcz pnrun'f eft grarus, Aoud i!.lgrr; am:z

&5 ispenao,

ir Protetlor Ordinis, qm of a;zdet' bactenus ob caufai aliás ]zgnqïcams,

"

: ""('5) Larmibertüs '.dä»Loneäk:AnteCf':fTo;:

;

((

gicum p.31.

-7

primarias SS. Canónuui, .im*itlæfärud'i'triaoiaisï, ;judiïc:ïiþi&'ä;ce'üäätïä &c. VideNcctolog:um Bel—

f

1

(c) Hoc Decreto citantu

r partes corain Auditore Cameties & inhibetüt nie ulttrius prócedátüt;

3 RURf Caafére BactiFequifarus,

UI;,?FJ?M?? :aifationem hujus Decreti. follicitarunt ( Ep. 13. Jul. 1699.) & obunuerunt,

Sed reintegrata fuit inhibitio, ( 35. Jul. )

de

fs

—

278

EprrToLE EseeNi0 PECULIARES, |

cuper le Seminaire de Liége, & y avoir la direction des

de I'Hama de, (a) Lotieux &2 Cox Regens Porci, cras

£

tendunt

ruxellas, ut negotium promoveant apud

Ecoles füperieures, fans expofer à un aneantiffement

moralement sür ladite Univerfité , qui eít.la feule qui

Confilium Status, (/) Cum autem fpargeretur Uai-

verfitatem non eíle concordem in promovendo hoc

refte à Sa Majeílé en ces Pays bas; & pour l'erection,

t

negotio, fed tantum effe aliquos Ze/ofos Patres, (ver-

fondation & maintien de laquelle nos Souverains Prin

ces onr rendu tant de peine en la. Cour de Rome &ail-

ba funt litterarum alicujus primarii Mini(tri Ducis Da-

variead kectorem) qui caufam urgerent, Reétor pro-

leurs,. & employé rant de fois fucceffives leur credit

autorité & finances : car outre que pour la fubfiftance

l

pofuit Univerfirati quid placeret fieri, cum fciretur ob

J

hunc rumorem, negotium harere,

Et refolutum fuit

de toutes les Univerfités, il eft généralement requis

p

qu'il n'y aitaux environs d'celleaucun autre lieu d'étude

ut finguli Decani re(pective fias Facultates convoca-

d

rent, atque a fingulis nominatim exquirerent num re-

fuperieure à la diftance de quelques diétes de là; il y a

(

folutionibus Univerfitatis confentirent & adhererent.

encor cela de particulier au regard dc tout ce pays de

v

Refolutio executioni mandata eft; atque propofita fuit

Liége,-qu'il eít anciennement compris fous l'erection

af

formula qua petebatur : num refolutionibus Univerfi-

de ladite Univerfité,. & fous fon étendu?; que de plus

les inhabitans de celui jouiffent des méàmes nominations,

d

tatis in negotio Seminarii Leodienfis contra PP. Socie-

T

tatis inhererent, credantque illud debere promoveri,

addictions &autres avantáges és rerres dela Domination

de Sa Majefté, que fes propres füjets ; comme auffi

f

& ad id fe vi fui juramenti obftringi; & omnes, uno

fo

alterove abíente excepto, propriis nominibus fubfcrip-

tous les autres privileges & bénéfices accordés par.Sa-

ferunt, qui funt de 4. Facultatibus, fcilicet Canonico,

dite Majefté à ladite Univerfité, qu'ils y poffedent une

i

Civili, Medica & Artium: non obítantibus minis &

bonne partie des Profeffions en toutes les facultés, de

follicitationibus P. Sabraz. .In Facultare Theologica

regences, & méme un grand College doué de toutes

It

les exemptions & immunités Royales; en forte que fi

f

boni omnes fimpliciter fübfcripferunt ; foli Steyartiani

d

effugia quafierunt; atque fuis variis & diverfis re(tri.

préfentement on fouffriroit l'étude de Philofophie ou

d'autres fciences füperieuresen ladite Ville deLiége; ce

pc

&ionibus fubfcripferunt. Mirum ! -quantum alumni

d

Facultatis ob idin fe indignationem & averfionem con-

feroit demembrer de ladite Univerfité un notable pays,

tel que celui de Liége, au reeard duquelelle eft fondée ;

g

citent, . Quid hac ulterius parturient, tempus docebir.

Ti

Dolemus mortem optimi Cardinalis d'Aguirre; &

ce feroit faper le droit d'adductions & de nominations

,

de ejus hic obitu intelleximus, Ícilicet die hefterna.

welle a en icelui pays en vertu de fon érection; ce

(

(

e

& ]

i

Eodem die intelleximus obitum Clariffimi D. Charaert,

roit dechirer une étude avec l'autre par le tropgrand

(c) qui hodie in Caemeterio S. Gerrrudis more civium

voifinage; ce feroit expofer des Provinces entieres de

E

Pobéiflance de Sa Majefté, telles que Limbourg, Lux-

Ík

fep

ultus fuit, ubi voluerat, -

Abeíft a civitate D. Zanz de

Felde. Ut redierit, Lit-

embourg, Gueldres & autres, à étre feparées des au-

di

igiofi amici ei communicabimus.

tres pays & Provinces de Sadite Majefté, puifque ledit

p

teras Rel

d

De no

d

e venit expreffus, qui nunciavit a Rege in

pays de Liége les entrecoupe & fepare, & s'attireroit

Hifpania, ad Preelaturam S. Gertrudis nominatum effe

arce moyen toute lajeuneffe fujetre de Sadite Majefté;

[

ejufdem Abbatiz Priorem , virum di(ciplinge regularis

s dits pays de Limbourg, Luxembourg, Gueldres &

amantem; eique boni omnes conpratulantur & laetan-

autres, Pouràquoy obvier les Serenitlimes Archiducs

nos

S

ouv

erains Princes, parleurslettres &crites au Pere

tur.. Quid Curfor Hifpanicus attulerit circa negotia

noftra, hactenus nefcimus. . Iqtelligeturagtgm ex ami-

Provincial des Jefuitesen 1613. ont temoigné combien

qu'illeur a étéà cceur de ne point fouffrir quelefdits PP.

B'

cis Bruxellenfibus.

.. Cum opus meum

( Zus Eccle/z'q/iicuzh univex/imzl,

Tefuites enfeigna(Tent la. Philofophie en ladite Ville.de

&c.) vergat ad finem, indicare digaemini per proxi-

L'ége au préjudice & deftruction de ladite Univerfité de

inum Curíorem , quot exemplaria habeatis, & quod

Louvain, puis qu'à faute de faire ceffer cette étude au-

fit ulimum folium,

dit Liége, ils ordonnerent de faire furceoir les lecons

his Decretum Re&toris contra duoslibellos.

defdits PP. à Donay ; enfemble de licentier, & renvo-

$

Adjungo

i.

(d) Mirantur omnes dictum a Rectore, quod. Zides

yer tous les étudiants fujers de leursdités Alteffes, Sur-

de

quoy en 1614. fut deputation des quelques uns du

fu

bealotrorum &9c. fit imjuriofa utrique poteffati; cum

nihil fit quod eo vel in (peciem torqueri queat.'

Corps des.Erats de Brabant, & de celui de ladite Uni-

f

verfité avec ceux dudit Liége; ayant été convenu qug

ni

1I. Septembris 1699 Jotus veffer..', dntoninus.

l'étudeau Seminaire dudit Liége ne feroit que íommaire,

lls

, ConJulte du Confeil Souverain de Brabant 4 $. 4, E.

;ar des Profeffeurs feculiers , & nullement Academi-

Xe

Je Duc de B. contre lentréprife. des Zéfuites

que ; lefdits PP. repanderent leurs efforts pour obtenir

&U

la faculté de s'introduire er ^ette érudeou chez eux ou

V0

en la Chaine, lieu duSeminaire Epifcapal; cequi obli-

! fur d Senfi?. de Liäge.

&l

eti

| 'Monfäigdeur;

,

gea les mémes Archiducs d'écrire deux lettres (ucceffi-

lnl

Les raifons d

e

dui

tes par la "r'eduäte prefentée àV, A.

ves au Prince dudit Liége, pourlui marquer combien

feu

E. de par ceux de l'Univerfité de Louvain;; enyoyéeà

ce deffein leur deplaifoit, fi, contraire à l'ére&tion de la-

fle

notre avis paroiffent trés-preffantes, & les ulterieures

dite Univerfité, àla convention ou concordat nouvel-

bje

avancées par la Deduéfion & piéces jointes qui rious ont

lement fait à l'intervenrion deídits Députes des Etats de

Vie

du depuis été mifes €s mains , femblent convdincre

Brabant & de ladite Univerfité, & fi peu convenable

dit

Q

qu'on ne peut fouffrir que I6s PP, Jefaites puiffsat oc:

ag bon VOlflnage & gu bxen qomn;un/, g,ui,rendqi: läditg

(;a.)r, Juris civilis A.'titäcefïbr,ï

L

L2

Leddi*änfïs*iägiräi;iä 4 P. Sabran e Socïctäfeljefä s ihfcjue' ufurpato. Qla de re i;gvdni,e:affä Univérftáé

"(^) Hic agitur de Seminarii

ad Seréniffimam C, E. Bavariz Libellum füppliéem

'obiulerác eüjus titülus : -Requeze pre[enzée par l' Univerfizé de Lowvain, a $..4. E. de

Baviere , afim: que par.la faifiz des penfrons.do* ausres.

renzes des: Jefuires dans les Pays bas , oc. on oblige des: Sefuites à fe.defifler de lem

:

enzreprife d'enfeigner-la. Pbilofophie. dans, le Seminaire

de/Liéges dv a. reffituer ce Semingire aux. Ecclefrafliques feculiers. . . U

n

2 chm.2;

Libellis typis impreffis quorum tituli: Deduéion & Preuves des

fairs contenus. dans la. Requete. prejentée a. $, A, E. €c.

Deduciion

rfezé de Louvain , de s'oppofer à esabli(femenz des. fefuites dans le Seminaire de. Liége..

Alterum eidem

ommaire des raifous , qu'a l''Unive

Celfitüdini $. Augufti 1699. fupplicem Libellum obtalit;.

adjunéta Supremi Senatus Brabantie Con/ulra, data die 19. füperioris menfis

No-

junii. Hec duo ultima inftrümenta, quia typis nunquam, quod fciamus, mandata fuünt ,&

d hujus Epiftole calcem attexemus.

*

tüm eít Efpenio Mozivum juris pro Seminario Leodienfr anu, 1699. attributum fuiffe, - Vide Vi

tam Elfpenii Lib.HI. C. III.. Art, VIT.

is €i

jií» i

, Kc). Olim in Alma Univerf. Lovan. J, U. D. & Proteffor, primum jur

y'ikl.is;grdinariu's,l deinde juris Canoniei p;im'gtigg," V;

Necrolegium Belgii , p. 116.

l:

, ( Uns ex r Libnla itdor prafue:

r

k

2$

r

Ur;iverüf; "

g,t

.EPrsron EsrENI0: PEcULIARES.

279

!

Univerfiré autant utile

pour les promotions aux bénéfi-

j

matutinam : Comparuerunt- ibidem

-quinque, . P; Har.

ce5, digüités&

charges des fujets Liégeois quede ceux

ney , Steyaert , Defirant, Renavdi

de leurfdites A]

& Damea.

Expe-

teffes Serenilimes. — Parmi quoy lecal-

Clatus autem fuir P, Defirant ufque

àd quadrantem ante

me ayant duüré pendanr la vie defdits Serenilfimes. Ar-

chiducs, entrepris aprés leur tnort l'envie de re(uivre

decimam,, quando inftabat temp

us . Actüs Licenrige,

Propofitum fuit, quod Univerfitas

mififfet (üuum Advi-

derechef l'overture defdites Ecoles de Philo

fophie en

famentum ad Ordines Brabantie ,

Liége par lefdits PP. Je(uires,

Ce qui irrita tellemenrt

praeterita Faculrate

Theologica, an non placeret deput

dre, nomine S Fa-

le Sereniffime Cardinal Infant q

ue par fes lettres de l'an

cultatis, P. Defirant ad Ord

ines Brabantiz , qui & De-

1639. r-fpectueufement écritesau Prince de Liéze, aux

putatus fuit, De

inde leéta fünt. Litterae, quas adfere-

ourguemaitres. de la méme Ville, au £, Provincial

dcídits Jefüites , & en particulier au P. Zriantleur Pro

bat:P. Defirant ; ad dictos Ordines quibus fcribitur F.

Hilavrium (Haygens) -fepius fuife exclufüm &c.

cureur, il leur reprocha l'inadmiffibilité de cette nou-

Quod contra Evodrum, (Claes) fit lata fentenria ab

499 — s C€i)D —— 4595 Go YTYdbP -

veauté, fi

préjudiciable aux droits, ufages, poffeffions

uip "-

ancienne

Officiali Namurcenfi,

quz tranfivit in rem judicatam ;

-

$ de ce pays, & des privileges del'Univerfité

& contra Fr.SZ/veffrum

.( Opftraet)-ordinaria vobisno.

1

de

|

Louvain, comme aufli au préjudice de ce quis'étoit

ta. lrem quod advifamentum fit datum ab Univerfi-

traité & accordé en ce méme cas, de cequene s'enfeg:

tate per aliqu

neroit audit Liége qu'un fommaire ouabregé de Philo-

Tc.

0$,. quOS captare Íciverunt Supplicantes

fophie au Seminaire Epiícopal, par des ProfefTeurs fe-

culiers, pout'le Clergé de Liége, ordonrant de (uite

Significare peteritis DD. Abbaribus, ,'aliifquefd'eScä.

tibus, quod ha Littere fünt concepre a Facultste

ä

de faire ceffer effectivement en dedans un mois de la

(Theologica) quinque rantum . (Doétoribus ). conítan-

|

reception ladite nouveauté, àpeine d'étre contraints de

té5 quorum duo fünt notoriee

partes; -unus non habe:

fermer lenr Ecole à Douay, auffi longrems que celles

bat fuffragium ,. fcilicet P. Zj

:

de Liéze demeureroient ouvcrtes, & de privation des

7€y , unus reílitit D. 2e-

pentions & entretenemens,

navdi; fà Cbargeu

X£7 Lovinus fuiffent prafentes, certe

- —

L

que lefdits PP. recevoient

reftiiflent, Arque ita uni fcilicet

de $a Majeflé, Par dega il

nous femble Monfeigneur,

refolutio adfcribenda.

Steyatrt, tota haec

.. Deinde indicare poteritis, quod

qu'aprés des refolutions femblables il n'y échoit plus

refolutio fit ca

rien à confülter. fi non de lesexecuter, avec autant plus

pta de ünanimi & concordi confenfu qua-

tuor Facultatum ; quod Facultas Theologica non fue-

de vigucur que les rciterations de ces nouveautés ren-

rit preterita ; fed'quod dum ageretur de dando advi-

w —— €» « w

dent l'entre

prife d'autant plus digne d'animadverfion.

Et1

famento ipfà adfuerit: eo quod P. Hargey Decanus vi:

V^ a d

.

üu us

es moyens font à la main par la inultiplicité de pen-

dens refolutionem fibi non favenrem , .noluerit refolu-

que ces PP. tirent de là bonte de Sa Maje(té; &

tionem Facultatis referre

L)

)

quo Univerfitas videns re-

du bénéfice des Ecoles, & d'autres avantages dont ils

folvit advifamentum concipiendum per alias 4. Facul-

Jouiffent , auffi bien que les Liégeois , 6s terres & pays

tates, & ita poft maturam de

H

]

[

de (lon obéiffance.

INous fommes avec refi

iberationem ,

habitaíque

F

e&, (plus

varias deputationes , fa&tum & conclufüm ac

probatum

Lasétoit) Moufeigneur de V, A. Elec.

les tráés humbles

fuit advifamentum,

i

& trés-obéiffans fervite

urs (étozt figné) Les Chancelier

Conabor apud Re&torem habere h

odie Congrega-

& gens du Confeil de

Sa Majeflé, ordonné en Brabant.

tionem Depuratorum,

. ut deputetur D, Regens Porcen-

Bruxelles ce 19, dg:'jgin 1699.,

fis (D. Cox) ad obvi

andum mendacis & impo(turis

adverfze Partis,

B. Requete de l'Univer[ité $2 de la File de Louvain au

$i obtineam,

mittam Expre(fum,

Monuit Amicus, ut fi a

gatur de.concordia inter V,

Con[eil d Etat de Bvuxelles, contve Pinvafiou du

Deputatos & ^rcadium

C Arch. Mechlin.) primus arti-

culus concordiz fit,.

ut | ZZ/avius

(. Huygens) refti-

Seminaire de Liége par [es 7qfuitef.

tuatur in locum Facultatis ,

ä

Au Roi,

c

"

quo fama ipfius re

paretur;

Ü

nec inde unquam via facti deturbe

tur 5 fed fervetur re-

emóntrent trés humblement ceux d

E l'Univerfï;ö &

fpectu ipfius , ut oportet , ordo

4

de la Ville de Louvain ,

juris.

qu'au méme tems que la Con-

Non excidat quoque monere DD. de Ordin

fbüs; in-

fulte de ceux du Confeil

de Brabant avec lés actes fuffi-

tentionem Deputatorum (

Ü

de quorum aff-n(u copia ad-

fants à julbfier le droit des Remontransa l'écard du Se-

vifamenti miífa eft ad.D. 57/

U

24H (a) non fuiffe, ut cau-

minaire de Liége onr éré delivrés àS. A. E. de Baviere,

fa Poffe(Toria nullatenus per

*

ils lui ont prefenté la Requéte cy jointe , fans avoir fur

hocretardoretur; pratex-

L]

tü quod Romzae audiri debeart

L]

þ

icelle, ni für lefdites Confültes & a£tes, pu obtenir

Poífefforia ad Romanos fpectet

.

cum nullq modo cauía

aucune refolurion jufqu'ores, ainsi feulement qu'il aen

Monuit D, Procurator, ut non excida

t D. 'Hilario

voyé fa reponfe à Votre Majeflé & comme cette affaire

lc

eít dérerminée dés l'an 1639. par feu S. A.S. le Card.

(Huygens) loqui utrique Procuratori de Fraye, de

caufis Collegium tangentibus, & ipfi notis. . His vale,

Ü

Infant, il ne s'agit de la refoudre ulterieurement, mais

feulement d'éxecurer fa decifion. Les Remonftrans pro-

nos Deum orabimus, ut omnia ex VOfO, & ad majo-

rem Dei gloriam-& Univerfitatis noftrae pacem & in-

fternés aux pieds de Votre Majefté fupplient trés hum-

crementum füccedanr: falutem

blement qu'elle foit fervie d'ordonner à S. A. E. de Ba-

que plurimam omnibus

amicis apprecatur, qui eft.

viere, defaire éxecuter par voiedu Confeil Privé, la-

-Hac $. Oct. 1699.

Totus veffer.. Fv. "dntoninus,

dite decifion de la

Quoi faifant &c.

D 1639. qui s'y repofe i original.

.. P. S. Siforfan deputationem non obtineam, pore-

ä

ritis ab Ordinibus vos petere, ut Epiítola Facultatis

ch: $. Aoüt 1699,

Sacre communicetur Univerfitat

i quod omnino opran-

dum effet :

non dubium enim, quin Univerfitas forti-

H

EPISTOL^A XXVIIL

ter refcriber,

i

D.***: De fubfistutiome P. Defiraut in locum

»

EPISTOLA 'xmx.

D. Huygeus.

Jefus Mavia.

Heutiebello: De uegotio Caf-eonicfatur Gandenfis.

Jefus Maria,

ä

R. A.D. Hodie indi&la fuit, R, adm, D. ftri&ta Facul-

Hodie fcripfit D. Reäor ad b. Abbat

em S. Gertru-

tas Theologica » füper variisprivatis, in horam nonam

dis, ut vellet rationem ( redder

e) recufatee collationis,

(^) De Buffi Intern. Bruxell,

eurm

CEprToLE EspEM10 PECULIARES.

290

gama

cüm id tendat id preejudicium Privilegiorum Univerfi:

rieque,alteri conrulit? at timémus né eïäþfïä (ex rienfi-

frod

bus, aliquando D. Arcadius tanquam Mertropolitanus,

yd À!

tàtis, Cum hiac Epiltola apparenter Bruxellis ibit D,

Jemacle , ut iàftanter follicitet collationem. — Si nihil

jure devoluto conferat, quod facere non tarn facile au-

mo(

debit, fi Ordinario a Sede Apoftolica fit. iht'ärdi&umf.

Di

éfficere poffimus tünc omnia neceffariàinftrumenta vo-

bis mittemus; interim nullum apparet hactenus in mo:*

Credo quod Rom«e habeatur Bulla Sixti IV.. féd tamen

rion

pro fecuritate cum fequenti Curfore mittemus unam at-

Ut

Jl

rà periculum aut prajudicium. 1699,

thentizatam , quam hodie mittere non potuimus.

feque

EPISTOLA'XXX

'Totus veíter.

"Antoninus.

rgen

br uf

- Hitnebello: Civca idem megotium; &5 de $3. Regula

EPISTOLA XXXIIL

Gancellari& Romanze.

! He'mzebello': Circa idem. negotium.

* : efu! M("'Z'(ra

ufque ad Alex-

Ex.D, EpiFCOpüs Gandenfis Prebendam vobis de-

li

E Ex. D. Re*guïäwcancaqïarïæ $3. etiam

ándrum VII. idclufive, irafuit expreffa: * Item voluit

biram contulit Praefidi Seminarii füi, qui & in vigilia

» quod in Litteris Indulgentiarum ponatur , quod fi

Nativitatis , ut creditur, poffeffionem excepit. Hinc

dubitamus; an conveniat Roma collationem petere; ea

» Ecclefiae vel Cappelle, vel alias aliqua indulgentia

» fuetit per ipfam conceffa &c, ,, " in modernis vero

enim obtenta, vi juramenti preftiti, teneretur D. V.

B

litigare & litem profequi ufque ad recredentiam ad minus;

fignanter hujus Pontificis omiífa fünt haec verba per zp-

hoj

fu. Dignetur ab aliquo rerum harum perito inqui-

qu& lis (ine dubio erit admodum fümptuofa; debebit

qui

rere, quod in hae immutatione myfterium lateat; &fi

enim primum agiin Concilio Flandrie , quod non folet

éloti

fieri poffit per primum Curforem refcribere.

multum Privilegiis noftris favere; a fententia vero hujus

denfi

Hactenus collationem Prabenda: Gandenfis nec ab

Concilii certo appellabitur ad Parlamentum Mechlinien-

fücce

Ordinàrio, nec ab Executoribus Apoftolicis obtinere

fe, in quo indubie Zrcadius non minus partes (uas aget,

ficile

p OIUimUSo

Abbas S. Gertrudis timet Regem & 74rca-

quam in caufa D. Goetbals. . Interim confilium inibitur

)

diin ( Archiep. Mechlinienfem) item Parcenfis dicit ,

cum amicis Gandenfibus ; & hoc capto ulterius quid

ager

quod quidem fibi non timeat, fed quod 7rcadius (uos

agendum fit (cribemus. Der. 1699.

Duim

necad confeffiohes, necad curam Paftoralem admit-

Jungimus Epiftolam Encyclicam.

D. Chatnpion,

fnd

tere volet &c.

Decanus Bruxellenfis, magnus áricus

Cipi

Epifcopi Gandenfis, ad hunc fcripfit; qui ei refcripfit,

EPISTOLA XXXVV..

tand.

fe recufare eolletionem, eo'quod D. V. non refideat in

Hentelellos Dé eodem negotio.

nee

Univerfirate, " Hoc accepto refponfo recuíat &hic col-

tenti

laiionem. "Unde jam cum amicis. deliberamus , quid

Slefus Maria:

füm

'ulteriüs agéndim; & cum Curfore fequenti refolutio-

tel

nem indicabimus. lnterim meminerit: Zeati qui per-

. Cum ex parte Epifcopi Gandenfis (it collata Pracben-

N

fécutionem patiumtuy proptey juflitiam, quoniamip[orum

da, non viderur prajudicium utrum R, V. citius vel

tardius accipiat collationem, quam primum hic adhuc

«

eff vegnum Calorum. — His vale & oremus.

onfervatore noftro non

moc

JAtonminutr.

credimus tentandam, cum à

T QmS'Ve&eg 1699.

poffimus obtinere collationem. . Hodie mihi promifit

nibu

D0n

EPISTOLA XXXL

Rector quod ad eum fit fcripturus. — Si nec his litteris

moveatur, videbimus an ex parte Univerfitatis litteras

que

non fimus poftulaturi.

Inrerim nihil omittemus quod

T

Henncbellos- De eodem üegotio;

caufam promovere poffit,

.

Imp

Sefus Maria,

Totus vefter.

"Antoninu

f, 7;17:. 1700.

Thus

Ex. D. Ha&enus laboravimus, ut vel collationem

Prabendae Gandenfis pro vobis obtineremus, vel fal-

EPISTOLA XXXV.

D.

fie

tém authenticam haberemus denegationem eorum ; &

dere

hanc pro proximo Curfore obtinere, & mittereinftru-

Heunebello : Cirea. idemm. negotium.

1nentà neceffaria, vix dubitamus. Unde poreftisom-

verí

&T

Tia ita praepárare, ut collationem a Sanctiffimo petere

efus Maria.

& obtinere poffitis; vel aliquem in partibus Sua 5an*

R.A.D. Omnis difficultas , qua fuit de

obtinenda

Tetu

collatione Praebenda Gandenfis in veftrrum favorem,

pet

litas delepet, V.G, Decanum S. Rumoldi; velptout

Vobis & amicis videbitur expedire.

orta eft ex ignorantia noftra circa Privilegia Univerfi-

&

"ntouinus.

tiis. Monueratquidem me D. Zouchy, (4) quodqui-

1ef

.Totus veíter.

Icte

libet Clericus poffet vobis Praebendam conferre, in vim

Poterit Domino Decano adjungi Abbss S. Michaelis

claufülae : ceterum s fed ego credebam hoc effe fpeciale

Con

privilegium Facultatis Artium, & plures mecum cre-

Antverpienfis, vel Dilighemenfis, 1699.

Quo

debant; manfique in eo errore ufque ad diem Domi-

vér

EPISTOLA XXXIL

nicam elapfam, quandouna cum DD. Zezacle£? Pzvien

Qür

rurfus refolventes privilegia, & fundamentum dictae

apu

Hennebello : Circa idem negotiuïh.

claufulae ceterum, aque, immo magis directe compe-

L

tere deprehendimus Uuniverfitati quam Facultati Artium;

fpe

UEx; D. Nihilab Éxecutoribtis Apoftolicis in favorem

illudque effe evidens: unde nulla amplius de collatione

pa

veftrum obtinere poruimus, Undeaéctam rectfationis

fupereftdifficultas. Egoeam vobisconferam. Arcum

lg

accipere debuimus, quas.hifce mitrimus , una cum aliis

habita collatione vobis natum fit uf zz re, atqueipfam

inftrumentis neceffariis ; ut ad Sedem Apoítolicam ,

Prabendam revera obtineat, etiam ante captam poffef-

ib

fionem, deliberet an velit capere poffetfionem ; cujus

pro fupplenda negligentia , recurfum habere poflitis.

T

arenter remittetur Supplica veftra ad Nuntium A-

expenía &.jura circiter afcendunt ad 2o0o. florenos!:

fh

i

:

Q

licum, ut de veritate contentorum inquirat, atin

nion quod dejure dubitemus ; fed quianefcimus an non

:

I

eum cafüm petendum,erit, ut interim interdicatur Or-

intendat, atque magis expediret t Praebendam cum

CQ

dinarío, ne quid faciat in veftrum prejudicium, — FHa-

aliquo viro infigni, qui aliquod beneficium foraneum

eu

étenus Ordinarius nihil fecit' in prasjudicium veftrüm;

haberet, permurdret; eoquod f'upponatgr, quod DV

f

N

(4) SS. Can, Prefeffor Lovanii, vir eruditus-& fumnmi judicii, &e. Neerologium Belg. p. 34«

numquam

Episronz. EspENIOo PECULIARES.

281

l

P

numquam refidebit; neque Capituh'zm Gandenfe foleat

cebat; ut ex ipfis exiftens Gandavi in profecutione hu-

fruétus abíentibus annuere; heri fuper eo etiamfcripfi

jus caufze intellexi.

Interim de hocnon dubitatur, quia

ad Amicos Bruxellenfes, quorumjudicium cum proxi-

hic Refignatarius fit praferendus D. /zzet Adveríario

mo Curfore fignificabo.

veítro , qui ferventiflimus eft Molinifta ; & quitamen

n

- Dignetur indicare quot

habeatis exemplaria duorum

intraret, fi caufa in Parlamento Mechlinienfi non bene

priorum Alphabetorum mei Libri, ( 2'us Ecclefiafficum

(uccedat.

Univerfum &c.) ut cum proxima occafione, totidem

Itaqueattento incerto litis eventu, omnibufque (upra

fequentiam mittam.

Legeredignemini ; & i quid cor-

defcripris difficultatibus: atrenta aliquali pace, & faris-

ripendum occurratícribite: ma

gna enim adhu; pars li-

factione Epifcopi , quae fperatur, an conveniat huic

bri imprimenda reftat,

Canonicatum refignare, in hacutrimque incertitudine,

Janu. 1706.

R. V. coram Deo & cum amicis expendat; & quam

primum D. vaz

eet fuam menrem aperiar; ut tum

EPISTOLA.XXXVI

Amici Gandenfes rem illam fecundum Deum & bonum

"

Et

ld

fuz Ecclefie dirigant, & ad effe&um deducant.

Hennebellos: IDe eodem tiegotio ,. deque reyïgnationc

interim rem ipíam etiam Domino commendabimus,

C

[|

eju[dem Canonicatus.

qui fum,

'Totus vefler. Antakz'nuf.

Hac 22. auni 1700.

Jefus Maria,

J

- Ex.D. Adverfarius veü(;r appellatione

m fuam die 16,

EPISTOLA XXXVII.

It

Amici

hujus in Parlamento Mechlinienfi introduxit.

t

qui propius noverunt hujus Confilii Senatores , & au-

Henucbello : Circa: idem nägotiuln.

éloritatem & potentiam z£rcadii, nec non Epifcopi Gan-

denfis, non parum timent de profpero hujus caufz

Slefus Marid;

"

fucceffu. | Expenías in hac appellationis inítantia, quae

Ex. D. Hodie mihi fcribitur Gandav

O, omnes ibi-

facile ad mille & quingentos florenos pofTent afcendere,

dem amicos vehementiffime improbare propofitionem

etiam coníiderant. Quare harent quid in hac cauía

factam a D. vaz Geet de quainultimis meis; quaprop-

agere vobis expediat.

Confiderant infuper quod D.V.

ter & rogo R, V. ut neceam probet ; neque enim con-

numquam in illo Canonicatu refidebit ; adeoque nec

venit, ut eam probemus, quamipfi improbant, qui &

fructibus gaudebit; quia, ut fcitis, fruétus in abíentia

perfonam aliafque circumftantias melius quam nos no-

Capitulum dare non confüevit, unde ad refignationem

verint, Quideain re conveniat, ideít, qualiter refig-

tandem veniendum effet; & quidem quam citiffime,

natio, & quando fieri conveniet, expendemus juxta

ne expenfa ad onus veftrum cadant, f1 contingetet fen-

litteras veftras ultimasad rne datas, quas & amicis com-

municabo.

Vale.

tentiam refcindi, Refignatarius qui litem fufcipiat fuis

-

fumptibus vix reperietur ; nec hactenus alius occurrit

29. Zan. 1700. "Totus vefter. ztonimus.

r

a W

eter D. Sanfeus: virum quidem bonum, & qui in

—

—

b

ivinis officiis effetadmodum diligens, & vitee fuae ex-

EPISTOLA XXXVIII.

emplo Ecclefiam Dei edificaret: fed tamen, ut fícitis,

modicitalenti; & confequenrerrefignatio haec non om-

Henuebello : De eodem uegotio,

nibus placebit ; diceturque Privilegia nominationum

non eflIe concefTa ut fimilibus Canonicatus dentur; at-

Jlefus Maria.

que hinc facile fiet, ut fi refignatioin ejus favorem Ro-

Ex. D. Exadiun&is videbit, quod fit

judicium DD.

TL DT MAU M«CLANNCHELU E T N

m admitteretur, hic tamen Placetum per Arcadium

Gandenfium, rogo utfuperhoc puncto, nimirum re-

impediretur..

fignationis, deliberare dignetur. Superiprimo punéto,

. .Dum ligc inter amicos agitabantur , &anxii herere-

nimirum circa collationem D, V. fe noninquietet; nos

mus quid cupere deberemus, ecce advenit Gandavo

hic remillam expediemus, | Cum fequenti Curfore fpe-

D. vaz Geect Peenitentiarius, ut nobis fecreti(fimo fub

ro quod verbis poterimus perfonas aliquas fuggerere,

fiientio indicaret quomodo Epifcopus Gandenfis inten-

cum quibus haec permutatio fieri poffet; cafu quo hoc

deret, & in fe fufciperet efficere, ut quod D. 7zze£ ad-

fieri expediens judicaret: neque enim ullum eft pericu-

verfarius vefter, a profecutione Appellationis defifteret,

lum in mora.

His vale.

& D. V, conílitueret pacificum poffeflorem, modo fci-

'Totus vefler,

"dIitouinus.

retur quod pacificus exiftens, refignaret Canonicatum

EPISTOLA XXXIX,

períona ipíi Epifcopo non ingratae : períona autem

haceft, D. Sugenr, ipfius Epifcopi Secretarius. — Haec

refignatio fieret pacifice, auctoritate ordinaria, & cum

Henucbello : Cz'rca idem . uegotium,

retentione ralis Penfionis, quz attenta moderna veftra

Fieret

conditione fat modica, judicaretur conveniens.

Stefus Mavia,

quoque, ut fperatur, approbante immo in(tante Uni-

* Ex, D. Perfiftunt amici Gandenfes, nullatenus cogi-

verfitate; quia per Secretarium & Epifcopum roparen-

tandum effe de Refignatione, facienda in favorem de-

tur precipui de Univerfitate, ut pro hac refignatione

fignati a D. Peenitentiario; dicuntque ulterius nihil boni

apud R. V. füuofqueamicosin(tarent: quod indubie ob.

fperandum a repofitione ad manus Ordinarii , uti in

üineretur pro bono pacis, & ut Epifcopo faveretur:

penultimis fuis fuggefferat ; fed judicant fine remora

fperatque D. Pcenitentiarius quod hacrefignatione non

refignationem faciendam in favorem D. Cornelii 2/5-

parum Epifcopusleniretur, & poffet pax aliqua Eccle-

Jens, ab optimis tnoribus, aliifque qualitatibus verum

fie Gandenfi fperari,

^

Ecclefiafticum decentibus, Vobis apprime noti, & in-

Unum eft quod harere

faciat: fcilicet þerfona Re:

dubie gratiffimi : cui Gandenfium refolutioni D, Hila-

fignatarii3 de qua non omnimoda habetur certitudo

rius & ego etiam fubfcribimus, eo quod ip(i magisde

qualis fit futurus.

Plures fperant quod cum Lovanien-

omnibus circumítantiis prefumantur inítru&ti . & res.

fibus fit futurus; atque inter alios Clariffimus D. Loneux

hec ipíos proprius concernat.

-

,

à

nobis amiciffimus , qui cum Refignatario litterarum

Refignatio hec fieri debebir, ut feitis, ftylo Romae

commercium fovet, faris laudabiliter de illo loquitur;

ufitato ; idque fi fieri queat iz forma gratiofa, | Si au-

eumque jam ante mihi pro Refignatario veftro com.

tem fiat in forma diggum , cure fit,ut detur Execuror

meudaverat, De illo etiam bene fperat D. vaz Geet.

D. Decanus Mechlinienfis, vel Officialis Antverpienfisy

uod in exe-

Nonnullis tamen amicis Gandenfibus non parum difpli-

aliufque fimilis;

kde quo fat fecuri fimus, q

aiNn

Cutione

.?gpp(em. Oper, P'an. Efpen Pars Ill.

292

EprsToLE EsPENIO PECULIARES,

Mif

cutione, obüaculumlnon ponet. Omittendum non erit

per modum ordinarionis, Rationes varias in contra-

van

in füpplica, Canonicatum effe litigiofum ; atque con-

rium allegavit D. Rezardi ; de quibus in fequentibus,

(chy

fequenter & fürrogatio petenda erit.

ob abfentiam D. Lefcuyer (Opffraet; ) qui ob parti-

t0g

Quam generofe hic agat Univerfitas ; ac preecipue

cularia negotia CollegiiivitBruxellas, Interim incipiat

g

ejus Caput, (4) ex Lirteris amicorum intelliget 5 ne-

allaborare ne in Academia fiat aliqua immutatio circa

qoet

Formularium; quia rationes adhuc militant ; ob quas

qué pacem ullam fperandam ni(i in gladio & haíta; ve-

gCV€

rumque fi unquam, eft hoc adagium : para Bellum,

judicatum eft antehac, id non expedire. D. Charneux

UE,

füper hoc etiam fcribet D. Godron ( P. ]e Drou.) Plura

endt

fí vis pacem. .

29. Martii 1700. 'Totus vefter. 4ztonminus.

cum fequenti Curfore, quando de geuerofirate Mag-

yor

nifici ( D. Melis Reloris) etiam plura intelligetis.

quii

LE P TïO L A XL.

3. "Mprilis v7o0.. "Totus vefter. — 24utouimus. -

Wt

dat

EPISTOLA XLI

Heuuebello: De eodetm negotio.

den

nl

?e/iu Maria.

Hennebello : Circa idem megotium,

dier

Ex.D. Qyiä refignationes Romae dicu

ntur fufpenfze,

rogat D. vaz Roef? Paftor in /P;/devez ad mcenia S. T'ru-

- Slefus Maria,

p

2y0

donis, & electus in Paftorem Xenodochii Antverpien-

R. A, D. Adfuit hic D, Snellaerts, (2) cui veftras

yaci

fis, inquiri àn di&tus Paftoratus de Wilderen non pof-

communicavi, quidoletnegotium refignationis tarndiu

end

fet fecure reponi fimpliciter ad. manus Sanctiffimi, ut

fufpendi ob praetenfum tractatum pacis, (3) de quo

end

eum acciperer D. Henricus Martenus; & cafu quo id

nec fpem vel minimam habent, utex Litteris Majorum

Dd

('Theologorum Lovanienfium ) intelligere potuiftis.

fieri queat, dignetur in id ex nunc viam parare, fequenti

del

autem hebdomada mittetur. neceffarium & fufficiens

Quapropter rogarur rurfüs D. V. ne hoc refignationis

de

procuratorium ad eam dimiflionem faciendam, fi Leo-

negotium propter vanam hanc pacis fpem ulterius dif-

de

dii id obtineri nequeat via permutationis, que ibidem

ferat; fed quanrocius abíolvat. Neque ob dicta D.

aüd

tentatur,

Sed timetur, ne füccedat , ob potentiam

Guilelmo aliquid procraftinet, quia a Gandenfi Anti-

bly

cujufdam Abbatiff:e collatricis.

ftite nihil plane effe expe&tandum afferunt, qui eum

lanc

Quidam Zarboez , Scriba in

Dataria D. V. omnia ne-

propius noverunt, Accedit, quod cum Pontifex fit

h

tante eetatis, nullatenus expediat hoc negotiumm ullate-

!j

ceflaria füppedirabir , etiam fümptus neceffarios; hic

enim de cauía informatus, &ipfiomnia mitrentur, D.

nus differre. . His maneo.

'Totus vefter.

gc0

van Roeff optimae eftintentionis, & Refignatarius T'heo-

14. ]Maji 1700.

F. A ntoniuut.

eu

&ni

logus Collegii noflri, a bonis moribus & aliis dotibus

commendabilis, habebit etiam te(timonium capacitatis

EPISTOLA XLI.

hoi

e

.ab examinatoribus Leodienfibus. (1) D. Hilarius

lter

(Huygens) eum etiam commendavit D. Baroni Zarg/.

Hennebello : Givca idem uegotium.

Miffze funt Litteree Regize (ex 22. Martii) ad Uni-

baí

We

verfitatem & ftri&tam Facultatem "Theologicam fuper

Stefus Mavia.

executione fecundi Brevis ad Epifcopos Belgii.

Qua

Cum in lite pendente Pars urgeat, refolvimus etiam

Zài

me

ratione commiffüs fit error quod quoad omifífionem

refpondere. Oprandum tamen effet ut viro infigni &

primi Brevis propius intelli

Ecclefiz utili refignatio fieri poffet, (^) qui expenfas

P

gere poteritis ex F, Atha-

litis (quibus R. V. vix füfficiens in cafu quo fuccum-

de

nafio ( D.van de Nefle.

Facultas ftri&ta ('Theologica) refolvit, fcilicet ex

beret) ferre vellet. $i fieri nequeat, conabimur in-

her

ducere amicos aliquos, qui finguli pro parte, pro ex-

E

refolutione majoris partis, in vim harum Litterarum

Regiarum petendum Formularium Alexandrinum ab

penfis contribuere vellent , & de cetero oftendam quod

ho

omnibus Graduandis, fi modo Sedes Apoftolica id

fim totus vefter,

de

AIntoninut.

probet. Non ordinavit hoc per modum Szatut , (ed

28. Maji 1700.

lk

ge

(a) Agitur de unanimi oppofitione Univerfitatis, ne P. Defirant in ejus Confilium admitteretur.

de

1) Ad hzc refponfum dedit D. Hennebel 1. Maji fequentis, ** Audire nihil ha&enus vult Pontifex de refignationibus in favorem,.

g

» ldeoque irritus eft omnis labor tam pro refignatione Canonicatus mei Gandenfis, quam Paftoratus in Wilderen.

ani

(3) D. Hennebel Roinz tzdio feffus excogitarat dc quadam concordia cum Epifcopis Belgicis &c. pro qua concilianda ia'm confe-

cerat & Romz vulgaverat fcriptum quoddam füb hoc titulo: Memoriale Pacis.

kt

(3) Dominicus Suellaerts Antverpienfis J. U. L. ex celeberrimo Philofophie & Hiftorig Lovanii Profeffóre, Canonicus primum

Gandavenfis, deinde Antverpienfis, vir in Hiftoria & Jurifprudentia ad ftuporem verfatus , meritoque appellatus j'urifprudenzie Ora-

culum dv Hiflorie prodigium obiit 3. Maxtii 1720. Vide Necrologium Belgii p. 35.

(^) Refignatio Ganonicatus S. Bavonis Gandenfis , de qua in hac Epiftola & in aliis przcedentibus & fübfequentibus , fa&a fuit

T

die 18. Sept. anni fequentis 1701, in favorem D. Cornelii Zan(fens Presbyteri Dicecefis Antverpienfis.

ipfi

loq

o ——

ss

Àj

«f

B

EPISTOLA XLIIIL

Dül

t

Pro

H. F. vam Heuffen: (4) . De Cleri. Batavi agendi ratione poft

lnt

Jufpeufionem IJ. Sebafteni.

lus

u

di

Myn Heer. Ik Bebbe UE, twee Brieven van den

Duas. Littevas iuai, die 4, & 7. bujus datas accepi,

I

4. en van den 7. dezes ontfangen , ende hope dat

zneam quoque die ejm[dem fexta Jeviptam , ad te tvans-

UE. ook den mynen van den 6. hebbe bekomen.

mifJam fuiffe coufido.

Tua pofirema Miffiomemn fummo

Ik zie uyt UE. laetíle het uytteríle gevaer van de

ag difcvimine. verari z'ntellz'go; mediumque a. te propo-

(a) Hugo Francifcus van Heuffen , Hage Comitanus, Orstorii D. J. Presbyter, S. T. L. primum Canonicus, deinde Decanus

& Vicarius Generalis Ecelefiz Ultraje&enfis obiit 14. Febr. 1719. Ele&tus fuerat a Capitulo Ultraje&tenfi ut Joanni de Neercafiel ,

Archiepifcopo Ultrajeétino füb titulo Caftorienfis Ecclefie, fuccederet. Scri

pfit vsu*ial, inter quz eminent Z/4rovia jaer& &c, 1. T* em

folio,. Er Noriria Epifcoparuum Federati Belgii &c. a. T. in folio &c.

| fitum

ErisToLz. ÉsPsENi0 PECULIARES,:

29

';J.

) d

4

ld.

LU?,

Miffie, ende gelove dat de middel daer UE.. my

, fitum parvum adjumentum fore ; autumo, -,. De Libello

lu

van fchryft wynig. zal..helpen... Ik.hebbe met ver-

, fupplice ad 1ne traufmi]Jo , cum viris quibufdam fermo-

neu babui s ipfique autbores fuevunt ut im eam fovinam

Jat

fchyde perfonen geconíulteert over de Requeíte my

toegezonden, dewelke met hunnen raet is veraudert

tyaniimutavetuy àn qua coucinnatat adte veritto. Ob-

iv]

fecro td, ut illamcum primam fubfiguandam cuves. — Ex--

lg

op de manier hier nevens gaende ; gelieft deze te

u

doen tekenen met den eerílen ; want ze dient in

e.

bibenda emim efl , ut. [ic. impeudentes tili - alizque i&dus

d

ie

avceantuyv.

Si qui taineu tibi forteincutiagtur , aPon:

I

geven te: worden, om te vorkomen de slagen

UE. ofte andere Heeren over het hooft hangen :

üfice minus informato. ad. melius informandum 4£e

lg-

endeindien daereeinige komen, zo moetal wederom

vum provocaudum foret. . (Quod. apud.Z'urifconfultos

wordeu geappelleert, a Poztifice mizus igformato ad

depvebendilfe te dicis , im ufu eft 5 fed. ut. eidem; imajus

robur accedat., addenda [unt bac verba : Conftituen-

melius iuformandum.

Het gene UE. voorts (chryft

uyt de Rechtsgeleerden , is in gebruyk 5 maer op

tes & reprefíenrantes Capitulum.| &'c.

ut i lbello

J'pplice expveffuti efl ,. fi. tammen ves ita. fe babet. . Ce-

dat het zoude beter kragt hebben, moer daer . wor-

den bygevoegt, CozfGitueutes feu veprefentantes Capi-

terum . audiffe me. arbitvor .snovis effe duobus Capitulis,

ut Ficaviatu vacante , aliquem tiominent.-. $i ita. eff

tulum cc. als in de Requefte flaet uytgedrukt, in-

dien immers de waerheid zo is.

Vorders my dunkt

id in[wi debet ,| multumque ad probaudai veflram

,

agendi vatiomem coufevet. — Puto tamen bec omma

M

gehoort te hebben dat deze twee Capittels gewent

zyn eeinige te nomineren als wanneer het Vicariaet

parum profutura. e[fe uifi efficaciora tiedia adbibeantur.

lu

[u

vaceert; indien t zo is, moet worden geinfereert

Certior enim feGus fum ab Intermumcio dicfum fui[fe

ende zal veel helpen UE. manier vou voortgaen,

in : Ficariatu. Dominum de . Cock permanjuvum , neque

[

Alhoewel gelove dat dit alles

alium quemquam a. Summo Pontifice nominatum ivi;

$,

ende die juftificeren.

niet veel zal uytwerken, ten zy daer kragtiger mid-

propterea. D. Sebaftenum.: Rome vel in. ltalia aut if

I

G'ermania vemman[urum , ablata veditus copia, ne fit

f

delen worden gebruykt: want hebbe verítaen dat

de Heer Internuntius heeft gezeegt dat den Heere

noviffimus error pejor priore.

Cumque objetlum

)

«

de Cock zal blyvea Vicarius ende dat de Paus«geen

fuijet. Intevauntio. uemiuem e[Je Rome a quo po[fre de-

enderen ítellen en zal :

item dat Sebaftenus . zal

tineyi , ad majores calaumitates, propulfandas y velpon-

te in Duyts-

dit: neminem. Rome effe qui lum vetzucat.

Dixit

!

blyven tot Romen «ofte ia ltalien ,

land, dathy nier en mag wederkeren, |ze fit uo-

etiam in fola obedientia. Sebafteni [pem. omnem e[fe ve-

poueudam ;. uec quemquam atevuuutium ita. Sebaffe-

viffimus . error -pojor priore... End. alzo hem wierd

geobjicieert dat men. hem tot Romen niet houden

qguin. Romam . evocave potuiffe , ut- ipfe ( Taterguntius)

en mochte om [waerder ongevallen te wagten,

fecerat.

antwoorde hy:dat hem niemand tot Romen en was

Cumn. Libellus fupplex bic adjuattus. fubfignatus fue-

houdende.

item heeft gezegd dat Sebaítenus niet

vit, ovo te ut illuu vemittas, addita Epiflola : ad. D.

en was te helpen als door de gehoorzaemheid.

Cats,. in. Coufilio Brabautie | Procuratoremy qui it

Stromflrate juxta Barletnonteufem Conventum bofpita-

ltem dat geenen Internuntius en zoude hebben Se:

baílenum konnen krygen na Rome, gelyk hy te

tur , obfecrans illumi, cusm [it Notavius "Apoffolicus ,

,

Als de. medegaende Requette

ut buzc Libellumm infinuatum velit 5 omntaque pvejfet

wege heeft gebragt.

zal wezen getekent, gelieft die weder te zenden

ad id mece[Jaria, foluta tuevcede; (a) mittefque fi pla-

met een briefken van UE. aan myn Heer Cats,

cet bagc. Epiffolam ad me fub involucro.

Dic quafo,

Procureur in den Rade van Brabant, wonende in

ad tuos , id munevis a «me mullatemus fufcipi polfe , ue

" €esn S -U6 S u-

de Stromfílrate by het Kloofter van Berlemonr:

in boc tegotio notuem meum . appareat, uec iude miaus

hem biddende , mits hy is Notaris Apoftolyk van

utilis futurus fimn. — Litteve vefbouforia cruce tautum

te doen infinuatie, ende het gene daar voorts toe

figuabuntur,

nodig is, met voldoeninge van zynen Salaris, en-

de gelieft my den Brief te zendea onder couvert.

Ik biddede Heeren te zeggen dat ik deze Commiflie

(Circa menfem Augufli 1702.) |

geenzints mag aennemen op dat mynen naem in

deze zaeke niet bekent en worde; dog ik zal daerom

De Brieven van

geenen minderen dienít doen.

antword zullen alleenlyk getekent zyn rüet een

kruysken,

(a) D. van Heuffed in fua ad P. Gerberon Epiftola anni lfoz, die Augufli quarta, relata in.Confa. Quernelliana pag. 152.

mentionem facit de eoncepto Appellationis inftrumento «b Internuncio Bruxeilenfi ad Summum Pontificem , in Belgium miffo, ut

ipfi (fi fufpenfionem Capitulorum & Provicariorum quam minabatur profrrret) infinuaretur; dequoquidem inftrumento fortaffe

loquitur D. Van Efpen

Certum eft falrem hanc Appellationem die Martii fexta anni 1703. executioni mandatam fui(fej, juridico

Appellationis inftrumento duoram Capitulorum UltrajeGten(is fcilicet & Harlemenfis , ad. Papam melius infermaudum. — Cujüs oc-

cafio hec eft, D. Codde, Archipreful Ultraje&en(is fub Ecclefie Sebaftenz titulo ; cum e(let a fun&tionibus fufpenfus quodam

Brevi Clementis XI. anni 1702. die Maji 13. ad D. Theodorum de Cock fibi fübftitutum miffo, dum adhuc ipfe Roma degeret,

Duo Capitula & quatuor Provicarii D. Sebafteni fui juris effe putaverunt exereitium jurifdictionis , quz ipfis in pari cafü com.

petebst. — Sed a D. Buffi, Internuncio Bruxellenfi per fimplicem Epiftolam ejufdem anni 1702. die 4. O&tobris injun&um fuüit 4.

Provicariis u a quacmmque adminiflrazione ac regimine Mijfiowum iftrarum fe zetaliter abflinerenz, prour alias injutximus, ut ait

Ínternuncius. Deinde ab eodem Internuncio per alteram Epiftolam anni 1703. die 22, Februarii, pretenfo quodam Congregatio-

ejufdem meníis die tertia dato , nixam, Duobus Capitulis Ultragjectenfi & Harlemenfi exercitium

nis de propaganda fide Decreto

jarisdictionis interdictum fuit. Ex iis Internuncii Epiftolis , nec non a. Decreto Congregationis de propaganda fide, ac a Brevi

die Maji decima tertia ad D. de Cock dato , Appellarunt duo Capitula die 6, Martii 1703 — Vide inftrumentum Appellationis ia

n

'Xra&tatu primo Hiftorico D, Broederfen, pag. 395. Monum, L,,

Supplan, Oper. Pau Efpeu Pars Ill. ,

Nna

. EPISTOLA

^

. Reistó ïïsþ*aüm PrcURIARES.

284

st

citió eorum, quae funt juri(dictionis Epif coþai*is, àtque

Qu

eo título darecuram animarutn aliaque eo pertinentia;

Vef

Martmo de xSwaenj *(l'?z) De )mf?bfz;'ta'te | Capztulz Här-

Submiffaque mihi fünt infleumenta, que evincunt Ca-

& ]

pitulum Harlemenfe femper fubftitifle , ^ & apnitum

cuiü

leinepfis Eïici*jmäl)ïovicarii ; Stde vacanie.

fuiffe ut verum ac legitimum Capitulum Cathedrale;

pnul

| Ex.D,' Quandoquidem e& veftris litteris intelli

ac per confequens, Sede vacante, ejus e(fe per Vica-

gam Vicarios Apoftolicos femper agnoviffe Capitula

rium exercere ormnia , qu jurifdi&tionis funt Epiíco-

veítra pro veris Capitulis, non video, qua ratione

palis. Praparo aliquod fcriptum (c) quo jus illud

Ubi:abfolutum fuerit ad Vos

dubiter! queat, quin rebus ita habentibus, prout de

pluribus adftruatur.

facto funt, in Miffione veftra poflit R. V. ramquam

tranfmittam, ut dignetur maturiore fuo judicio illud

corrigere, addendo aut demendo, qua& addenda aut

u

Provicarius a Capitulo conftitutus , vigore auctorita:

)!

tis Vobis a Capitulo datze, ad provifionem vacantium

demenda judicaverit, Interim precibus ac Sacrificiis

Paíloratüum, procedére : quandoquidem certum fit

Veftris me commendo qui fum,

in his circumftantiis, reputandam effe Sedem vacare;

Hac ?. Febr, 1763. xTotustu'u.s.

Ani*oki'n'u!«—.

ipfumque Capitulum procedere po(Te & debere, quem-

EPISTOLA- XLVL

ual

admoduim proceduut alia Capitula Cathedralia Sede

fidt

vacante : prafertim circa ea; quae concernunt curam

qüä

animarum, que fine difpendio ïälutis- fubditorum

- Martino de Smaen:. De todem argumento.

vel

protrahi néqueunr,

Neque refert quod Capitul

um Veítrum DD. C'afib-

;

Ex.D. Priores veftras & pofteriores, cum ann'e'xä

n

t

rlenfi & Sebafteno commiferit auctoritatem conferen-

Refoluttone P. Lupi recepi, ea(que amicis communi-

Oi

di Paítoratüs: hoc enim ip(is tanquam Vicariis ultro

cavi, qui mecum judicantex Actiscum prioribustrant:

idi

potuit committere, fed per eam commiflionem ne-

miílis füfficienter conftare. Capitulum - Harlemení&

quaquam a fe jus illud abdicavir, fed dumtaxat ejus

etiamnum fubfifteres & fi P. Lupus ea vidifTet, talitet

quà

nl

exercitium illis Vicariisconcredidit, quandiu illud ex-

indubie debuiffet refolvere ; potfetque R. V.. refpon-

(un

ercere poffent. " At cum jam ratione fufpenfionis &

dere D. Internuntio; quod non dubitet, quin fi Acto-

abfentie illo uti nequeat (Tll. P. Codde Sebaft. Arch.)

rum haberet notitias judicaret Capirulum Harlemenfe

C

vd

ruríüs exercitium conferendi ad Capitulum cedit; te:

femper fuiffe, & modo éífe verum Capitulum, re-

neturque Capitulum , exemplo Cleri Romanitempore

prafentans Clerum Ecclefie Harlemeníis, poffeque

tna

n

S. Cypriani, ipfi Ecclefiae de Paftoribus, aliifque ad

confequenter, Sede vacante, exercere' ea, quze juri(-

falutem animarum fpectantibus providere.

Itaque ju-

di&tionis funt Epifcopalis; neque dubitare , quini ca»

tü

il

[

dicium meum, uti & Amicorum eft, quod R. V. fine

füs proponeretur Jurifconfultis Beleicis unanimiter re-

et

ulla hafitatione deberet ad collationem Paftoratuum;

folverent Capitulum revera exiftere, & rebus fic ftan-

N

aliaque ad curam animarum fpeétantia, auctoritate Ca-

tibus poffe exercere omnem juriídictionem Epifcopa.

pituli Sede vacante providere.

lem, praeíertim iniis, qua concernunt cürám anima-

(

Siautem ampliorem refolutionem, additis motivis,

rum, que mores & dilatiotes non patitur.

Ego in-

defideretis, conveniens erit extracta & in(trumenta

terim allaborabo ut quam cito potero mittam vobis

omnia ad hoc negotium pertinentia tranfmittere, ut

Scriptum (d) quo ottendàm Capitulum Harlemenfe

"

LU

iis vifis & propius examinatis folidior poffit effe refo-

vere exiílere, & argumentis Lupinis refpondere co-

lutio;

nabor, & fecando ottendere quod in hiscircumttan-

flol

Interim D. O.M. orabimus tt afflidtze veftree Mif:

qj

tiis Capitulum queat fuam jurifdictionem exercere,

lidi

fioni affiftat vobifque douet in his conflictationibus

Cupió ramen nomen nteum celari, quamdiu nece(fi:

fpiritum fortitudinis & confilii: qui füum Eximie Do-

tas revelandi non ürget; àc interim oremus pro invi-

&aï

IK

mine humill. fam.

B

cem ; & maneo totus veíter.

POI

17. J'ag. 1703,

14. Pebr. 1703.

Vk

; Ani*on'inu;.

p

EPISTOLA XLV.

EPISTOLA XLVIL.

eh

P. Quesnel O. P.. De eodem arguimento.

Patri Questel ? De juribus Capitulorum Clevi Catbo:

no

lici , in Belgio Federato. (e)

Sapientiffirne Domine. — Circaqueftiones in veftris

Yi

(b) propofitas, (aepius inter amicos hic actum fuit,

Stefus Mariá.

&

hi

De Recurfü ad Magiítratum Civilem Acatholicum nor

.. Sap. D, Aæi&immumMiæoniS Holla

ndice ftatum,

$u

apparet in his circumítantiis fat tutum, nec multum

& Litterarum D. Sylvii ( D, Jutermuntii) contentum

g

utile aut neceffarium, quandoquidem intelligamus Or-

intellexeram ex litteris árnicorum ; iifque refpondi;

Iu

dines Hollandiaz ex fe fatis propeníos ut oppreífos de-

exámicorum confilio, fortiterinfiftendum juribus Ca-

ld

fendant, & iis opem impendant.

Quare

Ll

judico hg-

*

pitalorum; oítendendumque Pontifici fuiffe fubrep.

€tenus ad eos non e(Te recurrendum.

tum, juribus Capituli Harlemenfis , (credo quod

&

Super fecundo articulo ex amicorum confilio jam

idém jus competat Capitulo Ultrajectino, (f) fed fu-

refpondi uni me interroganti, poífe tuto procedere

per eo hactenus con(ultus non füm) firmandis mifi

'Provicari-um auctoritate fibi a Capitulo facta, in exer-

Ícriptum (£) cujus hic copiam jungo, XRog'o ut illud

«

(4) Maffinus de Swaen. Amftelodamenfis, S. T. in Acad, Lov,:Do&or; Decanná wöt Vicarius Generalis Cápituli Harleimenfis;

& Prafe&tus feu Paftor Virginum in Angulo. Obiit 3o. Martii 1713.

(5) Epiftola de qua bic agiturfcriprà erat ad D. van Heutfen, 8.]

tion des Cbapitres de l' Eglife des Prov, Uties &c, p. àà8;

4

an. 1703. & reperitur in, Fucubx*uiOne ,C'uï uütalus : jf.cj?i]?bde

(c) Moerivum Juris pro Capitulo. Harlemenfs.

(4) Scriptum de quo hic agitur publici juris fecit D. de Swaen, die 24. Aprilis 1703. füb hoc titulo : Motiyum jurit pyo Capi:

1ulo Harlemenfi; illudque, in Monito ad Le&orem, pro fno adoptavit.

(e) Hzc Epiftola publici juris fa&ta fuit anno 1795. in Caufa Questielliata , p.15à.

(f) Jus Capituli Ultrajectini probatuim fuit fcripto in lucem prodito imenfe O&ob. ejufdeiri ánni 1703, füb hoc.titulo: Aj]?;f*:id

juris Ecclefie .Metropolitane | Ultrajeine | Romano-Casbolice ée. per. . C. Erkelium , U. L. ejufd, Ecclef$ Canonicum cum

approbarione,

(g) Moriuum. Juris pre Capitule Harlemenfs,

6236&-

h

ag5

EpmroLE EsekNio PECULIARES.

Ll-æ

eXàminare dignetur, á quid addendüm aut demen.

deinceps uni juri ve(tro cum Capiraló Harlemenfi

ld

Á

dum Judieaverit , dienetur fignificare D. * wanio. ( a.

infiflite.. Omnes fatis intelligent nec poffe Pontificem

Veflras (5) quoque Dominis 2 77 (Hennebello)

pro libita, nec velle fi poffet , Capitula veftra jure

!I*n

e-

& PEcuyer. (Opflraetio) communicavi; qui una me--

fuo tam àntiquo & tam certó fpoliare 5 adeoque vali-

um judicant, quod foititeriafiftendum fit jaribusCa- -

de illa fuam jurifdictionem exercere , dum legitime,

pitulorum, & fecundum eà generofe pergendum.

& fervato juris ordine ea non priventur. : Hoc fun-

3. Martii 1703.

damento exiftimo, cedendum nullàtenus, fed extre-

d

$

ma potius ferenda, Si fcandalà oriantur, fi populusg

j

W

EPISTOLA XLVH

Miniftris deftituatur, &e. non vobis imputabirur.

ermittere ea deberis potius quam ad evertendam fun-

üt

ico Ca-

ditus Écclefiam veftram cedendo concurrere.

ls

Opftvast ,

o £? Efpenii notine Evkelioy Catton

.....

Enim.

pituli :

]trüje&hum :

Dejurib

&

Capitulorum

fUl-

vero iminora fant mala omnia; qua ab'aliis: paulifper

trüjeteuft €9. Harlemeafi.

fieri permittetis, quamunum hoc malüm quod com-

mitteretis ipfi, fi per ignaviam cedendo Ecclefiany

- Confuliffime ac Amplifime Domine, De laude

veftram in manus Cokkii & Romanorum traderetis.

quam immerenti tribuis, non contendam,; dum con-

Quid enim hinc expectandum, nifi ut optimis qui-

fido nos aliam quam que apud Deum eftlaudem non

buíque Sacerdotibus oppreffis; illi (oli Ecclefiam ve-

quarere, & uno animo velle caufae Dei & Ecclefize

ftram deinceps regant, qui nec doétrina nec pietate

ve(lrae opem aliquamadferre, — Calamitatem &ftatura

nec moribus idonei fünt ad eam regendam ?. Atque

ü

yerum veílrarum tüm ex veílris ad Efpenium Lit-

hinc quanta animarum pernicies? |

II:

teris, tum ex alisy quas antea ad cumdem dederat

[

Swaenius, intellexiriüs : fed ex ünanimi amicorum

là

Propter hanc cau(am excornmunicátiones ipfas fe-

judicio cenfemus, nón tam difpurandum efífe circa

rendas e(fe, jam pridem fcripfiad Swaenium; neceas

T

quafita, qua in Cafz ad Efpenitun mi[fo (c) pxopo-

l«

fecuturas jam abinitio prefapiebam : quae fi infligan:

puntur, (nam cavillationibus nimis multis obroxia

tur cóntrà omnem formam juris; & tantum per pri-

funt,) quam iufi(tenduüm üri juri quod habent veftra

vatas aliquas Epiftolàs Ihternuntii eas vos incurriífe

:

Capitula ad providendum Ecclefiis , Sede vacánte;

denuntietur, nequaquam propterea crederem ab Re-

vel Ordinario fufpenfo aut próculagente. Solidiffi-

clefia(tico Minifterio ceffandum ; fed animandos fide-

pa ex Archivis Capituli Harlemenfis inftramenta

les, fimulque de juftitia proceffus veftri in(truendos ;

Efpenio fubmiferat Swaenius , quibus penes Capi-

ferendum autem jpatienter , fi aliquà populi pars:

)

tulum iftud ha&enus femper jus illud fuiffe indubi-

edam maxima, vos deferar. Quodfi tandem ferre-

tate conftat, — Aotivum aliquod juris ex illis confe-

tur etiam Excommuniaátio; juris forma fervata, ul-

cit Efpenius, quod apud Swaenium videre licebir,

terioti confilio locus erit. — Haec etiam fünt pro ref-

Bo

iNec dubitamus , quin non tninus folida ex Archivis

onfo ad litteras datas ad Efpenium, qui

aratum fé

E

a

ire; ut &

Capituli veftri eruere poffiis. Hoc prattate ,«

offert in hac caufa, quidquid poterit pra

(

j

( hä) ,*Dec"ano Capvi'tu'l'i Hä'i'ïttlh"bhïï&a

.(5) Epiftola Quesnelli de 4. Martii 1703.

/ac,ï

6.

Heufïänium de quà hie ägïm'r, reperitur in fcrïþïö éüi titulus: "ä'ujliffcazi'oiz dei

Chapirves de l'Eglife des Provinces unics , pag.34

.

(c) Cafus pofitio ad. Efpenium miffa, de qua i

H Epijla?n. Petrüs A'x'ch'i-epïifcopüs Sebaftenus, & per Hollandiam Vicárius Apó*

l:

ftolicas, vir do&rina fana & moribus Epifcopo dignis eminens, per clandeftinas quorümdam aécufationes (ut ex Litteris inter-

ceptis conítàt) Romam a Pontifice evocatus eft, — Auditüs illic fuper aliis quibufdam Articulis , omnia in ipfüm congefta tam fo*

lide diluit, ac confutavit, ut nemo neqüe in Urbe, neqüe alibi refponfiones , feu purgatienes éjus , jam pluíquam ab anno fa.

0* x2

:

€as, reprehendere, multo minus condemriare audeat àut yoílit. " His tamen ion obflantibüs

adveríai

'diejus , eódem aitlfició

quo eum evocarunt , hoc eft oceultis fuis fufurrátióuibus , effeceré ut Breve quoddam datum Romz, die

13. Máji 1702. noómine

Pontificio, ad Dominum Interpuntium Bruxellas miffum fuerit , quo prafatus Arcbiepiftopus , nulla €

aufa a(fignata; ab omni

Vicariatus füi officio füfpenfüs declaratur ; & in ejus lócum Provicarius , £uim poteítate Vicàrii,

fuffe&tus D, ''heódorüs de Cóck;

princeps, aut e principibus fa&ionis, que przdictüin Archiepifcopum Sebaftenum per cuniculos

füffódere nititür.

', Qua in re, illud peculiati aüiüiadve"tfäone digium eft , Decretum fuüfpenfiónis illius hàà ("'ir-xl 'Hohandi*am) perláturmi fuiffe; Ar.

chiepifeopo: prorfüs füfpenfionis infecio, quz monmBifi poft multas feptimánas per litteras hin

c Rómam tranfmiffas illi primum i

j

notuit,

Clerus pené univerfus '(:e 325. Miffionariis , f' alvó jufto , 360 pró Ar&ï'x'i"'ep'if'copo fübferi f'erunt) de

Innoécéhtia vig'ilaüt'ifïim.ï

Vicarii fui, &. adverfarioram callidis machinationibus abuüde perfüafüs, füffe&um fillum F

rovicariüm àgnoftere unanimirer G

conftanter recüfat : prafagiens (imo jam nunc'ex parté éxperiens) infinità inde fecutura incóiamoda; ut né dicamus Mifüioni$

?

ha&enus florentiffimz apertum quoad fpiticualiá, &fortaffis étiam quoad temhpóralia, hisce molitionibüs imiminere exitiumn. — Nami

[

Supremi Hollandig Ordines tranquillitati Reipublic confülere , & perturbationibus éxórituris ànfam pizcidére fatágentes, Pro-

j

grammate publice affixo; füb pena árbitraria vetüerünt, ne fuffeétus ille Théodorus quoquomodo fe(z ingereret in didti Vicaria-

tus olficium , aüt quisquam illàm in ifta Provicarii qualitate agnofcere; aüt morem ei gerere atténtaret. Qüo fit ut Paftoratibu&

identidem per mortem Cüratorum vacàntibus rité próvideri nequeat ; cum D. Internüntiüs Próvicariis à Sebafteno conftitutis , ex

vi prefümpra Brevis prefati, poteftatis faz exereitium interdicat ;

& Maei

Is]

r

?

'atüs Acátholici ab Internuntio, vel T. de Cock ( qui

eodem fulcró nituntur, adeoque ünus & idem iü hóc negotio cenferi debent) veniéntes repellant. — His itá pofitis;

"]

Quaritur primó, Àn finé aceufàtore áperto þro&ediþbfïït coóntrà EpiTEOPUmE

&. An vigore informationum extrájudicialium quis poni pof(lit ititer reos ?

l

3. And

j

iétus A'r;hi'epifcbpu'ss qui Vicarium Apoltolicum agit in H*o'llän&iäs ab illó ofüció remóveri þofïït fiie jüdiciali prà:

eeftu *

4. Bt caüfa remotionis, feu ï'ufp'e'hfïönïs ïpfï lïOxl,ilüäï;atä ; néG in Decretó remotionis "expï-efïä?

Prafertim cüm officium illud Vicariatus dignitati illi Archiepifeopali (in pàrtibus infideliüm exiftenti

) pe modum-*rituli vis

deatut annexum ?

X

Ü

Et remótio premeriorata fieri hón poffit fïnc inanifefta rémoti infamia ?

$. An qaandiü prafatns Archiepifcopus judieiario ordine , (hoe eft accufatore co

gnito; & jocd dato a4d áblüendà cimina) ab

eíficio füo non removetur; füfpenfio illa préfata, & fübftitutio D. Théodori de Co

ck, non fit liabenda ipfo jure irríta àc nulla 2

6. An pr&terea non fit evidens indicium fuiffe Decretum illud quálécumque füfpen

fionis illius füb- & obreptitie obténtum . &erná:

qiatum , vel ex illo folo capite quod nemo ab otfició fuo fufpenfus declarari poffit, qui füfpenfionis fa&e inítius fit:

cuii alioqui

per ignorantiam pergeret in munere fuo obeundo ; ftante füfpenfione ?

5. Àn ergo ex hoc etiàm vitio Decretum illius füfpenfionts, jàxta ritàm Roimanz Curiz

; riori debeat haberi pró cá(fo & irritoj

j

. & Et confequenter, àn Provicarii a Sebafteno flatuti, non pótiántur etia

2

&oium míttendos , alisque preftanda ád munus füutmn petrtinentià ?

iinum poteftate ipfis fa&tà àd Curatos inlocam defünz

Prafertiin cum in dubio melioifit conditio poílidéntis: & ex illà noi provifione Paftoratüüm or

itura fit magna populi 6bmiurnids

..

rátio ; ldþguoï* .n operibus pistatis; & demumi ( quod Deus aveitat) vacillatio & extinlio fidei

ego

236

Ersirsrorx -EseEN1:0 PECULIARES.

cor

ego qui fum ; Confultiffime & Ampliífime, Ampli-

»

deflectére, vel unquäm, déflexiffe, (e paratum effé

d

«

tudinis veftrae humill. famulus.

2

ad pleniorem fideifua rationem reddendam, quo-

- Opfivatt,

»

ties id rite exigetur: fe étiam lubentiffime correctu-

vd

Lovagii-4. Maji 1793.

»

rum quidquid minus clare , minufve reéte in fuis

9?

Scriptis expréfferit. Denique declarat fe velle ex-

din

EPBISTOLA XX

nd

99

hibere, femperque Deo darte, exhibiturutn effe

??

Sedi Apoftolicae omnem reverentidm 'atque 'obe-

&

us Sebaftenus Efpeuio : d age)zdz' vütione

,gnbiep;jæp

- Sebafleni-pof? fu[penfiouem.

32

dientiam ,. quam. ei Epifcopus Catholicus reddere

»

deber.

Ecce Dómirie Claritfirne; rhdenter & fübito

dic

» Clariffime Domine, — Quid Sebaftenus circa ne-

??

in chartam conje&um id quod Sebaftenus publico

»

»

gotia (ua randem fit decrerurus, hactenus dubium

fcripto poffet elogui, fi Dominationem V. Ti alios

?5

elt. Forte conducerer ut publico Scripto renuntia-

»

amicos fideles, fi precipuos de Clero Hollandizein

|(^i

»

eam fententiàm irecontüngpar. Tdeo te etiam atque

col

?r

retomri fuo,juri:ad munus Vicarii Apoftolici. (4)

??

Saltem D. Veflra ei praftaret ingens beneficium ffi

evam rogo ut non graveris hujufmodi Scripti ex-

de

9

» dignaretur quam primum hucmittere exemplar ejut-

emplar componere , ftylo qui jis Caroricum fà-

|nt

99

modi Scripti aut inftrumenti, quo hunc in finem

Ll

piat, & ramen Àu

lam Romanam non nimiumirri-

,»

poffer uri, &in quo hec atit fimilia , prout D. Ve-

tet, offendatque. — Cryfías (P) nihil de his quasad

?5

Pb]

vos nunc fcribo litteris novit, Ipfíe nuper, fciente

ftra judicaverit expedire, dicerertur. — "l'enetur Se-

»

baílenus tum privato füo honori, tum Epiícopalis

»

& probarite Sopbrogio ( c) ad vos fcripfit, & varia

?*

ordinis, ad quem dudum eft affumptus, dignitati,

?*

inftrumenta , ut ita loquar, a Vobís confici, & ad

?*

follicite confulere.

Tenetur etiama Clero fio con-

3

nos mitti petiit; inter quae eligeretur quod mapis

tumelias & calumnias , &a Catholicis in Fcederato

95

e re Sebafteni & e borio Miffionis ejus ceniferetur.

9?5

Belgio habitantibus, turbas & fcandala, quautam

39

Tenofcat D. V. audaci & importung poftalationi,

n

b

quam noflra afilictiones & neceffitates a nobis ex-

99

poterit fieri, diligenter avertere.

Ipfe vero ejufque

»

?»

Clerus, occafione Decreti. ( contra Declarat, & Rel-

»

toríerunt. Verüm optiarem , ut illias exemplat

»2

inftrumenti de quo hec rmea agit Epiftola primo

??

pon( Sebafteni) aS. Congreg. S. Officii die 3. Apri-

»

»*

lis hoc anno dati, inulto jam abundantius & fiden-

»

loce mittatur5 involücro quod refponforias veftras

continebir , imponi poflet: fro D. Godefroi (€)5

"

35

tius quam antehac contumeliis &injuriislaceffuntur,

»

E

Paffim clamatur eos nunc perverfie & hzereticee do-

?

& dein ad Crylium, füb ulteriori involucro mittetie

»

dum effet. Nemo noóvit me has ad te litteras fcri-

»

&rinze certo reos effe & convictos alferitur unde-

»

2

quaque ; Sebaftenum ideo. a munere fuo publice

»

bere, Precorut neminietiam de hisloquaris, pr&

3)

affixo Programmate, efferemorum. — Hancob cau-

»

rerquam duobus aut tribus amicis fidelioribus.

?

??

fam Sebaftenus coram Deo & hominibus fecure &

99

Commendo me precibus veítris ; qui fum de ple-

99

fincere declaratfe nullius pravi, multo minus alicu-

39

nitudine cordis , Clariffime Domine, humillimus

??

famulus vefler.

y

jus haretici, five Romana Catholicee adverfantis

»2

dogimatis habere conícientiam. Norandum etiam

Godefridi (c). 18..2unii 1704..-

f

9

95»

quod toto, quo Rome epit tempore, caufaipfius

EPISTOLA L

»

2

e juris ordine aut Canonice a&ta non fuerit. No-

)

35

tandum przterea etiam Fcederati Belgii Catholicos

exiftimare fponíàm füam fibi legitime datam: pro-

Efpenius ZArcbiep. Sébafleno,

efus: Marit:

9?9

inde putat eam fibi eripi non poffe; potiffimum fi

2

id fierer ex caufa infamnantes nifi omnia juxta Ca-

. Ylluftriffime Domine, |Examinatis & communicatis

Ícriptis cum tribus fidelioribus amicis , unanimi con-

35

nones atque ex juris ordine procederent. Perfua-

»

fum fibi itaque haber, fibi licere litteras SS. D. IN.

fenfu, & fine ulla ornnino hacfitatione aut fcrupulo ju-

j

dicàvimus, nullatenus convenire ut Sebaftenus renun-

)

3*

Clementis XI. conteftando exhibere , adverfus pree-

95

di&tum programma, quatenus enm fuo munere pri-

tiet fue cura,

1. Quia id non petitur ab ipfo, po:

LU

35

vat; & quidem gravi cura honoris fui detrimento:

teftque fine ulla plane offenfione faltem manere, ut

?5

haétenus manfit, quietus, nullas functiones obeundo,

»

putat id fibi omnino licere, falva tamen quamSum

9

??

mo Pontifici ac Congre

gationi preedictae deber re-

2. Nullatenus apparet convenire, utin hac pertur-

verentia & obedientia,

Vevum Hollandica Mitlio

batione, &rei tam incerto eventu, D. Sebaítenus ali-

»

9?

»»

impraefentiarum ad eas redacta eít miferias & an-

quid pofitive agat, aut coopererur quod ceédere poffet

»

in detrimentum Miffionis, quemadmodum cedere pof-

95

guílias, ut viripierate, eruditione & prudentia con-

??

fpicui, qui Miffionem illam apprime norunt , &di-

fetheec pofitiva abdicatio & renuntiatio, Quid fi enim

?

ea facta, defignarur fucceflor Miffioni non conve-

»

??

hgunt, arbitrentur expedire ; ut Sebaftenus tales

?*

litreras non exhibeat, fed omni fuo circa iftius Mif-

niens? Nullaamplius füpererit fpes eum non recipieus

»

dis aut faltem difficiliorerit ejus non admiffio, quan-

??

fionis regimen juri ultro cedat; itatamen ut de fidei

99

fuae integritate conveftari coram toto mundo non

diu jam D. Sebaftenus abfolute renuntiaverit ; quam

»

fi adhuc maneat in fuo jure.

Porro indubitatum e(t

»

definat, Sebaítenus igitur, qui hucufque iniduni-

)»

»

ce incubuit, ut Miffioni memorate prodeffet,

tutius plane effe, in rebus perturbatis & incertis, fe

»

9*

mala ei imrninentia averteret , hifce preefentibus

habere permiffive & patiendo, quam aliquid pofitive

»

955

litteris declarat fe hanc ob caufam nolle jus füuum

facere, pra&cipue dum ad àgendum non cogitpur,

?

935

profequi , aut conteftando ad SS. D. N. fcribere.

3. Poffunt nonnünquam circumflantie — murari,

399

uid enim fi P. Pazrzcis; (Clemens XI.) moreretur ?

^

Hunc agendi modum eo étiam fpeciatim intuiru eli-

9»

git, ut eo efficacius & É.licius apud S, Sedemlabo:

Quid fi Maciftratus media duriora adhibeat? Quid fa

?9

novumforían defignatum fuccefforem in prajudicium

rari poffit pro novo obtinendo Vicario, qui immi-

95

nentem Mifíioni Hollandice ruinam utcumque im:

Seba(teni admittere renuat ? Nonne h&c occafionem

»

dare poffent aliquam compofitionem ineundi ; atque

9*

pediat,. Sed eodem tempore iterum iterumque pa:

?*

lam declarat fe nefcire feab orthodoxa Romano Ca-

ea mediante convenientiorem füccefforem accipiendi?

»»

tholica fide, vel ad latum unguem in ullo atticulo

Denique fi videamr quod infignis ac Miffioni plane

t. Solummodo patienter tulit ut alius ( V. G. D. Potcamp) fun&iones Vicarii Apo-

: (4) D. Sebaft. numquam juri füo renuntiavi

ftolici exerceret ;. tuta communi Doctrina & di

fciplina Ecclefie Hollandice , & falva libertate tuendi fuam Imnocenziam . jura &*

bonorem.

Declar. Apol. p. 157. 172.

(5) Jacobus RKrys; Paftor Amítelodamenfis.

'(f,) Nomina afcititia Archiepifcopi Sebafteni,

,conve-

ErrsTOLz EspENio PEcuLIARES.

282

R

T

conveniens detur fücceíTor , tüncdemum cogitandum

» Valde magna eorum pars fe ejus fubmittat regixhini

eífet de renuntiatione pacis caufa ; fed antequam hoc

»

Epiícopali: non obítante Decreto, neque obftanri-

Purant

certo, fciatur, nullatenus de renuntiatione crediinus

bus gravioribus que ex Urbe mitterentur.

[

vel cogitandum,

illi eum id debere Ecclefie huic, tanquam fponfze

Actam publicam, de quainífcriptis, nullatenus cre-

fuae legitimae ; exiftimant enim id unicum effe me-

dimus emittendam ; fed temporizandum.

Ego etiam

dium quo iftius Ecclefiee ruina imminens preepedia-

neício num fimili Acte componenda fim idoneus;

tur, utpote quo fideli ac bono fucceffori inoreffus

& an quidquarn in eam rem in jure Canonico fim re-

93

obrineatur.

Optar animitus Seba(tenus Veítram,

perturus: interim fciat quod me libenter ac cum gau-

& amicorum qui apud vos fünt, fententiam addit-

LE

cere, fuper hujufmodi confiliis, qua ei maximi

dio impendam & fuperimpendam in his qu ad pacem

& bonum Miffionis conferre poffinr.

onderis, & multum difficilia videntur,

Facilior jam patebit modus quo de rebus veflris po-

3. Z'ulii 1704.

ä

terimus certiores fieri, eo quod jam pateat Litterarum

EPISTOLAin

commercium : fed utinam po(ífemus, vel cum aliquo

de ftatu Miffionis apprime in(tructo , os ad os loqui.

Interim maneo cum amicis, totus ve(ler, 24u£oninus,

,'Sebajiemu Ejfpenio.

Gan, 26, Junii 1704.

» Veflre die 26. Junii fcriptae , hodie Sophronio

EPISTOLA Ll

99

(.4 Sebafleno) redditae funt, qui de iis gratias fe

959

E

debere magnas agnoícit. Fuerunt e« ipfi eoaccep-

Sebaftenus. Efpenio,

39

tiores, quod jam magis fperet fore ut propediem

?9

ad Epiftolam heri ad vos mi(fam refponfum obti-

» Clar. D. Litteras quas die 18, menfis Junii vobis

953

neat.

Quia autem multum avide illud expectat,

99

fcripfi vosaccepiffe nondum intellexi,

Amici aliqui

39

exemplar eorum quaz heri fcripta funt huicaccludo

3,»

hic non ceffant Sophrónium (id eft ipfummet Se-

959

Epiftole, ut fi una forte aberraverit, altera faltem

33

baítenum) urgere, ut proteftationem publicam ad-

2

ad manus veftras perveniat.

Interea temporis So-

95

ver(us nuperum Decretum (4) inílituat,

Hunc

35

phronius (74. Sebaftenus ) lubens amplectitur con-

39

in finem fchema Proteftationis huic acclufum Epi-

»

filium in iis quas hodie accepi, expre(fum.

Sed

5

ftolae , ab aliquo eft compofitum.

Rogo enixe D.

?5

valde adhuc dubius, imo & anxius heret animo,

?5

Veftram, ut illud corrigere, addendo, demendo,

?9

quid ulterius fibi fit apendum. — Rogo ut ipfius co-

2

mutando, prout expedire vifum fuerit, haud gra-

2

ram Domino meminiíci non graveris, & tribusillis

2

vetur. Rogo eam praterea, ut ad fequentia mea

?9

amicis fidelibus mea offeras obíequia, & ut mecre-

?

?5

das, confultiffime Domine, humillimum famulum

dubia quidpiam refponfi mihi mittere dignetur.

» 1. Infra quod vel quale tempus debet fieri ejuf-

?9

$5

tüum. . 4. Zulz'z' 1704.

inodi proteftatio : id ett quouíque liceat eam differre?

» 2. Debetnealicui, putalntern, Bruxell, aut Nun-

EPISTOLA LII.

35

tio-Colon. infinuari? An veroaliquod exemplar au-

95

tenticum etiam ad Aulam Romanam, vel ad Secre-

Sebq/ienus Efpenio. -

3

tarium Congregationis S, Officii mittendum eft?

» 3. Deberet ne infinuatio Nuntio, vel Internuntio

» Venerande Domine. Littere, quas Godefridi

fieri per Norarium & teftes ?

»»

(Seba(tenus) die 3. [ulii ad. vos fcripfit, quafque

» 4. Sunt ne alie formalitates in hoc negotio ob-

?5

Crifio miferat curandas, cafu adhuc herent in ejus

fervanda ?

9))

?2

manibus, eo quod abfens effer a loco quo. mifTae

» $. Anliceret, & an expediret Proteüationemty—

»

füerant,

Cras (e eas Tabellario tradituruüm mihi re-

nunciavit.

»

pis impre(fam publici juris facere ?. An hoc liceat

L

Rogo ut refponforias veftras füb adjun-

?»

ante factam infinuationem ?

L

&ainfcriptione, Ultrajectum mittere non graveris.

» Notandum quod predictum Decretum Arch. Se-

959

Vix audeo precari , ut D. Veflra earum exemplar

»

bafteno hactenus neque a Nuntio Colon. neque ab

?5

mittat eriam Amftelodamum, ut hoc fàaltem reci-

?»

Internuntio Brux. neque a Congreg. S. Inquifitio-

?»

piam, fi aliud forte aberret.

Verum fat fideliter.

??

nis miffum fit, fed caíü dumtaxat in ejus manus,

»

reddendas exifíltimem, cumapertum & liberum mo-

23

ficut & in aliorum manus devenerit,

?»

do fit litterarum commercium , Ceterum meam im-

» Defidero ut ad has measlitteras , quamprimuma

959

portunitatem ut &qui bonique confulas, te oro,

,»

Clar. D. Veítra, fi idabfque ejus incommodo fieri

2

confidens anguítias que me premunt apud carita-

3

potfit refponfum accipere, quod mitti poffet apud

»

tem veítram facile veniam efle impetraturas,

Me

395

D. Krys probe occlufum, ut illud Sephronie (Se-

»

bafteno) tradat,

Hicquidem nondum firme flatuit

precibus veftris enixe commendo. — 6. 7'ulii 1704-

25

illam Proteftationem operi mandare: expedit ramen

EPISTUOLA LV.

35

ut in omnem eventum ea quamprimum infítructus

99

fi.. Summopere etiam defiderat fcire an Clar. D.

Veftra, & alii fidentiores amici, ceníeant expedire,

»

F]pqzius Sebafteuo,

??

ut illam aliamve Proteftationem fua in caufa adhi-

g'efus Mavia.

beat; licet etiam muneris fui admini(trationem re-

Ill. ac R, Domine. Ve&i*aä de 6. Julii c

um adjunctis

L

fumere minime intenderet ?

recepi, 9, ejufdem & r 1.alia$ejufdem tenoris; eafque

» Si quid aliud lucisaut inftruétionis Clar, D. Veftra

mox amicis communicavi ; arque uno confenfu judi-

25

nobis hocin negotio fuggerendum habeat, precor

catum e(ít, non videri conveniens ut aliqua folemnis

»

humillime ut id mecum communicet, qui fum af-

Prote(tatio fub veftro nomine prodeat.

Rationes funt

??

fe&u & cultu per quam fingulari obfequiofiffimus

1, quia Decretum R, Inquifitionis quo decernitur ve.

ld

famulus vefter , Godefridi (Sebaffenus. )

flra a Vicariatu depofitio, hactetus vobis legitime

» P.S. Suntinter Sebaíteni Amicos, qui non folum

non eftintimatum, — Scitur quod fententia contra ali-

urgent ut Proteftationem pradictam velaliam infti.

quem lata, in quocumque etiam Tribunali, & omni-

ruat, fed etiam ut ea facta Catholicos hujusregionis

bus etiam formalitatibus obfervatis, nullum habeat

9?

effectum, priufquam ei «onrra quem lata eft, legitime

ita conetur inflruere & parareu , ut majoraut faltem

(a) Decretum de die 3. Apr, 1704, quo Sebaftenus a fan&tionibus fuis intetdicitur,

ft

ErisTors EspENIO PECULIARES.

T

p

fit intimáta: ïääö&jme nec debet Rever. D; V. "ullam

unice ab hujus tuitione falutem" & confervationenr

L]

Miffionis veftre dependere, Quare & cum fummo

illius habere rationem , quandiu hec intimatio facta

non fit; ac propterea, fi aliud non obftaret, plane

animi mcerore jam aliquoties intellexi , nonnullos e

Capitulo Harlemenfi in iis tuendis flaccefcere, quo-

fuaderemus ut fun&tiones fuas Paftorales reaffumeret.

Secundo.

Hac Proteítratio indubie mitum in mo-

rüm tamen pradece(Tores tam flrenue hactenus jura

dum Romanos exacerbaret, fifüb nomine veftro pro:

illius Capituli confervarunt ; quemadmodum in Mo-

diret, atque omnem plane fpem reconciliationis adi-

tivo pro Capitulo illo oftenfum eft: illadque me fum-

mopere angit, quod intellexerim virum illum (5) qui

meret, bellumque apertum Romanis indi&tum vide-

retur,

Motivum illud füb fno nomine publicare non dubita:

Ut autem am

vit, jam in juribus illis tuendis flaccefcere dicatur:

icorum defiderio, de quo in Po//fcri-

»

pto, fatisfiat, convenientius nobis videtur fi fcriprum

. quod vix credere poffum.

Unde eumrogareintendo;

»

ut me inftruere di

juridicum publicetur, quo fine omni plane ftyli acer-

gnetur, q'qidni ve;fitg's 1(?&: 'illp ru-

;

bitate, aut ullisinvectivis, deducantur rationes, qui.

more habeat,

»

Confuluerat me Sebaftenus, pre

eipne cum Vica-

bus ex principiis jutis Communis & Patriz feu con-

LU

fuetudinarii deducatur nullitas hujus Decreti depofi-

riatum fuüum refignare veller5 quod ei plane diffuaft.

Petiit quoquean publicam aliquam actam Proteftatio-

tionis & fufpenfiónis ; oftendaturque , quod fecun-

)

dum principia iftius juris , Sebaítenus tuto poffit fuo

nis vel appellationis emitti conveniret,

Refpondi non

videri id convenire : quia Proteflatio illa & appellatio

»

munere fungi; illudquefine nomine, per modum quafi

7

Motivi prodiret ; & quo fic populus inftrui poffit

nihil operaretur; néque apparer ad quid ferviret, aut

& Sebaítenus magis extra invidiam maneat: quem-

neceffaria effet: quandoquidem omnia qua hactenus

)

)

admodum 'aliquando in fimili caufa

pro D. Zoeonen ,

* acta funt contra ipfüm debeant reputari tanquam nul-

Arch. Mechlinienfi factum eft,

' lius momenti , & extrajudicialiter acta. Ideoque fi

»

)

.. Si placeat refolutio , ceffabunt quafita: fin minus Magiflratus generose velit eum contra oppreffionem

tueri, apparet quod fine ulla Proreftationis aut appel-

»

ad 1. refpondeo; nullum tempus faciende fimili Pro-

b

reftationi viderl praefixum.

lationis acta poffet pergere in exercitio funétionum ,.

E

d fecundum, non apparet, quo

d vel Internuhrio

" que ipfi tanquam Ordinario competunt,

Ut autem.

D

alterive infinuari debeat , cum fententia intimata non

- populo & Clero fatisfaciat, poffet eodem tempore ,

fir: urde habetur & Refponfum ad 3.

- quo funétiones refümeret, edere Epiftolam Paftora-

»

D)

Ad 4. nullas alias folemnirates fcio.

lem, qua exponat rationes, qua ipfum induxeruntad

Ad 5, patet refponfüm ex antedictis,

tantifper a functionibus füuperfedendum , &ad eas tan.

D

U

iidni heec fdn&io-

»

Ut quid ita heerent Capitula? O

' dem iterum refümendas,

Scribam eadem ad Sebaíte-

nes fuas S

num, circa caf/uza (c6) &quefita..— Judico illum non

?

gde vacante exervceant?. Qgid eqs retnora-

y

tur?

male expreffum, & quzfita rite deducta, nifi forte

Circa fcriptum memoratum, nos hic interea labo-

qua Capitulum concernunt fecerni poffent ab ii$ quae

D

rabimus, quo ulteriora de ftatu Mi(fionis precftolamur,

Ordinarium füum Epifcopum fpectant, ^ Verum ne-

fcio ubi inveniatur Turis Confültus qui iis velit fübferi-

?

& quid a nobis preeterea fieri optetis; intelligamus,

13, 7'ulii 1704.

bere, neque video ad quid publicatio ferviret. Si

»

pro fecuritate veftrra & coufratrum aliquos privatim

EPISTOLA LV.

confulere velitis, hoclicebit: ceterum jura Capitulo-

^

rum in Motivis oftenfa fünt, & reliquain Epiftola Pa-

; Sebaftenus Efpenio. :

' ftorali oftendi poffent. Si quid preterea optet a me

»

fieri poffe; fciat mefemper Vobis & toti Míffioniob.

)

fervantiffui(:num famulum.

» M. Domine, Datas die 13 Julii recte acceþi. Ti-

Z. B. Fau Efpem. Hac

?

22

bi & Amicisde confilio fügpgefto gratias ago. — Scri-

20. Zulii Y704.

)

L

prum quale commemoras, longe magis mihi pla-

P.S. Si minus bene fcriptum, ign

.

)

9?5

ceret quam aperta Protéílatio, a qua animurn fatis

ofce , quiä cau(ä::

premit,

??

abhorrentem hactenus habui..

?

» Scripta apud nos in caufà Sebafleni nuper tum

^EPISTOLA LVI.

D

LU

Belgica, tum Latina prodierunt, occafione nuperi

?

2?

Decreti; fed ipfo prorfus infcio, nedum participe;

-S;elmjzlemt: Efpenio.

?

35

rodierunt. Sunt valde acria, & in Urbe plurimum

»

??

difplicebunt.

Unum hifceaccludo, exiftimans vos

» Res nofltre, D. mi, femper multum funt tür-

eadem nondum vidiffe.

d

9?5

A Capitulis non video

» bate & perplexa.

Sophronius (Sebaffemus) etiam

mulum expeéctandum. n Ultrajectenfi quidem

??

continuas patitur intus animianxietates, forisacres

L

funt aliqui multum zelofi & animofi, Verum tamen

2

amicorum increpationes, ut deinimicorum in eum.

?

9?»

non putem illud ad functiones exercendas facile

959

jactatis fannis & opprobriis, etiam typis evulpatis.

D

»

perventururm.

In Harlemenfi vix duo funt qui eo

?5

dicam nihil. Inter amicos fünt qui fervide hortan-

D

55

ufque veniendum effe cenferent. . Reliqui timidi &

??

tur, etiam additis nefcio quibus minis, üt munere

D

9

tepidi, Ordines brevi contra SaxpiNI (4) adhz-

??

fuo facta prote(latione folemni, fungiincipiat. Alia

95

rentesquidpiam decreturidicuntur. Aflerituretiam

35

id non minori ardore diffuadent, atque etiam com-

D

9»

quod invito Clero nullum Vicarium admifTuri fint.

?5

minationes adjungunt.

Inter priores nemini eit

D

?9

fecundus nofter Erkelius; qui forte hac de reetiam

Vale. 18. JZulii 1704.

ad vos veldedit, veldaturus eftlitteras, zelura noa.

J

?5

EBrtu'oTA LVL

L

vulparem fpirantes. . Sophronius ( Sebaffenus ) ia

)

93

U

animum fuum hactenusinducerenon potuit, uthu-

Ejþem'm Erke!z'o : De Capitulorum , &2 Sebaffeni

?»

jus aliorumque aliquot idem fentientium, amico-

D

?»

)

ageudi vatioue,

rum impulfüi manusdaret. Rationes que eum de-

?3

terrent, utcumque tibinorefünt, Interea tempo-

LE

. Adm. Rev. D. Laudo veftrum pro Cleri veftri, &

ris rem ei gratiffimam, & huic Ecclefiz utilem. is

fignanter Capitulorum tuendis zelum 5 nec dubito quin

preftavit , qui fcriptum, de quo nuper perficere

??

fortiffime pro iis tuendis ft

*

^

4

are debeatis: immo puto

dignabitur. Me fpegjatim habebit obftrictiffimum.

(4) Theod. de Cock.

(^) D. de Swaen, Decanus Harl, Capituli.

(c) Hic cafüs alter videtur is de quo füpra in Epift, Opftrati ; de die 4 Martii 1703. ^

» Nefcio

K

EprsroLz EsPENIO PECULIARES,

289

» Nefcio an huic Epiftolz aeclufum libellum videris.

» vel humaauitaris & obfervantiz ergo falutet, |Com-

??

Rogo ut amicos meo nomine falutsre, meiqueco-

» mendo me precibus veftris, & maneo animitus &c,

"- O w u——-—

"

»

ram Domino recordari non graveris.

5

11, /Augufli 1704.

22. J'ulii 1703.

EP:SfifOLA*LI,X.

' PISTOLA .Lvnïlu.'*

|

| 'Efþäm':us H F. 'ww ngfän& D D. ,Podäamp.

Selza/iefm: E.Haæio-.

. "Gaudeo eouíque pacem & tranquillitatem Eccl-le'üæv

» Clär. D. Uitimas ad vos dedi die 2 r. Tulii. Pro-:

veflrae Datavice efle promotam, (d) — Laudandus

93

beaccepiquas.74ztoz. (Efpenius) 23.]ulii & 3. Au-

Deus, qui etiam utitur Acatholicis, ut inter Catholi-

»

gufli (a) fcripit.

De iis gratias debeo maxinaas.

cos difcordia fopiatur , & veritatis propugnatores

» PutatGofridi ( Sebaffegus) neque Clerum, neque

wiumphent.

Spero quod & honori, & fame lll. Se-

?)

Status, neque fideles, farfaturos conftantes, paucis

bafteni confuletur.

$5

exceptis, Ífi Sopbroniwy (Sebaftenus) praenti re-

Quantum ad dubiaa vobis propofita, ceníeo quod

5»

rum noftrorum difpofitione opusagpgrediatur. Pro-

Epiftola non fit fcribenda ad Z/ozdum (e) nifi pot-

»)

inde fibi perfuafum habet, ex refumpto opere, non

quam Neovicarius ad vos cum Patentibus füis redie:

25

procreandos fructus qui defiderantur , fed econtra

rit; & omnia circa ipfum completa fuerint; & tum

9)

gravia valde multaque mala & incommoda exoritura,

eneralibus dumtaxatterminis gratie agendae, . & quod

g

?5

Ceterum affentior plane iis, qui ftatuunt Sebaftenum

;

icuti hactenus tanquam . boni Catholici profeffi eftis,

79

efIe confecrarum Epifcopum, non ut in Armenia,

reverenter obfequi Ecclefie & Pontificum Decretis,

9?

fed ut in Feederato Belgio Evangelium praedicaret,

ita & in pofterum vos fperetis tales in omnibus ex-

E'

35

ac gregem Catholicum pafceret.

A(Tentio itaque

hibere,

?5

ulterius afferentibus eum non poffe, falrem cum in-

- Quantum ad Neovicarii admiffionem, cenfeo om-

*5

famia, munere fuo ad bene

nino neceffarium ut hic ad funétiones non admittatur,

53

& turpiter ejici,

placitum Pontifigis exui

nifi prius more folito a Capitulis admi(fus fuerit: ne

» iNon video. ubi commode poffit colloquium in-

alias auctoritas Capitulorum peffumdetur,

9?5

ftitui, ob belli tumultus, aliaque incommoda.

De-

Quantum ad claufülam Litteris inferendam : a2 Be:

?5

inde res noflrae faepius ftatum mutant, & forte brevi

seplacitum , ad trieunium &c. cenfeo quod ob eam

95

iterum multum alio loco erunt.

Praterea noftrates

infertam , non debeant abfolute & (impliciter Litterae

25

amici inter fe diverfe fünt fententiae, quoad mala,

rejici, nealias rurífus fine Vicario maneatis: fed eas

5?

& quoad bona ex refumpto opere exoritura; fed

provifionaliter effe admittendas; fed ab intendentibus

»»

nec in aliquibus aliis conveniunt: adeo ut longe dif-

effe dicendum Neovicario, quod ipíi eam claufülam

E

29

creparet relatio hujus & relatio iítius.

habeant pro. non adjecta: quodque ipfi injungant ut

9*

Q

u ad vos ícripta funt de Magiftratu volente

allaboret ut e litteris tollatur 5 & quod ipíimet fint

53

Aoularios (b) urgere, ut intra tres menfes procu-

etiam ad hoc allaboraturi: eo quod nullatenus con-

95

rent rationes Canonicas &c,

Non purem hactenus

veniat ftatui Politico ut fimilis Mmifler fuae ditionis

2

jita fe habere, neque crediderim Ma

dependeat a nutu Curiae Romanz : quod nec Princi-

95

gifïraþum eo

uíque facile venrurum.

pes Carholico- Romani paterentur: immo ipfía Syno*

» Sebaftenus (uper negotio Formularii, nuper ad

dus Tridentina voluetit ut ia Eccle(iis Parochialibug

5»

fratrem Aomanzuim (c) (cripfir qua fequuntur. For-

Ficarii perpetui, & non ad nutum amovibiles pone-

2

mularium quod attinet, cujasetiam mentionem lit-

39

rentur, ne alias canquam mercenarii officio fuo &re

tere veltrae ingerunt, ejufdem circa illud fum fen-

nue fungi non audereat.

93

fus cujus Eximia D. Veítra fe effe, Rome exiftens

Circa regulamentum nihil in fpecie occurrit, niíi

»

declaravit, quemque ibi non difplicuiffe afferitur.

ut faragatis hac. occafione ftabilire auctoritatem Cleri

» Sebaítenus, utadalias qua"contraeum moventur

erdinatii, & Mendicantes ad' ordinem mere fubfidia-

»

quarele procedam, noncohabirat, neque unquam

rium , prout hic funt Stationarii, redigere.

»

cohabitavit D. de Jitte, nec eo utitur, quemad-

?5

XEPISTOLA

LX.

modum aliqui falfo fibiimaginantur. — Moratur qui-

»

dem imprzfentiarum . Sebaítenus ea in civitate in

qua habitat D. de 7Z;tte, fedid cafu accidit, & po-

Efpenius F'icavio Generali Epifcopi )ätrclmtmjs.', de

tiffimum quia Sebaflenus alibi commodum hofpi-

Sycopbantia Patris Defivant.

39

tium difficulter modo inveniret.

» Sebaftenus neminem haéctenus excitavit ad fcri.

( Ut negotium Sycophantit , de qua agitur in Epiffolit

»)

bendum in vel pro cauía fua: immo aliquando vo-

Efpeniamis , a LXI. ad XCIII. facilius iuteligatur,

3»

lentes fcribere impedivit dum potuit.

Ipfo etiam

bic pramittendam cenfaimus feviean bujus. biflorie ,

,

a D. Fan

infcio fcribunrur, imprimuntur, evulgantur, qua-

»

cumque fuper caufa ejus prodeunt in lucem.

LXXIX.)

Efpen elaboratam , d? qua iufray Epiff,

» Sebaftenus minime Magiflratum ad Edicla & De-

creta condenda aut emittenda excitat; potius eaim-

Initium T'ragedie cujus occafione ornes illi rumo-

?

pedire conatus fuit aliquando.

[E:um hac in £e mul:

res fparfi funt, dedit Epiftola quaedam, de to. Januarii

?)

tum fobrie ac prudenter agere, & domi (e conti-

hujus anni 1707. adD. Paftorem S. Catharing Bruxel-

»

nere modefte, amicis & inimicis ejus hic fat expio-

lis fcripta charactere ignoto. fignata quatuor initiali-

ratum eft. Quod magis eft, palam ei vitio verti-

bus litteris prenominis & cognotminis Clar. D. Van

ld

tur quod fe prae(entibus Miffionis negotiis tam pa-

Efpen (cilicet Z. B, V. E. cujus copia bic jungitur. (f)

MR

rum admifíceat, & quod Magiftratum vix unquam

(4) Epiftolam Efpenii 3. Augufti datam recuperare nequivimus,

(5) Jefuitas.

i

(c) Hennebel,

(d) Gerardus Patcamp Archipresbyter & Paftor Lingenfis, Vicarius Apoftolicus per Feederatum Belgium, confenfu Cleri &

Internuntii 14. Nov, 1705. nominatus, ut pacem (» rranquillizatem afflite Ecclefte edderer oveique difperfas ad legirimos fuos Pa«

ffores reduceret', ut ipfe loquitur, in Epift, Paftorali die 14. Dec, data, Obiit biduo poft; id eff 16, Déc,

(e) D, Bufli, Nuntium Colonienfem,

(f) Eruditifime Domine, Salute previa, non mihi eft dubium , qain noviffimz mez litterz redditz fint Eruditiffime Domira:

gioni veflrz, quibus cognofcere potuifti noftra negotia optime in ftatu effe pofita, fi upaniines parmaneaimmus; & in fignum unani-

Q o

Huic

Supplem. Oper, Fuu Efben Pars m.

|

|

296

Eprs*rm;m-"E*mNia ;tPæ*:cum-Akns;

fi

* Hzæïc Epiftolie-indlüfütti erat horrendum quoddam

. (quae per'copiam exhibebantur) fcripfiffe die 10.]4-

hit

formuláre-hic-fimiliter jónétum (2) fignandüm, ui.

nuarii inter horam 3. & 4, pomeridianam , idque fub

al

petebetur a pluribus Ecclefiafticis tam . Saecularibus

ditlamine Claviffimi D. van Efpen £? in ejufdeimnufto

quam Regula

S

five Bibliotbeca , eumque illam ipfo preefente ? calamum

de

ribus; quorum

at

nggrgiqä inE piftola erant

P

L)

porvigente preditlis quatuoy litieris tnajujculis [ignaffe «

expreffla.

a

. Hujus

Epiftole primum notitiam accepit Clariffimus

additis nonnullis.aliis' circumitantiis: ut. depofitionem

jtt

prafatüscirca 14.- ejufdem meüfis cum aliaoccafione

luam verofimiliorem reddere videretur.

Ad hzc at-

pü!

venílet Bruxellas ad edes dicti Pafítoris.

tonitis Dominis, güi-preentes. aderant, indilate D.

nel

" Vifa-copia'hujus Epiftolar & formularii ( oripinalis

Rector, miffo Secretario, rogat D. Van Efpenut ip-

D.

enimi Epiftola cum formulario erat ápud. Páftorem a

Tüm acceédére velit, 'allatadicta Epiftolà ori

giqalï iuam

&i

domo'abfertem) ceepimitis videre de ejus impertinen-

Do&toribus Theologis e&hübuerat. -

:

T

yioeiloren

(

tíà;-& una execrari nequitiam adverfariorum ; -qui fi-

-INulla interpofita moracur D. Secreta

ed

rnilibus-diabolicis fallaciis & technis ftuderent viros

accedit , ipfamque Epiftolamotiginalem cüm adjuncto

honeftos & innocentes infamare & opprimere,

formulario ad manus ejus confignato, interrogatus de

füi

^C copia- éjn(dem Epiftolaéidem Clariffimus ami:

Epiftola , declarat etiàm: oblato Juramento, fe hujus

ul

cisquibufdam Lovanii comrmunieaffer, atque itamoXx

Epiitola & formularii- nullam plane notitiam habuiffe

fol

ibidem de illa Epiftola tumor increbuiffet, tandem &

anté r4. Januarii, cüm primuim de illa'aliquid in zedi:

dir

copia ejufdem pervenir ad. Do&tores Sacrae Facultatis;

bus pradicti Paftoris $, Catharinz Bruxellis inaudi-

fí

atimque inter Theologi& Studiofos de ejus auctore

viffet,' & poftmodum illius copiam:vidifIer; addebat

quatuor illas Litteres non convenire characteri & fig-

contentiones & fufpiciones excitari coeperunt; quare

Doctores defiderarunt infpicere ipfamoriginalem Epi-

naturee quibus utebatürj quod & mox D. Affeffor ,

ftolam, aperte profitentes, fe noo dubitare, quin eà

qui charaéterem ilius noverat , fatebatur ; dumque

(

lo

viía facile detegi polfet Epiftolee fcriptor,

intellexiffet di&tus Clariffimus quid de illo depofuiffet

d

'Scribitur Bruxellas pro habenda ipía or

ipinali dictis

prédictus juvenis ,. refpondit fe dictum juvenem nun-

fi

Doctoribus exhibenda, qua poft aliqualem moram;

quam ad (cribendum irnpendiffe, neque ha£tenusillum

tandem a pradicto Paftore dicto Clariffimo Domino

noviffe, addens plures alias circumftantiàs quibus eva-

À

fic

miífa eft, qui eamdem die 4. Martii exhibuit tribuse

cuaret fidem juvenis & d

H

epofitionis: Afal-üga;-em »oüen-

Faculraté Sacra deputatis Doctoribus, (5) — Hiinfpe-

deret.

^

[nterim Officium

M

€to charaétere indilate pronuntiant. fcriptorem illius

Fifzale pergit-capere informatio-

l&

effe Nicolaum Zorteau , filium cujufdam Procuratoris

nes pro detegenda hujus tragediz veritaáte,

L]

ufdem

D

Academici,. juvenem 20. circiter annorum , recenter

Dum his furmendis occupatür, ecce die $. eJ

h

matrimonio junctum, & admodum pauperer. -

menfis füb vefperam deferrur ad aedes M. D. Re&toris

per duos milites i

ti

Curmnque folicite unus di&torum Doctorum Clariffi-

gnotós fafcic'ulüS , Magnifico D', Re-

mum pradictum interrogaret , nürn juvenis hic ali-

étori infcriptus.

N

quando pro illo fcripfiffet; aut ad fcribendum fuifet

Huic faíciculo erant-

indaG ereeatiddlimcdi n TOE

t

u

impenfus, refpondit illum nunquam pro eodem vel

fafciculi; & quidem duobus illorum continebantur

jota unum fcripfiffe; autad (cribendum fuiffeimpen-

rurfüs aliquee littereé ignoto-charaétere fcriptae at rur.

al

«

fum ; addebatfe paratum, fi opus effet, id juramento

fus (üb figuatura dicti D. van Efpen, directee ad quem-

confirmare, ^ Miraüntur hec audientes ; interim om-

dam Paftorem Amltelodameníem - quibus adjunctus

f

nem operaàim a

erat liber Cozgregatzonum ,. quea pene integro anno va-

p

tegatur; *

ddlcunt , Ut .au'&'or lhujus- Epi&plæde*--

riis diebus infliturze dicebantur, me Praidente & pro-

[

- Diefequenti

þroclramatu*riper vtoram civitatem di&luAs

ponenre, inter varios T'heologos tam Saeculàres quam

juvenis tamquam fcriptor hujus Epiftole. ^ Dum inte-

Regulares quorum nominain libro etiam expritneban-

/

V

reà Clariffimus cum amicis deliberar, quomodo caufa

tur; unaà.cum refolutionibus, quz in dictis Congre-

effet inftituenda, ut heec tragoedia detegeretur, ecce

gationibus caprae fuiffert : quae omnes pene verfantur

Circa materiam & puncta de quibus in E

il

die fübfequenti, fcilicet $. Martii, ante meridiem co-

þiüola d; 10.

pia hujus-Epiftolae cum formulario annexo;, per ali-

Januarii & formulario ei acclufo.

'Tertius fafciculus continebat tres veras.

Epiftolas

P

quem confignatur ad manus D. Re&toris Academici ,

recenter e Facultaté' Medica electi, & judicatur pra-

cujufdam Theologi ad duos fuos amicos Amfteloda-

dictus juvenis tamquam de

! f;rip-tione memoratae Epi-

menfes, quas e domo publici Curforis praedictus ju.

ftole publice fufpectus..

venis furripuerat..

"

Sine mora Rector con

fignatam copiam tradit Offi

- Super his igitur non

fecus ac füper di&ta EpiHo!ä

cio Fiícali ut inquiratur in auctorem, "Vocatur igitur

de 16. Januarii, accipiuntur informationes , ut de ve:

*2

in horam fecundam dictus Juvenis ad edes Rectoris;

ritate totius hujus Hiítorie plene conftare poffit,

qui intrepidus hora ftatuta comparuit, arque indilate

- "Cum vero ex inforinationibus tnox deprehiendere-

interrogatus, in praefentia Magnifici D, Rectoris, Ad-

tür, multa falfa per faepe dictum juvenem fuitle de-

vocati Fifcalis, AffefTorisipfius Re&toris, " &Secretarii,

pofita; conftaretque ex propria ejus confefBone, ip-

fine ulla hefitatione, prafítito prius Jurámento de di

fum effe dictae Epiftole fcriptorem, relaxatur Decre-

PC —— E — 1

cenda va:riktate,k fgt,eätyur ; feEpi(tolanïi & formularium

tum'incarceratiqnis ad' .e.jus Perfonam : quo vagdizo

mitatis compof'üi hoc fcriptum introclufum , ab omnibus Amieis iï"gnahdurh. Nefcis quantïa'mþ utiift tem'n'öbïs fít allaturum ,ho—c;

fcriptum ;. dum fignatum erit. - Unanimiter noftro nomine offeremus füpplicam Statibus Hollandiz, ut füb eorum protectione valea-

mus effe, & referemus adverfarios noftros effe homines, qui cum Gallis commercia tenent, & qui in necem & in ruinam Follandiz

Statuum confpirant, Exponemus fautores noftrorum hoftium effe homines qui Gallis maxime addi&ti fünt: obfecrabimus, ut ad.

fcribi numero Civium Amfttelodamenfium poffimus , uthoc modo majori proteCtione früi poflimus ; & non dubito quin fruiturifimus

:];

prote&tione Hollandica przferenda omnibusaliis, ^ Hoc iodo poterimus evadere Romanorum & inimicorum noftrorum oppreíliones;

quz imminent. Amici noftri approbarunt, & poftquam Bruxellis fignaveritis, nos pariter hic (ignabimus , trausmiffari. poftea

Mechliniam, Gandavum, ut etiam fignent ibidem Amici noftri, Dignaberis fignare cum aliis Amicis , & mihi quam primum

transmittere, ut brevi omnia ad finem bonum poffimus perducere. — Noftra Caterva crefceret & tetrorem inferet Adverfariis noftris.

TNomina pagina fequenti fcripta funt qui fübfignabunt.

Interitm fubfcribor ex corde, Eruditiffime Domine, vi've&eyr 'h:qm'bilüinus

fervus, , Z.DB. V. E. Loyanii 19. Januatii 1767.

"

D

E

.Ca) INos infrafcripti, vovemus &

*

promittim

us Statibus 'Hollandiäe," toto 'tempore vitie noftre , obedientiam, nobis mutuo fem-

per adlizrere & opem ferre, nullos Delegatos Sancte Sedis ad nos huc miffos veluti mtniftros ejufdem e(fe habituros, nulla Decreta

eorumdem effe obíervaturos ; nos femper defenfüros fidem noflram, G praclares Propofitiones Janfenianas.

Infaper

afferimus , .nos cen

tentos e(fe adícribi numero Civium Aln&eiodamenfïuln , ut frui prote&tione Hollandica valeamus. — Hanc figna:

vimus hac «« . «*

'(b)jDarüen »

Daelman, Parmeritíer.

lfug-'it :

EprisTOLZE ESP—ENIGJ PEEULIAMS-.

a9i

omnibus nudum inftrumentum, . quo prediétus Pater

fügitad Conventum PP. Carmelitarum Calceatorum:

ä

^hicque marfit pertinax in fua

;

ufus eft, quodque variis fubdolis artificiis, ac fallaciis,

ad 26. circiter Martit. —

—prikm-aþ depofitione uíque

?

i

necnon magnis promitfisillius ad 1zec induxerit.

* ^Atintelligensex informationibusevidente

r*fälüi;atem

Quam fidem. depofitio hujus juvenis contra hunc

depofitionis ejus patefcere, feque de fictione Epifto-

Patrem mereatuür Judicis erit ponderare, & ex omni-

bus circumflantiis & aliis conteftibus judicare..

Jdarim ac ipíà expilatione publici Curforis convittum

intelligeret; nec non'atrocitate criminis forte. com-

'Hoc contlat quod hic juvenis fuerit hujus Patris ama-

nuenfis ; quodque ad ultimum ufque diem , quoad

pun&us, cepit implorare Tudicis clementiami om-

-nemqtue 'veritatem aperire'; ultro agnofícens.fe falío

Conventum Carmelitarum fugit, fueritapud eundem

familiatiter conver(atus.

D,van Efpen aliofque virosaccu(aff», omniaque pradi-

&a, tam litterás ;^ quam libram Congregationum effe

Ulterius conftat quod ;ovmn:es illee Ittterce tam fictee

'conficta ; 'ac' revera litteras praedicti

quam vere&, uaa curn libro Congrecationum notabili

'€ domo Ctirfíoris fürreptas. -

B -t

rempore fuerint apud dictum Patrem. priufquam ad

i

^ Addit autem fe ad heec omnia

fing&naa;« necnonsd

Rectorem delara funt. Preetereaconítat quod dictus Pa-

rer has litteras & librum Congregationum variis oflen

fürripiendasdictas litteras etiam /ad preflandum: per

"

jürium füb pallio.reftri&ionum menralium, inductum

derit antequam calumnia publicaretur.

fuiTe per Ex. P. Defirant ; Do&torem Theologum Or-

Quin & omniumjufTerit fieri copias authenticas per

dinis Erémitàrum S.'Auguílini, atque ab hoc Patre

Notarios . publ

icoS , 'æ(qug ad Superiores lïote&ates

i

fibi fübminiítratam efTe materiam ad praedictas litteras

miferit.

& librum Congregationum confingeada.

Dicit autem in

fui -f'.*)ääufäïioh&'m fe hecomnia if'eci-fï'e

26, Martii. Hac faéta in Conventa Carmelitarum

inbenum finem, &bona £de per dictum juvenem de-

coufe(lione & depofitione, -petiit juvenis a Rectore

ceptus & circumventus,

locum azyli, ubi fe poffer defendere , qui ipfi datus

Utrum autem hac fuf&cienter probare poterir &

€ft apud. PP. de Oratorio; ubi nunc a 4. circitet men-

probata Judici fatisfacienr, exirus caufae docebit, querm

fibus tenetur- füb 'cuítodia , appofitis fatelliibus tam

omnes avide præltqlanwr. AX2. Julii 1707.

Academicis quam Regiis, .. Rex enim etiam fibi hoc

negotium attrahit.

d

EPISTOLA LX

- Qum vero'ex juvenis d

äp'ofïtiorie . & f-ïgnanïeir-ci*f;

cumf(tantiisab eodem defignatis, necnonaliunde, non

. Efpenius G. van de INeffe,.

levis preefumptio haberetur:adverfüs pradictum P.

Deürant, tamquam omnium predictornm precipuum

Adm, R. D. Forte miraris nondum a me vobis, de

Auctoretn & Architectum , ceepit Officium Fifcale fe-

dono dato gratias aCtas: fed diu dubiravi, an effent

rio adverfüs eundem fümere informationes.

gratiee abénda : neinde fufpicio incidere poffet; num

'''His acceptis ram vehermens contra dictum P. reful.

R.V. exanimocredat me non ex folo atore juftitia, &

tavit prafumptio , ut duo e preeeipuis Curisee Braban-

amicitiee üinceri(fimae erga perfonam ve(lram laborare,

ti&e Advocatis. ab Alfeffore D. Reétoris in Confilium

(a) fed ex intuitu alicujus temporalis remunerationis,

affumpti, ; judicaverint « 20. April. 1707. ). iisperlectis,

Unde utide coütrario fis plane perfuafüs, rogo ut hoc

eas effe fufficientes ut ad onus diéti Parris relexari pof-

fit primum « ultimum remunerationis donum.

fet Decretum fequeftrationis, vel incarcerationis ipfius

F'eria quinta ( 3. Martii) poft meridiem accefferunt

períonae; :&: Arreftum in ejus chartas & effectus

metres Commiflarii S, Faeultatis, DD. Damen, Dad-

Verum D. Affo(Tor viarn mitiorem ingreíffus, folum

manu & Parmestier, quibus de confilio amicorum ex-

telaxavit (28. April.) ad . onus ipfius citationem ; per-

hibui famofam originalem Epittolam ad vos (üb fictis

Jonalem 3 quamapud vos vocant adgournement per[onel,

litteris fcriptam. (/) . Moxea vi(a dixetunt fe de ejus

vi cujus citationis per/onalis, etiam períonaliter coram

Ícriptofe non debmare, eumque indilate nominave-

Re&ore comrparuit ,. & ibidem ad 145. articulos five

runt, dicént

a

re]

MP

&

optime novi(le charactarem, jartique

interrogatoria ex parte Officii Fifcalis propofitarefpon-

ubique pene ejus nomen divulgatum eft. . Addixerunt

hi Domini, nomineomnium (ixcularium de Facultate,

dit. Deiaipficommunicatusfuit libellus gravaminum,

ad quem in fcriptis refpondit: 'quo refponfo vifo, Of

quod omnimodo velint nobiícum agere contra iftum

fieium Tiscale.in fua conclafione fimpliciter per(liti.

nebulonem, atque eutn eogere ut prodat auctorem ,

-"Poft hec partes admiflé. funt ad. probandem, vi

quifícumque is fit,

cujus Decreti,, Officium Fiscale 1. Auguít, fuosteftes

Si eos loquenres, & quafijurantes audivilTetis,non

prodüxit : & recollegit:: & hic eftpreefens ftatus caufze,

dubitaffetis, quia omnino fiacere negotium profequi

& memoratus in fua. confetfione perftitit.

vellent: uti etiam judicabant DD. Z7viez £? Cigek, qui

tio 'perï'o-

& ipfi in hac fcena aderant; neque hactenus habemus

- Ariterim quia jüxta hodiernos mores , cita

ralis, qua mediantequisconflituitur in reatu, infamat,

argumentum in contrarium , five quod mon fincere

prediétus Pater etiem per expreffuth. Decretum. Re-

a gä n t's

&orale ab omni publico at

-Hactenustamennonh abemuscertä,argmme*ma quod-

u Academico fufpeníus &

exclufuseft ; 1 1. Junii. .-

norminatus abipfis fit hujus Epiftola fcriptor, eo quod.

:sPorroex informationibusGcaGtis ipfius caufae, adeo

nondum potuerimus. ejus. recognitum. characterem

ex nunc elucet & probataeft, laus Deo, omnium ac-

conferre cum charactere Epiftolae: quod quàampri-

cufarorum innocentia;: ominiumque qu& contra illos

rmurm facere conábimur.

Praeter chazacterem (uünt &

producta erantfalfitas , && fictio, ut nullus, quantum-

nonnuila ajia indicia quee neminatum de hac fcriptione

reddunt füfpectuim:

vis contra eofdem praventus, velleviter de his du

bitet.

Moneimur, ut in hac ceufa prudenter & eaute pro:

Per(iftit conftanter -fiepius interrogatus;. etiam re-

cedamus, quod & incendimus. . Unuma vobis peti«

colle&tus pradictus juvenis quod ipfe quidem omnia

tur : ut proponatis D. Fifcali; (c) annoneffetmodus

pradiéta (cripferit, fi9naturas finxerit, litterase domo

trahendi negoriam hoc ad Coucilium Brabantie s. &

D^qea

ut Officium Fif

x

&i u

ageret, cafü quo polfent ipfi (up*

Curforis furripuerit; fed addit quod ipfe fuerit ia his

-

Ca).Hic agitur de JVforivo juris pro D. van de Neffe contra Arch, Mecblin. quod D. Ciäf. van Efpen elaboraverat.

(») Agitur de Epiftola 10. fanmarii 1707. per Gurforem publicum. D. van de Ncfle directa , &-falso fabfcripta

2.8, V E

à

qui& occaftonem dedit dé inquirendis au&toribus fdmofie calumnig, qua nota eft füb hoc nomine: f'ourberie de. Totvait.

;,.-(c)) D. Charliers Adgocaws Generalis Concilii Brebsuntz , cognatas D. vàn de Nefiv.

Qo23

Supþlem. ;Ope*r Fan Efpen Pars Wf

peditari

|

ï

i

292

Errror;m EspeNi0 PECULIARÉS,

pedirari *f'uffi'cien'tia indicia ad capiendas informationes

fufpicio. "antum defideratut. manus fortis: . noftri

ad onus nominati.

Si enim hic novus Reétor ( 4)

(f ) .nimis debiles.funt, ut negotium tanti momenti &

agatur, (qui eft juvenis Zayrackevs, totaliter alteri

confequentiz ad finem optatum deducant ; unde om-

parti addictus) verifimile eft, quod auétor &latentía

nino cogitandum quo:nodo Fifcus.Regius poffet ad

^

uiyítefía non deregentur : quod tamen optandum

duci ut negotio interveniat,.

eflet.

Inter alia cogitavi, quand

oquidemx inter üghantc;s

ä

Etiam laborat aliquis mecum, ur deregatur auctor

habeatur P. de /7ondt - (g) €9 pluves eju[demveligionis;

!

alicujus //brz Fefolutiomum qui continet omnes refolu-

an noónconveniret, ut ignificaretur P. Praepofito Ora-

tiones, qua' in conventiculis fanfeniftarum , utajunt,

torii, qualiter Oratorii interfit, ut anétor fimilis Epi-

me prefide fuerunt capta.

Horrenda in eo dicuntur

ftolae fciretur;:ac propterea ex parte ipfius Oratorii

contineri; ejus delator dicitur quidam Carmelita Di*

agendum effet ut ad noritiam veniatur, (5)

calceatus , qui fub pratextu alicujus cafüs confcientize,

— Poft füperius fcripta intelligo ex parte. no

ftrorum

uti vobis nartfaviaccefTerat me; eum urgeout aperiat

negotium fortius quam ante urgeri,.| Unde hactenus

perfonam qua hunc librum habuit.

Hactenus iudu-

apud vos adhuc nihil rentandum , nifi. inter amicos.

cere non potui; fed non defpero eum inducendum.

Plura f occurrant fignificabo. : Quid de. veftris aga-

Plura alia ejufdem generis hic moventur, atque inter

tur, etiam avide intelligeremus, — Opera mea fi indi-

alia dicuntur efle inter manus Facultatis Sacrae quze-

getis audenter ütimini. : Orernus,

dam litter&, cum aliquibus fcriptis, qua data fuerant

12. Martii 1797,

'Totus vefter,

.Amam'nuk.

Curíori ad deftinandum Amítelodamum, — Sufpican-

tur eíTe eumdera qui eas ex domo Pofte furripuetit,

EPISTOL A Lx;v;'.

ä

qui alias fcripfit. Nihil omittetur ut ad notitiam ve.

Ó

niatur.

Eïd n

r

: Mitto exemplaria /pper

dicis Motivo apþendenda.

()) Udnam finis haberiqueat! Quid Curfor craftinus

A. R.D, Ex Litteris Nepotis niei inrellexi, vos d*e,-

l

fit allaturus fcire cupimus,

Oremus pro invicem, &

fiderare copiam aurhenticam Epiítole .confignatas,

falutata D. V. maneo.

Totus veíter.

Eam heri mififfem, nifi Secretarius abfuifTer ; eam in-

- " utonminuif.

r

4. Martii 1707.-

dubitate habebis ; fed antequam Libellum fuppliceam,

de quo Nepos ícribit, praefentetis, opto ut eum huc

EPISTOLA:LXII

mittatis, ut eum revifum remittam cum dicta copia.

Negotium huc optime procedit 5 jam myfterium

Eidem.

iniquitatis detegitur. . Intimi (2) etiam fu(pecti au-

étoris teflimonium veritati reddiderunt. ^ Qmnia ita

Amici huc mul-

R. A.D. Legi quze D. Advocatus addidit Memoriali

difponuntur ut detegantur omnia.

(c): nonnulla mihi apparent non tenenda : libenter

tum gaudent , quia vident fpem effe, quod tandem

g

me applicarem formando Memoriali, nifi negotium

omnes fraudes detegentur, . Neque unquam fimilem

Epiftole, item Pacqueti ( quod heri per duos quafi

occafionem fe obtuliffe putant. Promoveatur apud

I

t

rufticos tradirum fuit ancille Rectoris) meoccupatum

vos fortiter cauía D. Gra/per, (k) de fubrepris litreris

detineret. "Non dubito, quin auctor deprehendere-

apud Curforem.

Hoc enimimmediate & ditecte Re-

V

tur i noftri Officiarii efTent fatis animofi: unde nefcio

gem concernit; nec dubitatur quin in idem caput in«

an opus non fit tandem recurrere adRegem.(4) Pro

cidet,

Oremus Deum ut fic randem iniquitas (eipfam

n

me nihil omnino periculi eft alicujus incommodi. Ex

prodat, & finis calumniarum habeatur. Salutem toti

nepore meo plura audies , & quare veftri conceptus

nido, cum oblatione obfequiorum.

t

(

de oblatione Arrefti fequuti non fimus,

" Libros in Memoriali citatos non habeo.

Sed eos

Jg.leftiz' 1707. Totus vefler. |e4ytonizus. .. .

t

facile habebit D. Coenen, qui hodie Bruxellas vadit.

EPISTOLA LXV.-

Copiam authenticam Epiftole promifit Rector.

[

Plura temptus docebit.

Oremus pro invicem, hoc

Eidem.

precipue tempore quadragefimali , quod felix vobis

& totifamilie apprecor. Totus vefter, — /dutoninus.

^

Adm,R. D. Hefterna die poft meridiem comp'arui!:t

coram Reétore P. Defirant : at ibidem ex . fcripto di-

. 10. Marfz'z' 1707.

&avitSecretario, ejufve Clerico ejus dicta excipienti,

totam facti feriem ; idque per tres ut minus horas con-

& ,P USTOO' DX LXIIL

fequenter; ita ut fcripta dicantur quinque circiter folia

Eidem.

compreffa.

Agnofcit quod omnes littere. cum Pac-

quetis fuerint delatze ad ipfum per Petrum Nicolaum

p

R. A.D. Negotium Epiftolae & Pacquetijam eo de-

Zourteau, quieapartim ex domo Magittri Poftarum ;

ductum eft, ut aperte patefcat nec me nec ullum ami-

(/) partim e domo no(la furrepuiíTe a(Terebat: adeo.

corum in eis partem aliquam habuiffe; fatque clara

ut libenter totum recidere faceret in dictum T ourteau.

f

habentur argumenta pro Auéctore (e) de quofemper

Agnofícit quod famofa Epiítola ad vos miffa fuerit per

(4) I*iovus Re&or electas ultima Februarii, opera & favore amicorum Patris Defirauz , ad Lectionem ,Medicam promotus fue-

rat

Vide conclaf. finalem. &c? n.979.

.

.

*

(5) Agitur de

zAppendice Motivi Juri

s pro R.G, van de Neffe &c. contra Archiepifcopam Mecbä'xiienfem.,

(c) Fortaífe quz

»

ftio eft de fcripto gallico füb hoc titgio . AMemoire zouchauz le deffein qu'on a d'introduire le forrhulairc éec. '1 ?.

»

Mars 1207.

»

(4) R. D.G. van

de Neffe obtulit menfe Mart'iiïConfilio Status Libellum füpplicem contra famofam calumniam.

(e) P. Defirant.

y

(f£) Tribunal Uuiverfitatis Lovanienfis,

.

*

Y

na reperiebantur in inftrumentis confi&tis, tanquam & i

j

(g) Exprapofitus Oratorii; unus ex eis quorum nom!

pís ea fubfïgimff'&tä ;

(5) R. P. de Hondt revera libellum fupplicem obtulit Confiliis Sratus Bruxellenfis circa hoe negotium,

(i) DD. Damsn, Daelman , Parmentier, Pawels, &c,

(k) Henricus Grasper Amftelodamenfis Lovanii 'Theologiz ftudens, cujus tres Littere Amftelodamum.

dire&z , apud Cux'foyem

repte fuerant: a Nicolao Tourteau , juffu P, Defirant; 16.20. &23. Februarii 1707.

publicum füb

Univerfitatig, juxta Deciaratïo-v*

(1) Littere ex domo Magiftri Poftarum fübrepte delatg füsrunt ad D. Raymackers, Reftorem

nem datam a DD. van Efpen &* Cinck, in verbis: " lafrafcripti rogati dare teftimonium veritatis deelarant fe. certo- fcire quod

*

diétum

Li

ErrsroLa;: EseENt0-PRCULIARES.

223

Yi

dictum "Tourteau.in- domo: Curforis. infidiofe inter-

tià

EPISTOLA LXVI.

Gm.

cepta,. & adhuc clauía ad ipfum Patrem delara; quod.

- Kidem.

d.

que.fic effet. claufa, .ut. facile fine lefüra Claufure,

poffetextrahi ;. ficqueeam ipfe ex cooperculo extraxe-

Adm,'R;D.* Negotium famofte Epiftolz , ngg an

!t

rit; & per duos Norarios copiam autheoticam illius

eXceperit, eandem.rurfus occlu(am jufferit deftinari.

nuente , eo perductum e(t, ut de vero auétore nihil

Mij

aut vix dubitetur.

Tourtéau e loco facro tranfivit ad

Jn.

Nunquid & hic fe reum & complicem fatetur! Plura

in hoc difcurfivreperiuntur quibus f2 illaqueat,

domum PP. Oratorii, quaequidem non eft locusfacer

p

Interim ad hoclaborandum, ut dictus Tourteau

Ofji

fed tamenipfia Rectore pro Azylo conceffaeg, utibi

apprehendatur; quandoquidem fufpectus, immo

exifílens lis contra ipfüm inftruatur.

Cum informationes jam plene capte fint, credunit

üm

plufquam fufpectus fit quod expoliarit domum Magi-

Ítri Curforis ,. ac;interceperir litteras, quee-delaree ad

hic mecum amici, tempus e(fe, ut apud vos nuncpro

flug

borro agatur: ar in primis Magifter Curforum agat

:08,

Curíorem. publicum ceníentur. effz fub. Sa/vaguardia

Regis.; adeoque, juxta. Edicta Regia, fignanter de

directe. contra. AMulartiumi ; (P. Defirant) aut faltern

EH

petat, ut habeat communicationem informationum»

m

criminali,. de anno. r j 70. ari. 66.. videtur eífe crimen

*

exceptum , nec comprehen(um. füb immunitate Ec-

coram Rectore fuper .hoc nepotio.

clefiarum. .. Latet autemis ( P. N. Tourreau) Mona-

Verum in liis ómnibüs fümmopere cávendum elt

flerio. Carmelitarum. Calceatorum ad.S.. Catharinam.

ne oriatur confli&tus aliquis juriídiétionis, ac prefer-

tim füper immunitaté Ecclefiaftica: quia facile fe im-

Porro. confugientes ad. Ecclefias poffe per Officiarios

Regios extrahi, dumagitur de crimine excepto ,. com

mifceret D. Archiepifcopus, aut Internuntius, . & fic

baculus. poneretur in róta: cum tamen hactenus ne.

munis -e,ü,opipia-,.. &.in praxi recepta; uti teftantur

auctores omnium Nationum , citati per Julium Cla.

gotium optime procedat; & omnia myfteria revelen-

tur,. Incredibilia pene funt, que revelantur, pariunt-

de

rum, in Praxi Crimin, Queft. tricefima, num. 20. &

num. 2 1. infra teflatur, quod etiam in aliis cafibus fo-

que confufionem toti illi parti. & congregationibus,

F3

leanz,.qui ad Ecclefiam confugiunt, poniin compe-

qua contiouo apud fufpectum auctorem habite füut;

n

dibus, vel.cum.bona cuftodia; donec cognitum fue:

tametfi credam aliis myfteria iniquitatis non innotuilTe,

ny

rit, an gaudere debeant ipfius. Ecclefie immunitate;

Si poffent haberi litteree ad Rectorem, aut Univerfita-

IIIC

& ita de con(uetudine obíervari teftantur ibi allegati,

tem a Concilio Status, quibus fignificarerar Regem

)ia»

- [taque allaborandum , ut quovis modo, quarn ci

intelligere fimile negotium tra&tari; quapropter defi-

Jm

tiflime di&tus T'ourteau capiatur , aut faltem in tuta cu-

deret ut in, eo negortio flrenue agatur, ut tandem au.

il

ílodia habeatur. . Si id obtineri. nequear, . faltem man-

&ores detegantur, admodum id noítros animaret; nec

ita

detur ex parte Regis, Priori d &i Monafterii, utillum

ullum inde periculum condictus (qui multum . caven-

illl;-

jubeat cuftodiri ,. & alicui cubiculo ita includat neeffu-

dus efít) timendum effet,

2u|

giat; quod alioquin ad.ipfius onus procederur,

Novitiusnoíler (/Eg. Denique) multum anhelatad

m

.Configaavit praeterea P. Defirant, ad manus Recto-

publicam AMotivi (a) diftractionem , quia pecunid

ud

ris quinque diverías litteras tamquam a me füb idem

indiget, .Si R. V. vellet ad fe exemplaria retrahere,

ti$

daret bono pretio.

Non dubito, quin $?. Evens (5)

tempus fcriptas, partim ad D. Crys, partim ad dictum

ii

ourteau comminatorias., eo quod fecreta noftra re-

libenter 'difïra&ionem fuciperet, -* &

*

etiam. lucri. g»l:i-f

n

velare intelligatur:.eas nondumlegi; dicorin his etiam

uid. daret,

m

necem ipíi minari; adeoque fi meez e(fenr, etiam ho-

Anhelo intelligere quo loco

'riïegotï*alünt-;v &an ali-

micidii reus haberer, | Et quid tandem, bene Deus!

qua muratio in Concilio Sratus futura.

Oremus,

onj

coníoletur nos Magifler nofter ,. qui & permifit, ut

Totus veíler. Z4utominus. 29. Martii 1707.-

tandem duo falfi teítes contra ipfum venirent; fed ha-

EPISTOLA IXVIH.

enus unicus contra meinvenitur; neque convenien-

tia (unt. teftimonia. .. Oremus proinvicem, & patien-

Eidem.

De Fovimulario Facultatis T beojo-

tes fimus, tempus breve eft. — Vale,

'Totus tuus.:;. ednfonimus, 15. Martit 1707.

giee Lovanien[is.

EPISTOLA LXVI.

Adm.R.D. Mitto extractum ex libro Facultatis Sa-

lt

Cra, ex quo patet promovendos ad Zaccalaureatum

]

Eidem;

Biblicum (c) id eft, currentem, preftare debere ju-

t

[]*

ramentum , juxta formulam a vobis miífam; atque

Adm; R.l.D; Mitto cop?amkauthemicampetitäm.

illud juramentum tacite faltem renovari ad Paccalaurea-

f

"d

Hodie refolutum eft in plena. Univerfirate generofe

tutn fententiarums (4) id eft formalem five ficcum,

eragendum.per D. Fiícalem in negotio Epiftola,

ut vocant; & item ad gradumLicentie, |Non anno-

Dus Epiítolae füb nomine meo ad vos date dicuntur,

tatur in admifTione fingulorum, juramentum effe pra-

E

3. & ;. Februarii, quando eratis apud nos. — Plura po-

ftitum, quia illud füpponitur; quia nullusadmittitur,

lw

Ítea: feftinanter hec, . Oremus.

nifi illo juramento prattito,

Adjungo aliud extra-

Totus: veíter.

"Antouus. — 17. Martii 1707.

&um , ex aclis ejufdem Facultatis per D. Zeguebel,

& manu fua fcriptum ; fed non eftauthenticum, quia

e!

acta hæc non erant ad manum. Si D. Caverfon (g)

» vai litterz cam aliis adjunctis per D. Grasper miffe ad D. Krys PresByteram 'Amft'e*lodameynfem , fint. inter manus Magnifiel

» Re&toris Univerfitatis. Lovanienfis : infüper declaraut quod ezdem litterz füerint previe inter manus Ex. P. Defirant, Ordinis

o

» PP. Eremytarum S. Auguftini: pro ratione fcientie allegantes quod illud non folum conftet per publicam ruinorem , fed ine

». fuper illud intellexerint ex ipfo D. Fiscali Academico, qui ex officio juffit audiri coram di&dto Magnifico D. plures'teftes ad in-

»:q

uirendum an & ubi predi&e litterz ab ipíis vi(e e(ient , eofque teíles juridice & przftito previe Juramento depolüi

j

x

r

*

A

1

D

ife: qug,d/

»)

14. Martii 1707.

eas viderint inter manus predi&di Eximii Parris Defirant, Ba declaratum hac

.5

3,.van Efpen, J. U. D. & SS. Can. Pref

?

A, Cinck, Philofophige Profeffor,

'

(a) Pro D. van de Nefï?: cbntra Arch, Mechlin,

(^) Bibliopola Bruxellenfis.

c) Id 'eft poft Thefim de Scriptura Sacra,

(4) Poft Thefim de Theologia Scholaftica..

(e) Senator Confili Brabantie, & poftea an'

üüi S'mtlu&a

me-

E»rsTorJf FsPENIO Pä&bü.äniä.

294

Á

T.hec

moveat adhüé difficultatem ; ..þgötertfntä,&ä peti, &co- - '$i videat nuric; k*tïxffgribi;]g; aürati favere, non vi.

tluS;

pia authentica fieri. — Videtur quod quarat nodumin

deo cur non p'ömt"'libel]'ljs offerri. (e) POtE;Ifitlþ'th

&irpo.

;

modum confiderari quoufque executio" Apoftillae erit

coní

10/1^

Non credo D..Caverog dubitare,. de.veftro gradu

urgenda. Arnhelamus multumadfinem caufze v

Licentis, Equidem teflimonium mififfem, fed ob

Cras, ut fpero; plura,feftinanter maneo; -

€!l;tl:€?g.s

agnof

qis f

mutationem Bedellorum liber aon potuit haberi. (4)

Totus vefler. *iAf:,:.oriifgdur. 27Aprzl ,1707. , '

- D. Leunckens. (b) ivit foras ob particularia familiae

opm l

jdi

füs negotia. Unde nihil fcire potui: fed D. Fifcalis

U 16 - RUBDMDALIL RC

l]ü

pobis

libellos füos oftendendos habet paratos ; tantum ex-

à

L

pe&tat reditum dicti Domini.

i

.

H

j Eizgem,

verg

Multum anhelo intellig

ere

À

$ v

xitüm negorii :v;effri,

fto

nim:

(cum Arch. Mechlinienfi) Interim monebo ut fignifi-

: Adm R. D. Hodie infinuatum EüPa&i De/izaütDe

cet. . Oremus pro invicem.

"

cretum citationis perfonalis ad comparendurn ; & ref-

9g 0

T

Totus vefter, — "4utoninus. 13. Aprilis "1797.

pondendurm interrogatoriis ipfi proponendis ex parte

Officii Fifcalis, in horam honam miatütinam craftinas

diej, — Videbitur an fit compariturus, « Parata funt ad

EPISTOLA LXIX.

minus r2O. interropatoria, Heri auditusfuit Zozrzeas

« Eidem.

fuper gravaminibus fibi per Officium Fifcale propo-

fitis ; atque in füa confeffione & depofitione perflitit ,

Adm.R. D. Spero quod ex paucis verbie quze heri

plurefque continuo circumftantias ad onus dicti Patris

N

volante calamo fcripfi, facile intellexeritis ftatum cau-

dicitür allegare.

Non. vult habere' Advocatum aut

t p

fze deinfami calumnia.

D. Affsflor iverat Antverpiam,

Procuratorem; quianon vult fe defendere, fedReum

evid

ob particularia familie negotia. Redux die Sabbati

fe fatetur , & clémeéntiam Judicis implorat: adeo u&

(Pré

mox D.Fifcalis obrulit fuos libellos adverfus praten-

caufa ipfius effet fatis inftru&a ad finendum; nifi ii

iwen

fum fcriptorem , five amanuenfem, & pratenfum

fui defenfionerp omnia conjeciffet in dictum Patrém,

non.j

auctorem, .Credo D. Affe(forem f(àtis effeperfuafum

tanquam primum auctorem & ineitatorem : Quod

allabX

de auctore; fed tamen ue in re tanti mormenti füo fi-

quía negat dictus Pater , non poterit ferri fententia,

Deret

dat iogenio , maluit confulerealiquos e preecipuis Ad-

nifi hicfitauditus, & factafuerit confron

j

jue it contrarium perfiftat.

tatio, fiuter:

quod

vocatis Bruxellenfibus ; puto inter hos facilefuturum

hac,

D. Coeremans: (c).nihil tamen certi fcio

z

: neque ex

"Videntur DD. Deputati óptimi ut hanc caufam affü-

an fir

mant & injungant D. D. Fifcali Brabantie , utftrenue

ipfo D. Affsflore quidquam andivi,

unde

"Turbavit me nonnihil, quod in veflris fcribitis, fe-

agat: fed non putamus caufam hinc revocandam, five

Ceni

progreffum impediendum, quoufque caufa roraliter

viculum e[fc i $ora; quod füfpicionem ingerit, num

perl

for(an in regimine futuro timeretur aliqua rutatio.

fitinftructa: que inftructio impediri tam facilenon

M

Exitum negoriiavide preftolamur, Utinam faltem

poterit, quamdiu per fudicem Academicum agitur.

p

in his feftis Pa(chalibus ju(Utia tandem liberum fnum

Si autem videamus vires deficere huic Judici, tunc

Dabe

curfum babeat, Interim oremus, üt paffionis Domi-

certoad nlterioreri recurrendum erit, : " Cras rurfüs

n

i(il QF?:

pold

nice participes refürrectiouis ejus confortes effe me-

his quae contigerint, v0$ certiores faciam, -

reamur; quod vobis & toti familie ex corde appre-

Quid cau(ze fuir, quodR. V, nonreddiderit litteras

ipfe.

0

eans maneo.

datas ad D. Hu/f? Refidentem Ordinum ( Feederara-

rüm Provinciarum); de quo ipfe dicitur conqueftuüs;

fübr

'I"-oktu:s vefter.. Z(ztöniml.f- 2of' Aprilis v7oT.

quafi non fatis ipfi fideremus, ^ Dicitur támen fatis at-'

Tnirü

fectus;

j

(Hé

EPISTOLA IXK.

vale.

nobifque hic magnum affcétam offendit, His

à

I e

-

N

Ü

""Totus vefter,

A

à

: «nto'm'mlzs'. d Aþ Wl P al

qui:

fla,

Adm. R. D. Hoc tempore promeridiano locutus

fum cum D.. Du 7;], (Hennebel) D. vanden Zergez

EP 1 STOLA L?/(—XII.

Í.rip

^ Eidem.

5

(d) qui prandium fampfit apud D. 4427

$. Video quod

negotium noftrum contra AMulartium

(Defirant) ifti

Hodie

velint facere füum, & ad finem perducere.

Adm. R. D, Intellexi,'x'Dæþutatis nofïris (f) effa

debebat dari Decretum vel apprebenfionis; velfaltem

refponfum, Confilium ( Brabantis) nihil potle refol-

vere, nifi vifis & examinats Aclis: & merito,

citationis perfopalis contra Malartium: fed an datum

,þ i "

fir & quale, non potui fcire

dio hodie verifimiliter hec effe mittenda. — Credo ex'

Veo, ; quod haferimus in

illis manifeftum futurum , quam merito debuetir dari:

C.,ollegio— D». vMelz's./

Arreftum peljfonale in petibhanlïvgrimagii 311&01*13, ,

pv

fiti

(4) Hac Extra&ta requirebantur ad probandum Dominum vàn de Neffe pluries fubfïg;uaffe' Formulario- $. f-'::«cülta'tïs?äb'.A.l-exv;ï

con|

VII. approbato anno 1650; ac proinde nullo modo fafpectum' e(e cirea V. «famofas propofitiones, nec fine injuria'rurfüm. ab eo

tion

hanc fabfignationem exigi poffe, ut exigebat tunc teurporis Aroh. Mechlin,

"

fnti

(h) Exre&or, & Affeffar novi Re&toris;in caufa P. Defirant.

Diem

(c) Fallebatur D. Van Efpencirca Advocatos confultos: ecce eerum Advifamentum , Requifitum ex parte Magnifici D, Re&loris

er D. Affefforem Leunckens, d D. Malcorps Fiscalem Univerfitatis Lovanienfis. .

.

í

ad C

» Vifo libello fupplici przfentato Magnifico D. Rectori ex parte D.

Joànnis Bapt. vmzACulfem , jaris ntriufque Licentiati, Acade.

tim,

, miz Lovanienfis Promotoris, nomine offieii actoris & inquirentis :

nec non viHs'informationibus captis ex parte di&t: cæcii ci'r";a :

[j

tion

x famofam Epiftolam die 10. Januariinoviffimi, & alia inde fecuta,

1l

.

Brabantie, omnibus mature perp

titq

» Infrafcripti Advocati Concil

P

"

*

enfis, fünt opinionis quod Magn. D. Re&or poffet ad Quin*zs,«-l

, Eximii Patris Defirant decernere. Decretum feq

t

eflrationis perfonz dicti Eximii Patris, & ejus ech&me ac SþcriPtu.l'araqm, Tub

» debito Inventario. . Kta deliberatum Bruxellis 29. Aprilis 1797. -

(fignati ) de laþC/mmbre

,

N

Jaumens,

n

(4) Deputstus Bruxellas:a- Supremis Ordinibus Septem Provinc. Federatarum.

deþ

(e) Fortaffe hic agitur delibello fapplicead Confilium Statas, oblato die 7. Maii, aR.P. de

Honde , (* D 3duplfz.£x[ägiäxo

PT

ge

:

nerali Poftarum , ad remittendam caufam Coneilio Brabaniiz, ut hac die decretum eít,

(f£) Decretum Concilii Status de ?, Maii, quo caufa Concilio Brabantiz remittebatur , Univerfitatem offendit, tamqua

tabater, fuz jurifdictioni contrarium, — Hinc Depwtates fuos mifit Bruxellas de hoc conquefturos,

Ac-

EprsTorie EsPENI0- PE CULIARES,

295

'Acceílit me h/odie

:

aliquis; . quidicebat (e certo fcire, .

quam in: alio.quocumque. carcere civitatis ;

.

"Lheologos.aliquos !

sborareut.inducátur D. Internun-

]

.€0. quod;

lle fübfit Univerfitati, non autem hic ;

& quotidie vi«

y

tius,.ut. & ipfe optat;.ab. Univerfitate fibi acta haec

demus defertiones circa incar

communicari ». füb praetextu.quafi. hic agatur. de. Ze/i:

1

ceratos. in ;caljceti-bu;s ïci:

U

gione cumtamen hoc falfüm (it ; quandoquidem.onmes.

. ;Apparet

Jniver(itas. difpo

Ilita,i omnem cautiönehi

agno(cant,: otiria e[Je fabricata, tautamque inquiratur

àdhibere pro diéta fecuritate:

quis falfificatiónis.& impofturz. fit-auctor. - Interim.

urque fecurius habeatur,

convenit,. ut Procurator: Ge

neralis-adjiciat protefta-

opto id. D. Fitcali-intimandum, & i

nrelligere.ex ipfo,

tionem, quod requiretur.ad.

onus Rectori

quid nobis effet agendum

». cafu quo fimile aliquid a

s& Uni,vere

nobis.ab Interaunt

fitaus, .fi aliquid finiftri- even

iat,-

"

lo peteretur, , Sdt. video..quo. heec

;., Cum in-cauíà primarii auctoris Officin

vergerent.

: Rogo ut

admi(fum. àd probandum ; & con

equenter ;jam pro-

digneïär eti amDFgf' cahsm le&tione acto-

cedendum ft.ad tecollectionem teft

ium; dubium ori:

rum advertere.ad.ea:qua, de Amicis. Tuis.dicit.in fuà

tur fuper recollectione Perri 'Tou

rteau ca

«

ptivi ,: qui

per(onali refponfione primarius auctor. . Oremus..

plurima.depofuit contra primarium auctor

em, füper

quibus deberet. recolligi ,

T: Torus w,'velæïc'r..f-: äi;torziäzg?. : 16.- Maji :.,?7017.',;

& poítmodum: etiam con:

22 7 a a O m R o A o

frontaris heret D. Fi(cali

OOREPISTOLA LXX

debeat,

$ quomodo Ahic pþocedex'e

.. Cum enim. telti non

jurato fides non. adhibeatur in

( Domite van de af

judicio, . videturabi

pfo prius exigendum juramentum

de dicenda veritate,

| Adm R. D. Iocredibile eft quomodo hic laborerur

3

.Sed. huic exactioni obftat,: quod

fateatur & cognofcat

u

r quod falfüm juramentum prae.

ut primus.auctor famofze. calumnig rigorern juftitize

ftiterit) - dum füb initiu

evadere queat, .. Hodie rurfus DD. Leuzckens 69 Guzon

depofuit, fe famoíam

m in(titute caufie (üb juramento

Epiítolam de- 10.

J]an. fub meo

( Prafes Collepii. Winkelii.) . eatn.ob caufam. Bruxellas

dictamine fcripfifTe,.

. Optat D. Fifcális

iverünt. . Dicuntur fecum tuliffe Acta, fed ur. dicitur

hoc

dubio & perplexitate inftrué

nofter. füper

tionem aliquam a Do:

non integra: de eocertus non füm. — Hocfcio, quod

minoó G'afparo (5) accipere,

Rogo, ut fi fieri pollit;

allaboratum fit ut Acta conceérnentià Zourtzeau íecer-

iam, . .M

nerentur ab. Actis fpe&tantibus primum auctorem;

cras fuüper his refponifum accip

rata apprecatione Spiritus Sancti.

aneo cum .'itef

quodque illa facile. velintexhibere. Concilio , at non.

Unde monendus D. Fifcalis ut bene advertat,

Tozu'þ Veüer. -Éntolinus. .a 4. | ?zzmz 1—707. -

an fint Acta ominia plene-exhibita, prout Univerfitas

undecima hujus, exhibenda e(fe refolvit, neque ha-

EPI STOLA LEX 0

Cenus reuáctàvit : qua enim poítmodum acta funt,

Ez'dä;n;

z

perfolum Rectorem & Deputatos àcta füerunt,

Advertat fpecialiter D; Fifcalis, an interrogatoria

" Adm. R. D. -Omnibus ättehtïs" a

du

- quod' Aprani

propofita primario auctori cum ejus reíponfionibus

omnibus- convehi

habeantür inter: Acta: nec non Epiítolae ad P-«Leo-

at carcer. Protnotoris;.

viderurque

habenda fecuritas fuíficiens & de períona,

& de alio

polduma S, Therefia, Carmelitam Difcalceatur, quas

incommodo. Veri(iniliter: die.craftina. o

bis aderit

ipfe primarius auctor pro fuis apud Acta recognovit,

D. Goetbals, ut de hoc negotio terminand

O agat,

; Omninolaborant, ur cau(am protrabant & intricent

Miror quam inverécunde ;

fub praetextulafa jurifdiétionisRectoralis, quam nunc

quantifque minis pri-

marius auctor in fuis fcriptis

debacchetur contra D.

mirum in modum:inclamant,. & quando D. Dz 771

Malcorps'Fi(calem-noftrum,

Licet nihil obidotnittat

( Hénnebel) aliique inauditi per Regem mittebantur

agere Fifcalis, nihilominus con

in exilium , nullus erat. de Privilegis. lefis fermo;

veniret, ut per D, Pro:

curatorem CGeeneralem , aut

D. Fifcalem, data OCca»

Nota quod tunc. effet- Rector. qui- nuac . cft AlfeTor ;

fione- animaretur

; ita tamen uttaceatur, necin

qui merito monetur de adminiftranda conftanter ju(ti.

id a me fug

telligat

geftum effTe.

Sane certum eft

; ipfum in

tia. "Convenit, ut. Deputati nefciant. me. haec ad - vos

hoc negotio magnum pro juí

litia & veritate zelum

fcripfiffe. . His vale, & oreimus pro invicem,

oftendere: quodque fineipío c

au(à haec hucüfque non

Totqs velter. . .Antofzizgm. ng,z]z 1*7'07.1

efler provecta, . His maneo.

Oremus pro invicem;,

.Tqms Ve&ex*.

Az:?minuf. 17. J'utii: 1707.

u E PISTOL .Af.'i,xxw.

j

*

EPISTOLA Lx'xvr.l.

Adm, R. D, Super veítras ( quas heri vefperi acce-

pi,licet fignatas 12. Junii ) :confului D. Fifcalem no-

: Ez'z?em.

flrum, qui putat quod Procurator Generalis poffet

confentire carcerem Promiotoris; (a) adjecta condi-

Adm. R, D. Vix cr'ediBiI.e' eft, qtiani laboretur ut

cau(a primarii au&oris famofie calumniae fiftatur, aut

tione, quod Rector &Univerfitas refpondebunt, non

faltem intricetur; ne

rantum de fecuritate captivi, fed vel precipue'quod

que dubitatur , quin fub manu

omnem lapidem ad h

oc moveant & movebuüt Aoulariz

nemo; exceptis Officiariis publicis , habebit acceíTurn

( Jefuita )

cum íuis: neque enim ignorant, quantae

ad captivum. ad eumdem fubornandum.,

Hoc enim

confequen

timetur, .. Sed non dubium,-quin Univerfitas condi-

tie hoc negotium contra omnes hactenus

moras calumnias fit. futurum ,

fi ad. optatum exitum

tionem acceptabit: neque etiam dubitatur quin pore-

deducatur.

Precipuus :auctor

hac in. Univerfitate

rit majgr fecuritas procux'aþi»in 'Carcere P»rqomotorizs,

ljon gmbigitur* e[k;kpri-marius np&e;' 7dg ';cujus cum

^ (a) Agitur de incarceratione P. /N.; Touffeau , de quo fïm.ebatur

ne e-locþ a-'z)gii vïiole"mer eripe*&'uf.— t Hab&muä äd manus lit-

teras D. Jaupain Magiftri Poftarum , ad. Procuratorem Geueralem.

Conc, Brabantiz, die.12,

de faire garder le nommé N. Tourreau par autanr d'buiffiers que vo

Maii;.in.quibus eum rogat in verbis

pour rendre la preuve des plainzes (faites contre lui

.

) impo[fible,

us srouverés à ?ropas.

( parcé qu'än ) travaille pour le fairefe'vader:;

(^) Forte D. Gisper Cencilii Braban;ilïni "Can'gll

arijw.'

Pro-

p tll M ia i

296

E»srsronzm EserNro PECULIARES,

derata: nam rnihi certum apparet, quod evocatio

qmi

PrOCt;ratore Generali colloquio indubie ex.D.uGa(þaro

qU(

audieritis,

[

numquam fortiretur bonum effectum : nihilque ma:

Ü

Dicitur-pro certo, quo

d hic primarius cum fibi ad-

gis videantur amici primarii auctoris optare, quam ut

If

herentibus agat, ut Univerfitas fe ab hoc negotio

caufa evocáretur, eo quod tuncvideant.viam apertam

caufam fiftendi, quam fibi jam ereptam videnr.

fubftrahat, füb preetextu quod expenfz oimium ex-

creícant, relinquens habentibus intereffe illad pro-

- Cáufa haétenus recte procedit; hodie fit récolle£tio

fequi fi: veliat.^ Numquid belle! Quid fi intereffe

captivi, & apparenter cras officium Fiícale probas

habenres nolint pro fuo inrereffe agere, fed remittant

fuas conclaüd

i

vel diffimulent !

vat, -

ett ac tum -.ulrgebitgur Reus u fuas abfol-

E

num ideo Univerfitas crimina pub-

lica & enormia permittet impunita? Spero quod 'id

Cum caufà nond

um ü-tvinüru&a., fi e';rocet,ur, coram

quo citabitur Primarius Auctor? Coram quo caufá

(]U(

non . attentabunt 5 & fi etrentent. nihil fint obtenturi.

ant

Interim tamen nihil-non timendum ab hominibus vo-

inftruetur ? Coram Concilio Brabantie ? Numquid

m

bis notis ; praeferridi übi de fumma rei agirur.

excipier: Numquid huc partes.füss ludent Internun-

Conveniens e(fer, ut fieret Advifamentum ex parte

tius , Univerfitas " Archiepifcopus &c. Si Fifcalis

manum fortem velit adhibere, an non ipfi timenda

fto

Concilii.Brabantie ,' & Concilium Status permitteret

cauízae inftru&tionemi Reétori füb conditionibus in li-

fors Procuratoris Generalis Parlamenti Mechlinienfis?

no

(4) Scitis quam affectus D. Gafpar fit. 2readius (Ar-

u

libello expreffis , & fub expreffo mandato ut cauía

dic

quam citi(lime ufque ad finem inftrueretur, — Ut hoc

chiep.. Mechlinienfis).

Unde ruríus rogo ; nolite

a Concilio Status habeatur expendi poteritan non con:

curfüum hujus cau(ie ; -ha&ctenus bene currentis, impe-

€0

veniret agere cum D. 7u/ft Refidente Ordinum, ut

dire, Plene inftruatur, & tunc confilium; vel fi vel-

vil

let fe per frivolas appellationes juvare , tunc rempus

expeditionem negotii commendaret..

Pene refolveram Bruxellas venire ob negotia mea,

*effer, ut Recis protectio adverfüs eas frivolas appel-

ne

lationes imploraretur, quae fane, minore diílicultate

[u

die Lunz fequenti; fed ob hoc negotium duxi iter

meum adhuc differendum: item etiam ob aliasaliquas

& offenfione implorari & obtineri.poffet, Sed cum

pi

ha&ctenus'/ non appareat ulla apparentia appellationis

)u

rationes ab amicis probatas,

| & per ogcaüonem novam

apériendas.

interponende, ut quid volumus curfüm caufz intri-

n

[nterim oremus

care & implicare per evocationem. Itaque permitta-

Ji

l

inftanter pro felici eidtu hujus fum-

mi momenti negotii: quia quo magis adverfarii vi-

mus caufam inftrui, & omne impedimenturm cavea-

(

mus. ÉEroremus ut Deuseam ad optatum finem per-

lt

dent illud. ad finem pergere, eo magis omnes fuas

^

vires impendent, utfiftatur; exemplo ejus quod le-

ducat.

lo

cal

gitur faétum in dificatione urbis- Hierofolymirane,

Totus vefter. 4ntomimus. Ag. S'ulii 1707.

Lib.2. Efdra, Cap. 4. quod rogo a vobis nunc legi

*

EPISTOLA LXXIX.

ln

& attendi ; ut. etiam & nos optimi Nehemia exem-

plum imitemur; & ad Deum conf'ugiamus,ï &inipfo

in

Eidem,

no

Íperemus.

30. 7:mü 1707.

tl

Torusi vefter. ,Ar,z'tonz'mz)f.

Adm. R. D. Hodie etiam loquutus fum D. Fiscali

E£PISTOLA LXXVI.

noflro, de evocatione caufz ob periculum appella-

ad

tionis: creditque & ipíe majus periculum itminere

Db

Eidemoï

& timendum occafione hujus evocationis quam futu-

fi

ra Appellationis; atque' caufze 'inftructionem | hic re-

D

Adm. R., D. Indubitatuin & notorium eft, in-'om-i

linquendam quamdiu videmus eam procedere,

nibüs Tribunalibus Ecclefia(ticis, etiam Academig;

Hodie intendebat Fiícalis fuas probas concludere:

(

admitti in caufis criminalibus appellationem ,' aque ac

intelliigiturque , quod Reus inténdat ultra ducenta fa-

Qu

in civilibus. .Ideoque in bac cauí(a, prudenter à fer-

&ta exhibere, atque pratendere ut. Officium F'iscale

u

vatisomnibus formalitatibus procedendum eft, ne de-

ad fingula refpondeat per eredit vel ti0 credit; quem-

€0

admodum in civilibus ad abbreviandas lites & proba-

tur locus appellationi vel in fpeciem fundate, — Frivo-

in

lis ejus Appellationibus facile occurretur; eo quod

tiones contigir. Rogo, ut peratur a D. Gafparo , &

huic caufa Rex fit immixtus, cujus auctoritate non

D, Coezen , (5) an hac praxis locum habeat in crázz-

fal

difficulter ha appellationes fiftentur. Si cauífa defi

galibus, Putat. D. Fiscalis id nequaquam jadmitten-

no

nitive intervenientibus Commiffariis Regiis decidatur,

dum. Dignetur quantocius füper hoc dubio dicto-

D.

non timeo appellationem 5 interim pergamus orare,

rum Dominorum judicium refcribere. Oremus pro

4l

invicem.

ut optatum finem affequamur,

&

'Totus vefter. — zutominus. 3. 7ulii 1707.

To:us.vefter. "dIutoninus. 6. J'ulii 1707.

EPISTOLA LXXX.

EPISTOLA LXXVIII,

Eidem.

Fidemn.,

Adm, R. D. Credebam vobis notume[k&femper

Adm. RD Veftras ad D, Go&tbal:, heri datas; leg! ;

& ex illis colligo, vos nimium in modum turbatos,

)

füiffe, apud Tudices Ecclefiafticosin criminalibus ad.

p

mitri appellationem. « Spero tamen quod ubi fententia

eo quod intelligatur dari appellationem in criminali-

cum interventione CommitTariorum Regiorum fuerit

bus ; fed nimium timetis: nec enim dubito , quin

Q

De hoc

Á

pronuntiata , facile avertetur. Appellatio.

facile impedietur finifter effe&tus quem timetis. Hoc

non dubito,: quin multo verifimilius fit, caufam fiften-

mihi certius multo minus timendam cauía protra-

I

X

dam & effectum omnem impediendum, per evoca-

&tionem & fufpenfionem per appellationem quam

tionem ,

u

iam per appellationem. | Rogo proinde,

per evocarionem.

Unde enixe rogo, ut, juxta he-

ut non prócedatur ad evocartionem ; neque de ea co:

:

fternas meas, nihil moveatis circa evocationemn 5 imo

nec de ea fermo fiat, quouíque plenius de ea re per

gite-tur, 'niü)cgm admodqm r?a;uz:e deli

beraïa ö;wpon-

*

(4) Am:lo 1700. D.du Jardin, Proc. Gen. Parl. Mechlin, excommunicatus füit ab Archi-epifcop'o Mechlinienfi , eo quod e Azylo

extraxerit quemdam malefactorem ,

uem Officialis tamquam reum fuum exelufive vindicabat.

fi

(-b):Caufarum Patronus, deinde Confilii Brabantini Senater. -

arnicos

b

4

.

-Errsror;z EspENIO PrcurtAnES,

if

297

ld

a&micos ferio & mature deliberatum fit. 'Vir cum

Wt

choata eft? An forfan hic tim&t,mutationem de quain

quo vos egifTe fcribitis, mihi apparet parum idoneus,

nuperis veftris ?

qui de hac re confilium det. — Hac feítinanter, poftea

''urbavit me quod (cribitis, vos audiviíTe zzira £2

borrenda: cogitationes varie afcendunt in cor noftrum

Q

la;ius. Totus vefter... "4ztoninus.

& conturbant nos.

Interim orare pergerous.

*38

EPISTOLA:LXXNE.

Pralegi veftras D, Fiscali, qui videtur (at inclina-

].

tus fequi judicium in veftris expreffum; licet D. Ca-

Eidäm.

zouicus (Vivien) judicet admodum indignum, ut fi-

miles infolentes & injuriofae Scriprurae contra Officia.

f

Adm RD Ex litteris D, Melis indüBïe inteillexi&is,

lem publicum, rolerentur in Actis : ha enim perfo-

d

quod convenerimus nequaquam expedire, ut cauía

nze debent efTe ture , & u

le

ante inftru&tionem extrahatur

*

fed tamen

3

nt quafi fk'ub protectione &

?

E

nüec eam e

falvacardia Regis,

lg

insnibus Concilii effe dimittendam,

Mitto minuram hiftoriz miffa Atrebatum.,

Nolui

h

D. Fiscalis conclufit in probationibus; falva con-

nifi certa & notoriain ea inferere. .Diguetur eam per

Y

frontatione p«tita

am Reus diípurabai], fuftinens

occafionem remittere,

nonu eíle materiam

d

locum confrontationi; unde ne

Dum hec fcribo, D. Affeffor nedum redivit : ubi

fub hoc praetexru 'caufà retrardaretür, conveniens ju

rediverit ei contentum veítrarum communicabo,

]

dicatum eít, in probationibus concludere, falva dicta

'Totus vefter,

"Antoninus. 15. V'ulii v707,

confrontadone , qu& in decurfu caufz , fi neceffaria

. "P.S. Adjungitur Scriptum cui ütulus:. Loro ferza-

vifa fuerit, femper fieri poterit.

i , ut confideret an in Actis permitti queat : /zezdit,

non eft minus infame.

Itaque Decretum datum eít ut Reus fuas probatio-

nes abíolvat, Heri Procurator Rei exhibuit. fcrip-

tum, conrinens 260 Articulos, intitulatum: Zztendit,

EPISTOLA LXXXIV.

Plerique diriguntur, ut audio , contra D. Fiscalem;

in iifque refertur quidquid aliquando negorii habuit,

Admodum impernünens & infolens. Sultiner ur ad

: E:dem,

Ü

ilos refpondeat Officium F'iscale per ereZit, vel non

Adm. R.D. HodieccepitP, Defirant þroducere fuos

eredit. Licet videatur D. Al(fe(Tor plane difpofitus

tefles: incidit autem quaedam altercatio : praetendit

ut hoc fufteztum rejiciat, & injungat reo ut proba-

enim D, Fiscalis, quod juxia ftylum & morem re-

tiones fuas abfolvat , defiderat nihilominus D. Fis.

ceprum ipfe habeat jus inretveniendi in examen te-

calis , ur velitis rationes a D. Gafparo fugoeftas

ftium,

LEcontra diétus Parer illum vult exclufum.

Ícripto excipere , & nobis quanrocius transmittere,

Rogo ut etiam hodie per Curforem dignetur fignift-

induhie Reus moras renectet, & üt audio, caufam

care , quid hacin re habear ftylus Curie Brabautige.

in alinm. Reétoratum exirahere conabitur,

Interim

Credit D. Affe(for quod intra 12 aut 14 dies cau(a

nos inftabimus, ut, quam poteft, breviffime inftrua-

eririn flatu judicandi: quarelaborandum erit pro con-

tüur.

fectione Conelufionis. finalis,

Dignerur fignificare ,

, /Hodie D, AffefTor ivit in /7g7, elocaturus Decimas

qua D. Gaspar precipue noravit in relectione Acto-

ad Capitulum noftrum fpectantes.

Foriian inreditu

rum ; ac notanter iu re(ponfionibus ipfius.

Bruxellas die. Tovis veniet, ut loquatur. D. Gasparo :

Mitto Procuratorium, pro quo dedi medium pa-

fi veniat, quod tamen vix credo, animetur, utfor-

taconem , quera peti! a D, Samberti, ad veftrum com-

titer & generose pergat.

purum; poterit enim retinere ex proventi

Mitto hodie vel cras hiftoriam & feriem hujus

tionis.

.bus Eun-daf

caufae ad Vicarium Generalem Epifcopi Atrebatenfis,

Totus vefter. 242:omimus. 1g. ?ulz'i 1707.

qui me ex parte Épiícopi confulens füper aliquo ca-

íu , una ícribit , multos ibidem rumores ad meum

EPRISA QLA. LXXXV.

computum fpargi; rogáns ut ipfum de hoc negorio

jüformare velim.

Efpenius fkmzel)ello.

Haéctenus non accepit. Univerfitas conriauationem

falvi conductus; quare rogo ut petas a D. Erneíto, an

Adm. R. D. Ante receptas veftras, jam dederat

non poffzt pro me impetrare falvum conduéctum per

Affeffor Decretum ut procedererur ad producendos

D. Paguol.

Intendentem Infuleníem , cui 7us Eccle:

tefles, prafente D. Fiscali./ Unde & hodie proce-

fiafficum dono dedi. Kls finio.

Oremus pro invi-

ditur ad produétionem teftium : ita ut fieri poffit quod

cau(à brevi effet in ftatu.

cem, Totus veíter. 24ntogimus, 12. Z'ulii V7077,

Itaque fecum deliberandum, quomodo in hac ca

E-PISTOLSA EXXXIL

Ó

u

B

fa erit procedendum pro decifione ; praferti

m t

Eidem.

vietur Appellationi. Dignemini nobis fignif

incidant ; & nos fimiliter dicemus qua n

À

dunt.

Sed foifan neceffarius erit conventus.

ii

D

Poft fcriptas hodiernäs, adfuir mihi .D. Fiscalis;

nemini omnia expendere, & orate.

petitque a D. Gasparo, an taminfolens & infame fcri-

Totug vefter. |dutomiuus. 20. gulii 1707.

tum debeat tolerari in. Actis, ufque ad decifionem

caufae? An non deberet per Judicem mox rejici de

EPISTOLA LXXXVI.

A&is, & injungi parti, ut porrigat fcripra fine inju-

ris &c. fub

pena graviore ? Super his refponfum

Eþefäz'u: HeuuebeHo,

expectamus..

Caufà principalis anétoris continuo procedit: tefteg

"UT TOLA

LXXXIII,

pene omnes fuos produxit; & ut audio nihil aut (al-

tem pene nihil deponunt, quod vela longe innocen.

EiJem.

tiam ejus attingat,

Tot eoatinuo deprehenduntur

ejus mendacia & contradictiones, ut nihil amplius ap-

AdmR D. Avide exfpectabimus intelligere deci-

pareat fupereffe dubii: fed tantum ferio deliberandum

*

fionem caufze veftraee in Concilio Status an cauía fuf:

eft, quomodo decifio.caufze erit facienda, ut e

Jus ex-

ecutio habeatur.

ectationis fuit decifa? an forfan inftante & urgente

Nepos meus, Receptor Corten-

"drcadio ( Archiepifc, Mechlinienfi), caufz relatio in-

bergenfis, rerulit

vmih.i,.qu;od R.V. gfïet intentionis

Supplen, Oper. P'an Efpen Pars W.

Pp

feria

298

ErrsTonx EspEN1:0 PecULIARES.

feria 4. fequenti venire in Cortenbergb, Dienetur mi-

do in hac caufa procedetur, ut & principalis au&or

hi crascum Curfore fignificare refolutionem veftram:

pro debito puniatur, & omnis conflictus jurisdictio-

uia ego cum D. Canonico ( Z7viegn) eodem die,

nlS caveatur,

iummo mane, eo venerimus, ut de omnibus loque:

Tandem redivit D. vaz dez Bergb, nec fperatus

remur. Debeo id ícire, quia debeo fequenti fepti-

aliqua mutatio in melius? an finis negotii veftri? D.

mana inchoare Lectionem meam vacantiarum; quam

van den Steen intendit füb initium fequenris feptima-

differam in feriam fextam , cafu quo feria 4, convene-

nz venire Druxellas: ac tum aget una de Cenforia

rimus,

Unde non omittat fcribere.

Vacante,

Diguetur etiam interrogare D. Coezez , an is qui eft

Motio illa exercituum, qui dicuntur non procul a

conítirutus in reatu alicujus criminis capitalis, non (it

fe mutuo diftare, tenet omnes hic in fufpenfo, Det

fufpenfüs, tamquam infamis, ab omni actu publico

Deus quod nobis & Ecclefie fit falutare,

Interini

& honorario.

,

pergamus orare.

Totus veíter, ;dutominus. 23. Z'ulii 1707.

Totus vefter. 24utomimus. 12. "duguf?i 1707.

EPISTOLA LXXXVII

EPTSTOILA XC.

Efpenius G.. van de Neffz.

Eidem.

i Adm. R. D, Per Decretum Rectorale fuit fufpenfus

Adm. R, D. Caufa famo(ze calumnie, quod 7our-

(P. Defirant) a fun&ionibus publicis, eo quod effet

itu, eít conclufa; & in ftatu judicandi.

Quoad au-

conftitutus in reatu per citationem períonalem : at

tem primarium auctorem ita fe habet : utrimque ab-

pott refponfum fuum fuftinet efTe relaxandum ; imo

foluta eft productio teftium : ordinatum eft, ut par-

pratendit quod citatio perfonalis non trahat fecum

tes infra bis24 horas.reprobent : Officium Fiscale re-

hujufmodi füfpenfionem. — Contra füítinet: Officium

probavit, & Reus faivavit; fed hactenus non repro-

Fiscale.

Tandem hoc miffum eft pro advi(amento

bavit; unde poft tertium Decretum declaratus eít (2-

Bruxellas; &, ut credo, ad D. Advocatum de 77j

clufüs a reprobatione,

Officium Fiscale conclufit in

den : unde rogo ut illum accedere dignetur, quam

caufa, petiitque ur Reus fimiliter concluderet , five

l

citiffime ;.ita tamen, ut nullatenus me nominet, fed

Hodie verifimiliter dabitur

haberetur pro conclufa,

tantum in genere dicat, fe audiviffe negotiamaliquod

Decretum , ut Reus infra bis 24 horas concludat in

ex parte Rectoris ad 1ipfum miífum; ipfümque ro-

caufa, aliascaufa ex nunc habeatur proconclufa, Su-

gari ut advertere dignetur hicagi de crimine gravi-

pereft dumtaxat altercatio circa publicationem depo-

fino: atque Advocatos judicaffe, vifis folis informa-

fiionum teftium, quas Reusfibi communicandas pra-

tionibus decerni potuifIe incarcerationem.

Si non fit

tendir.

D. de JVilden, certo tunc erit D. Coevermanur.

Neco-

Cum iraque caufa fit in ftatu judicandi, defiderat

tium commendo (fed & fecretum) feftinantiffime.

enixe D. Alffeffor ut indilate fiat relatio per D. Gaspa-

T'otus vefter. 2 4ntoniaus. 1. "4ug. 1707,

rum fuper propofitione facta per Univerfitatem ; &

mox ut fuerit per Concilium probara , mandetur Re-

EPISTOLIMA —LXXXVII.

élori, ut indilate omnia Aécta transferantur Bruxellas,

üt juxta modurmn & formam prafcriptam , proceda-

Ejþenim Eidem.

tur adle£turam caufe;. unafignificando, quod fi quae

adhuc fuperfint incidentia indeci(a, illa ibidem pote-

Adm. R, D. Videtur pracipuus calumnie auctor

runt decidi: dum enim cau(a femel fuerit in Lectura,

velle intra breve rerminum concludere fuas probatio-

non facile poterit injici baculus in rota.

His vale,

Sed inter alia

nes, qua admodum fünt informes.

Oremus pro invicem.

incidentia praetendit, non tantum nominateftium con-

'Totus vetter.

Zntoninus. 22. Zdugu[li v707.

tra fe produétoruin fibi effe communicanda, fed etiam

eorum depofitioges , contra expreffüm articulum 49.

EPISTOLA xf

tit;, Xl. Ordinat: Curiarum Ecclef. Rogo fuper hoc

dignetur agere cum D. Fiscali

reícribere ?

,;' & quid praxiähabeat

DD.Cinck, Cansmans, & I:fpenius G, van de Nelf2.

Apparet Jam tempus appropinquare, ut feria alia

"Adin. R. atque Er. D. Feflvas de 24.. (currentis )

collatio inflitueretur , quomodo ha cauía finienda

boc qane circa 9, vecle aecepi , ac indilate acclufas tra-

fir, ne vulpes elabatur.

Dignetur & deliberare, &

didi Clniffim E[pézio.

Summopere: dolemus ob u-

nobis refcribere ut tempeltive fciamus, fi Bruxellas

Jereim. apud nos verum faciem, propterea tumen minime

veniendum eflet,

defifendum arbitror , [ed tauto indefeffius agendum &2

Spero quod deambulatio conduxerit ad corporis

laborandum , ut taudem tanto jata tempore oppre[[8 in-

& animi inftaurationem.

nocegtie vox exaudiatuv.

Oremus pro invicem.

Et quidem exiffituo P. Ca-

pucinos bac in ve duces: effe oportere, qui opportune, im-

Totus vefter. — Z4utonimus, $. 4ugufli 17?7.

portune Minifiros Regios adeaut: obfideant, obteflentuv,

ETPTST OTA LEXXXIX.

€7 tandem importumtate fua £? pev[everantia cogant ,

ut ingocentie patrocistum diguentur fufcipere.

Pluves

Eidemn.

zuter ip[os fatis beue difpofitos novi fed fimplicitate fua

facite fibi znpoui finuut ; && iude ortuma ducere veor

Adm. R. D. Fuit Bruxellis heri fenior "Tourteau ;

quod Eruditio tua figuificat , ipfos auriculas fuas. de-

ut de caufa filii fui inftruatur; 'expetit confilium &au-

mittere 5 gimium laélantur ea fpe quod i2 Bulla trans-

xiliam veftrum.

j

u2 nomina Superiorum affumendorum in blanco [int

Cauía videtur tandem ad finem; licer fat appareat

velida: binc emun fibà llandiuntuy. infevenda fore zo-

principalem calumniae auctorem tegnas & moras que-

minua ejufmodi qui bome parti faveant.

Hec ex unoip-

rere. Heri datum eft Decretum quo partes cogun

Jorum bi[ce diebus didici: féd vel inde patet ipforum co-

tur intra bis 24 horas teftes hiac inde produétos re-

lumbing fimplicitati ferpentinam . prudentiaim minime

probare.,

Non dubito, quin hodie, vel cras, Offi-

e[fe conjuncam : unde quod zpfis dee[fe confpicitur, awnici

cium fuas reprobationesabíolvat; quia dumtaxat duos

Juppleant, nece[fe eff 5 me floventiffima illa guper

KReligio

aut tres reprobare intendit.

24 Delgio nof?

ro peuitus conculcetur.. De bis fatis. Nunt

Videtu;' tempus effe ut ferio deliberetur, -"qulo,mo-

ad ahia pjjopiu: nos attingentia.

Magvi-

4

EprsfoLz EsPENiO PrEcULIARES. -

od

Magtificus D. Reor (qui certz'ïini&! tantuin ZArchi-

ipfos demum cras venturos, Puto quod cum- effecti

imnpofloris caufa favet , quastum Arcbiimpoffor ipfe)

D. Jaupain Magifter Poftarum poffet fine mora rela-

Secvetario, beri mame, sandavit, ut vel omuia vel pla-

tionem habere in Concilio Status.

va litis a&a ad fe deferret; &9 quidem illa, quorum in.

D. Fiscalis nofter hodie ivit Bruxellas, & exponet

Jpeclio "Avchiimpoftori fepius petenti abjudicata fuevunt.

ftatum caufe5 & neceffitatem interdicti ;; non tantum

Quin bec eo tendaut at vel dive&le vel indiretle Arcbi-

quoad fententiam definitivam , &caufam principalem,

zWipoffori communicentur zimime dubitamus. — 4d bec

fed etiam omnia incidentia nondum deciía; & ad cau-

a viro primario bodie monitus fum Reclovem intendeve

fae inftructionem non fpectantia. Oremus perfeve-

ranter.

duos alios "Affeffores affumere ; idque , t jatm jaim difco,

àn illum finen, utaute Recloratus fui exitum po[fit De-

| Hugu/z*i 1707,

"Totus vefler, z dutozinus, 27.

creta aliqua ferre ia favorem Archiimpofloris , quibus

Jufpenfionem levabit , €? AGorum &2 teffimotiorum in-

Jpettionem concedet,

Si bec fiant Jd4rcbiimpoffor palam

EPIS TOL A XCIIL

triumpbabit , etiam condemnatus ; qu&cumque. euim

Efpem'üs G. van-v de INeffe.

Jenteutia feratur , facile vimas imveniet elabendi , dum

ubique clamabit per fe fuosque fef. poffquam caufa in

Adm. R. D. For(an fequenti hebdomada venturus

Jfatu erat , juife abfolutum &9 judicatum. inuocentem

füm Bruxellas cum D.dz 77/ ( Hennebel) ui negotia

per fuum legititnum Z'udicem &c. — Itaque omnino u-

noftra profequamur.,.. Hleri, utaudio, Rector pro-

ce[Javium judicamus , ut a Rege, id efl a Concilio Bra-

hibuit D. A(feffori fuo quidquam facere in cau(a fa-

bantie , ijungatur Re&ori ut indilate veliqua a&a om-

mofz calumnie , licet etiam inftructionem fpe&taret:

nia transmittat 5. nibilque tam vcirca incidentia quam

fed bonum eft, quod cum. caufa primarii auctoris (it

principale ulterius decermat , nifi pravia communicatio-

plene inftructa, per Decretum de 27 hujus plene fe-

ue Commi[Jariorum : Regiorum., | Quo auteim modo baec

clufus eít a re

obationibus teftium; & nifi infra 24.

ordinatio Concilii Regii obtineri po[fit vos melius defpi-

horas in cau

äl'

concludat, ex zuze prout ex (tunc)

cietig. Pacilius forte illa obtiuebitur füi D. Procurator

caufa babeatur pro conclufa,. . Unde non reftat nifi ut

Generalis bauc ipJam petat. — Heec fuut. qu& mibi €?

jubeantur acta Bruxellas. deferri cum | Affeffore qui

Patri Cansmanno oidentur omnia nece[Jaria, ut caufa

caufam inftrruxit, Spero quod expeditio in Concilio

b&c tanti snomenti feliciter terminetur.

Fefiro inte-

Status fit obrenta ad inftantiam D. J'aupaiz. — Quisfit

rim longo aturiori judicio , ceu mevitiffimi Overde-

futurus cras Re&tor (c) incertum eft, Oremus.

tati ia Kaufolens, lilentiffrme omnia fabinittimus qui

Totus veftrer. — dutonizus, 30, "4dugufli 1707.

Jubfcribimus €rc..— A Cinck.. P.Cansmans. Frater 742-

touinus [ua dovfo bujus facileadfcribet , £? ulterius vos

EPISTOLA. XCIV. -

.z'nfowmbz'ï-.

5f. A*uguïïi' 1707.

Efpenius Erkelio. De juribus Cleyi Ultrajetlenfis , .

- (P.S. folius D. van» Efpen).

Ob ea quz de Re-

M

fivenue vindicandis.

Gore intelleximus, uti vobis füpra fcribit D, Cizck,

acceffi D. Affefforem , qui alra fatis verba habuit cum

Ampl. & Conf. D. Ad Litteras ve(tras ultimas de

D. Rectore füper fuoagendimodo. Ipíe tamen mihi

&hujus menfis, refpondet D. "ptozzzus: ha&tenus -

fignificavit, non apparere periculum quod Re&tor

bi non videri quod cedere debeatis inguietorum ho-

aliquid fit fa&urusin caufa (üfpenfionis: quia acta om.

minum conatibus,

Adlaborandum ef(fe nervis omni-

nia iftius incidentis fünt apud ipfum Affefforem: &

verifimiliter cras mittentur Bruxellas ad Advocatos.

bus, ut Zes forts (4) pergant vos ftrenue adjuvare,

pellendo e füis finibus inimicos omnis juftitiae. (e)

Interim ipfe Alfeflor, vehementer optat quampri-

Preporentes illos poffe , fi modo fortiter velint, per-

mum rglationem fieri ; & ut Reétori injungeretur ut

ficere, ut vana fint illorum fulmina : comminantium,

omnia acta cum Affeffore Bruxellas mittantur, ur Le-

€tura incipiat : omniaque incidentia qua adhuc inde.

& fine viribus ira. . Oportere vos (ic tanquam pro fo-

ci$ £? aris decertare pro Capitulorum veftrorum juri-

cifa pendent, juxta formam ab Univerfitate oblatam

bus: futurum alioquin, ut miferrimam & Ecclefie ve-

& a Concilio acceptatam decidantur,

Hoc pacto

ftree perniciofiffimam fervitutem fervire paulatim co-

claudentur manus Rectoris, & cavillationes facilius re-

.

gamini. À viro(f) quem obtrudere vobis moliuntur,

[cindi poterunt, — Oremus fzatres,

"Totus vefter.

"dIntoniuut.

noneffe ullo modo expectandum falutem in Ifrael, ta-

metli promitteret montes aureos; rem hic agi longe

EPISTOLA XCII,

maximam, Singulari vobis deberet effe folatio, quod

Ícandalis atque tumultibus nullam coram Deo caufam

Efpenius G. van de Nefc.

detis. . Verendum efTe ne multo plura & graviora ma-

la Ecclefiam ve(tram deva(tent, fi jam non oppona-

tis vos murum pro Domo Dei. — E(Te, inter vos, (quod

Adm. R. D. Multum timemus ne Rector tollat füf-

Dei gratia eft). viros eruditos, probos & conflantes,

penfionem principalis auctoris; atque hinc plorietur

qui propter minas hominum non fint receffuri a recto

fe in caufa triumpha(fe. Hodie füb meridiem, ipfe

tramite: Tales forfan poítea non femper habituram

quafivit acta hujus incidentie apud D. Affefforem ;

Ecclefiam ve(flram, uti nec favorem

rdinum Prz-

indicavitque fe illa velle hic terminari, affumptis Af-

potentium,

Ceterum rogamus, ut ftatum rerum &

fefloribus bene vifis: neque monuit quidem ordina-

confilia veftra dienemini nobis fignificare, ut hiscone

rium fuum Affefforem, ut Lecture intereffet; & ali-

formiter mentem noftram poffimusaperire. "(Circum-

unde fcitur quod omniao velit aliqua Decrera ferre,

ftantie rerum vobis quam nobis fünt notiores, quae

quibus:poffit favere &c. Unde avide exípectamus

fortaffis poffent exigere aliquid hic& nunc, ad majora

interdictum de quo in fuis ad D. Lamberti. (a)

mala impedienda, e(le permittendum, — Vale R. V.

Putaveram quod heri DD. Deputati (/) Bruxellas

humillimus famulus.

iviffent ad promovendam expeditionem ; fed audio

N. N. 13. Nov. 1707.

4) Presbyter, Procurater, & deinde Re&or Colle

gii Adriani Papä.

(^) DD. Goerbals ( Geion Deputati ab Univer

fitate.

(€) D. vau den Steen, Praefes Colle

rdines.

gii Milii Re&or electus eft die 31, Auguftf;

(4) Praperenzes Faderati Belgii O

(e) Jefuitas: qui revera ex Provincia Hollandis e

xpulfi funt die 1. Julii 1708.

(f) Ab Adamo Daemen, Archiep.

Adrianopolitano, V

icario Apoftolico Feederati Belgi

nato,

ji, invito Clärö nomi

- supplem, Oper. F'au Efpeu Pars Iil.

P2

EPISTOLA.-

Errsrort EsprNro PrEcULIARES,

500

EoBd 5 T.O LA . X«.C. V.

D, Verjcharen: tdi;'l fuo quam Efpenii ? Melis nomime, R. D. Erkelio, Appellandam a comminatione

ibfriuendum . fi cen[ure poft appellationem

Cerzfuïaïz;77zä "ec a junctiomibus «

erantuv.

f

quä!

"Admn. Rev.8?. ,Ampl. Dotnine,

Zo aanítonts hebik UE Brief van den 2.

dezär enz,

Litteras tuz;s 2. bujus menfis diedatas, tiodo D. 7

Cen

voorgelezen aan Myn Heer Antoninus.

Zyn Eerw,

tonmipo prelegi: 1rputat appellationem in formàá, quant

fum

zegt, dat'er zoo haaft als het mogelyk is, eene ap-

celevriue potef? , faciendam effes &?. Domino Buffo in-

u /

datic

pellatie 27 forzma moet geíchieden, en geinfinueert

finuandam * Hoc uece[fe effe fievi, priufquam commina

worden aan den Heer Daífius , dat deze appellatie

£a excommunicationis feutentia feratur, quod juxta om-

pOfl

moet gefchieden eer dat het zoo gedreigt vonnis van

ues Canouiffay appellatio a feutentia conminata, babeat

jati

excommnunicatie te vooríchyn koome, om dies wil

vim [a[penfioam excommunicatioris.

INou [fic a lata

hil

dat 2uxta omnes. Caueniflas appellatio a fententia com-

Jeutentia excommunicationis appellatuv cum effe&tu fuf-

fulo

sünata babeat vim fufpenfivam. excommunicatiotis ;

penfivo, ( De bac materia loquitur Efpenius Jur.Eccl.

&l

om fic a lata fententia excommunicatiomis appellatur

Univ. 3. p.tit. de 4ppell. Cap.3.) — "4ppellatio fieri po-

ben

cum effe&u fajpenfivo. . Hier van handelt Myn Heer

:efl a Pontifice male informato , ad eumdem melius

mu

van Efpen, Juris Canonm. Unmiv. p. 3. tit. de appell.

informandum.

IVovi etiam 'udices petendi funt , qui

Cap.3. De appellatie kan gefchieden a Peztifice male

vetn totam judicare queaut , cum proteffatione babendi

informatoad eundem tnelius anformamndum. | €Men moet

pro zullo €? invalido quidquid aliter fiet. (a) —^ Motiva

ook op nieuws Regters vragen, die van de heele

nullitatis invenier 2g Anatomie de la Sentence contre

zaak konnen oordeelen cum pvoteffatione, van alles

le P. Quesnel, fol. 130. & feqq. — /?ud autem certum

voor zullum en imvalidum te houden, het geen 'er

? $ Jaltemmornitoriales i2 forma prtus emittendas e[z.

anders zal gedaan worden, Redenen van nullityt zal

Hac ia cau[a, quidquid in mea poteflate evit, libeuter

UE. vinden in de azatomie de la fentence contre le P.

Jufcipiam, — Preter inaterialia ex Patre Quesuel citata,

Quesnel, fol.130. €? feqq. . "T is altoos zeker dat 'er

aliqua etiatn alia forta[fis perquivi po[fent. — Quod vero

illi

ten minílen smorzitoriales i2 fortna moeten voorgaan.

pertinet ad formulam , modumque . talem appellationem

fed

In dezezaak wilik geernealles doen dat in myne magt

ac proteffationem inflituendi , Yudem me iflarumverum

is. Boven de materialia, bygebragt van P. Quesnel,

effe nou diffitebor,

lib

Domino etiam zdntonito, tamgvra-

cell

zou men miífchien nog wel eenige andere konnen

vis fratris ipfius morbus , quam Motivum juris Zzcau-

opzoeken.. -Dog wat belangt de formule en de ma:

Ja P. Defivant nondum perfe&lum, snaguo impedimento

VIS

nier van Zoo een appel en proteflatie op te ftellen ,

Juut: Mibi tamen pravepit ut bec bodie ad te fcviberem;

du

ben ik ook niet ervaaren.

Heer Antoninus heeft

&os poffea, cum primum fe dedevit occafio , bac de veco-

regenwoordig ook merkelyke beletfels , niet alleen

gitaturos, fi modo de illius flatu &9 civcumftantiis cer-

del

om dat zyn broeder zwaarlyk ziek is, maar ook om

£ioves t10$ fecevis, — INullum ommino: dntomimo dulium

du

dat het. Motioum juritin de zaak van P, Defirantnog

ef), te nequaquam a funtlionibus tuis abflineve debeve,

niet voltrokken en is. Zyn Eerw, heeft my gezeid

ff fovte Bloudus, ( INuntius) via fatli cum ceufuris in-

die

lnl

dat ik UE. evewel deze dingen van daag. zou fchry-

Jliterit: idem etiata feutio cum D. Melis. quinon putat

ven, dat wy dan veerders mer d'eeríle occafie op

Blondum ad cenfuras ventuvum effe, - Quod fi fa&tum

h

deze zaak nog zullen denken, als UE. maar de goed-

It

Jfuevit 5 vereor ge aliquid inde eveniat mali. — Hoc 1no-

fol

heid gelieft te hebben van den ftaat en de omítandig-

lefum ef : fed multo pejus futurum eff fi Domini ceffe-

heden van dezelve ons te laaten weeten,.

Heer An-

Yit.... dNon omittam quig pro te 9 pro felici tauta

f

CQ

toninus zeid zonder de miníte twyfelinge , dat UE.

rei exitu multum precer.

al moet blyven voortpgaan in uwe bedieningen,; indien

hi

Blondus via fa&i aanhoud met cenfüren: dit is ook

(«) Efpenii confilium executus eft Ciel'üs Romano Catholicus

pl

Belgii Feederati , die decirna Aprilis 1709. edendo celebrem Pro-

Til

myn gevoelen en ook dat van Myn Heer Melis, die

teffarionem Gtc.

niet en gelooft dat Blondus tot cenfüren zal koomen,

de

Die cenfuren zouden al kwaad konnen veroorzaaken,

Q

Datisraar. Dog het zal nog tienmaal erger zyn,

p

indien de Heeren koomen te wyken. Ziet hiereen

W

teítimonium voor Guill. Smets.

li

Hy zou geerne in

ons Collegiekoomen. : Doghy is niergepromoveert.

Een examen heeft hy onderítanden.

Maar hy heeft

E

zoo flegt gedaan dat hy tot het tweede niet heeft der-

h

ven koomen. . Hy ziet 'er uit of hy niet wel wys en

n

wasS.

W hebben zulk volk niet van doen,

UE,.

d

heeft nu anderedingen genoeg inzyn hooft, lkzou

Ti

hem maarregtafwyzen. Voor zekeren anderen Stu-

ft

dent, die nu woont in 't Seminarie van Mechelen,

ü

heb ik nog niets bertaalt.

Ik hebbe aan de Oratoors

doen zeggen , dat dien Student in onze Hollandfe

Vi

Kerk zou moeten koomen dienen als hy ontbooden

d

zoude worden, dat ik anders niet van zin wasiets voor

hem te geven, om dat generaalyk wy geen gelt en

hebben ten zy voor de Srudenten die volgens de ze-

kere intentie van de Fondateurs, in die Kerk willen

dienen, Sedert heeft my niemant meer aangefprooken

UE. ziet wel dat ik ditalles met

wegens dien Student.

veel haaíftigheid gefchreven heb. lk zal niet manquee-

ren voor UE.en voor eenen goeden uitval van zo groo-

te zaak te bidden. lk blyf Ampliffime Vir.

l

il

UE. ootmoedige Dignaar N. N..de&n 4. Dec. 1707. |

]

EPISTO-

ErrsToLE EsPENIO PECULIARES.

301

EPISTOLA. .XCVI

EPISTOLA XCVIII.

Cygnao (a): De Cenfuris,

Erkelio: De nullitatibus Cenfuve.

E. D. Doleo de afflictiffimo & turbatiffimo Eccle-

Rev. adm. ac Amp. D. Perlegi, una cum amicis,

fiz ve(lrae (tatu; neque medium cotnpofitionis video,

que ad me mittere dignatus fuiíli. Placent qua ha-

quamdiu R. Curia manet adeo pertinax.

étenus impreffa funt,

Mirari autem fàtis non pofTu-

Quod de Cen(uris (cribit, non credo quod adipfas

mus pracipitem & inauditum modum a

gendi & pro-

Ceníuras mox via facti profilient. . Sed puto quod ad

cedendi D. Z/ondi . ( Butfi ).

Nullitates fententize, e-

fummum mandabunt. füb peena excommunicationis ,

tiam infpecta duntaxat ejus fola forma, adeo funtevi-

ut Zzcarzum (L) agnofcatis; quo ca(u poterit appel-

denres ut nemo eas videre non poffit. . Ex impreffis

atio a comminata Cenfura adjunctis rationibus inter-

video quod eas exporiere intendar,

lllad ex ejus lit-

poni. Sed hactenus non video , quid juvaret appel-

teris confpicimus, quod pratendat terminum 24. die-

latio, imo ea ridicula eítimaretur , cum hactenus ni-

rum numerandum e(fe a tempore facte affixionis;

hil fit a&tum, autulla facta comminatio,

Quare con-

quod duobus ex capitibus valde exorbitans eft,

I,

fulo ut in patientia expecter, quid Deus daturus fit:

Quia impoffibile fuit quoda die affixionis Monitorium

& fi quid novi occurrat, fignificare dignetur, & li-

five citatio potuerit ad veftram notitiam pervenire:

benter confilio & opein quo pofIumus, vobis aderi.

mus.

certum autem eft terminum in citatione prafixum

non poffe computari nifi a tempore quo notitia cita-

8. Zulii 1708.

tionis haberi poteft; & inde eft quod dicatur termi-

num non incipere, nifi ab infinuatione, eo quodante

EPISTOLA XCVII

infinuationem ejus noa poffit haberi notitia. 2, In

ipfo commonitorio non dicebatur utrum facta effet

Erkelioe: De rhodo a

$

reudi circa cenfavam in ipfum

Erkelium illatam.

affixio , vel quo die effet facienda ; adeoque fi a die

affixionis fuiffet computandus terminus, non poterat:

Rev. V. fcire quo die comparendum effet, quia (cire

Amþ. & Cont.D. Exveflris intelligo vos efTe ex

non poterat, a quo tempore terminus inciperet cur-

ilis, quibus datum eft non folum ut credant in ]. C.

rere.

fed etiam ut

ro illo patiantur. Quantum in meerit

Notandum praterea quod ipfemet Z/ozdus fatea-

libenter con

"

eram quidquid ad fedandam hanc pro-

tur aí(hxionem Commonitorii demum factam fui(Te vz-

cellaam conducere poterit.

gefima tertíia Decemb, & featentiam latam fuiffe deci-

1. Necelfarium erit, ut totius hujus tragedie bre-

:na fexta Januarii,

Cum autem certum fit nec diem

vis hiftoria texatur , & füb nomine veítro ; per mo-

23. Decembris , id eft diem afhxionis; neque diem

dum AMauifefii , etiam idiomate Flandrico publice luci

[

16. quo prolara fuit fententia pofle compurari in ter-

detur. (c)

mino prefixo , eo quod, juxta vulgatiffimum & re-

.2. [n hac nullirates hujus Cenfurze , que admo

ceptiffimum juris principium, notoria praxi compro-

dum manifeftae & multplices (unt, erant demonílran.

batum, & in ratione naturali fundatum, 4ies fermini

dae.

Aliquàs que mihi occurrent vobis indicabo.

809 computeutur in terinigo, evideps eft quod fenren-

Interim quod ad refolutionem Facultatis juríum atti-

net, non video fpem elle eam obrinendi. Cafum

tia contumacialis füerit pronunciata antequam expi-

raffet prefixus terminus 24. dierum ; quia inter diem

tamen formare conabor fub nominibus incognitis, &

23. Decemb. & diem 16.

Janua)rii intercedunt dun-

folam nullitatem provenientem ex non expectato prae-

taxat 23, dies completi.

Xo termino urgebo ; & fuper hoc ca(u fic formato

Hec adnoranda duxi, licet credam a vobis hac

conabor aliquorum mecum Doéctorum habere reío-

pleraque alia effe animadvería; quia interdum fitmilia

lutionem,

Quandoquidem adeo manifefta fit multi-

cum (int facti & juris pofitivi excidunt, vel fuübinde

plex zullitas hujus pratenfze Cenfurz , neque haéte.

non occurrunt,

nus in partibus veftris fuerit publicata , imo ne qui-

Quantumad approbationem cafus per aliquos Do-

dem , ut oportet, juridice vobis infinuata, judico

&ores, judicant amici, omnibus attentis, eam non

quod veftra Dominatio debeat intrepide in omnibus

efTe ab illis petendam, quia pravidetur, quod fine

procedere, nulla hujus Cenfüra habita ratione; nec,

majoribus incommodis ea obiineri non poffet. Si

vel uno momento , propterea a fuo. Minifterio defi.

autem meam credat poffe vobis prodeffe, fpero,

ftere, . Nec dubito quin hic veriffimum fit quod dixit

per Dei gratiam, quod non erubeícam veritatem.

Gerfonius, eff quandoque meritorium ? bonorificum

. Oculorum infirmitas hactenus parum vel nihil re-

Ecclefie. poteflati, quod tali Pralato iu faciem vefifta

ftituta eft, Det Deus ut dum hanc infirmitatem cor-

tur , ut Paulus Petro.

Vide Tractatum de Cenfuris

poralem vult a me patienter füftinendam, dignerur

in 24. 1709. p. 287. ( Cap. VIIL. $. 7,) unde nec

in me minuere tenebrofafh cupiditatem, & augere

de dimittenda ftatione cogitandum cenfeo ; prout

luminofam charitarem : quod ut affequar preces & ía-

nec plures Sancti, (vide "Tractatum) nec alii con

crificia veftra expoftulo, qui füm toto affectu, Rev.

fratres veflri ob fimiles de fynacgoga temerarias eje-

adm. Domin. veítre

j humillimus famulus & ad Ob,'

€tiones gregem fuum deferuerunt.

lnterim D. O.

fequia paratiffimus.

M. rogabo ut hanc tempeftatem ia veítrum , & o-

"Intoninuy.

vium cure veflrze concreditarum , profectum ce-

:

dere faciat. Subfcrib-or.

Lovauii $. Martii 1711.

"dIutominus,

7. Febr, v711,

— (4) Cygnaus, uhus erat e Clero Eccle(ie Batave

(^) D. Adamus Daemen, Canonicus Colonienfi

; nobisaliunde incognitus. Forte nomen eft 'aï'cititium,)

$, tuuc erat Vicarius Mpoffolicus Belgii Feederati, a R. P. nominatus, fed nec a

Clero ele&tus , nec a Supremis Dominis admiffus.

(c) Hoc confilium executus eft Erkelius, edendo tum F

landrice tum Latine Manifeffum füb hoc titulo:

omnes cordarofque Carbolicos, [uper Excommunicatione fu

Admonitio ad proä&s

b nomine Reverendiffi

mi azque Illuftriffmi D. 3oannis

Baprifle Buffi, Pon.

rificii apud. Colenienfes Nunrii dc. adverfus

Joannem Ghriflianum Erkelium

edita, dg 16. Tanuarii v711,

fgnata per 3. C. Erke.

Hium .U. L. Fcclefie Romano.Cazbolice Ul

Delphis-apud Heur,

Rhenanum 13711, cum approbatioue,

in 4. pag. $9.

zrajectenfis Canouicum &;yc,.

EPISTOLA

$02

EpisTorx EsprrN:0 PxcULIARES,

M

EPISTOLA XCIX.

quique coguntur abfolutionem a4 cautelam faltem

foni

petere, & (e tandem fuübmittere.

Refponderi potfet

a

Eidem:- De eodem "argümenïo.

Illuftr. Nuntio , minime opus eífe ut abfolutio ifta

ccnfii

&d cautelam petatur, fi quoad primum ineatur con-

Ü

' Adm. 'R»;D. Adeo noturm äpud omnes eft dies fer-

cordia.

Poftquam enim omnes fe exhibuerint filios

pofui

suimi nom computari im tevimüno, uteam in rem velle

Obedientize, nulla caufa füpereffe videtur , cur non

Hs

adferre textus vel auétores, eflet ténebrás luci ob-

impendatur ipfis abfolutio.

Nec -exempla defünt,

fundere,

Qucd

Unde ne forían per textus vel auctores

ubi hoc factum fit; V, G. in Patribus Bafileenfibus.

fioQe

rem per fe notoriam & ubique in praxi recepram

Hac omnia maturiori veftro fubmittimus judicio;

qdda

videremur quafi dubiam velle adítruere , cenfeo uti

Deumque orabimus ut in tanto negotio , viam veri-

& d

& hi quos coníülui , hic effe abftiaendum ab omni

tatis ac pacis oftendat.

Subícribo pro Clariffimo Et-

textuum aut auctorüm citatione, fed tánquam con-

od

Posiovi ) il

mus vefter farnulus. 7^ Opffraez.

er

ftantiffimum & ab omnibus admiffur juris principiutn

j v-o'vmzii 6. AAugufdi 1711.

effe fupponendum. Neque formula in commoni-

laruf

ipit

torio vobis communicara diverfa eft à communi fly-

EPISTOLA CL

lo & formula, que in omnibus paffim citationibus

aq

exl

adhibetur,

plici fubfeviptione Formulavio poft B.

- Folium a vobis nobis commuriicatum ad inftar pree-

He'uj?üia : Defin

ViNEAM DowiNt,

No

cedentium placet.

qud

urm

Placet quoque ut in Epiftola feparata commonito-

Rationes amici viri tan'äem a 14. circiter cïi&bus cöm-

rium fpecialiter refutetur; & ejus nullirates annoten-

municat&e amicis fuerunt 5 fed fcrupulos non abftule-

fadu

tur, & in fpecieáac fingulatim deducantur.

runt, lllas per amicum virum C. communicatas jam

$i quid ulterius a me fieri defideret, libenter mé

tam vobis fuiffenon dubito, cüm ab o&tiduo ipfi hinc

ti0;

miífa fuerint, m

Ub

impendam. Utinam poflimus paffionum ChriítiefTe

;hiqw illas exfcribendi non fuerit

partieipes, & aliquid pro veritate pati! Maneo.

Océafio.

m

"Totus veíter.

"Intonnus.

jute

Sciupulus àmicórüm pïei*umqtïe' primarius eft,

Lovanii bac 1$. Martii 171 i.

quod Pontifex adeo expreffe afferat fefe requirere ad

P

fincere jutandunt, ut quis judicet interius propofitio-

rum

EPISTOLA C

nes illas in ipfo fenfü aü&toris effe damnaras; proin-

elle

dequeillum qui quocumque modo feü ratione aut mo-

Del

Eikelz'o: De Con'fitizfioize VxNEm -DOVQM'IN'L

tiVo vere dubirat, & confequeürer. prüdenter judica-

pori

re nequit, ftanteillo dubio, heerefim illarum V, prop.

ties

Ampl.D. Videtur nobis fimpliciter fübfcribi nofi

fid

in fenfü obvio libri non continari , licite didtum ju-

poffe Formula ad nos mifTze, eo quod per eam ad.

rámentum préftare non pofle, Dico prirmariurn il-

cer

mittitur fimpliciter Conftitutio Zzzeam Dotnini &96,

lum effe , quia licet ex rationibu$ tüm noti illitis ami-

bus

qui dum admittitur fimpliciter , videntur admitti

&i, tum eX Epiftola Paítoris illius Galli , aliis textibus

fid

omnia, qua in ea afferuntur. . Afferuntur autem iü

Bulle (Zzeam Domuni Sabaoib), feorfüm fpeétatis,

plu

ea tria hec.

1, Condemnatio quinque Propofitio-

in rigore folutio dari poffe videatur, quz faltem pro-

num. : 2. Factum Janfenii, feu quod quinque Pro-

bet factum definitum non effe &c.

Ínterim nullaai

pofitiones in Janfenio contineantur.

3. Quod quiju-

plaufibilem rationem adducunr , qua probetur quod

rat, debeat interius judicare doctrinam hereticam li-

Pontifici moderno fatisfiar plene ab illo qui dogmati-

bro Janfenii contineri, Porro factum Jan(emi admit-

bus fidem, fa&tis reverentiam , inobfequiofo erga fa-

(

tendum non eft, fed religiofo filentio diffimulandum,

&i definitionem filentio confiflentem, folum prabe-

Quare proponi poffet Formula cum hac mutatione:

ret ; quod ultimum tamen folum requiri, vel faltem

JDeclavamus zos. quinque Propof[itiones damuave ; &9

fufficere poft pacem a Clemente IX. — Gallie reddi-

circa. Conflitutionegm | VINEAM

OMINI €£2'c.

0nmninenm

tam, & poft Breve Innocentii XIl,. merito credi po«

quam Ecclefia Catbolica vequirit. veverentiam &5 obe-

Vel fic: De-

terat ; & paífim, ut nofti, ab amicis etiam primariis

Di

dieutiam babeve , ac. femper babituros.

credebatur,

Ad hoc, meo judicio non fàtis reflectit

, 1

claramus 1o$ Conflitutiozem , qua iucipit VixEAM Do-

auctor Epiftolee Gallice, — Sciebat enim ille procul du-

.^

MINI . 4uoad cendemmationem quinque Propofitionum

bio, quod plerique viri primarii, ideo jam fimplici-

»1

admittere. omnemque circa eam quam . Ecclefia. Catbo-

ter Formulario fübícribi poffe cenferent, etiam ab iis,

»1

lica vequivit.&gc. . Velfic : Declaramus uos circa Con-

qui fa&tum non crederent, quia t. Clemens IX, Epif-

»l

flitutionem, qu&. imcipit ViwEAM DowiNI , ommenm

copos illos quatuor plene & integre & fincere fatisfe-

quam Ecclefia. Catbolica vequirit. veverentiam &9 obe-

ciffe Pontifex ille fcribebat, quos tamen fciebat dog-

di

dieutiam babere ac femper babituros. Priores due

matibus folum fidem, & factis reverentiam füa fub-

üt

Formule huic tertie préferenda funt; quia clarius

Ícriptione feu explicatione praflitiffe ; quosque fcie-

(ie

fignificant diftinctionem inter fa&um & jus: Ter.

bat per reverentiam facti non aliud quam religiofum

dii

tia tamen, etiam judicio noftro; poffet admitti, fi

filentium intellexi(Te. |

offeratur.

t

[

2. Sciebar auctor ille quod inter cetera argumen-

Quod ad alterum attinet, nequaquam nobis vide-

ta, quibus fimplicem fübícriptionem Belge Theolo-

tur pro bono pacis pofle peti , nomine Ampl. Erke-

gi vindicabant non poftrema etiam illa forent qua ex

Qu

f&

lii abfolutio ad cautelam. . Hanc enim petendo fignifi-

Brevi Innocentii XII. deducebaritur ex illo capite,

caret faltem dubium effe an valida non fit Excommu-

quod Pontifex ille ibidem aperte declararet füfficere

fb

fai

nicatio ; quod foret contra finceritatem Chri(tianam.

fi V. ille famofze propofitiones fincere abíque reftri-

Preterea fi id dubium fit, dubium eft etiam, an va-

Gione &c, condemnarentur ;z fezfu obvio quem ipfa-

ls

lide Sacramenta adminiftrarit, an S, Sedi rebellis non

t

met pvopofitionum verba pre fe ferunt.

( Nora quod

fuerit &c,

Atque hinc quantae turbationes in popu-

mentionem nullam faceret fenfus ab auéctore intenti,

lo, qui dubitare incipiet, an valide abfolverit , &c.

aut fenfus libri &c,

Item. quod idem Pontifex nul-

Q

d

Addendum, quod íic dominatus Romanorum fa.

lum veller Janfenismi accufari ,. nifi cum /egitime con-

veatur adverfus innocentes, quos pergent excom-

fiterit unam de V. famofis propofitionibus docuiffe

QI

municarionibus injuftis terrere ac vexare, certi fore

vel .tenuiffe :

,n-ullna prorfus mentione auétoris &c.

ut femper triumphent , dum etiam ianocentiífimi

facta.

(4) Cum ho« tempore Efpenius oculorum cataracta laboraret , Amici ejus nomine , aut eo diélante, refponfiones dabant.

*

C

Ad-

tàt

EperTonz EspkeNi:0 PECULIARES.

393

t

Advertere jam dignetur Eruditio tua, quod hic

proinde fatis fignificat vellefe hunc fenfum excludere,

]

Pontifex (Clemens Xl.) ex profeffo omnia argumen-

nec admittere alium quam quo fpondetur obediertia

ta (qua five ex iis quae füb Clemente IX. vel Inno-

ormnis fimpliciter : hanc autem fpondere non licet.

centio XII, facta fuerunt) refutet.

Neque refert dicere Z/onduni per voces ficut && que

. Ubi enim lanocentius XlI. ubique agitde ipfis pro-

unum idemque fignificari : quia non ex dictis Z/oudz,

pofitionibus fecundum fe, & feorfum a libro vel au-

fed ex communi & recepto paífim ufu fignificatio vo-

cum petenda eft.

h

étore fpe&tatis , ex qua. primarium argumentum de-

ducebatur, hic ftudiofe cavet unquam illas propofi-

Fruftra etiam dicit fe neque directe , neque indire-

tiones velillum obvium fenfum nominare; nifi fimul

&e exigere Formularium: nam hac protetlario facto

:;

addat illas efT» propofitiones Janfenii , illarumobvium

contraria eít: indirecteenim lF'ormularium exigit dum

& damnatum fenfum effe (enfüm ipfius libri Janfenii,

exigit omnem erga Conftitutionem ViNEgAM DowiNi

&c. utauctor Epi(tolee Gallicanae fatetur : atqueadeo

aliafque ei infertas , obedieutiam.,

per hoc fatis aperte fignificat illas propofitiones, il-

— Quare exiítimamus F'ormulam propofitàm admirti

non pofle, nifi vocula ficut in voculam qu2 murtata ;

larum obvium fenfum debere intelligi tales que fint

ipfus Janfenii, & fenfum obvium libri contineant ;

hoc autem fümmum effe guod admitti poffir, cenfet

atqueita totum per hoc corruit argumentum quod

Clar, Efpenius, cui omnino confíentio qui fum &c.

ex Brevi Innocentii XIl, non uno loco deducebatur.

^. Opfivaet.

22, Nov. 1711.

Non minus quoque energice evertit argumentum ab

auctoritate iftorum quatuor Epifcoporum deiis, qua

EPISTOLA CIII.

tum acta fuerunt , ex fufficientia filenrii religiofi erga

Opfiraet (fuo &? Efpenii uomiue) Erkelio: De

facdtum defumptum.

É

Declarat fiquidem expre

ffe orbf'equiofa o filen-

flatioge tertium afferta,

: Protg-

tio, minime fatisfieri Conflitutionibus Apoftolicis.

Ubi advertas quefo , ante hanc Bullam nemiui in

Ampl. D, Ante omnia períolvam pratias, quas de-

mentem veni(íle obfequiofum filentium fufficere pro

beo jam dudum maximas, pro miffa ad me ProrefZa-

Jure.

tiope... tertium a[ferta.

Quomodo id mihi excide-

2. Ponti

ficem neque f'(upid.um, neque harum re-

rit, cogirare non poffum, qui, ut primum illam ac-

ceperam ^& avide ftudio non intermi(To perlegeram,

rum ignarum f(àtis noviff? ob(equioftm illud filentium

e(fe id quod facto tribui (confentiunttum ) Galli, tum

ftatuiffem nead diem quidem dit£rre gratiarum actio-

Belge '"Theologi, Quibus attentis &aliis qu& tem-

nem, & afferta preclare jura. veffra gvatiolari. Pla-

poris brevitas addere non finit, facile mecum confen.

cuit in ca, Chriítiana illa ac magnanima libertas, qua

ties, Pontificem moderpum, fi non aperte definierit

intrepide & fine adulatione edicitur , quid de Summo

factum, quod nunquam faéturi fünt, faltem hoc effe.

Pontfice ac praropativis , quas Romana Curia ipfi

cerit quod omnia argumenta evanida reddiderit, qui-

tribuit, fentiendum (it. Confido plures eo exemplo

bus Theolosi illi fimplici fubícriprioni Formularii,

excirandos , ut eaídem veritates , quae füummi fane

fa&ti fidem non contineri, jam palarn íatis declarabant.

momenti funt, defendendas aperte fuícipiant; prae-

cipue poft Conflitutionem Unigemtus , qua polTet

Plura de his & aliis poftea.

Meníe Auguíto 171 r.

fola ad evertendam Summi Ponrificis (infallibilem )

auctoritatem fuíficere. Nihil credo, magis Roma-

EPISTOTLTACIL

nam Curiam compefceret quam fi undequaque ejuf.

modifcripüs invaderetur, fuumque dominatum labe.

Opflraet (fuo €&z. Efhemi nomine ) D. Steenoven : n

faétari (entiret.

1n haac rem utile prorfus vi(um fuit

po[fit fubfcribà Bulle Vineam Domini, cum bac

Clariffimo Efpenio, ac mihi, fialiqui ex veítris,

claufula: ficut veros Eccldfie filios decet.

qui pra ceteris inpenio, pietate, ac probitare mo-

rum, aliisque dotibus eminemr, mitterentur in . Gal.

liam , ubi faniori doctrina morum, fcientia Patrum,

Ampl, D. Ceníemus fubfcribi non poffe huic quam

Blondus ( Nuntius Colonienfis) proponit formula:

& Hiftorie Ecclefiaftice , atque imprimis Cleri Gàl-

licani de Pontifice fententiis probe. in(tiruerentur,

» Conttitutionem SS. D. N. qua incipit Zzzeam D.

2

)

.Sabaotb ,. & alias in ea infertas, ea qua par efít reve-

fenfimque formarentur ad Ecclefiam veftram, dum

L

rentia admittimus, & omnem illarum obedientiam,

opus érit, fortiter tuendam.

Conftaret id quidem

»

ficut veros Ecclefiz filios decet fpondemus: fic nos

multo ; fedutexiftimo, minoris, quam quod in Col-

,

,

Deus &c. (4)

legium veítrum Lovanii , fere vacuum , quot annis

1. Rationes füunt quod verba ifla: Sicut veros

'Ec-

expenditur. Suggerebatur fimul ratio, qua poflent

clefice filios decet omnino videantur fignificare Confti.

novi Ecclefie veítra . Miniftrri ordinari.

Nimirum

tutionibus iftis a veris Ecclefize filiis praeftandam obe-

fi ad Seminaria quorumdam Epifcoporum Gilliz,

dientiam omnem , fimpliciter; omnem autem obe-

qui de juribus veltris inftruéti funt, & Curiam Ro-

dientiam fimpliciter iis praeftare non finit veritas, cha

manam non timent, mirterentur quidam Theolo-

ritas, juítitia & Religio.

gi, vel in ipfam etiam Epifcoporum familiam ac

2. Quod etfi verba ifta &quivoca forent poffent:

familiaritarem ' afcifcerentur ; atque ita facilius per

que in hunc fenfüm accipi, ut non omnis fimpliciter,

Capituli. veftri dimi(Torias promoveri polfent ad Sa-

fed omnis rantum, qua veros Ecclefiae filios decet ,

cros Ordines. Non audemus tamen certum hujus

fpondeatur obedientia, putamus rtamen in juramento

rei eventum fpondere; fed vobis maturius expen-

ram folemni licitum non efle aquivocatione ifta uti,

dendum relinquimus.

Forte iifdem fumptibus,

quibus nunc '"Theologi nuuiuntur Lovanii , nutriri

neque a re[tri&ig'ne pure mentali excufandum, quica

uteretur.

po(fent in iftis Seminariis,

Dolemus vobis quoti-

3. Quod verba

Ijuramenti accipienda fint eo fenfu

die bonos Sacerdotes ac Paftores vel per mortem

quo illa accipit is cui juratur: jam vero declarat Z/oz-

(ut de D. Z:/os heri intellexi); vel per lapfum ,

dut , ideo fe pro voce /icut fübítitui nolle vocem 4ue

qui morte deterior eít, eripi : fi quos novetimus,

quod hec magis in fpeciem fignificet effe quandam

qui ad miniftrandum Ecclefiee veftrae idonei ac pa-

obedientiam , qua veros Ecclefie filios non decet;

rati fint, non deerimus in illis exhortandis ut munus$

(a) DD. Steenoven '& -Daale.noort Deputati fuerant ad Ill, Nuntium Colonienfem pro concilistione quadam in negotio Cleri &

Capituli Ultraje&ini. Hane formulam dum exigeret Nuntius pro conditione conciliationis, omnem negotiationem dijTolvit.

-

tat Qe eodem argumento Ep;&ola D, Petitpied , Do&. Par. de 12. Aug, 1711.

iftud

EprsTorm ÉspEN!0 Pncüï,iAREsa' |

394

hi

iftud £ufcipiat, "Dabit forte äliquos perfecutio; fed

. $. Eofdem debere rogare atque monere dictum D.

g

vix a paucis rantum animi exfpectem. Ín tota Dioe-

Groenbout , ut tanquam Senior Capituli velit quanto-

cius convocare. Capitulum, .ad eligendum Vicaritim;

din

cefi Gandenfi ; ne unus quidem inventus eft. Pra-

(uo

fentationem veftram ad Burfam accepit Eximius Pree-

qui jüra Capituli velit exercere,

uxta formam juris alià, de;cj'uibus

f

íes Collegii Pontificii ; fed triginta florenos in (up-

4. Tum agenda j

plemenrum exigit a Burfario , qui illos procurabit,

in fcheda D,/ztomizi (c), &inprima mea füper hoc-

cu

fi folvendi fint. . Ego ipfum monui de vinculo .quo

ce negotio Epitola.

.

Ecclefiae veftrae adítri£tus eft, & de comparanda fibi

s. In ipía jam Congregau

one poffe ac debere duos

qe

finc

fcientia ac virtutibus, quibus inftructus elle debet ut

illos, Capituli fuijura confervare volentes, alios lizec

m

rem tantam fuícipiat.

fusdeque habentes monere atque urpere, ut velint

6, anni 1715.

eligere Vicarium verum , fivetalem qui jura Capituli,

yit

Sede vacante, velit reipfa exercere,

EPISTOLA.CIV.

6. Si alii, vel nihil ad hoc refpondeant, vel dicant,

Qæ

id ad D. illos hactenus non pertinere, vel facturum

fpe

Vicarium prout videbitur &c, &interim fi ad electio-

Fïmzkc. Fev[churen (a) Erkelio, (fuo & Efpeiit uomi-

ue): d Duo Capitulaves poffint elzgere. Facaviutn,

nem procedant, electionem videri validam , nonob-

ftante aliorum duorum. proteítatione,

fi Capitulum fit i defettu eligendi t

fui

$. Si Canovici minus (ani, vel dicant, fe nolleeli:

jftu

Rev. Adm. & A. D. Circa cafüm a R. V. proþoü-

gere ullum Vicarium; vel fi fua fponte, aut aliorum

tum, con(ului D. 7Zutoninum,

Ceníet mecum, quod

duorum permoti cura ac folicitudine , aperte decla-

fen

cafü quo ceteri Capitulares: ( Mavlemenfes) . noliut li

rent ele&uros fe Vicarium, fed talern qui nibil fit fa-

&urus, tum poffe duos alios, alium eligere Vica-

&u

gere Vicarium, qui Capituli jura exerceat ; ( quod

Ipfi nunquam aperte fatebuntur, dicentque id adalios

rium, qui officio fuo fit functurus : cum perinde vi-

deatur nolle eligere Vicarium, vel nolle eligere nifi

non fpectare); vel fi éle&tus forte Vicarius declaret ,

fe jura illa non exerciturum , (quod etiam verofimi-

talem, quem ipfi eligentes nolint muneris fui partes

liter nunquam declarabit), non polfint tunc alii duo

explere: nam Z'icarius non eft nomen dignitatis.

probi Capitulares valideeligere alium Vicarium. — Hu-

Uade in eadem Ecclefia poteft quispiam babere dig-

S&

L

]

ufmodi jus eis non competit , nifi quando a!ii funt in

nirarem & fimul, Vicariatum 5 fed eff nomen & res

aut

defe&tu eligendi.

Porroalii tunc, fi jura pofitivafpe-

officii praeítandi,

T

€tes, non fuerunt in defectu ; nam elegerunt; fuo-

8. Oportere ómnia peragi in formu probaste, &

Tat]

juxta juris R

QO

ol

ulas, ut tota res Jurisperitorum calcu-

Ti

que officio, quoad hoc, fünéti fuerunt, — Àn electas

^7 1*

ci-

ita Vicarius muneris fui partes fit impleturus non ;

lis poílit comprobari, nealioqui mala enafcantur gra-

V

tinet ad alios, fi mere confiderentur jura.

Eleclio

viora prioribus.

C0

non erit ob id invalida ; & ele&tus habet femper jus

Satis clarum e

ft, duos Capitulares, qui ele&tionem

Provinciam iftamadmini(lrandi, quum ita vifum fue-

ftertentis tantum Vicarii redarguunt in aliis, non pof:

tini

rit.

D. intouiuus de(iderabat his addi, quod cum

fe eligere D. Groenbout , aliumve fimilem, qui nun-

t

Ecclefie veftre: negotia fint adeo intricata , omnino

quam manum fit admoturus operi.

if

cavendum fit'ne quidquam in re tanti momenti fiat ,

Caufà eft valde intricata , quam preeftaret coram,

D

quod etiam a viris pietatis & juftitiee fludiofis merito

quam per Epiftolas tractare ; faltem fi ftatus rei non

l

poffet reprehendi. ' Atmodo forfan tota hac queftio

muraretur, quod ego mihi promittere nullatenus va-

i

die

ceffat : nam intelligo ex D. 24equoy , fcriphitle D.

leo .. 43

u

Graspar Capitularzs convenifle ; quinque ex i'lis no-

D. Jntonminus R. V. plurimum refalutat, Salveant

C«

luiffe eligere Vicarium, fed a D. loternuntio Druxel-

meis verbis DD. Qofferling , Migauck, van Heynin-

pe

lenfi poftulaffe fibi unum defignari ; .alios vero Do-

ge, ceterique amici.. Maneo fingulari veneratione

*

fett

minos, elegiffe D. Groezsout. . d jam R. V. procul

limus famulus.

xOQF. D.R. V, humil

dubio innotuir... (/)

Lovanii 12. ]Junii 1715.

eli

Salveant omnes amici. : D. zdutomiuus fingulariter

t Veæüburen.þ

ad

jubet R. V.falvere, Deuste; vir Ampli(fime, inftan-

APPENDIX ad EP. CV.

enedic&tione

pi

tibus Feftis, omni coeleftium donorum

^

t

locupletet.

Maneo Con(ulüiffime Domine, Rev. V.

Jpenii , im ca—ujlz Capituli

ïgldicium E

pi

humillimus famulus.

F. Ferfchuren,

Harlemenfis,

lar

Lovau. a. ul 171 P

CASUS POSITIO.

C0i

BPl quL.AcCV,

qu

Ec

Quam Íflrenue, Majorum noftrorum vipilantia,

Capitulum Cathedrale Harlemenfe, non obftante tem-

t

F. l/erjäbu?m Erkeläo jfuo & Efpeuii nomiue: De o-

dem avgutmento.

porum ditficulrate confervatum fit, variis fcriptis luce

pa

meridiana clarius demon(ftratum eft.

&t

Adm. Rev. & A. D, Ob negotium, de quo in ulti-

.Et non ita pridem jurisdictionem Epifcopalem ;

mis vellris ad me lirteris, irerum conveni D. 7z£oz:

qua ipfi Sede vacante competit , exerctit Capitulum

ln

num, & D. Canonicum Zivie: bonum Jurisperitum.

itlud per Vicarium Generalem Ampliffimum Marti-

elir

num Swanium.

Ceníuimus,

.

Vr

r. Vicarii elefctionem pro

r(is extra juris regulas a

Ex novem Capitularibus, quos aliquot retro annis

dC]i

duobus probis Cap

numerare folébat, per obitum Francilci Groenbourii;

qui

boris,

^

?

itularibus Fa&am', nullius effe ro-

&T

heodori Viffcher, feptem tanrum eorum faper-

del

2. Eosdem D. Canonico

fünt.

pin

: poffe ac debere id figni-

ficare D. Groezbout.

Per litteras autem extrajudiciales ac tninaces

ehg

(a) Francifcus Verfchuren Gelenfis S. T. in Academia Lovanienf Do&or, & Collegii Ultraje&tini feu Alti Collenfis Prefes, vir

imfigniter pius ac do&us , & zelofus avitz do

;

&rinz vindex, quod probant libri ab ipfo confcripti &c, — Obit Lovanii 9. -Septemf

ris 1723.

(5) Quod deeft refpicit negotia temporalia Collegii.

(c) He&c Scheda judicium eft Efpenii quod huic Epi

ftolz fubjüngimu&

4

. (d) Quod deeft refpi;it negotia.i temporalia vel nuntia extranea.

Au-

p D

p U

Eprsron EspENi0 PecuLIARES.

305

Anle Romanz, plerisque eorum tantus eft incuffus

EPISTOLA CVL

-

Q

terror ut Ecclefiae regimen a morte fere D. Potcamp

dimiferint; quod & modo propemodum pro libitu

F. Per[churen Erkelio, Efpenii £? aliorum motime: a .

|US

fuo exercet D. Iaternuntius Bruxellenfis,

-vel exercere

us Metropolitami ut talis, ad Capitulum Metvo-

!

facit per Subftitutos fuos.

politanum devolvatur » óede vacanute.

Ingemifcunt ad hec varii Ecclefiarum | Paftores,

)g

cum duóbus Capitularibus, & cegerrime ferunt Ec-

Adm. R, & A. D. In deliberationem vocaturi ea

3

clefia fuze jura ufque adeo negligi &conculcari, non

de quibus ultime tue ad me littere , convenerunt

üt

finé certà difciplinae everfione ac animarum detri-

mecum DD. Z4ztonimut, Opffratius (D. Meliffius ae-

mento.

li

grotat) Canonicus Z7viez, €?' Cincquius.. Cenfüimus

Optant ut Capitulares, vel faltem eorum pars ma-

Vicarium, íemel valide a Capitulo electum ,. non pof.

"

xima, animos refümant, atque unanimiter ad Eccle-

fe ab eodem Capitulo removeri , fine juíta caufa, ea-

fie regimen füfcipiendum fe accingant,.. Verum hoc

que bene probara. Quantum ad jus devolutum, de

0.

Íperare non licet.

quo in Epiftola Amp. D. Aryfii (4),

hec quaítio fpe-

"

Queeritur igitur

&at ad Jurisperitos.

Harebant D. Zgtogigus & D.

I. Àn duobus Capitularibus Harlemenfibus hoc ca-

Fivien. Non fatis eis conftabat jus illud devolven-

j

fü, non compertat jus exercendi jura Capirularia?

dum ad Metropolitanum Sede vacante.

Succedit Ca.

2. Annon poffintelipere Vicarium Generalem, qui

pitulum Sede vacanre in ea, qua (ünt jurisdictionis

ï

iftud Capituli nomine vere exerceat ?

Epifcopalis, nifi probentur excepta; fed an etiam in

3. An quinque vel plures reliqui Capitulares, fiin

ea, adquafe extendit jurifdictio Metropolitana? Ad-

j

fententia fua perfi(tant , ac Capituli jus exercere nolint,

ferebatur cafus Gandaveníis, ubi cum modernus E-

1

&uobus aliis debeam pravalere ?

pifcopus, infra ftatutum per leges tempus, non cle-

f

L3

gillet Archidiaconum , re delata ad (

M

apitulum Mech-

KRESOLUITUO

1

hnienfe, hocce Capitulum vel Vicai

elegit D.

j

Huppaert. Canonicum in Archidiaconum.

Sed prz-

P.

Quanqu'ui-dem ornnimoda jurisdictio E pifcopalis,

terquam. quod D. zstozminur exiilimaret noi

1 effe per

$

Sede vacante, refideat penes totum Capitulum, noa

omnia fimilem cafum , con(lat

quod D. Happaert

autem penes fingulos de Capitulo feparatiin confide-

non aufit exercere Archidiacon

atus officium.

Ob

rTatos, non apparer quo titulo duo Capitulares fepa-

rei difficultarem non valde inclinabatur D. /togigus

ratim ab aliis quinque Capitularibus potfint aétus Ju-

ad formandam caíus pofirionem. — Maturiori opus eft

risdictionis exercere ; five jus habeant exercendi jura

examine, Mulris aliis negotiis detinebarur bonus (e-

Capitularia ; quia hi duo Capitulares fimplicirer hic

nex; neque firmma jam utebatür. val

confiderati nequeant ipfüm Capitulum repretenrare,

ex quodem itinere Brux.llenfi,

etudine, fatiga;tls

Ad fecundum, cumex praícripto Concilii Triden-

Quantum ad propofiras a D. Pyleveltio (b) condi-

tini, Seffione 24. Cap. 16. de Reform. Capitulum

tiones pacis, nullius amicorum ab illis abhorrebat.

Sede vacante, non tantum pollit fed etiam jubeatur

Optaremus ramen fcire

quale chirographum darurus

infra o&to dies, ab obitu Epifcopi eligere Vicarium,

eflet D. Byleveltius , & cujus auctoritate fit ad hoc

poterunt duo Capirulares, imo ultimus folus urgere

munitus. Confido tametfi non citra timorem de op-

reliquos Capitulares, ut ad eligendum Vicarium ad

pofito, Romanos ferio velle- caufam hanc terminare,

diern prefcriptum conveniant & procedant, ne alias

Deus pacis & veritaus det finem b

Capitulum & Capitulares jure eligendi Vicarium ex-

gulari affectu &c.

onum,., m,aneo/fin-

Fevfcburen.

cedant; &ex eorum negligenria jus deputandi adSu-

Lov.24. Julii 1715.

periorem devolvatur, ac per ipfüm Vicarius depu-

tetur,

EPISTOLA CVI.

Si autem Capitulares, etiam in majori numero ad

eïigendum Vicarium die ftatuta non conveniant, vel

Fr. FPevfchburen. Erkelio,

Efj

perri £2 aliorum | nonzif:e?

ad electionem procedere renuant, poterunt duo Ca-

De eodem avgumento.

pitulares, imo vel etiam unicus, ad electionem pro-

cedere, ipfumque jus Capituli, & Capitularium hoc

Receptis klitteris de 2. hujus menfis ad

-

me fcriptis,

pácto confervare, atque hoc cafu per unicum Capitu-

conveni D. Zgtozigum & Canonicum 7

7UIemn.

Per-

larem totum Capitulum reprafentari, & jus Capituli

gunt afferere, hactenus fibi non fatis:conftare , an in

confervari pofle communiter tradunt Canonifta ; at-

cafu pofiro , Capitulum veftrum habeat jus ftatuendi

ue inter ceteros Auguftinus Darbofa, Lib. 1, Juris

Vicarium Capituli Harlemenfis.

Ajunt fe ipnorare,

Ecclefiaftici, Cap. 19. num. 98. docet, quod fi finis

num ficut Epifcopus ,

quarenus Epifcopus certae Dice-

termini ad electionem faciendam immineret, poflint

cefeos , conítituit unum corpus cum (uo Capitulo,

pauciores, etiam unus folus, non expeétaris convo-

ira eiamm Metropolita , quatenus talis, unum confti-

catis elipere, quia tempus interpellat pro homine.

at corpus cum fuo Capitulo ; proinde etiam unon

' Ttaque in cafu propofito, fi etiam quinque Capiru-

liquere de Jurifdictione, quatenus radicaliter refidet

lares renuant ad ele£tionem procedere, duo poterunt

in Capitulo, hoc illove modo confiderato, Nonoc:

curre

eligere Vicarium qui ranquam a Capitulo electus, po-

bat ipfis ullus auctor qui de hoc argumento tra-

terit Jurifdictionem exercere, tanquam a Capitulo fibi

&Gaffet. — Infpexi ego ex Collegii Bibliotheca, quos.

delegatam: & regimen Ecclefiae , etiam renuentibus

dam Jurisconfültos ; fed a nullo reperi ca(um pertra-

quinque Capitularibus, fufcipere3 eo quod ceuferi

&atum. Poterit R, V. forteinvenire auctorem de hac

debeat a toto Capitulo electus , quia penes duos Ca-

materia agentem : effe

t id non modo urile, fed pene

pitulares, in hoc particulari cafu, totum jus Capituli

neceffarium. — Videbatur etiam D. JJegtonigo res effe

eligendi Vicarium refidebat.

fine exemplo. (c) Circa ca(üm Gandaven(em de D.

Happaert ,. faggerebatur

quod R. V. poffet fcribere

12, J'unii 1715. |

D. Z'anfens , vel D. .$oe

feH$. Prudenter hic|proce-

(4) Cornelius anncif'cus K

rtyS,. Amüelodam&nüs , S$. T. L, Canonicus Graduatus Harlemenfis zelofiffimus Paftor &c, Obift

28. Sept, 1720,

(2) Succeffore D. Damen in Vicariatu Apoftolico.

(«) Hac quaftio foluta eft in fequenti Epiftola & in Refolutione 2 $. .Maii 1717. quam videre eft infra parteIV, n, IIE,

$Supplen. Oper, as Efben Pars lll.

den-

Q.q

l

ä

EI

306

EPrsror; EsPENIO PECULAIARES..

L]

dendum, ne ab ipfis quoque amicis proce(fus impro-

ri, ut omnibus innotefcat, addendo quod ea facta fit

betur.. In omnibus oportet nos adorare Judicia Dei,

juxta Tridenünum , jure devoluto ,/dum Vicarium

;

Circa. Tractatum ad quem D, £ y/eveltius (ollicitat,

non elegerit Cauitulum Harlemenfe.

l

(

cenfebant füpradiéti amici , quod fi rebus omnibus

Sugcerit R. D, Canonicus Z7viez, qui &ipfe nobis-

pro veftra fecurit;te fincere peractis, D. Zy/eveltius,

cumfíentit, in motivo pro Capitulo Harlemenfireferri

fi

vel ipíe.quoque D. Internuntius aliquibus inftrumentis

quod Rovenius, deficiente eriam alias Capitulo Harle-

f

fide mala abuieretur, id non deberet venire ad ve-

menfi, Vicarium Harlemeníem jure devoluto elege-

l

ftrum computum, modo vostempore & loco pofle-

rit quod ad haac caufam appofitum eft,

Sum cum

tis fatisfacere publico,

Clariffimo Efpenio, Exim. Verfchuren, R. D, Cano-

K

— D. Zntoninus, qui R. V, diligentiffime jubet falu-

nico Z;viez , Confultiffime & Ampl, D. A. V, humil-

tare, fuadebat, ut R. V. fcriberet D. /Zezzebel Epifto-

limus famulus.

3. Opfivaet,

lam qua virum rogaret, ur rationes aperire dignare-

'Lovanii 27. Septemb, 1716.

tur, quibus ipfe permovetur ad acceptandam Dul

lam

EPISTOTA.Lx

Uuigenitus, Salve &c, . F. Ferfchuren.

4. Augufli 1715.

ää

ZEgidio Suet (b): Quod penes P. Prepofitum, non

EPRISTOLA CVIU.,

peues zdAvcbiepifcopum , fit auctoritas dimittendi

Patres e;ïc Oratorio.

Opfivaet Erkelio, Efpenii &2 aliorum nomiue: De co-

eu argumeuto, (a)

Ampl, Pater. Intellexi D. Archiepifcopum ( Mech-

linien(em ) Amplitudini veftre intima(Te, quod in ca-

Conf. & A. D. Judicium Clariff. Efpenii , Eximii

fum , quojParer de /7ooge, non fatisfaciat fuper pro-

Verfchuren, aliorumque amicorum eft.

pofitis quae(tionibus, ipfum Patrem. debereris dimir-

I. Ante omnia Vicario & Capitulo Veftro Metro-

tere ex Oratorio, &i per vos non dimitratur, ipfe

D. Archiepifcopus auctoritare fua illum dimitteret.

politano certitfime conftare debere, quod D. vaz der

Meer a Capitulo Harlemenfi in Vicarium eletus eft,

Rogo Amplitud:nem quam enixe, ob veterem atni-

cum hac claufula aut fimili: u£ fun&iones Ficari? non

citiam , ut attente confideret gravitatem hujus nego-

€Xerceat.

tii; quia i hoc D. Archiepifcopo permittatur & obe-

2. Hoc fi conftiterit,

cenfendum eft, quod Capi-

diatur, jam dimiffio ex Orarorio non erit penes Pra-

pofitum, prout femper fuit conformiter ad Coníti-

tulum Harlemenfe nullura Vicarium elegerit; nam fic

eligere aut nullum eligere, idem eft,

tutiones Oratorii. fed penes D. Archiepifcopum, qui

— : — n L CU708 009 PFgES o 450 v—À9

3. Itaque jus eligendi Vicarium poft octiduum elap-

pratendit cognofcere & judicare de caufa dimiffionis,

fum juxta Tridentinum, devolutum effe ad Metropo-

Vult enim, quod hic Pater dimitratur, nifi fatisfecerit

s —

litanum, vel Sede vacante ad Capitulum Metropoli-

pun&is ab ipfo propofitis. Infüper liberum fibi e(Te

tanum, juxta conftantiffimam confuetudinem in Gal-

pratendit ea punéta proponere, qua fibi videbuntur

lia, quod & veítro Capitulo affervandum videtur,

opportuna, & a fuo dependere judicio, utrum Pater

juxta confüetudinem centum annorum & amplius, qua

ille füper punétis fibi propofitis fatisfecerir vel non fa.

aliis Ecclefiis füffraganeis, Leovardienfi, Groningenfi

tisfecerit. — Et, ut apparet, pratendit quod hinc fuo

&c. ubi Capitula non funt.nec Vicarii, couftanter

judicio Pater Praepofitus caeco modo abíque examine

haétenus providit.

aut cau(e cognitione, deberet f? conformare in' di-

4. Vicarii ergo veflreffe, proyidere Ecclefiae Har-

mitlione fui fubditi, & exequi realiter dimittendo, ut

( —— v T £ »-- 9

MÓ

lemenfi, ubi Capitulum officio fuo deett.

proinde Patri Prepofito in. hac dimiffione ( que eft

f. Et quamquam jus 'Capituli Vettri Metropolita-

fummi momenti, & uünde pro magna parte dependet

ni foret dubium, in tantà tamen neceífirare iliud futfi-

bonum Oratorii) nullas baberct partes. nifi fimplicis

executoris.

cere, ut ad electionem Vicarii Harlemeuíis. proce-

lgitur judico, quodin hac caufa Ampli-

daris.

tudo veítra deberet fortiter & conlílanter, his D, Ar-

6. Confequenter elapfo 3am dudum o£tiduo, poffe

chiepifcopi conatibus obfittere, & jura Oratorii tueri.

Vicarium veftrum Metropolitanum, cum confilio &

ludubitatum imprimis eít, quod penes Patrem Prz-

allenfu Capituli, Vicarium Harlemeníem eligere.

pofitum vigore Conítitutionum Oratorii, fit auctori-

(Y

7. Convenire, ut eli

[e]

atur aliquis ex Diceceíi Harle-

tas dimittendi Patres ex. Oratorio, veleos corrigendi

menfi, &is quidem ex Harlemenfi Capitulo, fi quis

fuper eorum defectibus. Deinde certum eft, quod

in eo idoneus judicetur; alioquim. nihil obftare quo-

nullus jam receptus & incorporatus Oratorio , nifi

minus etiam eligatur extra Capitulum Harleménfe.

ex notabili caufa, invirus dimitti queat,

Prererea

$, NNeque opus eít libellum fupplicem Paítorum ac

nemo poteft dimitti, nifi füper caufa, dimiffionis legi-

4* — a — 4779 —— o5 — ) $" F"99- a . €U»

Sacerdotum Harlemenfium communicare Harlemenfi

time conviétus, & Patri Prepofito tamquam Judici

Capitulo, fed faris e(t, fifignificetur illi Capitulo, &

& Superiori caufa legitime probata fuerit.

Neque

Vicario pratenfe electo, quod jure ad Capitulum &

crediderim, quod umquam in Oratorio vifum fuerit,

"— Q9 n

Vicarium Metropolitanum devoluto; in Vicarium Har-

uemquam a Patre Proepofito fuiffe dimifTum ob cau-

d—

lemeníem electus fit IN. N.

(

a

m, cujus ipfe nec judex nec cognitor fuerit.

Quare

9. Simul litteras Patentes a Vicario veftrro Metro-

pro con(ervarione hujus juris neceffarium plane judi-

politano mitrendas eíTe ad Vicarium quem elegeritis,

co, ut Amplitudo vellra petat a D. Archiepifcopo

exprimendo quod elegerit illum cum confilio &affenr-

per litteras, ut dignertur informationes fuper mori-

fu Capituli fui Metropolitani ; eique mandando ur

bus aut doétrina diéli Patris de /7ooge vobis commue

Dicece(i. Harlemenfi ftrenue invigiler, & Vicarii offi-

nicare in fcripto, ut, eis vifis, exarninatis, & au-

cio fungatur,

dito dicto Patre, (tatuere poílit de dimiífione hujus

10. T'andem debere illam electionem publicam fie-

Patris ramquam ejus judex legitimus; prout reperiet

»Xt) Cïl'Ca 5fägotïa, e qüibus in.hac Epiftola, & in quatuor immediate pracedentibus vide Prafationem Hiftoricam Caufæ Etc-

defie Harlemenfis , notanter $. X.

- ( 9) P. Smet tunc erat Prepofitus Generalis Congreg. Oratorii D. J. apud Belgas, — Vide Chronicon Orazoriiapud Belgas pag. 198,

& feq. übi dicitur qüod Clar. D. Z.B. van Efpen, amicorum Oratorii coryphzus, cum eodem 7Egidio Simet in eadem femper

claffe humaniores litteras fuüb directioione PP. Oratorii Thumifiis didicerat, & ab eo tempore fuaviffimain quamdam neceflitudinem

cum bonq 1i5än!ïe S?lg?ï?t.

x

| jus-

' :EPI»STOLE EÉsPEN1O PEC?LIABES, ;

307

fi

juftum, & quod inhac caufa nihil de fuo officio inter-

tis certus dé factis quibus refolutio noflra inititur,

mittet. Spero, quod in hoc momentofo negotio vo-

non videtur imprudenter fa£tum. — Quomodoautenmi

bis aderit lumen SpiritusSancti, quo videre poffit quid

hic Praful poffer de his factis füfficienter certiorari

lg

i

agere debeat, ícilicet pro confervatione juris cognof-

cum amicis iaquifivi; vifumque eft, quod vel poffet

cendi in prima inflantia de cauía dimiflionis per.Pa-

quispiam de factis tum in cafüs pofitione, tum in re-

l.

trem Prapofitum; fi enim hoc jus Prapofito adima-

folutione relatis, prafertim de Batavia facra defümp-

tur, & auctoritas de cauía dimi(lionis zz prama inf2an-

tis, rite informatus, ad Prafulem mitti cuni authens

tid judicandi ad alium transferatur , facile perfpiciet

ticis monumentis, quibus fides horum factorum Pra-

Amplitudo veftra, quantum inde Congregationi Ora-

fuli adftruatur ; vel fi ita videretur inftrumenta au-

l

torii praejudicium imminear, quod ne fiat, pro inti-

thentica huc transmittantur , ut haec per Doctores,

qui refolutioni fubfcripferunt cum claufula fuppofiza

mo (quo & Amplitudinem veílram ipfamque Con-

gregationern Oratorii hactenus complexus fui &com-

veritate fatlorum, videantur & expendantur, atque

fi forte ipfis fufficienter videantur probata, ipíi de-

plector) affectu, Deum Patrem luminum rogare non

omittam ; qui íum Admodum Reverenda ac Amplif.

clarent quod vifis & examinatis his inflrumen:is, ju-

fima Paternitatis ve(lras humillimus famulus,

dicent faéta in cafus pofitione allegata, & in refolu-

]

, B.van Efpen.

tione adducta effe fufficienrer probata, & confequeri-

ter conformiter ad refolutionem procedi judicent.

Datum Lovanii 19. Aprilis 1717.

Verum hanc declarationem a Doéctoribus noftris,

EPISTOLA CX

qui fübfcripferunt accipere poffe fpero quidem (ed

addicere nonpolífum: interim melibenter impendam,

& me precibus & facrificiis vellris commendans fub-

A. P. ZEgidio $met (a): De eodem avgumento.

fcribor. AdR. D. V.Z. B.van Efpen.

Adm. R.ac A. P. P; um mihi relatum e(Tet, duo-

29. Maii 1718.

ä:

bus Presbyteris (5) Congregationis veftree di(ficul-

P.S. Videtur convenientius, ut (i huc inflrumenta

tates moveri per D. Archiepií(copum Mechlinien(em,

mittantur fimul aliquis veniat, qui refolutionem Do-

étorum follicitet.

eaque occafione non parum convelli Statuta Congre-

llï

gauonis & jura Prepofiti, fignanter circa dimillio-

nem & admiffionein perfonarum, refolvi, pro aati-

EPISTOLA CXIL

quo erga Oratorium & fignanter erga Paternitatem

veftram benevolentiz affeétu , penitius rem hanc ex-

Eikelig: n Ficarius Geuevalis. debeat

C per/onaliter vefidere.

e[fe de czgm ,

aminare. Quo examine facto, reperi, non modice

D

jura Prepofiti circa dimiffionem perfonarum e Con-

gregatione convelli, faleemindirecte, per Mandaturm

Adm. Rev. & Ampl. D. Nonexiguo dolore nos af-

D. Archiepiícopi datum & mifTum Reverentige veftrae

flixit mors virorum illorum ; dequibus in veílris; &

28. Maii 1717. mandando Reverentia vellre, ut duos

fignanter D, Heuffen , (e) qui fingulari cum fruétuin

vinea veílra laborabat.

le;

Patresad D. Archiepifcopum indilate accedere juberer,

ut fe a füfpicione Janfenismi liberent. idque /ub pena

Confidimus quod aliquando excitabitur, qui verbo

dimi/fionis ex Oratorio: quo non obícure D. Archie-

imperat ventis & mari, & facit tranquillitatem mag-

pifcopus fibi affumit jus dimittendi perfonas ex Ora-

nam, & imperabit fluctibus maris & ventis qui in na-

torio, aut faltem jus mandandi Prepofito, ut eose

viculam irruunt, eamque pene mergendam minantur,

Congregatione dimittat, quos ipfe arbitrabitur dimit

ut aliquando eam, & vos quosin remigando laboran-

tendos. Quam vero neceffarium fit huic infractioni

tes videt, ad optatum portum perducat.

obfiltere, facile videbit Reverentia veftra , fi expen-

Quantum ad priorem articulum in veftris propofi-

E[

dere dignetur quod hac ratione facile continget pra-

tum cenfeo quod convenientius omnino effet, ut unus

cipaos nonnunquam Presbyreros e Congregatione

e Clero Ecclefia Harlemenfis Vicarius conftituere-

fore dimittendos , ubi contigerit effe Archiepifcopum

tür, qui & in eadem Diccefi perfonaliter refideret,

Oratorio minus bene affectum , aut ejus aemulis nimis

quam ur cura hujus Ecclefiae committatur Vicariis Ec-

aufcultantem, Iraque, falvo meliori, cen(erem huic

clefiae veftre, qui nec de Clero fant Ecclefize Harle-

menfis, neque in hac perfonslirer refidere poffuar.

Archiepifcopi pratenfioni effe obfi(tendum, ut minus

per reverentiam , juridicam tamen proteflationem ,

-qua ipíi fignificetur quod in dimiflione perfonarum

Caterum fi in Clero Harlemenfi non reperiatur,

ex Congregatione Oratorii , non intendat íe fube(Te

cui poffit in his circumítantiis Vicariatus committi ,

.Mandatis Archiepifcopi, fed jus illud conformiter ad

vel alia forfan occurrat in eo conftituendo difficultas,

mpee- T E Ey. NT R RRP

Statuya Oratorii Cap. 9. velit fibi omnino manere libe-

non video, quid obfter, quin poffit hzec cura deman-

rum, Hsecpro antiqua in Paternitatem veftram ami-

dari Vicariis Ecclefiae veftrrae ; nullo enim pofitivo

citia függerere volui, omnia veftro: maturiori judicio

Decreto cautum invenio, quod Vicarius Sede vacan-

fübmittens, qui fum Admodum Reverenda ac Am-

te, debeat conftitui e Clero hujus Ecclefiae, autinea

pliffimee Paternitatis veftrae humillimus famulus.

perfonaliter refidere teneatur, Imo fcitur, quod pla-

— £. B.van Efpen..

ribus fzeculis obtinuerit , ut Metropolitanus défigna.

( Paulo pof? 28. Muii 1717.)

ret unum ex l'pifcopis comprovincialibus , qui (üb

titulo vifitatoris , viduataee Ecclefia curam gereret,

EPISTOLA CXL

qui nec de Cleroerat Ecclefia viduate, necintra fines

E

ejufdem perfonaliter refidebat.

Verum eft, quod Concilium Tridentinum videatur

Erkdlio: De faf?z'; ip Refolutione 25 . Maii y717. velatis.

loqui de uno fingulari Vicario coní(lituendo ; íed ta.

Qhod Praful, (c) de quo in veftris, excufaverit

men non obítante hoc Decreto in omnibus paíTim Ec-

clefiis , etiam Belgicis, (excepta particulari Ecclefia

[fgicodfopmgxgg Ifiefolultioni noftre (4) 'dongc eflet fa.

-« (4). Vide.Chronicon Ortitorii apud B*elgas, pag.201. Ibidem pag. art. dicitur quodcirca menfem Augufti 1719. — Clar. Do-

&or Efpenius R. P. ZEgidio Smet tanquam veteri amico fufas litteras fcripferat in favorem R. P. Cornelii Boubereel Przpofiti ele&i

.in, Comitiis 9. Maii ejusdem anni fed has recuperare nequivimus,

sH

(?) Joan. de Hooge, & Hieron. Zegers.

. iK 6) Epifc. Bolonienfis. .

(4) Agitur de refolutione DD. Lovanienfium 25. Maii 1713. de legitima Jurifdi&ione Capituli Ultraje&tini,

(«) Hugo van Heuffen, Decanus Capituli Ultraje&ini &c.. obiit Lugduni Batavorum 14. Februarii 1719.

a n

| Mecä- | :

t Supplem. Oper Fan Efpen Pars M.

308

Err'äwoþæ EsPENIO PE'CULIAäEs.-

Me.chlïnïïenül) cura Qacantis Ecclefie committitur plu-

virorum in Galliis fortitudo, ut & ipfi pro modulo

fet

ribus Vicariis, qui ia communi, fuüb nomine Vicaria:

noftro oppreffa veritati luculentius aliquod reftimo-

fl

tus curam viduate Ecclefia gerunt, nullo Vicario Ge-

nium demus,

Sed cum non omnes hicidem fentiant

yà

RUE

nerali Ecclefie viduatee conttituto.

de eligendo inftrumento, quo teftimonium iftud con-

fi

Alterum punctum in veftris propofitum tanti vide:

fignaretur , nihil vifum eft certi conftituere, prius-

]u

tur ponderis, ut cenfeam merito adhuc paulisper dif

quam Gallicanos aliquot amicos confüluiffemus, qui-

ferendum , ac interea Patrem luminis orandum, ut

bus hec omnia magis in promptu fünt.

In his Tu

quid in re tanti momentiagendum fit nobis oftendere

prafertim occurrebas, Vir Clariffime, cujus cum for-

dignetur, (2) His maneo cum apprecatione felicis

titüdine con

juncta prudentia, a multisïgnnismihi perf

quadragefimze, Adm. R, & Amp. D. V. hum,fam. Z.

fpe£ta füit.

D

B.vanz Efpen. Lovanii hac 26. Febr. 1719.

- Gratiffimum feceris, & beneficium 'non modicum

praftiteris, fi de hac re cum amicis quorum peritiam

EPISIOLA CXlL

& pietatem certius nofti, conferre non praveris, &

commune confilium nobis perfcribere.

Quod ut in

l]

Domino Duguet: Quid teffimonii in caufa Conflitutio-

re non levi dare poffitis accuratius, hisce junximus

(!

"if UNIGENITUS fro veritate dare oporteat Eccle-

Confultationem fuper tefflimonio quod in Caufa Com-

fh

fiaflicos, Belgii Catbolici, (b)

Jüitutiodis U NIGENITUS pro verizate dave oporteat

u

Ecclefiaflicos Belg

ü Catbolz'cz', cum extva&o ex metmoriali

)!

Sepientiffime Domine. Excitat nos tot clarorum

&c, (c).

li

(a) Fortaffe jam . agebatur de Ele&ione Archiepifcopi Ultrajeclini.

É

(2

) Circa hoc negdrium vide: Memoires bifforiques fur l'affaire de la B. UnscsN. dansles Pais-bas Aurrichiens &e. T. 1. p.383.

á

& fÍeq.

$t

(c) Epiftolz Paftorali Archiepifcopi Mechlinien(is edite anno 1718. fubfcribererecufarunt Paftores non pauci; cumque 44&a Ec-

i

defe Mecblinienfs poft ediderit idem Prafül . in quibus omnes fubferiptiones collegit, cenfendi fünt refragari omnes, quorum illie

!

.nominanon apparent. n his non,modo Paítores fünt, fed Abbates etiam, & integra Canonicorum Collegia,

þl

Plebanus feu Paftor Eeclefiz Metropolitice Mechliniz, ob recufatam fübferiptionem füfpeníüs eff a Divinis , & hactenus füfpen-

ul

fus inanet.

Plebanus Lovanienfis , alio quidein , fed frivolo plane praetextu, aSacris Concionibus fuüfpenfus eft , fed revera obnon

acceptatam Conftitutionem , ut hic notorium . eft, & apparet ex refponfo Internuntii Bruxellenfis , quod dedit, dum petebantur Ju-

f

diees appellationis.

li

Prater hos funt plures alii Eccle

fiaftici, quos ob eamdem caufam variis modis affligi conftat.

r

Undecim Paftores Brabantini Libellum fupplicem obtulerant Supremo Confilio Brabantie, contra novum jugum Conftitutionis,

& litteris etiam quefti funt apud Linperatorem , & apud Sereniffimum Principem Eugenium.

[

Eodem anno Lovanii in fola Facultate Artium , adverfus propofitionem acceptandz Conftitutionis proteftati. fünt tredecim. auz

uatuordecim ; quorum Protef(tatie toti Belgio notiffima eft ,

per ingentem numerum libellorum quibus Couftitutio & impugnata

jl

'eít & defenfa; &

alibi etiamm non ignota; ex quo illius imentionem fecit. Emninentiffimus INoalius in füo Docuimento Paüyoralji

j

(anni 1719.)

Prater hos, notum e

pa

ft in eadem Facultate effe plures alios non accäptan

r

res,y'etfi non fint Protefïati; ita gt numerus non accep.

.tantiuin fere fit equalis numero acceptantium.

Similes non acceptantes etiam noscuntur eflein a

liis Facultatibus ejui'dem Academiz.

ä.

p«

Przefata quidem Proteftatio Conftitutionis doctrinam non impetebat directe; fed id aperte fa&tum eft multis libellis in ea caufa ed

r

tis, qui ab adverfariis tribuebantur omnibus iis, qui proteffati fuerant, & habenrur ut motivum juris ipforum publicum ;; nemine

horum reclamante. Erantautem nota Pioteftantium nomina, cum . Proteftationi finguli fübicripfiffent, & fübfcriptam adverfariis

Ü

!

juridice infinuaffent; ita quidem ut hac occafione quatüor Prebende eorum Romz iinpetrátz. fint.

Preterea poft fübferipferunt viginti quatuor Epiftolz ad Priücipem Eugenigmm, cum adjun&to memoriali sdverfüs. Cor

?

(í

1üitutiönig.,

& ipfius etiam pacis, ut vocant, ZAccommodeimenrz , Gallieane; acceptationem , ut videre eft per adjunctum extractum.,

qz

lidem viginti quatuor cum aliis quadraginta octo fübferipferunt Inftramento, quo committitur R. D. Heffreumonz. Paftori Leo-

t

dienfi; qui nune Pienne verfatur ; ut iftorum emnium nomine agat.apud Cefaream Majeftatem , üt ejus auctoritate cohibeatur vio-

lentia eorum, qui Conftitutionem nitantur obtrudere, conformiter. ad dictum Memoriale,

F

Et hzc quidem fünt precipua, que in Diccefi Mechlinienfi circa Conftitutionem gefta fünt.

Ü

l

Quedam etiam in "Tornacenfi & Gandenfi contigerunt, qua hic referre opus noh eft; cum ejufdem fere'generis fint teftimonis,

Nifi quod apud Tornacenfes quidam provocaverint ad Generale Concilium , ipí

l

que ita durius tractati fint.

amque Conftitutionem apertiug'impugnaverint ,V;Aa?-

Hec omnia quamquam non

li

n

levia videripoflint iis, qui noverint QUam rato in B:e.lgiqapexjtg l(juis aufit fe op'pfolne're,alïcui.Romaïfd

Decreto, dubiui

l»

narint, ut in noviíIimo die illis objici non poffit captivam veritatem ab eis faiffe detentam.

n tamen eft, an fic fatis intrepide teftimonium veritati dederint, aut veritatis inimicam SConfïi'r'z:thqnäm- fatisimgqg.

Unde quidam de edendo ineliori teftimonio & apertiori cogitant; de cüjus ratione & modo hic quaritur.

"

t

'Scribitur ceufere quosdam

; turmin GConailium,

P

;.

am'—icö-s Parifienfes , xziþii pofie inelius confüli, quain, ut fübftribant Inftrumento Ap

þeliatioxgis sd a

(

t

- : Nerum digiientur hi Do

mini expendere cauf'axfx qu:g ;ha&enu.s ab Ihfïz*uxnento taii petüxäüt,ablifllehdxini eHZe '

INempenon pendet teftimonii pondus.a formula qua veftitur, . Id quod nuperrime pulchre ádftruxit infignisauftor ( D. D'Eremqrä)

. Scriptionis Gallice: . /Memoire [ur le devoir de parler enfaveur de laveriré, " Refpondens enim iis, qui obje&tant primis fieculis non

4

'fuiffe & veritatís amanptibus condita inflrnmenta appellandi , animadvertit varids effe variorum 'temmporum 'formülas, ipfum vero

feftimonium fémper idem : nuncvigere Formulam appellándi, qualis hodie'iri Gallia ufarpatur::ea proindeuntendum efle. .

!

Sed fi in-hislocum habet temporum varietas, an- non etiam locorum ? - maxime quum hze.formula in,Belgio his poftremis fecu-

li$ ufurpata non füerit , & certe feiatur Cafaris ejusque Adminiftrorum animos,offenfura; novasque perturbationes excitare fine frü-

&u poflet:, fine fradu , inquam; nihil enim

(

veritati deeedet ; .fi eadem , que in tali Inftrumento effent dicturi , per Eþj-üol;am,a aut

fimili quadam ratione exiftimantur,

Imo timeti etiam poreft ne Cafari

pfo niedo agéndi in circumftantiis prefentibus fic irfitetur, ut abjiciat cdnHiia &prbgenfïdnem

- quam labere videtur ut Conftitutioni refiflat; & ejus caufa oppre(fos, per efficax Decretum propediem füblevet; eaque agere pergat

: quz ad. congreganduin Coucilint Generale juvare magnopere poffint, — Adde paucos valde fütuzos, qui inducantur ad appellandum,

eum jam multi reputentar Conftitutioni effe conirarii,

.Sunt, qui fnggerunt Inftrumentum. Appellarionis apud fidelem aliquem , Gallie Epifcopum deponi ;. & in ipfius tabulas referzi

poífe; opportune poftea, cum vifüm fuerit, in lücétn ederndum. ^ Sed, inquiunt alii; interea nihil teftimonio veritatis ; quamdiu

Inftrumentum latebit , accedet; & infuper metaerdum eft,: neex improvifo cafa, prout in hujufmodi fieri folet, premature lucem

videat; aütetiam fupprimatar; ità ut po

.

tius expeétanda *-vidga-:':ur if?gj(»e)mpm'i-s opportunitas s qu*a& I—nQruinen?dtn cóndi, & fixqg!.

:in lucem edi opertere judicabitur.

i

Interim illud hucusque arridet prz cate

ris, üt momenta rationum ,. ob Läüa-s öoiüïi'tutïöxiäh nonaccïpfunt, Áviti iier Bel'giü'ä:

Academici Lovanienfes , Cefarez Majeftati per Epiftolam , aut per, Dominum Heffreumonz exhibeant,

Sunt. & qui confulantut Pontifici ipfi his de rebus feribatur, fü

i

b

;

v('(:fibe,n?tiüug- qüxbufäanï €x1!f, "q(ui fitUI?. alïquö,hononsdbnazti

"

funt, reliquis fingulari inftramento 'conteffantibus, eadem efe feütire ac, vovere,

Verum exiítimant alii id non convenire, quia non ea «dignitaté aüt mültitüditie

fionem ; nihilque, ut ajant, hoc effet aliud , quam initiuimn ja&urz facere,

P

.

lus ; &t adelé gonr idigridióntm & ekpl-

ideantur-Avitis-Acadeini

,

Quzritur igitur quenam v

eis. Lcwanienfjblu'si a'tilit'?geriïtgtig? in Bel gig w am,atonbus

! h4gg;fg'ai-ïïof?gïtg fciénda ,

&tqueetiam quznaiti

itiliora, & fi.non abfolute neceíTaria fint,

J

&

"

"

x

Beneficium cumul

abitür, fi refponfio brevibus 'älicïüör-»a*i'g"u'me*'ntisv':ffdiuzü*ïät;üï*»;1" "

b

:

H

£

L]

&

B

— Em o REEL * — n - —— o o fÜJee U . 5 — £

,K Duas. Epifolas Refponforias Domini Duguet-veperirà eff in. Lucubratione fape citatüi y

'(uii'tiwh;l;

Mm, slvrg-. L'AFF, pE P

. B.

Um1iG. DANS LxS PAISBAS AUTRIGRIENS QUc. T. L. p. 394. & 398. )

Vale,

KErrsToLÉ EspEN:0 PECUERiARES,

309

lo

l.

"Vale, Vir Clariffime, & pro me caterisque idem

tution, dans tous les lieux oà Pon 'en./äz'gm uue dottvige

fentientibus Deum precare, ut nobis infundere digne-

qui lui eff oppo[ée , néammoins je ferois fort aife d'avoir

It

J

ftur & lumen quo cernamus ea, quae agenda fünt, &

dequoi détromper fuv cela les perfonues méme les plus

validam charitatem , qua eadem ipía alacriter perficia-

prévenues, — 4yez, doue , je vous fupplie, Moufieur, la

"

Th»uS, Sapientiffime Domine,

bonté de me av quer diffinclement £. au vvai l'état pré-

G. T. humillimus famu-

u

lus. Z. B.van Efpen.

fent de votre univerfité pav vapport aux affaives de la

j

Lovanii 28. ]ulii 172t,

Conflitution ; & motamment ce qu'onyy penfe, au[fi bien

ir j

que dans toute votre Province, de notre ]ettre à $, $..

LE'T-TRE

[i uotre conduite dans toute cette grande. affaire eff ap-

prouvée ou désapprouvées €9 sil ày en a par plufieurs

Boulogne (de Laugíe) far Mer à

pavmi vous, qui voulu[Jet nous dounev quelque figme de

DeM. I'Eyäque de

M. van Eípea.

correspondance &* d'umon avec nous dans les imémes fen-

ä

n

Lens, La véputatiom que vous étes. fi juement. ac-

M. L'obligation que m'impofe 1on miniffeve de vailler

quife pav vos excellens ouvrages, €7 le long temr qu'i

ug

Ih

éhitant. qu'il efl em moi aux iutévéts de l'Eglife, eff ce

yaque vous étes confulté comme le do£feur. de toute la

quime fait prendre la confiauce de vous écrire aujourd'bui.

Flandre, doivent rendre votre témoignage d'un graud

t

nfivuit comme vous étes de la. difcipline Eccléfiaffique,

poids. — De Pattends avec comfiance, per[uadé que 3« fuis,

j

vous [cavez miueux que pevjoume, qu'um Evéque ne doit

que votre amour pour L'Eglife ne vous fera vien uégliger

pas toujours fe venfermer dans la portion du troupeau qui

de ce qui pouvra coutribuer à tne donner tous les. éclair-

lui eft coufiée , €9 qu'il y a des occafions &9. des. conjon-

ciflemens dout j'ai befoin pour la défenfe d'une ff boune

j

&üuves, ol fu chavité €? fa vigilauce paflorale doivent

caufe.

(L-

sétendreplus loin, — Ces occafions font [aus doute, Mon-

On ne peut étre avec ame plus véritable effime, £2

ls

fieur, lorsquela vérité eff attaquée, quel'erveur fait du

plus de vénératiou pour votre graud mévite, que je fuis,

progvàs, & que les fentinelles pofées dans ][raél pavoif

Monfieur , votre, Ggc. t Pierre Evéque de Boulogue

fant. comine endorimies , £9 snanquer à leur devoir : c'eff

n

furr AMer.

alovs que des Eoégues à qui Dieu a in[piré quelque zele,

ls

EPISTOLXA CXIV.

feut en droit de fortir de leuvs. limites, de pouvfuivre

Pervreuv partout oit elle fe trouwve, &2 de fufciter à la vé-

h

vité des défenfeuvs daus tout les lieux o elle peut étre en

Epifcopo Bolonienfi (de Langle ).

éril.

i

S'ai táché, par la mi[éricorde du Signeur, de m'ac-

Illu(trifime ac Reverendiffime Domine. Redditze

tü

quitev de ce devoi dans ccs jours detrouble£g de coufu-

lt

mihi fuerunt littere tuze , etfi paulo ferius , quas 31,

fíon, [oit pav des écrits qui me font particulievs, foit

Januarit proximi perfcribere dignabaris. nimis fane

par d'autveg qui qme Jont commuzs avec quelques autres

mihi honorificas. .. In his occurrit (tarim fpiritus tuus

Pvélats decevoyaume , ausquels ilapluà Dieude m umv

vere Apoltolicus ,. & Sacerdoralis charitas , qua ad

l

pour. la défenfe:-de la vérité.

Ces écrits vépaudus dans

nos re quoque extendens de Academia noítra Lova-

zos Provinces &2 ailleurs , y ont produit degvands bieus,

nienfi, & L:cclefia Belgica follicirus es..— Étenim mihi

t

I)

gloire en foit vendue au Dieu tout puilJant; ils out fevvi

quoque femper perfüafiffimum fuit munus Epifcopale

Q auimer.les forts, à./[outemir les foibles, à affevmmiv

fic füi(Ie a Chri(to Domino inftirutum ut ad officium

f

ceux qui étoient cbancelans , £2 à vetivey de l'erveur ceux

uniuscujusque Epifcopi ia folidum pertineat toti qua

4

ui y'avoient pas inérité d'étre livvés à um aveuglement

patet invigilare Ecclefie , omnique loco, ubi charitas

total,

& neceífitas exegerit, curam impendere & auéctori-

Mais u des ouvrages, dont zous avons. lieu de nous

tatem Paítoralem : quidquid enim ad evirandam con-

promettre un f[uccàs plus abondant &? plus général, pav

fufionem aliaque incotínmoda de Dicecefcon. & Pro-

la bénédi&tion qu'il a déja plu à Dieu d'y doumev, efl la

vinciarum circumfcriptione ab Ecclefia ordinatum eft,

lettve à notre. Saint Pere le Pape Innocent. XIII. qui

juris eft pofitivi , quod charitati & neceffitati cedere

debet.

ureff] commnune avec fix de mes iluffves collegues dans

flépifcopat. |Comme cette piece efl écvite en Latin €9 en

;-

Pro tua igitur Paftorali follicitudine petis a me

"

E

Jrangois , elle peut étve également lue pav les Franqois

luftriffime Domine, ut accurate refpondeam a

ia,

€2 les autvesr nations.

Les éditions Latines qui en out

vel quatuor capita, fuper quibus edoceri cupis,

1a-

été faites l'omt dá vendre commune dans vos cautons;

culum duxerim tam gravi auctoritati non parere,

£5 d my a pas à: douter qu'elle $ foit. entve les snaius

Primum eft , ut diflincte & fincere exponam quis

de bien du monde,

Cela étant, mous avons un graud

)

fit prae(ens ftatus noftrae Univerfiratis circa negotium

antévét de [cavoir comment elley aétéveque, €9 de quelle

Conítitutionis Uzigezitus.

ananiere elle a été vegardée dans les Pays Bas, & parti-

Si verum eft , prout ab Illuftriffima gratia tua in

culierement dans votre univerfité de Lowvaim. — ecrois,

re(ponfione ad Epifcopum Sueflionenfem reéte fapi-

Monfieur , :e pouvorr tnieux m'addre[[Jev qu'à vous pour

enterque obfervatum fuit , Conftiturioni oppofitos

le

en étreexattementinformé,

MNos adver[aires;ont ajfec?é

effe cenfendos eos omnes, qui doctrinam docenr illi

i

de uous: repré[entev cette utiv

e

rfité comme dounaut les

contrariam ; dicendum. plane eft Academiam Lova-

anaiu$ abjolument-€9 . faus. véfe

j

rue à l'acceptation de la

nienfem , atque adeo & Clerum Belgicum, quiex hac

-Bulle Unigenitus. | Zecoutumés a prendre pour accep-

fere conformatur, Conítitutioni Üzigezitus adver(am

tans de la Bulle tous ceux qui me véclament: pas. [o-

effe; fiquidem ibi adhuc, largiente Domino, preva-

Jemuellement .contve , 215 20u5 infultent, £9 mous dé-

let antiqua Facultatis Theologice do£trina & traditio,

fient tous les jouvs de trouver. aileurs gu'em. Fyance,

qu:e in celebri cenfüra adverfus ZZavie/ium Cg Leffiun,

dfe plus petit-clergé qui ue vecoive de ceuv & d'efprit

ac in articulis per De

tis continerur.

putatos fuos Imgocentio XJ.'oblg.

:;

cette Con[litut, |.-.!e [cai combien (11y en a). à vabattre,

&2 ]e peu.de . cas. qu'il faut. fairi de. ces fottes. oante-

Quod. fi ad profeffionem fpe&les acceprationis,

ries5 tais.quelques. voimes qu'elles. fozent , on. ne . fcat-

farendum eft ftridum. Collegium Facultaris Theolo-

voit em saontrev la vanité par tvop d'endroits.

Ainfi,

gice , conftans octo dumtaxat viris

, in quibus ;duo

Moufieuv.,- qioique .j aie déja faityvoir pav-des pveuves

funt Religioli , binam .edidiffe

declarationem ,..qua

jfaus véplique..dans. via vépoufe à Mr, l'Evéque de-Soif-

Bullam Umigenitus accipit, non tamen tanquam rz-

Jonss quela commune prédication ef contramre.à la Con-

gulam fidei ;; nam & hs. voces ftudiofe evitatae funt,

q&o.

fHitution Umgemtus ^ 85* :qun'w.i la rgjet:tle , cette COn/ii.

& non üca fe recgptanï effe plureg 'ex iftis

Vl*

E»ptsror EstNlo PECULIARES^.

310

Ó

magnum arnoris Dei praceptum, vel neceffitatem il*

viris conftanter apertequé conteftati fünt, & conte-

ftantur hodiedum.

lius amoris ad converfionem cordis, differre mihi non

videntur ab articulis, quos füb /zzocentio XI. Ífolem-

[U

Miraris, fcio, Reverendiffime Praful, quid fa£tum

fit, ut tam nobiles Doctores eo adduci potuerint.

niter vindicatos Theologi noftri adhuc docent, &

ipfe Chriítianze pietatis fenfus dictare videtur. Pauli

0

Sed confiderandum jam ab anno 1682. Facultateilla

y

excludi ceepiffe eos, qui articulis Ecclefie Gallicanae

& Auguftini de Natura, Lege & Gratia dogmatibus,

L

aífentiri viderentur : itemque pofítea per factiones Pa-

qua a majoribus noftris in laudatiffima fua Cenfura,

fK

cris Defivantii (üb nomine Sacre Facultatis quaedam

ejusque Apologia tam magnifice & accurate tradita,

Doctores noftri adhuc cuítodiunt, & plerique fideles

inveéta effe Decreta, (4) que preclariffimis & me-

lioris fpei 'Theologis omnem ad ejus gradus & mu-

in corde gerunt; iis, inquam, dogmatibus, meo qui-

ft

nia aditum pracludant.

dem judicio , renuntiare oporteat, ut damnes cum

lo

Facultas enim Artium, que ob infigne privilegium

Bulla, qua ad hac capita reduci poffünt, propofitio-

nes.

nominationum a Curia Romana magnopere depen-

d

det, die 7. Novembris 1718. ex majori numero de-

" Quemadmodum Conftitutio componi non poffe

h

crevit palam fe profiteri obedientiam Conftitutioni

videtur cum antiqua doctrina fidei & morum, ita nec

Unigenitus, idque litteris fcriptis Sanctitati Suae fig-

cum jure Ecclefiaftico, cum Ecclefie disciplina, Ca-

d

nificare,

nonibus fpiritu Dei,condiris, & totius orbis reveren-

X

Verum huic Decreto, numero non multo inferio-

tia coníecratis earn facile concilies,

His enim advería efIe videtur cenfura propofitio-

e

ri, diffenferunt , atque ex his tredecim, quorum

Choripheus erat Op/Zratius, legitimo proteítarionis

pum, qua ad methodum pertinent remittendi & reti-

inftrumento, intérceffionem, feuoppofitionem fuam

nendi peccata; item ea, quam de poteflate clavium

confignarunt , caufamque fuam deinde, non fine

& hierarchia Ecclefiaftica ingerir, doctrina.

i

l

gravi füo incommodo, Itreaue profecuti funt & via-

Condemnatio propofitionis 91. Principes omnes

icarunt.

Chriftianos & Magiftratus f:eculares merito follicitos

Ü

Nihil preterea d

e illa re geftum fuit in Univerfita-

habet füperioram fzeculorum eventibusedoclos. Ve-

te noítra, nihil umquam in Comitiis ejus generalibus

nio nunc ad propofitiones de lectione Scripture Sa-

&

quinque Facultatum , nihil ii conventu Facultatis fpe-

cra, quarumego profcriptionem contrariam equidem

ciali, five [Turis Canonici (cujus ipfe füum membrum )

eff« exiftimo non folum luculentüffimee discipline Di-

V

five Juris Civilis,- five Medicinze.

vino Ecclefiaílicze longe faluberrimae, & populi fide-

Ceterum non defünt hic viri Religione, do&trina

lis in Chrifto libertati verum etiam Concilii Triden-

ff

fl

& gradu confpicui, quos conftat Coullitationem non

tini Decretis graviffimis, ac praterea, quod notari

admittere ; & quorum pars magna revera cauíam

meretur, ipfius liturgiae facra ritui quafi eflentiali :

oppreffionis fuz& coram Cafàre & Rege noftro prz-

fiquidem a temporibus Apoftolorum Sacrum Miffae

clare apunt ; quibus fe junxerunt plures per Dicece-

Officium fine praleéctionibus Divina legis ad popu-

!

fim Mechlinienfem disperfi Paftores, Canonici alii-

lum tanquam promulgauone conditionum zov? €?' -

que; nec ab hac parte defuerunt, qui cauíam hancío-

termi Tiflamenti fanguiue . C. fanciendi numquam

fuit celebratum.

lidis fcriptis propugnarunt.

Querris fecundo, Reverendiffime Domine, quid de

Certe cum Bulla in hac parte non fenfiffent antiqui

;(:

tua & fex nominati(fimorum Epifcoporum ad fuam

Theologi Lovanieníes, qui cum turbatiffimo Lutheri

San&titatem Epiftola hic cenfeatur?

evo precipui exifterent fidei Romano Catholice An-

:

ti(lites, disas tamen celebres verfiones Bibliorum, al«

Etiam Lovanii recuffa multorum fane manibus te-

ritur. Non eft, credo, que ibi elucet, humana ve-

teram Gallicam , alteram Belgicam, fpeciali au&tori-

f

ftra virtus & fapientia, fed divina , celeítis, Apofto-

tare evulgarunt; idque, ut in preloquiis utriusque

l

lorum evo digna, & quafi feptemplicis candelabri

verfionis annotatum eft, in plebis Chriítiane ufur

communem multo utilitfimum.

-

admirabile quoddam lumen, quo in his diebus nubis

& caliginis divinitus illuftremur & recreemur. Hzc

Nec eadem admiffa hic fuiffet ab iis delectis viris,

Epiftola veítra Conftitutioni non penitus faven

qui Regia auc&toritate anno 1569. prepofiti erantcon-

tes miro gaudio affecit, & ad veriraus defenfionem

cinnando /zdici expurgatorio Belgii nationibus accom»

acritis ftimulavit. FHanc, ego fateor me fíatis laudare

modata; hi enim, etíi ante oculos haberent formam

non poífe, nec mirari : hanc ego ex animo comple-

Indicis Romani a Pio IV. editi, ex decem tamen ejus

&or: huic plaudo, ac plane confentio; idemquefere

regulis quatuor tantum adoptarunt, omitlis confide-

de hac ipfa mecum fentire per magnum Belgarum

rate fex aliis, inter quas erat & quartà de lectione Btb-

ä

numerum; 'Theologos, Religiofos , Jürisperitos,

liorum : qui /zdex expurgatorius Belpicus per fpecia-

le edi&tum Philippi l. Regis Catbolici probatus fuiz

Magiftratus, omnisque generis Catholicos fideles Re-

licionis füze peritiores, partim per me ipfum cog-

& obfervari juffus, ut latius expofui in tractatu.de pu-

novi, partim non dubiis multot

blicatione Legum & Placito Regis, partelV. C. a,

qm teftimoniis mihi

[

perfuüafum eft.—

- 3. neque reperi Indicem Romanum cum fuis re-

- Ut autem epo fic fentiam, aliosque idem mecum

gulis ritu confulto in Belgio publicatum fuitfe,

fentire facile credam ; graves (unt & multiplices cau-

Excufa, llluftriffime vir, hanc obfervationem,

fa,

ü

arum ur privatas quasdam , vel Academie no-

quam expref(fit indigna agendi ratio quorumdam, qui

ftre fpeciales h

1

.

obtentu iftius regule IV. & novae hujus Bulle , a Di«

niffime.

ic attingam , fine, quefo, Præ[üldig-

*

viniffimo & íaluberrimo libro blafphemis interdum

Novum pradefliuation

ij Chrdinalis. Stotidrati. ,&

vocibus populum fan&gm Dei avertere non dubitant,

Clericum Romanum ]Jefuitae. Frazcolizi, Schola Lo-

vanien(is imprimis exhorruit, hujusque duo illuftres

Ad formam Bulla ut tranfeam, agnofco, que in

"Theologi egregie confutarunt : neque cordatus Chri-

illa notaftis abufüs, nulliratis & obreptionis argumen-

"ftiato- Catholicus feafu aliquo Evangelii imbutus per-

ta & indicia: ut nibil jam dicam de claufulis , quee Bel-

fiiciofa eorum placita fuftineat ; his tàmen placitis fa-

garum morib'ug 8;41iþerjtätibus non conveniunt.-

'vere videtür , & majori ex parte quafi inedificata Con-

ftirutio Urigenitus, intellecta n

Omitivt-er'e tamen«,zion-pofï"um', quod libro confide-

K

jimirum, ut deb'et ; -Iin

feafu naturali & obvio.

rationutm moralium & innocentia auctoris debere me

Propoü;ion-es , quas Bul'la.c:äo-ndemnat , fpg&antes

d

fentio teffittiónioru, "- Hie liber, 'cdre "Fheologoruma

| €a) Loqu"itur hic Efpenius de inUOdu&;er fuï)fcx'iptipnüs Formularii Alexahdri VII fecundum: B. Vï."ima'xmrlq)ams'ni-.'

Bel-

Errsrorx EseENI0 PECULIARES.

311

u

ll*

Belgarum latine redditus, frequentiffime hic fuit le-

clefia disciplina przfcribit. Scitur enim quod ubi

&titatus cum fümma omniaum 'T'heologorum & corda-

neceffitas aut charitas proximi urget, ceffare debeant

torum hominum adificatione & fructu.

omnia que jure pofitivo induéta fünt: Quod aurem

n

Ejus vero auttore Pafchafio Queszello per tempus

neceflitas & charitas exigant ut in partibus vetlris or-

l,

octodecim circiter annorum , quo Bruxellis vixit,

dinetur Epifcopus, qui huic Ecclefiae neceffarios Mi-

Ó

ufus fui valde familiariter, nihilque minus in ipfo ad-

niftros fuppediret , nemo dubitare,poreft ; quando-

verti, quam atrocia illa confilia & fceleraras molitio-

quidem fàtis conftat Romanos vobis non daturos IZ-

nes, que ipfi impinguntur. Quin econtrario rapuit

pifcopurn, nifi id faciatis quod conícientia vobis non

ll«

me ad fe, quod in nullo alio reperi, vafta & profun-

permittit,

da eruditio cum admirabili fimplicitate, animi mode-

Interea Queftiones, fuper quibus judicium meum

'

ftia & finpulari humilitate conjunéta , ad quam &

exquiritis , discutiam , & quid de illis fentiam vobis

j

longe tenerrima erga Ecclefiafticam au&toritatem füb-

fincere refcribam. (24) Maneo &c.

[*

miílio & reverentia accedebat ; ac veritfimum elfe

Lovanii 26. Auguít, 1722.,

-

deprehendi illud, quod quondam magnaus ille Joan:

iE

nes JVeercaffelius Foederati Belgii Epifcopus ritulo

EPISTOLA CXVI.

[

Caftorienfis, coram nobis Lovanil in Collegio A-

driani VI. de viro dederat teftimonium bonum.

Di-

"fi : ,.De prima :Babylonim/i

E pifcopo Babylouie

j

xerat, Illuftriffimusille , fuiffefe Parifiis, ( nempe cir-

"Apologia.

u

ca annum 1674.) ibidemque vidiffe praecipuos viros

t

doctrina & religione infignes; nullum autem fe re.

lllufh'f(ïïme ac Reverendiffime Domine. Magna

A

periffe eruditione ac pietate Pafchafio Queszello prae:

animi fatisfactione praleéta mihi fuit per D. Barck.

ftantiorem.

Nec aliam porro de venerabili Dei Pres

man, veftra Differtatio Apologetica, fümma erudi-

$

bytero exiftimationem habuiffe, coníftat eos omnes;

tione & unéctione referta , fuper qua a me Praul Re-

:

quibus conrigit ut hic in Belpio eum privatim coguof

verendiflime, reflexiones aliquas fieri poftulaftis; cui

cerent.

operilicet me imparem noverim , poftulatis veftris

"

Petebas tertio loco, Reverendi(ífime Domine, ut

non obtemperare nefas duxi: unde breves quasdam

edicerem, quid hic judicemus deea, quam in hac gra-

reflexiones per di£tum D. Barckman transmifi , qui-

l

«

viffima caufa viam tenetis & agendi rationem.

bus quam prudenter & erudire ufus fueris, often-

le

Celebrantur hic, & a multis acceptantibus, faniori

dunt, quas mihi communicare dignatus fuifti, addi.

tamen doclrina addictis depradicantur labores & pe

tionesad pradiétam Differtationem.

Ex illis additio-

ricula, quibus pro caufa Dei , ut decet fortes [£cclefie

nibus fignanter perfpexi, textum Concilii Tridentini

:

Pribcipes & duces, aute pulcherrimam aciem. com-

aptiffime cafüi , & materiis veítris eff? applicatum

militonum Chrifti ex omni ordine & gradu lectifft-

ejufque fenfuüm finceri(fime explicarum, nec non Pon-

l-

morum tam egloriofe cerratis, & patiendo (uperaris;

tificalis Romani verba congruenti(Iime applicara.

veflraque exempla nos hic animanr & confirmant,

lllud, & fateri debeo , me non (ine fummo hor-

Quie occafione vifirationis pagi de Queralr Gbl eve-

rore & animi dolore ex hac Differtatione obfervaffe

nerunt & a tegefta (ant, Dieniffime Prafül, me pii:

illum plane irregularem & horrendum modum prifti-

j

fime affecernnt,

Praclara etiam fcripta, quibus ean

nis Geculis inauditum , quo adveríüs Epiícopum,

dem cau(am tuemini hic magna cum admiratione &

2

omni revereritia caracleri. Epi'copali debita neglecta

l-

multrarum adificatione leétitantur,

proceditar; quinomnes, qui hanc Differtationem le-

Ad id porro quod poftremo fciíciraris, magne Pra-

gent, nifi paffhone aliqua excaecati, eod:

m hqrrore

fül, an apud nos nulli fint, qui in hac cau(à dare vel-

percutienrur.

.

lent figna aliqua confenfus & conjunctionis.

Interim hoc mi

hi fc!ario fuit , quod ex his vomnij-.

)

..— Hoc folum in prafentia dicere poffum multos equi-

bus perfpexerim, quám porens fit Deus, qui eriam

dem in hoc propenfos effe, fi modo daretur oppor-

malis & peffimis paffionibus hominum bene uti norit

tuna occa(jo, qua ex conditione rerum & temporum

ad falatem fuorum Electorum, & profeétum fuz Ec.

fumenda eft.

Hec ut primum fe obtulerir, reipfà

clefiae.

Ita enim hanc tempeftatem permitit Deus bo-

fpero, & facto ram gratiofz petitioni veftre refpon-

pus & juftusin Pal

t

orem quem Ecclefie Babylonice

debitur, confirmante Deo quod operatus eft, velle,

homo praficere propofüerat , ut eum ad Eccletiam

& efficiente quod vehementer optamus, ut nullo loco

Datavicam quafi tempeflate ja£tatum protendere dís-

ponat, &hanc Eeclefiam torlaboribus fündaram, tot

veritati defimus, aut teüi-moniumjef'q Chrifti erubef

cam«s.

fudoribus per Prafules fecundum cor ejus rigatam,

Perge, quafo, piiffime Antiftes, quos curis tuis &

jam quafi collabentem fu(tineat, & ipío miíerante ad

exemplis excitas, eofdem etiam facris precibus am-

priftinum fplendorem reducat; quod ut fiat fperan-

plius juvare,

Votà noflra funt, ut qus in vobis cer-

dum per eum qui opus bonum capir; in quo opere

tat, in vobis vincat & triumphet veritas,

fi quid a me fieri poffe judicaverit, libentiffime im-

Illuftriffime ac Reverenditfime Domine, Ill. V. G,

pendam &füperimpendar, Vota meaapud Paítorem

humill. & obíeq, famulus.

Z. B. Fan Efpen,

omnipotenrem interim erunt, ut opus$ bonum perfi-

Lovanii iG.Martii 1722,

ciat, obfecrans te, Dignitlime Praeful, ut me Sacri-

ficiis & precibus veftris preefentem habeas, confidens

EPISTOLA CXV.

per preces Mattyris & Confefforis mifericordiam con-

fecuturum apud Patrem mifericordiarum & Deum to.

tius confolationis.

Hisce cum omni veneratione fub-

Erkelio : De Eleflz'orze Arcbz'gpüinpz' Ultfajec*?z'ni.

Conf. & Ampl. D. Ad queftiones füper negotio

fcribqr &c, Lovanii 10, Aprilis 1723.

graviffimo Ecclefize veftrae hactenus refpondere diítu-

EPTSTOEDSM CXVI.

( ob nonnulla negotia intercurrentia : interim non

"dubito, quin in his circumftantiis omni modo allabo-

Preuolili Domino ***: De lBullz'f Dog.

"aticis, ac c(e

randum fir, ut eligatur per Capitulum aliquisin Epif

Placito Regio pro ei$ vequifito.

copum , isque ordinetur ; licet in hujus ordinatione

non fervarentur exacte ea om-qia qua moderna Ec-

Prenobilis ac Confultiffime Domine, Petis a me

(a) Judicium füper !;is«Quæ('tionibus dedit D, van Efpen, r2.Dec; ejufdem anni, fübfceribendo Differtationi de mifero ftatü,

quaim retulixnu? PSIHL n V.

P

in

512

ErtsToLm EsPENIO PrEcULIARES,

ft

in litteris tui$, quzenam Dulla cenfeatur effe Doga-

alicujus Concilii Generalis , puta Tridentini, qua

d

Zica, & utrum fimilis Bulla etiam requirat P/acitum

propterea fine novo examine recipiuntur , ut fupra

g(

Aiegiuin , priufquam per Provincias publicari queat.

annotatum eft,

;

Ü

Ü

Ad primum refpondeo , quod Zulla Dogenatica

Ulterius id evincit fcopus Placiti, qui eeque in his

proprie dicatur illa; in qua certum punctum doctrinze

Bullis dogmaticis ac in caeteris obtinet, Scitur ete-

.

tátnquam a Deo revelatum populo credendum pro-

nim unicum hujus Placeti fcopum effe,

U

:

quem jam pri-

ponitur & definitur : vel e contrario tamquam lizre-

dem expreffit Didacus C

0

ü

varruvias , Pract, QO. Cap.

ricum aut erroneum profcribitur. Hoc modo fump-

35. n. 3. ibidem monens, quod non tantum pravie

ta Bulla dogmatica, nequaquam comprehendit Eccle-

Y

ante admi(fionem Nuntiorum Apoftolicorum in Rec-

fiafticas Conftitutiones aut Decreta, quibus morum

nis Hispaniarum ad Regia eatur Auditoria, fed mul-

d

d

difciplina, aut Ecclefiaftica Politia, five aliqua ad illam

tis in negotiis & cafibus Litterae Apoftolice ante exe-

pertihentia praefcribuntur, .

cutionem earum ad Regia mittantur Auditoria, &

tii

I

Hac diftinctione inrer dogmata & Decreta disci-

Tribunalia, rationem hujus miffionis allegans ait; id

plina ufà fuit Synodus Tridentina , referens fpecia-

?

)

(

fieri ex /tegio Decreto, ut illic examinetur nequid

tim Decrera ad di(ciplinam morum fpeétantia, inter

,

,

fiat & obtineatur falfis precibus, & importunisíüug-

e

Decreta Reformationis; atque ita haec plane feparans

?

,

0

geltionibus a Summo Pontifice adverfus Regni Re-

a Decretis dogmaticis , quibus fidei articuli continen-

*-)1

gumque Hispaniarum Privilegia , & Apoítolicas

d

tur.

P

bj

conce(fiones ; denique ne litteree fummi Ecclefiae

Ulterius notandum, hanc effe inter dogmata feu ar-

9

L

Prafulis contra publicam fpiritualis, Ecclefiafticze

(

ticulos fidei, & Decreta Reformationis differentiam,

K

& temporális hujus Provincie utilitatem, prater

quod priora tamquam a Deo revelata (emper & ubi-

LE

ipfius concedentis voluntatem & confenfum , exe-

u

que ur ralia fint recipienda & credenda ; adeoque nec

)

cutioni mandeniur. ,,

pro locorum aut témporum varietate, mutationi ob-

Et Covarruvie in hoc puncto confonant quotquot

noxia, cum femper & ubique debeat eíTe eadem fides:

de hoc Regio Placito fcripfere 5 inter quos eminet

[Í

at pofteriora, fcilicet Decreta Reformationis, fint mu-

tabilitati obnoxia

*

»,

Franciscus $2/gado in do&tiffimo fuo Tractatu defüp-

; & pro temporum & locorum di

plicatione ad Sanétiffimum — qui ibid, Cap. 13. n. 12,

verfitate, variare pofliat.

D

alferere non dubitat, quod * omnes in cafüs in qui-

Hocipfum obfervarunt Priacipes noftri, aceorum

» bus dari poteít Bullarum retentio in Senatu, uni

W

Magiítratus in receptione ac publicatione Concilii Tri-

$

,

(

tantum rationi nirantar, & unico fündamento ju(ti-

entini, dum circa Decreta Reformationis , pravie

95

ficentur: nempe prejudicio Reipublice, ac damno

[

inftituto examine, plures modificationes & reltrictio-

??

publicae urilitatis, quodque ad hunc duntaxat finem

lu

nes adhibendas notarunt; íed circa Articulos fidei five

?5

rendat, ob illumque fuerit hoc falubre remedium

(

dogmata, per Concilium propofira, nullo inítituto

LE

introduétum. , Quod latius deducit Cap. 3. ubi

ü

examine, fimpliciter publicanda cenfüerunt, eo quod

n.28. dicit eam praxim hoc uno fundamento ab om-

non dubitarent hoc Concilium tamquam Generalé

$

]i

ÉEcclefiam univer(alem re

nibus Doctoribus ju(tificari,

fc

Eumdem hujus praxeos fcopum pauc

iä expreffit Hu-

fidei dogmata decidiífe,

prafentans, inallibili judicio

bertus Loyens, in Traétatu de Curia

Brabautie , no-

«

Igitur licer fatendum fit , Decreta quadam , etfi

tans quod nulla: Bullae Pontificie mandentur execu-

di

duntaxat ad disciplinam pertineant, atque ita pro tem-

tioni (ine permiffu Regis, aut cognitione eorum, qui

D

pore locorum & perfonarum diverfitate varia & mu-

tationi obnoxia, poífe e(le conducibilia ad fidei &

füpremae turisdiétioni prafunt ; quorum partes fünt

eas infpicere atque agnofcere, an nihil contineant aur

(

doctring puritatem confervandam & flabiliendam ;

admixtum habeant quod Rempublicam ledere

poffit

là

ramen quia nullum fidei dogma tamquam a Deo reve:

in quo uno, ait, oniir Placiti ufur confiffit.

Q

latum proponunt aut definiunt, proprie dici non po£

Cum igitur indubitatum fit, pluribus titulis contin-

P

funt Decreta dogmatica, feu Decreta fidei nulli muta-

gere pp(ïe ; ut Bullze vulgo Dogmaticee publicatio &

d

tioni aut variationi obnoxia, fed inter Decreta disci-

executio in jura publica impingere queat: confequens

p

pling referenda fuht,

eít quod conformiter ad fcopum Placiti , iftiusmodi

Porro certum eft inter Decreta duntaxat ad disci:

fe

Bullae eque ac relique e Curia Romana emanantes,

?

plinam fpeétantia , & mutationi obnoxia etiam refe-

Placito Regio muniri debeant; five in Regis Audito-

renda efle illa, quibüs vetatur ne quis in hac vel illa

riis previe ad

»

publicationem revidenda & examinan-

»

materia dogmatica , utatur certis terminis vel expref-

de (int,

»

fionibus, eo quod hoc vel illo tempore & loco, ter-

Hinc Covarruvias, aliique, feurecentiores dehoc

mini illi vel expreffiones facile nata fint inducere in

Placiti ufu tractantes, nullam inter Bullas Dogmati-

C

errorem contra fidem, ubi alio tempore & loco a

cas aliasve differentiam vel verbo indicarunt, fed ge-

j

fimilibus terminis & locutionibus nullum metuen.

neratim de omnibus afferunt cas fine Regis Placito

Ü

dumi effet erroris periculum , €o quod hujufmodi

publicari non poffe.

termini & expreíliones eo loco & tempore, sb om-

Imprimis licet dogmara fidei ubique & femper fint

»

nibus in fen(u vere Catholico intelligerentur ,& acci-

eadem, ipfetamen modus, quo populo hezc dogma-

perentu -

»

ta proponuntur, & populus ad Profeífionem alicujus

»

Dum igitur quaftio eft de Bullis dogmaticis; illae

dogmatis conftringitur, variuse(f» poteft, & plurima

duntaxat vere dogmaticee dicende fünt, quibus certum

5

occurrere poffunr, quie uno tempore, &uni populo

& dererminatum dogma ut credendum, vel ur reji-

conveniant, & alio tem

éiendum fidelibus proponitur.

e

ent,

d

pore & populo p-!urimqm ob-

B

Ad fecundum refpondeo, pre&evie ad publicatio-

Adipfum latius, adductis quibufdam exemplis, de-

!

nem Bulle Dogmatice Pontificie , eque requiri Pla.

d

duxi in libro de ufu ufu Placiti Parte s. Cap. a. $. 1.

citum Regium, ac ad

ubi & noravi eam ob caufam Phili

ppum II, non judi-

ü

na.,

Acæteras Bullas Curie Roma-

ca(Te formulam fidei,

N

per Pium IV. propofitam, &

Nam imprimis notandum , non idem judicandum

Y

Romma ritu folito folemniter publicatam omnibus ge-

de his Bullis Romanis etiami dogmaticis, quod de De-

neratim proponendam, illiusque profeffionem emit-

t

cretis fidei Conciliorum Generalium Ecclefiam uni-

tendam , quantumvis id Poatifex per Bullam fuam

verfalem reprafententium; quandoquidem Bullae füb

mandal[Tet, & Synodus Provincialis

ü

nomine Pontificis Romani emanantes , non proce-

ipfum a Principe poftulafTet.

Cameracenfis 4id-

j

dant ab auctoritate infallibili , ficut. definitiones fidei

Ad h«c conüngere poteít, ut ob certas. circum-

It

ftan-

EprrOLz EsPENIO PECULIARES,

i

[

ftantias ; puta ob excitatas diffenGones fuper aliquo

tum petitum concederetur du moins , ( ajunt ) junjue;'

à

ü

dogmate, non conveniat repente populum conftrin-

dpràs les 2vis préalables des Confeils Provinciaux ; ub

L

gere , prefertim füb gravibus poenis , ad affentien-

junguzt: ce qui femble d'autant plus nece[Jaire en cette

lj

dum five profitendum; quid füper hoc dogrmate fide

congoncture de temps., oí la Cour de Rome e[f fi entre-

.

divina fit credendum ; fed potius füaviter prius po-

prenante fur les droits C9' autorités des Souverains,

!

pulum conveniat disponi & inítrui füper ipío dog-

od quelques audacieux ofent décrier journellement le tros

D,

mate , ut ita quodammodo fua fponte ad ve:

ancien C9' tr2s [alutaire ufage du dit Placet : leguel tou-

:

ïtatem

te fois efl lemouyen uniquepour foutenir les libertés &9?

dogmatis amplectendam alliciatur.

Ulterius in hoc quoque follicite laberandum &

franchifes des Eglifes C9' des peuples , contre les ufur-

n

atténdendum , ut fidei fotmule , ipfaque Decreta

pation indues dey officiers de ladite Cour Romaine ; les-

i

dogmatica , claris & fpecificis terminis ipfum fidei

quelles il convient réprimer plus vigoureufement d cette

dogma fidelibus proponant, ne alias aliquando con-

heure, que l'on entend le dit Internoucevouloir áu me-

tingat ut dum per per fimiles fidei formulas , fideles

pris dela puifJance fupréme de S. M. introduire un [lile

in unam fidei confonantiam adunare volunt , ipfas-

de publier telles Pulles , fansmnéme de mander le dit Pla-

que circa fidei dogmata diffenfiones componere &

cet, fous ombre qu'iceluine feroit requis &* matieree

S

extinguere ftudent , ipía diffidia & fcandala, per

dogmatiques ; telles quel'on pretend étre les Ecrits dé-

fendus par la dite derniere Bulle ; non pas mémeau re-

obícuritatem & z quivocationem ma'gis* augeant, «X

diffen(iones excitént.

gard destraités dé la Morale que les Cafuifles moder-

:

. Nemo ignorat, quantas in partes Ecclefiam fci-

nesont alterée d'une chgon étrange. Aquoinousjugeons

derint variz ille formulxz pro fide Catholica affe-

wileft befoin d'obvier atemps, C9' deconferver la cou-

T

renda, ut prxferebatur , contra Arianos compofi-

tume louable des quelques fiecles , obligeant à l'impetra-

te, & per Epifcopos evulgate ; idque ob termi-

tion dudit Placet pour les. publications C9' emplois de

r

nos zquivocos quibus erant conceptz.

toute forte de Lettres , Bulles, Referite C9' autres pro-'

"

Quis hefcit quantos motus ; ob (üam obfcurita

vifions émanées des Pais errangers, C3. fignamment

tem , excitaverit hec propo(itio , tanquam pro dog-

de la Cour Romaine , afin que fous cevoile dedoctrine

s

mate Catholico propofita : unus de Trinitate prono-

il nefe glilfe quelque chofe préjudiciable à l'autorité du

N

biscracifixus fuit? Quidni igitur etiam hoc titulo

Roi,

(

$ au repos du Commun C9' public.

Hz litterze

Decreta Romana vulgo dogrnatica revideri in Pro-

babentur integré in Appendice Monumentorum ad

vinciis poterunt , priusquam publicentur aut exe-

di&umtra&. de Placito Regio, füblitt, B.

cutioni mandentur; ne fübindeé ob íuas obfcurita-

tes & azquivocationes non tam (fint apta ut popu-

Hunc fuum zelum pro confervando hoc jure Pla-

Jum in fide inftruant , & in fidei unitate fideles

citi fioftendit confilium Statüs an. 1719. cumenim ex

libello füpplice per me ipfi oblato, & Epiftola D. Ge-

!

coalefcant ,. quam potius ut majores diffenfiones ,

circà ea quz credenda fünt, excitentur, & po-

vaerts, data8. Decemb. 1718. ad D. Archiepiscopum

pulus fuper eo quod credendum eft, in partes

Mechlinienfem eidem libello jun&a, intellexitfet Con-

Ícindatur.

l

filium, quod indidta Epiftola per meum]latus , hoc jus

; Proinde cum Decreta dogmatica, feu fidem con-

Placiti füper Bullis dogmaticis impeteretur, & doctri-

L]

cernentia fübjaceant eisdem incommodis circà mo-

na quz illud afferit tanquam vetus fermentum tradü-

dum publicationis aliaqux externa fípecantia ipfam

ceretur, remifit me pro obtinenda juftitia ad Magnuri

Decretorum executionem , re&te advertit Ampliffi-

confilium - adjundis litteris quibus mandabatur ejus-

mus ac eruditus Autor tractatus de jure Belgarum ,

dem Magni Confilii Confiliaribus Fiscalibus, ut feinm

circa receptionem Bullarum Pontificiarum , has Bul-

hác cauía jungerent pro

las dogmaticas ejusdem eíle rationis cum aliis De-

Majeftatis.

1

jcqnfervandis juribus. (üze

cretis , àc proinde , fubjungit idem Autor quod fi

.. Hi autem mibi j

undli, unà mecum adeo manifefte

Proceribus Ecclefig. vitum: fuerit ; Decretum. pure

oftenderunt jus Placiti Regii fuper Bullis dogrmaticis in

dogmaticum , id eft inquo fidei articulus credendus

di&ta Epi(tola enervari , ut tandem cau(à plenarie in-

proponitur, promulgare: eam promulgationem fieri ,

ftru&a die 23. Febr. 1722. per fententiam Magni Con-

WORO u ERE U A C ETURE

fervata veteri forma , ratio exigat : ,, neque enim ,

filit condemnatus. fuerit. D. Govaerte : declaránt

25

ait, rmateria: fidei. hoc Gngulare affert; ut quoad

n'avoir été permis au Refcribent (D. Govaerts) d'infe.

3

5

publicandi ritum omnia. turbentur s. cum poffit,

ver dans fa lettre du S. Decembre 1718. jointe au diffe-

» confervatis receptis moribus , res tranquille pera-

rent , la periode cominengant: pracipue unur qui non

3

]

gi, & ad notitiam populi perduci. ** Cap; r. n. 15.

ceffat , jusqu'a la fin, comme contraire audroits, haus

.. Obfervat quoque hic Autor, quod cum Bullz quz

teürs s C9 jurisditlion Souveraine de.S. M.&o..

circa dogmata aliquid ftatuunt, non magis quam

Caterum füper Placetatione Regia requifita circa

Bulle quacumque aliam materiam concernentes ,

Dullam Unigenittt: , retpondebo tibi quantociuslicue:

rt. Praznobilis ac confultiffime Domine , famulus

ntimmunes ab incommodis quibus Respublica &

$

:

cclefia turbari poffet , confequens fit.,, .:equum

tuus humillimus.

Z. B. van Efpen.

55

non e(le (eas Bullas) eximi a folitis. cautionibus

- iLovanii 6. Julii 1723

3?

&. obfervationibus ,. quibus nova Decreta mu-

» nienda funt; ut- fine periculo tranquillitatis in

*5

Rempublicam admittantur. *

Cum.autem. continuo Curia Romana magis ma-

Ser. Principi Éugenio à Sabaudid &c.

gisque allaboret , ut Dullas. vulgo dogmaticas ,. à

Placito Regio eximat ,. utita füb pretextu ftabiliendi

Prince S'eþreniüïïmä.f ll y a. quarante fept an£ 'quä»

dogmata, fuas pretenías przrogativas 1n prejudi-

jefuis du Confeil de l'Univefité de . Louvain , Doc.

cium jurium & prarogativarum fuüz Majeffatis nec

ieur en droit C9' Profeffeur des Sacres Canonz , jen

non confuetudinum: populi & libertatum Ecclefia-

ai employé uue bonne partie à foutenir par des ou-

runi , ftabiliet & extendàt ; merito Regia Auditoria

vrages publics, les droit,, Hauteurr. C9' prérogatives

tanquam fideles Principis fui Miniftri fedulo atten-

de S. M. C9' les libertés de fes Pais bas conire les en-

dunt, uthoc us Placiti fuper Bullis etiam dogma-

treprifes des. Ecclefiafliques. . Le méme zele €9' mon-

ticis.integrum Íervetur : uti anno r6;8. expotuit

devoir , m'obligent de me mettre aux pieds de V. A.S,

Confilinm Flandriz, Confilio Privato: poftquam enim

pour reprefenter entràs profond refpett que cette Uni-

rogavit , ntin futurum Bullarum Papalium executio

ver[ité que j'ai vu. tres

otiffante pendant plufieurs

e

& publicatiofüspenderetüur , neque fuper iis Placi-

i

am?äs* ,

j jï aujourdhuz reduzte dm;: -.zm; -Zätm

à faire

X

A Pi.

Suppl. Oper .Van Efpen. Pavs II —

EPISTGL!E EsäENïb PECULIARES

314

pitié, €9 , certainemenz ála vellle d'une tetale rüine, tione obfequioram Ampl. D. Decane, Amplitudinis

gila'y eft pourvü par un vemede prompt C9 efficate ,. vettthumillitnus famulus.

Ü

€9 particulierement en faifant ceffer les violences C9

*

oppre[fions qui vefultent de la B. Unigenitus.

Z. B. van Efpen:

Lovanii 22. Apr. 1725 -

J aicru , Sereniffime Printe, quejenepouvois mieux

employer le peu de jours quime veflent à vivre dans

anon age avancé , qu'a detailler par un. Memoire (a)

£ PISTOLA CXX

la deylorable fituation de la méme Univerfité ; C3' de ce

qu'il conviendroit de faire C9 de Tégler pour la remet-

Erkelius Efpen-io, cujus fententiam poftulat de

ff

tre dans fon prémier état.

ini

ordinationibus Epifcoporum per unum Epis-

ff

*P'ofe fupplier trés humblement quil plaife à. V. A.

copurm celebratis, occaliene Diflertationis

S. de mejaire connoitre fi elle aüra là bonié d'agréer

D. Damen de eodem argumento,

b

que j'envoye ledit memoire. "T'ai l'honneur de me dire

Vi

Di

avec ün "trä; prï)fend Refpe& CO. (1724)

. Non exiftimo quod iflà difJertatiuncula ( de numero

IK

Epifcoporum &c.) Eximio D. Daimen, ejusque Appro-

li

EPIQPST'*OLA CXIX.

batori, mulitum honóris fit allatura. Certe non àadferét

p

apud le(lorer cordatos. Sola Epiflolà Pontificir Be-

d

Erkelio : De quádam preetenJá irregularitate originis

ned. XIII. fuffibit adeos confutandos , quitamgravità

f

ex parie Matfis.

no[lri Archiepifcopi confecrationem per[lringens, nul-

làm de invaliditate mentiotem facii : quam ütique facere

D

Ampliffime Domine. Reddite mihi funt Litterz ve-

oportüi[et fi de ejis vàlore dubitanduüm venfuiffet. |Ne

Ttuz, quibusme ornabas20 hujus.

Quod ad ífü-

tamen libellus tanta confidentia fefe oflentàns , incautis

f&

eriores non refponderim , ideó eft, quia exiftima-

imponat, cenferem brevi faltein vefvou[ione refellen-

D

am vobis communicatum effe refponfum noftrum ,

düm.

Nofli per nos non fietiffe, duod Epifcopi dicté

hu

quod pauto ante dederamus ad Epiftolam quamdam

Confecrationi non adfuerint, legisque iflius venia not

[

Domini Thierry, nobismiffam a Domino Erne[l; quo

fuerit obtenta. 'Et non dedignaberis nobis fententiam tu-

d

refolvimnus ea quz. concernebant eledionem Vicarii

am proferre de ordinationibus Epifcoporum per unum

d

Generalis Harlemerifis.

Catérum nulla füit occafio

" Kpiftopum telebratis , preecipue in cafu necefitatiss €9?

ni

ex hortandi Dominum Barchmanad fuscipiendum iter

anullám habedt veri fpeciemm quod juxtajus Divinum

lii

in Hollandiam. ^ Tranfeo igitur ad ultimas veftras, in

ire$ Epifcopi ad tales ordinationer ita vYequirantur , ut

tü

quibus proponitur difficultas quz incidit circairregu-

aliter habendee fint irrite CS invalide , uifi factae fint

V

laritatem quam potuiffet contraxiffe D. *** ratione

cum difpenfatione Romani Pontifiis. — Et préeterea aa.

Y

originis ex parte Matris, Ad quam Refpondeo quo

nemopreter Romanum Pontificemin lege de tribus Epif-

(

licet füpponatur nüptiis parentum ipfius.non acceffit-

copis adhibendis , nunquam difpenfare poffit. Interea.

fe Benedi&dionem Sacerdotalem, non tdmen propte-

Vir Clariflime, in Feriam tertiam proximam Capiiu-

I

rea dici poffe eundem Dominum aliqua irregularita-

lum convocavi ad novi Archiepifcopi electionem , po

(

te, vel in fpeciem, effe notatum.

Miffam dé S. Spiritu , C9'invocatum Deinomen pera-

f

gendüm;s quod [ummimomenti negotium tuis C9' ceetero«

Impritmnis enim apud vos notor'ium eft Matrimonia

d

hujusmodi quorum altera pars eft Acatholica, haberi

rüm amicorum precibPus commendans , profunda ve«

ib

neratione fubfcribor. V'enerande C9' Clariffine Do«

hu

ro veris & legitimis Matrimoniis; licet nulla accedat

mine D. Tuc faimulus obfequentilfinus.

enediétio Sacerdotalis, & tantum fint contradta ca-

ram Magiítratu vel Miniftro Acatholico. Itemque

: .C Erkeliua

ü

notorium proles ex hujusmodi Matrimoniis procrea-

Delphis mp"tim. 1I. Maii. 1725.

fi

tas, haberi vere legitimas ad omines effectus.

EPIST-OL^A CXl

.. Ulterius conftat Matrimonia clandeftina ante Conc.

Tridentinum, etiam Benedictione Sacerdotali defti-

t

D. Bejïemerfl(b) Erkelio , Efpenizi nomíne:

b

tuta, fuiffe non folum valida & legitima fed & filios

]

inde ortos fuiffe legitimos , &ab omni irregularitate

Jd pracedentem refpvnfum.

*eatenus immunes. .

,

fe

| Ampl.D. Decane. Mittit Clariffimus Efpeniuä hi&

lt

Ex quo patet quod defectusB

enedi&ionis Sacerdo-

adjunétum Refponíum, fàtis prolixum, ad Quaftionemn

ü

talis per fenon importet,' ne in fpec

,

iem quidem , ulf

quam placuit illi proponere per veftrás de r 1. Maii. Lu-

H

lam irregularitatem.

bentiffimeegoillud, viro adhuc fpiritus vigore pleno

li

Accedit quod Pater huj

us Domini femper fuit Ca-

didante, fcripfi. Rogoutdignetur Amplitudo ves-

lr

tholicus, ipfeque filius abinfantia in orthodoxa Reli-

tra quantocius renunciarean redte fit allatum, & fimul

h

gione & fide fuerit educatus; adeo

que nec dici Poiïit

quiddeeofentiatis. Si typis evulgandum videatur,

lo

natus ex parentibus hzreticis.

infcribi poterit, fijudicaveritis, titulus ut infra vería

f",

Credo etiam plures alios apud vos extitiffe , qui ex

pagina (c). Liceat Ampliffime Dornine , per vos D.

j

fimili conjugio nati , fine ulla difpenfatione Ordines

Broederfemium fàlutares mequehumillime commen-

Sacros füfceperint; nec urnquarm alicui hujus irregü-

dáre veftris precibus, utetiamfic vota, que pro afflic-

f

laritatis fcrupulum motum fuiffe. Unde confültius

ta veftraEcclefia Deo offero, illi (intgrata. Armpl.Do-

K

videtur, nihilcoram Capitulo de propofita difficulta-

& obfequentiffimus.

te, autfüperflua illa difpenfatione movere.

miqe. Ampl. V. famulus humill.

M. Beffemers.

&i

Deum orabimus ut confilia veftra ad (uam gloriam &

li

& Eccle(iz Veftrz falutem dirigat. Veneror exanitmno,

Lovanii 4. Jungi P.

E P I-

)

& faluto Ampliffirnos Dom—iqosCQ-llegas, cum obla-

ü

. (4) Nous ignorons fi ce Meimoire à & reellement compofé & envoyé, .

(/) D. M. Beífemers Primarius Philofophie Profeffor in Academia Lovar

pienfi. Vid';: äuä ae eo '*dig;un'tur T »34.--'p'ag. .38;

&

ibri cui titulus: - Mem, fuy I

affaire dela B. Unig. dans les Pai -bas Auzricbiens.

.

K (c) Titulus in

dicatus idem eft quem profert, nimirum : Z, B. van Éjfpem d*c. De nuimnero Epi

/i:dpofum ad validam. ordinationem

fuw

Epi[copi' requ

ifto R

"

*

eli

ponfio . Epiffolaris octnfteze Differtatiouis Ex D. Datnen , $: T. D. z Prof, in eadem Univerfisate , fupsr ea

ü

en quæ/lion:- evulgare. — Hanc Refponfionem Épiftolarem reperire eftin V. Parte hujus f uPPlelpfl?tL n, VF.

Errsronzm EsprkENIO0 PECULIARES,

h

315

EP lo $T OT;L A GOXXII.

lia , tum ad Epifcopos datas , voluit confülere Tran-

quillitati

Efpenius D. 3. F. Keyaertf Proburatori Generali in

tel'exerat non parum turbatam.

publicz, quam, occafione hujus Bïullæ in-

AMagno Confilio Mechlinienfi y ad ei denunciandum

publicationem cujusdam Decreti Concilii

Inciditporro i manus meas fcriptiuncula , uti mi-

hiapparet, non parum erudita

» in qua compendiofe

Remani( anui 1725.) fine Placito Regio.

contrárietates hujus Decreti R

omani cum przdictis

Litteris (uz Majeftatis exponu

ntuür ,

(F) cujus Ccopi-

am hifce junctam Amplitutini veftrz

AmpliffimeDomine. Intellexi, habitum fuiffe fet-

transmittendam

judicavi : quamque

gratam vobis fore non ambigo ,

monem ad populum

per D. Decanum Metropoliticum

utea, occa(ioneocc

intraóctavam S. Rhun

ioldiin Ecclefia ejusdem, inquo,

dam Rei

currente, pro fua prudentia & vj

gilentiajiad procuran

publiez Chriftiana tran-

more fuo declamatfet contra illos qui non fufcipiunt

quillitátem uti poflit.

Subícribo

r fingulari affectu A m-

bullam Unigenitus ; quin, quod magis mirum tnihi

vifum eft; aufüm fuille

pliffime Domine. A. V. famulu

s bumill. & ob(equen-

publice adducere quoddam

tis. Z. B. van Efpen.

Decretum,

quod dicitur editum in Concilio Latera-

Lovanii 18. Julii 1728.

nenfi.füb moderno Pontific

2!

es imo & infinuaffe quafi

hoc Decretum ab Augufti

flimo noitro Cafare effet

D.

probatum, & ex nunc a nobis pro lege

w

Refponfotie Domini Keyaerts,

,

habendum :

de quibus indubie Am

plitudo vettra propius/in-

Clariffime Domine. Pergratas D. V. de

ftructa eft.

currentis cumintroc

data 18,

[

p

lufo [cripto recepi ;.

Jatis mihi. cem-

lllud mihi [fatis habeo- perfuafüm, per loc

pertum eft quanta fcandala,

t

Décretum non mododiffenfiones inter[Theologos

que oblocutiones quottdie

J

oriantur in populo , ex effre

nàta prcedicandi licentia

& turbaátiones in populum nullatenus fedandas efle ,

coniratos qui renuunt accep

tarepure C9 fimpliciter Bul-

"

fed amplius atque apertius excitandas ; cum enim in

làm Unigenitus.

Decretum Coneilii Later

anenfis, nuper

Decreto (4) precipiatur omnibus Epifcopis 69 Paftori-

Rome editum , quamvis non placetatum

bus, ut tota follicitudine curent Conftititionem Unigen.

, pro lege ha-

berüv , vigore cujus omnes quoscumque

Catholicos ad

ab omnibis cujuscumque conditionis C9' gradus omnimo-

ejusdetn acceptationein conftringere inten

dunt , C? ad id

dà obedientia otfervari, quis hinc non facile apprehen-

per cenjuras Ectlefiaflicas compellere;

Decretu

det, hic per RR. induci Tribunal Inguifitionir, om.

m Cefa-

reum [perniturs quinimo pro nihilo habetu

r: jura fuce

ä

nibus noftratibusadeo exofüm, ut vel íolum nomen

Maje[latis., privilegia €3 confuetudines

j

hic fit execrationi; utpote quo in memoria revocen-

tàntopeream

hujus Patriee

ajoribus noftiris propugnata,

CS' tot Regiis

tarflu&uofi tumultus Belgici , & tam irreparabilis Pro-

Decretis firm

ata, palaminfringuntur.,

vinciarium noftrarum ruptura atque deceffio ; quibus

"Jjam Jeepius ea

de re conqueftus fui s fed huic tanto ma

lo omues ignos-

vel folum metus introducendi hujus Tribunalis, oc-

cunt, nemo fuccurrit ; nec video quod a

ca(ionem dediffe nofcitur.

liquid fit azen-

"

dum, priusquam fua Maje[las judicium

fuum depromnfc-

Pratereafihzc Bulla, proutfonat & verbaprzfe fe-

rit fuper querelas ip[i oblatas per Em

ineatif/mum D.

rünt inobvio fenfu, ab omnibus omnimoda obedien-

Cardinalem , quoad recur[um ad R

s

tia obfervari & recipi mandetur, quanti non erunt inter

egia Tribunalia:

gquce quidem querelee , huie Ma

gno confilio, ac Suprenio

à

fideles, quiverebuntur hujusmodi acceptátione rece-

Brabantic transmi[fce,

à.

dereab iis quz tanquam prima fuz Religionis principia

-abzgnde' refutata funt,

fed caufat

ab infantia didice

nondum decifa.

Ex quo fitut omnia negotia

que tan-

Funt; & cum lacdte Materno füuxe-

gunt preefatum recur(um in mater

iaopprel[Eonis trans-

runt ?

mittantur ad Confilium [lTatus;

idque etiam fub prcetextu,

Quis infüper non perfpiciet per hanc Bullam , ac no-

Claufulce Regio mandato (de d

ie 23

tanter per condemnationem Propofitionis XCI. qua

quc& hàdbet: Etfimes dits Confeils

-Maii 1723.) infertce

& Juges rencontrent

fic habet, Lacrainte d'une Excommunication injufie ne

quelque doute ou difficulté n

nous doit jamais empecher de faire notre devoir, (enfim

ront(9?v. Jammnamque eo deven

otable, ils en averti-

tume[! ut omnia eate-

Curia R. obttringere velle unuumquemque ad accep-

nus im dubium revocentur

per eos qui amant in rebus

tandaomniaejus placita; etiam quz adver(àntur juri-

luce meridiana clarior

ibus dubia invenire ,

busRegiis, &Patris moribus & confuüetudinibus; at-

ut eo modo

à fe avertant quam timent Ecclefiafticorum

potentiam.

que inter cxtera obftringere Minittros Regios ad con-

Quapropter jam dudum tam verbo

fentiendum omnibus articulis quiin Bulla Ccenc Do-

quam jcripto infliti

apud prefarum Confilium Status ,

üt veli

t fuper pree-

minicontinentur. Quidenim facilius Curix R. quam

dictas querelas difponere s fed nihil hatlen

fuis Decretis, ftyloipfi ufitatoy inferere comminatio-

u5 efficere po-

nem ex communicationisipfofacto incurrendz contra

tuis nec efl ut credo qui mecum agit.

Subftribor aua

par eft reverentia, Clar

i

f. Domine ,

CIaT. T. P. -

b ^ - h c —

non obedientes autcontravenientes: nequeenim poft

mulus humill. ac obfequ

hanc Bullam femel acceptam dicere licebit Miniftros

enti. j. F. Keyaerts.

Mechlinie 22. *Tulii 1

725

Regios fimili Excommunicatione nonligari; eo titu-

lo quod dumtaxat ea quz füi officii fünt exequantur ;

E ORBeROeyoOoLox þcx*xm.'

five agant illud quod vi fuijuramentiagere tenentur ;

Exe. D. Vice-comitide IW'ynants ;

fuc S, Maj. I. 69 (

quando quidem hoc ipfüm in Bulla reprobetur.

Confiliario in fupremo fuo Co

nfilio /iennz (c).

Quin & (implex publicatio hujus Decreti prorfus de-

. Excellentiffime Domine.

Ex adjun&o Prozramima

ftrueret piam illam follicitudinem Czfàrex

$us Ma-

A

'ibuna-

te C'onülii Status (d) vid

ebit ítatim Excellentia-

jeftatis , qua per fuas litteras tum ad Regia *

tua

(«) Notandum hicnullam fieri mentionem de claufüla : uzi

cilii inferta./ Decretum enim Concilii de quo agitur, 5. die

ejusdem fidei (.Catbolica) regizïaïm y

præpofïe're iufida manu A€&is Con-

lam fupradictam non referebat,

Julii 1725. Lovanii januis quarum

dam Ecclefiarum aíffixum.

; &laufu.

Vide Exemplar hujus Decreti fine di&ta claufula in T. IV,

Libri cui titulus:

Memoires bifforig: &c,

pag. 247. & inlibello cui titulus : Manifefla conzradiclio inrer. do&rinam Rom,

Pouzificum ex una parte

zer|/pargirur fub momine Z. B. van Efpen ex alrera , demonftrata.,

Lovaniü 'Typis M. van Over

d* doctrinam que receus

17125. pàg. 14.

H

beke cum approbatione

(^) Vide hanc fcri

7

B. E IV pooAs.

ptiunculam , in Librocui titulus: Meimoires bifforiques fur l'aff. de la. B, Unig. daàns les Pn/ï:- bas Autrz'cb;em

(c) lll Goswinde Wynants &c. Viennam vocatus Anno 171

:

9. obiit. 8 Martii 1732. 71 annos ducens,

fua in jure fcientia,

Hujus Decifiones in unum volumen in fol

Celeberrimus fuïr pr,

nune Sanétioris concilii Bruxellis Archiprefülis ; anno 1244.

io collectz , publici juris factz funt Opera ger

jeri lüi D. de Nenyo

: (4) Decretüm Concilii Status Bruxellenfis , de die 12, Sept,

1725. contra Refponf. Epiftolarem Efpggiä

Suppl. Oper. V'an 'Efpen Pars Ill. -

-

PÉNIO

......

PECULIARES,

h

Errsrorm Es

Lj

n

tua quid velim. 'Ai;n-iöitïä*än.fiqu*ä, *quafne dignaba-

toribus 4 , in eadeimn caufa refponfum tuli : quod ty

M

pis etiam evulgatum, nullus cárpfit: pro quaréfolu-

(ra

tur, facitutaudeam implorare protedionem veftram,

incafu gravi quimihi in fenedute mea jám evenit. Cu-

tione fleterunt etiam pene omnes Doctores juris Uni-

ria Romana tandemaliquandoaffecuta eft, quod diu-

verfitatis Parifienfis, nec non Sorbonici plures quam

tio

centum.

intendit , fcilicet utdodrinameà, pratentionibusip-

qu:

fius contraria datnnaretur auctoritate Principis , cu-

Sane mihi magis quam illis fas eft in hac caufà ref-

n

jus ego jura & prarogativas non fine magna invidia

ponfuüm dare: fiquidem Capituluin prefatum in hac

us

Academia feinper agnitum fuit, tam quoad regimen

te.

& periculo femper defendi; atque etiam ut füb no-

mine ipfius aäig*ercgyi)*'fp'ex'fon-a meà. Nec modicum

Collegiorum, quam quoad collationem Burfarum;

ple

utaudivi , exultat inde Internuntius Bruxellenfis (Spi-

quodque pleriqueex Clero Ultraje&ino inilla ftudue-

far

rint, & gradus a(fumpferint; adeo ut Academiam in-

g

nelli) quafi fuper füccefül ad quem Curia iftà afpiraf-

fet ab annis 40.

ter & Clerum iftum magna femper neceffitudo ex-

t

Dicam candid

e Excellentiz tuz,reioriginem. Ar-

titerit.

p

ripuit Minifter ille Pontificius occafionem a quadam

Quapropter

Exc. tuah enixiffimerogo, &perpri-

u

ftinarn ámicitiam, fi italicet, obteftor, ut laborum

Confultatione , quam in formá Epiftole dedi füper

IT

uzítione , mihi tamquam Jurisconfülto propofità ,

ineorum & vexationum , itemque finceritatis X infir-

p

in cafu Capituli E

Tnitatis mex memor, mihi in haccauía omnem fpem

H

2

éclefiz UltrajeQinze Ro'm'aq'c) - Ca-

& protectionem impartiri digneris, quam equitas exi-

; thOlicæï; '

gerevidetur, quamque fümmibeneficii loco cum fin-

Quo irerq pratextü vel fundámento contra hanc

2ulari fiducià praftolans fumma veneràtione fübfcri-

meam Coníultationem illeadéo exarferit, pleneigno-

bor. Excell Excell. Tua. humill. & obíeq. famulus,

ro: cum gravamina & àllegationes ipfius mecum nus-

Z B. vah Efpen.

quam communicatz fuerint verbo velfcripto : quin

Lovanii 12. Sépt. 1725.

ne quidem exemplar Confültationis quod confilio ex-

bibnit ; mihi viderelicuit, multo minus agnofcere.

Topeépa - CnM

Ego qutem Miniftrum illum nóva iterum contrà

Ill- D. Vice- Comiti van de?. Haegen y Cancellario

Biabantid &c.

1né clam moliri íübaudiens, ut omnem füb & obrep-

tionem prevenirem, libellum fuppplicem optuli Con-

filio , in finem ut mecum cummunicarentur querelz

Il!uürifïïthe Dóiine. Quod diu defïderatärf: ilius'-

& gravaminalnternuntii. Sedincaffum. Petii, iterum

triffimam veftram Dominationem equitas & clemen-

1!ü

t

iterumque oblatis libellis: necfic obtinui. Prodiit ve-

tia Czfaris nobisremiferit, eximia Cancellariatus Bra-

n

ro programma prsefatum , quo Con(ültatio fub nomine

bàntiz dignitate condecoratam , gaudeo magnopere,

& exanimo gratulor. Talem profedo yirum re-

lj

meo durius profcribitur ; ac publica ipfius laceratio

K

decernitur : ficque in faiam & honorem meum ani-

quirebat przcelfam illud munus , qualem te Dei O.

madverfum eft gráviffime, meinaudito & indefenfo :

M. beneficio nobis natutà & formatum Auguftiffimi

]!

principis hoftri fapientia feliciter elegit. confirmet

h

quin imo, fi liceat dicrf.f, auctoritate imcompe-

Üi

tenté.

tloc omnipoten$ ; quod operatus eft ; idemque ver-

iU

Et quidem vi cujusdam Brevis Romani (a) , in hac

tat ad laudem & gloriam nominis fui ad. falutern quo-

Patria nec vifi nec placetati , multo minus pro-

que veftram , & totius patrie atque Eccle(iz feli-

j

citatem.

$

mulgati, & de quo an germanum fit dubitatur :

Til

( Certeexemplaria quz Latino Flandrice Bruxellis &

Mihi equidem Illuftriffime D. de promotioneilla; &

patfim jer Belgium difpería fuerunt, folam authenti-

przfentia veflra fpecialiter lztandum effe (entio, eo

i

quod prote&ionem veftram & benevolentiam quam

L:

cationem Auditoris Internuntii , nullum autem publi-

cationis vel Romg fa&z veftigium praferebant )

nonnunquam expertus fum, mihi fperem.non defu-

/1

hi

turam , jam nunc quando maxime indigere V1deor

C

. Quam mihi grave fit; Excell. D. in fene&tutetam pro-

lt

vecdta famam & honorem meum profcriptum cernere;

Antequam àd cafüm veniam, recordetur , quaío,

quem usque ad annum 80, Deo juvante, illzfum ferva-

Illuftriffima Veftra Dominatio, quot & quibus fraudi-

Wl

vis non obftantibus machinationibus adverfariorum ;

bus & machinis me ha&enus oppugnarint Miniftri &

fi

quas dum juridice mecum actum eft, femper everti :

affeclz illius Aulz cui invifa eft doctrina mea de ge-

[

uz quantum audctoritati fcriptorum meorum , atque

nuinis juribus Sacertotii &Imperii, eorumque concor-

i

etiam ipfiusMajeftatis juribus & prarogativis,quas in il-

dia, Etut nihil dicam de fycophantia P. Defirantii ;

ll

t

lis propugno, hzcdamnofàfint, fümma tua perfpicia

de Govartii calumnia &c. non exciderit credo pericu-

disjudicabis melius quam ego exponam.

Itaqueadip-

lum in quo fui anno 1718. occafione ledionum mea-

:

füm Thronum S. C. ac Cath. Suz Majeftatis quere-

rum, quas tunc tradere coeperam de poteflate Eccle-

n

(

las deferre me coacum fenfi. Quas cum ad Supre-

fiaftica €3' politica circa facra: & quomodo fuper eo

mum ejus Senatum remittendas exiftimem, rem plu-

me fecurum effe jufferit IIIL. V. D. quando Agens i

W

ribus non explico.

hac urbe me ad alloquium fuumadmiferat, aflerebat-

li

Illud tamen dixero , mea

ffequi nohpcfï'e, quid in

que quod caufà illa effet evacuata, quod poffem libere

[j

Con(ültatione mea occurrat quod tam acerbam, eam-

in docendo pergere, nihilque in me effet quod displi-

J

que publicam cenfuram , etiam me inaudito merue-

ceret DD. Senatoribus Confilii Status, vel quominus

j

rit.. Confültus de more refpondi; limites Coníülta-

prote&ione füa me honorare oinni occafione digna-

rentur.

Ü

tionis nusquam exceffi; & mihi certum eft, vel ter-

minum reprehenfibilem non affignaturos adverfarios

Evenit tamen , Illuftriffime D. ,

.. quod numquam

meos. Quod refponderim füper quaftione in caufa

fieri poffe putabam , fed evenit abfentelll. V. Do-

minatione , ut Interpuntius Sux SanQitatis recen-

Cleri Ultraje&ini certe mihi in crimen verti non po-

teít: licebat enim mihi , ipfaque qualitas Do&toris &

ter in Confilio Status adveríüs me indefenfüum &

juftitia exigebant equz füper eorum quam füper alio-

prorfas inauditum . per ob & fupreptionem mira-

rum jura , refponfum dare.

bilem , impetraverit infamans valde Decretum , &

In quo igitur a me pec-

],gj

catumeft ? Necenimüllalege nunc vetitum fuit quod

litteras infüper Regias ad Re&orem & ad Promoto-

rem hujus Univerfitatis , ut contra perfonam meam

lieuitab)annis 6. vel 7. quando cum collegis meis Doc-

1n

(«) Breve Benedidti ?EIIIQ 'occafione confécrationis D. $teenhoven , Archiepifcopi Ultraje&ini , die 21; Febr. 1725- datum.

l

EPISTOLJE EsPENIO PE*CHLIARES, j

317

y

inftantiffimeagatur, uti&agerecoeperunt. Copiam

B. De vita & fcriptis Do&oris van E

$

lq

commentariolus.

fþejnk

1l

Decreti & mearum fupplicationum quibus audiri frus-

(

trarogavi, hicaccludere audeo.

Unaqueintamacerbo caíu ad potentem tuam protec-

Zegerus Bernarüdus van Efpen Presbyter , Sfurig

(

tionem confugereliceat , quarenti opportunum ali-

Utriusque Doctor C9' S.S. Canonum Profeffor in Uui-

dC

quod, remedium honori & fame mez. Dodrinam

verfitate Lovanien[i natus eft Lovanii 9. *Julii 1646.

3

meam quodattinet, & rationem agendi quam ad hanc

Patre joanne, Sfuris Utrius

"

que Licentiato Matrg Eli-

1

usque ztatem mnieam 8oannorumtenui, hanc, faven-

fabetha Zegers.

R

*

te Deo, non vereor juftiicare, dummodo liberz &

Iu eadem Univer[itate promotus e[l in Artibus loco

!

plenaria defentioni,ut oportet,locus concedatur. Cum

feptimo in folemni concurfu philofophico anni 1665 qui

tamenin hac vita non femper unumquemque tutum fa-

locut magui ingenii indubitatum eft argumentum.

ciat fua innocentia, cogor iterum iterumque rogare;

Licentite gradum in utroque jure ibidem adeptus e[t

ut quam potes hunc in finem , prote&ctionem mihi im-

12. junii 1670.

pertiri & procurare digneris. Hoc novum beneficium

Presbyter ordinatus anno 1673.

ut ab Illuft. V. Gratia magna cum fiducia expectem;

Defignatus S. S. Canonum Profeffor anmo 1674.

Íuadet priftinus vefter erga me affedtus, & notus vefíter

Creatus Juris utriusque Doctor 22. Octobris 1675.

projuftia zelus. Sumcumomni veneratione & fub-

Ab anno 1684. evulgare ecpit varia preclara Opus-

. & obfeq. famulus.

äzn:

miffione, Ill.D. M. D. V. humill

cula que continentur operum ipfius parte quarta Edi-

tionis ultime anni 1

"

Z B, van Efpen.

modum prodiere.

721. exceptz'ls duobus que po[l-

à

Lovanii 2, OQ. 1724.

Alterum /Equitas fententie Parlamenti Mechlinien-

fis in caufa Do&toris van Efpen & Confiliariorum Fis-

APPENDIX ad 'EFPIST'OLAM CXXIV.

calium ipfi jun&orum, contra D. Petrum Govaerts,

Dicece(is Silve- Ducen(is Vicarium Apoftolicum ,

A. Epiftola Do&orum & Profefforum Facultatis

nec non ejusdem Parlamenti Confiliarium C9'c. Latee

Medice Lovanieaís, D. Garelli, S. Cafarex

i

23. Feb. 1723

& C. M. Archi-atro in gratiam D. van

Aiterumopufculum typis primum impre[fum eft hoc

Efpen in eodem negotio.

anno 1725. fub titulo DE RECURSU ad Principem.. &

de hujus Recuríüs effeQu.

Excellemiffime Cs* Magnï;ïtenïi J[/ime Domine Profe[fio

Inter antiquiora opufcula hic memoranda funt :

nofià Medica C9' qui in Academia Lovanien[icentigit

Concordia Immunitatis Ecclefiafticz & Juris Regii,

mobisordoy necnonanimitui celfitudoy notusque erga

adver(íüs certamen immunitatis &c.. a Petro

vonum comiune àc Cafarisobfequium ardor faciunt, ut

inftitutum.

.Govaerts

hifce interyellare tuam excellentiam. audeamus in cafu

Tra&tatus de Cenfüris Ecclefiafticis &c.

&ravi Dottoris van Efpen jurisprudentie Antif[litis

De Immunitate Locali feu Azilo Templorum.

pra[lantiffimi.

Qui cafus cum Exc. tuam non lateat ,

Traciatus infigniffimus de Publicatione legum Ec-

füperfluum foret hicexplicare quantopere in eo commp-

clefiatticarum & PLAcrro Regio : qui in lucem venit

dayublica acjura Principis no[iri Augufliffimi pericli-

anno 1712.

tettur. Quin imo adverfarii mnondum contenti mandatis,

4nno i700. Tupis evulgabatur celebre Auctoris

quc abaula Bruxellenficontra eumfubripuerunt menfe

Opüs , quod infcribitur :

Septembri novijJimo,novis quotidie molitionibus dignil/1..

Jus Ecclefiafticum Univerfüm n

2 vol. in folio.

miviriexitium quaritant. [ta ut vehementer metuamus

Cujus jammodo videmus Editionem quartam. Prima

ne àn occafu viri tanti , qui Academice noftre fplendo-

facta eff Lovanii , fecunda €S9' tertia in Germania ,

E

rem C3' gloriam per hec tempora precipue fu]linebat ,

quarta in Gallia.

jam magis inclinetur apud nos omne bonarum rerum [tu

Ex quo libet opus illud reipfaaccomodatum effe ho-

dium;eS uequaliscumque quiin furisconjultisCg patrice

diernz difciplinz prafertim Bellgii , Galliz , Germanise

Confiliariis fupereft projuribus Principis C9' Ecclefice li-

& vicinarum Provinciarum

» quemadmodum in froæi-

bertatibus vigor elangueat- ' Quomodo enim lubeat pro

tispicio libri prefertur.

iis decertare aut [lare, fi videbunt ipfum Choripheeum

Scopum C3' modum [uorum ftudiorum aique operum

fuum ita affiigi ac deferi; atque adeo cum authoritate

Autor ipfe breviter declaravit in Libello fupplice , ex-

fcriptioneniilias fubverti jurium pretiofiffimorum tan-

hibito Sue |.Maje[lati in Confilio Status Bruxellenfis

tumcolumen. | Quid hinc porro toti Academice no[trce

appo[tillato 13.. fulii 1719. ubi exponit:

immineat? Quid Patrice C9' Reipublice ultro fapientice

» Quod pro munere fuo fludia fua jam a quadra-

tuc occurret. Intam prefenti periculo nulla fuper-

» ginta C9 amplius annuis femper ita direxerit , ut

e[fe videtur humanitus fvef nifi in. celeri C9 efficaci

» juri Canonico , prout in fcholis tradi folet , etiam

protectione Cafariss quam cevte fapientilfimus idemque

» Jludium Scripture Sacre, veterum. Canonum €9

Clementi[mmus Princeps ne ad horam. differret , f in-

» purioris antiquitatis adjungeret ; ad ea veluti, ad

tegerrimi €9' modef[liffimi fenis perfpe(la haberet vir-

» irutinam exigens C9' decretales C9' dicia novorum

iutes C9* merita. Qua propter liceat MagnificentilIime

» Autorum feu Decretaliflarum. Intereorum virorum

vir,enixe rogare tuam Exc. ut hic vota noflra ad.

» placita plurimum exponenti difplicuit , quod eos re-

juvans, accufum Commentariolum de vita & fcrip-

» plerit Turibus Principum nimis adverfos, €9' am-

tis Do&oris van Efpen bemigme fufcipias s eumderm-

» plificande atque extendendee Sfurisdiclionis Eccle-

que , vel faltem ejus argumentum C9' conclufionem ,

» fiafticee ultra veros limites in prajudicium Sfur -

Sacre Sue Maje[tati tempe[live infinuare non grave-

» dictionis Principum plus equo intentor. Unde

fac-

rif. Quo beneficio quis dicat quam magnifice de Ma-

5

tum eft. ut fepius. conflicliones "Turisdiclionum

eo

jeflatis fuce juribus C9' incolumitate , itemque de Aca-

2

collifiones inter Sacerdotium €9' Imperium fuervint

demic nofire , C9' totius Ecclefice bono [iy meriturus ?

»

eXOr'lP, q

uibus non folum tranquillitas publica le-

INos equidem gratos C9' nomini tuo ad[lrictos habebis ,

Ja» fed C9' regna C9' imperia gravilfime fuere con-

35

quidemi[Ja cum veneratione fubfcribimur Excellentiffi-

cuffa. Hinc exponens in opere fuo cui titulus.:

me C9 Magnificentilfime Domine, Excellentie tuc , hu-

.Jux Eccle(iafticum Univerfüm pro more fuo funda-

millimi C9 devotiffimifamuli. ( & eratfignatum) Rega

?5

menta, originem C9' naturam Utriusque furisdiclio-

Q3' alii Doctores Medici ( inter quos Ursmqru.v Narez).

nisex Sacra Scriptura C9' antiquitate evaminavit

C2 cuique fuos limites figere fluduit , in hoc unum

35

| Lgvanii' 17. Decembris 1725.

intentus; ut reddantnr ea quz funt Caefàris, Cacfari,

« qua

i

318

ErisTOLE LES;PEI;I'I'O þE'CüüARïS*;

"-

m

35

& que funt Dei, Deo. Eadem mente eodemque

G9 veneralili etate, quà gra

düs Do c?qrglïfs atngit an-

dii

ol

confilio 4 paucis annis exponens edidit Trattatum

nuim Sfubileum.

?5

de Publicatione Lezum Ecclefiafticarum & Placito

Nam lettio

Surif Canonici quam pw*q/ïtesz , vix

ell

??

illi reddidit annuatim viginti imperiales.

trdi

iE

Regio , joquo tamquam fidelis fubditus Majeftatis

tuc elucidat atque defenditea praedece[forum tuorum

Verim, enim vero, vir mode[tus munera C9 munia

ta

numquam ambivit , füfficienti dotatus patrimonio, vixit

di

Edi&la , quibus fub gravifmis peenis interdicitur ,

35

nequis in has ditiones inferat aut executioni mandet

frügaliter , forte fua contentus , C9' ita vixit ut tiemo

9t

!

235

Bullàs, aut Refcripta, quecumque Romanc Curic,

qui ipfüm zoverit, mfi animo exiflat livido aut $nire

qui

» fine Placito feu confenfu Regio. , Habetur heec fub-

pravento , contradicere queat huic quod alibi d-e'*viïo

u

plicajin laudato opufculo /quitas fententiz pag. 3-

legitur breveteflimouium C$ fidele :

l

( Edit. in 4 )

» Dottor van Efpen fine ulla dubitátione prünavius

[/

1

De utilitate, pre[lantia, G9 methodo Operum hujus

» efftotiur Belgii Canonifta ; nota funt totique

orbipro-

6e

» Páta ejur erüditio C9 fapientià , ejus integritas C9

feriptoris fatis fufe diferit Celeberrimus Dupin in fua

Jl

Bibliotheca Autorum Ecclefiaflicorum du XVII. fiecle

» pietass venerábilis ille Presbyter pro communi bono

» Ecclefie C3' Status per totam vitam laboravit inde-

IL. faite de la V. partie des Auteurs vivans , zbi de

p

€o inter coteraloguitur.

» fe[fe » neque invenire eftullum alium tam fortem C5'

id

Zeger bernard vau E

fpen Prétre Do&eür en Dtoit

» interpidum defenforem Sjurium C9 prarogativarum

d

Canon & Civil dansl'Univerfite de Lonuvain , eít un

» Principi fuo competentium- — Id quod abunde teftan-

iil

des Canoniftes de notre tems, quia travaillé le plus

35

tur ip[lüs operà , Refpónfa C9' Conjilia cum affüictio .

$

utilement & le plus methodiquement fur.le droit Cá-

nibus qucee miruin quantameju? momini celebritatem

h

non... cet Áutenr a des bons principes, il n'eft pas

2*

C9 autoritatem conciliarint in variiyper quas dis-

fü

du commun des canoniftes, quineífavent, & necitent

perfa funt Regionibus. *

füà

que le Corps du droit Canon, &íes Commentateurs.

Verifimilis conjectura eft

, quim inmmo , fi jïd-eir' eft

amicir, peuecerta, eundem Doctorem paratam habere

Il apporte des authorités del'Ecriture Sinte des paflà-

he

ges des Péres, des Canons, des Conciles, & des te-

magnam molem éxquifikarumlucubrationum ad jus Ca-

moignages des meilleurs Auteurs anciens & modernes,

nonicum pertinentium , quas ideo fortajfis hactenus in-

a

du«

pouretablir ce quil avance. Geríon eft nn de ceux

editas relinquit, €9' fupprimere cogitat, quiá imbecil-

qu'ilcitte le fouvent : fes ouvrages ne font presque

litati ipfius , utpote nullo haéctenus potentiori humaai-

fe

qu'un tiffü continuel depatfages , mais qui viennent

tus preefidio fuffultee , metus injicitur a molefliis que

tousà fon but, & qui etabliflent fortement ce quil à

iflarumocca[ione ejus perfonce aut memorice immanere

deffein deprouver; fon ftileeft net, methodique , &

"

proj[piciuntur.

clair.

Doftor van Efpen ficut per fuas locubrationes es

CDNCLUS'IO*.-,

refponfa non. folum de. Patria C9 flatu civili , verum

etiam de hierarchia €9 difciplina Eeclefia[lica , uecnon

Defpicere dignabitu? pæ;'o Jua fapier;tia EM Q?eäeniiä

de libertatibur Ecclefiarum particularium optime meri-

Augu[liffmus Dominüs, àn nom fit e re Ecclefice C*

Status, talem virum benigno aliguofavore fublevare ;

X

Qu

tus ef : quæjïiongs enodando maxime arduas C9 neces-

d

farias.

atque imprimis Regali fua. protectione tam per[onant

Ita evadere non potuit invidiam, calumnias C3' vexa-

quam operaip[iusedita, C9 edenda ,cömmzmire €3' co-

u

tione eorum qui de Juribus Principum C2 Ecclefice mi-

;

hone[lare. -

:

f

nus vecte fentiunt.

P.S. Neci

llud omittendum videtur laudatz',üïinuni

u

at

Etenim per[picuum e[t ex Epiflola Patris d'Ellecque

fenem ex quo ab annis circiter deceqn vifum recuperavit,

Ti

celebris Dominicani , qui tuné temporis Rome Sacra-

quoper aunos 8, ex cara(fa penitus privatusfuerat ,

nunc utcumque commode uii fuis oculis , ficut C9' reliquo

W

vum Congregationum Confultor exi[tebat, ob quam cau-

fin

fam anno 1702. liber , Juris Ecclefiaftici Univerfi ,

tempore fecundum ctatem fatis valente, in quo ad huc

Romae denunciatus fuerit.

Necnos, ajebat Denun-

viget totaanima , precipue autem placida illa mens cum

IK

H

ciator , librumillum denuntiamus, quod aliquid con-

memoria fideli. Itaut paffim jolidos dies conJuetis iim-

tineat contra fidem aut bonos mores, íed quod Ju-

pendat exercitiie, puta meditando, precando , comt-

f&

risdi&ioni Ecclefiaftice non. fatis faveat; immo po-

mentando C$ confultoribus refpondendo, vir in omtes

tius illám impugnantibus & deprimentibus ; atque

quidem benefitus , fed erga affli£tos , oppre[fos , C9' pau-

qu

inter catera jus adícribat poteftati feculari disjudi-

peres mirifice mifericors , 9 projüflitia ad mortemius-

Qu

candi & refolvendi in dubiis de immunitate.

n.

que agonizans : quern Deus imimoriádlis faciat invenire

fo

eratiam incon[pectu Ceefaris: procujus furibur Doctor

nexa fuit hec Epiflola libello fupplici a Confilio Status

pl

Bruxellenfi

ille compofuit CS' edidit Librum d

;

1 Placito Regio tem-

C

|fi apo[tillato, de quo fupm ; vide /Equitag fen-

pore fuc obcccationis.

ar

tentiz pag. 7. ( Ed. in4.

*

ct ut nihil dicatur. de aitroci

illo periculo'quod vir

L

innocuus obivit occa[ione inauditee Sicophantiee famofi

di

EPISTOLA CXXV.

Patris Defirant : de qua extat libellus hoctitulo: His-

toirede la fourberie de Louvain , item Ada cauíz

hi

i Exc D. Vicecomiti de P ynants &c.

cum-fententia adverfus teterrimuim. illum calumnia-

di

torem.*

j

Excellenfiüïme Domine. Gaudens inteïlexim 8l

li

lata huc eíffe mandata quedam Cafarea in cauía

Nihilque de aliis firatagem

atibus C9 fozl.ji;r accuf-a-'

It

tionibus quas idemvir perpe[fus e[t. :

mea, pro qua contigit mihi ad Excellentiam tuarn

chlini&njïs Y'eceris

nuper perícribere. Non dubito quin. zelus vefter

Teflis eft fententia Parlamenti Me

[

lata 1722. fidemque faciunt aéta caujw , quid tunc rur-

erga juítitiam & Patrie tranquillitatem plurimurn

fus ob doctrinam fuampro SJuribus Principum pa[fus fit

contribuerit; pro quo officio permagnas , ut debeo,

n

Clariffimus Autor ex parte Vicarii Buscoducen[is Petri

gratias ago. Ruríus autem in equitate & benigni-

H

Govaerts , preetentionum Curie Romance zelofi defén-

tate veftra conquiefcens , indicare audeo przedicda

u

foris.

Vide memoratum fcriptum /Equitas fenten-

mandata , forte quod mezx cauf faveant , nondum

tix

C.

dari executionis ita ut füfpicati incipiam , Aulam

Pro tahtis autem laboribus C9' me

no(tram Bruxellenfem refcripturam fi id nondum

i

ritis quid mercedis

H

unquam aut premii recepit vir hic? Nihil profetto eum

fecerit.

Suípicionemauget, quod Confiliarii Con-

accépiffe apparet , nifi adverfitates C9" perfecutiones a

cilii San&tioris refponderit Deputato ,

ui nomine

N

quibus ne uune quidem immunis e[l in .mm' grandcva

meo expeditionem rogabat, fe de mandatis hujus.

inodi

EPrsron EsPENI0 PkccoLIARES

319

j

modxi nihil adhuc percepiffe, Ttemque quod inau-

Confiliariis hujus Confilii intellexerim, nihilillis com

X

diam circa meum cafum clanculario peti refolu-

tiones Advocatorum. . Video omnia mihi timenda

municatum fuiffe circa litteras Suz Majeftatis in cau-

fa mea fcriptas Sereniffimz Sux

«

Celfitudini. Confo-

d

effe a machinationibus Miniltri R. apud Aulam nos-

latur me interim confcientia me

il

tram Bruxelleníem refidentis , cujus potentia & grá-

a, & füumma zquitas

Auguttiffimi Imperatoris,

atque etiam fiducia in Pro-

ii

tia, incredibile eft, quantopere ibi valeat. Acce-

tectione Tuz Excell. quam fpero erga me' continua-

"D

dit, quod interea occafione noti Decreti Concilii

turam ; ro

e

g

ansut negotium meum

ignetur habere

Status , fama mea magis indies profcindatur , quod-

iterum atqueiterum commendatum.

quepalam quafi deprofligata mea Authoritatein folen-

Dum inter hzc verfor , intell

'á

:

exi rnortem filii Exc;

j

tiffime triumphetur. — Prodiit recenter opus infolio ;

Tuz, qui fpem dabat fore ut a

liquandoin ftrenuum

Hifloria Ecclefue Ultrajeftince, au&ore Hoyink van

& fidelem juftitie vindicem

Patri füccedere poffet.

Papendrecht , Archi Epi(copi Mechlinienfis Vicario

Sed quiaaliter Deo vifüm eft

; hos confolari debet

Generali ; & ipfi D. Arch. Cardinali nuncupatum,

ivina providentia, quz interdum ex hoc m

undo rapit

in quo miferabiliter traducuntur, & Scripta mea,

& períona: quin ibidem edita exítant , non folum

rum.

juvenes ne hujus fzculi ralitia mutaret intell

e&dum eo-

;ï):

Interim animam ejusDeo commend

are non 9«

1

prafatum Decretum , fed etiam Epiítole connexe

mi(i, ut refrigerium apud. Dei milfericor

diam inve-

ád ReGorem & ad Promotorem hujus Univerfitatis ;

niat. Sub(cribor cum profünda demiffio

adeo ut attenta mea ztate , vix videam iuftificationi

ne , cumque

veneratione & fiducia fingulari , Ex.

D. Exc. tuz ,

l

mez fuperefle locum , ni(i efficaciffimis Mandatis

humill. & obfeq. famulus.

S. M. protinus füblever.

In quem finem ad tuam

Excellentiam mihi potiffimum in his anguítiis con-

Z. B. van Efpen

Lovan. 1. Mart. 1726.

fugiendum effe duxi , enixe obfecrans ut me tutela

fua honorare pergat, & caufam mesm, prout hic

& in 2. mea reprzfentatione latius expofita eft, dig-

ESE 1 8 T. O EX 'CXVXVII.

Eidem.

neris habere iterum iterumque commendatam. Ma-

neo cum ima demiffiione , cum veneratione , & fi-

. Excellentiffime Domine,

ducia fingulari Excell. D. Exc. Tua humill. & ob

Zelus tuus erga jufti-

feq. famulus;

^A B. van

tiam , & priftinus quo me

ignatus fuifti affedus $.

Ef pen.

uciam prabent qua ruríü

Lovan. i. Febr. 1726.

tuam Excellentiam

$ audeo , interpellando

«N 7A - U BL 9. ^R . "D w

tectionis.

, implorare honorem Suz Pro.-

In principio menfis elapfi

transmittere ad vos con.

EPISTOLA CXXVL

tigit Repratentationem mea

m ad Sereniffimam Suam

Cel(itudinem de 8. Februari

i NovifIimi,

Interea autem tem

poris quo reíolutionem ex«

- Excell. D. Tempus eft agendi gratias Ex. tux ,

pedabam & follicitab

am , Coepi ferio incumbere

quam non dubito multum contribuiffe ad obtinen-

mez defenfioni,

. Sed cum videre

i rem in lon.-

dam tam favorabilem refolutionem Sacre Gaífarex &

$um protrabi, & me non habere

certum

pedem

Catholice Majeftatis, in cau(a mea.

Ex litteris enim

quo rationes & media mex Apologetica:

adorna-

uas ad me dignata eft mittere Sereni(fima Sua Cel.

rem , duxi alteram Reprzfentationem exhi

bendam

itadine (2), quarum copiam hic transmitto tüz Ex,

effe cujus copiam hic adjungere liceat.

Sed dum

intellexi Cacfarez Suze Majeftati placui(le non tantum

fperabam fore ut ad hanc íált

em aliquid reíponfi

meam Supplicationem benigne audire , fed iníuper

acciperem , fubito inaudio per

Hlluftr. Archiprafi-

mandare , utmihi daretur locus defen(ionis. Quem in

dem D, Comittem 4e Baillet f

&am effe relationem.

finem Sereniffima Archidux di&is litteris mandavit,

aliquam , fine interventione Sanálioris

mulque

coníilii, fi-

;;

nomine Suz Majeftatis , ut omnia qu« pro defeníio-

jm modo die 29. Menfis ul

timo przte-

ne mea opponenda haberem, prztereaquz jam Sua

rii, fup

er caufa mea reícriptum effe

ad. Aulam

Majettati erant expofita , quantocius fieri poffet pro-

Viennenfem. Hzc agendi ratio,

ut candide fatear,

ferrem. Nihil mihi gratius accidere potuit, quam

Excellentiffime Domine , non pa

rum me

percellit ;

quod intelligerem mihi locum defenfionis dari, quod-

neque enim intelligere

poffüm quid po

bt effe in

que Suá Majeltas de teta hac cauía plene vellet in-

caufa; ut, me nullatenus.

interpellato tam fefti-

formari.

Utvero Ca(arez Sux Majeftatis intentioni

nanter hoc fecerint.

Intenti

ione plane íincera &

leniime fatistacerem , fupplicavi Sereniffime Suz

fine optimo exhibui R

epraífentationes meas Sere-

Celütudini, ut dignaretur jubere communicari mihi

niffime Archiduci.

Si in formalitate aliqua erra-

articulos gravaminum , qux Confilio Status contra

verim , qefcio; at e

quidem Aulicus nonfüm. Hoc

Refponfionem Epiflolarem fuerunt exhibita , quxque

certe afferere poffu

m & coram Excellentia tua

dictum Confilium movere potuerunt ut tale manda-

proteftari ,

me in toto

procedendi modo . nullum

tum daret, me inaudito.

Supplicationis mez copia

alium Ícopum habuiffe

pre oculis ,

fimis Majeftatis

Ííux Mandatis eo

quam ut zquis-

hic fimul adjunda eít;, Novit tua Exc. quod plena

exaciius füccin-

defen[io, quam mihi dignata eft annuere Sua Majes-

tius & folidius fatisfacerem.

Si non placebat füp-

tas , talis eflenequeat , ni(identur accu(ato gravami-

plicationibus meis annuere,

na quz ipíi objiciuntur. Hzc (üpplica traditafuit Ex.

tuit, ut ne hoc ipfum mihi

quid cauíz (übeffe po-

quidem indicaretur? Si

D. Visconti , die 12. Februarii per Canonicum 7-

ex mea parte videbar eífe in

mora , ut quid non.da-

vien , quem in hoc expreffe rogaveram. — Libentiffi-

ta fuerunt, ficut folet , iterata mandata? Nul.

me per memetipíum tuliffem , (1 per (enectutis mez

junctum erat

lam füerat mihi tempus. limitatum : hoc folum in

infirmitatem aliquo modo licuiffet. Eadem fupplica,

;

ut abíolverem quo poffem celerius :

r$. ejusdem repofita fuit ad manus, per dictum ami-

lex quo colle

gi ratiónem haber

i mez Seneüutis ,

eum deputatum, Illuftr. D. Archiprafidis de Baillet,

quz íàne non finit ut ne

uam ha&enus non ício communicatam efle Con-

gotium tam grave ea ce-

leritate expedirem | qua

ante. ^(In optimam par-

í

lio. Privato . faltem nullam adhuc füper ea refolutio-

tem , ut cenfido , acci

piet Excell.tua, fi cor meurn

nem aécepi : imo an illi Confilio unquam commu-

fic effundere non dubi

tem d.

Non nihil moleftum

nicgnda fit, muitum dubito ; quandoquidem ex DD.

mihi atque acerbum g,ccidit",

prafens

quod tota hc

|€3u-

(4 Arghidux Klizübetb,

320

ErisroLz EsrEN10 PECULIARES,

cauía mea occupata & dnice tractata fuerit a D. Archi-

adcludere audeo ,. haud dubieaffervatur. penes Ves-

prafide ,. absque ulla participationeaut

notitia Confi-

trum confilium ; cura hactenus non didicerim (fuüper

D

lii Privati cum tamen conítet in Regulamento, five

ea aliquidfuife dispofitum; ideoquehumillime rogo

ordinatione S. Suz Majeftatis de 19. Septembris 172 .

'Tuam Excellentiam , ut ad eam diligenter atten dere

ftatuum effe art. 12. Quele.Confeil privé aura la Corn-

dignetur , cum erit locus in veftris deliberationibus;

lt

fülte de provifions C9' collations , en matieres Eccdlefias-

quod autem in przfentia prxcipue poftulare & obíe-

crare cogor ; hoc eft ut fuper przfato illo Retcripto,

Mf Ü

riques , politiques C civiler. Decretum confilii Status

peut

de 12- Séptembris 1725. de quo quaftio , quantum

a paucis diebus hinc ad Aulam Viennentem trans-

nt

cire potui, determinationem füam potiffimum acce-

millo , non disponatur , priusquam & exhibita fint

pl€

defenfiones mez , quàs mihi reprafentare clemen-

gf

an

pit ab opinione & füffragio D. Archiprafidis: cum

l

Á

enim , ut didici, votaSenatorum illius Con(lii, non

terconceflit Sac. Sua Majeftass quod Deo dante quam-

t

cónvenirent, accerfitus fuitidem , tunc prafes Mag-

primum perficere conabor.

Quandoquidem enim

ni Concilii (Mechlinienfis ) cujus interventu caufa in-

videam . me non conífecuturum cormmunicationem

j p

has

clinaffe afferitur ineam partem quz per decretum ma-

Gravaminum , ftatui, meliorimodo quo poffibileerit,

nifeftata eft. Quin &illud obfervatum fuit quod hz

ràtiones & media ulterioris defen(ionis , fine mora

mitt

concinnare 5 confidensfore ut (i quid de gravamini-

teni

(óla vel faltem primz vices fuerint quibus vir ille Con-

filio Status adítiterit üb Gubernatione Excellentiffimi

bus intactum remaníerit , id benigne judicetur inde

gmr

Comitis de Daun. | Illudequidem non dubiisindiciis

qua?

contigifle , quod illud divinare non potuerim.

p.I'O(

novi quodab ejus interventione caufa magnopere fue-

rit mutata.

Cum eum accederet Deputatus meus D.

Ignofcat quafo. Excellentia T'ua, prolixitatem Epis-

àput

Canonicus 7iviet, occafione primz mez Reprafen-

tolz quam cura. & follicitudo animi expretht. | Precor

torc

fing

tationis, quam ad Sereniffimam Archiduciflàm depor-

ut Deus clemens &bonus vos foletur füper obituDo-

tarat, tam afpere ab eo fuitexceptus ut deiníigni prz-

minz Swarts piz illius Matronz; utque confiliis ves-

Ti

ventione hujus Miniftri non fit dubitandum. Inter-

tris & incolumitati Illaftrifimz familiae vefttze ex vo-

to faveat. Maneo cum fumrna veneratione & fiduciali

ceditetiam , utaudio ,. fumma confen(io iptum inter

&Nuntium Romanum, qui eft pars in.caufa. De ne-

affedu Excellentiffitme D.. Excell, Tuzhumill. & ob-

ceffitudineillaautamicitia, fi quz fortefübfit ,non con-

E

fequent, famulus,

n

qu

erors fedhoc me vexat, ut liberedicam, & folicl-

tum habet,

.quod percipiamtotam hanc caufam trac-

Lovanii 3. . Martii 1726.

Z. B. van Efpen.

En

tari, dirigi, expediri per illum ipfum Miniftrum qua-

fx folum.

EgedIl9EL5aA D

Subaüdio interim hocagi uttraducar tanquam Ca

Ampliffimo D. dé Neni , Confiliario S. M. 3. €9 C.

Liceat iterum protefta-

lia

villator, & caufz protelátor.

Domi Militiaque a Secretis (a) Bruxellis-

bo

ri , Excellentiffime Domine, nihil minus verum etle

quam quid fimile.

Hoc mihi unicepropofitum eft fe-

'Ampliüme'D: Quemadmodum ob Amjlitudi-

N

nis véftre eruditioném atque integritatetn ," apprime

I

cure uti facultate me defendendi. Nihil mihi jam ita

i

cordieffepoterat, quam locum habere dicendi pro de-

mihi notas , ex animo femper plaufi crefcenti veftrae

fenfione mea; & quantocius reparatum videre meum

Promotioni , ita (ingularem concepi fiduciam ut

Ü

primui intellexi veftrz fidei & fapientie particula-

&

hónorem & famam. Ut autem in (tatu effem quo tan-

tum negotium feliciteragere poffem , duxi pradictas

riter concreditam effe caufam recuríüs mei ad Thro-

tol

fe

entationes effe neceffarias ;

& revera non exifti-

num Suz Majeftatis L. & C. nuper ad Sereniffimam

Clb

Reprz

Suam Celfitutinem remi(fam ; eademqueantiqua no-

il

mo me aberraffe ,

dum Mandata Suz Majeftatis fic in-

titiafacit , ut audeam didam caufam meam Ampli-

tellexi ,^ quod tenerer defen(iones meas omnes ex hibe-

hi

tudini veftrx enixe commendare.

Quod autem

li

re, tam quoad materiam, quam quoad formam Decre*

nunc cogar per amicum & quaíi deputatum rogare

id

ti dequo agiturs ad quod profecto præ&gnd'um opus

& obíecrare hoc eít, ut veftra zquitas & folertia

habeo gir'a'v'aminibush petitis.

collaborare dignentur, ut quantocius mihi obtineatur

(

favorabilis aliqua refolutio , füper fuplicatione mea

uod'ad A&tionem attinet 'corar*'n ReGore hujus

ad Seren. Suam Celf, data 8. Februarii noviffimi 5

fe

Univerfitatis intentatam , impendere coactus fui re-

m1

cufátioaem ,' aliasqueexceptiones & media defenfio:

nonaliofane fine, quam ut poffim pro me pleniffi-

me fàtisfacere ; quod novit fapientia veftra vix pofíe

)

nis ; fcilicet ob notoriam Judicum przventionem &

b

modum procedendi prorfus illegitimum & irregula-

füccedere, (i'gravamina mea per denunciationem

u

mota, nequidem habeam per Extradtum. Hoc p-

reni; Quod proinde mihi vitio verti'non poteft , qui

füm tamen , fi non fit fperandum , expeterem mihi

]

ütíàtis me novit Excellentia tua , numquam vitili-

tig

ator füi. Neque enim judicium refugi umquam 5

cito indicare dire&cte vel indire&te, ut defenfionem

nec

meam certo aliquo pede queam perficere , conformi-

hic réfügio; fed Judices quxro integros , non

ter adintentionem Suz Majeftatis , & ad literas Suz

fufpectos , quales in hac Univerfitate non deerant ;

fed tales non placebant adverfàriis meis; ideoque effi-

Celftudinis gratiofiffimas , mihique honorificentiti-

mas , de31. Januariiultimoelapfi. |Crede mihi, Am-

cere moliebantur per fas & nefas , ut coram Judice

füfpe&to caufam dicerem . quin & ipfe modus proce-

pliffime Vir, non quzro moras, fed memetipfum to-

dendi , adeo fuit informis, ut isnatus fuerit notam

lide juftificare, & in cafü tam gravi, etiam ante mor-

tem , imajus aliad levamen fentire, Quam poflum

inurere ipfi Univerfitati. 'INam quis; V. G. umquam

audivit quod Judex recufatus , ipfe folus & ultro no-

itaque operam ab ufitata veftra benevolentia, iterum-

minetarbitrum , & quidem provi(ionalem, in caufa ipfa

que deprecor ; fperans ut memoriam noftri bonam

revocans, hoc novo officio ar&ius obftringas eum

recufationis, adverfusi

4

llumg?opoüta : utiin meo ca-

fa facdtum ef*cZ z

qui fingulari cum veneratione & eflimatione perma-

net. Ampliffime D. Amplitut. veftrz numill. & ob-

:

. Satis, ut pufo j eixfincif-..alt-era:' Reþræfähfatio circa

f'gquent;iff. famulus.

hanc rem, anno füperiore Majeftati fuüz a-me obla-

Z. B, van Effen.

ta, quam hic deberem vigilare , mihique providere

filocum aliquem reliquz defenfionis: fervare vellem.

Ldva'pii 22. "Martii 1726.

E P I-

Hzc.eadem Reprafíentatio mea , cujus item copiam

(a) Secretaire d'Etat & de Gaerre.

ErisToLz. EsPEN10 PECcorianES

321

Vts

upel

EcPDIGSsTo8 Luhs CXXDQ

réts dela vérité — fai vu avec douleur um &rit inti-

0g

tulé , breves obfervationes in XII. articulos,, quo-

Cet

dere

Erkelio:' De Hifloria Eccl. Ultïj; D. Hoyuck

rum approbatio a Sede Apottolica poftulatur.

us

"

écrit £l imprimé à Malines (e) avec l'approbation du

'eju».vque: refutatiouibus.

bf

cenfeur ordimaire , qute[t , dit-on , l'homme. de conft-

3

,

; .'.Rev. admodum ac Ampl;, D. Solidas veftras Obfer-

ciance de M.1e C

ardinal le Boffu, Archevéqu de Malines z

s

vationes prodromas (a) cum jucunditate perlegi. Oro

C9 silfaut ajouter foi à ce qu'on uous en rapporte ,

fint

Deum ac D. Noftrum, ut Au&ori ulterius vires &ía-

cet Archevéque. lui méme en fait des préfens s de forte

en«

pientiam tribuat ; ad perficiendum quod meditatur

qu'on m'oublie rien pour nous le douner comme renfer-

à

grandius opus in veftre & totius Ecclefixz bonum.

manut ladottrine des Eglifes de Flandrer.

!

"m

En fchema Zindiciaruim (P).quas.pene abfolvi. Prop-

Permettez moi , Monficur , de wems demander y'ileff

lem

terea illud Amplitudini tux mitto, ut melius dispice-

donc vrai que la con[litution. ait fait tant. de progrés

Tlb

re poffit in habeat aliqua argumenta ad disquifitiones.

dams les églifes de vos cautons , quon ne pui[fe plus

y fouffrir la doftrine contenue dans les douxe articles,

Qd

has Canonicas pertinentia. Et fi lubueritea mihi trans-

Ill

mittere, gratanter ad ufüm deftinatum accipiam. Po-

Seroit il poffible qu'eu reeevant la. Bulle Unigenitus:

ide

terunt, fi ita videbitur,hz Pindicie partem conttituere

on eut prétendu donuer atteinte à une. doctrine [i or-

grandioris iftius operis (c)s &fimul labores veftri ali-

thodoxe? Quelle idée à t-on de cette Bulle parmi vous ?

quatenus alleviàri. Amici hic judicant debere illas

Que penfe t'on du formulaire d' Alexandre V. ,. dont

prodire anonymas , precipue ob caufam quz pendet

on fe fert aujourd'hui vifiblement pour prctendre que la

pis

Cot

apud Cafarem (4) quàmquam & de earnmdem Auc-

grace eficace pav elle - inéme e[l le fens condamné dans

-

tore poterit poftmodum autbentice conftare.

Cum

les cinq propofitions * Vous m'obligerez züfiniment ,

j«

fingulari affedu & veneratione fum R: adm. & Ampl.

Monf[ieur , de vouloir bien me marquer.les dispofitionr

Tuz.famulus humillimus & obfequentiflimus.

V0«

des perfonnes in[iruites C éclairées de voscantons fur

]

all

.Z. B. van Efpen.

chacun de ces points.

x

Quelque changement qui foit arrivé dans les Eglifes

"

- Lovanii .. .. 1726 (/recept

:

4

k

16. Julii 1726. )

de Flandres , C7 quelques différentes qu'elles foient au-

joud'hui de ce qu'elles étoient au commencement du [iecle

Ra LsTOoRA CR

dernier , je ne puis eroire que la faine do(frine £n [oit

bannie entierement , C qu'ou y abhorre des véritéf dont

Erneflo. Ruth - d' Ans, Ca;zbnico S, Cz-zdzælæ Bruxellis :

l]

la défeufe a fait autrefois la gloire C9 L'honneur des uni-

Circa Defenjïo:zeï?; ulteriorem Ejþenkii.

verfité de Louvain C7 de Douai.

Je joins d cette lettre un exemplaire de l'inflruction

»

Ampliffime Domine. Debuiffémjam diu agere gra-

tias Amplitudini veftre pro füo erga me affectu & la-

Paftorale que jeviens de donner , à l'occafion du maa-

dement de Mr. l'Evéque de Saintes qui condamne les

bore impenío circa meam — Defenfionexi ulteriorem.

]

Negotia intercurrentia non permiterunt ut. hoc face-

douze articles. — "Jemeflate, Monfieur , quevous vou-

ne

drez, bien recevoir comme une marque dela confidéra-

rem tam cito ac optaffem.

Nunc tandem facio ex

f

tion avec laquelle je [uis , Monf[ieur. votre trérhumble

üt

animo , &rogo A. V. ut eumdem affectum erga me

C3 trés-obéifant erviteur. T Charles joachim , Evéque

perpetuo fervet.

Obfervationes À. V. circaipfam De-

lt*

enlionem, multum mihi profuerunt. Exemplar Epis-

de ;Mbmp-elier.

(«

tole ( ad Archiduciflam Gubernatricem ) & Conclu-

m

EPISTOLA CXXX

.clutionis ( Defenfionis ulterioris &c.) fecutus um quo.

ad fübftantiam. Quod vero eumdem ttylum non ad-

l

]ll. Epifcopo ]läfantpqüulano ( Colbert de Croiffyl), cuzfz

hibuerim, peto excufari.

Scitenim À. V. femper fty-

coumentariolo de origine 69 progre[Ju Formulari

lum meum fuiffe lenem , & nullo modo figuratum :

"

Alexandrini iu Belgio.

ideoque videbatur mihi alius ilie ftylus alienus a meo

ld

more quod Le&ores facile obtervatlent : idque non

h

Illuttriffome ac Reverendiffime Domine. Accepi

convenire judicavi, cum omnia tamquam a me con-

litteras humaniffimas, quibus illuftriffima tua gratia me

d

'fecta exhibeantur ; & quidem id ipfum in longioris

27. Julii noviffimi honorare dignata eft cum Inftruc-

3

morz excufàtionem adferatur.

Caterum utjam dixi,

tione tua Paftorali.

j

ipfàm fübftantiam adhibui ; pro qua, aliisque labori-

Ex ofculor munus hoc pretiofis-

fimum & nomine tuo digniffimum: etenim tanta me

je

bus, fümmas gratias ago À. V. cujus precibus me

enixe commendo & maneo , Ampl. Domine, Am-

majori affecit Lxtitia, quo cerno univerfam hinc

Eccletiam in triftiffima , quà conflictatur tempelíta-

)

plitudinis veftra humill. ac obfequentiflimus famulus.

J

L. D. van Efpen.

te ,magnum folatium fümere pofle & munimen. Ibi-

dem enim, ficut & in cxteris tuis Documentis ac L it-

" Lovanii hacï 31. Julii 1726.

le

teris publicis , Evahgelicz doctrinz puritas miracum

gratiarefplendet , nec non fpiritus ille principalis in

p Ug W uqin RE

nominatiffimo veritatis & Ecclefiz defenfore apertius

femper fe manifeftat.

Ad quzfitaautem mihi propo-

De M. l'Evéque de Montpelier ( Colbert )

fita, Hluttriffime Domine, cum omni , qua par eft,

i?

.&à M. van Elfpen.

reverentia ac diligentia (ic refpondeo. Inprimisin duo-

decim articulis illis doctrinalibus , quos Epiftola tua

L'efline particuliere que j'ai tozjourr eu, Mon[ieur,

Pattoralis tam feliciter illuttrat & propugnat ScholzeLo-

gour vos lumieres C3' pour votre vertu , me porte à

vanieníis avitam doctrinam ftatim omnes recognove-

madreffer à vous dans une affaire qui sétantpa[fce fous

runt quotquot inBelgio adhuc füpervivunt finceri ejus

;

.vo$ geux se peut vous éreétrangeres C9 quid'ailleurs

discipuli.Nam quidquidDo&ores noftri hodierni fen-

tiant

n vous efl point z/'ndifhä*ente, puisqu'il s'agit des inté-

(a) Obfervationes Prodroma in librum Corn, Pauli

(b) Findicie refolurionis Do&t, Lovanienfium &c.

Heynck van Papendrfgt ?zc. 175.6,

( Defenfro Ecclefug/ Ulzrajectine. &c.

(d) Occafiohe Re/ponfionis Epiffolaris de numero Epifcoporum &c,

(£) M. van Efpen ne répond pas für: ces faits partivuliers,

Ileft eértam que l'écrit. des

Obferv, avoit &t£ imprimt pat. l'impri.

meur del'Archevéque , avec l'approbation d

'de M, l'Archevéque de Malines,

E

j

.c'.M,, drevaerz Doyen dg la (,?gmädrglg ,

Qui e&'ec;ïive!mm: étoit l'homme dg confiance

$5

»

Szzppl. Oper Van Ejpen. Pars LII.

322

EPrTorz EspfXro PEciJLIAREs

gxta

tiant de -äbceptatione Bullx »Unigænitïtf; certum tamen

aliquid educere queant , adctoritati tuz fübmitten-

àk

bul

eft ic eos adhuc docere & disputare;ut antiqua doctri-

dum. Incredibile equidem eft quantopere reliquias

nz inhzrere dicendifint; illi nempe, qux in celebri

ltra&l quas Dominus fibi hic fervare dignatus eft ,

cenfüra , quzque in Articulis Innocentio XI oblatis a

confirmet & recreet Epifcopalerobur Illuftriffima tuze

qot

majoribus ipforum tradita eft; id quod patet partim

gratic in caufis tam bonis. Magno enim folatio eft

di

ex declaratione (4) Facultatis Theologicx 23. Junii

à tanti nominis Antiftite inter ipías perfecutionum

!

17235 partlm ex thefibus quz hie quotidie propug-

procellas ea, palam efferri qu& omnes animo verfaban-

y

gT.

nantur. Liceat declarationis illius exemplar cum

tür, & fic efferri ut ad generofitatem religiionis

üno, alterove fpeciminethefiumaccludere, a Theo

amorem ac dicendi vim nihil addi poffe videatur.

at

logis tüis , i videbitur , perluflrranda. His diebusin

. Hxctanta dona füaut inteDominus Jefus cuftodiat

Th

lücemn etiam

jrodit ópus pofthumum piiffimi ac eru-

& augeat zternumique coronet, teque Ecclefiz fuz

1

ditiffimi viri Joannis Obflratii continens partem pri-

j

diu incolumem praftare dighetur, exanimo precatur

fnam Theologix Dogmatice , moralis, pradicx &

Ill. acRev. D. Ill. Gratias Tuz, humill. & obfequen-

t

4

ícholaftice cüm 'e5regia approbatione & privilegio

tiHZ famulus.

M

g

Xegio , in quo opere dogma de pradeftinatione gra-

Z B. van Efpen.

tuita eximie. conftabilitur. — Quxrebas 2. Magne

(ui

';Lïo'van'ii 22. Augufli 1726.

Prríül, quamnam hic de:Conftitutione haberent

IT

ideam? Si Bullx ifti , pro ut ego puto, oppofiti cen-

COMMENTARIOLUS

(

fendi fünt quotquot doctrinam docent eidem con-

deorigine C9 progre[fuFormularii Alexandrini inBelgio

r

trariam , jam pene univerfa hec Academia, & Cleri-

ktr

Delgici pars fanior , f non major , inter ejus oppo-

fen

nentes depütanda eít. Quod fi àd profeffionem

Controver(ie quzin Belgio diu flagravit circa for«

mulam Alexandri VIL. in caufa Janfeniana originem

q

fpe&emus acceptationis , fatendum eft ftridum Col

& progreffum eo poffum tenere accuratius, quod ab

li

legium Facultatis Theologicx , conítans octo dum-

)

taxat viris , in quibus duo funt Religiofi, Bullam

annisamplius quinquaginta pàárs füerim confilia hujus

Univerütatis Lovanienfis; hoceftantequam illius con-

vit

illam folemniter admififfe, nnn tamen. ut regalam

p

Jidei. Facultas etiam Artium ex majori numero pa-

tover(iz ulla mentio apud Belgas facta effet.

lam profeflà eft obedientiam Conftitutioni. Verum

Abannis necdurn quadraginta introdudtz fant inBel-

di

numero haud multo inferiori fe Decreto huic Fa-

gium fubfcriptiones formulzAlexandrinz. ad'easdem

ban

cultatis oppofüerunt , atqueex his tredecim legitimo

vix tandem perdudla eft Fatultas Theologica Lovani-

fl

roteftationis in(trumento interceffionem füam con-

enfis abhinc annis viginti: cum enim in Galliis ferve-

fignarunt, caufamque füam deinde non (ine gravi

rent diffidia circa formulam Cleri Gallicani, nondum

It

fuo incommodo fortiter Vindicarunt. Nihil praterea

condito Formulario Alexandri VII. vifum fuerat Doc-

de re illa geftum fuit in Univerfitate noftra.

Cz-

N

toribusLovauien(ibus, ut ejustodi controverfiis adi-

G

1erum non defunt hic viri Religione , doctrina &

tum pracluderent (ingularem formulam 'Theologiz

D

&radu confpicui, quos conftat a Conftitutionis ad-

candidatis pre(cribere, quadamnabantur quinque pro-

» !

Tniffione abhorrere. Horum caufà folidis fcriptis pu-

pofitiones ,, & Pontificiis Conftitutionibus reveren-

»]

'blicis defenfa et , & nuper occafione oppreffionis ,

tia promitttebatur , nulla fa&a mentione Zanfeniz.

» !

quam patiebantur , coram Czíare apertius agitaba-

Hocconfilium füuwm Facultas Theologica perfcrip-

»

tur quam modo poftquam mandata Caíarea prohi-

ferat ad Alexandrum VII. 2o. Martii 1660 una figni-

» ]

buerunt ne quis 'Conttitutioni manifefle C9* cum

ficans fe eandem de gratia C9' prede[liationedo&ri-

fcandalo opponeret: quamvis eadem interdixerin

nam fequi quam accepiffet amajoribus füis, quam Co

» !

:

'etiam ejusdem Bullz fubfcriptiones exigi.

illi olim ad Sixium V. transmiferunt ,. explanatamin

(

Reftat tertium , ut nempe explicem quz fit hic

eorum celeberrima cenfura adver(üs Leff/ articulos.

fol

Ad hasce litteras refpondit Alexander VII. Brevi

faniorum Theologorum , & maxime intelligentium

fh

.virorum de exacione Formularii Alexandrini mens

perhonorifico dato 7. Augufti 1660in quo & laudan-

& (ententia.

Superfünt bene multi, Illuftriffime

tur Lovanienfes quod SS. Auguflini 3* Thomée incon-

Qu

cu[fJa tutiffimage dogmata femper fequi conftituerint.

Íià

Prefül , qui excellentiffimis fcriptis abIlluftriffima tua

ratia five ad Regem, fivead Clerum & fideles tuos

Ín eo ftatu permanfit hoc negotium annos circitet

n

d

iredis, ex animo plaudant. Mihi quidem viíà fünt

triginta , fine ulla contentione de Janfeni libro , aut

formula Alexandrina.

aC

incomparabilia , neque fàátis laudare poffüm quam

tis

ibi obfervavi (ingularem prudentiam & follicitudinem

poít idtemporis, ab inquietis quibusdam ingeniis

f&

Paítoradem in eo pofitam, ut caveas ne Miniftri

coepta eft füfcitari controverfia de fenfü Sanfenii in

tuis manibus confecrandi , utpote quos nofti omnis

Belgio tum nova 5 cumque hujus Ácademix perpe-

fi

criminis debere experteseífe , in ipío facri minifterii

tuis adverfariis addictiffimus eflet Humbertus a Prae-

fe

liminein religionem jurisjurandi graviter impingant.

cipiano, a Brugeníi Cathedra ad Mechlinienfemtrans-

latus anno 1689. ftatim fümmo ardore coepit exi-

f

Multis quoque aliis eruditis & piis viris ea fpeciatim

t

probantur quz de (implicis fubícriptionis periculo a

gere & promovere fuübícriptiones formule Alexan-

te ibidem notata & inünuata fünt, five fpedtando

drinz; atque ubi fenfit quosdam effeé qui exiftimarent

Iu

queítionem faczi vere fuperfluam & infauftam , qux

offe illi formulz fübícribi ab iis qui de fenfü Aanfe-

ti

Formulario Alexandrino , ut jam nunc dubpitari vix

nianilibri dubitarent , formulz conjunxit quasdam

poteft, implicita eft, five fpedando ipfüm dolum

additiones quibus aperte declarabatur jurandum effe

hi

H

quem Moliniani occafione Conftitutionis per For-

non tantum in veritatem eorum quc inpradictis Cone.

Ti

mularium inftaurare moliuntur adverfus gratic per

flitutionibus fpeclaut ad quceflionem juris fed etiam im

[e efficacis dogma Catholicum. Caterum nullis ver-

veritatem ejus, quod, utloquntur , fpectat ad qua[tio-

g

at

bis aut lachrymis fatis deplorati quzunt mala , que

nem facti ab Alexandro VII. definiti ac damnandas

li

àb infelici hoc adverfariorum ftratagemate in hanc

quinque propofitiones ut excerptas ex libro "fanfenii ,

Univerfitatem & Ecclefias Belgicas exundarunt.

In-

C? in fenfu a JaNsENIO intento , feu in preeditto ejus

h

terim audeo ruríus jungere commentariolüm de ori-

libro expveffo

gine CS'progre[fu Formularii Alexandrin in Belgio -

Exinde oótmnia diffidiis, libellis . vexationibus tur-

cum monumentis quibusdam eo pertinentibus , (i

bari caeperunt: quorüm fama cum ad Anlas Ma-

N

forte Theologi tui in communem utilitatem inde

dritenfem & Romanam pervenitfet , de remedio co-

l-

(a) Vide hanc Declarationem in'LiBro cài titulus ; dMemn, Hiftor. [ur l'Affaire de la B. Uxie. doni 2" Pass -bas Arricbiens &

e

T. 4II. I, Recueil Litt, DP.

ErrsroLE EsPENIO ,PnethiARas. ;

323

li.

gitari cceptufn eít ; tandemque ex partium conífenfu ,

Theolegiz (tudiofi a Sacris Ordinibus & gradibus

Qu

&íententia Ordinum Brabantiz res delata eft ad Tri-

Theologicisin perpetuum repelli. Anno tamen 1710

«

2

Fl

bunaál Apoftolicx Sedis.

fpes quadam affulfit fore ut a tam iniquo jugo libera-

OT

Voluit Carolus IL. Hispaniarum Re

x, ut utraque

rentur Belgz. Duo fiquidem Licentiz Theologicz

contendentium pars Romam mitteret ablegatum ad

canditati libellum fupplicem optulerunt Senatui Bra-

Tlüm

dicendam Caufàm.

bin

bantigo adverfus Formularii exadionem , quz ne-

Itaque anno 1692 Academia Lovanienfis mifit Jo-

gle&o Placito Regio eífet introducta

v pluæimosque

Eom's

annem Libertum Hennuebel Doctorem Theologum :

prohiberet a gradibus Theologicis.

ars advería mi(it Berzardum Defirant ex ordine

Libellum mifit Senatus ad univerfitatem Lovanien-

).diat

üg

:

lattum Augufliniorum qui & ipfe erat DodQor

fem , ut faüpereo daret íaum Advifamentum. Factum

Theologus , quique dein anno 1708. ob horrendas

id eft. Suum dedit Univerfitas , füimque feor(im

atür

impofturas publica fententia inexilium pulfüs eft.

Facultas Theologica: in hoc ambz, confentiebant ,

n

His Romz 'utrimque auditis , & re diligenter

utobrationes non

paucas abrogaretur exactio Formu-

examinata , rejecte ífunt additiones Archiepifcopi

larii Alexandrini.

E

Mechlinienfis. TumInnocentius XIL. in. Brevi dato

His acceptis, & c

E

iufa ,cognïtä , Senatus Braban;

6. Februarü 1694. ad Epiícopos Belgii, promis-

tinus concepit fententiam qua vetabatur exadio il-

cuam formulz exactionem improbavit ; vetuitqueze u]-

lius Formularii, Hzc fententia etiamnum extat in Ar-

la ratione quemquam vaga .ifla accufatione C9' invi-

chiviis Illuí(triffimi Senatus : Sed adverfariorum (íoli-

diofo nomine JANsENIsSMI traduci aut. nutucupavi fine-

tis artibus fadum eft ut illius

lr

promulgatio &b altiore

rent Epiícopis zifi prius fufpectum effe legitime con[ti-

poteftate przpediretur.

fot

terit aliquamex quinque propofitionibus docuiffe aut

Perftitit tamen Univerfitas in fuo Advifamento , il-

m

tenuife : nec quemquam fub hoc. preetextu. vepelli ab

ludque novo inítrumento confirmavit, Quin & ab-

*

Officiit, muniis , beneficiis , gradibus, dc concionibus

legatum mifit ut pro abrogatione Formularii fortiter

]s

habendiss vel alia quacumque funclione Ecclefiaflica per-

ageret apud. quascumque altiorey. poteffates , quee re-

mitterent; mifi fervatojuris ordine, eampaenam quce

gunini Belgi tunc.faperintendebani. /| Verum in. Fa-

UI

viris alioquin Catholicis graviJmna eft , commeruifJe

cultate Theologica duo Dodores blanditiis , minis ,

grobatum fuerit.

ac terroribus ( quod Lovanii notorium eít) a fenten-

X

Hac tam squa fententia , poít judicium contra-

tia abdudi, unofuffragio füperiores faerunt Formu-

2

di&orum lata fummo omnium plaufi qui pacem ama-

larii promotores| ; atque ita ex quatuor Do&orum

u

bant in Belgio accepta eít ; atque ex Regis coníen-

fententia redudaa eft Formularii fübícriptio in Facul.

V

fu litteris Placiti munita & promulgata.

tatem Theologicam , a qua per tempus breve exula-

1m

Huic Brevi infiftens Supremus Brabantie Senatus

verat.

13 Aprilis 1696. egregiam confultationem obtulit

Sed quatuor iftis adeo non confenferunt tres Doc«

á

Sereniffimo EleQori Bavariz Duci, Delgii tum

tores feniorés , ut contra aliorum refolutionem for-

Gubernatori ; qua exponit fe ,, numquam hadtenus

it:

titer , & fcripto inftrumento, graviffimis argumentis

Ü

» audiviffe quemquam legitime accufatum , nedum

pleno , proteftati fint.

l-

2

convidum fuiffe , quod ejusmodi dodrine aut

Prevaluit tamen pars adverfà eatenus ut , cum Fa-

» novarum opinionum dux , fautor, aut particeps

cultatis refolutiones ex pluralitate füffragiorum con-

2

effet, . . . . Etü interea non modicas difífen-

p

dantur , continuata (it deinceps fübícriptio Formu

ll

2

)

fiones pariant fal(x idez , quas nonnulli impri-

larii ab omnibus

qui aliquem gradum Theologicum

35

mere ftudent vago & invidio

-

fufcipiunt.

Ó

fo titulo Novgto-

j

Atque hzc eft hadenus Ecclefiarum Belgicarum

ln

Auqueutinam tam fapienti Pontificis judicio, poft

& Academiz noftrz conditio. Sola fere oftentatur

caufz accuratum examen lato omnes paruiffent! Hoc

Bulla Zineam Doimini Sabaoth , quz nec auditis par-

folo evanuiffent, omnes illz contentiones , cum ne-

tibus edita, necullo Regi* Placite munita : atque in-

M

ífno effet qui non ex animo damnaret famofas quin-

terim. plane negligitur Innocentii XII. Decretum ,

:

que propofitiones , in e

,

9 feniü quem damnat Eccle-

partibus affatim au

itis latum , & cum Regir Placito

fia Catholica.

K

legitime promulgatum. .Quz hinc fecutz (int vexa-

Sed tam xqua agen

di ratio non | placebat diffidio-

l[:ö

j

tiones Presbyterorum, Canonicorum, Paítorumlon-

rum autoribus. :Non diu itaque íe continuerunt ;

gum effet enumerare.

Ut verbo dicam , contra ex-

t

ac przfertim ftatim atque edita effet Bulla Clemen-

preffam & zquiffimam Innocentii XII. prohibitionem,

tütulo Janfenismi patlim excluduntur ab Ordinibus (a-

I$

tis XI. Fineam Domiui Sabaoth , novo zelo exar-

x

ferunt. -

crisa muniis Ecclefiafticis, a Gradibus Academicis,

Nunquam ea Bulla Regio Placito munita fuit, nec

qui nullo colore dici poffunt ullam ex quinque pro-

facile Belgici Senatus in illiusjpromulgationem con-

pofitioribus docuiffe, aut tenuiffe ; quique Eccle(iz

fenfüri erant ; non ignari feilicet , mox inde füíci-

noncontemnendam operam navdte poffent & ob hanc

tatum iri controverfias in Belgio fopitas, qua jmin

folam caufam excluduntur , quod non audeant jure-

Galliis recruduerant.

jurando confirmare fenfüm in quinque propofitioni-

Sed cum in Ecclefiaftica Belgit negotia non pa-

damnatum , a 7anfenio intentum , aut in ejus libro

rum tune influeret autoritas Patris de la Chaife, ar-

expreflum effe. Merito enim de facto illo dubitant,

tibus Defirantii (apra memorati effedum eft, ut poft-

quod neque ad fidem ulla ratione pertinet

3

,

3

» Deque

habito Regis confeníu Bulla introdu&a fit in Facul-

certis argumentis , aut rei evidentia coní(tat,

tatem Theologicam Lovanienfem & illic ftatutum fue-

. Ex his alii , ut in füpradicto Advifamento notavit

rit, ut nemo ad füfcipiendos ullos gradus Theolo-

Univerfitas, eo commigrant , ubi fperant fe tutos

— L d "w —— -

gicos admitteretur,ni(i fübícripfiffet Formulario Alex-

foreatam periculofo juramento: alii a Theologico ftu-

andri VII. conformiterad Bullam Zneam Domini Sa-

dio ad Jurisprudentiam tranfeunt: alii demum fe-

baoth. Sic abhinc annis demum viginti illius formu-

lices fe putant, quod ab Ecclefiatticis muniis & gra-

lz fübícriptio in hac Academia coepit exigi.

dibusrepulfi , ducere poflint vitam iis periculis va-

-. Idem mox poftularunt

cuam que folent honoribus conjuncta effe.

Ordinum candidatis.

Epifcopi quidaïn a Sacrorum

f

Tales.

non paucos effe vel in hac

2

ola Aead-emig nac ipü

Ita.renovatz funt priftine diffenfiones , & cae-

Formularii prægcncs ignorant. -

perunt viri optimi divexari , actenerioris confcientiae

Suppl, Oper. Van Efpen Pars IIl

$s52

| .B ? "

L]

1;

|

!

324

EPisToLE: EsPENIO PECULIARES

plinæ;EccleGafticä& Regiz poteftatis concordiam ;

E Dges .T,'O,-*L A

CXXXIL.

$

nec non utriusque incolumitatem , ex Scripturis Sa-

U/ynänti C9's Ciï&ä ADefe

cris, & monumentis Ecclefiatticis manftieto ftylo illus-

du Vzæcomzn de

-nj-ïonem.l

trare atque afferere. Caterum errata & delidia mea ,

j u,lteriorem.

st

i

I

propitiatione fua clementiffima abítergere dignetur

Eiccelllentijfïi(me Domine. -Cum nidiim 'Däek/ïöe

D. Jefüs, ob cujus charitatem rogo etiam pia veftra

toret

nem meam, ulteriorem ex aula-Bruxellenfi.ad vos effe

vota , ac preces.

Ita.cum ima demiffione valefacio,

e

*

transmiflam , interpellare rarfus cogor Exc. tuam ,

Exgell.,Tuæ.ï, humill, & obíequ

entiff. famulus. -

cenfi

implorando benevolam tuam prote&dionem , nec

m

non officiofam zquitatis confuxtz fortitudinem ,

Z ; va? ,Efpeþ.;

Marc

adveríüs: multiplices machinationes & incredibilem

Loyaqii-z. O. -1.726; |

gom

adverfariorum meorum potentiam.

'oIimeo etiam

hi Fs

num ne Adminifter ille ,. (a3) a cujus audoritate

BLP d5 0s DUAM c-xxxiïv.f;f

fer?tEI

& fagacitate Decretum , de quo quzfílio,.formam

felix

fuam potiffigum accepit, ne, inquam ,.ille fere

&Exc'el'l. Domino' Rialp $ Conjiliar!ib C—o!nf.ilz'i mïzmz

f

folus anima faerit voti quod füper Defenfione mea

S. M. 3. Viennenfis: De egdem negptyio.ü

fülul

prefata fübmiffum effe poteft. . Verum confido fore

accul

ut Deus per vettram prudentiam & perfpicacitatem

'Eäecgl'l. D, Cum intellexerim D'efenfiohgm m'exvamgv

ter

cauír juftitiam & folididatem elucefcere fagiat , &

circa Decretum Confilii Status latum. 12. Sept. 1725.

g

prevalere. |Jaceo nunc zger ex.Diarrhza, quz

adverfüs Refronfionem Epiftolarem , tandem Bruxel-

Jele

corpusculum: meum non folum. vehementer debili-

lis miffam eflé ad Auguttiffimum Imperatorem ; ac:

tat, fed.& pericula excercet , ita ut inhiare jam de-

proinde non dubitem quin Sacra Caf. .& Gath. Maj.

pe'rm

(uat

tur perfe&z in Chrifto libertati , & fecurum efle de

pro fumma zquitate fia mandatura fit ut iftud nego-

ferab

adverfis quz ex parte mortalium mihi poffent eve-

tium accurate examineturs audeo me cau famque meang

nire. Si faperftitem .mei memoriam , measque lu-

todt

cubrationes , ad commane bonum , five.ad rem Ec-

tuz [Excell, ea qua par eft reverential, commen-

nim

dare,. Id & forte ignotus fa

cio , fiducian addit pri-

clefiz & Patrix pertinere judicetis , eas veflrz tu-

mum , ipfius caufz bonitas , & Excell. tuz, animus

tiqu

telz ad extremum commendo ; Cafarisque autorita-

maft

uni juftitiz favens ; dein bujus Academiz nómen ,

digt

te, cui fürtaffis maxime iníervire poterunt, vindi.

ita gratum Excell. tnz, ut tanta locor

um diftantianon

candas relinquo.

Caterum pro negotio falutis mez

impedierit quin liberos füos huc-

potiffimum mitten-'

Qque.

zternz liceat etiam , per veterem amicitiam ,. pias

dos ceníüerit,ut liberalibus artibus

ferat

Vale, Excell. D.

; & juris fcientiaim-

tem

veftras preces apud Deum rogare.

buerentur: hic enim videre mihi continsits illuftrif-

mo famulo fignatum.

fimum filiam tuum preclarecum omnium plaufiü de-

Mor

a tuoþumillimo & .obfeqqentifïi

deq

ZB mnEjjven.

certantem, . & J. U. laureas gloriofe reportantem : in

feuj

: iovanii ".Q&-*I?ZG--

hac ego Academia, Excell. D. abannisampl

ius quin-

quaginta DodQor utriusque Juris

diu.

EOR 05 oT0 4 rA CX EXUUS

fum , ut pro meo modulo Ecclefi

; idíemper conatus:

Ver

& disciplinam , &

Jom

Summorum Pontificum juraa(fere

rem citra illius con-

Excje'll;- :Do-m'ind Colom& , 'Con].z'liario' fupr,änii Confilii

tumeliams neque defünt q

ui exiftim

ped

Viennenfis 5 .Circa idem negotium.-

&

infeliciter in ea palzftra ver(atum fui

ffe.

ent menon plane

timi

"Sedcuméjus-

Per Sereniffimam — Archiducem . Gubernatricem

modi materiz pertradtari non poffint-

fe

cundum prin-

hifq

noftram, ad Auguttiffimum Cafàrem (quem cumtotà.

cipia jurisprudentiz Beleicze, ni(ifimul

M

4l

quedam Romanz.Curie Pl

impugnentur

diti

domo Deus fofpitet) transmiffam effe inaudio Defen-

acita , fupremz Princi-

tete

ionem meamulteriorem , veftro haud dubie judicio

pum poteftati ex adverfo p:

1gnantia , effügere nomn

fuübjiciendam. Videbit ftatim "Tua Excell. ,' quem-

potui offenfam quorumdam

hf

ü

ejusdem Curiz Admi:

Iho

ádmodum in cauía Govartiana (P) , ita & hic non

niftrorum , quamquam ubiq

e ftylum adhibuiffem

tamagi meum quam jurium fuüz Majeftatis atqux Ec-

& moderatum & in' Apofto!

ieam Sedem reveren.

&

cle(iarum libertatis negotium. Ideoque confido fore

diffimum.

. Ab eo tempore qu

Tar

fraudibus , calumniis, tentatus

od procellis , litibus,

üt, non minus in hac quam in illa:cauífà, ftre-

fuerim, longum effet

qu.

nuum te & folertem experiamur zqui bonique arbi-

recenfere , & importapum.

Ex'eodem turbine ^

Dàn

trum. ,Etenim cum rem totam non ex principiis

orta:eít , Excell.

D. noviffima tem

qui

quam Clementiffimi Czfàris

pettas ,- adverfus.

af

aut Placitis Ultramontanis , fed ex certiffimis juris

prote&ionem imploravi,

Belgici regulis & confuetudinibus disjudicandam effe

Sed hec & ejusmodi plura

ex ipfà

Defenfione mea

fpe

autumem, non video quid in hac cauía me

offit

facile perfpiciet tua Excellentia ;

nif

r*ä

non poffe fupradidtam fententiam

unaque intelliget ,.

T

dubium autanxium detinere.: Quod fi tamen

per-

Confilii Status füb-

effent forte aliquz difficultates, quas Excell. T'ua

fiftere, nifi infli&o lethali vuln

ere Cafa

:

rex autho-

vel non atta&as , vel non íàtis explanatas effe ad-

ritati , ac prafertim juribus Placiti Regii.

ipfa igitur

verteret,rogo ut tünc zquitas tua confiderare dig-

cauía , Excell. D. commendatione indige

re non vi-

netur , conceffum mihi non fuiffé ut haberem mea

debatur apudte, virum tanta perfpicatia;

tanto juftitize

amore, tanto pro Czfàreis juribus zel

gravamina ; & propterea efficere ut ille fültem , i

0 przditüm.

quz reftabunt, mecum communicentur, aut cum

Hoc tamen non potui non fignificare ,

quantopere

his qui poft mortem de memoria mea forte curare

tam eximias dotes-Excellentiz tuz vener

drer ;5

Uan-.

E

volent. Ego enim, ut'ita dicam , Jam delibor, &

tamque fpem mihi illz adderent futurum ut E

xcell.-

refolutionis mez tempus inftare puto , & in Domi-

tüz judicio & Patrocinio tandem eluatur macu

la illa,

no'opto : fiquidem Diarrhea ex qua modo per plu-

per occultas adveríariorum m

achinationes meo no-

res dies laboro conco

mini inufta , antequam audiri potuerim. Hanc fpem

mitänte ,feb)r'i : mhxl aliud denuq- :

animo fovens , & Excell. Tuz incolumi

Jit

tiare videtur.

;

tatem Deo-

fü

Enixe interim patro.

C

-':inio 'acjfavori 'þi*ï&ino- fæmäm'

Opt. Max. toto

pedore commendans fümm

a dem o

N

nominis mei librosque illud preferentes commendo

fione fübfcribor. - Exc. D. Excell. Tux,

&obíquent. famulus.

humillimus.

Ü

in quibus equidem componendis non fum confícius

Z. B. van Efpen,

f

;FOVa"iï 6. OQ; 1726..

B

me umquam aliud habuiffe pre oculis ,* quam digci-'

EW : Ik':

(a) "',D; .de Baillet,

(b) D. Coloma cum Efpenio egerat in

d

t

filiaris Fiscalis Parlamenti Mechlipienfis,

b

4

caufa Govartiniana annis 171 9 - 1722. Egat:exxim tunc 9?-11'

74

À

EprsroL EsPENIO PECULIARES, :

525

un

duediud R od onQ: ia COX d

tiffime affümtamjeffe , ubi & dicta mea cauíà prope-

M

"

diem revidenda fit , non poffum quin imprimts £ra-

ncipi Eugenio a Sabaudia : De

í&uler ex animo tam excelfum honorem , quer ut pu-

la)

'-Sericfki/]ïino Pri

t

eodem negotio.

blico magnopere profuturum , nondubito, ita & ti-

bi quam maxime falutarem effe defidero. Deindeau-

:

im'

: Seän&ri(ïïmæPrinceþs.- Quando de Belgii Guberna-

tem afllidtiffime famx . mex caufam protedtioni tuz

tore famam meam & fcripta inique fugillata videbam

prepotenti humillime commendareaudeo. Ad quam

per Epiftolam publicam Vicarii Apoftolici Buscodu-

confidentiam me equidem induxit innatz tug benig-

cen(is Petri Govaertr hominis Curiz Romanz addic-

nitatis celebritas , & notumillud ffudium quohomi-

tiffimi, ftatim Confugi ad Coní(ilium Status , & ad

nes litteratos comple&eris 5 fpeciatim autem zelus &

Marchionem de Prie, qui (ine mora, meremifitad mag-

perfpicacia quibus Majeftatis füze jura & commoda om-

num Contilium Mechlinienfe, ubi cum adjun&tis mi-

ni loco fortiffime folertiffimeque tueri foles. Etenim

hi Fiscalibus Regiis nullo nezotio triumphavi , juxta

hujus caufz circumftantiz omnes., quas in Defenfio-

fententiam quam hic accludereliceat. Sed non tam

ne mea, quoadlicuit, deduxi, non obícure clamant,

felix fui fub Regimine Excell. Domini Comitis de

mein oppreffionemtom periculofam non incidi(fe , ni-

Daun: hujus etenimanimum occa(ione cujusdam re-

fi per machinationes Aule Romanz, quam.incitarunt

fulutionis mez Canonicz per nefcio quas clancularias

ícriptapublica & dodrina, quibus jura Principis ejus-

T

accufationes ita circumvenire & przoccupare novitln-

que przrogativas, adverfus exorbitantes prateníio-

ternuntius Pontificius Druxellenfis , utvir ille contra

nes ejusdem Aulz , utequum erat, pro munere fem-

l.

equitatis ac benignitatis fux intentionem per totum

per defendi. Nihiladdam, nifi vota, & defideria, qua

(

belgium Auftriacum, in ipfis etism pagis evulgari

pro Excellentiz tuz in columitate ac virtute, fpecia-

j

permiferit folemne Decretum quo honos & fama mea,

tim autem pro ineuntisanni, necnon przcel(i mune-

quam femper illibatam Deo tante confervareram , mi-

ris faufto exordio oblata Deus Salvator nofter benig-

lerabiliter profcinduntur; idqueme proríus inaudi-

nifiime refpicere dignetur. Sum cum veneratione

]*

to atque indefenfo , quamvis ut legitimeiaudirer om-

profundifiima , Exc. D.'EXCeH. Tuz, humill. & ob-

À

ni modo przvie iníliti(fem.

'Tam acerbus caíus, to-

feq. fgtnulus.

l

tique Delgio inopinatus, coegitme, ut velin extre-

ma fenectute Presbyteralis ac Do&oralis muneris mei

-

E.. vcw Eþm,

: Ldva-nii 31. "Dec.4 1726

dignitatem nec non operum meorum qualemcum-

que laudem non negligerem fed , quod unice füupe-

Erp1qs5 T2 Cxxxvn.

ferat,ad Thronum ipíüum confügerem. Idipfüm au-

tem tanto feci confidentius, quod palam fit caufam

Excell. de Rialp. '65' c. Circa idem nevgpt.'

g

Monarchz noftri mez caufz immixtam effe. -Siqui-

dem propter jurium Regalium defentionem publicis

Excel. D. Menfe O&obri noviífimo contigit mihi

fcriptisa me füfceptam, Romz Aulzindiguitatem jam

ad Excellentiam tuam litteras dare, quibus caufàm re-

diu omniloco mihi imminere per (e evidens fit. Cum

curíus mei ad Cafarem , cujus caníx Acta tunc re-

ï

(

vero jam intelligam , Sereniffime Princeps, caufám il-

cens Bruxellis ad vos miffa erant, inclytz protedtio-

Jam Recurfüs meia Czxfare clementitlime admiffi pro-

ni tu commendare audebam.

Cumautem jam cer-

pediem relatum iri ad Confilium (ux Majeftatis in-

tior fa&us fim.eamdem in Supremo Confilio Delgico

timum , cujus t pars magna es , hinc & implorare

examinatam brevi revidendam effein Confilio intimo

hifce venio Celfiffimam tuam protectionem , ut fux

facrz fuz M. J. & C. fciamque Excellentiam tuam ad

Majeftatis & clientis tuj innocentem fidelitatem fuüb-

hoc Conüliumintimum , ob fumma füa merita cum

diti qui nuper füb tua tutela periculofiffimas infidias

omni plauíu gloriofe promotam effe: liceat de tanto

teterimasque calumnias tam feliciter fuperavit , jam

honore, tibi imprimis ac publico, cum omni veneratio-

nunc per novás externz Aulax Minillri & graviores

ne gratulari; precando ut Omnipotens pro ratione mu-

molitiones indefenfam obteri pro nota tua xquitate

neris tam füblimis fapientiz & virtutis effundat abun-

Hoc officium a mag-

& virtutute nequaquam finas.

dantiam liceatque etiam dictz mez caufi fingularem

nanimitate tua , quztam multis opitulata fuit , toti-

aliquam protectionem & attentionema magnanimitate.

que Belgio atque Imperio tantopere profuit , (& uti-

tuaimplorare. Et(i caufz merita in Defenfione ulteriors,

nam diutiffime profit! ) flagitare & expecare audet,

ftis late deducere conatus fim , vereor tamen ne füper-

qui procelGitudinis tuz incolumitate, & recurrentis

fint forte aliquz difficultates quas divinando attinge--

anni optata felicitate Deo O. M. vota fua contecrans

re non potui , eo quod nulla umquam gravamina vi-

fpeciali (ubmiflione ac devotione fubícribitur.

Sere-

derilicuerit. Quodfi eft, rogo enixe ut curet tua

niffime Princeps Celfitudinis tux Sereniffimz humilli-

equitas mihi ut illz

uenda.

proponantur enucleatius ditiol-

mus & obíequentiffimus famulus ac cliens.

. Non poflum q

uin exhibeam Excellentiz tuz , quas

Z. B.- mn Efpen.

.". ïLdVaniiäï. Dec. 1726. |

pro ejus falute & profperitate ac üngulatim pro felici,

novi anni & muneris exordio ad Deum vota £&cio ;

manens cum ima demi(lione ac reverentia, Exc. D

.

EPISTOLA cx.

Excell. Tuz, humill. & obíeq. famulus.

"

Excell. Betentieder. Confiliario Cöil,/ïli-i intimi S. M. I.

j (Loväni; 3. Decembr. 1726.

VN vkanþ Ejpe

De. eodeim . negotio.

»-

Robl .v U L L TM

; Exc D. Intellexi non ignotam tibi eWH*e . imo

jam a te examinatam caufam recuríus quem ad Cz-

L H Bai*chman, Arch. 'Ultmiec'ïino:

farem in(tituere cogebar ob Decretum Regium quo

fub Regimine Excell. Comitis de Daun, nomen meum

Sþeciales 3go gratias pro inlc-gmparabili' üxiüäereä

& fama per infignem fubreptionem ordine juris prz-

Apologie fecundcee &c. (R. D. Varlet , Epifc

, Baby;

termiffo tam indigne , miíerabiliterque per omnia

lonieníis ) quam jam ex magna parte pervolvi.. . Vi-

Belgii Opida & Pagos , vicinasque regiones peflum-

deo opus efle digum tam excellenti auctore ,

dig-

data füerunt.

Verum cum fíimul inaudiam Excell.

num tam bona cauía.

Admiror eruditionem, exac-

tuam pro maximis fuis meritis » ap Confilium inti-

Gra-

mum fàcre íüx Majeftatis J. & C. honorificen-

titudinem , vim, magfuetudingm &pietatem.

tu-

326

ErisTOLE EspPENIo PECULIARES,

tulor Ecclefix voüf&c de tali defenfore & patrono Au-

tement tacite ; puisq

uslr zozmiientent'lorfqu*ïlf le pey-

geat, Deus Omnipotens .& Clemens inauditam -ejus

vent , C9 traitent d

charitatem & generofitatem ; vobisque eum diu fer-

filence.

'ennemis cezäzx qui fe red.uiþm au

Mais

M. qüand il n'y auroit que la feduclion de-

j

vet &c. 30. : Jan. .1727..

plorable qui efl occafionée par ce filence ,

cela feul impo-

i

ubdi st

feroit une affez. grande obligation de pa

fler. für tout

elti

à ceux quipar leur caractere, leur age , 1

eursiravaux ;

| De M. Variet , Evéque de Bäbylone à M.

leurs lumieres , leur veputation, attiren

jnht

&

t les yeux dg

mei

van Efpen , fur fs épreuves , &c.

iout lemondes C9' principalement des pe

rjonnes moins

infiruites. — Nedoivent ils pascaindre de ferendre cou-

PAU

mliw

M. La veneration qiuer nonuf avonrpour volre ver-

pables du fandale de tant.de foibles qui fe laiffent en.

la

tu , jointe à lareconnoifJance dont nous fommes pénetrés

trainer au torrent desnouveautés pr

ofanes , lorsque fe

pour la generofité avec laquelle vous vous etses declaré

Jof

voyant violemment attaqués d'un coté par les perfecu-

Juct

pour la juflice de notre caufe, dont vous avés pris la

tions des ennemis dela paix , ilsne font pas fouténur

defenfe , nous rendent trés fenfibler à tout ce qui vous

de l'autre par ceux qu'ils ont droit

d

1

ha

le regardg/r comme

Yi

arrive, C9' átoutes lestribulations par lesquelles Dieu

leurs maitres dans la vie fpirituelle.

éprouve votre courage. .Mais fi d'un coté nous avons

Voyés M. l'artifice der enfans du . fiecle,

bul

lieu de déplorer l'aveuglement de vos ennemis , del'au-

tai fom;

9

fouvent plus prudens que les enfans delumiere

- Ayant

tre nous avons bien fujet de remercier Dieu de la grace

dansl'affaire de la Con[litution trouvé d'abord

de lare-

fi

qu'il vousfait de demaurer fidele a défendrela verité C9'

nov

Jiflance de la part des perfonnes dont la yieté eft éclai.

la juflice ; C9 Pienloin de nous étonner de vous voir ex-

rée , ils fe font contentes de les reduire au fiülence, ou

far

pofé a la perfecution , nous reconnoiffons que felon la pa-

(J

par la crainte , ou par lefpecieux pretexte d'une paix

role de l'Ange. à Tobie , cette épreuve efl la qjnarque la

quime[l que fauffe . puis.ils ont. tendu despieges aux

C2l

pusconfolante que Dieu agrée les glorieux travaux

Jimples , dont plufieurs de[Hitu?s eux méme de lumierer,

il

q ie vous avés entrepris pour fon-fervice, C9 p

:

o'uf cel-u;'

C3 deforces proportionées à de fi grandes tentations,

.

G

vul

de fon Eglife.

depourvus audehor. d'avis particulier s , d'inftru&i

105$

Pour 1101 j'admire en tout cela la conduite de la Di-

publiques , d'exemples deforce C9' de courag

c

e ont fuc-

vine providence, quipermetquevoy ennemis faffent pa-

combé, .Aprér que la feduction a fait ce m

alheureux

Qd

roitreleur foiblefJe en mémetemps qu'ils manife[lent leur

progrés , on attaque prefentement

den

Jans aucun ménage-

malignité. La compa[fion que vour avés temoignée pour

ment ceux qu'on avoit d'abord femLl

Cépargner. Ungtri-

ten

une Eglife opprimée C9' qui e[t abandonaée de presque

fle experience nous a fait'voir que

plufieurs d'entr'eux

10us les hommes , a irrité fes perfecuteurs, Cg. ils ont

s'étant affoiblir, peut étre par le

.

[f

peu de fidelité quile

l

.æ

ofó vous faire un crime de cet a&te de charité. .Mais

onteu à. s'acquiter de l'ob]

i

[e]

zation que leur Miniflére &5

Tl

il femblent re connoitre aujourd'hui l'impui[Jance od ils

leur autorité leur impofoient de parler pour la verité

Set

font de foutenir leur entreprife » puisqu'ile s'avifent de

C3 de fecourir leurs fréres dans le befoien, fefont trou-

du

fondér leur z'njujig procedé fur d'autres pretextes

7207

vérpar un ju[le jugement Dien ,

Jans force pour refis-

à

moins vains , mais qui leur paroifJent plus [pecieux, C9'

ter àlaperfecutionC9 pour parler

pour eux mémes,lorzs.

In

plus propres à fatisfaire la haine que leur infvire la vue

quil a plus en aucun moyen de s'en defendre-

du zele que vous avés pour la verité C9 la juflice.

Quand on auroit pu fans aucune

faute garde le ji.

|

. Quoiqu'ils ne puiffent pas ignorer les fentimens que

lence au commencement des conte[lations il n'e[l certai-

lib

vous avés fur la Con[litution Unigenitus , ily vous

nement plus temps de demeurer dans cet état d'affoupis-

DI

pre[fent de vous expliquer fur cefujet d'une maniere qui

Jement C9' d'inattion à prefent qu'on attaque. ouverte-

de

ve puiffe laiffer aucun doute.

Faut il vous plaindre

mentladoctrine. | Leserreurs lex plus pernicieufes ne

de vous voir attaqué entant de manieres ? Non, M.

fe cachent plus; elles marchent téte levée , &9 ofent

je plains vos ennemis à caufe de leur endurciffement ;

fe defendre contre l'autorité la plus refvectable. Vous

mais je vous felicite de l'occafion que Dieu vous offre

favés comment les.Cenfures de MM. les Evéques de Ro-

de rendre un temoignage éclatant à la verité , qui

dez , d'Auxerre C9' de Bayeux ont été meyriftes, im-

eft aujonrd'hui abandonnée par un grand nombre, CS'

Dx

combattue ouvertement par d'autres ; pendant que plu-

punement aitaquées, C9' condamnées par ceux qui

étoient les plus obligés deles foutenir. On aporté la ze-

leurs enrougi[fent femblent la meconnoitre 5 C9' foit

merité jusqu'à rejetter douze articler de do£trine,

par crainte , foit par interét foit. par une fauffe dis

contiennent ler fondemens de la mor

-qui

ale Chretieune s

cretton , foit par. d'autres coufiderations humaines la

C3' vous favés qu'on ne s'apuie que fur la Con[litution

retiennent dans l'injuflice.

Uni

Vohs étes trop éclairé

genitus pour attaquer fi ouvertement l'Evangile &

qu

M. 69 vous connoiffés trop

les Péres de l'Eglife.

n

les maux que lEglife fouffre à l'occaflon de la Confti-

. Dans le temps que lafoieft dans un fi grand peril ,

D.

tution , pour donner dans les préventions de ceux à

vous-avéz M.trop dereligion pour demeurer dans l'in-

Ebi

ui unüe prudence un peu trop mondaine a perfuadé

difference; C3' vous étes trop ylein des fentiments du S.

qu'il wefl pas befoin de s'expliquer ; pmisque le filence

Vieiliard Eleazar , je ne dis pas feulementpour feindre,

fu

en cette inatiere doit paffer pour un der aveu mani-

mais méme pour faire aucune demarche qui aitle moin.

d

fefte , €9' pour une improbation tacite de la Conflitu-

dre air dediffimulations fedfortiter agendo fénedute

Hf

tion , afez évidente pour qu'on m'en pui[fe tirer au-

quidem dignus apparebis , adolefcentibus autem x .

*

Tij

cune confequence em faveur de cette piece.

Cela. eft

emplum forte relinques.

*

vrai en un fens , C9' je n'en puis pas disconvenir ;

0j

Ce que j'ai l'honneur M. de vous écrire avec tant

l

]

m'etant fervi moi meàme dece principe, pour juflifier

d'ouverture C9' deconfiance, m'eftpas pour vous donner

le filence que j'ai gardé pendant quelques années.

(

des avis dont vous n'avés pasbefoin, mais pour voux

Mais outre qu'il y a de grandes .occafionse od il eft

feliciter de ce- que vous avéz apparemment déja fait ;

lbt

nece[Jaire de parler pour fe fauver en coufe[Jant Ja foi :

pous vous a[furer que perfonne n'eflavec un plus par-

ore confeffio fit ad falutem, /es ennemis de la ve-

tr

faite eflime , C$' une plus pr

dOl

rité abufént de ce filence , €9' pretendent qu'il leur eft

fuis M votre tr. h. CS'c.

Qfor:de .venerqtio'rz T(qz";e Jg

faverable- ILeft vrai qu'ils ne le croyentpas eux me-

j:fï

me; C9 lorsqu'ils s'en prevalent pour leur caufe, ils par-

lent contre leur confcience : car ils font bien voir dans

' T slb Mär»ie- Evéq. de«Babylone.kþ

hi

cette occa[ion ci , C9 enquantité d'autres , combien ils

I

20. AMai 172?

E P ]-

comtent peu fur le te moignage de ce pretendu confen-

[

EprsToru EsPENIO PECurIARES,

VO*

?eu.

ESPSd4oGSoTO00 L w

d

.CXXX BG

plina , mais nova praxis C* au lieu de taxer coniime

l'onfait, les Evéques de negligence & de pareffe , il

d

Ill. Epifcopo 'Ba-byl-onienf i

feroitiplus honnéte C9' plus conformedla verité dedire

].

qu'on «e tenoit plus guére de Coóncile , €5" far :tout de

Ill. ac R.'Domine. Nqn^exïguo honori ac folatid

Conciles ANatiohaux , .aux

0

quels il '-con—z';ienï regylie*r*e--

'lx,

mihi fuere quas 20. menfis elapti ad me dare dignati

ment defaire ces erections,

&

eftis. Paucis antea diebus fignaveram , Deo largiente,

Je ne fai fi on m'interpréte point zt-rbp Jä*l?z'ïl-ett'rä

Utj

inftrumentum bene authenticum Jeclarationis :(a)

ces mots d'Innocent 1II. Inftitutione Divinafoli funt

0

inecx'circà tres àrticulos ex mandato Emin. D. Card.

Romano Pontifici refervate.

Peut. on roire aue

2

Archiepifcopi mihi propofitos. Perplacethzc Decla-

ce Pape , quoique trop prevenu en faveur des fauffes

J

ratio omnibus qui eam viderunt, fidisamicis; neque

Decretales:, ait. été fi ignorant dans l'antiquite ?' Ne

ullatenus dubito quin etiam tuo, Il Domine calcu-

"u

pourroit-on pas entendre.ce foli privativemént à l'au:

n

lo probanda fit'; eamque lubenti animo ex nunc in

rorité particuliere dey autres Evéques , C? non gar à

lucem darem , nifi ex gravitfimorum virorum judicio

Ie

ha&enus celanda foret.

celle des Conciles *.. Et te pourroit.on par dire queces

Nempe f1 ea innotefceret ,

mots Inftitutione Divina , s'enterdent de l'autorit? du

vix dubium eft quin A&or in lite quam coram Tri-

n

bunali hujus Univer(itatis adverfüm me inftituit, ar-

premier fiege qui vient d'Inflitution. Divine s en forte

U

que comme le lien de l'Epifcopat e[t de foi méme indis-

[

repta anfa novum contrà fe gravamen inféerret, & cau-

foluble; il doit étre dénoué par uneautorite affes gran-

fam protelaret fpatio trimeftri usque ad inftitutionem

l.

de pour étre l'interpréte la. volonté Divine.

Il. me

L

noviRedtorisMaguifici: utpote qui verilimiliteradver-

Jemble que c'eft la faire trop d'honnéur à Hoynck de le

fariis devotus futurus fit; cum praífens Vicerector

faire marcher fue les traces d'Innocen

X

n III en difant:

x

( D. Rega) quicaufam dijudicet equi fit amantitlimus-

hifce veftigiis inhzrentes.

Czxterum enixe expoítulo preces Ill. Gratiz Tuz ut

TI'

Num VIII. Ne pourroit-on point faire ufage du prin-

j

in hac fenili&tatenon erubefcam Evangelium, neque

cipe du tnéme Innoceut H1. auinéme Chapitre cité :

que

vultum pertimeícam.

les chofes fpirituelles fe detruifent p

lus difficilement

j

[

qu'elles ne s'etabliffent ? r dire qu

e fi par la prati-

Auüm quoque rogare Sapientiam Tuamut Zindi-

que de France,des Paisbas , €9' méme detous ler autres

*

tjas Refolutionit Doctoram 1717. dignetur , fi qui-

pars atholiques , le Pape ie.

peut pas eriger un fiege

l

dem vacet, discutere & ca(tigare , (1 quid in iis for-

fünsle confentement du Prince

der Evéques C9' du peu-

te non ita exacte fecundum veritatem expreffam (it 5

cex conditions.

ple , il peutencore moius détruireun fiege fans obferver

x

precipue Disquifitionis I. Paragr. 7. Disquiüitionis

1. Paragr. 2. 3. 7. 8. & 11. totamque Disquifitio-

Num. 1X.à la fin. Ne fau—di*-oit—il pas aducir oü 8X

g

T.

Rogabo una Ampliffimam Erkelium , qui hxc

d

pliquer ces mots : fefellit opinio s 2" faire entendve

Scripta lypis edi curat, ut eaprius faciat oculistuis

que torsque les fauffes.Décretales fe trovent contrairer

fübjici , quam lucem videant.

Hanc Gratiam, fi1ll.

aux Canons de Nicée ,

abuti

qu'elles établifent eft alory

s

Gratia Tua mihi prazftiteritcumulabitgrandem quam

[5 C9' que quelque autorifé qu'il-paroiffe étre , il

in me contulit benevolentiam & amorem.

ne peut.pas , felon S. Leon, déroger à ces Canons in-

violables.

Precabor Deum , quoad vixero, ut Apoftolicus

Num.X. Avant que T'oppofer à S. -Bernard la ve-

labor vefter non fit inanis in Domino.

Ill. ac Rev.

nerable Antiquité , nepeut-on pas tácher -de l'accorder

D. Ill. ac Rev. Gratiz Tuz. famulus humill. ac

auec cette Antiquite , en l'expliquant €9' en. difant que

'devot.

Z. B. van Efpen.

c& Pére avance a la verité que le Pape peut eriger de

Lovanii 11. Junii 1727.

nouveaux Evechés , mais non

pas qu'il foit le jeul qui

le puifle ; C9' qu'il tte parle point de l'ex]linction d'un

E

DI ODORY

fiege; C9' qu'il dit encoremoins que le Pape lepuiffe en-

treprendre contre les Regles ?

De M. l'Evéque de Babylone à M. van Efpen,

contenant des Remarques fur l'Ecrit qui a pour

DTISO0UISITION :

titre. Vindibiz Refolutionis Doct. Lovan. &c.

$. T. muTR. X. e me crois pas qu'on puiffe ni qu'on

Sjai eu l'honneur Mbnjieur , de vour affurer il y a

doive dire que touter les-Eglifes nouvelles d'Orient, de

quelques jours que j'avois lu avec toute la fatisfaction

la Chine, du Tunquin , de la Cochincline &5 de Sigim

unaginable la. belle defenfe que vous aviés fait de la

font redlites à la condition depures Miffions. Il eft vrai

Decifion du cas qui a été donné'en faveur de cette

queles Romains C9' les Moines le voudroient per[uader s

Eglife. (P) 'Je n'ai pas moins été charmé de la fin de la

mais dans la verité ce font de vrayes Eglifes, dont ler

2. partie, que je l'avois éte du commencement , CS'

Evéques , couverts mal à propos du itom d

uhe Eglife

furtout de l Examen que vous y faitesde la plenitude

inacceffible , foutles vrais Epoux des Eglifes

auxquelles

de puiffance : C9' j'attends avec impatience la 3. par-

M. l'Evé

on les envoye.

que de Conon, par exemple,

tie.

Comme vous avés defire que je vour propofaffe

eft vrai Evéque de l'Egli

e dela province de Fokien ,

mes doutes , je prends la liberte de le faire pour vous

commie l'étoit avant lui feu M. l'Evéque d' Heliopolis.

obeir, C9 pour vous faire connoitre que je ne l'ai pas

M. l'Eéque de Sabula eft vrai Evéque de Siam €9*.

lue avec negligence, mais avec tout le foin dont je fuis

Cela eft fü. inconte[lable , qu'ils font perpetuelrs en

capaple.

Jorte que quoique M. de Conon ait Été chaff de la

Pref. n. III. pag. 9

on dit q:æ Hoynck avoiüie l His-

toire anonyme pour fon ouvrage : cela ne paroit pas

Chine , qu'l ne refide point depyuir 20. ans , €9 qu'il

n'ait aucune efperance d'y refider jamair ; on n'agarde

fondé. Hoynck avoüe feulement le projet qu'il avoit

d'y ehvoyer de Rome d'autre Evégue en fa place : & H

donué de fon ouvrage des 1724. ott ilentracoit le plan

lorsque ces Evéques font en Caducité, onneles rappelle

fur quelques feuilles.

pas , mais onleur donne des Coadjuteurs , avecüroit de

$.. 7. uum, IV. parlant de l'éreclion des nouveaux

leur fucceder.

Il eft notoire

que la feule raifon qu'on

Kveché, qui me fe fait plus que par. l'autorité du

a eue de.couvrir cet Evéque d'unnom emprünté a été

Pape, je me voudrois pas dire: invaluit nova disci-

de ménager le Roi de Portugal, qui pretend az*oir

(a) Vide hanc Declarat, in V. Parte hujuf Suppleme

nti , I.ibf 3. Litt. C.

()Vindicie refolutionis Deciorum Lovanienfium &'.

aol ii

328

Erisroru EseENIO PECULIARES,

le Patronage de tout T Orient. ,. C5 qu'om m'a voulu ni

Num. XIX- à la fin. . Prohibitu-m fuit ad hujus-

bleffer ce Prince , ni fecouformer à une preten[ion fi dé-

modi Ecclefias C$3't.

je erois qu'il fat ajouter : (à

Autrement

vaifonnable C9 fi préjudiciable à l'Eglife. — Comme c eft

Clero & populo Chriftiano - careant.

la inéme raifon qui a principalement porté lePape à en

ce feroit étendre la loy au dela de fes termes : ce

:

j

ofer ainfià l'égard des Evéques.de ces Provincescy , ce

qui feroit contre l'intention de l'auteur. , €3^ contre le

al

garallele peut nous fervir infinement , C9 ce w'efl que

principe fur les loix odieufes.

Car les Evéques peu-

P i

par inadv&rtance queje

.

nï-eigzqi:pgint fait ngage dqr;;* la

vent , fans aller. comre les termes: de la Clementine

il

2« Mpologieuvicl o

in plerisque , envoyer. des. ouvriers, ad. partes. infi-

de

.l faut avouer .ce

pänddn:t þzi*ii y a de g?ändä abus

delium 5 C9'. lorsqu'ils font. du fruit ; y . établir des

font

dans.ia mieniere . dout. ces. £glifes. d'Orient. font . fe-

Evéques Canoniquement :: C9" ence cas enéme la. Cle-

m

courues ,. ou plustotabandonaées. La Disquifition en

mentine n'oblige pointde demander permillion au Pape.

pOIli

releve de tros con[iderables. Lesautres abus font 1. que

Voila Monfieur , 4 quoi fe reduifent 10utes mes dif-

(

tes Evéques font entrop petit nombre: 2. qu'on ue leur

fucultés: , qui comme vous voyez , ne font pas lienim-

[ !

a[fujetit pas affésdes Millionasres Religieux,3. que les

portantes. . Je vour-prie.de croire qu'il n'y a perfonne

&,

Elections C9' ordinationus nefe fontpas fur les lieux 5 en

qui vous horore plus. M. que votre

"träs humble. C3.

ti£

forte qu'en. attendant qu'il; vienne des' Evéque de fix

trés obeilJ.. ferv.

g

mille lieux . de loin , ces. Eglifes manquent. d'Evéque

T Dom Marie,

1Eväque de. Ba

s

bqune;

la

pendant bien des anuées 5

CS'en regoivent quelques foi;

& Utrecht le .24.-]—uin 1)72.7.

cv

de peu propres.

p E poQmdi A EOR

al

$. 2. . naum.V-

.. je doute fi.ce meft pas uie ex,p;-i[]ïon

Rot

tropforte.de dire.: quam fit Ecclefiz perniciofum do-

cere Romanum Pontificem effe Ordinarium Ordina-

(is

n Iil. Epifcopo- Baby(onieizf. |

&

riorum. Ne vaudroit-ilpasr mieux dire , combien

l'abus qu'on füit de ces termes eft pernicieux ; C9' ex-

Ii!Lx(ïrifïime ac R. D. Litteras q.uibus me iterum

ber

r

pliquer en fuite quel eft le fens legitime des mots Ordina-

19. hujus men(is (a) Ill. tua Gratia dignata eft de-

rius Ordinariorum: qu'ilconfifle par exemple, au dro-

corare , füo tempore , fümmo cum gaudio accepi ;

]i

it qua le Pape de fuppléer -aux: Ordinaires dans la-

maxime cum in iis exceperim lll. Gratiam tuam de-

mece[fité--- Ilne feroit point mal demarquer l'age C5 l'o-

dignari opusculum meum (£) & revidere & erudito

V

«ut

vigine de ceite expre[/ion : Ordinarius Ordinariorum,

fuo judicio przmunire.

Quod autem ideo Ill. Gra-

-dont Rovenius s'eft fervi.

tia tua locum mutaverit ,. & ad hoc expreffe iter fus-

De

der

$. 6.1. VII. Etquemad

modumést. Il femble qu'on

ceperit, vix ferrem , nifi confiderem mein hoc opus-

faffe entendre-encet en droit , qüe depuisla Clementine

culo meo pro bono iítius laboraffe Eccle(ix , qua

V

Di

in plerisque ,. Jes Evéques n'ont plus droit d'envoyer des

tibi cariffima ac peculiariter devincta eft. . Quod jam

ouvries ad partesinfidelium; ce qui m'eft pas vrai. Il

attinet difficultates binas 1. Disqui(itionis, fcilicet de

E

qu

-feroit bon d'oter l'équivoque.

Valentiniano Ill. quz habetur $. 4. num. XII. nec

(o$. 7. n. VII. Onattribue &S. Ambroife le Commen-

non de V. Concilio $. 7. num. II. quas Illuft, Gra-

fia

taire fur S. Paul , quieft parmi fes eeuvres , quoiqu'il

tia tua dignata eft allegare ,. fcire juvat locum pri-

Tür

ne foit pas de lui.

mum de Valentiniano III. inveniri in opufculo quod

W

$. 9. 1.-1V. : Jl me femble que Benoit XI. dans

habetur in fine Codicis Theodofiani Jacobi Gothe-

n

lExtravagante inter cunctas, me dit pas qu? fon

fridi, vol. 3. füb boc titulo : tractatus. legum. No-

h

- Predece[feur. non intellexit, füper egenum . c'ef? de

vellarum "Theodofii C9' Valentiniani 1IIl. coníequen-

pr

foi méme. qu'l dit quil doit intelligere fuper ege-

ter verificari debet hoc modo, f(icuti jam inde. ut

"um

i

putem , verificatam eft : Novellee V/alentiani 11I. ti-

il

LU

Num. VII. Jl ne paroit p

af que le pajfäge du Car-

12. pag. 26. Poflfet addi: que extant in fine codicis

[

dinal de Luca foit d'un grand fecours, quan il dit :

Theodofiani 5facobi Gothefredi.

Hic textus adhuc ci-

p

antiquas retineant opiniones.

Cela peut fignifier feu-

tatur in commentariis ejusdem Gothefredi intractatu

I

lement que les Frangois confervent leurs ancicns fen-

cuititalus : Extravagans , feu fubdititiur titulus de

li

timents ». mais ce n'eft pas à dire que ce Cardinal ve-

Epifcopali judicio : pag

-30$. ih eodem tertio volu-

4

connoiffe , que cefentiments , qu'il dit étrecondamnés,

mine Codicis.

hi

.foient les plus, anciens dans l'Eglifes ou qu'il accorde

. que celui des Romains foit le plus souveau: a moins que

Quod vero attinet locum V. Concilii $. 7. num.

il

II. hic planei memoria excidit.

d

cela ne paroiffe par d'auires paroles que celles que l'on

In originali quod hic

a citées.

tenemus ,' notatum eft in marginead hunc locum feu

p

$. 10. z. XXIX. 3e me voudrois pas qualifier au

textum : Gui: M. Tyr. de Bello Sacro , lib. 14. cap.

i

nom honorable de Discipline , l'ufage par lequelle Pape

12. fed poftea iterum deletum eftnequelibrum hunc

de

fe referve aujourd hui T Inflitution de tous les Evéques,

admanum habeo; ita ut infpicere haud valeam, nec

D

occurrat ünde hunc locum invenerim.

Eod. $ n. XI. Doit-ou dire abfolument : propria

Ü

Romani Pontificis tanquam Patriarche Prxrogativa

Dignetur Ill. Gratia tuainfpicere hiftoriam Fleurv,

M. de

erat ordinare Epifcopuam Mediolaneníem.

Tom. VI. Lib. 28. num. 23. pag. 395. . Item lib.

D

Marca qui étend mal à propos le Patriarcat du Pape

2;. num. $8. p. 116. ubi agitur de Patriarchatu

li

à tout l'Occident ,. eft obligé de dire que ce . droit

Hierofolimitano,füb Juvenali in Concilio. Chalcedo-

I

Patriarcal ne lui donnoit pas. pouvoir de faire les

nenfi : ex quibus dubitari licet i non aliquis error in

«

ordinations.

Cefl cequi aengagé cet auteur a donner

loco a me citato irrepferit. Faciat ergo Ill. Gratia

ü

au Pape un Patriarcat ordinaire , qui éctoit horné á la

tua;, hac inre, prout (ibi placuerit ; vel delendo,

Diocéfe fuburbicaire , diftinguée de la Diocéfe Italigue,

vel relinquendo hunc locum ; et(i femper mihi per«

P

Le Patriar-

à la quelle préfidoit l'Evéque de Milan.

füafum habeo me id ita inveniffe. Doctifias obíerva-

eat du Pape ne lui. donoit donc pas plus de droit d'or-

tiones veítras in fecundam Disquifitionem avide Ex-

donner les Evéques de Milan. que ceux de Gaules, d' Ef-

pe&abo. Interim meprecibus Illuftr. Gratiz tux enixe

pagne, CS'd'Affrique. Alégard de S Gregoire, puis-

commendans , füumma veneratione fübfcribor. lll. ae

u'il dit qu'il ne prétend pas prejudicier aux droits de

R. D. ac Rev. Gratiz tuz , humill. famulus.

l'Eglife de Milan , il lui a done aiffé. ceux qui font ex-

. B. van Efyen.

primés dans le Canon pudénda.

Lovanii '*5; Juin 1725. -

RPE

£55 Me j - 5. ^ —— t*

(a) Litteras 19. Junii invenire nequivimus. — (2) "Vz'ndici/zf Ra-felüt:foriis.D'D., Lw bc,

hd

ErrToLmE EsPENi0 PECULIARES,

329

N

(

boni fenfus huic Titulo addici poffer, tamen p&rni-

(E Ppub sv L'A"CXLI..

n

ciofze confequentiae quas adver(arii ex hoc Titulo de-

CE

ducunt, fidelibusque óbrrudunt plus nocent, quam be-

1 l Epifcopo Babylomenfi.

le

nigniffima inrerpretario ejusdem Tituli prodefí poffet.

l

Ill. . ac Rev. Praful, Quantum mihi gaudium

"Tandem ex iis quae dicimus faper hunc Titulum, faris

"

attulerint jucundiffimae littere quibus Ill. Gratia tua

videre eft quo fenfu illum reprobemus ; ita femper,

24. Junii me honoraverit, vix valeam exprimere ;

fi que bona hoc Titulo ineft interpretatio , illaefa ma-

nebit.

r

illisque quam primum , ut par érat, refpondere non

l

defuiffem, fi reéto curíü fuo tempore ad me venit:

Non apparet quod illa verba : — azziguas retineat

fent.: um aurem eas per manus amici nonnifi Do-

opimiones, $. 9. num. VII. ex Cardin. de Luca allara

j

minica .die accep

f-

?ïim: eadem die : refpon-dgre non

,

tali modo intelligi poffint aut debeant: qua(i nihil

potui.

aliud fignificarent , quam:quod Gallicana Ecclefia

Quod vero jam att

inet dubia -&.übf'erva-z'ion&s quae

jJuas autiquas opiniones confervaret : idque vel ideo

ïl;

lll. Giratia tua. per eas mihi proponere di

e

onata eít,

pre ccteris, quia ftatim opiniones Curie Romanz

ea, ficut & totum Opufculum meum plene lil. Gra-

tanquam recentiores profert ; addendo particulam

ti? tua judicio fubmitto, ficuti jamante fubmiferam:

jam ; dicit emim :

ita ut Ill. Gratia tua. & delere & augere juxta bene-

veceptas.

«aþz'äiong; im Cavia jam. firmas ac

placimm füum poffit, quae delenda vel augenda judi-

Remitto Annorationes Ill, Gr. tue, fi forte eoritm

caverit : item fic mutare.

Unicum tamen dicere li-

copiam non renuiffet; humiliterque pero ut mihi,

ceat; nempe quod judicem nihil in favorem Curiee

tempere congruo mitantur murationes, quas Ill, Gra-

Romane, etiam fuüb nomine Primatus feu Prime Se-

tia tua facere dignabitur, ut hic in originali poffint ia-

dis, nos flatuere vel concedere debere, ni(íi'quod

feri, Sabbato precedenti mifimus 5. Disquifitionem,

certiffimum ac apertiffimum eft ipfi compctere & de-

ad Ampl, Erckelium ; fimul ac fchedulam annoratio-

beri. ldcirco dicam aliquid de tribus quatuorve quefti-

num in 2, Disquifit. qua pracipue aliqui textus verifi-

onibus , quas mihi inter alias, Ill. Giratia tua dictis fuis

cantur , vel, ut verificentur affignantur ; easque ab

Lj

litteris allegaverit.

Ill

d

. Giratia tua jam in '»advenru'. harum acceptzs effe

Prima eft DisquifitionisI. $. 7. num. IV. circa haec

omnino confido.

0

verba Innocentii 1H. /o/i fugt &Komano Pontifici ve[zv-

d«

Nihil reftat, Vir Y1l, quam quod maximas refe-

cate.. Ad quam Refpondeo : quod fi totum illud

ram gratias pro fua in me benignirate ac charitate,

Decretum Innocentii 111, infpiciam ; mihi perfua-

Rogo lll. Gratiam tuam quatenus pergat me Domino

dere haud quaquam valeam, Pontificem, per hanc

Jefu precibus füis commendare ; idque impetrer ut

vocem /o£, tantum ab hac, poreftate fibiinftituione

hunc totis viribus colam, diligam, nunquam amare

Divina conceffa , ut loquitur, exclidere voluiffe

ceflem. Idem ill. Gratie tuse cupit ex animo qui

le

E pifcopos, non autem Concilia.

Non video etiam,

fum 111, ac R. Preful. 111, Gratie tuz, humill. ac

M

quod 2/i foli, inflitutione Divina , imo nec Eccle-

de

fia(lica conceffum fit. per fe, fine concilio cetero-

ob('eq., famulus.,

l-

rum fibi fubditorum Epifcoporum 5 multoque minus

Z g, 'qaü wEfþeiz.

d

in alienis Dicecefibus absque Episcoporum concilio ;

Lovanii 2, Jul. 1727.

Epifcopatus deftruere vel erigere ; & hocratione au-

thoriatis prime Sedis : ac coníequenter talem inter-

B.Kugo$FOUL AC OUEEM

lu

preraüionem verba citata vix adqQitere videntur,

t

Quin imo & Cap, 1. ejasdem Tituli dicit: cum ex

Perilluffi Domïno P* Coveg cex qeions -qim' pa-

illo Privilegio quod D. Petro, €? per.eum Ecclefi Ro-

tiebatur ex parte rcbiep. Mc[alm .

;

uuane, Domumus noflev indulfit , Canomica poflea ma-

navevint inflituta, comtinentia Majores Ecclefie caa-

Perilluftris Domine. Cegdr r.urfus implorare pro-

ïl

fas ad ; dpofiolicum Sedem perfereudas ; ac pev. boctvans-

vidam tuam protectionem in duplici caufa qua me

Jatioues Epifcoporum ,ac fediuntmutationes ad f[ummutn

exercet : una coacernit Coníultam exhibitam a Con-

Zdpoffolice Sedis "dntiflitem. de jure pertineveut :^ mec

cilio Drabantiee Celfitudini Sua füper querela mea

Juper bis quidquam preeter ejus affeufum debeat tnutavi.

adverfus inauditam iaquifitionem & calumniam quarm

Ex quibus iterum palam convincitur Poatificem jus

paffus füm ex parte füee Eminentize qua Archiepifcopi

"

ilud /ib; foli arrogare voluiffe. Ex fi adhuc Con-

Mechlinienfis , mediante Decano Capituli npftri S, Pe-

ciliaab hac auctoritate non omninoexcluderet, tamen

tri, non obflante notoria exesmtione Univerfitaris &

4

ipfius a(len(u praeter dubium opus foret 5 cum zec fupey

Capituli predicti.

i

bis quidquam preter. ejus ay&«zjätm debeat immutars. Ad.

Altera difficultas quam füftineo verfürur circa fen-

de quod & titulus, 2. capitis id etiam,

vi iftius

tentiam interlocutoriam in caufa mea adverfus Pro-

ï

Decreti fat infinuet, qui fic habet : Ee&fos. Epifcopos

motorem Academicum. Non jam queror de iisqua

€? coufirimatos trausferve potef folus: Papa.

prater juris ordinem a&ta fuerunt, quoad defigna-

Ad numerum X, Impofífibile videtur , optime

tionem Affefforum, & communicationem torius mei

Praeful ,

verba S. Dernardi cum antiquitate conci-

"

motivi conceffam parti in finem ut triplicet &c. Sed

liare.

Et fi id fieri poffet quoad erectionem novo-

vereor neadverfarii per fas & mnefas inde ftruant

rum Epiícopatuum, quid de cateris dicendum que

novas infidias & pericula; ne vel hos ipfos Affeffo-

eodem loco profert, qu:e mere extravagantia nun-

res deftitui carent & obftrudi alios fibi magis ob-

cupari , & nullomodo cum antiquitate. conciliari

noXios, vel aliter jüris ordinem enormiter evertant

poffunt ? .

contra manifeflam S. Majeftatis Sug menrem in lit-

net Tituïum Ordinarii Ovdinariorum , ex

Quod atti

teris fuis de 21. Decembris 1726. ab ipfa parte re-

Disq. 2. $. 2. num. V. vix legitimum fenfum patirur.

clamatis, Digneris quefo , Periluftris Vir, pro

Quod fi vel ideo Pontifici hic Titulus competeret,

nota tua humanitate ,

fuper his audire latorem D.

quia jus habet füpplere Ordinariorum defe&tus, cur

Prefidem Ciuck qui ea que breviter atüigi, latius po-

rar usbl n m

ipfi foli hic "T'itulus competeret ? Cum certum | fit

terit explicare.

Venirem ipfe,

nifi obflaret infir-

quod in cafü neceflitatis omnis Epifcopus defectus

mitas fenectutis.

Nunquid equidem memorara in-

Ordinariorum ceterorum fupplere poílit ac debeat,

terlocutoria omnibus perpenfis, fàiis evidens tefti-

Hinc fadtum . videtur, quod primzvis fzeculis omnes

moüuium conptinet pro mea innocentia. 'Faxit Deus

Patves Pa-

equaliter Epifcopi vocarentur Pape ,

ut fapienter diffipes infe&ta confilia, & oppreffo feni

um ,

Epilcopi Epifcoporum.

De Catero fi quid

levameén aliqued deferre valeas, Hoc enixe rogat ,

[:

-

Supplem, Oper. Paz kjpen Pars Ill.

339

ErrTorLe Espeewi10 PeECULIARBES.

uad

& fidenter cxpeäat a veftra

pietate, quifingulariftudio poteritvelex f;)la alteriusoppreffionis enarratione quae

qandel

& veneratione fübfcribitur

» Perill, Domine vefterhu. fequitur.

millimus & obfeq. famulus.

fige

Cum gravis iíta lis mea adverfüs Promotorem effet

die p

h van Efpen.

in ftatu, Judex Academicus apud Acta nominavit in

Lovanii 11. Augufíli 1727.

Afleffores fuos tres Advocatos Bruxellenfes,DD. Coo/s,

jbu

de Zourneville, & de Smert, idque neutra partecon-

judi

EPISTOLA CYXLIII.

tradicente,

Paulo poft Jüdex evocatus per litteras

niu *

Secretarii Heetns ad llluftriffimum Archiprefidem, ibi-

me

Excell. D. Vicecomiti de Wnants S. M. 1. t9 C.

dem induétus fuit ut tribus prioribus Affefforibus ad-

jlle &i

Confiliario, im fupremo ejus. Coucilio Belgico

jungeret ad minus duosalios defumendos ex Catalogo

gnte !

S'c, &'c. F'ienng : Ctrca cadem negotia.

duodecim circiter Advocatorum Bruxellenfium , qui

Á

scà

ipfi in hoc tradebatur, Hinc poftridie ad füpplicati-

nem :

Excell. D. In gravifïïma oppreffione, qua ex dua-

onem Promotoris nominati apud Acta fuerunt duo

Ta

us jam partibus in hac extrema mea ztate conflic-

novi Affeflores, tribus prioribus adjungendi, Erant

tari pergo , J confugere ruríus audeo ad Veítram

joli

autem DD. Descartes, & van der. Porfi qui habeban.

Affe

Excell, ut aliquod faltem levamen, && quid humani-

tur in dicto Catalogo,

fent.

tus mihi fperandum eít, per tuam proteétionem &

Die & hora praítitutis, nempe 340. Junii circa fäp-

.gratiam percipiam,

meb

timam matutinam comparuerunt ad inchoandam lectu-

Eminentiffimus D. — Cardinalis | Archiepifcopus

ram tres priores Affeffores cum Fiscali Academico.

geüh

"Mechlinienfis, mittens. ad me Decanum S. Perri

Mern

Atque eodem tetnpore allata erat Judici Epiftola clau-

cud.

hujus urbis cum duobus teflibus, exegit 1. 747 de

. fa fub nomine Archiducis, per quam Celfitudo Sua

jn al

corde puro & fide uon ficla admittam $5 ruv[us. emit-

Ser. propter rationes ffbi notasa caufze deci/iore exclu-

tatar

tere pavatus fim Profeffionem. Pái 1F. 3. /dn paratus

füm volebat tertium illum de $»ert, Caulidicum ta-

habe

fim jurare. Formularium Alexaudri F. juxta Bul-

men loge celeberrimum quem audio interdum etiam

Jatà. VANEAM DowiNi SaBAOTH,

3- dn puve €9? fim-

Ton

confüli a moderno Confilio San&tiori, a quo & nuper

qutet

pliciter admittain Conflitutionem UNiGENITUS Dzi rir1i-

pro fecunda vice propofitus fuit ut locum impleret in

Us: €£9' condemuem omnes & fingulas propofitioues im

Confilio Brabantia.

jdem

eadem Conflitutione condemnatas,

,quibl

Vice-Re&or, five Judex, in hoc cafü haud dubie

conf

Hortabatur autem ut tribus hiíce petitionibus fa-

perplexus , arripuit confilium hujusmodi, ut nempe

tisfacerem,; quo fic per delitam obedientiam , inquie-

de Fiscalis & Promotoris confenfu, nunc cum duobus

Itj

bat, ( calumniam affingens horrendiffimam atque in-

illis primis Affefforibus , fiquidem ad hocexpreffe ve-

fupp

folentiffimam ) zz f/um Ecclefie Catbolice Apoftolice

nerant, procederetur faltem ad fimplicem lecturam

gfl]ïl

Jomane redire £v vecipi mererer.

Alias denuntiabat

Lic

( quam reliqui poftmodum recuperaturi erant) atque

705 defuturum Cauonicum vigoremm . 1mo jam tum in-

co facto convenirent omnes fimul ad repetitionem de-

nam

hibuerat eidem D. Decano qua Paftori meo, se ulla

fadi

liberationum, ipfamque caufze decifionem. 1ta feque-

zibi Sacramenta adminifiret , cafu quo in. biy omuibus

4

batur Judex conceptum Epiítole D. Descartes, qua

flt-,

202 fatisfaciam.

monebat f& hoc die adefle non poffe, propterexequi-

UI

Super atroci illa & inaudita ha&tenus Inquifitione,

as defuncta fuae uxoris,

Q

qualem nec in Hispania aut Lufitania exerceri autu-

Ego autem cum inaudiffem Affeflorem de Swert

dem

mo, nec non intoleranda violentia, quae purgatio-

eodem die veríari in urbe, nec tamen le&turz atlis-

poti

nem continet Canonicam, & nortoriam Univerfitatis

tere, fupplicavi ut idem AffefTor per Partem agnitus,

iplà

exemptionem ficut & Capituli S, Petri , — infringit

admitteretur ad leétyram : alias proteíftans de denega-

elle

apertiffime, pramiffa primum proteftatione, recur-

omi

ta juítitia &c. Ad quem libellum, Parte contra perío-.

rere coactus fui ad fupremum Brabantie Senatum,

nam dicti de Swert nihil allegante, nifi rumorem de

m .

implorando, ut(olet, Regiam protectionem & ma-

exclufione, Judex füb vesperam confenfit ut idem

nutenentiam.

*

Affe(Tor in diem fequentem advoceter ad Je&uram , -

Tior

Libellus meus ibidem fàtis bene recipi videbatur.

mulque eadem vespera mifit Reprefentationem ad Su-

ant

Sed intelligo jam caufam illam inibi rur(üs ex parte

am Celfitudinem Ser, füper exclufione ejusdem A (fet-

Tne

Aule fufpenfam effe, atque ex parte Confilii ( Bra-

foris de $mert a caufze deciftoue.

p

bantie) inodo fübmiífam effe confültationem ( a ).

Verum poftero die, mane ante feptimam, Procu-

atl

Non defperarem de bono fucceffu fi de more relatio

rator Officii tradit ipfi D. de Swert litteras apertas ab

for

fieret in Confilio Sancliore ;

verum vix dubito quin

Archiduce fignatas, quibus jubebatür abítinere etiarm

haec iterum caufa occupata fit ab H1l. D. Archiprae-

pto

a Je&fura & quantocius fe recipere Bruxellis: . Eodem

del

fide (4e Baillet), quodqueinfolens hzc tragcediaipfo

tempore Judici traditee erant per Promotorem fimiles

lli

non início in me tunc ftudiofe adornata & excitata

literae claufe quibus jubebatur lecturam abrumpere,

pa

fit quando . maxime urgebar actione ifta criminali fü-

& ftatim Bruxellas accurrere rationem redditurus de

Te

per nota Ae/poz[ieue Epiffolari,

Etfi enim Virum

fuo proceffu, ut ajebat, irregulari,

C

illum ratione Miniflerii füü magnopere venerer, non

Fateor me vix capere, qua ratione ifta mandata fic

DT

poíTum tamen quin de ipío( fi dicere liceat) ante con-

impetrari potuerint unica nocte , idque Judice nondum

querar, quod cum fíciat quantam partem habuerit in

audito : nifi quod conftet expeditiones hujusmodi at- -

po

condemnatione dictee Aefponfionis Epiffolaris , in cau-

tribuendas efle zelo D. Archiprefidis.

Wt

fa tamen recurfüs mei ad '"hronum, omnia fere folus

Quomodo jam judex Academicus in Aula ex-

egerit quz in Aula Druxellenfi acta fünt, ut patet vel

BU

ceptus fuerir, folus illemet credo, enarrare poffit,

r

ex ipfa Caefaris Epiftolaad Ser, Archiducem Guber-

fi tamen aufit.

Hoc ícitur quod Bruxellis deten-

tàt

natricem noftram, de 2r. Decembris 1726. Nec

tus fuerit per dies quatuor ; quod debuerit gefto-

non quod idem Minifter actionem iítam Promotoris

D

.

rum Ííuüorum dare relatlonem, uti poterat de me-

di

Academici fic haftenus incitaverit & direxerit ut

moria, illamque fübícribere; quod interea totum

fius'Actoris fcripta per fe revidi(Te & correxifTe a

(l

Officium Fiscale ,

cum Aéftis & Rotula Bruxellas

m

ratur : ipfümque ordinem juftitiae a S. Majeftate (ua

accerfirum fuerit ; . quod in eadem urbe, itemque

L &

tam graviter fancitum , & in ftatim citatis

Lovanii per Emiffarios fpargerentur rumores quafi

N

litteris diferte imperatum, non parum turbaffe vi-

Judex füspendendus efílet a íuis muniis & officiis ,

deatur ; quemadmodum fapientia Veftra colligere

Con(àn-

& in arcem aliqugm deducendus: unde

l

gui-

(?) Ex 5. Julii 1737. Hanc videre eft P. IV. Suppl. LT 3. Litt. H,

PECELIARES,

: ErsisTOLÀ — EsPENIO

33!

Que

guinei ipfius non parum fuere conturbati ;; quodque

& efficacem,

Precaturus interim Deum, ut Exc. tu-

o

tandem compul(us .fuerit ea agere & fpondere que a.

tuam illuftret & roboret ; ac totam fuam lIlluftriffimam

fide muneris füi prorfuserantaliena, Etenim quarto

familiam in Chrifto fofpitet. Maneo . cum fingulari

Itin

eftrae

Qj

die poít meridiem juffus & venire ad Secretariam ubi

cultu , gratitudine ac fiducia Exc. D, Excell,

ipfi redditee funt novs litteree Archiducis, fed falíze,

humillimus & obfequentiffimus filius

.

"Of

ag

quibus. & jubebatur ut in locum Adyocatorum de

2

lb:.

Swert, & van der Povrf/, qui ambo fe ab Affeffo-

Lovanii 19. Augufti 1727.

B. wan,Efper:.

ratu excufa(fent, iliico nominaret .duos alios defu-

4

mendos ex numero aliquo fexenario, ad quem prior

EPISTOLA CXLIV.

Jgo

ille catalogus reductus erat, atque ut cum his & cum

Qui

ante nominatis nec non cum interventione Advocati

du

AU. Epife. Babyloninf.

Fiscalis quantocius procederet ad lecturam & decifio-

lo

nem caufa. .

1]l ac R. D. ;Litter'is quibus me dignata eft Rev.

dnt

'Tendem poít quasdam alias difficultates die 25.

Giraria tua, & viri admodum R. D. Z7Z/lzery, qui eas

àn.

Julii.lectura inchoata eft, cum quinque illis DD.

attulir, prafentia & amplexu recreatus füm. — Poterit

AfTefforibus, inter quos tres aut faltem duo dici pos-

is magis vevbo referre quantopere Ecclefiae Ultra-

i

fent obirufi, nam oretenus denuntiaveram Judici,

je&tinee condolepamus quam pofífimus litteris expri-

lu

Q

me habere (ufpectos eos qui ab Aula poflent effe fug-

mere, Sollicite porro allaborabo, ut qui animabus

gefti.

Nihil tamen poftea oppofui, nifi quod. per

illic periclitanribus. opem ferre poffint; Deo vocan-

U

te, illuc accurrant. Sed qüantum ad dilectiffimum

uj

Memoriale rogaverim, fed fruíltra, ut Fiscalis fe-

cluderetur faltem .a deliberationibus, attento quod.

fratrem noftrum W***, ad Prafidentiam Seminatii

ll

in aliis 'Tribunalibus Eeclefíafficis Fiscalis non admit-

Amersfurtenfis ele£tum, aliter refpondere non pos-

d«

tatur, ne quidem ad /e£zraz; & quod nofter non

fumus, I111l, D. quam uti jam ex parte noftra illi nos

I

haberet ullam titulum . nifi ad fümmum ex uíu ( fi

nuperrime confulenti, refponfum fit : .!nempe quod

non abufu) fed ad le&uram dumtaxat, nullatenus

perpenfa hine fumma illius viri pro hac ftauone, in

In

autem ad deliberationem & decifionem, — JaCctabatur

qua Deo largiente militamus, neceffitate , illinc vero

idem Fiscalis penes fe habere varias Epiftolas Aule,

maxima Ecclefie pereuntis indigentia, non quidem

It

quibus uti potuiffer pro commoditate cauíze,

Illud

annuere audeamus, fed nec audeamus emnino re-

e

conftat quod dixerit fe habere mandatum ut manum

pugnare, (excepto D. Canonico Vivien) : hoc ta-

I

injiceret in meum JMotzvwm , ni(i executionem iftam-

men ei confülentes, urt cum nondum fanitati plerie

fuppleffet fenrentia : interlocutoria, qua illud inte-

reftitutus fir, memorati munerisfollicitudine premi fe

non finetj precaturus interea nobiscum Patrem lumi-

grum Parti conceditur in finem ad triplicandum &c,

É

Liceat hujus. interlocutorie accludere exemplar ;

num, ut doceat nos facere voluntatem füam,

Ce.

nam meretur proprer raritatem. | Si quee videbantur

terum ubi omnia videntur adminicula humana defice-

facta relevantia, poterant illorum, ut quandoque

re, fidefortiores reddi nosoportet, adjutorium eccelo

d

fir, dare extracta, vel ad. illa non atrendere :

fed

Íperantes. Expoftulare autem hifce hic liceat, dig-

communicari Motivum integrum; idque fatis fufum,

niffime, Antifles, preces pieratis tue, & fané&torum

ego fallem nunquam audivi, nec ullus: in hac Aca-

inter quos verfíaris familie, ut Dominus me in füe

demia fimile quid practicatum fuiffe meminit. Unde

mifericordia fufcibiat. Ego quidem pro charitatistuee

.

potuiffem merito appellare, fed confideravi hanc

incolumnitate, Ecclefieque dudum ab hominibus vex-

ipíam fententiam. omnibus bene perpen(is idoneum

ata, pàce & gloria Deum orare non definam, | Ill ac

»

eíle teftimonium pro mea innocenria, ficut audio

Rev. D. Illuft. ac Rev. Gratiz tua famulus humillimus

E

Y

L

omnes pafim intelligentes hic & Bruxellis, ipfos eti-

& obfeqtï?ptifljmus.

am adveríagios judicare. -

,

:

— £. B. van. Efpen,

].V

Videbit nihilominus, Veft

(n Sepdentia - mibi-jam

quanii 3. Dec. 1757.

non leviora certamina & pericula timenda effe quam

ante.

Profpicio enim brevi, nempe in fine hujus

EPISTOLA CXLV.

menfis, furregandum Judicem D. Nuntio Bruxellenfi

plane obnoxium, & 'etiamíi ex fe forer indifferens

Erk&)lid : | De

roqmver]ïa circa reditus utvimg

P

aut integer, quis jam poft exemplum fui pradeces-

" redimz'bz'le; £?c.

foris pro imtnunirate. [urisdi&tionis Academiz , vel

pro libertate & Religione füi muaeris vel hifcere au-

A-m-plifïïme & colendiffime Domine. 'ïnïgenti do-

debit? Quis fcit a non ira disblicebunt. AfTeffores

ore me & omnes qui hic fünt amicos affecit luc-

ili, ertfi de meritis caufze jam inftru&ti, ut eorum loco

tuofa controverfia quae. apud vos orta eft, Nemo

per fas & nefas intrudantur alii ad condemnationem

eft.qui non pravideat maxima inde mala Ecclefiae

meam magis dispofiti ? Quis dicat quibus coloribus

veílre impendere, qua poít tam diutinas calamita-

Curia R. forte agere intendat adverfus meum AMoti-

tes videbatur jam eluéctari & emerpere.. Non diítu-

vuin, quod vel ipfi adverfariiin hunc finem evulgare

;

liffem fcribere ad 111.. Archiepifcopum, & enixe ro-

porerunt,

,

pare ne rém iftam tam vehementer urgere vellet, nifi

incre

d

,

ib-ile»envim. eft quahta ïam preventio per

a pluribus nuntiatum effet eum non gravi quidem,

pracipiraram illam: Concilii Status- condemnationem

fed quotidiana tamen febri adhuc teneri , & pericu-

contra.me concitata. fit quantoque cum ardore per

lum effe ne triftem exitum hábiturus fit morbus, nifi

omnem modum in perniciem meam confpiretur, In

ei quiefcere liceat a negotiis, & ab hoc prafertim

tantis discriminibus obnixo rogo, Exc. D. &qui bo-

a quo fertur non modica triftitia affici, . Interim meo

nique ut coníulas, fi tuam opem,. tuumque prafi-

& aliorum amicorum nomine prolixe ea de re fcrip-

dium. implorare, veniam,

Nota .tibi mea indoles,

tum eít ad D. Willemartium (4); qui fpopoadit fe

inea ftudia,, mea infirmitas, adver(íariorüm "meorum

fe per fe & per alios allaboraturum effe ut Pra-fulis

machinatio & porentia.

Cordi, fcio, habes non

animus paulatim ad mitiora confilia deducatur. . Ubi

folum opprefforum innocentiam, íed & Reipublicee

didicerimus Praefulem convaluiffe, non amittam illi

etiam fcribere, & omnibus modis obtefílari ut fe hac

cominoda ac jura Monarcha noftri Clementiffimi,

Hinc relinquo . Veftre prudentize &charitati , ut ad-

in re paulo faciliorem prabeat. De ipía que(ítione

rnodi re-

hibeas modum, quo füccuras, maxime opportunum

quid fentiendum fit, hoc eít àn liciti fint ejus

T ta

(a) Prafidem Seminarii Agnersful'tenfïs..

—

29*

. Erironm Espew10 PECULIARES,

ditus, res mihi non videtur tam liquïda ut abfolute

pav écrit. — Quand on tte conuoitroit

pronuntiare aufim. — Á mici qui hic fünt, non omnes

pas leuvs avtifices,

€? de quoi ils font capables ,

les faux bruits qu'ilsofent

.videntur circa hoc ejusdem eífe fententie. — Omnes

vepaudre, & qu

dis ue craiguent poiut de vous écrive à

tamen in hoc confentiunt rem non effe tam mani-

COW HiÉTAE ,

dozvent uour

faire prévoir l'abus qu'ils

feftam, tàm enormem; ut tali rerum ftatu tolerari

pretendegt faive des confevenc

e$ qu'ilr. demandent.

Oz

non debeat ; ncque defperant Praefulem aliquando in

e

eam fententiam confenfürum. | Caterum non dubi-

«e doit point confever avec d

telles gens que tous les dis-

wX 3X AT V AU. Rer A

cours de part £? d'autve ge

foient écvits em leur prefence

to, Vir Ampliífime, quin pro tua charitate allabora-

pav us INotaire: faute de

cette pvécautiog ,

vous favie

ratarus fis ne animi utrimque nimis incitentur ; nunc

l'abus qu'sls ont fait de la cor,

vfeveuce que [ Abbé Borgis

maxime cum eo loco fit valerudo Prefülis, utquiipfi

eut acec M. Codde ,

prope adfünt vita ejus metuant fi acrius erumpar iíta

C? des: confevences que les Doputés

de ce Clergé ogt eu

4 Cologue avecle Nonce Buffr, — lls

diffenfio, Si fuavibus mediis eo poffit adduci ur con-

en abufent dans des

£emps ott o ?oft plus ez état. d'ecla-

[ —— w m

fecrationi (a) non obílet, non video quid impediat

irciv la verité.

Quand ilt we differeroieut pas à publiev

-quin ipfa quaflio de reditibus iflis pacifice inter vos

Jeuvs calotmaes ,

cela fourtiit toujourt matiére à deuov

discutiatur.

velles. /Apologies

Poffet inde multum boni in publicum redundare,

£ venamt ici

j $ onenaaffez (àfaie) faus cela-

vous vou; Drocuverez. du

ve

modo neutra pars aliis viis quam argumentis conetur

vous Mettréz. à comvert de leuvs avtificer,

pos, C7 vOU,

aliam ad íua fenfa.perducere, & fervetur unitas fpi.

. i tre fauvois affez vous vemercier. de la confiance 9?

.Tius invinculo pacis. . Negari non poreít queftionem

de l'effitne dout vous m'avés

iftam jam a plurimis annis torfifle animos virorum ti-

bontoré en tne coumumiquatt

minoratorum.

Memini nos hic ex Hollandia circa hanc

votre beau commentaire fuy

Gratien, Q? en tme deman-

dant mon fentiment.

J'e devois vous en marquer ma

rem fuiffe confultos abhinc annis fere £o, hoc eft DD,

Yeconoi[Jauce ,

en apportaut plus

van Viane, Huygens, Steyaert, Hennebel & me. Et

de diligence dj le live.

Ce t'eff pas ananque d'avidité pour

un [i bel ouvrage , ft

-B aQ* 9A "AL2 0 C —— $Qu —£Ru Ww—anl P

quantutn recordor, nihil fuit refolutum; propter diffi-

J ai taut tavdé d vous emvendre com

pte.

Mazis d'uz coté

cultates quee undique timebantur. Optarem exanimo,

quelques voyages €9

quelques imcotnodités am'en ont. de-

Vir Ampliffime, utefficaciore auxilio poíffem vobis

touvué : d'um autre coté com

Wie je me favois

-prodeffe. .. Praeftabo

has que la

potero,

-interim, juvante Deo quidquid

cbofe pre[fat ,

G' qu'on fut fuv le point de

Pimprimer

J'avois commencé, pouv le livé avec plus d.

[

fruit, de

.Folia operis (5) quod Amplitudo tua þaratadver-

conferev tous les cagons aves les or.

Z

fus D. Zoynck, nondum huc transmiffa fünt. Non

"IBaux. Cela deman-

y

doit du temps.

Mais puisque la cbofe

j

preffe, j expedi-

?

dubito quin opus aque folidum futurum fic ac cetera

erai d'avautage daus la fuite,

»

.&ua. . Me quod attinet refümferunt adverfàrii litem

Ce zf que pour vous

obeir, £? pour vous faire vorr ave

€ quel foin je l'ai lu,

que

y

circa Refponfionem Epiítolarem quam videbantur de-

Je vous euvoye quelques. doutes de peu d'i

feruiffe. Et nunc quidem inflant qua maxima poffunt

725 le

mportauce qui

tne Jont verus fuv la J. Partie (e) car da

fondt tout

)

.«eleritare ; quafi aliunde nova ipfis fpes, imo affecu-

€ff fort [avant t9 fort folide dans cet ouvr

age, qui ue

L

ratio data fit. Dominus providebit. Interea com-

Jauroit trop tót pavoitre eu pullic.

mendo negotium illud & memetipfüm praecibus Am-

J* ue tardevai pas

3

Dieu aidant à vous vendre co

mpte du veffe.

J'e prie

9

plit. tuz , & Ampliffimorum Collegarum quos ex ani-

Dien de tout mon ceur de oon cor

;foler , €2 de vourcon-

mo faluto, & fübfcribor. Am

»

.« humilimus famulus.

va D. Ag*xpiitudin-i-s tuae

ferver uue fauté

quis. eff tvés cbére à PEglifo, — 9te sme

»

vrecommande à vo

$ prieres €9 fuis tvés ve

Z, B. van Efpen.

Je&ïzqzænfem,

»

M. votre trés b. '&3" tr. ob ferv.

?

df Feb'ruarii 1728.

5

1 Dominiq. Marie,

Evéque de Babylone.

»

Ill. Epifc. Babylonienfis Efþenïoþ

à Rbymwyk ( prés d'U

3

vecbt) le 11, 7'uin 1728.

L

Nous ue fommes pas faus inquiétude fur ce qui vous

REMARQUE:S

j

vegarde. — INous foubaiterions. toujours pour votre fan-

1é, pour votre vepos , 9 pour le bzez de votre caufe

que. vous. fuffíés ici. (c).

De M l'Evéque de Babylone fur la Pref&ce

^

Pous étes trop éloigué de

du Commentaire de M. van Efpen, für

vos amis, 9 trop procbe de ceux qui vous veulent

^

du al 5 trop expofé aux eutrepvifes. avtificieufes de

le Decret de Gratien,

)

€ecux cy.

ls. peuvent par ja troublev votre repos ,

: IX. p $$. g crois qäfon

»

€9 . vous. caufer. de l'embarras daus la. defeufe. de vo-

Correcteurs: Romais. Le C.

blatme faus. fujet ls

4- Diff. 68- portoit an

tre caufe , qui eft fi. étroitement. jointe à la defenje

t/tre que ce Canon efd de Le

on

» fans. dire lequel. Les

de la vevité.

J'appreuds. qu'áls demandent. à avoir

des cenfevences avec vous.

Corretieurs R. qui trouvent ce Ci

12012 pavpmi les owvvages

»

€ 9"e croi pas qu'on

de $. Leon 1. ue pouvoient faire

mieux. que de l'indiquer

doive vous con[eilev de leuv em accovder.

Cette bvo-

au Le&euv.

Jlt 5me

"

Javoieut bas que cette Lettve efé

9

pofitioneff injuffe , pleine d'avtifice & de müliguité, fau[fc.

Mais aujourd

bué qu'om de fcait, fi on vevoioit

€g. d'uue execution trés. dangerveufc..

lls m'ont point

Gratien ,

»

droit.de demander /| de. confevence. que la. fentence irve-

de $. Leon ;

o ze pourvoi encore que citer les owvvages

»

en mavquant. foulement: que la Lettre eft

guliere qu'ils out donuée ue foit aunullée ,^ €? que vous

foufi

puisqu'om chberchevoit. izutilement. ce Cazon ail-

^

ze foyés retabli au méme état ou vous étiez au pa-

leurs.

D

vavant,

Car pour ce qui eff. de la vemarque que fait le

Leur. detnaude eff. pleiue de malignité, . Ils

P. Que

fmel que cette lettre. pavoit. étre de Leon. Ill.

font couriv le bruit que . vous étes. dispofé à vous ve-

Cefl un

e pure conjecure, qui &

Le$

»

zva&ey (d) J] ef vifible pav la. qu'ils. ue demandent

"ff guéres fondée.

Corr. Romn. ent donc fait en

cela tout ce qu'ils devoieut

h

«ne confevence que pour avoir um fondement appavent

€9. potrvoizent faive ,

felon les lumieves deleur temps. Il ef

»

e dire que vous vous étes vetra&é verbalement ,. s'ilr

vrai qu ils devoientétre plus foigneux d'avertir des chan.

»

72e peuvent , comme ?'l: ue le pourvont pas vien tivev

gemens qu'ils faifeieut;foit daus les tftves,oit dans letexte

D

À

j

p. 56.

4)7 Agebatur de &onf&cratioxïe A.

J

D

(5) Defenfwo Ecclofte Ulrrájectine,

D. Theddori Doncker in 'Epivf'copum Harlemeü(&m ele&mp dxe a6. J;unii' 11727.

*

i

c) En Hollande. M. van Efp

en étoit pour lors à Maftricht.

»

d) Lettre de M. de

)

Quareux à M. van Efpen du 29. April 1728.

(e) M. de Babylone

envoya dans la füite fes remarqges fur les autres parties; qg'on trouvera cy apr&,

EprsTOLz EsPENIO PECULIARES.

fitet,

333

Oftnt

f. 56. Mais au C. 3. Caufa 8. Quaft. T. ils ue tneri-

» Di(t. 23. ad Can. 9. Hodie Pyesbyteri Latcaza-

lt

tent poiut d'étre blamés, puisqu'ils out vemarqué que

95

TER cotmunicantes , ut feria $. n coua D. &ge.

]e

ju ]s

daus le texte de Gvatien, il y a & electione Clerico-

»

doute que cela foit biea dir.

Les Prétres font cen-

rum. Cvf tout te qu'ils devoient. faire. — Car fi Pon

??

f5s le jéudi fáinr. celebrer avecl'Evéque. — C'étoit

dir.

veut qu'ils ayent du laiffer ces smots daus de texte, pen-

2»

l'ordinaire autrefois, car il n'y avoit qu'une Meffe

fite

dant qu'ils ue font dans aucune éditiom du. Concile d An-

L

dans chaque Eglife , chaquejour deLiturgie. Ainfi

t

l

tioche, si méme dans la verfion de Martin de Brague

,

quand les Prétres communient aveclétole, ils le font

Tonr

que Gratien vapporte enfuite, il auroient. donc du laif-

»9

óacerdotaliter, & en qualité de concelebrans comme

U

Jer toutes les fautes de Gvatien. — Et ileft inutile de dire

le jour de l'ordination, D'oà il s'enfüit que les Prà-

ll

quid nil fortaffis Giratianus exemplar aliquod. viderit

tres reduirsàla communion laique ne devroient pas

itla

Concilii Antiocheni in quo claufüla continebatur : ££agt

??

communier avec létole. ]e crois méme qu'ils ne

17

Jv que Grátien w'a pas puifé aux Jources.

devroient pas communier dans le fanctuaire óu Pres-

n

D. $7. .Quis ambigat quin etiam errata auctorum

59

bytére5 car desqu'onleur y confocrveune place, c'eft

ea.

multum nonauaquam afferende & eruende verirati

une marque que quand méme ils feroient interdirs

[

fubferviant, Cela peut avoir fom application aux. Re-

des fonctions du Sacerdoce, ils ne font pas reduits

Jiexions de Gratien, que les Corr. Rom. auvoient inal fait

53

àla communion laique, — Difa 'on que les Diacres

(

de chaugev. . Mais pour ce qui eff des Canons , àtant af-

par Ex. commuuaient Laicaliter ? Autli leCanondu

n

Jurés que Gratien v'a pas con[ulté les fouces , fes fautes

»

Conc. de Brague dontil s'agit, qui eft du VII, fie-

me fout pas fi vefpeGables qu'og ait du les meg ligev ,

)

10

cle, parle de la communion des Prétres, qui font

tj

pouv donmer um texte des Camons auffüi pur. qu'il etoit

?*

en plein & libre exercice de leur miniflére ; mais

po[fible : ce qui a fait tant. cou[idever Gratien, durant

",

qui n'offrent pas par eux inémes,

Je crois donc

H

quelques

.*

qu'il faut óter le mot Zazcaliter.

Jiecles, ce. teff que parce qu'on :7174?02?'2 rieu de

Pote

.mezlleuf.

» Difl, 26,. 'idetur. Gratiamus eam ampleii Jen-

d

teptiau que vequivit . ,

39

- duas. fucceffive. uxores poft

li

R ExMrïA RQUES

Baptisinum.

ll ne paroit pas que Gratien propofe

»

ce fentiment comme e fien, mais comme celui de

j

fur la T, partie du Commentaire ( 4).

d

»

$. Jerome: ce n'elt qu'aprs le 4. Canon qu'il fe de-

» Difl. 4, córca fiuem. — Quandoquidem [ciatuv. in

)

termine, en adoprant ]

1

»

S, Ambroifíe

e fentiment*& les paroles de

//

Statu Monavcbio Leges fuam vitn €? effe&um accipere

; comme on le reconnoit aprés.

a coluntate Principas,

Cela ne demanderoitil point

» Dift, 3

"

IY

»

quelque éclaitciflemenr ? Il faudroit donc méettre zz

7. Can. 1. Sur la reflexion que fait Gratien

2»

aprés le Can. $, Jic receffiffe Gratianum a priffiza

[

Statu pure Momarcbico: carily a beaucoup d'Erats

n

55

Patru. Disciplina notavitus in jure Ecclef. part. a.

Jf

Monarchiques meslés d'Ariflocratie, commel'Em-

Ut. 13. €. 4.. N'eft ce point blamer Gratien fàns

,5

pire l'Angleterre, la Pologne, laSuéde. EnFrance

4

fujet ? Puisque l'auteur dans l'endroit cité du droir,

[

méme c'eft plustót par voye de fait que par la Con-

3»

Ecclef, n, 8, dit : baud obfcurum eff faculo XH. quo

N

ftitution de l'Erat, que tout fe gouverne par un pou-

1

)

floruit Gratianus ,. Jat commmuuitey eam diffin&lionem

voir purement despotique ; & cependant les loix

L

votorumi fuie veceptatm. yaimerois donc mieux

j

?5

ry ont de force que lorsqu'elles font verifiées dans

»9

/4

»5

mettre : bec anmotavit Gratiamus , juxta ufitmn qui

les Parlements, qui font en quelque maniere lesde-

jum fwuo Jeculo, circa diffiuclaonem | votorum , obti-

l,

2

pofiraires des Interéts des peuples. On peut dire

?5

?5

guevat. . [left cependant vrai que fi Gratien avoiteu

que ces mots de Gratien: firmantur cum moribus

»

en vus d'expliquer le vrai fens des anciens Canons,

utentium approbantur,font expliqués par les fuivans,

ou il fait entendre

cette. diftinétion de veeux &oit hors de fa place ;

que queiqucs loix smovàlus uten-

79

2»

tium abrogantar.

mais sil vouloit fenlement, comme il y a de l'ap-

parence, faire voir l'ufage que l'on doit faire dans

» Dift. 5. civca fiz.

Involuit ut maulitves pev ali-

la pratique des ordonnances des aciens Canons, a

w

quod tempus ab 2ugve[Ju. Ecclefie abffineant. — |Cela

,

b d

remarque étoit judicieufe & neceffaire. — D'ailleurs

S^B

n'eft pas exact, & peut favorifer la fuperftition des

21

femmes ignorantes : bogie purificatio pofl partum

»

la diftin&tion du vceu folemnel, & du veu (imple

eft plus ancienne qu'on ne le croit communement.

?5

dicifolet. Ye ne crois pas qu'on doive approuver

?9

2)

cetre expraffion. LeRituel Romain ne nomme cette

»

On la trouve dans S, Gregoire, fi non dans lester-

mes du moins dans la realité ; car L. r. Ep. 34. il

»

cergmonie que Zeneditlion, & rend arbitraire l'ufage

j

235

de cette Benediction : // voluerit ad Ecclefiam venire

?5

exhorte bien le moine Z/zarztius de fe feparer de ía

emme, rmais il ?

ordenne point qu'on les oblige

»»

pro iucolumitatefua gvatias a&iura, dit le Rituel.

d'autorité :

au lieu

j

2»

que L. 4.Ind. 12. Ep. 56. &L.

» Dift. 22. Can. 6. Il ne femble pas qu'on puiffe

14. lnd. 7, Ep. s.

il veut que l'on fepare les feinmes

j

2

dire que Gratien ait óté le Pape du nombre des Pa-

$5

des Clercs majeur

?5

S qui sétoient remarióes aprésla

triarches, puisqu'il dit que l'Evéque de Conflanri-

mort de leur z, mari: cela ne pouvoit étre que par

?

2

nople ayant été mis au fecond rang, celui d'Alex-

39

)

andrie eft defícendu au 3. je meterois donc : Zicet

ce que l'autorité de l'Egli(e étoit intervenue dans le

2?

vau de Chafteté que ces femmes avoient fait lors:

:

5

Jatis diferte Gratiagus Romamun Pontificem intey

»

ue leurs maris avoient éé ordonnés: ce qui con-

ïg

» Patriacbas primum wumeret , winus vetle. Gratiani

?9

itue l'idée du voeu folemnel. Innocenr l, méóme

» Jeufum capieutes Canonifie €$c.

»

E

.

P- 2. Can. 12, & 13. diftingue afféz clairementles

» ll y aaumoins deux confiderationsà fairefur cette

?5

vierges qui ont fimplement fair vceu de Chafleté, de

matiere.

1, Que le nom de Patriarches, qui n'à

955

celles qui ont été voi!ées

2*

par l'Evéque.

comrmgencé d'étre donné aux Evéques des premiers

» Diít. 52.Can. 14, — -Hic videnus quod jam pridem

E

Sieges qu'au V, fiecle, leur étoit fi peu particulier

2*

perii]fum fuevit ,. etiam im. Ecclefia latiza &c,.— VM

g

qu'à la fin du VI. fiecle, defimples Metropolitains,

»

a toujours été permis dans toutes lés Eplifes d'le-

» tels que celui de Lion,prenoienrle titre de Patriarche.

»

»

ver des hommes mariés aux SS. Ordres : $rrva-

. Voy. Conc. 2.de Macon, an. $85. Tom. X. p. 98o.

?5

t5 fervaudis.

» 2. Que c'eít la ruine de la discipline, & de la

?9

» lbid, Sub gonime $. Hieronymi in Ep. ad Nepät.

liberté Ecclefiaftique que d'étendre à tout l'Occident

?2

Le commencement du Canon eft réellement de

le droit Patriarcal du Pape, comme font M. de Marcá

25

l'Epitre à Nepotien, Le refte eít de la faufé Epitre

??

& d'autres.^

??

à Ocean, entr'autres ces parolesqu'on cite comme

de

(«) Nous omettons celles d'entre ces. Remarques dont M. van Efperi a fait ufage.

334

EprsTot EsPENIO PECULIARES.

* de S, Jerome : feunuam quatm bene. videris conver-

»5

circa bac jejumiorum tempova , occafionem & fivm-

» Jautem . &c, font de cette fauffe Epitre.

2

tatem prabuit. ls jeunes des 4. temps étant infti-

» Dift. 40. Can. r. Optandum ut fimiles exprejfro-

2»

tués longtemps avant les fauffes Decretales, il n'y

Pl

nes omifif]it Gratiauus. — M eft vrai que ce 1, Canon

5

a eu de different dans l'Eglife que für les femaines

9?

formé des paroles outrées 4' Erraodiu; , n'eft pas fort

??

précifes auxquelles on. devoit attacher ces jeunes;

3?

edifiant. Mais je crois qu'on peut dire, pour la

9»5

fuürtout les jeunes du printemps & de PErC, qui font

35

juftification de Gratien, que parla maxime qu'il éra-

»

mobiles aujour d'bui, comme ils l'étoient à Rome

L]

9)

blir dans fon préambule: zon loca, fed vita €2 mores

L

au temps de S. Leon

?

au lieu que le Concile de

?»

Jauctum faciunt Sacerdotem 5 & par les Canons fui-

»

Mayence les fixe, l'un àla 1. femaine de Mars; &

?*

vans, il rectifie ce qu'il y a de peu exact dans ce 1,

?

l'autreàla 2. femaine de juin. Ou la fauffe Décretale

235

Canon. Gratien ne s'eft pas propofé de faire un

??

de Callifte ne dit rien qui puiffe terminer ce different,

|

25

corps de canons ou de taximes qui, pris feparé-

» Dift. 86. Can. 5. JVequaquam ob[curum eff illic ve-

9?5

ment, ferviffent tous de Régle,

1l explique ou mo-

)

w

prebeudi Epi[copum quod divino cantui immifcevet

25

difieceux qui ne font pas exacls, foit par fes reflexi-

)

[

bujustRodi profanas &c. S. Gregoire ne dit rien qui

9»)

ons, foit par les autres Canons qu'il leur oppofe.

»)

marque que cet Evéquc mélat des chants profanes

:

?»)

C'eft pour quoi il a appellé fon ouvrage Concordan

»

dans l'Office divin, C'étoit tout au plus dans fon

LE

£ia discordautium Cauonum: en forte que lesuns fer-

Et]

école qu'il chantoit ces airs profanes.

Pj

,

vent de Thefe, les autres de preuves, les autres de

» Dift. 92. Can. 2. Sezfum Gregorii e[fe ne Diacoti

?)

réponfe,

Ainfi. Hottoman xX les autres Seéctaires

9

w

à pradicationis officio, pretextu modulatiomis, ve-

2

n'y entendent rien, lorsqu'ils nous objectent ce qu'ils

L

-

trabagtur. Je crois que c'eft donner un fens forcé

33

trouvent dans Gratien ;; & qu'ils prétendent que

2

w

aux paroles de S. Grep. de dire qu'il ne defende

95

leur difficulté eft fans reponfe, coimme étant tirée,

»

w

pas abfolument d'employer les Diacres à chanter.

35

de ce qu'ils appellent nos Livres Symboliques.

P

w

C'eft confondreles fonétions des ordres que defaire

» Mais dira t'on, pourquoi dans un livre qui doit

39

remplir par des Diacres les fonctions des Chantres

H

é&tre entre les mains des jeunes pgens, Gratien pro-

?9

ou des

,eeurs ; c'eft les tirer du Sanctuaire ou

P»)

pofe t'il des principes peu exaéts ? C'eft 1. par «e

2»

Presbytére, ou ils devroient étre avec les Prétres

:

?5

qu'ils trouveronr ces paffages en lifanr les auteurs

LE

pendant l'Office.

Au reíte cette deffenfe de chan-

95

originaux, ou dans d'autres collections; & de peur

?»

ter, ne s'entend pas de la pfalmodie, lorsqu'ellefe

»

qu'ils ne les prennent mal, il veut leur donner le

95

fait à deux Cheeurs ; mais de ce qui fe chante par

correclif ou l'antidote.

?3

2. ll peut facilement arri-

»

un ou deux perfonnes, comme Legons, Traits,

2*

ver qu'on leur objecte ces fortes de maximes peu

959

Réponds ; en un mot de ce qui concerne particu-

L

correctes, furtout quand ellesfont celébres, ll faut

,

L d

lierement l'Office du Chantre,

99

donc leur apprendre.ce qu'ils y doivent répondre.

» Dift. p3. Can. 23. Quinta pars umico teftimonio S.

»

3. L'ouvrage de Gratien n'a pas cté.fait pour étre lu

,

.

Hlieronymi conflat. Ce Canon eft tiré d'un ouvrage

3»

par de gens fans Maitres, mais pour fervirà ceuxcy

P]

--

fauffement attribué à S, Jerome: de feptem ordinibus,

de plan & de directoire. 1l faut cependant avouer

» Dift. 9o;. Cahb. 6. ddutlis eam in vemn Can. 6.

?)

que Gratien dans T'execution de fon deffein, manque

9»»

verbis $. Hieronymni.

Ce Canon n'eít pas eucore

9?5

fouvent de jugement de netteté & d'exa&titude.

)

w

deS.jerome, 1l eft du mé

me ouvrage de jäptem

1

» Sur la fin de la 4. Diftin&ions; Gratianzus non ad-

D

ordizibus Ecclefie.

R E

M

A R

j

2

verterit ad vevba fub nouüne Symmacbi, velata Can.

U. H.9

LE

1. Pour lesraifons cy deffus jatimerois mieux mettre:

für la-]1, Partie du Commentaire,

,l

93

voluevit emendare verba fub nomine. Symmuacbi,

» Caufa 2, Quafl. $. Aprés le Can. 4. l1 me femble

,l

» Dift, 52. Quod quafi ad validitatem Ovdinis Supe-

959

qu'on n'a pas fujet de blamer Gratien, comme en

,1

953

vioris fufcepti, vequivatur ut fuppleatur ordo inferi-

»)

fait par ces mots : ' Certum eff vetitum e[Je exigeve

??

or ; une ordination faite per fa/tum n'eft pointinva-

955

incauta juratnenta , non tantum a Sacerdote , uti 1mfi-

,»)

lide: les termes du Canon méme le marquent, 1l

nuare otdeutur verba Gratiam y fed etiam a quovis

»

faudroit donc changer ces mots, 4quafi ad validita-

Laico. Giratien ne dit rien de plus que le Concile

L]

L]

zeg), & mettre : ut ordo fuperior per faltutm fuscep-

??

de Tribur. Quoiqu'il foit défendu aux Laiques de

,

tus poffit legitimà exercert , vequiratur &c.,

?5

jurer légérement, cependantla religion du ferment

» Dift. 6o. zz fize. 1l femble qu'on faffe quelque

LE

doit étre plus fcrupuleufe dans les Prétres, Ce qui

,4

35

comparaifon entre l'Epifcopat &les dignités d'Archi-

,9

peur n'étre pas léger dans un laique, peut étre une

3

L

Prétre ou d'Archidiacre. ll y a bien de la differen.

99

caufe légere pour un Prétre, 2, Le foupcon du par-

,1

?»

ce. Cesdignités ne donnent qu'une prééminence &

l4

jure eftde plus grande coníequenfe pour un Prérre,

93»

infpection fur les Prétres ou les Diacres, & nefont

35

Enfin l'oblipation de furer avilitle Miniftére,

.parce

39

point des ordres; c'eft pourquoi la raifon demande

u'elle n'ait du foupcon de mauvaife foi.

y

,?)

qu'on foit établi dansles ordres refpectifs pour étre

» Caufà 2. Quast. 7. Can. 22. Ne feroit il point à

h

)

élevé à ces dignetes, Mais l'Epifcopat eft un facre-

propos de faire quelquereflexion fur le principe dar-

y

??

ment qui confére la prace ; ainfi il a la vertu de faire

959

gereux quavanceGratien fansle prouver, qu'en ma-

23*

paffer celui quile recoit d'un ordre inferieur àun fu-

tiere defoi,les infames doivent étre admis à accufer?

)

3*

perieur. Ceque ne fait

pas une fimple diguité inr-

» Cauía 3. Quaeft. $.. Gratianus zullas autovitates

H

ftituée par P'Eglife.

29

preter fraginenta fal[arum Decretaliumi adducit : ce-

D

3

» Dift. 75. Can. r. buic zdpociypbo fragmento. . .

?9

pendant le ;. Concile fous Simmaque allegué Can,

99

ad[cribendum e[f&e quod etiam mum bodie ovdinatio

2»

3. eft anterieur aux fauffes Decretales ; & le Can,

D

D

Epifcoporum omni die Dominmico fievi queat, cum

??

15. du Pape Nicolas I. eft confiderable par la foltdi-

95

Presbyterorum .... cevtis temporibus fit. alligata. M

25

té des preuves für lesqu'lles il s'appuie. Quand à

?

95

L

?

ne paroit pas que la fauffe Decretale d'Anaclet ait

ce qu'on ajoute que les réoles de Gratien ne peu-

95

été caufe qu'on peut facrer les Evéques tous les Di-

P

vent s'appliquer à la pratique moderne, par laquelle

3

?»

La vraie raifon eft

1

manches. Flle ne le dit pas.

P

il n'y a que les Officiers publics qui foient admis à

955

que les Canons ne permettent pas de differer long:

»

accufer : Quoqu'il en foit de cette pratique modet-

»

?9

temps le facre d'un Evéque ; & dans les premiers

ne pour les jugemens des Clercs, il eft certainque

95*

fiecles, les Evéques qui s'affembloient pour une elec:

»

les Evéques ne fe font point foumis aux ufages de$

L

95

tion, ne fe feparoient point que le facre ne fut fair.

Officialités, & que dans /leurs caufes

pe'rfonnellgs;,

» Dift, 76. Can. 1. Je ne fcai pas pourquoi l'on dit

9»

on doit fuivre les Canons à la lettre:

b

^

. Donc, du Cartage)

» que hi fauffe Decretale de Callifte rnydernqdi;(iplfgæ

» lb.Qx-.s- C.2, ( Dixieme du2

€ette

h

hi.

EprTone EsPENIO PECULIARES.

335

(

9»

cette reflexion : iz bob Canrone notandum non trac-

» prétention, on peut dire qyu'o.nven trouve non feule.

i

»

tari de judicatido Epifcopo in prima inflantia , paroit

99

ment une trace, mais un exem

l0

9

w

conutraire au texte du Concile, oü il eft vifiblement

ple bien marqué dans

2

la conduite de S, Leonà l'égar

d deS. Hilaire d'Arles.

M

??

parlé d'une caufe naiffante, & non d'une caüfe jupée.

» Ib. Q. r. Il me (emble que la critique de Baluze

ht

,

w

9»

Te

»

P

Mais, dit on, il y eftdit qu'un Prétre dóit étrejugé

eft trop fevére ; & méme injulle, Les Correct.

par 6 Evéques; or cela ne peut pas regarder la pre.

PI)

Romains n'onr pas feulermenr été

chargés de donner

de

))

miere inítance ; car l'Evéque feul , par le 4. Can, d"-

»

une édition de Gratien, confor

,

m

me aux anciens ex-

Antioche, peut juger un Prétre. Tl n'eft donc quefti-

LE

emplaires ; mais de corriger les fautes de cet au-

ile

?5

on dans ce Canon que de l'appel, 1l me femble qu'on

3

teur, aurant qu'il fe pourroit ;

i,

93

afin de rendre par

peut répondre quebien qu'il s'apiffe Ià de l'appel par

»

là (on ouvrage plus urile.

H

»»

rapport aux caufes des Prétres, il ne s'eníuit pas

» Caufa 15. Q. 8. C, a. Deeretum Synodi Ilerden-

[

?»

qu'il y foit queftion de l'appel pour les caufes des

»

» i5 quoad Sacerdotes, — Ce Concile ne fe fert pasdu

Jui

Evéques.

Le fens du Canon eft que lors qu'on

Pi)

terme de Prétres ; & comme il ne permataux Mi-

N

»

Affemble un Concile , foit contre un Evéque, foit

»

95

niftres tombés d'étre rétablis dans leur Miniftére

u

contre un Prétre, il doit étre au moins de douze

)

qu'à condition de n'étre jamais élevés plus haur, il

]

hd

contre un Evéque, & de (ix contre un Prétre; &

39

femble qu'il s'agiffe dans ce Canon de Miniftres in-

Jl

?»

ferieurs.

lon fáit d'ailleurs qu'on n'affemble un Concile con-

»

ll feroit mieux d'óter le terme Sacevdo-

n

?3

tre un Prétre qu'en cas d'appel.

»»

?e$, & de mettre les propres termes du Canon.

(

» Mais eftil biea für que la discipline sit été uni-

» Caufa 21.

D

2»

. 1 C. f & 6, Puisque S. Greg

oire

de

forme par tout ; & qu'en quelques Eglifes il n'ait

»

dit qu'ila érabli

l'Evéque de Fondi Evéque Cardinal

d

?3

pas fallu affembler plufieurs Evéques pour depo-

»

b

de T'erracine, on ne peut pas dire comme fait Gra-

I$

fer un. Prétre, méme premiere inftance: (car il

»

tien quiil lui ait donné cette feconde Eglife ey; cozzz-

"

)

faut diftinguer les cenfures de la depofition, qui eft

99

matide ou comme Deferviteur , (elon le commenra-

»

od

99

d'une bien plus grande importance) Le Canon fex-

EE

ire. . Car étant établi Evéque Cardinal, on n'auroit

i

ta atfione, 1

5. Q. 7. neveut pas qu'un Evéque-pu-

35

pului órer cette feconde Eglife,

l

»

iffe feul dep

ofer un Prétre.

3»

tant qu'il| n'y auroit

pas eulieu de retourner à la pre

miere ; au lieuqu'on

fe

." Caüfä 4- Qï' Iï C» 20 Qu0d 011720778 2- * o* $ 'ad'

»

auroit toujours pu la lui óter

móme fíàns caufe, en

at

9

ducitur de bis qwi ab accufatiome Epifcoporum funt

»

établiffantun titulaire s'il n'av

9?5

oitété que Deferviteur.

$j

vepellendi, fimiliter nullum ufem babent, — M w'ya

»

pointen cette rmatiere d'uface contraire aux Canons,

PII

qui ne foit abufif. Si les Officialités par abus ne fui-

REMARODUES

$5

$

vent point ces réegles, il n'en doit pssétrede méme

fur la Il[. Partie du 'Commemairc fur Gratien.

»

des caufes des Evéques qui doivent étre toutes tra-

0t

»

itées felon les Canons,

Ij,

Cauja 253. Q. 4. Propter crimina Ceciliani £, g

Caufa 6,

. 3. Que tamen Gratianus bíic adduait

6,

»»

feroit & pas. plus exa&f. de tnettre, praetenfa crimina

(

parum autbentica funt, — Cela n'eft il pointtrop ge-

Caciliani : oz p/ustót comme on ue vep

vocboit guérre d

?*

neral? Puisque de 5. Canons qui font dans cette

Cecilien que le prétendu . deJaut. de fon

Ordination, on

U

»

queftion, il n'

99

foit douteux,

y a que le 3. quifoit faux, &le 3. qui

pourroit tiettre : propter ordinationem Ceciliani.

Cauía 24. Q. t. ad Can. 35.

Je croiy qu'on ft

» lbid. Q. 4. poft Can. 2.. H exceptio quam fub-

trompe de dive que les Lettrer de

$. Celeffin contre

le

» Jungit Gratiamus ( mifi eadem Provincia Primatemn

ANefloriu$, daus lesquelles il décla

re nulley jes Excom-

»» Dabueyit &?c. ) nullatenus congvuit etati Concilii 42-

«unicationy qu'il a portées,

J

953

Joient données aprés le Con-

"t

tiocbemi.. l paroit que Gratien ne donne pas cette

cile d'Epbefe.. INeffovius 2*

eff pas vetourné fav fon fiege,

)

exception comme une explication du Conc. d'An-

aprés le Concile, puisqu

"l eut tin. Succe[f.

/q

33

tioche ; mais comme un expofé.de ce que les loix

euv avant que

1

??

le Concile qui ^

avo:t dépofé fut fepavaré.

& ufàges pofterieurs ont ajouté à la dispofition de

Caufa 26. Q. 6. Quod autem Gratianus porefta-

d m

le

?»

ce Canon. D'ailleurs fi Gratien veut en cet endroit

]e

»

remfaciat Presbyteris privatam reconciliationem im-

expliquer un Canon, ce ne peut étre que le 2, de

pertiendi, etiam extra neceflitatem , quando de occul-

nt

»

cette queftion, qui érant de Martin de Brague eft

ul

2»

du VI, fiecle; temps o l'autorité des Primars étoit

tis peccatis agitur, nec Canoni nec eratis illius dis-

[-

H

ciplinz congruit, Cetfe cezfu

ve paroit trop pgenevale,

affez connue & Marrin de Brague n'eft pas un fim-

Le Canon ze défend aux. Préti

v* que de donney

P

?»

ple traducteur ; mais il a voulu accomoder les Ca-

lution qui fe donuoit in

Pabfo-

6

»

publica Miffa, c'eff à dire aux

nons grecs à la discipline de fon Eglife. Au refte

Peniteus publics.

Or il y avoit des cvimes cachés dont

(

95

le principe qu'érablit Gratien en cet endroit , & qui

»

donne au Conc, Provincial le droit de terminer les

o7 ne faijoit pas une. Penstence pullique,

4

.tel que Padul-

tere fecyót des femmes marviées.. H i

[

toit donc pay dé-

Lp)

caufes des Evéques; & en cas dAppel donne cedroit

fendu aux Prétres de leur. donzev ?

abfolution,

»

au Primat, combat les prétenfions Ultramontaines.

Caufa 27. Q. 3. C. a. Pourquoi blamr les Cor-

:ä

» Peut on dire comme Pon fait, ea erate ( Concilii

vetleurs Romaitis: d'avoir vétabli les propres pavoles de

»

Zntiocbeni ) uec dum moti evant Pyimates cum Juris-

Nicolas ]. que Gratien avoit alterées,

»

Quand il s'agit

(j

di&ione fupya Metvopolitanos, . Y.e Conc, de Nicée

des paroles de

Gratien, on. my . doit vien changey ;

Qs

?5

ne femble t'il pas reconnoitre que le fiege d^Anri-

tnan quand i] yagit des Canons , on doit les vetablir

)

1,

oche avoit des droits particuliers que n'avoient pas

dans leur puveté, autamt qu'il eff po[fibe, d'autaut

l,

2»

les autres Metropolitains. Mais enfin il faudroit

plus que Gratien

]e

95

du moins mertre la reftriction, sgec dum zoti evant

aux fources.

eff comvaiucu de n'avoir pay puift

35

in Oriente : car en Affrique l'Evéque de Carthage,

Caufa ag.

; 2. C. ». Verba. Apoftoli exponit

]s

$5

dés le temps de S. Cyprien, avoit jurisdiétion fur

. Ambrofius.

3»

les Primats des Provinces.

fiafter.

CLe commientaire

Ne faudroit-il pas mettre Ambro.

[

FA P,aul » &efl pas de

» Caufa g. Q. s. Huic. Decvetali adfcribendum

$. thinbroife.

99

torem bodiernum, qui non permittit. Epifcopos Ro-

rl

35

. De Pententia Dy?. 6, C. 1. à Gratianb addi-

e

ma difcedeve fine. Licentia Pontificis , wom dubium :

turnifi ftatutum fuerit à Rom.

ontifice,

Unde

2

neque ante evulgatas veceptasque. falfas . Decvetales

hanc ultimam claufülam hauferit Gratianus nefcio.

:

L

4

ullum bujus discipline vel vefigiurn facile repevictur.

Cette claufe

eeff daus le traité méine de vera & fal(à Paeoá,

25

je ne voudrois pas appeller cette pratique une dis-

De Confecvatione / Dift. 1

»

CC 4 g. &. D. 735.

)

cipline; mais une préfeution ; & àlcgard de cette

Sine autoritate S. Pontificis

nova nen dedicatut

L

Ec-

335

EprsTor;z EsPENIO PECULIARES,

Ecclefia. Verum vel hec fola reddunt füspetta ex Ge-

rare aufim non gravaturam Magnificentiam tuam huic

d

lafio : relata.

1] me femble qu'on ue doute poiut de

negotio aliquid ftudii & favoris adhibere: idque ab

la verité de la lettre de ce Pape aux. Evéques de La-

ejus f(ümma benevolentia expectans reverenter füb-

tu

camie. dl faudroit avoir de bomues preuves pour mon-

fcribor, Excell, D. Ex

k

tver que cela j ait été ajouté.

Jl vout donc mieux vé-

mulus,

Qellentiæ tug humillimus fa-

(

Y

pozdre commne fait M. Fleuvi L. 30..2. 34. M faut

(

entendre cela de Cette partie d'[talie qui dépendoit

Z. B, van Efp

Q

particulierement du Pape.

Dift. 4, C. 87. On ne don-

j

"

Traieäi ad Mofam 1/4. Junii 1

728.

g

ze pas la vole blaucbe aux catécbuménes ,. tnais aux

m

Baptifés,.

EPISTOLA . CXLVII,

It

pr

Domino La Pujade, J4genti ad JAulam. Fieunenfam.

t

EPISTOLA CXLVI

q

Domino: Gardlli, $-M. L ? C. Medico :

. Clariffime Domine. Poítquam diu dubitaffem, an

expediret utad Thronum Auguftiffimi Caaris defer-

Circa difcefumn E[pemii ex Patria.

H

rem querelascirca multiplices vexationes que me tan-

U

.Cum poft longam deliberationem , tandem vifum

dem e Patria fecedere coegerunt, & rem proutgefta

fit exponendas effe cauías mei e Patria difceffus apud

eft narrarem, randem acquievi confilio amicorum qui

dÉ

facram Cafaream & Catholicam Majeftatem, mifi hunc

hoc. omnino faciendum effe judicant,

Mitto itaque

f

in finem Clariffimo viro (2) qui tus Excellentie has

Epiftelam ad Sacram Majeffatem cum adjuncto Memo-

litteras trader, Epiftolam. cum adjuncto Memoriali

p

riali, in quo totius NNegotii feries narratur.

Simul

p

(b). Cumque inter tot & tantos adveríariorum co-

rogo Clariffimam Dominationem tuam, ut omui ftu-

natus, fümmopere indigeam patrono apud Clemen-

dio curaredignetür, ut hac perveniant ad manus.Au-

Ti

tifimum Cafarem, nemo prius in mentem venit ad

guftiffimi , quo patere poffit innocentia mea, fimulque

0

quem confugerem , quam ad te, vir Excellentiffime.

adveríariorum violentia, & neceflitas qua coactus fui

Szepe audiifle memini a D. Erneíto (c) ( quem nunc

Patriam relinquere ut me ipíorum fzvis conatibus

fpero frui corona veritatis amatoribus promiffa ) quan-

fübducerem Commendo etiam negotium Exc. D. Ga.

tum veritatis & juftitie amorem, Excellentie tua ad-

relii; cui, Rogo, ut acclufam Epiftoiam quze ei in-

ul

d

Ípirare (Deus) dignatus fit, quamque faciles aditus

fcribitur, tradere digneris, Hoc eo majori fiducia

prebuerit ad aures Auguftiffimi Imperatoris. "l'antis

peto a Clar. D. tua; quod jam longo tempore fenfe-

t

Dei donis ut in hoc negotio uti non pigeat Exc. tuam

fil

rim, quanto zelo femper faverit meze. caufae

?

qua

[)

enixe rogo. Nemini tali petitione moleftus effem ,

fane cum publicijuris caufa conjunéta eft. Ea

m ob

fi mea tantum cauía ageretur.

Quid enim in hactam

l

rem fingularem gratiam & debeo & ago ftudio atque

grandava etata effe poteft quod me valde follicitum

humanitati tuz , rogoque ut eodem pede pergere

p

reddere debeat quo pa&to tranfigam hoc pauxillum

digneris in hoc negorio.

Caterum fpero me brevi

l

vitae quod reftat ? Sed veritatis & juftitize caufa agi-

effe&turum ut. Clar, D. tua videat me non efle plane

tur, quas per iniquas & violenras machinationes op:

ingratum, nec gratitudinem folis verbis profiteri, Sub-

primi indignum eft. Accedunt jura ipfa fupremi Prin-

fcribor ex animo, C

á

millimus famulus,

lariff, D Clariffime D. mæ] hu

f

cipis, Patriz libertates, & Jurisconfultorum munus,

ui meo exemplo territi, nihil deinceps docere aut

* t

Q

confülere audebunt quod Romanae Curie Adminiítris

Hl

A. B bt Efpen

displiceat.

Horum omnium fingula füfficiunt ut fpe-

Trajecti ad Mofam 14. Junii 17

28.

1

[ 4. "

d

(4) D. la Ptljäde. (&) Memoire fur l'opre[fion que fouffre le D. van Efpent. (c) Ruth.d'Ans. Can-. s. Ggldqlæy Braxellis,

n

bu

(

[

b I BohRÓR

j

S;E C U N^D' U'S:

e

Epiftolas aliaq

ü

Cogfïuens

ue Monumenta, E[peuie i pluribus alüs preeclaris zuembris

— 4Akademie Lovanen[is aut Lccefue Belgice , communia.

.

Nam hoc incendio, quod velf'h'a kpto Eccleüæ-incd-

lumitate providentia feliciter extinguere fluduit, to-

'Epiüola- ad Eminentiffimos Cardinales

g

rum pene Hispanum Belgium videbatur conflaprare:

Ecclefie Romane.

convitiis & calumniis hac occafione refonabant in

Ícholis disputationes publicae ; . in Ecclefiis concio-

De Negotio Forimule ZAlexaudri VII.- |

nes ; in curibus, navibus & compitis privata col-

loquia: hinc per libellos famofos & temeraria judi-

ftriffimi ac Eminentiffimi Patres.

Nova lux

Illu

cia reddebantur de harefi füspecti , :tum plures

poft tempeftatem nobis a Sancta Eminentiarum

Gratiz per fe efficacis defenfores ; tum alii in his

ä

veftrarum benipnitate affülfir, dum intelleximus a

controverfüs rndes, qui a juramento hoc abhorre-

Sacro Senatu ordinatum ut in negotio Formularii ni-

bant, quia noverant fine Sedis Apoftolicee confen(u

hil innovetur, fed in €o ftatu permaneant omnia in

illud exigi : noverant inter omnes Belgii Epifcopos

quo reliquit moderni Archiepifcopi Mechlinienfis

Gra-

hac in caufa non convenire ; & Epifcopis quibusdam

Illuftriffimus Anteceffor | ( Zph. de Pergbes).

juramentum exigentibus, plures illuftres & eruditos

tias quas poffumus maximas agimus ; & fi fatis grati

Abbates (4) acriter contradicere ; neque füis fubditis

efIe non poffumus, rogamus humillime ut imputetur

hoc juramentum permittere; Denique quia credebant

non nobis, fed magnitudini beneficii quod experi-

indubiratum crimen effe , rem dubiam juram

alicrerec.

CD to

mur ; &magnimdi'ni malorum guibus fumus liberatif

Ac-

- (2) Extan't Epiftolz

eorundem Abbatum . ad Summum Pontifäcem & S Congregationem fuper xhoc negutiq requiremium

ex 2$. 0& 1692,

EPisTOL£E -ES»PENIO PECULIARES,

33

Uic

ib

Accedebat ad cumulum malorum , quod plurimi,

profteranamur füpplices ad pedes Sanáitatis Veftrz,

lj

dodrina & probitate praftantiffimi, ab Ordinibus

cui nihil ícimus effe antiquius, quam Pacem orbi

À.

& Officiis Ecclefiafticis cum ignominia repelleren-

Catholico procurare.

tur: hoc folum ob crimen, quod in Deum & con-

Rumor venit in Belgium emanaturam a Sede Apo-

Íícientiam timerentjurando crimen committere. Alii

ftolica Conftitutionem, qua concedatur Archiepif-

vero inepti, & doctrinz virtutumque expertes, gra-

copo Mechlinienfi, czterisque per Belgium Epiíco-

tulabantur, fic fibi alias claufum aperiri oftium a

pis, fimplicem formule Alexandii

Ordines & munia Ecclefiattica abíque ftudiis aut ma-

nem a fuo Clero pottulare.

| VIL. fübícriptio-

gnis laboribus, at folo, quod facillimum & levifli-

Non dubitamus, quin ad communem Ecclefiz

mum dicebant, juramento, quo abignorantia & vi-

noítrz pacem Sanctitas Veftra id decreverit: fed ita

tiis omnibus, quaíi novo facramerto videbantur ex-

In.

nunc fe habent res Belgii, ut non aliud quam bella

piari: fiquidem nulla virtus tanta cenfebatur, quan-

& lites excitatura fit illius fubfcriptionis exactio,

tahzc Keligio jurantium: nullum crimen tantum,

nifi Paftoralis Veftra follicitado omnem contentionis

an

E

quantum hujus juramenti recufatio.

ícintillam, quod verbo

Poítremo hzc moventur eo tempore quo parvum

tinguat.

poteft, jam nalbgntem ex-

u

Novit San&itas Veftr

h

Hitpano-Catholicum Belgium impletur exercitu cen-

a confendi(ï'e femper Archie-

tum forte millium, pluriumve, quorum magna pars

pifcopum Mechlinientem nihil fe per füas ad formu-

Yi

Acatholicorum eft Anglorum ,. Hollandorum, Bran-

ue

lam Alexandri VII. additiones exigere aliud , quam

deburgicorum , aliorumque Lutheranorum Germa-

quod per nudago formulam exigitur; exegiffe autem

lQ

niz, Spe&abant Acatholici Principes, Miniftri, &

il

ipfüm per fuas additiones juramentum in facta Janfe-

plebs militazistarbas Ecclefiz.Belgice, dum erantin

nii, quz in formula expreflà funt, notius eft quam

li

prafidio Hiemali, ad. quod dicuntur mox redituri:

ut dici debeat: proinde fi conceffum illi füerit fim-

li

üe

Audiebant de negotio Formularis cantiones: amare

plicem formulz Alexandrinz fübfcriptionem exige-

ridebant, & eos qui jurabant, & qui juramentum

re, non ab aliis eam (übfcriptionem accipiet, quam

fhi

exigebant.

Quanta hinc, Patres Eminentiffimi, fidei

quos ipfi conftiterit etiamin fa&ta jurare.

u$

& Ecclefiz. detrimenta, converfionis obítacula, in

Hinc vero qui tumultus! Sciunt optimi quique

Id«

Hazrefi obduratio! Et tot tantaque mala ultro, (ine

Theologi facta Jantenii, quz in formula continentur,

[j«

ullo fru&u aut neceffitate accenfebantur , tam aliun-

revelata non effes adeoque nec fidem circa illa, nec

deafllido Belgio, in. quo ante juramenti hujus pe-

juramentum, Ecclefiam exigere; fciunt e Deputato

&

tionem nemo. non damnabat, (icut nemo nonetiam-

Univerfitatis Lovanienfis Do&ore Hennebel (c),

n

num damnat, & quinque Propofitiones famoías, &

mentem non effe Sedis Apoftolice , ut exigatur;

b

errores omnes quos in iis damnat Ecclefia. Nemo

íciunt additiones Archiepifcopi Mechlinieníis eo

üg

in Academia noílra Lovanien(i' Reverentiam non

etiam nomine rejedtas effes quod menti Suz San&i-

[e

praftat Confututionibus Innocentii X. & Alexandri

tatis adverfarentur: Quare, nifi velintin mentem

V

VIL tantam. quidem, ut hic nullus repertus fit qui

San&z Sedis impingere, nunquam poterant in eam

ne

illas verbo aut ícripto impugnaveverit.

j

quam exiget Archiepifcopus (ubfcri

b

Tanta, Eminentiffimi Patres, mala erarit quz pre-

tire.

ptionevm. confen-

U

mebant, quaque nos Eminentiis veítris fupplices

Interea in eos fxviet Archiepifcopus, & primos

fecerant (2), tanta pariter eft magnitudo beneficii,

quosque e Clero per füfpenfiones, cenfuras, aliaque

quo a Spirita Sandto coníolatore optimo infpirati,

duriora ad fubfcribendum compellet: fpoliabuntur

affli&os folati eftis,

Gratias iterum infinitas agimus,

Parochiz Paftoribus, Sacra Tribunalia Confetfariis,

& poft fübmiffam facrarum purpurarum veftrarum

verbi Divini Prazdicatoribus Cathedrz, Ecclefiz mi-

deosculationem Deum rogabimus ut Eminentiis ve-

niftris : quisquis vero fübícriptionem ad mentem

ftris addat annos de noftris, & zelum illum pro ve-

Archiepifcopi obtulerit, quamvis minus idoneus in

ritate & Ecclefia, ad diffipandium etiam extin&i in-

hzc intrudetur.

cendii fumos, foveataugeatque.

Eminentiffimi Pa-

Hzc omnia, Sandáiffime Pater, non dubia mente

tres Eminentiarum Veftrarum, devotiffimi & humil-

prafagimus: novimus enim, & jam experti fümus,

limi famuli & clientes.

OGob, 1692. ( Signata

Archiepiícopi noftri in exequendis fuis confiliis in-

erat ab Efpenio, C3' aliis Academicis, ac . U. Do-

-

frados animos; novimus & Clericorum Belgio pro

&Goribus ).

tuenda conícientia & veritate conftantiam. . Utrim-

( Preecedens Epiftola tradita fuit a D. nv VAvcEL

que poteft difcordes animos conciliare Veftra

Affeffori Santti Officii, feria 2. 26. Octobris, auni

Sanáitas, fi fuam circa formulam Alexandri men-

16925 una cum tribus aliis Epiftolis ; quarum prima

tem, vel verbo declaraverit.

Si qua ergo viícera

0«

a variis Pref[idibus Collegiorum Lovanienfium; altera

mifericordiz erga Ecclefiam noftram Belgicam , quz

a Decano, Archidiacono C9' Canonicis Graduatis Ec-

tot aliunde bellis & malis affligitur ; íi quis effe-

"À

n

clefie Metropolitanee Mechlinienfis; tertia a Supe-

tus erga Clerum , qui tot perfecutionibus exagi-

rioribus Provincialibus Belgicis, Ordinum Capucino-

tandus eít; fi. qua commiferatio erga greges fide-

vrum, Minimorum, Beggardorum, C9 a R. P. Prepo-

l

lium, qui percutfis Paftoribus difpergentur, fi qua

fito Oratorii, fubfignate erant. ltem fupplicatio

cura avertendi ícandala ab hareticis, qui & ride-

l

Euchaviflica (typis impreffa) ad Innocentium XII.

bunt ob quzftionem fa&di, non revelati fic Bel-

4

P. M. pro abrogatigjze Fornzulgzrii in Belgio.)

gium Catholicum turbari, & nolent unquam fe ifti

I$

Ecclefiz aggregare , ubi juramentum in ejufmodi

LL

facta Epifcopi depoícunt, fi quod denique pretium

| ; Epiftola ad Innocentium XII. P. M.

animarum pro quibus Chriftus mortuus eft, iterum:

5

iterumque rogamus, obfecramus, obteftamur San-

De eodem negotio (b).

&itatem Veftram ut declaret íe per fimplicem for-

H

Beatiffime Pater.

5

^

mule Alexandri VlÍ. fubfcriptionem neminem ad-

- Impellit nos pacis ar

dor, quo jam dudum flagra-

ftringere ad fidem aut juramentum in faca, quz

t

mus, ut imminentes Belgio tumultus f(deprccaturi

0

in eaformula exprimuntur aut certe per eam non

(4) Menfe msjo pracedente, varie fupplicationes, à permultis Academicis, Paftoribus, Caneuicis, Presb

yteris öfc' ad Sacram

Congregationem Romam MitfIz fuerant.

Duz ex illis, a plufquam 60, fubfignatz erant.

(P) Vide Lucubrationem cüi titulus;: Meroirés pour fervir à ? Hiffoire de ! Univerfité de Louvnin d! Ch, V. n, XV,

(& Joannes Libertus Hennebel Sacrze Theol. Do&. Romam advcnerat 17. INovembris 1692,

Supplem. Oper. Van Efpen Pars 1ll.

Uu

akud

338

EsPrisTOLZE EsPENIO PECHLIAR»B-S.T

*

jl

3liud fe velle; quam quod ha&enus Univerfitas Lo-

lol

rout

vanienfis, Reliziofiffima filia tua, femper praftitit,

ut damnentur quinque Propof(itiones per Conttitu-

Te/iimonium DD van Efpen C9' Huygens civjm"'EläBio-'

matà

turi d

tiones Summorum Pontificum Innocentii decimi &

nes Faciliatis Theologicee Lovan. anni 1683. (a) . .

eü

1696!

Alexandri feptimi damnatz, iisdemque Conttitutio-

Die undecima menfis O&obris'1687. coram me

|

nibus Religiota obfervantia przítetur.

]ta Pacem, quam Belgio noftro dabit diuturnam

Notario infratcripto , comparuerunt Exim. D. ac

d

Mag. N. Gummarus Huygens, S. T. D. & Profef-

m

in,terris & perpetuam vovemus in coclis. Beatiflime

for, Collegii Pontificii Prefes; & Clariffimus D.

[i

Pater, Sandiitatis Veftrz Filii devotiffimi, Theolo-

van Efpen, J. U. D. Canonum Profeffor, qui de-

p4

gi & Jurifperiti Lovanienfes,

clararunt, prout & declarant per prefentes, fe cum

jt;

Menfe Decemïbri 1692.

Bruxellis agerent poft Ele&ionem fa&am ad quatuor

cut

loca vacantia in Facultate Theologiea anno 1685.

i

Gummarus szygeiz;r ; Iheol Dodor & Profeffor

adifleIlluttriffimum D. 2/ondel, nunc San&ioris Con-

-

Collegii Adriani Papz VI. Praíes.

Nat. Chamart ,. J. U. D. Exprofetlor Primarius.

cilii Archiprseidem , tunc vero ejufdem Confiliarium

Pal

& Fifcalem, eidemque inter catera ab eximio D.

F. Ja

Joa. Guil. Blanche, Utr. Jur. Do&tor & Sacrorum Ca-

Huygenr, Clariffimo D. ibidem adftante, expofitum

Qat

non. Profetlor Primarius. .

fuifle, Eledionem jam effe fadam ad loca vacantia

$$

Huens, Juris Utriufque Do&tor &legum Anteceffor.

Z. B. van Efpen , J. U. D. & SS. Can. Profetlor.

in Facultate Theologica, munerifque füi effe nunc

Dettü

inquirere, quid vel in do&rina, vel in moribus ejus

I6

]. B. Melis , S. T. L. Prfes Collegii Hollandici.

reprehenfione dignum inventum (it; propter quod

À B

N. Meurant , Oratorii Lovanienfis Superior.

a Facultate Sacra meruerit excludi: quibus mox ref

l

A. Blocqueau , . V. C. Ecclefiz S. Petri Lovanii Ca-

pondit idem Illuftriffimus, neminem eífe exclufum,

nonicus.

Mf

Briquet, Presbyter, Vicep

äPcor in Ndibcomio Lo-

fed tantum aliquos fuiffe fpecialiter a Regia füa Ma-

y f

vanii.

jeftate commendatos.

Quod ne paradoxum videre-

tur protulit idem Illuftr. exemplum Confilii Mech-

s]HI

k

H. van Ormegeen, S. T. L. Coll

egii quinque Vul-

nerum Chri(ti Prafes.

linienfis, cui dixit competere quidem jus eligendi

Trait

J. G.claffens, S. T. L. Paftor majoris Beginagii.

przfentandos Suz Majeftati, poffe tamen Suam Ma-

no

jeftatem fpecialiter aliquos commendare, abíque eo

]. Opftraet ,. S. T. L. in Colleg. Pontif. Profeffor.

quod per illam commendationem aliquos excludat;

C

I

H. Raellen , S. T. L. Pafter S. Quintini Lovanii.

neque teneri Regiam Suam Majeftatem dare ratio-

G. M. Claes, S. T. L. Prefes Collegii Malderi. -

Diii

Franc. Ranfevemers , J. V. L. Paftor Ecclefix C

í

i

;

nem cur hos illofve prz aliis commendet.

In. quo-

H. [/]

OUC*.

rum fidem hanc A&am fignarunt DD. comparentes,

fü

giatz S. Jacobi Lovanii.

die & anno quibus (üpra. ( C? erat fignatum) G. Huy-

Land. Tordous, Prefes C

olleg. Montenfis.

gens. Z.B. van Efpen. Et infra habebatur : me

m

Franc. Verfchuuren, S. 'T. L. Col

l

Prafes.

legii Ultrajedï;ni,

prafente uti Nptari-o.

b. van Roy.

HC

. Dacos, Paftor Nofocomii Lovan.

LV.

10

P. Teflelmans , Prafes Collegii S. Michaelis.

Ej

Fr. Conrandus Echeralers , tertii Ordinis S. T. Le-

Proturatio ab Efpenio, €9 atentum €9 quindecim aliis

lt

&or, & Collegii Lovanienfis Prafes.

Doctoribus , Paftroribus , Canonicis CS9'c. Belgii, data

Ài

Henricus van Turnhout , S. T. F. Vicepaftor S. Ja-

Domino van de Neffe, Paflori Santize Catharine

À.

cobi Lovanii.

Bruxellis, ut agere po[fet , eorum omniumnomine,

C. van Peurez,, Majoris Beginagii Vicepaftor Lovanii.

ciria vanas accufat

:

10ne5 Janfenifii, Rigorifini CS"

Jou

J. F. Rawoet , Beneficiatus Curatus Majoris Begipagii

Novitatis.

Lovanit. -

Cum infrafcriptis inhotuerit Varios Tpargi rumötes,

Ànt

D. Heeman; Vicepaftor Parochiz S. Quintini Lovanii,

etiam a primariis viris, de mandatis quibufdam ex

m

]. Beanuez , Oratori Lovanieníis Lector.

Hifpania in Belgium directis, quibus aliqui exclu-

]

À. Cox , Regens Pedagogii Porcenfis.

dendi (üntab Otficiis & Beneficiis Ecclefiafticis pra-

. Raellen, Profeffor in Pzedagogio Porci.

textu Janfenifmi, Rigorifmi & Novitatis doctrinz :

Gu

]. F. de Laderfouns , Profeflor in Pxdagogio Porci.

& deinde quorumdam animofitas ulterius progredi.

. C. van den.Steen, Subregens Porceníis.

meditetur, prout colligere licet ex iis quz jam acta

. Ta[Jaert, Regens Pxdagogii Falconis.

dignofcuntur, & fübfecutis ulterioribus minis & ja-

Thj

M. van Velden , Philofophie Primarius, & Mathe-

éantiis: hinc eft quod infrafcripti conftituant R. D.

matum Regius Profeffor.

M

Guill. van den Neffe, S. T. Lic. & Paft. S. Cathar..

. Geethals, Phil. Prof. in Falcon.

in urbe Bruxellenfi eique plenam facultatem imper-

Àl

. F. Daulmerio , Subregens in Falcone.

tiantur prefentanti libellum füpplicem Regi, Suz

M. Remache , S. 'Th. B. F. Philofophiz Profeffor.

Celüitudini, Brabantie Ordinibus, aliisque quibus

expedire judicaverit, quo petat ut provifiones feu

IT

A. van den Steen, Regens Gymhafi SS. Trinita-

tis.

/

Mandata ex Hifpania aut hic in Belgio decreta circa

m

A. Verhagge

n, S. T. B. F. Profeffor in Gymnafio SS.

materias & accufationes füpra memoratas Janfenifmi-

"Trinstatis.

2

Rigorifmi aut Novitatis executioni non mandentur,

J. Corbion, S. T. B

; F. Rhetoric

H

na(íio SS. Trinitatis.

z

z Profe[for in Gym-

nii conformiter ad 1. Articulum Edidi Regii vulgo

Leti introitus, & ad omnia jura tam Divina quam

Petrus Stordeur, Subregens Gymnafiii SS. Tfinit'atis i

humana, ac immunitatis Ecclefiaflice privilegia,

& Canonicus Thridinienfis.

nec non ad Breve Apofítolicum viamque in eo prz-

Joannes de Bomban, Profeffor in prefato Gymnafio

Ícriptam, ac proinde nulli Ecclefiaftici habeantur

Sacrz Theolog. Bachalaureus.

anfeniftz , Rigoriíte, aut Novatores, feu de illis

Godefridus van Jevelinghoven, S. T. B. F. Sin-

füfpedi, aut didis pratextibus excludantur ab Offi-

taxeos Profeffor in SS. Trinitatis Gymnafio.

ciis & Beneficiis aliisque, nifi fuerint citati, auditi,

Adrianus Poelman, S. T. B. F. Grammatices Pro-

& fervato juris ordine convidi de crimine quod ta-

ä

feflor in SS. Trinitatis Gymnafio.

lem poenam mereatur: didumque. libellgm aut ejus

j

(4) Vidf: Lugubrationem cui titu?us:-.Memoires mour [ervir ä.l*Hzþirir& de I Univerfié de Louvaiu &(,:. Chap. 1

ex-

;

ErisroLEg EsPENIO PECULIARES

3

2

o

9

Franciícus de Backer, Presb. S. T. B.

expedltxonem profequatur, & alià quzecumque agat

]i

prout huic caufz judicaverit expedlre ratum habi-

Ferdinandus Borremans, S. T. B. F. Confeflarius m

)

turi quidquid infrafcriptorum nomine hac in caufa ab

Ecclefià S. Michaelis & Gudulaz Brüx.

eo geftum fuerit.

A&um Lovanii hac tz: Febr. an.

oannes Daptiíta de Deken ; Vlceplebanus vaæ Gu

The

1696 Nat. Chamari. J. U. D. &c.

dula.

d

Huinus de Deken , Capellanus Div& Gudulæ, & Con:

fo(

LA :

feflarius.

Nat. Chainart, J. U. D. & Éxprofeffor Primarius.

i

Z. B. van Efpen, J. U. D. & SS. Canonum Prof.

Joannes Baptiftà van Boterdael, Presb. S. T. B. F.

T. Taffaert, Regens Falconis rogat D. van de Neffe,

Joannes Larmoyeur; S. T. B. F. chepaftorHofpxtu

m

Paíftorem St. Catharinz ut dx&um libellum offe-

$. Joannis Brux.

l0

rat, & fi quid ulterius faciendum communicet

Van Báesrooódé ,

S. T. B. Pattor Vic. Molebecanus.

E

cum D. Chamart, Huigens & vàn Efpen.-

Arnoldus Eyben, Cathedr. Antverp. Canonicus Tb.

n

Lànd. Tordous, Przíes Collegii Montenfis;

Alexander Callebout, Eccl Cath. B

. M. V. chepl

im

F. Raellen , S. T. L. Pattor S. Quintini Lovanii.

Antverpiz.

Paul, Teftelmans , Prafes Collegii S; Michaelis.

Abr.Ign. van Nieuwaal , Vicepa&ors Andrez Ant-

im

F. Bachufius , Subregens Pædagoz,u Porci.

verpis.

ll

Joannes Corbion, Rhetorices Profeffor in Gymnafio. ,

oan. ván Bék, Vicepaftor Xenodochii S. Àntv. .

Dc

SS, Trinitatis;

Carolus van den Bofch, Ecclefit S. ]acobx Ant Vi

N

Petrus Stordeur, Canonicus Thudlmenf s & Sub-

cepaftor.

d

regens Gymnafii SS. T'rinitatis.

Francifcus van Boterdael , chepaüor ad $, Waïburg

Antverp.

(

" Bloqzzeau, inügnis Eccletiz Collegxatæ $. Petu

,

Lovanti Qanonlcus

Jofephus van Geelberaen; Presb.

"

M Remácles , Philofophia Profeffor.

Joannes Lyxens, Capellanus S. Walburgis.

. F. Raellen, Philofophiz Profetfor Primarius.

Cornelius Dauerinckx , Presb. &Confelï"arlus.

;] Huygeni, Tlheol Dodor & Profeffor Collegii

Gafpar Eduardus Herkabout, Presb.

"Es

$o t*

Üi

Adnam Papz VI. Lovanii Praes.

Henricus Sivereufer, Sacellanus S. GeorguA

an.

Daniel Lexipre, Capellanus S. Geor

oih

Franc. Vivien, infignis Ecclefiz Coll. D. Petri Cano-

nonicus.

Guill. van der Weyden,: Eccl Cath

B. M. À. Capel

Ü

) es Claeyfens, S. T. L. Paftor iajoris Beguinagii

lanus Presb. 1696.

- Lovanll

oannes Scraumen , Saderdos & Confeffariüs.

Pauzdamzn, S. T. L. P. Collegii Stàándonk.

Seb. Thibaut, Eccl. Cath. Antverp. Canonicus Grad

ls,

H. van Ermegeen, S. T. L. Colle egii quinque Vulne:

'Theol,

ram Chrifti v

uleo Craenendonck Lovanii Prafes.

R. Backx , Cath. Antverp. Can. & Plebánus.

C. M. Clàes, S.

'IQ Licent. Profeffor Ethices & Col-

P.á Cajho, Plebanus,

E

legii Malderi Prates.

)

J. Hoyváert?, Pattor S. Gregorii Antverp.

H. Cox, Kegens Pzdagoypii Porci,

Gafpar van Tichelt, PaftorS. Andrez Antverp.

J. Obfiraet ,

S .

J. Var. Huens , Paítor ad S. Walburg. Antverp;

F. Verjchuuren ,

Scdals Lollealx Altlcollenüs Pria-

J. Chanón, Pattor & Can. S.Jacobi.

J

fes.

Abraham Mys, Paftor in Kiel Marckgravérpe,-

À. vàn den Steen, Regens Gymnafïl SS. Trinitatis.

Joannes Poets, Pa(tor Xenodochii Antv.;

Datum

Joannes Fraricifeus Seetens ; Paüor Momalmm Vallis

2

A. Gink ; Phxlo(ophxæ Profetlor in Porco;

Lovanii hac 14. Febr. 1696.

S. Ànie Arntverp.

Joannes Libertus Hennebel, Academis Lovanienfis

Coets, Paftor ter Siccen Ántv.

Deputatus. AG&um Romz hac 3. Martii 1696;

C. M. Colfon, de Golfel; S; T. Licent. Canbmcuä

Ànt. Ruffak ,. Archip. Bruxellenis.

'Thenenfis.

J. Borremans , Viceplebanus in(ignis Eeclefi "Cal-

Joannes vam déti Roon, Presb. Eccleü g B Manæ de

legiatz & . Parochialis DD. Michaelis & Gudulz

Lacu; Thenis Primarius;

Bruxellis.

Petrus van der Melfen , Can. Thenen[' $i

Franciícus tad der Borcht, S. T. B. F; Cari öc Pläa

Guil. //uts, Capellanus & Confeffarius majoris

Beguinagii Bruxellis.

banus Leeuwenfis , Menf. Ap. 1696;

"T homias Z/errelvelt, S. T. B. F. Confeffänus májoris

J; F. Kerremans , Paftor Ecloniz A. D;

Beguinagii Bruxellen(is.

ol

Guil. Kerremarr, Paftor in Lenibeke 16960

M. Patzmer; Confeffarius inàgni Beguinagii Bruxel-

J. B. Diferin, Pattor in Máldesém.

lénfis.

Petrus Moen; , Paftor E. B. Maris Drügis.

Alexander Igüatius Chczrler,

Pr?b & Cohfe[ï'amus

F. Jillaert ; Pa&or in Oudenbürch.

À. D. Roucoürt, Pattor D. Matiz Brugis:

majoris Beg Drux

j. Gooffei , Presb. & Confeffarius 1r civitate Bruxel

Edmundus Sinttíigh; Paftor S: Joarinis Brug:.s

leníi.

Stephanus Mansfelt , Paftor in Outkerke.

jac. Hercouweri , S. T. B. F. Eccletie PäfOChlahS $.

Frs. Hecgüebavt , Presb: Expaftor. 2. Menfis Aprilia

Cath. Vicepaf(tor.

1696;

Henticus de Bekker ; Confe(ïanus & Capellanus S.

Cárolus Collin; S, T. B. F.

Gaugerici Brüx;

Gerárdus Liegeois; S; T. B.

Nicolàus Brüleau ; Pr. & S.

B. Verfchum e, S, T. B. F. Vicepaítor in ürbe Bruxel:

m

Jenti.

o(ephus Hatnitecari , S.ÁT.

N. van Langendonk , Presb. & Confeffarius;

Franc. Brandechon ; S, T. B. F;

.de Smet , Presb,

Petrus Douzremer, S;, T.B,

M de. Champs , Presb. & Confeffarius;

Paulüs Tans, S. TiBc

À. D. van Synai, S. T,. B.

Kobertus Je Liegeoís ; S. T. Bs

Did. de Brüyi; .Presb;

Is Ktür;.S4 T,. B.

.....

Ambtofius de 7/riefe , Vlcepa&or $. Gaugencx Bruxel

J. P. Rachelle, S. T. B;

lis.

P. F. Daulmerie ,, Bacc; Fort $; T. &SubregensFal-

F. L. Derveaüux.

Conis;

David van den Boffche , Presbs

G. Latibérti, Procur. Coll Adr Vl

Henricus :Ixmt, Presb T Bs

DOmm Joàn. Peerebeam, $; T B.

"U u2

Henr.

n

34

EbsrsTOLE EsPENIO PECULIARES.

Henr..de Nuicl, S. T. B.

füimus, quam hanc exarando Epiftolam , qua perein-

nl

L. Verniel, Pr.

nem noftrum in lliuftriffimamPerfonam veftram cul-

dé

Benediáus de JZal.

tum & venerationem atteftantes dicimus.

j

Henr. le Mevchier.

^ Nos ne fufpicatos quidem umquam fuiffe hadte-

il

Antonius Fr. A4dam.

nus nominationemin períonam Eximii Domini Hen-

hi

nebela nobis fa&am illicitam, nedum irritam fuiffes

"Wynandus Stoefs,

Joan. Croenaerts.

in quo fi errare credamur, ipíe Dominus nomina-

fl

0

an. van der Heudert.

tus, ztatem habet, pro fer

lifi

h

enr. Fr. Follen.

fumus officio.

"

efpondeat ; poifcro' fundi

:

hi

Toan. Bapt. Li/Jens.

Nullo itaque nititur fundamento,: nominationem

Gaspar de Bauffe.

hanc priusinalterius com

petitoris Wfavvorem abfolutam

t Ó—D—

Guillelm. Pelfers.

& completam fuiffe (a).

qu

t

ofeph. Gillis.

Enormem proinde nobis intulit injuriam quisquis

Carolus Phil. du "facquier.

Alluftriffime Gratie Veftrz függeffit juramentum fi-

de

4Esidius Franc. Praffart.

lentii quo nos mutuoadftrinximus, eofineexactum

K

oan. Petr. Paufens.

preftitum

*

daretur.

que effe, utaliquis tertius jure füo defrau-

Ü

j

[e)

:

an. Dapt. Schoep;.

h

Georg. l' Efcaillé.

Et cum notorium fit ejufmnodi juramenta filentii

ne

Amandus Bauwens.

tam in corporibus Ecclefiafticis quam civilibus ac in

Ludov. Parmentier,

haé ipíà Academia ufitata effe, eorumque exadio-

à

M Evrard.

nem tam a Sanda Sede, quam a Principibus noftris

t

Z&gidius Hubrechts.

fübinde approbatam imo & praeceptam!efle, igno-

Carolus Fr. Auwerx, S. T. D.

ramus quo neftro accidit demerito, utin nobis dam-

te

jJudocus Theys.

netur id quod per totum orbem Catholicum in cat

Carolus Laloyaux.

teris laudatur; & quod: gravius eft, arguimur quafi

oan. la Leu.

per juramentum illud|vinculum iniquitatis nobis in-

Qu

T. Dacos, Paítor Nofoc. Lov.

H

pe

jicere voluiffemus: quz fu

icio quomodo contra

jl

P. Melis, S. T. L. Przfes Coll. Holl.

nos incidere potuerit Illuftriffima Gratiz Veftre ne-

"

H

R. van Deurens, Vicepaftor Beguinagii Lovan.

Ícimus & miramur.

Nullum fane latere arbitramur frequenter occur-

nl

J. F. Rauvoet, Beneficiatus Curatus Beguinagii Lo-

van

p

reremotiva pregnantia fecretum jurejurando indicen-

li

Bern. Maes; Beneficiatus Curatus Beguinagii Lo-

di; & dein.religiofe fervandi, qualia nobis in hac

van.

caufà non defunt: cui noítre affertioni eo promp-

!

tius fidesadhibendaeft, quod nemini non fit obvium

S. Heeman , Vicepaítor S. Quintini Lovan.

It

N. Santerre, Coll. Standonici Repetens.

filentii rationes crebro in hujufmodi intervenire füf-

Henricus de Beer.

ficientes.

&

Henricus d Hollander.

Speramus igitur, Illu(triffie Domine, nos prz-

&

Martinus Tily.

textu iftius falío fuggefti juris tertii ulterius non im

Guill. Schepper.

quietandos, aut infimulandos male datz nominatio-

Egbert. Groothuis.

nis, qui perenni cultu femper erimus, Illuftrime ac

d

Reverendiffime Domine, Illuftriffime ac Reveren-

&

Corn. van Ael[l.

Jac. Hachet.

diffimxz Gratie Veftrz humillimi & obedientitfimi

IK

Datum Lovanii 4.

4Apr.: 1696,

famuli. ( Et erat [ignatum ) Osw. Fre. Crabeels, J.

U. L. & Profeffor Ordinarius tunc pro tempore Re-

N. B. Autor Libell: cui titulus: Decreta. Regis

Ti

Catholicia calumniis vindicata &c. hanc integram re-

Gor. ]Jo.Sullivane, S. Th. Do&or &Profeflor Re-

fert p. 16. adjicitque: * Infra fcripta erant nomina

gius, in Fácultate Sacra Regens, & ejufdem dum

Ui

» fequentia Lovanienfium: Gummarus Huygens,

nominatio in

zftione eonferretur, Decanus.

Z.

(

B. van Efpen,

j

U. D. & SS. Can. Pro£f. tunc pro tem-

» Iheologie DoGor & Profeffor Collegii Adriani

» Pápz VI. Lovanii Przfes. Matthzus Chamart, Ju-

pore Decanus Fac. Canonicz.

G. Henys, J. U. D.

» ris Utriufque DoGor & Profeffor Primarius.

Z

& Legum Prof. Regius, tunc pro tempore Decanus

» B. van Efpen, J. U. Do&or, & SS. Can. Profet:

Facult. civilis.

G. van Limborch, Facultatis Medi-

r

» for. Deinde fequuntur Licentiati aliquot & non-

cx Profeffor Regius, tunc pro tempore F. Med. De-

, nulli Pre(ides Collegiorum. His acceffere Bruxel-

canus. (Infra ad. marginem fcriptum erat :)

» lenfes Antonius Rufaek qui fe vocat Archipresby-

Lovanii 22:Nov. 1697.

» terum.

(fuper[criptio erat:)

Cateri non fünt nifi facellani, cum uno

» parvo, ut vocants id eft inferioris ordinis Cano-

Illuftriffimo ac Reverendiffimo Domino E

'pifcöpo

» nico. Antverpiz fübícripfere plures majoris au-

Gandenfi Gandavi.

d

, Qoritatiss nam prater.Paftores numerantur

pE

CVU

li

, Ronici quatuor. ,

Teflimonium D. van E[pm () Plu?iumque aliorum

d

V.

Profe[forum.C9' Dottorum Academic Lovanienfis,

Epiflola Rettoris Univer(itatis Lovatienfis ,

6s De

de 1nodo C9' ratione quaprolata funt judicia de fcri-

Y

canorum Facultatum (znter quos Efpenius) Ill D.

ptis D..Henr. Denis Leodienfis Ecclefue "Theologi-

Q

Canonici , que fub Sacre Facultatis Theologicee

M

Philippo Erardo van der Noot, Epifcopo Ganda-

venfi, in gratiam -D.f Hennebel.

Lovanien[fis nomine circumferuntur.

Circa duas Refolutiones ad Quef[liones qua[dam

Hluftriffime ac R&Verendifïime Domine. ö'cca-

Dogmaticas, quz circumferuntur füb nomine Facul-

lo

fione litterarum quinta labentis menfis ab Illuftriffi-

tatis Theologice Lovanienfis , & adverfüs doátri-

ma Gratia Veítra ad Magnificum Dominum Rec&o-

nam Perilluftris ac Eruditiffimi D. H. Denis, S. T.

1

rem, & hanc almam Univerfitatem tranfmiffarum,

L. Ecclefie Cath. Leodienfis Canonici - Theologi,

ut füfpicionibus contra nos Gratiz Veftrz inftillatis

tacito hujus nomine diredz fünt, infrafcri

pti i'Oggti

obviemus, nulla id opportuniori via agi poffe cen-

funt ad fequentes articulos re!þondere.

|

(«) Vide Lueubrationem cui titulus: Meroires pour jzrvir a l'Hiffoire de l Univ, de Louv. &c. Ch. 1I. n. LXIIT,

:

(,b—)v yide Librum cui titulus: /Memoires pour fervir a l'Hift, de l Univ. de Louv. &c, Chap. MI. Art. H. n. VI.

1, Án

EX P ORE MC U TET

l

ErrsTOUtE ÉspENIO Pn-z:ummä&

541

R

GG M La

Cl

þ, . Àn non fitnotorium Lovanii, ex octo Dodo-

lus Claes, S. T. D. & Profeflor Etice. — H. Raélleis

Hbus qui Facultatem ftridiorem Theologicam ibi-

S. T. L. Paítor S. Quintini Lovanii. ]. Opflráet;

g

dem conítituunt, tres in pritmis, fcilicet D. Lovi-

5. T. L. ex fama publica talem effe novi. ]J. C.

m

num, D de Charneux, & D. Renardi, quamvis ad

Ulaeffens, S. T. L. Paftor Majoris Begginagii. Idem

lfs

:d rogatos, in pradictis Refolutionibus nullam partem

teftor quod quinque primi.

il

habere voluifle? Refpondent , fe nullam habere veluiffe.

Collegii Standonck.

hd

..2. An non fit notorium iifdem minime confen-

fiffe duos alios ejufdem Facultatis Do&ores , Illuftrif-

Detm

fimum le Droz, Epifcopum Porph

yrienfem & D.

Z

Itam

Huygens? Refpondent affirmaiive.

3. Similiter iis non confen(iffe Do&orem Claes,

;Epii]ïoïa Efpenii , Huyg'ehi' , Hennebel £j Opf?f*agä, ad

Quis

qui nuper a duabus fuffragantium tertiis in Faculta-

Eminentilfimos Cardinales contra Com 0 N11 9-

tem adle&us eft? Refpondet affirmative.

n fi

rIUM Pa;r-'z'.v De.—]-imntþ (4).

lum

;,4. Àn etiam notorium non fit D. Steyaertl, ejuf-

dem Facultatis membrum;,. nomine Illuttriffimi ae

fe

Cum jam in Bäigio ad pacém fcömpöfïm effent

Revereüdiffimi Epifcopi Ruremundenfis, & (imul

omnia, ipfaque Academia Lovanienfis in folemni

fuo propofuiffe dodrinam, cum accufatione fua, S

il

Facultati Theologice Lovanienfi... & Refolutio-

coctu judicatlet, admodum ad eam fànciendam ido.

C

Ifi

neam effe doctrinz noftrz Declarationem, quam die

lil

nem quantocius dari rogaile ? Refrondent affirmative.

10. Septembris 1700: eoram Eminentiis veftris ex-

*. Prediàis Refolutionibus dandis fütfragatos fuiffe

(iris

hibuimus, clafficum iterum canere ecepit Defiran-

o

duos DoGores Delirant & Daemen; quórum neu-

tius, & edito palam Commonitorio ad orthodoxos,nof

trum S. Facultas de more elegit; & non nifi füb pro-

am

fecus ac fi Heterodoxis fcateret Delgium Catholicum;

.

teftationein Corpus füum feu Collegium ftridius ad-

àd nova bella omnes provocavit;

mifit? Refpondent affirmative.

usf

In imagine, quam libro fio pfæfïgïf, éxhibet.Se-

B

6. Solum proinde, ex iisquibus non movetur diffi-

natum populumque Belgicum , qui accufationem &

cultas circa locum in przdicta Facultate ftridiori, fü-

querelam defert ad Sanctiffimum D. N. Clementem

i.

perfuiffe Eximium P. Harney, qui cum exiftens pro

It

XI. urbi & orbi imponens, non feíüo, fed totius

illo tempore ejufdem Facultatis Decanus, votum

Belgii nomine accufationem & querelam inftituere:

non habetet, nii quo vel ad votorum aliorutn plu-

n

adícribit haec verba: Die Ercdlefie: qua(i qui acca-

a

ralitatem accederets vel decideret equalitatem; hinc

fantur, fic induruerint, ut non jam privata amplius

atet quo loco habendum fit ejus votium, quo ad ta-

hnac

j

a duo acceílit, quzjam in precedenti Articulo de-

monitione; fed publica Eeclefi& correptione cafti-

)

gandi (int.

fcripta funt.

Refvondent vem ita fe habere.

Et ne obfcuriin (it quos notet; in ipfo libri f'foxi-

üt

Ita Refponfüm Lovanii hac 21. Januarii an. 1700.

[uf.

te quatuor noftrum nomina exprimit , orthodoxoj

ita 5gnatum Henricus de Charneux, S. Th. Doctor

omnes de dotírinis noftris in urbe accufatis cómmo-

& Profefior Regius in ftricta Facultate Regens. Guil-

nefaciens, & nos velut heterodoxos

!

I

; a!ictljus in Bel-

Iu

lelmus Renardi, S. 'Th. Do&tor &Profetfor Regens.

gio factionis Duces, defignans.

Iafraferipti fidem. f&aciunt famam publicam quoad

- Liber porro totus non eft ni(i continua in nos Sa:

L0

Aiticulos propofitoss ita fe habere, proutin eif-

[

tyra, ex conviciis, dideriis, & fcGommatibus ceon:

dem eft expreffum.

G. Huugens, Theol. Do&or

texta; Iftud vero acerbiflimum, quod ubique no:

n

& LJ H rp iü) *

Z. B. van Efpen, Jur. U. D. & SS. Ca-

iil

nonum Profeffor.

G. M. Claes, S. Theol. Do&or

bis affingat fcopos impios, blasplhiemos, hzreticos,

qui non a mente folum noftra alieniffimi funt, fed

]

& Profeffor Etica.

Fr. Verfehuren, S. T. DoGor.

i

J. Onflraet , S.T. L. J. C. Claeffens , S. T. L. Pattot

étiam quibus contraria omnia verbis & fadiis quoti-

die profitemur: q«x omnia, ut in excerptis, quaé

U

majoris Degginagii.

H. Raelle&, S. T. L. Pàinda-

jungimus, Eminentie veítrz fuius videre nom de-

Ill

vain, S. T. L. & Pater Collegii Standonck. Con-

L.

cordat Originali. H. L. Soeters, Prot. A. in fide.

dignentur, humillime rogamus.

Nihil dicimus de violato (ilentio circa Formula:

Tf

tium , quod Beatilfimz recordationis Pontifex In-

VV'II

nocentius XII. inipofüit: nami ea res curz erit Sedi

m's

Apoftolicz, cujus mandata infringuntur. Ittud que:

di

A*z-m tejïimohiu-m D. van Efpen, aliorümque Lo-

rimur, hominem privatum, afiumpto niomine Sená-

j

vanienfium Theologorum in gratiam Perillu[ftris ac

tus populique Bel

gici dotrinam noftram apud ortlo-

- £ruditijuni D. Henrici Denis , Leodienfis Eeclefice

doxos omnes ut füfpectam denunitiare; nos procla-

Theolegi-Canonici;

iare palam ut heterodoxe fa&ionis Cápitas atro-

ciffimis di&eriis & calumniis nos profcinderes &

Infrafcripti, rogati dare teftimonium veritatis de

0

juri Divino ac huiano, nuperoque Brevi Apoíto-

do&rina &moribus Perilluftris ac Eruditiffimi Domi-

lico adverfatur, confilia occulta, quz foli Deo pot-

ni Henrici Denis, S. T. L: Eccle(ie Cathedralis Leo-

dientis Canonici-Theologi, Declaramus virutn illum

fent innotefcere, eaque péflima, nobis adfcribere,

Morunt Eminentiz ve(trz , 0s qua potuimus de-

gn

& viginti & amplius annis nobis probe notum, ut

miffione, do&rinam noftram Sedis Apoftolici exa-

»

"

vit: integerrimz & irreprehenfibilis ; qui infüper

mini ac judicio fübjeciffes ftetiffe ad Tribunal Apo:

quamdiu in Seminario Leodien(i Theologiam docuit;

ftolicum totos annos o&o; páratos Accufatoribus

"j

celebri fama, non folum in Dicecefi Leodien(i; fed

l4

noftris refpondere : Defirartium aceufando fatiga:

& in Dioecefibus vicinis atque in Academia Lova-

gatum, urbeé relicta, examen ftitiffes non diftitiffe

nienfi femper habitus fuerit tanquam vir magnz eru-

ditionis &Do&rinz íànx: unde & cum frudu Theo-

interim nos, ut fi quid accufationis füpereffet;. id

1

proferret ; tandem ubi nihi

| prolatum fuif; áper-

]

logos ad itatam Ecclefiafticutn & ad curám arima-

tam dodrinz noílre Declaratiónem coiám Sedé

rum Verbo & exemplo efformavit.. In quorum fi-

Apoftolica exhibuiffe; eidem humillime füpplican-

:dem dabamus Lovanii hac 21. Januarii anno i700.

tes, ut fi qua in re a veritate aberrerus , nos tari:

l

r],

(fic fignatum) H. de Charneux , S. T. D; &Profet-

.

uam Eccle-

for Regius in Sacra Facultate Regens. Z, B. van

quam obedientiz filios Matrem ac Magi(

il

fiatim otnninm audire, eju(que judicio nos füb-

Efpen ,

. U. D. & S$. Can. Profeffor. Guillelmus

Renardi, S. T. D. & Profeflor Regens. .G. Marcel.

mittere pevatiffimos, corrigere ae doceré non gra-

vetur, Declarationi applaulere paffim omnes; íub-

(a) Vide. fcriptum cui titulus: JMemoires pour fervir a I'Hift,

de l Univ, de Louv, &c, Chap. 1V. n. 1X,

u-

Ícrip-

EPrsTOLIAE ESPENIO PECULIARES

3

fcripfere ex hac Academia plures; fübferibere para-

confirmare.

A&a funt hxc Lovanii die $. Februüarii

ti funt aliiinnumeris opportunam eam e[fe ad pacem

1709. prefentibus Livino Schoonderhagen, & Pe-

componendam íolemniter cenfüit Academia.

tro Auguítino Denique teftibus, ad pramifa requi-

"

Et poft hzcomnia, dum pacem timet Defirantius,

fitis: -

-non diffidia folum;. & bella vetera.omnia jam fopita

[&eratfgnatum) — —

—.£, B. van Efpen.

refuüfícitat, fed etiam commonitorio ad. omnes ubique

- (I1dem Teüimonium reddiderunt, D. Verfchuren,

orthodoxof edito , totum orbem Catholicum ad

fümenda in nos arma, ac bella movenda accendit.

"Theologiz Do&or, Praíes Collegii Alticolenfis. D.

Sic nimirum, dum ab Eminentiis vettris, quo

Melir, Prxfes Collegii D. Pulcheriz. D. Cinck, Phi-

Mï

voluitnonobtinuit, ipfe fibijusdicit, & fententiam

lofophiz Profeffor in Collegio Porceníi; diebus 8.

'Sedis Apoftolice pravertendo, nos tanquam legiti-

& 9. Januarii 1709..

me fulpectos orbi toti denuntiat.-

N. B. Plura alia funt ejufdem. generis monumenta

Sane, Eminentiffimi Patres, fi i

pfi.liceat nos qüos

Efpenio C9' aliis communia, quc pracedentibus. ad-

accufavit, ante fententiam Sedis Apoftolice, tan-

jungenda putaveramus: Sed melius confulti, hic tan-

.quam füfpe&tos proclamare; viciffim licebit & nobis

tüm eorum Catalogum infcribere duximus, utpote quc

;palam proclamare ipfüm ,. quem accufavimus, &

jam typis imprefa funt , cum indicatione Lucubratio-

accufamus etiamnum. — Sed quia id fas non effe fci-

4mus, ad Eminentias veftras recurrimus, per ato-

nis in qua repew*iyntur.

X

Iem pacis enixe fupplicantes , ut turbis quas per

Commonitorium Detrantius excitavit, Auctoritas 5e-

dis Apoftolicz profpiciat, ea tum in librum, tumin

Procuratio E(pehii & aliorum LXXIV. Dodo-

P

rum, Prae(idium, Paftorum, aut virorum Ecclefia-

auctorem decernendo ,. quz & Ecclefiz tranquillitas

fticorum Belzii, data D. Servatio Hoffreumonz , Pa-

ab ipfo turbata, & privatorum honorab ipío vio-

latus, poftulare videbuntur. NNos interim Deum

ftori in Grace, prope Leodium, ut (trenue agatapud

quoscumque , ubi neceífe & utile judicaverit, ad

*Eï

-O.. M. precabimur, utEminentias vefítras Chriftianz

obtinenda Decreta Regia, ut oppreffi occaíione D.

reipublicz, quam diutiffime incolumes. confervet.

.Eminentiffimi Domini Eminentiarum veftrarum De:

Unigenitus difficultatibus liberentur.

Oc&ob. 1720.

votiffimi famuli. ( fignatum erat) G. Huygens, Sacra

(Hanc Procurationem reperire eft in Lucubratione

L. Hennuebel, S. 'Th.

cui titulus : Memoires hiftoriques fuür l'affaire de la

Theol. Doc&tor & Profetfor.

-Dodtor. Zegerus Bernardus van Efpen, J. Utriufq.

D. Unigenitus, dans les Pays-bas Autrichiens &c.

Do&or. . S. Opflraet,. S. 'Thel. Licentiatus. . H«

T'om. l. v. 350)

p g

Eyiflola in manus Affefforis S. 3. Officii , traditafuit

die 26. Augufti 1701. cum fpeciminibus. conviciorum,

Epiftola Efpenii & aliorum XXIII. Do&orum &

dicleriorum , fchommatum CS'c. excerptis ex S. Com-

monitorio ad. orthodoxos , ut videre in Commonito-

Academicorum Lovanienüum , Principi Eugenio a

Sabaudia, Belgii Gubernatori &c. cum duobus Me-

rio fuper Commonitorio &c. p. 137.

morialibus, circa negotium Bullz quz incipit: Uni-

Lb

genitus. 25. Oct 1720.

(Fide hanc Epi[lolam in Opere fupra citato, T. I.

Teftimontum D. vanEfpen ci rcaintromiffionemFormu-

p. 339. & T. 1II. p. 245. /&n duo Memorialia, T.

larii Alexandri V1I. in S. Facultate "Thel. Lovan. (a)

lII p. 437. & feq. )

Infrafcriptus Notarius publicus, a fupremo Bra-

ZTI

bantia Confilioadmiffas, Lovaniirefidens, deman-

dato Dominorum Alberti van Goethem, Hieronymi

Epiftola Efpenii, & quam plurium aliorum Aca-

de Bock, Abundi Hanftret, !heodori Huyfman,

demicorum Lovanien(fium, Auguttiffimo Imperatori

Guilielmi van den Droogh, Godafridi Aquoy, &

Carolo VI cum Memoriali adjundto, Sub finem àn-

á

Antonii Meyers, acceffi Clariffimum D. Zegerum

ni 1721.

( Ibidem. T. IV. pag. 79. fequent. )

B. van Efpen, J. U. Dodorem, & Sacrorum Ca-

nonum Profefforum, ab eoque, nomine przfatorum

ETITL

Dominorum petivi fequentia: an non fit verum Exi-

mium D. Renardi dixifle.

Adhafio Efpenii, aliorumque XXVIII. Clariffimo-

rum virorum Belgii, Memoriali a D. Servatio Hof-

1. Quod dum ageretur in S. Facultate de mutan-

freumont S. M. I. Carolo VI. oblatos nec non Epi-

da antiqua formula juramenti circa Propof(itiones

Janfenii abjurandas, ipfe quantum potuit reftiterit,

-ftole VIL. Epiícoporum OGalliz, Innocentio XIII.

i

fcriptz. Menfe Aprili 1722.

& mutationem illam improbaverit, & impedire co-

(Jbidem T. LII. p. 248. C9' fequent. )

natus fuerit.

2. Quod precipuus au&or abrogationis antiqui

X I V.

H

Formularii & introdu&tionis novi fuerit Do&or Ber-

&

Epmbia' Efpeni &

LVIIL preclarium virorum

Q

nardus Defirant.

Belgii, S. Principi Eugenio a Sabaudia, Belgii Gu-

- 3. Quod etiamnum factam illam mutationem im.

gu

bernatori &c. cum Memoriali adjuncto. Oct. 1724.

üt

probet, & antiquum Formularium reftaurari cupiat.

(Jbidem T. IIl. p. 296. C9' T. IV. p. 385.) |

4. Quod exiftimetplures Theologos fine perjurio,

itj

novo Formulario fübícribere non poflé, quos tamen

UCV.

nj

orthodoxos & nullatenus in fide tuípedos exiftimat.

— Epiftola Efpenii & XVII. aliorum Academicorum

Q

$. Quod propterea optaret, ut nunquam debe-

&c. nomine LVIIL. Auguttiffimo Imperatori Carolo

* ret fungi officio Decani, & fic liber e

NI O. 1754.

th

ne iftius novi juramenti.

(Iet ab exaäio-i

(Jbidem T. II. p. 421. T. III. p. 298.)

p

Ad quos omnes & fingu

los afticulos, prafatus

,

Clariflimus Dominus refpondit affirmative allegans

xVL

ll

pro ratione fcientiz füzs quod propriis füis auribus

Epiftola Efpenii & aliorum XLIIL pra

Clarium. vi-

A

Eximium D. Renardi omnia przdicta faltem in fub-

rorum Delgii, Auguftiffimo Imperatori Carolo VT.

j

ftantià dicentem audiverit, offerens prafatus Clariffi-

cum duobus Memorialibus. Meníe Aprili 1727.

(

- mus Dominus hanc füam atteftationem renovare to-

(Ibidem T. 1l

quentib.).

l. p. 300. 69" T. IV. p. 436. äffe-

ties quoties legitime fuerit requi(itus, & juramento:

(g) Vide Lucubrationem infcriptam: AMemoires pour [ervir lHift, de l Univ. de Louv, &c. Ch. 1V. n. XLVIII.

SUB.

Sueade x.o x Sheane

l

l

SUPPLEMENTUM

! ;

ÀD VARIA

3

S COLLC;*ONE-S- OPERUM 1

ll

]3

*

Á

&

|

.D. & SS. CAN. PROE. IN ACAD. '

LOVANIENSI.-

ægamggme——ä-axmþam-—am(e—au(&æweæameï-äm&—aïwf—äWB(m

PARS QUART A

CONTINENS MOTIVA

"URIS,

d

RESOLUTIONES, DISSERTATION|

)9 C

d

EJUSDEM DOCTORIS, PRODEFENSIONE JURIUM C

LERI,

"CAPITUL ORUM,

ET EPISCOPORUM ECCLESI

jld

— Mdf

Pageeic i V

ROMANO—CA'T HOLICZE FOEDERATI BELGH.

W

I

DP Q T- t ww 7 od s .

i;

PRO CAPITULO CATHEDRALI HARLEMENSI.

[ SICUTI NOS

TRA DEFENDIMUS, ITA SINGULIS

ECCLESIS SUA .JURA SERVAMUS.

QUIBUSQUE :

S. Greg. Lib. 5. ind. X. Ep. 39.

. (A CLA

E& D. Z B. VAN ESPEN EXARATUM, ET AB AMPL. D. M. DE SWAEN ,

S. T. D. ET CAPITULI HARLEMENSIS DECANO ADOPTATUM.).

j

!

äþä! l a!:ü "UM ü

MONI

T

,

UMAx.D LECTOREM.

| 'Benevqle - Leclor.

J

On partium ftudia, non animi ad. contentionem yrurientes , non fpiritus inobedientie ; fed promipïoï

Sacro Sancta jam pridem.fatta , ac jure jurando flipata, obediendi Capitulo Cathedrali Harle-

menti eique fidelem me exhibendi, CS'c. fed cdificatio proximi, fed bonutm Ecclefie Remano Ca

tholicte in faderato. Belg

io degentis, Scriptum hoc, five Motivum juris pro Capitulo Cathedrali

Harlemenfi, publici juris faciunt.

Exigit hoc imprimis honor Capituli iflius, ab integro jam pene fesqui-feculo p'ef Paulum IV. P. M. eredli,.

E

ab Apoflolice Sedis Nuntiis honorati, a V'icariis ejufdem S. Sedis tenere dilecti

» denique C9' a fidelibus ma-,

gna hic femper cum venueratione agniti; ue füilicet tanquam imaginarium illud,

ac inane aliquod phantafma,

a nonnullis, erectionem indubitatam , fucceffionem non interruptam , juraque

gjus inviolakbilia ignorantibus,,

impo[lerum explodatur ; afl potius (uti vere eft) tanquam verum, ac legitim

um Capitulum Cathedrale ab

omnibus agnofcatur , C9' fufpiciatur.

Exig

it hoc edifitatio proximi; cum exigua heec lncubratio ad otulum iantum non. demonftret, ex. parte

thedralium ,

Capituli hoc ufque, ob reverentiam S. Sedis, minus geflum publice effe, quam juxta jura Capitulorum Ca-

[

ac proinde C9' noflri Harlemenfis ,

licitum omnimodis fuerit.

Denique exigit boc bonum Ecclefie noftre univerfze; quia cum res Romano-Catholica tum fuperiori, tum.

prafenti hoc. feculo , confervationem augmentumque avitee fidei ac virtutit , divina

afpyirante gratia ,. forti-

tudini prudenticeque A[Jefforem Capituli memorati, Vicariüs Apo

ftolicis firenue femper cooperantium, magna

ex parte debuerit , ac etiamnum debeat ; nihil fane utilius (

ul non dicam nece[Jarium 1

nagis) in fpinofo hoc

affli&tee Ecclefiee noftree flatu effe poterat, quam, ut clare oftenderetur , (uti oflenditur

in hot Motivo juris )

Capitulum Harlemenfe reipfa etiamnum exiflere,' eique competere Capitulorum Cathed

à

r

"aliuim jura..

De his premonitum , benevole Lettor , te paucis voluit.

MARTINUS pE SWAEN, S. T. D. Decanus Ca

f

*

t

pituli lHarlemen(ï—s..

(la) Typis mandatum Harlem—i. apud Nicol, Braaw , Typographum, Cum Approbatione t703.

MO-

L

344

LMOTIVUM ]uRis

ïi

M OGIA Voelt . J is.

! pfo $ apitulp ACziz'tb'?dmli .Hdrleme;zjï. :

uz funt priïw;ci ales wcpfæi*:iones, quz pro prafen-

Cathedralis, juribus Cïeri Cathedralis gandens; quam-

D

ti ftatu Miffionis Confoederatarum Provincia-

ä

rum, aC przfertim Ecclefie Ha

diu ipfa Sedes Cathedralis integra perdurat ?

cidanda veniunt. -

: :

rlemenfis, merito el'u—

Ex his confequense(ft, Sedem Epifcopalem & Ec-

cle&am Cathedralem Harlemenfem potuiffe ufque

q1

Prima, Àn poftquam

H

;arlemum reda&um e(t (ab

modo in füa integritate, omnibutque juribus Eccle-

Y

poteftatem & dominatum Ordinum Confoederato-

Y

rum, Religionem Reformatam, uti vocant profiten-

fi: Cathedrali de jure competentibus perfeverare,

tametfi a feculo & amplius nullus fuerit proprius

le

tium, manferit ibidem /'erum ac legitilnum Capitu-

illius Sedis Epifcopuss vetantibus fcilicet Ordinibus

lum Cathedrale, gaudens iiídem juribus, prafertim

Foederatis huic Sedi Epifcopum ordinari.

at

Sede Vacante , quibus reliqua Cathedralia Capitula,

Quin hodie adhuc fübfiftat Sedes & Ecclefia Cathe-

füb dominatione Catholicorum Principum confiften-

dralis Harlemenfis nemo dubitat: adeo ut, fi Civi-

S

tia, de jure communi gaudent?

tas hzc rurfüs ad Principem R. Catholicum & fidem

Secunda, An, füppefito quod hujufmodi Capi-

R. Catholicam rediret, eidem prafici poffit Epifco-

(

tulum etiamnum füperfit, cenfeatur in prafenti ftatu

& prafentibus circumftantiis Sedes Harlemenfis Va-

pus fine nova Sedis aut Ecclefiz: Cathedralis eretio-

ne.

s

p

care ad eum etfedum , ut Capitulum queat uti juri-

Inquirendum autem fupere(t, num & hodie füb-

tc

bus & jurifdictione,. quz de jure communi, & ex

fiftat verum ac legitimum Capitulum Cathedrale Ec-

li

difpofitione Concilii Tridentini , Capitulis Cathedra-

clefiz Harlementis, five Clerus aliquis Capitulum

libus Sede l/acaute competunt'

hoc reprafentans ?

fi

Pro prioris quaftionis elucidatione

fciendum, 'an-

Imprimis conftat ex a&tis Ecclefiz

Harl'e-menfïs, Ca-

L

no 1559. ad inftantiam Philippi II. Regis Catholici,

pitulum Cathedrale fübftitiffe poft ex

fo

(cui tum Harlemen(is Civitas füberat) a Paulo IV.

ejus Epifcopum Godofredum Mierloo.

pulfum ul;imum

Pontifice ere&um fuiffe Epifcopatum Harlemenfem,

»

abetur enim ex actis. quod dicta Godofredo die

»

una cum Capitulo Cathedrali Canonicorum Secula-

rium.

28. Julii 1587. defün&o, Vicarius Generalis Sedis

»

Vacantis a Capitulo eledus fuerit Guilielmus Copal-

Duo fuere hujus nova ere&tz fedis dumtaxat Epit-

lius S. T. L. & Canonicus ejufdem Ecclefiz.

»

copis nimirum Nicolaus Nieuwlant, qui anno 1 564.

»

publicavit ordinationes Synodales; & Godofredus

Praterea ex iifdem actis habetur, quod ufque ad

»

annum 1599. Capitulum ita perfeveraverit, utin de-

»

Mierloo, ex Ordine S. Dominici, qui anno 1572.

mortuorum locum eligerentur novi,. & quidem Gra-

expulfus fuit a Proteftantibus; quo anne & Harle-

duati, juxta rigorem Bulla erectionis E

»

menfes a Regis Hifpanie Dominatione recefferunt.

Ecclefix Cathedralis.

pifcopgtus &

»

Et deferta Religione Romano Catholica, Reforma-

»

Poft mortem di&i Copallii (quae

| contigit anno

tam, quam dicunt, profeffionem receperunt. Su-

1599.) fübftitiffe Capitulum Harlemenfe acta Eccle-

pervixit autem, licet a fua fede exul, Godofredus

fiz probant: Docent enim hzc, quod, cum mortuo

»

Mierloo usque ad annum 1587. quo demum e vivis

Copallio Capitulum infra octo dies Vicarium non

»

deceffit. Ipfo defunc&o nullus utque in hunc diem

»

elegiffet, ad prefcriptum Concilii Tridentini, D.

»

Epifcopo Harlemenfis Ordinatus fuit: eo quod

Sasboldus, Vicarius Apoftolicus, *ure devoluto,

Proteftantes , füb quorum Poteftate & Dominatu

conftituerit Vicarium Sedis Vacantis D. Adelbertum

»

Harlemenfis Civitas ab eo tem

Eggium, quem Capitulum Harlemenfe anno 1589.

»

copum admittere noluerint.

pore perduravit, .Epif-

in Canonicum elegerat: precepitque Sasboldus prae-

L

. "Conftat proindea feculo & amplius, nullum pro-

fatum Adelbertum a Capitulo agnofci pro l/icario Ca-

prium Epifícopum Ecclefie Harlemenfi datum fuitfe;

pituli Sede Vacante, utin ipfis ais legitur.

IK

atque toto eo tempore ita Sedem illam Epiícopo di-

Extatin Archivis ejufdem Ecclefiz Diplomata Ar-

»

ftitutam fuifle.

?2

At & hoccertumeft, Sedem Epifcopalem omnino

chiducis Alberti & Ifabellz deanno 1606. quo man-

dant D. Prepofito & Decano Capituli Harlemenfis,

»

eparatam effe ab Epitcopo; eamque fine Epifcopo

ut R. D. Cornelium Joannis in Canonicum & con-

»

offe fübfiftere, etiam pluribus feculis s quemad-

fratrem recipiant, utpote cui ipfi Canonicatum in

modum tot Sedes Epifcopales in partibus infidelium

Ecclefia Harlemenfi de jure füo Patronatus contu-

fineullo Epifcopo ufque modo fübftiteres & ad quas

lerant. Argumentum evidens Archiduces non du-

E

hodie, tanquam ad Sedes ac titules Epifcopales, or-

bitaffe, quin adhuc Capitulum Harlemenfe extaret,

dinantur Epiícopi titulares, quos Epiícopos z par-

Atque in hujus mandati executionem memoratus D.

Üi

tibus fabinde dicimus, quia eorum Sedes & tituli in

Cornelius Joannis eodem anno in edibus Ampl. D.

partibus infidelium fiti funt.

Jacobi-Zaffi, Archidiaconi ac Prapofiti, a D. D.

et

- Sicuti autem.Sedes Epifcopalis fubfiftit fine Epit-

Canonicis Capituli Harlemenfis Colle

gialiter congre-

di

copo, ita quoque Clerus Eccle(iz Cathedralis fub-

gatis in Canonicum adfcitus eft.

fiftere. poteít, & manere Cathedralis, ip(ique Sedi

Sed quod am

plius eft, anno 16t5. defun&to prze-

Epifcopali integer adhxrere, nullo exiftente Epiíco-

fato Adelberto Eggio, (quem, jure devoluto, Sas-

M

po, atque etiam perlonga temporum fpatia fine Epif

boldus Vicarius Apoftolicus conftituerat Vicariuüm

lr

copo perfeverare.

Capitulis Sede Vacante), Domini Capituláres Ec-

Certum quippe eft, 'Sedem Epifcopalem folo lapfa

clefie Harlemenfis elegerunt in Vicarium Sedis Va-

temporis non extingui: neque integritati hujus Sedis

cantis D. Sibrandum Sixtium, rogantes in Domino,

obeíle, etiam in longum dilatam, Epifcopatus pro-

C? ut poterant, manudanter, ut tanquam talis ab

ä

vifionem.

omuibus fidelibus Ecclefliee Harlemenfis agnofceretur ;

Si autem diuturna

/va'catio Epifcopatus non irhpe-

ut habet aGaauthentica de 15. Junii 1615. contferva-

diat Sedis Epifcopalis integritatem & confiftentiam;

ta in Árchivis di&tz Ecclefiz.

y

remaneatque Ecclefia,. femel in Cathedralem erecta,

Quin & ex alia a&ta, in iifdem Archivis extante,

perpetuo Cathedralis; quoaduíque legitima auctori-

habetur, quod anno 1618. Ill. Dominus Rovenius,

tate hec ei dignitas auferatur, & ftatus Ecclefiz im-

Sasboldi in Vicarium Apoftblico immediatus Suc-

ceffor, di&tum Sibrandum Sixtium conftituerit Pra-

mutetur; quidni Clerus illius Eccleüæ'perfex('erabitv

E

po-

g

Pno Caerruro CaTHEDRAL: HARLEMENSI.

;

345

pofitum & Archidiaconum 'Eccleüæ Harlemenfis,

tmandans Decano & Ca

c'eïü;nï' Hälr'luemenfem : abftrahendo, pacis caufä; äri

T

pitulo Härlemenfi, ut 1pfum

eam in qualitate Vicarii Apoftólici, an veró ex com-

uti talem reciperent.

i

miffione Capituli Harlemen(is exerceret,

Quid manifeítius

, quam, judicio ipfius Rovenil

* i:Hanc concordism;, in omn

m

ibus fuis Articulis, a

d:

Vicarii Apoftolici, anno 1618. fubttitiffe Capitulum

n(ü);ïlq;.gns'*& dxe 17. Jül il pr'ob

avit, & ii quantum; opus,

Harlemenfe, idq

ui fuus

K

ueiCatþgdraie j

OOcot

: eti;am exraLt

renovavit D. Jacobus dela Torre, Archiepifcopus

Archidiaconus. :

,

.

Ephefinus, & in:Vicariatu" Apoftolico per Confoe-

que

^ [n przdidis Archiv

s cohï'ervafu É inf'cgüm;enwm,

deratas. Provincias'itnmediatus Rovenii. Succeffor,

(le

quo probatur anno 1619. mandaffe Lucium San. Se:

"

addito-articulo fpectante collationem beneficiorum,

veriani Nuntium Apoftolicum, ut fideles de-D. Ró-

Pattoratuum, ;& fimiliutm : fuper qua collatione com

lU$

venio & Sibràarido Sixtio, Vicáriis Apoftolico & Har-

ventum eftin: hunc/modum:: -** Conflitutio prima

üs

Jemen(i refpe&tive, cum omni honore loquantur. - -

» Paftorum, ac Beneficiatorum, ac fimilium , per mo-

Agnofcebat proinde Nuntius Apottolicus, qiiod

» dum provifionis futura fit peres Dominos de Capi-

le

anno r619. fupere(let verüs VicariüsSedis Vacantis

» tuülopredicto: duminterea de negotio informeitr,

u

Harlemenfis, a Ca

pitulo Con&itutus, qul tumerat

E

» ac eandem dicti-Capituli Conflitutionem ratam lia-

m

Sibrandus Sixtius.

» beamur; prout ratam habituri

*

o

Probant infuüper hujus Ecclefize Harle

menfis ä&a-,

» mce ob[literint rationes. ,

fumus , nifi legitzi-

lio

" quod füb annum 161:6. inter predictum Rovenium,

Signata e(t hec ada concordi& jefive renovationis

per Provincias Confoederatas Vicarium Apoftolicum,

concordiz , ab ipfo dela Torre; Vicario Apoftolico,

Üb

& R. D. Decanum & Capitulum Harlemenfe Vacan-

& octo D. Capitularibus; quorumi primus ita figriat,

Ec

te Sede, orta fuerit quzítio, fuper exercitio jurifdi-

Balduinus Catzius Dec

qnus Cs Vigqriur Harlemen-

üm

&ionis perDioecefim Harlemenfem, eamque, de con-

[

filio Eximii Domini Jacobi Janfonii $. T. Do&oris,

Anno t16;9. datus fuit deino dle la Torre in*Vi;

(

& Collegii Adriani VI. Papz Prafidis in Univerfitate

cariatu Apoftolico in Coadjutorem Dominus Epifco-

Utn

Lovanien(i, przviis Jurifperitorum confültationibus,

pus Trallenfis, inter quem & Capitulares Harlemen-

fopitam effe, his inter alios prafcriptis articulis: ** Im-

fis Ecclefiz conventum eft; die

T

"16. O&gbtis ejufdem

(l

» primis agnofcatur Vicarius Apo[lolicus a/ Decano

anni, in hunc modum.

dis

€7' Capitulo Harlemenfi pro-vero C9' legitimo Su-

* Promittunt Admod. R..D. Ca;zitu?cz;er Ecclefice

dl

925

periore, per. Sedem: Apo[tolicam faderatis Belgii

» Cathedralis S. Bavonis in Harlemo, quod R, Tral-

25

Provinciis, fingulisqueearum Epifcopatibus V'acan-

» lenfem.uti ordinarium fuum (durante Hluflviffimi

35

tibus prefefto, ut non tantum Pontificales , fed

M»

,

ul

Ephefini infirmitate mentis ) revevebuntur

, eique

de

25

etiam Epifcopales vices fubeat quoad. jyurifdi(tionem:

3

»]

obeüientes exi[tent C7'c. R. vero Trallenfis Ep

ifcopus

JIa

35

neque extraordinaria dumtaxat , fed etiam ordina-

w

,

»

durante. fuo- Vicariatu ' Apoflolico) gaudeat

d

)

promittit, fe eos uti fratres fuos habiturum , feque

s

rz;a

confimrmaturum; proutex muanc confirmat, profatum

3

35

pot

e

Jtate, quamdiu Sedivus illisVacan-;t.ib-mf de-[pe'-

S

» Canonicorum Colle

35

ciali Epifcopo non eft provifum. ,

T

fuit a Trallenfi.& quinque Capitularibus.

gium ,,; Ada concordie lignat;

Ifl0

Secundus hiujus concordiz articulus era

t ;'"' Non

de-

Epi(copo: Trallenfi anno- 1664. fucceffit in Vica-

tu0

35

obflautibus premiffis, agnofcat Vicarius Apu[toli-

riatu Epifcopus Caftorien(is, intér" quem & Capitu-

35

cus verum CS9 legitimum Harlemi exiflere Capitu-

lum Harlemenfe legitur concluía concordia die 22.

l0l

25

lum , cui'etiam Sedis Vacantis jüra, liguido ipfi

Aprilis ejufdemanni , in quanontantumi agnotcit ve-

35

competentia, inviolata integraque fervare canabi-

rum ac legitimtim Capitülum Harlemenfes fed infü-

Jl0y

$5

tür , ac pro flatutorum dicti Capit

uf

ulz confetvqtliorge

!

per precipit omnibus Harlemen(is Ecclefiz 'Catho-

5

t

,

pro fuo modulo laborabit.: ,

licis five Clericis five Laicis , ut ipfos: (ampliffimum

" Expedita füit haec acta transadionis feu.concordie

Capitulum Harlemenfis Eccle(iz

I£-

'Lovanii in Collegie Adriani VI. Papas die 4. Julii an-

Cathedralis Ecclefiz Canonicis h

conftituentes) pro

(4

É

&

a-beant'&rrg verean-

no 1616.&fignatum erat: ^* Philippus Rovenius Vi-

tur.

P

cakius Apoftolicus.

Nicolaus Nomius Decanus Ec-

Epiicopo C

Àt

aftorienfi in LViCaxe'iatu Apo&olicdfuc-

dn-

- cléfie Cathedralir Harlemenfis ;; Sibrandus . Offer.

cefht Archiepifcopus Sebaftenus, qui fübiifdem con-

, virius Ecclefice Cathedral

.

if Harlemen[is Canoni*cm

ditionibus, iifdem plane verbis ex

preffis, a Capitu-

Íi$,

1!

C2 Vicarius.

lo Harlemenfiadmiffus fuit.

on

Hzc evidenter evincu

I

'nwt,' eo tempjore Capitulum

Quin & anno 1633. Capitulum Harlem

eníe agno-

Harlemenfe agnitum-fuiffey ut verum « legitimum

vit Nuntius Apoftolicus in Belgio refi

dens , ut patet

t

Capitulum,

«

ex fententia ab eodem prolata,

u-

« Fabius de La

cujus hic efttenor.

- [Infiperagnitum fuiffe pro Capitulo, cuf

«et.z"a-m Se-

gonilJa C3'. in Belgio Nuntius Apo-

[l

dis Vacanti» jura liquido competurit.

L2

ftolicus,

Vifis libellis R. Patris Provincialis Flandro-

D.

' Ex quo conféquitur, quod ipfi Capitulo Harlemenfi

Id

D.

Belgici, miffiunifque . Societatis. Jefu in -Hollandia

etiam competeret: omnis jurifdictio & auctoritas or-

,

Superioris; ac R. Decani €9' Capituli Cathedralis

D.

dinaria (ive Epifcopaliss quz inter indubitata jura

3

,

Harlemenfis , ac vifis inter pradittos Concordatis,

It

,j2

1

Capituli Sede Vacante recenfeétür, :

»

a 5. D. Noftro Urbano confirinatis, C5 fignariter

Unde admodum probabile-eft

;y': *pl'æCl

puum hujüs

» S.15. qui incipit: Si Superiorés , €5' avtizilo 8.ad

(

conttover(iz caput füiffe füper exercitio iftius ordi-

» declarationem preditli $. 1. ac omnibus bene oon-

TM

nari$ jurifdictionis Epitcopalis; pratendente nimi-

» fideratis, dicimus C9' ordinamus ; tton licere Patri

il

rum Vicario Apoftolico , vigore füz generalis dele-

]

Theodoro de jjonge exercere - Enchufwe: Paftoralia,

J

'gationis ad-omnes Provinciarim Confoederatarum

95

a

3

aliaque Sacerdotalia munia, exéepto Sacro ,

nifi de

Epifcopatus; eam fibi quoque in Epifcopatu Harle-

-Parochi feitu C^ licentia.-

Bruxellis 3. Sept. 1635.

(f

menfi, equeé'ac in aliis Epifcopatibus, competere.

,

3

erat fub(ignatum.

l

—Econtràá véro contendeüte. Capitulo , eam (ibi de

?

,

tius, loco T Sigilli.

Archigpifcopus Campfan-ü: Nun-

If

jure communi ,. & ordinario competere, (ibiquejus

. Qui ex his omnibus non agnoftit femper in Ec.

14

effe eam perfutim Vicaritim adit'Vicarios exercere.

Clefia Harlemen(i perfevera(fe, & agnitum fuiffe, 7z.

.Cum autem integrüm effet Capitulo hujusjurifdi-

d

rum & legitiimum Eccle(ie Cathe

ltej

&tionis ordinarix exercitium alteri cuicumqüe com-

fole meridiano cxcutiat neceffe e

ft.

]ralis Capitulurrji, in

U

mittefe, pacis & -concordiz fervandz caufà, con-

Quapropter. admodum veri(imile eft Chrif&anü—m

Y

fenfit'Capitulum; 'ut Vicarius Apoftolicus, etiam or-

upum, virumalioquin non ineruditum, deprzfenti

dinaria & Epifcopali auctoritate uteretur

3

per Diqe-

ftatu Eccle(ie Harl

ucum,

7X

i

emenüs ,p?rum fuiffe inftr

Supplem. Oper. Van. Efpen Pars IV...5 ---

a.

346

,A Nf ? 'r I v U M

Jonis.

j

up ia od D Ed P. D RNRLA

fedomneCapltuh jus mternife id verum efh GM-

fedu abreptum; ad (tatum prefentemiftius Eccle(iz

telligatur de ipfo Capitulo acfualiter exittente,

!

füum actualiter.exercente:.....

?

*&pus

non attendiffe , : dum fcripfit , nuZum n Dei Eccdéfia

nes Cano:äicdä ^una

f

hodie reperiri Harlemenfem Glerum; fed e[fe imagina-

r;,. Gum.;enim; füpponatur,. om

((

rium; ac Apo[tolicee Sedi injuriofum figmentum.; An

cum.Epiícopo: extin&tos; . evidens eft, quod ficuti

M

extin&to Epifcopo, dici non poteft a&ualiter ibieffe

Clerum imaginarium . ac .A4pofiolicee Sedi, injuriofum

!

figmenium , pro vero. & legitimo.Capitulo agno ce-

Epifcopum 5..ita, verum: eft . Capitulum. Canonico-

3

re voluiffent Vicarii Apoftolici? aut cum fimili fig-

rum; .omnibus Canonicis extindtis;

a&ual:z.'te*r non

exiítere. -

k

i

mento concordiam inire, :& conditiones; fub.qui-

4;:Merum;, - fic

pf

bus a.fimili C

*

E teniqo - Hodtapa: anep Uedos

[

tere?-

lero iïngïgii-harip reciperentu*r—, -p;omit—

Epifcopalis, Ecclefiaque retinet jura omnia Ecclefize

dl

Num Domin

1

*

15 Kovenius , Archiepifcopus:Phi-

Cathedralis , quamvis;ob defe&um Epifcopi acfuali-

lippenüis Vicarius A poft

olicus ,. induci potuiffet,. ut

*

ter defit qui juribus illis utatur & fun&tiones Epifco-

fi

promitteret huic /maginari

o Clero ,. €9' "poftolicee Se-

pales exerceat; ita quoque falvum manet jus Capituli

e

Cathedralis, licet de facto non fint. qui. Capitulum

di injuriofo figmento , quod agnofcat verum C9' legiti-

"

illud componant; ..& jura Capituli exerceant.

7

[l

7num

Harlemi exi[lere Capitulum , «uietiaim Sedis Va-

ü

£aniis jura s liquido 'ipfi competentia , inviolata inte-

.. Quapropter. ceffante -períecuti

one,.

.ficuti neceffe

H

non eflet erigi.Cathedralem Ecclefiam, .ut Eccle(iz

graque fervare conabitur , .ac pro flatutorum dicti Ca-

illi Epifcopus-praficeretur; ita nec opus effet erige-

]i

pituli confervatione.pro fuo modulo laborabit? ..

H

Num jacobus Janfonius ,-'pietate ac eruditione

re novum Capitulum. Cathedrale, ut Canonicorum

/u

Doé&or vere Eximius, una cum Jurifperitis , auctor

Cathedralium Capitulum:coale(cerets fed (ufficeret,

Canonicos eligi, qui'in jura Capituli Cathedralis,

(0

effe voluiffet ;'ut Vicarius Apoftolicus hünc Clerum

(

agno(ceret, .ut verum ac.legitimum: Capitülum s. à

ad tempus quali fopita, fuüo;jure intrarent, aque ac

li

Harlemehfis. Clerus dumtaxat fuiffet Clerus imagina-

Epifcojmis in jura .-Eccle(iæ' Cathedralis íuo jure m-

traret.

á

rius, ac Apoftolicce Sedi injuriofum figmentum?

Si autem hi

!l

Rurfüs; Jacobus de la Torre; . Archiepifcopus

nc plt*æ«tendat?Eximivush Do&or, fa'lteifkrïx

Ephe(nus;,.ànno 16;6. eandem. concordiam , eas-

a&tualiter ,. &on. folum Harlemenfe Capitulum, fec

& omne. Gapituli.jus iriteriiffe, nullum ibi fupereffe

(

demque . conditiones acceptans , .potuitne credere

ü

Clerum Harlemeníem effe ima

Cardinalem Clerum , : nullam illius poteftatem , mul-

Y

ln

licze Sedi-injuriofum figmentum

*äi-nqrf'wn , ac Apo[lo-

tum,aberrat;. nifi prius oftenderit , , per bar

«

.

bariem.a'zft

Potuiffetne Archiepifcopus

Ephéf(inus vocäre Do-

heereticam captivitatem ,. omnes. Canoni

cos. Harle-

d

menfes ,. üna cum Epi(copo, fuiffe extin&tos; at tan-

Ti

minos, Clerum hunc confítituentes, A4dmodum R.

lu

D. D.-Capituli-Sedis Vacantis: Harlemenfis , (prout

tum abeft , ut id veri(imili argumento adtrui queat,

eos vocatin litteris quibus eam concordiam ratificat)

ut e contra evidentiffimum ac probatiffimum fit, in

ft

Harlemen(i Ecclefia femper ac conftanter perfeverafle,

]

fi exiftimaffet Clerum Harlemen(em effe zmaginariuim

ac . Apoftolicee Sedi injuriofum figmemum:? -

-

non tantum populum Catholicum.cum fuis Paftori-

An f& induci paffüs effet Epifcopus

Tra

j

Heniïïs , ut

bus, fed.& Canonicos.Cathedrales; hosque in ho-

lo

diernum. diem ,. per Canonicam electionem . cor-

Ju

anno. 1659. Clero. Harlemeníi prooemio: concordiz

'cum eoinitz, permi(iffet vocari 4dmodum Reveren-

pus Canonicorum

-

» & Clerom Cathedralem propá-

dos: Dominos.Gapitulares Ecclefice Cathedralis S. Ba-

gaffe...

X

hr

Ineptaergo

K

voni: in-Harlemos promitteretque;: fe eos utifratres

bariem aut Hireticam, captivitatem , Harlemenfemn

fuos habiturums feque confirmnaturum , prout ex nunc

H

"eonfirmat , prefatum Canonicorum Collegium ; [icre-

-Clerum Cardinalem. feu.proprium . fuiffe. extindtum;

.didi

ff

-

nec caíui.praíenti quadrabit. exemplum, .a Lupo

th

fet-Clerum. Harlementer effe imaginarium , ac

addu&um,. de S. Martino: primo Pontifice ; qui Jo-

Apoftolicee Sedi injuriofum figmentum

ll

- Quis cfedat, quod Joannes. Epifcopus Caftorien-

annem Philadelpheníem Archiepifcopum, in An-

ie

tióchena & Jerofolymitana de(tru&is Ecclefijis pér

fis, eo pene tempore, quo füa exaravit Lupus, per-

Saracenos, dederat Vicarium Apoftolicum:. conftát

J

fuaderi potuiflet ut przciperet omnibus Harlemenfis

Ecclefize Catholicis , five Clericis,. fise.Laicir, utipfos

enim, ex litteris Pontificis ad ditum Joannem Phi-

lit

Jadelphenfem , nullum in illisEcclefüs fuperfuitfe Cá-

(0

( Capitulares ) pro Cathedralis Ecclefice Canonicis ha-

beant, (i Cleram ; Harlemeníém imaginarium ,. ac

tholicüm Clerum, ita ut deficeret Sacerdoy &2 liba-

V

Apoftolicee Sedi injuriofum figmentum , tappofuiffet?

men Spirituale.

a

- Interim audiamus, quo fündamento Vir. hic Exi-

At interrogat: Eximius. Scriptor:

f Hdrlehzenff:

Ecclefite Clerus adhuc extet , quare-non extat Ultra-

mius per(uadere voluerit,. Glerum Harlemenfern effe

l'I

dmaginarium. ac Q)gpoj—i-qliaæ. Sgdi m;urzofum fgmen-

jeclinus , €9' Middelburgenf[is . C Daventrienfis, C9'

iC

Groningenfis . €9* Leova

rdienjis:'?ifomnium, ait, ef

&

bedténdi in

eadem rátio. ;

r

,

"Ab illo.Clero (ait) nullum jus potet

lu

-Dioecefin Harlemenfem: |.4ntiqua: enim. (ait ).efl. Ec-

G

Quid fit deho

diiemfoï'iüdmm Eþïfcd—patüumg C,l,e];ïo

T

clefice regula €9 confuetudo; ut Capitulurh in tribus Ca-

hic inquirere:nonlübet. « Hoc certum; una in Dioc-

(i

aonicis ,- Capituli autem jus poffit falvari in.uno.. .Si

cefi poffe perfeverare populum ; Clerumque Catho-

licum; -& eodem tempore in aliis penitus interire.

tar

Canonica hac fit regula., "& antiqua ,confuetudo,

fe

- quidni. Capitulum Harlemenfe, ejufque jus; nón.in

/Unde licet-ia -nominatis Epifcopatibus Clerus,

hi

tribus aut uno dumtaxat ; fed in pluribus,: qui huc-

imo:& populusCathelicus, füpponeretur interiiffe,

Ailiil id Ecclefiz Harlemenfi .obeffe-poflet, . quz. ha-

ufque femper fü

perfu'erqnpt« (;Janoniqi, fälymi & con-

li

fervari potuit?

&enus;:Deo favente ; populum , Clerumque Cathe-

Id haud nega

bit Lupus at f)er;)' (axt) omaibus Ca-

licüm:ccontervavits: eo

T

tias agere debet, «.« «;

,thO txwlOPaPcon fummo gra.

Ti

tonicis-una cuiti Epifcopo extinttis per bárbariem, aut

D

heereticam. captivitatems non. folum Capitulum;. fed

,,Cum. eo tempore;s

quo advris Crom H

(

€3' omne Capituli jus interiits mullus tunc ibi fupere)|

menfem , pro.füo-ordine, refolutionem ( quam hic

Ca

r

executimus ) dedit Chriftianus Lupus ex Ordine Ere-

u

dinalis Clerus. nulla illius pote[flas; |fed hæc om-

erPro-

It

nis derivata eft ad Sedem. Apo[lolicam. --

4

mitar&m S. Auguftini; Vicarius Apoftolicus p

Quod. hic .afferit Eximius: au&tor, .per

: EarBai*iöm

vincias Confcederatas etfet JoannesEpifcopus Cafto-

aut hereticam captivitatem .extinctis omnibüs (Catio-

zieüfis, hunc.contra Clerum. inter

P

llat: tanquam

Ce

d

lec

.mir, una cum Epifcopo, non íolum Gapitulum,

qui nec Clernm Harlemeníem facile e

enagmxräïus

ver

PRo CaprtULÓ CATHEDRALI HARLEMENSL

347

"

Rationem füx con

je&dura addit: Sic enim , ait, in

dralie; hanc em'm, ait, "071

habet in iftis Diecefibus,

ifla Diecefi, Harlemenfi, mullam habebit poteftatem,

ubi fapereft. Epifcopus aut Cl

erus.- —

1

Mirum hic adeo

nullai delegationem Ayo[lolicam; hanc enim non ha-

cecutire virum in Canonibus adeo exercitatuth

bet in ifis Dicecefibus, ubi fupereft Epifcopus aut Cle-

il

Hus. Lucet hoc ex Direcefi. Ruremondenfi , €9 Bus-

. Imprimis enim, quid notum magis, quam Vica-

rium Apoftolicum jam pridem fuifle datum, & ho-

Is

coducenfi, nam C9' inhac, quod geueralem adhtuc Vi-

die dari etiam, iis in locis,

ubi füpereft Epifcopus

s

ecarium undecumque habeat

aut Clerus; ut ad oculum

Qu

hil habet pote[latis.

; -Do:xr;i.mui Caffov'ienjis hi-

patet in Nüqtiq Apoftoli-

co ad Tractum Rheni.

Sane, fi vel levem no

titiam habuiffet Lüpus de

Si ergo diploma delegationis, feu Vicariatus,

0s

conditionibus, quasin fuaad Vicariatum admi(lione

n

etiam ad fimiles Dioccefes f& extendat, nihil obeft

promitt Capitulo Harlemenfi Epifcopus Caftorien-

Epifcopus aut Clerus; nec Epifcopus-amt Clerus ob-

li

fis, nunquam dehujus Epifcopi erga Clerum affedtu,

ftabit, quo minus delegatione füa utatur Vicarius

-

aut recognitione dubium movere aufüsfüiffet, ^

Apoftolicus, faltem.

in iis » que non fünt jurifdi&io-

uli

Àn vel incidere potuiflet , quod Epifcopus Cafto-

nis ordinariz.

i

rienfis non facile admififfet, Harlemenfem Clerum

Quod autem Vicariatus Caftorienfis fe non exteri-

exiftere, qui, Zolens erga Viros Capitulum Harle-

de

rit ad Dioccefim Ruremondenfem, aut Sylvedu-

([a

menfe conftituentes fuum oflendere aWettum, commen-

Ccenfem ; non fuit ob exiftentem ibi Ep

ifcopum, aut

la

dat , C9' preacipit, omnibus Harlemen[is Ecclefice Ca-

e

i

Vicarium Apoftolicum; fed quia del

atio Apofto-

s

tholicis, five Clericis, five Laicir, utipfos Cathedra-

lica hos Epiícopatus non compréhen

d

Y

ebat, fed fo-

m

]is Ecclefice Canonicos habeant C9 revereantur , ficu-

lisEpifcopatibus, Archiepifcopo Ultr

ti nos pro talibuseos habeamus , femperque (nifialiud

ajedino Suffra-

n

ganeis, circumfcripta erat:

uod , quomodo non

li

jubeat Apo[lolica Sedes) habituri fumus; ufuri in Epif.

viderit vir alioquin non ineru

d

itus, in nimium erga

q(

copatus Harlemenfis vegimine iflorum. Canonicorum

Ordinem, pro

coufiliis C9' auxiliis, prout illud Ordinarii in Catlio-

quo refoivebat, afï'eöfcqml ] erefunden-

N

dum apparet.

icis Provinciis facere confueverunt.

Zelus enim ferventior &exundans, pro regularis,

m

Hzcne funt verba alicujus qui Harleme

ac przfertim füi, inftituti exaltatione

rum exiftere uon facile admitteret ?

nfem Cle-

& propagatio-

d

ne, in hujus

auctoris fcriptis fe übique pene prodit.

J-

Sed, (i adhuc exiftat Harlemenfis, Clerus , eum-

Quidüi &h

uicferventiori Zelo adícribamus, quod,

que ut Verum ac legitimum Capitulum Cathedrale

ad probandu

ül

ducit;

m Harlemenfem Clerum non extare, ad-

ul

agnoícat Caftorien(is, fic in ifta Diacefi nullai ha-

nimirum,

quod Cleri propago non pojfit fieri

le

bebit poteftatem , uullamque delegationem Apoflolicam,

nifi per Epifcopum

; C9 nunc funt, ait, forte centum

ait Lupus.. Nugz! Imprimis poteftatem extraordi-

il

anni, ex quo nullus fuit Harlemenfis Epifcopus. Ex

iil

nariam circaea, quaz Sedi Apoftolicz refervata fünt,

quo igitur fonte (interrogat Lupus) fcaturüt, aut

immediatea Pontifice acciperepoteft Vicarius Apo-

I

ftolicus; eamque independenter a Capitulo exercere,

ex quo cclo cecidit, hodiernus Harlemenfis Clerus?

f

Neque fane mihi facile perítaferim, fimile ratio-

r

quemadmodum Nuntius Apoftolicus ad' Tractum

cinium, fimilemve in

d

terrogationem, in mentemi vi-

Rheni utitur au&ritate Ordinarii, feu Epifcopi Co-

rieruditi , &

r

Q

j

"efertim in Sacrorum Canonum lectio-

r

lonienfis, aut Leodienfis, circa ea, quz non füunt

,

ne occupati

mi, incidere poffe, ni' Zelus ferven-

juriídi&ionis ordinariz & Epifcopalis.

tior rationem.vir non tantum ebn

T

At faltem quoad ea, quz (ünt jurifdictionis ordi-

1

ubila[fet , fed pe-

narie & Epifcopalis, nullam habuiffet Cattorienfis

ne extinxiffet, aut fopiiffet.

lr

Àn ignorare poterat vir in Canonibus verfatus,

poteítatem , nullam delegationem Apoftolicam, fi

Clerum íeu Capitulum Cathedrale, Sede Vacante,

em

Harlemenfem Clerum adhuc exiftere admifitfet.

(f

in locum Canonicorum defün&orum poffe, etiam

Verum quidemeft, penes Clerum, Capitulum Ca.

fine Epitco

po, eligere novos Canonicos, atque ita

p

thedrale reprefentantem , re(idere omnem ordina-

fieri poffe

jo

riam, feu Epifcopalem, jurifdictionem & auctorita-

Cleri propaginem fine Epifcopo?

Ts

Num ignorare poterat vir hic multz le&ionis, in

tem, quamdiu Ecclefiz Vacanti de proprio Epifco-

Bulla erectionis novorum in Be

lgio Epifcopatuum,

t

po non fuerit provifüm.:

(e quorum numero erat & Harl

[it

Sed & illud verum eft, Capitulum poffe exercitium

fu*i [r e 3

emenfis) ordinatum

li

affümptionem novorum Canonicorum Grg-

nv'

iftius ordinariz feu Epifcopalis jurifdictionis alicui

duatorum,

qui przcipuam Cathedralis Capituli par-

J

committeres eumquejurifdictionis & auctoritatis füze

tem confici

là

unt, fpectare ad ele&fionem Eyifoopi €$'

ei credere.

Vicarium conftituere, plenamque adminiftrationem

aliorum Graduatorum fuper[litum ;

quodque in hujuf-

modi electione fuffrag

Ium Epiftopi non plus juris fet

h

Quantumvis igitur dubitari poffet, num Cafto-

Iu

momenuti, quam cuju.

rvis Graduatorum habeat, tufi

rienfis potuiflet vigore folius Vicariatus, feu delega-

votorum paritate occurrente ; tumque iteratum ad ho

-G

Ü

tionis Sedis Apoftolice, in Dioece(i Harlemen(i ex-

Epifcopi fuffragium paritatem dirimat?

d

ercere ea, quzífuntjurifdidionis ordinariz, feu vo-

-Ulterius, auctorjuris Canonici haud ignarus, po-

luntaric feu contentiofe, quamdiu tüpereft Harle-

tuitne ignorare Decretalem Bonifacii VIII. in Cap.

oO

meníis Clerus, apud quem dejure omnis hzc jurif-

unico, NeSede Vacante

X

dictio & auctoritas refidet, Sede Epifcopali Vacante;

; in VT. inqua clariffimis ver-

tamen dubitari non

bis declarat Pontifex :

* Si ad Epiftopum C2 Cayi-

DO

potuit, quin eam exercere pot-

» tulum communiter pe

rtineat collatio preebendarums

[2

fet, Capitulo confentiente, & ipfüm pro Vicario,

l$

» Dortuo Epifropo, vel a Beneficiorum collatione fuf-

hujus etiam ordinariz juritdi&ionis, agnofcente.

» penfo, poterit Capitulum vacantes conferrepreben-

[fe

Non ignorantes hanc difficultatem Vicarii Apofto-

» das; etiamf[i Ep

Hj

l

lici, admodum folliciti fuere, ut a Capitulo Harle-

Jcopus intere[fe habeat iu cvlldtionþ

» prabendarum hujufmodi ut prelatus. ,

hÓ

men(i, etiam fub przícriptis per Capitulum condi-

Num vir hic in Flandria & Delgio natus, educa-

'['de

tionibus, reciperentur, & pro Vicariis agnofceren-

tus, & pluribusannis verfàtus

tur, atque hac mediante admiffione, & recognitione,

» ignorare potuit, con-

formiter ad hanc Decretalem

; in omnibus Ecclefiis

d

totale jurifdiQionis Epifcopalis regimen, & exerci-

Cathedralibus noviter per Pa

ulum IV. erectis, Ca-

hiC

tium etiam, a Capitulo accepi(fe cenferentur, atque

ole'

ita indubitato titulo eam exercere poffent.

nonicos Graduatos, Sede Epifcopali vacante, pro-

cederead electionem Canonicorum in locum defün-

'[0-

At inftat Lupus, Epiícopus Caftorienfis in Dioe-

&orum, fine EpifCopo; eoque facto ofteridere quod

10

cefi Harlemenfi zullam haberet poteflatem , nullam de-

legationem Apoftolicam , fi ibi exilleret Clerus Cathe-

Cleri propago fieri poffit fine Epifcopo?

a

(

Supplem. Oper. van.Efpen Pars ]V.

*zx2i

Quam

3438

Momivuüw jusis

v

|

ii Quam praxim & in. texminfiä fp'f&bävï: Synodüs Me-

Itáqüe ex hà&tenus dedüdtisevidens apparet; Cle-

b

.chlinien(is anno. 1609.. Tit. 15. Cap. 7. declaráns , fi

Tum Cathedralerà Eccle(iz Harlemenfis ha&tenus in-

&

quam, Sede Épicopali Vacante, exnovem Gradua-

tegrum perfeveraffe ,..& per Canoniéam electionem

tis vacaré contigerit,. reliqui hujufimodi. priebendas

progagatum , atque.a- Vicariis. Apoftolicis. agnitum

fi

H

obtinentes, libere eam conferré potetunt, Sedis 7-

fuiffe ut jVer*z;z'm;ac*älzgitï?nmn;Hïrl*ememis.Eccleüæ

]

E

éatione.nen obflante.

^

À

Capitulum..

jé

Hzc. fi attendere

M

i.

L.

Soluiflt Vir eruditus, nequa-

;; 99cundo.; .

Vicários Apoftolicos- jurifdi&tionem

quàm hanequali deriforiam inftituiffet, aut in(tituere

Epiftopalem in Dioéceli non exercui(fé, ni(i prius,

fü

fi

E

debuiffets: interrogationem : Ex quo igitur fonié fca-

l

ub certis corditionibus, ab ipfo Capi';ql?..Hjä,rilemcn-

QO

tur

il dut ex Quo ;ælg;;'esäwïgiþbgi;emus Harleinenfis

f1 fuerint recepti. & recogniti.

D

d

-

H

v

. Pró.refolutione fecunde quefti

0

his þrdþö(ï"t-äf*,

n

e&fim emmhabmiïet : genumum ac naïun-

Utruin in praíenti Miffionis Hollandiez ftàtu,; Cá-

. Perfp

i

lem hujus Clerifontem,. effe primum ac nativum Cle-

pitulum: Harlémenfe. poffit exerceré,. pér füum Vi-

ex

rüm unàcum Epifcopatu Harlemenfi ànno 15 9; ere-

carium , ea quz de jure communi competunt Capi:

?

N

,

&um; quipe

"^

:

»

,

Zanonicam eledionem fe hïathuS.ïCOI;.a

tulo Cathedrali, Sede Epifcopali Vácante?. Imprimis

»

fervavit, & propagavit.

r

4

*

3

2

"

notandum , quod a naícentis Ecclefi& exordiis;

j

Si Ca

pitulà Cathedralia,. five cofpus Ganonico-

»

4

Ecclefiaticumm regimen fuerit penes Epifcopos ,. &

»

um Graàduatorum,; in partibus Catholicorum, pof:

Clerum fingularum refpectivé Eécle(iarum, ^ Hinc

»

fint fe confervaré & propagare, tempore Sedis Va-

illud S. I

Ü

natii viri Apoitolici; in Epiftola àd Tar-

h

X

j

»

cantis, tamet(i.ea Sedis vacatio in plures annos fub-

fenfes :

evereantur. omes Epiftopuim y t Sefurt

»

inde protrabàturi quidni ergo Capitulum five Cle-

Chriflums exifientem Filium Pairis ; Presbyleros au-

rus Cathedralis Harlemenfis fe propagare & confer-

p

tem, ut Coüfilium Dei, C5 conjünctionem Apoflolorum.

»

vare potuit , licet vacatio Sedis per centum, & am-

Hac. de caufa, videmus jam pridem, in Carioni-

plius, annos protrada fit. Neque enim huic pro-

bus circa regimen EccleGarum , Presbyteros Diaco-

»

?

pagationi fàciendz ullus aünotum teríninus przfixus;

iosque jungi Epifcopis; imo ex Concilio Carthagi-

aut poteftas eligendi, facta Canonicis Sede Vacante,

nenli J Can, 23; refert Gratianus. Caufa 1$. Q. 7.

»

ad certum tempus limitata fuit.

»

Can.6. ** Ut Eypiftopus nüllius éaufam aüdiat abs-

»

Hinc facile apparebit, quam i

nconcinna fïï con-

» que prabfentia fuorüm. Clericorum : alioquin irrita

'clufio; qua, tandem refolutionem fuam finit Lupus,

» &rit fententia. Epifcopi .. nifi .

re,k-icorzmyz þræjänzza

Tü

An.Clerum Hárlemenfem rimis, ut apparet, praoc-

» Confmrmetur. a

t

u

cupatus: Proiünde, ait, ficut in Carthdginenfi, Hip-

- Unde & primis:

'f'ecü!is:;- Cleius unacum Epifcopo,

ponenfi, CS' cun&lis aliis per. infideles deftructis. Ec-

unuin corpus, unumque Eccle(iz Senatum conficie-

[

clefüs, exiflens hodie Clerus. non fpe&tat ad. ipfarum

bat, ideoque citatus Vir Apoftolicus [gnatius , fcri-

Cardinem , fed funt. dumtaxat Vicarii, feu Apofloli

bens ad Magnetianos, dicit, Presbyteros & Diaco-

É

el

Romanc Ecclefice , ita quoqueeft Harlemi , Groningee,

nos efle loco Senatus Apoflolici. Et in Epiftola: ad

AMiddelburgi, Daventric , Leovardias Ultrajecti; C9'

Trallianos vocat ipfo

$

filiarios & affetlores Epifcopi.-

5, COnü&orium-'Sacrum, Con-

;

ita erit quoüfque cadem Romana Ecclefía Epifcopalem;

Ac Clericalem ,. cardinemn reparaverit.

p

Dehis & S, Hieronymus in Caput 5.

I

w«-fzziæ Et nos

$

Quid fit.de lhiodierno Carthaginen

fis, Hipponen-

habemus (ait), in Ecclefia Senstum

:

'nO-Ptr-um ^ ca-

[

fis, à

liarumque fiinilium Ecclefiarum. Clero, non

tutm Presbyterorum.

n

fat mihi hadenus perfpeQum eft;. (i dumtaxat Clerici

Labentibus feculis; Pres

b

'» yterorilm, :*Dlx"-acdhorum,

»

earum fint J'icarii, feu Apo[loli Romanc Ecclefice,

aliorumque Clericorum numero ferifim exciefcente,

»

ut afferit Lupus , inde évincitur Clerum Cardinalem

coeperunt quidam e Clero feligi, qui, nominequafti

»

feuproprium in iftis Ecclefiis non fuiffe confervatum,

totius Cleri, propius Epifcopo adeffent,- & quorum

»

nec per Canonicam eledienem , feu provifionem;

confilio & affenfu negotia Eccletiaftica expediret;

b

propágatum , quémadmodum in Harlemen(i fadtum

quique una cum Epifcopo unum quafi corpus com-

C

ponerent, & in Ecclefiaftico regimine etfet facer Se-

d

eft; in qua ufque in hodiernum diem, fine interru-

ptione, per Canonicam eledionem pfimitivus &

natur: quos poíterior atas. Canonicos Cathedrales,

Cardinalis Clerus propagatus.eft.

quali Cathedra Epifcopali propius adlixrentes, nun-

Ti

ut in Éceleíia Har-

. Nequaquam ergo necefle eft,

cupavit; & eorumcorpus Capitulum Cathegrale.

tu

Jemeníüi , auctoritate Eccle(iz Romanz; Clericalis

Quapropter feculo 12. ad Patriarcham. Hierofoly-

cardó reparetur ; quandoquidem numquam füerit

mitanum Ícribebat Alexander III. 2 Cap. 4. $4 De

deftru&us, aut collifuss fed füb perfecution

4

um preí-

his que fiunt a Preelato C$'c.

* Novit plenius. 1uce

füris permanferit integer & illa-fus.

)

» diferetionis prüdentia, qualiter tu j& Fratres tui

ä

^

?

.. . Ami(üt forfan Catholicus hic Clerus, o

b.füam in

unum corpus fitis, quod tu Capüut C? il/i membra

fide conítaritiam, temporales fitos proventus, Eccle-

*he

)

efle probentur. Unde non decet te , omiffis membris,

»

fiz fuz. Cathedralis ac£ualem. ufüm, ac fimilia jura

^

?

aliorum cenfilio in Ecclefic tuee negotizr-uti: cum

d

b

)

temporalia: fed hxc nibil de Cleri dignitate .detra-

id non fit dubium ,. G9 honeflati tuc

C3 .Sam*?m'qn;z

D

hunt, aut auctoritatem Ecclefiaftici regiminis dimi-

M)

3

Patrum in[litutionibus ,. contrarium

. ,,.

.

C

ano :

»

nuunt : quemadmodur hixc non dimiaueruntducto-

Ex hoc, aliisquejuris textibus, concludunt

xitatem Cleri Romani, Sede Vacante per mortemFa-

noniftz; Capitulum Cathedrale unutm curm Epi(copo

(

biani; aut Cleri Carthaginen(is , Sancto Cypriano

in Ecclefiz regimine corpus, facrumque Senatürm

in exilium.relegato, quamvis hifce juribus, fub Im-

conítituere, - uti olim: Presbyteri &- Diaconi contti-

peratorum gentilium per(ecutionibus , frui non pof.

tuebant: quod & agnovit Tridentina Synodus Setf

24. Cap. 12..de-Retormatione, thonens Canonicos

H

fent. . Ádhzc, ficuti Epifcopo, inter períecutiones

Y

& exilia, rerumque temporalium fpoliationes, inte-

Cathedrales, ut.ea morum intezritate polleant, t

gra atque illzfa remanet. Epifcopalis au&toritas , ta-

eorum.corpus merito £eclefice Senatus dici queat..:.:

»

metfi nonnunquam actuale.ejus exercitium períecu-

,. Verum licet huju$ corporis; & Senatus, Épifco-

torum barbaries impediat; ita quoque. Cleri Cathe-

pus iit caput, non tamenhaujus corporis in columitas

dralis poteftas, . inter perfecutionum procellas inte-

actualem. requirit füi capitis adhefionem & exiften-

gra períeverat, uteautatur, ubi populi falus , & ani-

tiam, quemadmodum in corpore humano eontin gits

hoc enim, abtciffo aut mortuo capite, totum iüte-

;

cutórum favi

rire & mori.necefle eft: (ed corpus morale, capite

F-if Jimp'ggimenlturq jp"quper—a'þjlg non.ob-

alente,

:

jicif.

"

mortuo , :aut functiones füas exercef(ï non v

-

B&o CaprrüLO CaTHDRALI HARLEMENSI,

$49

Nle'

L

vigoretià corpotis i«;-ï'teg'x'*üm tetinet; reliquaqué mem-

duintàxat examinandum ,. nüm révera. Ecclefiá Iiar;

d

rà inter fé connexà corpiüs vivutm confervant, fun:

eménfis , in przfenti Miffionis Hollàndice ftatu,

m

&ionesque fine füo capite exercént.

.

Cenféàtur vacáre ad effettum , ut Capitulum gaudeat

Hinc & àb exordio Ecclefiz v

juribus; qü&; fecundum

t

i,uräscömþätunï Capitulo

Epitcopo defun&o; auta functionibiis impedito; re-

Gathedrali Sede Vacànte.

gimeén Eccleia füíce

)

pifíe, totamque ;u:ram Páítorà-

. Imprimis conflat; quod ab anno i

$87. quo de-

lem babuiffe;

fündus eft Godofredus Mierloo,

l$,

. Id nos docet

Epifcopus Harle-

i n

Clerus Romanus; feribens ad Cle-

menfis, nullus àd eam Ecclefiam;

féü Sedert Cáthe-

rum Carthaginentem ; fibi, defun&o Fabiano. Epil-

dralem ; ordinatus fuerit Epifcop

us:

-

adeoque ab eo

Copo Románo, incumberecuftodiam gregis; fedue

tempore Eccle(ia Hárlementis carüer

d

it ufque modo

de negledujudicandos, fi cüram populi nezlexeriüt:

proprio, feu. Cardinali Epifcopo: à

tque hóc fenfu,

!

H

ionentque Clerum Carthaginenfem , eándem & ipfi

veré Sedes hac vacaverit, períevera

curam, Sàn&o Cypriano Carthaginen(i Epiícopo in

Capitulum Sede Vacante.

'verit'que. ibi effe

)i

exilium relegató, pariter incumbere. . Verba Cleri

. Vicarii enim Apoftolici ,.

qui intermedio tempore

qis

RbmahiinEpi&olä 2. inter Cyprianicas fünt: ** £t

fuerunt; licet füerint Epiféopi, nullus tamen titulo

I$

235

cin incumbat nobis, quividemur Preepoftti effe, C

Ecclefiz Haárlementfis. ordinatus fuit :

»

:

Pj

.ideoque nec

dC

vice Pa[tori$ cu|lodire gregem , fi negligeniés inve-

ullus Sedem illam, ut proprius ejus

Pralatus, im-

55

"iamür, dicetur iobis, quod €9 autecefJoribus.nó-

plére potuit, ideoque Z/acáns remant

i.

l

Jlris ailumé[l, qui tam negligentes Preepofiti erant;

t

Vérüm; uti in refolut

Vm

35

notatum eft,

ioné prxcedentis quæ&iönis

quoniamperditumnon requifivimus, C9' errantem

"

icet Vicarii Ápoftolicinon

effent Epif-

25

noncorreximus, C9 claudum nón colli

zavimiüs, CS9

copi proptrii Ecclefia Harlemenfis,

támen Capitulum

PI.I.

35

lac eorümedebaimus, C9' lanis £orum operiébamir...

Harleimenfé , mediànte concordia,

t

H

àc przefcriptis cer-

Nolumus ergo, Fratres dilecliffÀmi) €9 vos Merce:

tis conditionibus ;

Vicarios hós À

L

poftolicos, quafi

.l'n

harios invenire, fed bonos Pà[lores , éum fciátis non

ordinarios íüos Prelatos,;

quoad éxercitium omni-

ä

minimüm pericilüm imiminere , fiiton hortátifueri-

modz jurifdi&ionis Epifcop

7

35

alis, admifit & recogno-

tis Fratres no[tvos [lare iufide imimobiles ; he, prar-

vit: atquejuriídictionis éxercitium , fibidejure com-

35

teps ien? áa idololatriam, fanditus erádicetur Fra-

muni inharentis, àfe quodammodo abdicavit, &

35

terhitds. y

i

»

iü Vicarios A

transfudit;

poítolicos Vicariátu eorum duranteg

- Cum igitur Cap

itulum Cathedrale prittinum Cle-

rum; qui unum cum Epiícopo in Ecclefiz regiminé

. Eo modo ultimum.; & hodie Tüeþef&

ïïelfl ». Vicá-

)

torpus conftituebàt, & deficiente Epiícopo curam

riudfi, Apoftolicum llluttriffipum Ar

chiepiféopum

& regimen Eccle(ie fuftipiebat, reprafentet, & iri

Sebaftenum adrmifit & recognovit; ei

que integrum

le

ejus locum fuccedat, ipíi quoque curam & regimen

jurifdictionis EpifCopalis exercitium pe

rmifit: neque;

pc;le(ïæ ; Epifcopo deficiente, incümbere creditum

e

ejus durante Vicariatu; in hoc exerc

itió, pratextu

Sedis Vacartis, turbare autid fibi affe

rere

pratendit,

fi—Iin*ö fc'riþ(ïf Honorius 1li. Confifrflätiünefn ele-

Atnune, a Vicariatu Apoftolico füfperi

í04 &Ro:

€&tionis petendám àb Epifcopo Meffanen(i, Vacante

má àgente, ac ob id functiones Epifcopal

es & regi-

Sedé peteüdam effe a Cápitulo Meflànenfi, . /n.Cap;

men Ecclefiz Hatlemenfis obire non val

eütey Qua-

14. P4 Dé majoriaie. Et in Cap. 3. de füppl. neglig.

ritur, utrum juriídictionis &

poteftatis E

Pralat. i VT. refolvit Bonifacius VIII. » .Si Epifcó-

:

pifäopalis

1:,, pll.f a pä

exercitium non fit penes Capitulum?

»

o

zanis àut Schifináticis cápiátür, non Archi-

. Gertüm eft; Sedem haberi

pro Vácánte, ad.prg.

» &pifcopus , fed Capitulum; ac fi Seder per mortem

fentem effe&tum, . non . tantuü

m pef rhortem natuürà-

/

$» vacaret illius, in Spiritualibus C9 temporálibüs mi-

lem Epitcopi , aut alias fpecie

3 Verd vàcationis ,

putá

» üiflrare debebit. ;, ^ Ex his-firnilibu(que juris texti-

depolitionis , aut translationis ad aliam Eccle

fiam

r:

bus hàó a Canoniftis formatur priftinz difciplinze

fed etiam per folam Epifcopi, à Paganisáut Sch

iíma-

confonans régulà; Capitulum Cathedrale habet, Se-

ticis, captivitatem; ut

: diferte declaravit Bonifacius

de Vacante; jurifdictionem ordinariám à jure cóm-

Vil in

Cap. 3. D. fuppl.|ieglig. Pralat. & exem-

munis (ive, füccedit in omnía qua fünt jurifdictio-

pium Cleri Cartha

nis Epifcopalis, ni(i aliqua fvec

pi exulantis,.-

:

ginentig oftendit, in cafu Epifþüä

L

;'qtz"ni a jure reperian-

Ratio

tur excepta & refervata.

?

hujus decionis & praxis haud ob(cura etl

" Hanc regulam probat, roult

is antiquis Canoniftis

Cum Epifcopus captivus atit exul populum fibi com-

citatis, Garcias de Deneficiis Parte $. Cap. 7. Et

mitlum réegere, curamque Paítoralem ei im

pendere

Philippus Probus ad Pragmeaticam Sanctionemtitulo

nequeat, zquum ac rationabile eft; utcor

pus illud;

de comcubináriis. $. Et nihilominus , Verbo füperiores

cui una cum Epifcopo fegimen incumbit,

illud ex«

tanquam indubitatum atferit, ** Capitulum fuccedere

ercere pergat, defectum

ä

que Epifcopi füppleat.

» in jurifdictione Epifcopali, five contentiofa , five vo-

Hine communiter doc

ent Doctores, quod (i Epif-

» lüniaria C gratiofa, nifiubia jurevavetür contra-

copus agat in rernotis ,

Capitulum in ejhs jurifdictio-

» rim: cum jura, que clamant quod Capitulum fuc-

nem fuccedere;

w

5

pretertim fi nullum Vicatium con-

- éedat.in jurifdiclione , non diftinguant inter contem-

[tituerit; aut is,

in remotis agerite Epifcopo, obie:

» tiofam C3' voluntariam. , Eandemregulam, vi-

rits uti multis ci

tatis refolvit Antonius Diana, Tra-

delicet mortuo Epitcopo jurifdictionem Epifcopalem

&atu de poteftat

eC

d

3

ipituli Sede vacante Refolut, 4.

àd Capitulum devolvi, àmple&titur Fagnánus ad Cap,

additque, C3' ille dicitur e

] in remotis, cujüs pree-

His qu& .« de majoritate C9' obedientia Num. 49. &

Jentia i brevi haberi non pote[l : atque ità in facti con-

áta.omnes afferit teneres ac, deductis ex hac regula

tingentia fervatum fuitl

4

e Neapoli, tempore quo bo-

variis corollariis, tandem concludit Num. 3. * Et

na memori

& Annibal de. Capua . Archiepiícapus

» generáliter pote[l exercere, quee funt jurifdi(lionis

Neapolitanu

s exiftebat in. Polonia

3» Epifcopalis, ut notant, aits oimmnes hic. ,,

Legàatus fummi

Pontificis ; ex Quaranta aliifque i

bidem refert: $f

-. Huic Canoniftarum fententiz confonat quotidianá

Epifcopo a Paganis vel Schifinaticis capto, velinre-

Belgii praxiss Capitula enim . Catbedralia, feu Vi-

carius ab iis electus, omnia, qua fünt jurifdictionis

motis agente, Capitulum in jutifídictionetn Epiíca-

palém fuccedat ; eo quod Epi(fcopus eam exercere

feu auc&toritatis Epifcopalis, exercet Sede Vacante,

nequeat, iüdubie ipífo E

piféopo a fun&ionibus aut

illis folis exceptis, qua de jure comimuni, aliove le-

Epitcopátu futpenfo, hz

C devolutia fiet; cum hoe

gitimo titulo, refervata fünt.

caíu, durante füfpenfione; ab otnni pláne fün&io-

Reftat igitur, pro reioluti ong przpofitz quï'&-io;nis,

num exercitio excludatur, non tantum de facte,

uti

. MomTivuM Junrs

X

359

&t

uti Eþi;ü*:—opusrä Paganis aut Schifmaticis captus , aut

remanente jurifdi&ione penes Capitulum , quam ean-

in remotis agens, fed etiam de jure. Hinc Epifco-

dem 2d Epifcopum pleno jure devolutam, & Capi-

tum

pum füfpenfüm zquiparare non dubitavit Bonifacius

tulo plane ablat

df

volvt.

am, rurfüs de novo ad Caþ,itulqm,de-

il

"VIIL. 54 Cap. Unico. Ne Sede Vacante in V/I. cum

tol

Epifcopo mortuo, ut quoad effe&um, ut utroque cafü

— At dicetur, poft fufpenfüm D. Sebaftenum a V1

éollatio prbendarüm; quz fpedtabat ad Epiícopum

cariatu, nominatus fuit a fua San&itatein Provica-

jein

rium, cum facultate Vicarii, per Provincias Confoe-

(5

& Capitulum; per folum Capitulum fieri queat.

M

^ Cum ergó Archiepifcopus Sebaftenus non tantum

deratas. D. Theodorus de Cock; eique omnis jurit-

agatin remotis, fed infuper fita fuo Vicariatu au-

di&o & Audtoritas Epifcopalis per dictas Provincias,

uril

'&oritate 'Apoftolica fufpenfus, dubitari nequaquam

ipfamque Dioecefim Harlemenfe

.

Sude

m iis P'rvovinciis- com-

&a

poteít;" quin Capitulum Harlemenfe queat refumere

prehenfam, demandata eft,

exercitium jurifdiQionisfuzx , quz fibi, tanquam Ca-

mprimis certum eít, per nominationem hujus

Qd

pitulo Sedis Vacantis, femper inhait.

Provicarii non effe impletam Sedem Harlemenfenj,

Ü

ü

Pro

Si enim Epifcopo proprio a Paganis vel Schifmati-

ipfamque Ecclefiam manere vacantem, & proprio

cis capto, ant Tyrannorum violentia in exilium re-

Epiícopo viduatam: & confequenter Capitultim Har-

$i

legato, aut etiam tantum in remotis agente, Capitu-

lemenfe re

lo H

lum in jurifdictionem & auctoritatem Epifcopalem

Vacante.

putandum eivïex tanquam- Ca.pit.ulum Sede

füuccedat, eo quod impediatur functiones fnas exer-

Cum autem de jure omnis jurifdictio & au&oritas

ul

cere, & curam füz Ecclefiz impendere; multo ma-

Epifcopalis feu ordinaria devolvatur ad Capitulum Se-

]be

gis Capitulum Harlemenfe füz juri(dictionis exerci-

de Vacante, atque ipfà fàlva maneattoto tem

Iec

cationis, nominatio Vicariiéami

pore va-

Thar

tium refümere poteft, Vicario Apoftolico a fuo Vi-

pfiadimere non po-

cariatu fufpenfo.,

tuit: quandoquidem e

1

a non obftante Sedis vacatio

.PPro quo notandum imprimis, Epifcopum pro-

períeveret.

prium habere jurifdidionem, & regimen fuz Eccle-

Atreplicabitur, licet Provicarius ordinariam jurif-

fi« exercere, jureproprio & ordinario: Vicarium au-

di&ionem, ut propriur Harlemenfis E

pifcopus, feu

tem Apoftolicum, cum non fit proprius Epifcopus

Pralatus, non habeat,

fed hzc penes Capitulum re-

Ecclefiz Harlemenfis, nullam propriam & ordina-

fideats nihilominus,

ad inftar prxcedentium Vica-

riorum Apoftolicorum, hu

riam jürifdidionem, titulo Vicariatns Apoftolici, in

jus juri(didionis exerci-

hanc Ecclefiam praztendere pofle: Sed hzc poteftas

tium eritpenes hunc Provic

arium.

ordinaria refidet penes Capitulum, quod Sede Va-

In refolutione precedentis quzítionis often(um

cante, per defectum proprii Epifcopi, jure proprio

eft, Vicarios Apoítolicos jurifdidionem ordinariam

& ordinario jurifdiétione Epi(copali utitur, &ipíum

in Dioece(i Harlemenfi non exercuiffe,

priufquam a

Epifcopum reprafentat: quapropter licet Conc. Tri-

Capitulo Harlemenfi effent admiffi & re

coguitis ea-

dentinum Sef[f. 24. Cap. 20. de Reformat. Epitcopo re-

que admiffione & recognitione exercitiu

fervet caufas Matrimoniales, exclufis omnibus Judi-

m jurifdictio-

nisordinariz, apud Ca

pitulum refidentis

; ipfis, ta-

cibusinferioribus, tamen non cenferiexclufum Offi-

cite faltem, creditum effe.

Cum autem hic novus

cialem Epifcopi, aut Capitulum Sede Vacante, ejuf-

Provicarius hadenus a Capitulo Harlemen(i admif.

ve Vicarium , ex Quaranta tradit Zypaus ad tit. Ne

fus aut recognitus non fit, etiam ex

ercitium jurifdi-

tei

Sede iVacante Num. 2. .** Quia (ait) non funt infe-

&ionis, ad Capitulum devolutz,

fibi aflumere ne-

» riores Pralati , fed funguntur ipfa jurifdictione Epif-

quit, etiam

jur

» COfpi.

-

Pontificiz.

vigore commiffionis five delegationig

Cf?':

Praterea

VCanitulum , exercitium jurifídi&tionis

Neque enim przfümitur Pontifex, velle Clernm

hi

committendo aut permittendo Vicario, fe non exuit

five Capitulum fua ordinaria jurifdictione privare, aut

füua jurifdidione, fed hac perfeverat radicaliter in

jus ip(1 competens,

u

ipfo Capitule. Hinc rede notat ex Quaranta Zy-

ipfo inaudito, adimere.

Ti

Vidit & hoc Eximius P. Lupus,

dum tanquam in-

pzus Refponfo unico Ne Sede Z"acante, quod Capi-

dubitatum atferuit ,

quod Epifcopus Cattorienfis nul-

tulo, etiam poft nominatum Vicarium, incumbat

lam in Dicece(íi Harlemenfi

ex

follicitudo & cura Dioecefis; quod evidenter fuppo-

habiturus füiffet potefta-

it

tem, f1 ibi proprium Cler

um füpereffe agnoviffet.

tj

nit Epiftola Clementis VIII. ad Capitulum Neapoli-

Indubitatum enim er

at viro huic Eximio, Vicarium

1i0

tanum, ibidem a Zyp«o relata.

Hinc & tradunt Canonifte, quod fi Vicarius fitin

Apoftolicum non habere jurifdi&ienem, nimirum

ID

aliqua caufa füfpedus, ipfüm Capitulum potfit vigo-

ordinariam, quamdiu füpereft proprius Clerus Ca-

u

thedralis, quem in Ecclefia Harlemenfi füpereffe, &

J

re jurifdiQionis fibiinhzrentis, de caufà tufpectatio-

ab ipfà hujus Sedis Epifcopalis erectione fem

per fu-

nis cognofcere, uti videri poteít apud Fagnanum lo-

perfuiffe, fupra manifeftis ar

co citato. Num. 75.-

gumentis oftendimus.

qu

Imo eodem ex capite poteft Capitulum dare Vica-

Praterea, fi Epifcopo a Paganis aut Schifmaticis

NI

capto, velab Epifcopatu füfpenfo, jurifdictio & re-

rio limitatam juriídictionem : aliquorum exercitium

Ju

fibi refervando; quin & datam, juíta & legitima ex

gimen Ecclefizfit penes Capitulum Cathedrale, tan-

i

cauía, revocare, uti poftalios tradit Garcias loco ci-

quam Sede Vacante; indubie & exercitiurm jurifdi-

Gionis, in prefenti Miffionis Hollandiz (tatu, erit

tato Num. 3o1. & evidenter füpponit Synodus Me-

penes Capitulum Harlemeníe, tametfi

u

chlinienfis anno 1609. Tit. 15. Cap. 1. declarans.

füpponeretur

J

* Jicarium femel a Capitulo ele&tum vel confirmatum,

D. Theodorum Cock, no

minatum . Provicarium

It

Apoftolicum, revera jurifdictionis ordinariz exerci-

» pojlea fine Jutta & ;rationabili cauía removeri non

;

tium per Harlemenfem Dicecefim h

d

f

» POJB- $

abuiffe, prou

't

n

Hac di

&a tint, ut pateat, Vicarium, Sede Epif-

precedentes Vicarii Apoftolici habuer

unt.

copali ob defectum proprii Epifcopi Vacante, non

Conftat enim, quod per Decretum Præpotentiüm

Y

habere jureproprio & ordinario jurifdictionem Epif-

Ordinum Hollandiz & Weft- Frifiz, inhibitum fit

ll

copalem in Ecclefia Vacante ,. qualem habet proprius

dido D. Theodoro Cock funétiones ullas' Vicarii

l

illius Epifcopus, fed folum jurifdi&ionis exercitium;

Apottolici exercere, ipfique Clero, quin & omnibus

jpía juriídictione radicali

lum.

*

ter manente penes Capitu-

Provinciarum Confoederatarum fübditis, illum pro

tali ullatenus agnofcere, eiquein exercitio i(tius mu-

!

Ex quo evide

nter'fequitür, faciliu/s pofle exerci-

neris obedientiam exhibere; & quidem fu» peza ar-

-

tium juriídidionis reverti ad Capitulum, dum Vi-

bitraria.

cario eommiffum eft dumtaxat ejufdem exercitium,

publice

Praterea conftat, quod idem D Cock,

edito

Bno casrruto: CatHEDEALI HRREEMENSI,

551

il

"

édito inffrumelito, promilerit, f& ex animo, & quáli:

em, Velad probandüm zelü Atreforum ejüs f«b

i

tum in fe !

e

A

eft, velle obtemperare ptædi&oilDþcfïetb;,'

tüenda promovendaque ré Catholica, vel' denique

dóriec alitér ordinatüm füerit.

ad. commendan

P

1

$ uberrimos fructus e Sacro hoc

28

1

d

:loc ergo ftante. Decreto D. Cock manet, de fa-

Collegio in protifc

?

ios quosque fideles proflüentes,

d

Eló laltem, ab omni fun&tione Epifcopali, & resimi-

opportuna erunt, fi Gimilis neceffitas , qualis 'hoc

ne in qualitate Vicarii Apoftolici, exclufus, non fe-

fcriptum publici juris faceré fuafit, etiam ad ulterio-

if

Cüs ac Epifcopus a Paganis vel Schitmaticis captus.

ra evulganda compellat. "Neque difpliciturám San-

j

"Siigitur, Epifcopo a Paganis capto, Capitulum

& Sedi fperamus módeftám hanc ac humilem jürium

juriídictionem , & regimen 'Ecclefiz habet, tanquam

Capituli nottri defenGionems cum non minus glo-

Sede l/atante; eo. quod Epifcopus de fa&o regimen

tiofüm quamfolemne fitfüpremiz huic Sedi ; id quod

Is

t curám Epiftopalem Ecclefiz füz impendere iie-

olim fanctiflimus illius Pontifex pronuntiavit: Sjcuti

f

Ü

"

queat: quanto magis exercitium jurifdictionis debet

r3

)

dici Capitülo. Harlemenfi competere, quamdiu hic

jura fervamus.

f!ra defendimus , ita jïngulu ïuib*ü:äug Ecdéfis [ua

t

Provicarius, per di&tum Decretum, a fundtionibus

l

nanetplane exclufüs? Maximie cum etiam a Capitu-

APPRODBATIO«CENSORIS.

lo Harlemen(i nunquam fuerit admiffüs.

. Cum uihil Jit veritaie amabilius, G2* hoc Motivum

^ Hzc imprzíentiarum delibaffa füfficiat, pauca e

$

juris, Harlemenfe Cathedrale Capitulum concerneus,

multis, futficientia tamen, uti confidimus, ut qui-

eandem multum illufiret , poterit utiliter impriüni.-

libet zquus Lector debono Caápituli Harlemenfis ju-

"PAULUS ROSKAM, Archipres

re convincatur; plura dabuntur, quz vel ad confir-

Md

(

^Datum Embricz 24- Aprilis 1703. —

mgndam di'&ti« Capituli 'exi;tentiam , &jufque fucceflio-

SEVITS

-

n

"r

ü

^REFUTAT

qpayicuw p s

-OH*VN-SI; C

a

28 N o -

: Ad Ubellmn

, cui titulus ,. Motioum ,.'j'urz's pro C

p

itulo Ca'tbed;?ali Hä(»rlem&zfï,v ,

five Elucidatio ulterior Jurium ejuJdern Capituli. Qa).

van Efpen exarata, & M. de Swaen , ejuídem Capituli.Decano ado

n

ptua) .

. Vindicamms bereditatemi Patrum uojirerum. 1, Macb.. XV. 34

&

e.

MONI TAUAM AD LECTOREM..

H Leäor "Tleophil

-

3

ï

»7- && -2 . d*2 —2 I

N

AJon zelus ámarus , innumerorum nubilofo

hoc temporé mendatiorum adverfus verztatWIf erax $ fed(quo*d

ZT humiliter in Domino confidimus) zelus, fortir quidem ille, aft una Juavis, C2 verax , vindicandi hid-

Teditatem Patriim noftrorum, id eft, jur Antecefforum. Canonicorum Harlemenfium, qui tiuper Motivum

juris edere nos compulit, etiam jhodïe Refutationem hanc Refponfi adverjus MOI?W*?*' ;]ïu , þubua]uru fb

.cere nos coegit.

4

"

Spes erat for

e ut tefliionia Virorum in pratipuis Ecdefie dignitatibus conflitutorum, E5* in dijtipliia

Ecclefiaftica verJatilfinorum , .nec non rationes monentofe , circa. veram exiftentiam Capituli Harlemenfis,

'*

A4n Motiv

l

0

J

,

) juris allegata, lectoricuivis non pretoceupato facile Eþerfu-afjfe*nt,*Vexz]ï,e*re'e)txiamnum hodze Harle.

m

H

; ac legitimum Capitulum Cathedrale.-

(

k

i

3

"

i

mi Verüi

H

r

*

Verum , cum [pretis tot tantorumque Virorum 1

udicis , unaque €9' rationibus , pro vera Capituli iffius

.exiftentia in, Motivo juris addutlis, placuerit Anonymo cuipiam ;. non Latio tanium , Jed C9 Beélgico idioma«

1e, Verüm ac legitinium Capitulum Hatlemente, i2 imaginarium (fi fieri po[fet ) qcjnanealiqubd'phah-

mfma, Sedi Apojtolicte non minus injuriofum , quam Ecclefice Canonibus inirmiicum transformare , Iolv]ïï;fä*by

.mos cenfuimuss tum ut utilitati Ecclefice noftré con[uleremus , tum ut faceremus fatis Sacro Sanctee promif-

Jioni jam pridem facte, obediendi Capitulo Cathedrali Harlementi, eigue fidelitatem exhibéndi, in refu-

tatione hic adjuncia, C9' veram dicli Cap

e

ituli exiftentiam, C vera ejus jurd , pto viribus ( j'alwsjþmper

ii

i

.Veritate €9' Charitate) elucidare.

^

47 113

11€

Porro, . quam .caute fe g

*

eferit Decanus Capiluli memorati

?

;

Jatisfatturus Promilfiori fug Saro-Sauzte,

qua ob[trictum fe norat erga Capitulum fuum s impingeret. iu jusjurandum , a fe olim pre[titum, obediendi

"Summo in terris Vicario 'J. C. maluit ille, dàta quacumque occafione , coram, 'Judice competente, fervatoque

"uris ordine, humiliter d

eimonflrare, quam negOtium tanti momenti turbulän?þ Jciolorum quorumdamn arbi-

irio , per jralum coinmittere dijudicandum.

Mil

H

"

apientia, terrena, animali

$5

Non igitur

Diabolica, (uti metueré videbatur Scriptor ille auonymm')De

- canum Cayituli Harlemen[ic novit , t Motivum juris publici juris faceret ; fed potius

utiis in Dominopie

. fidit). Sapieutia qu detürfüm venienr, pacifica elt,. follicita nempe, fervàre, ubi ea e[t , unitater fpiritus

in viniculo pacis, €9, ubi ea non efl, fublatis pártium ftudiis, pacem deperditam ré[laurares fed Sapientia

TO

fuadibilis,.utpote, mon p

prit, humaneque innixa prudertie ; at aliorum, C9' prafertim. fuþki*i'ojrtum,

.juxta Ecclefice , cequitatisque regulas negotia tratlantium , judicio libenter acquiefcens.

Faxit Deus pacus:

C9 dileClionis , ut, dum nos per adjunclam hanc Refutationem paé

a

:

ifiee, füadibiliterque

E

Nihdicamus hareditatem Patrum noftrorum, id e/1, jus Canonicorum Harlemen[lum , rátioner, €9 te[lijo-

a :

Auias pro véra, legitimaque Capituli Hárlemen[is exiflentia, ejufque juribus , tum, in ]

£al

i

Totivo juris,. zum. im

-ifla Refutatione propofita,; Clementi XL. P. M. tam [

avi

N

tev, efficaciterque referantur, ut poft.hoc facrum

. hoc corpus, non cum Au&tore no[to Anonymo , tanquam inane aliquod phamtafima , Sedique Apoftolicee ikju-

24

!b

a.,!V

z*ilY^

- riofum figmentum explodat ; fed cum precipuis. eju[dem . Sedis Miniftris illud, tangu

"

rüni ac Jogi-

fimum Capitulum Cathedrale, confervande fidelium uuitáti ,. tuendce difciplinze Ecclefiaftica , -

CO

njervandee

" hijce. in. Regionibus fidei R. Catholice vel maxime accominodum , agnofcat , foueat , protegatque,

'.

iffa brevi hac admonitione fubfcribitur., tibi ad obft

üid.

La

- —Hec vota &us, qui pram

Ls aE

.. Leaor Theophile, * "MARTINUS pE SWAEN, $. T. D. Decands

1

tuti Hàrfétsénfii, -

In

(4) Typi: mandasa, Harlemi, apud. Nicolaum Braam , Typographum., Cwm /ppprobatione , antio. 1703,

52

"

M o T 1 VU M Junis

3

n lucem nuper prodiit exigüar quadam lucubratio,

fub hoctitulo: Motiv

unde teítatus eft ,, dumin litteris ad eund&m Ephefi-

um juris pro Capitulo ::Cathwe-

num poftea datis fignificavits cuperefe, ut cum fuis

drali Harlemenf.

Harleinenfibus, Decano fcilicet aliisque Canonicis,

w

Scopus audtoris erat

bipartituss fiquidem hac duo

dulciter conveniret.

conabatur oftendere; alterum manfiffe Harlemi; etiam

- Et,.ne ullum de (ua erga Capitulum zflimatione

]W

iU

ftquam Civitas illa redadta eft füb Poteftatem &

pofteris relinqueret dubitandi locum, eundem illum

je

b

ominatum Ordinum Confoederatorum, . /erum ac

Catzium rogatu Capituli, & ex (ingularierga Virum

legitimum Capitulum , gaudens iifdem jüribus, prz-

iftum affedu, Archiepifcopum

fertim, Sede l/acante, quibus reliqua Capitula Ca-

carium À. creavit anno 1662.

Phijippenferf(ï& Vi-

thedralia, (ub dominatione Principum Catholicorum

Etenim, quis in animum induca

P aipnot o

confiftentia, de jure communi gaudent.

Pontificem in fcientia difcipling Ecclefiafticz vería-

Quid'

Alterum, fuppofita priore hac veritate , oftendere,

tiff«:oum, Virum illum creare Archiepifcopum Phi-

quod merito cenfeatur in praeíenti ftatu, & prafen-

lippenfem , nec non Vicarium fuum Apoftol cum in

tibus circumftantiis Sedes Harlemenfis vacare ad eum

Diocceti Harlemenf1, qui palam profitebatur, íe &

"W

effedum; ut Capitulum:queat uti juribus & jurifdi-

Decanum & Vicarium effe Capituli Harlemenfis; fi

ol

Qione, quz.de jure communi, & ex difpo(itione

vel cum Eximio Patre Lupo Capitulum iítud; imagi-

1

Concilii Trid. Ca

]

pitulis Cathedralibus , Sede Vacan-

rarium ac Apoftolice Sedi injuriofum figmentum, vel

conv

te, competunt.

cum nupero, anonymoque Refponfi ad Motivum ju-

Priorem fcopi

fui partem ftabilire fatagit, triplici

ris audtore, fte lege, fine Canone propagatum Capi-

j&gitj

potiffimum hac ratione,

I. Indubitata, legitimaque

l[

tulum puta(fet; & non potius cum variis Sedis Apo-

T

Capituli iítius eredione, per.paulumIV. Pontificem

ftolice Nuntiis, Internuntüis, Vicariis, Epifcopis,

qum

fadia, quam fubíecuta eít confirmatio ejufdem per

Clero, Popultoque Harlemenfi, Zerum illud

Pium IV.-uti patet ex inftrumento authentico in Ar-

timum effe Gapitulum cenfüiffet?

"

ac legi-

fent!

Turr

chivis Capituli confervato.

Poftremo, primam fcopi fuüi partem foli

deftabilit

IL. ViroruminEccle(ia Primariorum, Nuntiorum

auctor Motivi, per dilucidam eorum omnium refu-

Kcrip

Apoftolicorum, Vicariorum S, Sediss aliorumque

tationem , quz Ex. P. Lupus, occafione collationis

[ut p

fede

teítimoniis, qui pártim precipuos Capituli iftius Mi-

Paftoratus in Buyten-Velden : quam fibi afferebant

niftros, Vicarios fcilicet generales Decanosque agnot:

competere Canonici Harlemenífes ; objecit; afferens.

fcrip

cendo, eos honorando, jubendoqueut ab aliis ho-

L. Eximium illum P. falfo fuppotuiffe , Canonicos

mini

Catur

norentur; partim, concordias cum Capitulo ifto in-

omnes Cathedrales, una cum Epifcopo fuiffe extin-

eundo, in quibüs Privilegia illi reliquere, qua non-

€&os, ac proinde & Capitulum ipfurn interiifTe. . Quam

Quas

nifi Capitulis Cathedralibus.propria funts imo eof-

vere id atferuerit an&tor Motivi, liquebit, dum ne-

li d

dem, quos Capitulum Harlemente Vicarios fuos ge-

ceffitate id exigente, Catalogus Canonicorum Har-

;

magi

nerales, Sede /acamte, crearet , & ipí1 Vicariosfuos

lemenfium.in lucem proferetur.

Jus

per Dioecefim Harlemenfem creando, dilucide de-

II. Ottendendo, Epifcopum Caftorienfem non tan-

L

clararunt, perfüafum fibi effe, fuo adhuc tempore

mo

tum agnovitle Canonicos Harlemenfes , tanquam Ca-

exiftere Z/erum ac legitimum Harlemi Capitulum.

thedralis Eccleüa: Canonicos; fed & voluiffe, ut &

lis d

^ Addi pradiáis poterant variorum in Belgio Epif-

fideles omnes Dioecefis Harlemen(is, pro talibus eos

D

coporum teftimonia, qui variis temporibus Capitu-

habeant; quorum neutrum pratítare potuiffet, nifi

RU

lum iftud tanquam ZVerum ac legitimum Cathedrale

exiftere Harlemi cenfuitlet verum, ac legitimum Ca-

» àl

Capitulum fufpexerunt.

pitulum Cathedrale.

»h

Extat in Archivis iftius

Capituli ada, in quaanno

inferta eft.-

Ada hxc integra Motivo i.urïfs

» «

1636. de confenfu C confilio Epiftoporum praf[iden-

. Denique;

'demonftrando quam optime hzc duo

»Q

tium, Gandavenfé Capitulum ac Harlemente anti-

confiftere, nimirum, quod Vicarius Apoftolicus in

N

uam inter fe amicitiam ac.focietatem renovarunt.

Dioece(t habeat jurifdidionem ordinariam; & Epif-

» G

d-

Unde & D. Judoco Catzio Capituli Harlemenfis De-

copalem, & nihilominus, quod in eader etiam füb-

».

cano, circa id tempus Gandavi exiftenti, locus in

fiftat Capitulum Cathedrale; penes quod refideat

y KX

Choro aflfignatus e(ter

egione D. Decani Gandenfis.

omnis ordinaria, five Epifcopalis jurifdictio, Sede Z/a-

»

[

LU

, Quid? quod vel ipfi

'atres Societatis Capitulum

cantes cum integrüm fit Capitulo ifti, exercitium or-

» 0

Harlemeníe, tanquam verurm ac legitimum Capitulum,

dinariz iftius, five Epifcopalis jurifdi&ionis, pro pa-

» 0

agnoverint; nifi enim, uti tale, illud agnovitfent,

€is ac unitatis amo

tere.

E

re, in quempiam a*l'iumf ftransmif—

numquam coram Illuftriffimo Nuntio Apoft. Fabio

»

Lagoniffà adveríus Capitulum in materia jurifdidtio-

Quis poft tantam tantorum Virorum , 'te'üiumque

»t

nis Paíftoralis litem conteftáti fuiffent; fecere id ta-

nubem credat, ignotum aliquem feriptorem , in li-

men circa annum 1635. in controverfia füper exerci-

b U.

bello, fine lege, finé Canone, id eft, (ine nomineau-

»ü

tio fun&ionem Paftoralium in oppido Enchufàno, uti

&oris, fine nomine imprefloris, (ine nomine Cen-

aperte liquet ex fententia tupramemorati Illuftriffimi

foris, fine ulla cenfürz formula, in lucém protrufo,

D. de 3. Septembris 1633. cujus hic erat tenor: Di-

dior

aufum effe, Capitulum Harlemenfe, ( quod nervüm

l

cimus C2 ordinamus , non. licere Patri Theodoro de

merito dixeris Dicecefeos Harlemenfis) ac fi foret

&d

*Sfonge exercere Enchufce Pafloralia, aliaque Sacerdo-

imaginarium dumtaxat, aliquod figmentum , Sedi

talia minia, excepto Sacro , nifi de Parochi fcitu €9'

Apoftolice non minus injuriofüum, .

E

add

quam !cgibus &

ilit

liceniia

Ms d

. A&a hac integra extat in Motivo juris p.

,

Canonibüs contrarium explodere ?

li

VIL —

Contemnendum potius, qudm operófe refütan-

Denique Capitulum Harlemenfe agnovit Illuftriffi-

dum putarent forfitan nonnulli libellum iftum, tot

C€p

terr

mus D. Fabius Chi(ius, dum ad Traüum Rheni Nun-

requititis ab Ecclefia. conditionibus deftitatum; aít

tium Apoftolicum ageret, creatus poftmodum $.

quia íCitur, veritati hon minus quándoque nocere

Dor

Pontifex füb nomine Alexandri VII. dum in confe-

importunum filentium, quam phaleratam fal(itatis

hus

Vi

crationellluftriffimi Ephefini, D. Balduinum Catzium,

füb veri fpecie affertionem, hinc vifüm fuit expedi-

uti Przlatum vel in dignitate conftitutam voluit ad-

re, brevi aliqua refutatione, vera a falfis, qua in

p

hibere. Cértum quippe eft, tali ipfum in dignitate

fcripto illo continentur, difcriminata, le&torum ocu-

ap

conftitutum non fuifle, nifi

üti

quatenus Capituli Har-

lis, judiciisque fübjicere. . Hoc ut fiat dilucidius,

lemenfis Decanus centferetur. -

quz dicendaerunt, induo Capita, ac fingüla horum

—

Vi

Car

| Quqc!giggm.iüi judicio fuo .firmi.ter inhgcfgri;, ab;

in plures aliquot P?l'?ïgfäp hos, diftribuemus.

CA-

de

d

$53

Pno CaPrTULO CAT.gszMEL HAREEMENSI.

Qsf

hf

rerüm, ac circumftantiaru'fn : V*.þ G. þacää;-þäf*fe'cu,-

li

tionis, &c.. differentias confideratis: fed dürntaxat de

DC

bþeääitllï, ab Az,zfïdre Motivi juris undate affertutn,

iisdem, confideratis fecundtim primam fuatr iniftitüs.

" &? ab "u&oye Refponfi ad illud . |

j

tionem, ac no

fl0ne

otivuta infundaté

nem.

1

nimpeditam eorumdeém Vce;nïäfäätïio-

]

&egatum e[fe ,, Capitulum Havlemen[e , non tantum

lnum

III.- Obfervatu dignumieft, qnod ad cóuiftituendam

Ifüm

— futffe fua 12 eve&tione, fedtg fuoin progre]fu permau-

1

Y

a fl e veFuth acïlflegitiMum'Capitulumg

abfolute Verum ac legitimitüiri Capitnluiti Carliédrale;

amplius aliquid requiraratétor Refponfi, quarm juxta

luiff

90 ï.

omnes abfolute neceffarium in finem iftiim eeóféstur ;

nimirum, ut cónftet Capitulum illud ex p?rviburfra-

Iero.

| Phl.

Quid cenjäzzdu;n de Jeffäitz'one » Ceü pot'z'urzä defcviptio-

duatis, i

i[que in digmitate conflitutis.

Scitur quidém

ue Capituli Cath

edvali$ ab 4u&lor

$

.

cum Ex,

;

. Lupo; antiquam e[fe Ectlefie vetulnm, €?

t

e Mw(fä "

le&

concinata ?

con[uetudimem , ut — Capitulum im. tribus! Cauonicis,

Capituli autem us poffit faloari im um0j quodvero

$; [l

ex tribus illis Canoniéis diio ut minimum debeant effe

Re&e monet lectorem fütim: Refponfi au&or' dé

5

Vi

duobus; Pagina l. Refponfionis fuze.

in dignirate femper pofiti, tiefcimüs:

, vel

I. E(t, ante omnia, ne de nomine fit difputatio,

Denique, ut quid magis in Concilio Trid. a«Cano-

1l JU.

conveniendum effe , quid intelli

nicis Capitulum Cathedrale conflituentibus, requirit

i

légitimum Capitulum Cathedrale

äatur per véeruin ac

auctor, ut fint prebendáti, & Chorum frequenrent,

DO

ll, Eft, omnem definitionem , a 744 Jex 203.

quam ut ve/Zitu decenti tam im Ecclefía, quam extra

JDiSy

$. de Reg. juris, periculofam effe, Locum id habet,

affidue utattuv ; ab illicitis: venatiomibus , aücuüpáis,

Qi

tum in definitione e(fentiali, in qua natura, five ef*

cboreis , taberuis , lufibu/gue abftineant , atque. eg sno-

fentia rei definiendae , non eff facile cognofcibilis;

vutn int

e

bilit

gritate polleant , utmevito Beelefid Jenatus dici

turm vel maxime in definitione accidentaria, five in de-

poffint ?

t

efu

Ícriprione , utpore in qua natura alicujus rei explica-

—X Utrumque e

nim' Concilium "Pridentiüüri réquirit

0f

ibidem; An forte rationi , Ecclefizque' décori con-

tur per accidentia iflius rei, non tantum ex effentid,

n

fed etiam ex arbitraria hominum difpofitione rei de-

pruum pater auctor, in Canonicis vefZitus laxui de-

$,

Ícripte;compertentia,

Etenim, cum arbitrariaifta ho-

ditis, venatiouibus sWiifif, aucupüs, cborelé , taber-

C05

minur difpofitio , five ob verborum, quibus notifi-

9is, lufibufque alearum, chartarümque vacautibüs; Ca-

(

catur, obícuritatem , five ob ignoratas exceptiones ,

pitulum polfTe fubfiffere, modo prebendis |dotati,

r

quas fuis in difpofitionibus pati volunt, aliis perfaepe

Chorum ad pfallendum frequentent ; & i(thic: Capi-

ne

fit dubia, nil proclivius, quam minus aliquid , aut

tulum ultra non extare, ubi etiam preter Capituli

lat-

Toagis, ad rem illam conftitnendam in defcriptione

Canonicorumque culpam omnem, rieque praébendae

ejus exigere, quam inftitutores requifierunt,

ab ipfis percipi, neque Chorus in finem pradictum

af

Lubet experiri, an periculum iftud evafetir omni-

frequentari poflint; licet aliunde ab illicitis fibi cávedz

(

rnodis Refponfi auctor, in fua illa Capituli Cathedra-

tes, & verbo, & exemplo , & aliis pieratis- exérci-

t

tiis aedificent Ecclefiam Dei? Non ita: ceüfebat olim

lis defcriptione Pag. 1 r. propofita.

e0$

» Quorum inquit (Capitulorum Cathedralium )

Guiljelmus Parifienfis fcribens, ** quod Cariotlicus no-

nil

modernum flatum & defcriptionem exhibet Coa-

» nen fit ojfici , operis , & mülitie clevicalis? non au-

b

V

?5

cil.T'rid, Seff. 14. ut fcilicet Capitulum Cathedra-

». tetit vedituum , prebendavum, aut' emolumentoyüm.

Itl

2

De Collat. benef, cap: 4.

le fir Magiftrratus, & corpus quoddam Sacrum,

2

conítans his partibus integrantibus. [epifcopo ran-

Ultro ex liis confequitur, qüanto Capitulümr Ca«

0

»

quam Capite, Canonicis, iifque omnibus preben-

thedrale Harlemenfíe di(criminr expotitütn foret', f

(l

»

dátis, aliquibus graduatis, & ex illis quibuídam in

juxta defcriptionem & judicium auétoris Refponfi ad

»

dignitate conítitutis , ut tetidem venerabilis- illius

Mbotivuut jurit &c. caufa ejus decidenda foret;

jf

i

»

corporis membris , cujus vitales ac propri& aétio-

Aliam ergo Capitult Catliedralis definitiotiem , five

edt

,

nes fünt , üt in eo Epiícopus, prafideat, regat,

de(ï:riptionem ; proponamus in fequenti,

^

29

doceat, corrigat, & Canonici ei adfint confilio &

0f

3»

opera, in Choro ftatutis horis pfallanr , refideant,

$. TL

»1

2

officia divina per fe ipfos exerceant. ,,

lt^

His fübjungit auctor Refponfionis;

"ditera Capïtu-lz' C()'t/)edm?ir defcripiio,

» Hee fünt partes Capituli Catliedralis, haec. offi-

üe

2

cia, hec ejus infignia propria, fine quibus moder:

Capitulum Cathedrale'recte de(tribitur' effe' Mapi:

?3

na Ecclefize difciplina nullum aliud Capitulum Ca:

ftratus, five corpus quoddam Sacrum ,. cui faltem id

J

u

thédrale vel admittit, vel recognofcit. .,

fui exordio Epitcopus tàámquam' caput priefectüs 'eft;

cujüs mermbra'ab initio füerunt' Canonici priebendàti,

n

' Plüra circa defcriptionem iftàm — obfervatu. fuqt

f0

:

digna,

d

(aliqui faltem)' gradüati, & in' dignitàte" conftirüti ,

l

S

i ea omnia, quz ifthic'a Refponfionis au&ore

quibus obligatio impofita eft, dum aliunde , & legi-

m

ad conftituendum Capitulum Cathedrale in medium

urre non impedirentür, ftatutis Horis'in Choro pfal.

re?

adducuntur, eum in finem ita fint neceffaria, ut /ize

lendi, refidendi, officia'divina per'feipfos exercendi,

di

veftita' decenti ram- ia Ecclefiaj quam eXtrá'uteridi;

illis 3noderza Ecclefie difciplina mullum aliud Capittlum

Catbédrale vel admittat vvl recognoftat; ergo & de-

ab illiciris. verrationibus',: aucupiis, " cloreisj- tabér-

€

nis, lufibufque , abftinendi,. atque'ea 'mórüm'inteatri:

cepti effe ;

&alios dicendi int decepiffe Nuntii, In-

ot

ternuntii, Vicarii Apoftolici omhe$, qui éoipfo rem-

ràte effulgendi, ut. merito Ecclefia' fenátu$* diei pofi

fint ; fic ut fácrum ' Hoc'corpus in füi progreffa. tót

jt

pore, quo certum eft, Capitulum Harlémenfe parti-

Tc

bus illis omnibus non conftitiffe, neque officiis iftis

faltem conflet Canonicisqualificatis, legitimeque'pro-

vacaíle , neque infigniis iftis ornátum fuiffe, utpore

P

7

J$

lent. -

.ga;'is, quot ad *Capil"üliï conüïïäntiam | réquiri ifbj-*

l

proprio orbatum Epifcopo, Choro, &c. illadtamen

agnovere zagquat verumn ac legitimum Capitulum ,

Sive fecundam l

ianc,, five primam iüam; actoris

iil

utique Cathedrale. — Hoc vero quis de tot, tantifqne

Refponfi; quispiam amplé&tatur: Capitüli" défériptio-

Viris, difciplinae Eccléfiafticee peritiffimis, vel füfpi-

nem, faréti cogettr; Capiculum Harlerieafe'a-primia:

J

füa ere&ione, id eft ab Ahno r$59. faitfe- Zei um ae

cando puter ?

$

II. Conciliu

m Trid. SefT. 24. Cap. 12. non agere

/?;.gf((ihiï:fii Capitulum Catbedvale,

de Capitulis, ac Cánonicis, jüxta omnes temporum;

Y y

Agnovit

Supplem. Oper. F'au l?f[)en Pars IV.

E

354

MoTüivuw Juz xs

i

T

Avgaavit hoc auctor Refponfi , dum refþiciehs ad

fed coufra&lan, atqu&l e-verjbm effe. |Atque hociit ei

perfpicaum eft, ut fólam hanc ob ratioüém intrepide,

ud

defzriptionem Capituli: Cathedralis a fe propofitam

[

Num.1rr«fÍcripfir; * has partes , has proprietates

jam in antecefTum , id eft ad Num. VI. affereret, vel

» habuit Capitulum Harlemeníe, quando anno 15 9.

» fola hac ratione extin&tum , & moraliter mortuumi

jfh

» inflante Philippo Il. Rege Catholico, a Paulo IV,

» efle Capitulum Metropolitanum ' Ultrajectinum;

» Pontifice eretctum eft (ecundum Canones , & ordi

,

L

Middelburgenfe, Daventrienfe, Groningenfe , &

u

hd

)

eon

nationes Conc. Trid. atque ita. Zerus ac hgitimum

Leovardienfe, Qusfo, inquit, quis nos docebit

fuit, utpote fecundum leges Canonicas , legitime or-

» difparitatem? nimirüm inter Capitulutm Ultraje&i-

g

dinatum & compofitum,

num & reliqua jam nominata, qua ob rationem a fe

fat

.. Si fecundam .Capiru

li. Cathedralis defcriptioneth

allevatam afferit omnino intériiffe, &inter Capitulum

mox allegatam probes ; liquet manifefte Capitulum

Harlemenfe, quod, non obítante ratione hac aucto-

ris Re

f

Harlemeníe, non tantum in prima fuiere&tione, fed

poníi, pretendit fe etiamnum in priftino füo

& hodiedum effe Zerum ac legitimum Capitulum, quia

jure perfiftere ?

N

2 Oblelt qUI

omniaad conítitueudum Capitulum Cathedrale iítain

demfibi, pergitidem, au&or Motivi

fn

deícriptione requifita, illiapprime convenjunt, juvat

» hanc replicam , at folutionem omifit , quia eam

hoc diffüfius nonnihil in frequentibus aliquot $. $. elu-

» non invenit. ,,

:

cidare.. Sit itaque,

uam haec gratis a(feruntur! fiquidem folutionerri

fufficientem attulit fcriptorille, non ex eo quidem pe-

g. l I Io

titam, quod Sedes Epiícopalis étiamnum fubfi(teret

Ti

in Dicecefi Harlemenfi, & non in. Dicecefi Ultrajeéti-

del

du Capitulum Catbadrale adbuc /i:b/i/iai, licet. Sedes

na, fed in eo potius fundatam ; quod in pofteriori,

gm

Epifcopalis per. tempus aliquod. motabile per

eique fuffraganeis Epifcopatibus potuiffet defeciífe

om

Clerus Catholicus, &non in priori.

d

proprium Epifcopum uon ampleatur ?

» Quid fit de hodierno iftorum Epifcopatuum Ul-

&l

Capitulum Cathedrale non tantum in prima fui ere-

um

)

trajectini; &c. — Clero, ait au£tor Motivi, . hic in-

pl(c

&ione, fed & toto exiftlenriae fuae tempore actualem

» quirere non libet: Hoc certum; una in Diccefi

£0lj

Epifcopifui praefentiam. (quantum

?9

poífe períeverare Clerum Catholicum, & eode

quidem fieri id po-

1»

L

*

teít) defiderare, manifeflum eft, .

tempore in aliis penitus interire. ,,

n

Etfane, quid equius, quamutcorpus fuum caput,

Aliam folutionem fi opter auctor Refponfi, illam

&

ut facer Magiílratus füum defideret Praefidern ?

( utinauditur) brevi dabunt D

D. Ultraje&tini, jura fui

Dui

Et hinc, ne defuncto primo Antiftite, & corpus

Capiruli & ipfi volentes tueri,

Tor

iftud fuo capite, & Magiítratus ille fuo diutius prive-

Etenim, ut nuper unus ex ipfis afferebat, num-

bil

tur Prefide, caute ab Ecclefia provifum eft, ur ( ubi

quam illi fs hac in parte cenfuerunt Harlemenfibus po-

pa

commode id fieri poteft) quantocius novus íuürroge-

fleriores , neque confentirentad eum fe ftatum reda-

Àr

tur Antiftes, -

$

Cos effe, ut Capitulo füo, aut Clero illud repreefen-

Sollicite inculcatum

id voluit auctor Refponfiad N.

tanti , jus pritinum fervari nequiverit. Er hinc ma-

ni

12. in hac verba.

rito illis caufam fuam relinquimus defendendam.-

de

» Dicit S. Gregorius: Sacri Catones ultva tves tnea-

$I

» f65 Ecclefiam pracipiuut uou vacare.

Id voluit Con-

Ad alia Capitula quod attinet , difparitas in eo ve-

qu

» cilium Carthaginenfe V. ,. . . & Sacro Saucta

riimillima eft, quod ob majorem perfecutionis atro-

$«

» lrid. Synodus, dum per Capitulaintra primum Se-

ciam, Capitula & Clerus plane fuerit ifthic ditfipatus,

Tat

» dis vacantis annum noluit dari dimi(Toriales litteras,

ut nec regirhini intendere, nec per electiones fe pro-

eti

» novam non indu

r

pagare potuerit,

Hac autem, Deo fint laudes, lo-

» Vaàvit.

xit rggulam-; fed antiquam inno-

:

cum in Dicecefi Harlemenfi hactenus non habent, :nee

p

Canones iftos ea, qua par eft, re

verentia, ample-

qua (uti in Domino pie cohfidimus) habi'tmja funt

bi

&umur, utpote juri naturali , &

umquam,

s

s

Divino omnimpdis

n

no

contormes.

Sed ad auctorem Refpo

fi redeamus, fuüineäfem;

ol

ugeftio fupereft

. anFeftinailla Novi Antiftitis fur-

tunc Sedem Epifcopalem effe definere, confringi, &

In

rogatio ita cenfenda fir neceffaria, ut fi contingat, fi-

everti, dum ad longum tempus per proprium Epif-

ve ob temporum injuriam, five ob aliam quamcum-

copum non impletur , prafertim ; fj Pozt

zfex'y'.;e'am

O

que inevitabilem neceffitatem , furrogationem illam

ultra, $7 fi velit, ton valcat adimplere.

VII

ad tempus notabile differri, Paulatimi corpus boc Ca-

Merito poftrema hec adjecit auctor Refponfi , ut

tbedraticum , five Capitulum, etiam(íi omnia alia, ad

thefim (uam fuftineat 5 quis enim nefciat, Sedes ali-

q

p

conítitarionem illius, juxra defcriptionem füpra me-

quot Epifcopales, etiam ad plures annos, proprio

» moratam requifita, ipfi adfint, totum ernoriatur,

deftirutas fuiffe Paftore, quas tamen certum e(t, 'Ec-

p

clefiam num

ii

» €tiam moliter, ut Ecclefia illi diutius Epifcopalem

quam habuiffe, tanquam Sgde? confm&?gf,*

$

vel evev[as ?

» jurisdiétionem communicatam manere minime ve-

,, lrb

;

Ia

Quis nefciat, Ex, G. vel ipíam Sedem Romanam

fle

: Afferit hoc au&clor R

eff poniï"; h,egat auctor Motivi.

plus vice fimplici ultra tempus per Canones requifi-

Sententiam fuam firmat poíterior hoc fere ratioci-

rum , imo aliquando ad duos trefve annos Paftorefüo

be

nio. Sedes Epifcopalis fübfi(lere poteft fine Epifco-

viduatam perinanfiffe ? Sunt non contemnendi aucto-

Qu

0, etiam pluribus feculis, uti patet in tot Sedibus

res, qui inter Marcellinum & Marcellum ad feptem

(

f

ipifcopalibus in partibus infidelinm, ad quas etiam-

annos vacaífe adítruant; funt eriam referente Platina ,

num hodie , tamquam ad titulos Epifcopales ordinan-

qui poft Nicolaum I, ad annos octo, Menfes feprem

l

tur Epifcopi titulares, ergo etiam Clerus Ecclefiae Ca-

die(que novem vacationis tempus extendant. Mini-

thedralis , five Capitulum , Clerum illum reprafen-

me tamen eam ob cau(am ab Ecclefia, qua profagas

m

tans, poteít fübfiftere, & manere Cathedrale, ipfi-

voculh novitates vitat, aut a quoquam omnino habi-

)

que Sedi E

ta eft veluti confracta aut everfa; Manifefto indicio,

Epifcopo.

pifcopgli integer inbærere, qullo exifílente

leges; five Canones, vel tum conditos, vel poftmo-

p

Ne con

fequens argumenti iftius admittat antor Re-

dum cendendos, de acceleranda Novi Antiftitis pro-

fponfi, antecedens negat , afferitque Sedem Epifco-

morione, intelligendos effe hac (üb reftri&tione ;

e

d

palem ad longum tempus Antiítite orbaram , prefer-

comtmode id fieri poteff.

tim, Si (utiad Num. 11.ait). Pontifex eam ultra , £?

.. Aft tunc faltem, ogg

erit au&tor preefatus, confra-

Z|

t

&amy, everfauque dicy oportet Sedem Epiícopalem,

f vdit , (zozz vzv;algat iuplere, non amplius fubfittere,

n IZ'PO?I-

la

Pno Caprrrero CaTHEDRALI ;Hn;EMENsr.

355

il

^

v

fi Pontife eam ultza, & f velit , 2on valeat im'pl.eie,'

titulum 'Eþhefinum » Zacharias Metz ad titulum Tx;äl-

uti juxra ipfum accidit refpectu Sedis Harlemenfis,

lenfem, Joannes Neercatfe

21

lad titulum C,;a[ter'ienfem.;

lum

verantibus fcilicet Ordinibus Confeederatis Epifcopum

Denique Petrus Codde ad titulum Sebaítenum.

um,

ifthic ordinari,

Aít, inquit auctor Refponfi; Epifcopi illi Titulg.

A.

Ratio hec, eoqu

od auctori vifa. eft þaïmariä ; &

res, Sedes ad quarum titulum ordinatifunt , nonim-

ebit

tantum non.totius , ipfum inter & auctorem Motivi ,

plent. Quidni? quia, utiafferit i

píe Nu,x,n'.'.x:. » Sedes

n&l

controverfiae cardo precipuus, folidum, dilucidum.

ille funt confracte, & everfze,

1 f

que requirit refponfum, Illud, ne paragraphus hic

» Certiffimumeít, ait, quod Epifcopiilli titulares,

lum

;äat prolixio»rï, dabimus in fequenti.

» puta Philippenfis, Cattorienfis, aut Sebaftenus dici

lo

» non poffint Sedes illas adimplere, neque in illis fe-

füo

$. I V.

» dere, utpote revera confractas, & de(lru&tas , & noa-

». nifi tirulo tenus exiftentes. ,,

^

tlv

Non ideo Sedes a!z'quai Epifcopalis dicenda efl æjjä.con-

Manifefta petitio principii! Etenim, u

ti expreffe

Iam

fra&fa, aut evería , eo quod poteflates Religionem Ro:

docet poft alios Fagnanus, ad Caput Si 4wd ; defo-

amano Catbolice contvaviam profitentes , vetent

vo conipetente, INuim. 39. — Epifcopi titulares ordinati

etri

it -i,llq atovum creari Epzfcbpum.

ad Ecclefias, qua funt apud Saracenos, quamvis ju-

risdictionem aétu non habeant , & populo careant,

p

Tet

Si omnes/Cathedre, ubi fuprema vpc').te[tate's alte-

tamen vere funt E

Qi.

rius Profeffionis non permittunt Epifcopum ordinare,

fleriumn.

pifcopi quoad honoreml, & Mini-

Dein

It

debeant dici everfze & confra&a , fequetur clariffime,

de idem Faïgna-nus ad Cap. Ego M. 3 dejizre-

;i(fe

quod tribus primis feculis , vigente perfecutione,

jurando, ait, quod Epifcopi illi ticulares teneantur in-

Omnes Cathedre imperii Romani, euiam ipía Cathe-

quirere, an inlocisfüi rituli non fint Catholici , quod-

J

dra Romana, fuerint confra&te, & everfze, atqueita

que teneantur eorum curam gerere, quanuam poffunt,

lls

& Pontifices, & Epiícopi rantum fuerint Pfeudo E-

& ftatum Ecclefiarum fuarum Sedi Apoftolicae refer-

eli

,pifcopi, tamquam non habentes Cathedram, utpote

N

re. Argumentum evidens perfuafionis, opinioniau-

coufraflam, & everfam.

;

€toris Refponíi contrarie , in ipfa Curia Romana$

erfecutiones , quäs

NNec enim ( quod puramus ) p

videlicet, quod vi füa ordinationis & tituli, ibidem

fT

antehac five in his, five in aliis Regionibus Catholiei,

vera jurisdictio, & au&toritas Epifcopalis eis compe-

& Clerus füftinuerunt, urabram habuere perfecutio-

ui

tat, nec excufentur ab actuali ejus exercitio, nifi de-

num, quas exercuerunt adveríus Ecclefian Impera-

tores Romani , dicente $. Cypriano : quod tolera-

fectu materie, vel ob fævitia»m,perïecu'torum.

[]]e

,

bilius audirent adveríüs f& füícitari emulum Princi-

' Aft rationem in medium Tubet a,ddübere ; ob quam

pem, quam Rom

i

putet auctor Refponfi Epifcopos titulares dici non

f

Anthonianum.

& conftitui Dei Sa;ecdötem-. Ep.ad

Tl

poffe, Sedesillas , ad quas ordinati funt, adimplere;

Si ergo necImperatorum genilium furor, nec Mi-

hanc fcilicet,

li*

niftrorum ipforum f&yitia, nec Philofopherum infi-

bis;

quam ipíemer allegat .,»('equemiïbus ver-

delium argutie , nec oratorum gentilium eloquentia

» Cujus rei, ait, nimirum quod Epifcopi titulares

S, Petrum , ejuí(que fücceffores impedire potuerint,

» Sedes füas titulares non impleant, evidens fignum

e

quominus primis Ecclefia feculis, novas variis locis

» €(t; quod Epiícopis illis ritularibus in partibus in-

Sedes É pifcopales, non obítantibus poteítatum , alie-

» fidelium, poffint conferriin partibus Catholicis alii

n

(*

nam Religionem profitentium, in contrarium edictis,

Epifcopatus, in quorum Sedibus vere fedeant, &

erigerent]; quis credat, ideo impraefentiarum Sedes

9*

veram jurisdictionem Epifcopalem exerceant, quod

Epifcopales, legitima poteftate a pluribus jam annis

»9

tamen fieri minime pofílet, fi eriam fimul Sedem

o

erectas, dici debere everías, & eonfra&tas ( veranti-

E

titularem adimplerent, verantibus Canonibus Epif-

j

bus poteftatibus 'alterius profeffionis, fua in ditione

»

copum fimul duas Sedes occupare, ;

novos creari Epifcopos) eo quod Summi Pontifices

)

ob rationec (ibi notas, & momentofas, novos iítis

5 uain ;'hoc imbelle! Quis Ven-in'm ydixerit,,*Canones

in locis Epifcopos ceníeant non effe creandos?

f

illos de talibus Sedibus agere, quarum una actualiter

Non deeffent procul dubio, Pontificibus id effica-

poffideri, & adimpleri non queat? Deinde, quis ne-

citer volentibus , qui non minus fimiles hodie Pro-

fciat, plus vice fimplici non duos tantnm, fed plures

vincias, etiam cum vita periculo, in fe fufciperent,

etiam, velin ipfis partibus Catholicis, ab una eadem-

It

quam alias non defuere, qui iifdem jubentibus, in Ja-

que perfona Sedes E

pifcopales poífideri , & fiita yis,

l

adimpleri ?

bonia, China , Cochinchina , aliiíque Regionibus,

perfecutionum, tormentorum, cadiumque non mi-

Sed inquiet au&tor Refponfi, id non fieri fine Pon-

nus, quam divitiarum feracibus & Epifcopalia, &

Vaca-

tificia difpenfatione. . Idem & ego arbitror futurum,

^

Sacerdotalia munia exercere non renuerunt.

dum Epiícopo aliqui titulari in partibus infidelium,

rat equidem Sedes AntiochenaanniS 40, quando, te-

conferretur a S. Pontifice in partibus Catholicis alius

1

fté Baronio , eidem prefectus eft Stephanus prohi-

Epiícopatus, in cujus Sede vere federe, & Epifcopa-

ls

bentibus Arabibus Patriarcham ifthic fieri. — Ettamen,

lem jurisdictionem exercere deberet; nifiob rationem

fupra:allegatam, aliaíve, di

quis preter auctorem noftrum anonymum aufit di-

E

Tp-en:lflatmne opus eífe eo

.éere, Sedem illam interea non vere vacaffe, fed con-

in ca(u non putaretur. -

E

fradtam, & ever(a

5

j

Nil igitur obftat, quin a

fï'er,atur fecure, -Sedeg zi;l,Laä

m effe ? Vid,e— Baron., ad-a-nn.u,m

741-

Epiícopales in partibus infidelium, V. G. Philipifen-

Qui

d? quo'vd áffertio au&orisRefpohff contraria fit

fem , Caítorienfem , aut Seba(tenam enamnum füb-

moderaz praxi, feu difcipline Ecclefiafticee , utpote

fiftere, licer plurimis jam annis Epifcopis aétualiter

-juxta quam frequenter Epiícopi titulares creantur ad

illas implentibus viduatee fuerint; unde & perfüafum

ä

Sedes Epifcopales , a plurimis jam annis propriis E-

mihi eft, quod fi Dominus ibidem aperiret oftium R.

pifcopis viduatas. —"Tales fuere (ut dealiis modo di

dei, & Religio Catholica, quafi potliminio , Mthuc

camus nihil) omnes quotquot hucufque ad Provin-

reverteretur, ad Ecclefias illas dirigendas, non tan-

cias Feederatas mi(fi fuere Vicarii Apoftolici, Sasbol

tum fine novaSedium ereclione, aurreparatione; fed

dus Vosmerus, Philippus Rovenius, Dalduinus Cat-

& fine novis Bullis, aut

zius, qui omnes tres Arcli-epiícopi creati funt ad ti-

lates recipere .(e poffenr,

praefectura Epifcgp,ä illi titu-

tulum Sedis Philippenfis, Jacobus De La Torre ad

Denique, .

fi, poft

óupplan. Oper, Fag Efpen Pars V.

yyg

fi, uti prarendir vau:?c»o.,r Refpon

quam

356

Momrr:vumw Juniss

quam Sedes ob perfecutïoh&m .fimþier.i non potuit;

deratis (ubi pïuri'aïi funt) fed etiam ia vicinis Dia:

foret confracta, &evería , adeoque reparátioneegeat,

cefibus , Brugenfi , Gandenfi, Antverpienfi, Rure-

rogatur, ut proferat Bullam aliquam, aut formulam,

mondenfi, alii(que, in quibus dos ; five competentia ,

aut minutam ejus; qua :ïqufïma noyæ ere&ionis conti-

primitus Paftoribus R. Catholicis affignata, iisdem

neatur,

hodie minime folvitur ? aft numquid ideo Sacerdo-

tes illi, qui in Foederatis Provinciis Paftoralia mini-

at

- Certe cafüs

1Hem Ecclefia faepiffime contigiffe de-

-

buit, cum innumeris locis fuerint ad tempus herefes,

ftrant in Paftoratibus, ubi primitus portiones iftius-

Íchifmata, incurfüsinfidelium, & fimilia, qua, five-

modi defi

febuntur ?

gnata fqeru,nt; PaQQrgs u,ltr-g jam 'nbnf:enf

ra fcriberet Refpon

ü a,qefor , Cathedras. plutes con-

TCPemRe. dGedgeeds (0

fregerunt,

Non ita equidem fentiunt

fdeles pfnrfiif' cui f non

am vero,

fi, uti þrobatum'm'odo abunde eft, Se-

ita, ut dealiis Vicariis Apoftolicis jam dicam nihil,

des Epifícopalis, V. G. Harlemenfis , folo lapfu tem-

cenfuit Anno 16;7, Ill, Dominus Jacobus DeLa Tor-

re;, Archi-epifcopus Ephefinus, dum fProvicars ,

poris non extinguatur, neque integritati ejus obfit,

etiam in longum dilatam Epifcopatus provifionem,

"Archi- presbytevis , Pafforibur, totique- Clero tum Se-

eulavi ,-tum . Regulari per. Prov, Faderatas difperfis

prohibentibus etiam: poteftatibus füperioribus Epif-

copum iíthic creari; quidni & recte hiacintulit auctor

( apud quos varii eránt Paftoratus, de portione con-

'Mortivi; Ergo etiam Clerus, five Capitulumillius Ec-

grua minime provifi) fcribebat die 9, Feb, anno 1657.

"— 7 ^ A. mb umb Madiha du — E

clefize perfeverabit Cathedrale, juribus Capituli Catbe-

liec inter aliaj ** Vetamus , ne quis Miflionarius co-

dvalis gaudens ;

[/

9

ram, velclam Seculari Presbytero afferat, quod illi

erdurat? Motiv. juris, P.2.

quamdiu ipfa Sedes Gatbädmlz': ihtggm

)

)

quos Nos , vel Predeceffores notlri Vicarii Apoft.

" Videndum igitur füpereft, an fecunda ratio aucto-

5

conftituimus Paftores, non (int, nec haberi , vel

ris Refponfi preffius, quam precedens nos urgeat, ad

» Vocari-Paftores debeant, aut diftri&tuum , àut.

'Pa-

fatendum , Capitulum Harlemeníe non eífe modo,

rochiarum fibi affigüatarum, | Haec enim affertio;

:j

Ferum ac legitimum Capitulum Catbedrale? —

99

& noftrae falfo detrahit auctoritati , & rancori, at-

99

, Secunda, fcribit, ad Num. vit, aque convincens

que contentioni occafionem praebet , a qua abfti-

» ratio, quod Capitulum Harlemeníe non fit am-

»

neri cupientes , graviusin transg

"

reifore;s a,&gr?fu—

» plius Zerum ac legitünum Capitulutn Catbedrale

, iterum oritur ex definitione ejus jam tradita; fiqui-

Scimus equidem dictum e

ffe a Domi/do; 4D'ignu:

99

- dem ad integritatem & ejus effentiam requiritur,

eff operavius tnevcede[ua, Luc, 10, 17. . Scriptum quo-

LE

. ut componatur ex' Canonicis , liíque prabendatis;

que ab Apofítolo novimus ; Dorminus ordinavit- ii5,

99

nec enim moderna Ecclefiz difciplina , neque Con-

qui Evangelium anuuntiaut , de Evangelio viveve, 1.

Cor. 9. 14.

Scimus his verbis injici quidem obliga-

cilium Trid. agnofcit, aut admittit Canonicos ha-

ä

9

,

bentes nudum officium fine prab

/

tionem hominibus, quibus Evangelium annuntiatur,

imit vel dotat.

E

encila, fine quaeos

fübminiftrandi Evangelizantibus füftentationem hone-

» vel fuppr

An Íoli

r

ftam : aft una exiftimamus Evangelizantibus obliga-

ftatin —

da .hg;cä ejus fit ratio, iqquiteþdum nunc re-

tionem omném riinime tolli, Evangelizandi , & Sa-

cramenta adminiílrandi , fiforte alicubi fuftentatio

i

illa-ex divina ordinatione Evangelizantibus . debita;

o PERATI

vel ob malitiam auditorum , vel ob inopiam fübdito-

Aü, o quoufque-þræbmda fit ;,eciizjfäzæ;id; ad boc ut

rum, vel ob ífca

:

à

ndalu m p'uü!lorum fü þminim'ari non

eleéíio alic

[

oteft.

z

: jus i Canonicum 'Cat/)edmlem'

Optime id no

rat Apoftolus, 'qüi iicet;p'röþi;ïis fuis

verbis Corinthios docuiffet ; Dominum ordinaffe iis,

Le- N AL UPRAEC Loccuo t ERN

-'ï -Cer£un$ —eïï, düod ficuti in ere&ione'Epti*:opätus",

qui Evaugelium annuutiant , de Evatigelio vivere ; at-

juxta modernum rerum ítatum,. origo ejus non pof-

tamen, ne obftaculum poneret promulgatione Evan-

gelii apud Corinthios , qui falfa Píeudo Apóftolorum

fit effe (ine a(fignatione dotis, ita nec erigi foleat |Ca-

ponicatus, cu! prebenda non adjungatur. Aft alia

perfuafione feducti, ac fi ipfe queftus,: aut commodi

eít quaftio ; an ícilicet, non tantum in prima tam E.

fui caufà evangelizaret , ab audienda ejus pr«edicatio-

pifcopatus , quam Canonicatus inftitutione , fed &

ne fierent alieniores, nihil accipereab iis voluit; /Vo

toto, quofubfiftunt temporum decurfu, perfeverare,

fumus ufi, (cribit, bac potefate a Domino nobis tra-

feu fubfifte

D

re'debeat/v"t't,zdm dos, tum præþcnda memo-

dita, de Evangelio fcilicet vivendi . fed ommuia fuftiue-

rata.

mus , ue quod offendiculum. demus Evangelio Chriffi.

R.

id imprimis cif'cä | Epif'copamm -abíolute non

Pulchre vim Dominici iftius precepti explicat Effius

e(le neceffarium ; etenim, cum dos femel fuerit affig-

in vs. 14. Cap. memorati in hec verba ** Ordinavit

rata , fatisfactum eft conditioni in erectione Sedis E.-

» Dominus Evangelizantibus, non pracipiendo, ut

pifcopalis requifitae , atque ira erectioni ifti nihilea ex

» accipiant; fed dando porteítatem accipiendi. — Quae

parte defuerit, quis crédat ideo erectionem illam e(Te

tamen ordinatio continet preceptum ,. quo tenean-

tur illi, quibus Evangelium annuntiatur , alere E-

annihilandam ; eo quod dos illa ; five per incendia,

five per inundationes, five per hoftium incurfus, five

vangelii miniftros. Unde & horum 4ebitores illos

" vocat Apoftolus, Rora. 15, 27. . Nam ipfis Evan-

alio- quocumque modo interieret , aut ablata fuerit ;

pr&fertim, fi non tantum Épifcopus, füb cujus regi-

»

gelizantibus non effe praceptum , ut accipiant, li-

mine infortunia iftiusmodi Sedi alicui Epifcopali acci-

w

quet exemplo Pauli, & Barnabse, qui ne quod of-

dunt, fed & alii ejus fücceíTores propriis affluant di-

)

fendiculum Evangelio Chrifti darent , ea poteftate

vitiis, velaliunde füfficientia eis ad honeftam diguita-

» non funt ufi. Quo

d utique erat magna & perfe-

» €te charitatis * tantum

tis füze confervationem fubminiftrentur ?

Aab»e&v, ut'Præcepto quini

"^ Moderni, manifeftique juris eft in partibus Catho-

» contravenirent.

- 'Tenentur ergo juxta Domini preceptum,

quue

licis , ne quidem Paftoratum aliquem erigi, cui fua

portio congrua, aut, uti vocant, coripetentia, non

ex juítitia , fideles Evangelizantibus fibi, preeferum

affignetur; nemine idcirco exiftimante, ideo Paíto-

vero propriis Paítoribus, tribuere unde vivant, ficuri

rátus iftos extingui, eo quod corpeteztie, five por-

& Paítores illi ex juítitia, dum illa ipfis a fidelibus

tiones ifi& congrue , quocumque tandem modo, vel

fübminiftrantur, illis evangelizare; fed'numquid ideo,

ubi fideles vel ex impotentia, vel ex malitia illa non

auferantur, vel ex fübditorum malitia denegentur.

ad Evan-

, Qg:o:-fqnt Pg:(tq;a;gs, non folumin ProvinciisFc-

fübminiftrant ; RgRQres efle definent , aut

| geli-

Pno C,gþxþmm CaTHEDRALI HAREEMENSI.

E

Dia;

gelizandum obftri&i nltra non. erunt? prafertim,

??

Aüte«

modo veterum, fed & recentiotum judicio, Ca.

,

Jdum aliunde ipfis miniftratur, id eft, V. G. ex la-

?5

nonicos a Regula, quàm profitentur , Don autem

- bore manuum, vel ex liberalibus fidelium fymbolis,

ab hujusmodi

a

Xem

Lj

d

Wn

*

annua anonis præüat;ioncf nomen

de honefte vivant? mir»rim;e ] uti exemplo Apo&o-'

99

fuum habere. -

z

1

*

2

&

» Scite proinde à G

uilhelo £

mjui.

ifcopo Parifienfi

lg

Ratio hujus eít, 'qu

od eï'iCc't'ï' ;P-afïoires. ad fui officii

?5

notatum eft, de Collat, Bezef. C, .

. neminem fani

munia e juítitia obligentur, pracipua rárnen eorum

9*

capitis dubitare,

obligatio fit ex charirate. Unde & a S. Ambrofio

(vquin,-, Canonicus no

men fit officii,

l?Cn.

?5

operis, militie Clericalis, non ant

em redituum ,

Paftores Evangelici, non folum curz Paftoralis Chri-

35

prabendarum aut emolumentorum

Q

. [fli, (éd etiam amoris ejus J"icarii appellati &unr.

»

; que pofítea

ihil,

accefferunt: Namqui hzcp

ofteriora primumquz-

*: l xLiceat itaqué , hunc in modum nunc ratiocinari.

»

runt , illi potiusin

horreis & Cellariis

Tor.

7* Etiamfi juxta praefentem Ecclefiae ftatum &ordina-

95

& Crümenis,

tiit,

quam in Dei Ecclefia Canonici funt :

Meminerimus

N

tionem non foleant Epi(copatus , aut Paftoratus eri-

itaque nosaregula, quam profitemur, Canonicos

-igi» nificongrua prioribusdos, & pofterioribus com-

er[e

» dici, five Regulares Clericos: Hoc enim modo S.,

COr-

peétentia affignetur; minime tamen fequitur, Epifco-

» Dernardus in vita Mala

]

. pos, aut Paftores veros non fore, qui illis, five E-

quitur, &c.

P

chiae & alibi Fxl'eq-aemiujs lo:

655,

TU

- spifcopatibus , five Paftóratibus prefe&i fuerint, fi

Cum ipitur conftet.

, in ere&tione Canonicatuum

dos.illa, vel competentia intereat, praíertim, fiali-

Ecclefiee Cathedralis

Qill

Harlemenfis, congruas eifdemn

unde ipfis provifum (it; ergoó- fimiliter, licet juxta

prebendas fuiffe defignatas; quid obftat, modernos

2ofl

-- praefentem Ecclefiae ordinationem , erigi Canonica-

iftius Ecclefie Canonicos veros effe,

vl

tus non foleant fine adjuncta prebenda, minime ta-

ac legitimos

D.

Canenicos, licet füpponerctur,

illos imprazfentia-

— ,snen fequitur, erectione illa femel peracta , Canoni-

rum prazbendis iflis, aut illis ae

quivalentibus ,

tiQ

cos ultraiffhic non fore, fi preebenda defecerit; prae-

non

j d

gaudere?

quid enim fi aliunde honeftam fui-fuft

enta-

fertim fi aliunde illis fit provifum.

tionem a parentibus , quantum fàtis efl, accej

Jerint?

bíli

- , "Siquidem, utiait'Gloffa in Cap. Dileffus de praeb.

p

quid fi una & Canonici illi fint & QCurati,

( fimiles

ri,fu-

^- &digriitat. perceptzo talium prebendarum üon facit Ca-

Canoanicis Capituli Civitatis Sipontin

e in ltalia , ubi

H

zozicum, quia [ola [alavü perceptio nou facit. decurio-

ad Annum r630, Parochiz non a

liis credebantur

M

w ft, de Decu, L, Sola,

Parochis, quam Canonicis & dignit

atibus Ecclefize

Juo«

.. Fatemur itaque, cum Gloffa ia Cap. M. de Con.

iif,

Cathedralis,) &ex Paftoratibus fuis perci

giant», quae

- flitationibus, quodomgis Canonicus debeat babere pr -

tuende ipforum dignitati abunde füfficiant:

L

OIO

- Veudams fed hoc cum illa intelligimus, dum haberi

Àlla commode poteft, undeibidem fübjungitur: Aoz

It

luf,

eff contra ju$, quod aliquis vecipiatur an. Canonicum,

Hinc liquet, ati mox patebit ex -

Jne

— €g expetlet prabendam . fed uullum vecipere benueficium

' .S.'v VIG

"

.* (mota bene) fi percipi poffit, eff contra jus. — Vel ita,

$

utloquitur eadem Gloffa ad Cap. Dile£fus 17. de praeb.

L.

Fruftra auGorem. Refponft impugnare leg

4

tun

" pro:

atio

- digait. cum fe facultas obtulerit, vel denique, quam

n Capituli

Harlemenfis ob. defe-

li [a,

«&ito Collatores po/fzt, uti h

:

- ..,?agatz'omi

* 4etius 27, de preb. &c.

abet Gloffa m Ca.p..;Di(-

[7777/ ;pfæþendm*m. ;

Itg.

]

- . Conformia hac iis (ant, qu&

jam þ*fid;e*m de ea-

dem.hac máteria fcripfit Joonnes Molanus S, T. D.

» :'COncif'pe're rfönpo;[ï'um, ait auctor illead N. VIII,

2

qua juris, aut Canouis

prudentia Motivi aucto?

hi

. in.Academia Lovanienti Lib, r, De Canonicis C, s.

loquatur Pag. ro. circaií

:2: fub-hoc tit, - Qanonicos

nidum, duam ait, Eviden-

iij

sgon dici 'fb atiruó Canone , fen

tifimum efle, ac prob

f

atiffinum , in Harlemenfi

:

at

- aprabenda.

$9

Ecclefi

a femper effe & coufttanter perfever

a(le Ca-

4f

.. Doétrinam.ejus, quia confirmande refolutioni no-

»»

- flra:admodu

m

monicos Cathedrales; hosque in hodiernum diem

üfrl

] oPPört'qn-a- eft, lectoris ocalis lubens

39

per Canonicam election

;

odi

ES

em cotpus C'a-nlo?f'gqgum

a hlc -fuþjicivatbïg-., x

& Clerum propagaffe.

tl0«

Triplicem perplexitatis fue dat rationem. -

n

» Gertum ell a Reguïa & vxraCanomca , hon au-

; .K Quod, ut electio i

»

rem. ab hujusmodi Canone eos dictos eífe a vere.

llorum fuiffet legitima, ele:

Iu

€lores effe debuiffeüt ve

re rébendati,

.»-5.

ribus.Canonicos, neque enim Clericis fuis przeben.

. Àl.. Quod , eundem in.

nem;. eleét

'qe-

95

eíTe debuiffent Canonic

i vicifim &i

?

das, quásnünc vocamus, dabant, verum Apofto-

i prébendati.

]us

lici ordinis imitateres in communi vivebant; quà.

III.- Quod eledti per

»)

re in haéc ufque tempora videmus Canonicatus a

illam electionem obligari de-

vit

»

buiffent. non tantuma

d affiftendum confilio & opes

üt

prabendis-diilingui: Ego énim in noítra Ecclefia

ra Epifcopo; fed ad r

efidendum in Ecclefia Cathe:

95

Lovanienfi refedi cum Rafone Seniore Canonico,

t

tidie in cho

u

»»

drali, cantandum quo

to, & officia Divi-

n

ex- nobili Graviorum familia, qui primis feptem

na in eadem Ecclefia peragendum

.

D

ánnis fuit Canonicus abíque prebenda : Quod ta-

lo enim, ait

l.

»»

» J'utéfiones necelJario adbavent Cauo:

lo

men rarius contingit, eo quod in Corpore juris

AE

nicis Catbedralibus

» fuper quibuy eleétores , zec spfum

95

Pontificii legitur, zog eff coggrutum »

t pre

bendà

Capitulum difpenf;

au

e poteff.

m'

95

l-

cavtat , qui & Canozicum uofcitur effeveceptus:. De

Quod ad erectionem Canonicatuum

',A juxta mo-

*5

prabendis $9 digtitatibus * Nelcio tamen, an alibi

dernam ac primam Capitulorum in(titu

tionem, res

Y«

k

frequentius.fit, eo quod in allegationibus ( excu-

quirátur :

n

»5

Q«

fis-Cremone 1567.) in Caufà pracedentia inter

prebende a(ägnäïio in 5-, pr agcc*denti* often-

3)

Abbares & Clericos Canonico - Regulares Latera-

fum ett.

I

5y

nenfes , leperim hujusmodi Canonicos dici Cano-

: A*R,"qüoä Canonici, etiàám *öa'thedra-le-s-,- in quà:

nicos-in herba :.fuünt autem hujufmodi Canonici

i

»»

cumqué rerum , temiporumque varietate eífe nulli

non prebendati, Coadjutores, expe&tantes pr&-

queant, nifi deperditis, etiam preter culpam ipfo-

$»

bendas: funt rurfus & alii, qui honoris caufa fünt

jt

Canonici, ut Fráncorum Rex in multis Ecclefiis,

rum, pr&bendis Canoniis primitus aífignatis, novaé

Il

fuccefferint, &ifthic, &hicomninonegamus. Fru.

qui-jure nonnullo; -dum adíant, Collegii utuntur,

ftra quoque contrarium. probare nititur au&tor Ref-

0

»

nullum tamen inde beneficium recipiunt, aut ex-

J

ponfi ex Concilii Trid. Se

l. 24. Cep. 13, & 15.. fiqui-

dem Concilium ibidem a

git non de Capitulis, fed de

na

aPG&antEx quibus omnibus manifeflum eft non

LI

ccle. '

3

359

MorivuM JuRIS-

-

*

*

Ecclefiis

Cathedralibus, qua imperite au&tor con-

$ VH.

"fundit.

Et etiam(i de Capitulis ageretur, nihil plane inde

Ex eo, yzgö) Canorici Harlämen/ä-f moderm a&f ualiter "05 |

-—

conficeret, nam licer, uti fupra animadverfum eft,

sefideaut , vel Cborum ad p[allendum quotidie non *

'"Canónicatus z/ón admittantur, nifi etiam fundentur

frequentent, vel Divina officia in Ecclefla Ca-

tbedrali on per

a

5

praebendz convenientes, nullo tamen modo fequi-

gant, non fequitur legi-

tür, quod extincta prebenda, eo ipfo extinguarur

time illos eledios mon effe.

Canonicatus; fed tum demum, quando ob defectum

congruentis: fullentationis ,' au&toritate füperioris ,

Canonicos Cathedrales ad rgüdendüm ; & piällgn-

ä

dum in choro , ad peragenda in Ecclefià Cathedrali

Canonicatus füpprimuntur, reducuntur, aut aliis

»

üniuntür, quod refpe&tu Capituli Harlemenfis num-

Divina Officia, juxta modernam Ecclefie difciplinam

»

obftrictos effe, ex Concilio Trident. manifeftum eft,

quam factum eft.

,

»

Aft unde, amabo, au

&ori Ref'pon(ï conftat; Ca-

SelT. 24. c. 12.

»

nonicos Cathedrales Harlemenfes, & prateritos &

—— Aft numquid ideo-

Canonici Harlemenfes el,e&i le-

LU

prafentes non effe Canonicos prabendatos ? neque

gitime non erunt, eo quod actualiter in prafentire-

»

rum ftatu officiis iflis fatisfacere nequeant ? hoccqui-

enim Capituli computui illum ego interfuiffe unquam

y

putem,

dem nemo Vicariorum Apoftolicorum in Provinciis

?

*

Non gau

dent quidem þræbend,isï, primitus Cano-

Faederatis exiftimavit , licer omnes in difciplina Ec-

nicatibus fuis annexis; non defunt támen Canonicis

clefiaítica verfati , & de ftatu Capituli Harlemenfis

D

Harlemenfibus , five ex fymbolis fidelium , five ex

probe effent inftructi ; fed potius, eo non obftante,

)

bonis patrimonialibus , five aliunde, quibus & dig-

legitimam iftius Capituli propagationem , ejusque

9

nitatem füuam tueantur, & data occafione indigentiee

Canonicos, tanquam veros Ecclefie Farlemenfis

LU

nonnullorum Paftorum, & 'Theologie Candidato-

Canonicos, femper agnovere. -

rum füccurrere aliquando confueverunt; ut ira imi-

Liquet hoc fpecialiter in Rovenio Archi-epi-fco O

L

tentur, vel faltem de longe, cooperarios fuos hac

Philippenfi & Vicario A., qui licet in Republica fua

in vinea Domini , de quibu

3

Chriftiana, Lib. r. Cap. 27. cum auéctore Refponfi,

s hzc Rovenius fecundus

" Vicárius Apoftolicus.

& cum Concil, Trid. docuiffet ; Omzes Canonicos

l

' Non potuimus advertere, ait; quod feculares

Cathedrales debere Diviza officia per fe obire , . . ..

f

» Sacerdotes, exiítis Provinciis ( Foederatis) oriun-

Epifcopo celebranti, aut alia Pontificaliaexercenti a( 2e-

f

ve, tP infervire, atquein Choro ad pfallendum inflituto,

» di, particulariter ftuduerint congregandis divitiis,

f

929

vel amicis füis ditandis. Quinimo, complures,

bymnist? Canticis Dei nomeu..... laudares nihilomi-

» cum ex patrimonio divites effent, omnia fua Ec-

nus ufque ad vite füce finem ,' qui non accidir nifianno

9*

clefie impenderunt, & fere pauperes mortui fünt.

165 1. die 1 r. Octob. legitimam Capituli Harlemen-

* "TTrac&t.de Miff. Pag. 32.

fis propagationem , ac proinde membra ejus prima-

l

Et fupra; , videmus (

Laus Deo) in plurimisSa

ria, tamquam veros ac legitimos Canonicos Cathe-

» cerdotibus Secularibus hoc tempore reflorefcere

drales, agnovit.

e

Sciebant itaque vi

f

E)

,

antiquam pietatem , dum operi propagandae fidei

ri Eruditiffimi , quod licet juxta

95

fe dedunt, opes, & beneficia fpernunt, honores

Ecclefiae ordinationem erigi non' debeant Capitula

Cathedralia, in quibus Canonici ad refidentiam,

(

99

contemnunt , labores & pericula , intrepide pro

99

amore Dei & proximi fubeunt, grepi fuo invigi-

cateraque officia fupra mernorata, non adítringan-

f

?*

lant, concionibus, confefíTionibusaudiendis, cate-

tur, varios tamen efTe cafus, in quibus juxta Cano-

»

'ch"i-zan;do, aliisque muneribus fe o'cc-upant. » Pag.

nes ab actuali refidegtia, dictisque officiis Canonici

2 I.

à

excufentur. "l'ales fünt, (uti videreeft apud Grana-

Liquet ex his omnibus, fruftra impugnari ab au-

Niéto in Catena jurium ad Tit.de Cleric. non refid, )

Si exigat Ecclefiz utilitas , *el ejus neceffitas, im-.

&ore Refponfi legitimam Capituli Harlemenfis pro-

págationem ob defectum prabendarum, tum quia

porentia perfong ; Et apud Vallenfem ad eundem

Tit Sigrafferur peítis in loco beneficii, fi capitales

f

Canonici moderni legitime füccefferunt in Canonica-

. tus, quibus juxta modernum Ecclefize ufüm ab initio

inimicitiae poftbeneficium obtentum oriantur, fijufta

t

& rationabilis corporis neceffitas, vel morbus ob-

r

prabende convenientes fueruntaffignate ; tum quia,

licet praebendis primitus inftitutis praeter fuam cul.

veniant, Cap. 1. de Clerico egrotante, — Quidni pre

[

;am careaüt, aliundetamen ipfis, qua confervandee

cetteris talis cafüs erit, fi violente a predictis omni-

dignitati ipforum fünt neceífaria, fübminiftrantur,

bus Canonici impediantur ?

Cum igitar Capitulum Harlemeofe primitus ita

Denique praterire hic non poffümus, qua excerp-

ta e relatione ftatus Mitfionis per Ill, D. Rovenium an-

erectum fit, ut Canonici ejus ad refidentiam, ad Di-

vina officia per fe in Ecclefia Cathedrali peragenda,

no 1643. Sedi Apoftolice exhibita, mire in rem no-

ftram faciunt: ,, quamvis beneficia omnefque pra-

ad chorum frequentandum , &c. obftringerentur,

»

imo Canonici ifti obligationibus iftis, quoad usque

» benda, ait, in manibus A, fint; nibilominus Ca-

»

» pitulum Catbedrale hucusque continuatum eft, ut

integrum ipfis fuit, ftudiofe fatisfecerint, nonne du-

h

» etiam nunc habeat füum prepofitum, Decanum ,

rum planeforet, &inhümanum, fuccelTores eorum,

L

» & graduatos Canonicos, & licet Canonici nullos

legitime caeteroquin electos, jure & honore fuo ob

»

folum iftud extraneum , minimeque

fis volunta-

» modo recipiant fructus, tamen füb Vicario Apo:

ó

?

» ftolico in Dicecefi laborant, & plerique Paftorali

riumimpedimentum excidere? Certe.

nonicos nu«

»

'officio funguntur, ,

peros Ecclefie Embricenfis nemo dixerit Canonicos

Inftat nibilominus au

&or Refþohfï , defectum le-

legitimos non füiffe , etiamfi ab anno 26. ufque ad-

]

annum 72. przeteriti feculi ufü Ecclefie fuae privari ,

f

gitimze propagationis Capituli ex eo pratendens,

chorum fre

l

quod Canonici moderni, neque ad refidendum, ne-

:

H

uentare, &c, ac proi

VA

nde nec actualiter

^

que ad cantandum in choro quotidie, nec ad officia

refidere iíta in Ecclefia Pgimgaim;

Divina in Ecclefia Cathedrali peragenda obftricti fue-

rint.

Verum Canonicos Harlemenfes modernos le-

Similitef Religiofi, nifi nec:e('ïïra—s, aut alia qgæv,is

gitime propagari potuiffe, etiamfi ad haec omnia actur

juffa, ac lepitima caufa urgeat , fuis in Monafteriis

rae(tanda, in fua ele

refidere, chorum ad pfallendum frequentare, habiru

&ione son fuerint ob(tricti, dg-

RelägiofO uti Qbü.ïïbgU-q.ggr,"nog minus ar

de, quam

»ceþiït-feguens.'- |

k

' Cano.

ä

Pno Caerruro CaTrgpRart: HaRfEMENSL,

559

Canonici Cathedrales.ad ea, de.quibus fupra. . Ft

partibus Catholicis reperias quandoque Canonicos

tamen nemo dubitat, quin Religiofi in Provinciis Fee:

Cathedrales ita hebetes, ut omnis aíTiítentiae actuali$

deratis laborantes, iis omnibus eximantur, licet in-

fint incapaces, quos tamen, eo non obílante, om-

terim veri permaneant Relipiofi,

nes agnofcunt ut veros ac legitimos Canonicos Ca:

Sane probi, legitimique erant Religiofi, qui inte-

thedrales, fi nihil áliud defit.

gro feculo extra Monafterium füum , flammis per

Sufficit ergo in finem predictum, quod in Eccle-

iNordmannos exuítum, peregrinari per varia loca,

fia V. G. Harlemenfi fit Sedes Epifcopalis, non alio

una cum reliquiis S. Bavonis Ecclefie Harlemenfis

translata, aut extincta ( quod in Ecclefia Harlemenfi

"atroni, compulfi fuere, & de quibus haec habet O£

i

obtinet) in qua, dum Epifcopus fedet, & Canonici

ficium S. Bavonis die V. O&tob. lect, V. Noct. 2, Sub.

requirentur, confilio & auxilio parati fint illum ad-

*

» fequentibus annis Nordmanni, Flandriam deva-

juvare.

95

ftantes, Religiofis in fugam actis, Ecclefiam ac mo-

Quam prompto ad hoc fuerint olim, & etiamnum

]

33

nafíterium S. Bavonis eoncremarunt,

Qui cum

fint, animo, tum pradece(Tores noftri, tum moder-

39

hd

Abbare unanimiter egreífi Sacrum corpus Audo-

ni Canonici Harlemenfes, teflari poffent & Ill. [)

*

95

marapolin fecum tranftulerunt.

Cumque vehe-

"

»

mentior perfecutio vicina ibidem loca invaderet ,

Sebaflenus, &, fiadviverent, Ameceffotesejus)V.A;

9*

circaannum Domini octingentefimum quinquage-

Et fane, qui toties, & tam affectuofe Vicariis A-

935

fimum tertium , 'Tasradus Abbas cum fratribus

»»

poftolicis, licet proprii ipforum non effent Epifcopi ,

Laudunum, Gallie oppidum, adeuntes, aliafque

G9 confilio &9 opera ( uti multipliciter ex actis Capi-

??

Civirates ac Provincias hinc inde peragrantes , con-

tuli Harlemen(s demonfítrari poífet) affiftere con-

35

tinuos fere centum annos cum Sacro corpore pe-

füeverunt, quam non eidem libenter ,. fi integrum

?2

regrinati funt.

In quibus calamitatibus unicasfacri

ipfis foret, proprio fuo Epifcopo , quacumque data

LE

the(auri divitias omnibus opibus preponentes, füb

opportunitare, pro modulo fio fuccurrerenr.

fecuri(fimo S. Bavonis Patrocinio, coníervata Mo-

Licet ergo cum auctore Refponfi ad N, VIII. fu.

!

?9

naftice regulae difciplina, fratres fantiffime religio-

23

&iónes Canonicorum (upra memoratas adeo ipfis ze-

nem füam propagarunt. ,,

cefJario fapponeremus edberere, ut füper illis ee&fo-

Si igitur Religiofi i(ti veri

lcgitimitjue permanfe-

ves , uec ipfum Capitulum poffit difpeu[are , minime

xint Religiofi, etiamfi, ob urgentes hoftium incur-

tamen concederemus actualem inobfervantiam dicta-

fus. per integrum pene feculum fuüo in monafterio

rum fünctionum illegitimam effeciffe Capituli Harle-

relidere, chorum ibidem frequentare, proventuíque

menfis propagationem, cur .vel fola neceffiras, qua

fundationis fue primavee ( nifi forte. perexiguos)

legem non habere vulgo dicitur, electionem moder-

percipere prohiberentur ; quid vetet , hodie Cano-

nam Canonicorum Harlemenfium, a communi iíta

nicos Harlemenfes Ecclefiae S. Bavonis veros legiti-

lege eximere merito ceníenda fir.

moíque dici Canonicos , licet ab integro, jam fecu-

lo, & ultra, Ecclefiee fuze u(a, chori frequentatione,

Videndum ergo füpereft, an auctor Refponfi, ar-

& prebendis primitus Canoniis fuis affignaris frui ip.

gumenturm auctoris Motivi, petitum ex Concordiis,

fis non fit integrum ? Quidni & legitima fuerit toto

inter Vicarios A. & Capitulum Harlemenfe initis, fe-

eo temp

:

ore Canonicorum Harlgnwniium propaga-

licius retundat, quam argumenta ejus ex ratione de-

tio ?

(umpta refuvtaïit. Hunc in finem fit.

Minime ergo & jure & honore fuo excidiffe pu-

tandi funt Canonici Harlemenfes ob impedimentum

predictum: aftduplici potius honore digni cenfendi,

$. VII.

qui durante dicto impedimento dedunt íe Praedica-

tioni verbi Dei , & cure animarum, quod longe

gigæg ex Üoncordia ,. inter. i. Rovenium V. A. e»

precellentius eft, quam pfallere in choro, & magis

uza, e2 Capitulum Havlemenfe ex . alteva parte

conforme inflitutioni (uze Presbyterali, & qualitati

zmita, poflerzus a priove, mom tamtum: nomine ac

" ELAT R v

fuse cooperariorum Epiícopi, cujus praecipum Off-

titulo tenus, fed veipfa agmitum fuiffe , tauguai

cium eft Pradicatio verbi Dei, & regimen animas

verum ac legitinum: Gapitulum Sede vacante.

rum,.

Imo , ea in qualitate Canonicis Cathedralibus po-

Controverfize cardinem, füper quainter predictos

tius confiditur jurisdictio Epifícopalis SeZe vacazte,

Concordiainita eft anno 1616, ( uti refertauctor Mo-

quam in qualitate canentium & pfíallentium i Choro.

tivi, pag, 4.) in his verbis exponit vel ipfe titulug

Confiderarat hac Epifcopus Caftorienfis V. A.

Concordie eidem prefixus, qui eft ifte; -

dum in Concordia cum Capitulo Harlemenfi anno

1664. 22.Àprilis initay hec inter cetera expreffit,

» Articuli eoncordie inite inter 1il. ac R. Philip.

3

,

Quia ob temporum malitiam przefatum Capitulum

» pam Rovenium Archiep, Philipp. & per Foe:

» fuas nequit in Choro exercere functiones, alias e

i

» deratas Belgii Provincias Vic. Apoftolicum,

» curas, quo ejus amplitudo fit magis venerabilis,

» €X unaj

3

5

cenfüimus demandandas, fcilicer. Archi presbyte-

3

»

ratus follicitudine&; Unde prefato Capitulo pro-

»

Et R, D. Decanum , & Capitulum 'Cätheärale

»

?

mittimus, quod femper majorem partem Archi-

» Ecclefie Harlemenfis , vacante $ede , ex alia

,

,

presbyterorum ex eo gremio eligemus,

» partibus, fuper jurisdictionem, & adminiftra:

Notari hic merito poteít, quod Concordiamillam

» tionem Ecclefia, & Dicecefis Harlemenfïs;

Ill. Cattorienfis non inierit, nifi prius perpez/is. Capi-

tuli fundameutis, ac cum 18, D. Hievonymo de Fecchiis

Autevnuntio 4Ap. Bruxellis ve communicata. . Itahabent

Vel ex folo hoe titulo liquet, Capïtulum Harle:

acta Capituli ad annum 1663.

meníe, non tantum à feipío, fed a Vicario Apofto:

- Similiter , licet fateamur cum auctore Refponfi ad

lico habitum id temporis fuiffe tanquam. Verum &

N. VIII, Canonicos Cathedrales juxta primzevam Ca-

legitimum Cathedrale Capitulum Ecclefize Harlemen:

pituli fui inftitutionem , obligari etiam ad Epifcopo

fis» Utquid enim operofam iftam concordiam, p

affiftendum opera &?' confilio; id tamen non de aCtuali

vit$ etiam Zuvisperitorum con[altationibus , & decon-

femper affiflentia, fed etiam de preeparatione animi

filio Ex. D, Jacobi fanfonii S. T. D. inire Prafuli iftí

ad a(fiftentiam illam, dum ipfis integrum fuerit, ex-

libuiffet, (i Capitulum Harlemen/e cum auctóre Re«

hibendam, intelligendum putamus. Alias, quotin

(ponfi putaffet fime Jege , fine Camone propagatum, &

hon

Vs

260

MormrivuM Junrs

non potius 747

quam Vemæ ac .-l-egüümm Caþzïtijglum

ac legitimum Capitulum . Catbedyale vacante. Sede ag

honoraftfet. .

novit, ( qualiter ipfum illud agnoviffe, tum ex Ti

- Quid opus erat

1 ü;þär iur'isdi&-iohäm, & admini:

tulo ,. tum ex articulo 2. Concordize e(t manifeftum )

ftrationem Ecclefiee Dicecefis Harlemenfis, conveni-

care fequitur Vicarium A. judicaffe , Capirulo ifti

re cum Capirulo, quod nullo jure jurisdictionem ul-

. jura Sedis vacantis indubie competere, cutn certum

lam, autadminifirationemin preedicta Ecclefia & Dice-

fit, aliis quibusque Capitulis Cathedralibus $eZe va-

cefi praetendere poterat, qualem: certe praitendere

cante indubitata quzdarn jura competere, qualia fünt;

nullatenus potuiflet, fi omni .jure . Capitulis Cathe-

judicare, condemnare, abfíolvere , excomimunicare

dralibus, Sede vacante, competente excidiffet ?

Sede vacante, vice Epifcopi, perindeac fi Epifcopus

Denique, ut quid Vir ille fagaci(fimus , concor-

viveret, Cap. bis que fup. de Majorit. ? obel, Epif-

diam hanc inire voluiffet cum Capitulo Harlemenfi,

copi vices fupplere in'iis omnibus; quae ipfi uf Epif.

porius quam cum Capitulis Middelburgenfi, Leo-

copo comperunt , nifi fpecialiter excipiantur, - Quia

vardienfi; Daventrienft, nifi Capirulum Harlemenfe,

vero queedam füut de qüibus liquido non conftat ea

,ä

ut. Ferum ac legitinum Capitulum Eccle(ize Cathedra-

Capitulis $ede vacagte competere, hinc caute in ar-

lis Sede vacante (ufpexiffet, quam opinionem dealiis riculo preedi&to addixit dumtaxat Vicarius A., fe co:

non habeat,

;

naturum Capitulo Harlamenfi Sedis vacantis jura /j:

" Gaput itaque precipuum controverfiz inter partes

guido ipfi competentia, inviolata, integraque fervare;

preedictas exortae non ita erat ; fuper vera, legitima-

que Capituli Harlemenfis exiftentia , an fcilicet: e-

Aft forte veritati aliquid propiniquius divinavit au-

vum illud tune effet , ac Jegitimum Capitulum ; quam

&or Refponfi, dum putavit per Concordiam füpra-

( uti obfervavit auctor Motivi) fuper exercitio juris-

memoraram , zullum jus pavticulave Capitulo Harle:

dictionis. ordinarie Epifcopalis ; ,, Preetendente . ni-

amenfi adjici, fed iudecifa

(-guqm'ung adjuya z'pjigs) náa-

» mirum Vicario Apoftolico, vigore fuz generalis

fere onmmia.

35

delegationis ad omnes Provinciarum. Confcdera

. Aftfolo articuli 4, tenoreopus eft, utau&ox'i,ä iflius

D

?

rum Epifcopatus, eam fibi quoque in Epi(copatu

hallucinatio detegatur.

Quid enim magis infe(lum

. Harlemenfi, &que ac

'in aliis Epi['copativbusk com-

infundate ipfius affertioni, qua füftinerpoft Concor«

3

petere..

diam füpra memoratam ;

, Econtra vero co

ndecifa ( quantum ad :j:ura Ca-

htendente Capitulo, eamuübi

pitüuli) mazere omnia?

de jure communi , & ordinario competere, fibi

En hic tenorem art. 4.

: Habebit.V-icafiüs Capi-

que jus eíTe eam per fuum Vicariu

:

d -aut per f'uqs

PI]

tuli facultatem , per toram Dicecefim vifitationeg

Vicarios exercere.

P

»

congruis temporibus inítituendi, defectus corri-

— O C — u Q s i de r

: Et hinc.,. licet perfu

afíüm Cap—it-ulö foret jurisdi-

»

gendi, autemendandi, Mitfiones Sacerdotum ,. ac

&ionem ordinariam.fibi in Dicecefi Harlemenfi com:

?9

Religioforum foris adveotantium examinandi, cau-

petere, lubens tamen, pro teftificanda fua erga Se-

?9

fas quafcumque ad forum Epiícopale pertinentes

dem A. reverentia , Vicarium A. agnovit pro vero

55

cognofcendi & dijudicandi , modo tales fuerint[,

L

& legitimo fuperiore, per Sedem A. Feederatis Del-

qua Jquido juread Ca

pitalum Sedis. vacantis per-

gii Provinciis, fingulisque earum Epiícopatibus va-

9?

tinere dignofcuntur. ,

ä

cantibus praefecto ; idque in eum effectum, u£ non

- Qui poterat profiteri apertius V, A;, Capitülüm

tantum Pontificales, féd etiam Epifcopales vices fü-

Harlemenfte etfe Ferum , ac lbgitimum Capitulum Ca-

beat, quoad jurisdi&tionem , neque. extraordinario

thedrale Sede vacatite, quam taliaei concedendo, que

dumtaxat, fed etiam ordinaria ( durante fuo Vicaria-

nonnifi Capitulis iftiusmodi certo competunt; adeo-

tu ÀA.) gaudeat poteftate; abítrahendotamen , pacis

quenihila mente fuaeffe alienum magis, quam quod

caufa, an is ordinariam hanc auctoritatem in qualita-

ipfi affingit au&tor. Refponfi, nimirum ; Aoveziura

te Vicarii A. , an vero ex Capituli commifílione ex-

pacis amove. Capitulum . Catbedrale admifife. mominis

erceret.

:

tautum bonove fübnixum: Nulum

jus particulavepey

" Quam

hoc non gratis afferatur , patef, tüm ex ar-

Concordiam ifflam Capitulo Havleme

nfi adjectum fui[je:

ticulo 2. ejusdem Concordia, tum ex aliis.

- indecifa (quazztz:mjur(:«ip)/iztx attin

et) manere om(:;'(i?

'Tenor articuli2: hicerat:- /Voz obfZantibus preuif-

fis, agnofcat Ficarius d. Fevum ac legitimum Har.

Denique quod jus liquidius fpectat ad Capitujui:n

lemi exiftere Capitulum, cui etiam Sedis vacantis juva

Sede vacante , quam.Facultas.litrer-asdimifïör—ia!es&cion-

liquido ipfi competentia . imviolata , iutegraque fervave

cedendi? jam vero Capitulum Harlemenfe, hanc fibi

cogabitur , ac p

ro [latutorum di&i Capitul :conferva-

in Concordia memorara facultatem r

i

h

tione pvo fuo modulo. laborabit.

ticulo Vl ad oculum patet.

efervaffe, eäg--ari-'

Ex quibus verbis, ait auctor Refponfi ad N IX,

» Qu

uod ad litteras dimi(Toriales dandi facultatöm

concludit auctor Motivi, Capitulum Harlemenfe effe , attin

f

et, (verba funt Concordie). liberum-erit. iis

agnitum, .cui etiam Sedis vacan;is jura liqgido com-

» qui funr ex Harlemenfi Dicecefi, eas vela Vicario

etant,

$

» A. vel a Vicario Capituli Harlemenfi

S: petere; «

l

Quidni Recte

? (tilicet ( fi au&ori Refponfi fides)

Utique declarare ita voluit Ill. Anriftes ,

f& non in va-

ob rriplicem hanc rationem,

jà ,, tantum dicitur., quod Vicarius Apofto-

num dixifle in-art, 2. conaturum f& Capitulo Harle-

9»

L. Qu

menft Sedis vacantis juva liquido

"

?

» licus fervareconabitur Capituli illius jura //2u2do ;ll

violata , istegvaque [ervave.

ipfi co*mpetmtia? Ín-

j

pI

cotmpetentia , hoc eft, fr quae illi competunt ; id

Quis poít hec credar (quod tamen pr-ætendit áu-

»

99

quod ifthic non afferitur. ,

. €or Refponfi) Capitulum: Harlemenfe - per. banc cum

diam nullum jus par-

DI

II. Quia,. * per iftam Concor

Atovetiio Concordiam fue-vuiue e exting

ioni fubfcvip.

?

?»

ticulareilli adJicitur, fed indeciía

fiffe ? Roveuium : pacis. amore

Capitulum: Catbedyale

9»

ipfius) manent omnia, ,,

i

.

( guantum ad jura

DI

adiéfilfe , nomimis tautum b

ogore fabtixum ? Denis

III. Quia, * cum Cathedrales

Härlemenf'es, nec

que Capitulum Harlemenfe, Capitulum: vocari' eo

0

caput, nec membra vera, nec functiones, necjura

fere fenfu, quo:- homo' mortuus vülgo adhuc dici-

23

vera & realià, arbitratoribus exhibuiffent, vacuo

tir. homo ? | Hoc credetur, dum. homo:. mortuus

2*

honoris nóm

f

"

ine, & inanibus Capimli-titulis dimiffi

non vulgo , fed: vere dititur verus &- vivus: ho-

LT

r

23*

funt.

:

m|o , eique vere coimpetent actiones: vere

hs

vitales;

iM

^ Quam hac futilia,. & gratis a(ferta

quemadmodum a Rovenio vere, & fincer

e Capi-

di

- Et ad primum:quidem quod attinet, eo ipfo, quo

tulum. Harlemenfe vocatum: eft ,

Ferumn -ac legiti-

|:

Vic'-gi:i'us À. "Capi;

"num. Cagi/culz;rzz Sexde vacamte, cuique tribuit

i

à

qlum H-arlcmen'(q , :aqquwamy Ferum

actiones

3PRo CaprruLo CATHEDRALi HARLEMENSI.

361

Gq.'

attiones iftiufmodi Ca

T.

þïtuïo prqprias, uti jam vi-

jurisdictione, fibi Sedä »Vacante comperentibus uti.

m)

fum eft.

]uvat hoc exem

plis aliquot ex actis CapituliHarle-

*

if

Denique ut ad oculum pateat, falfum effe, quod

menfis confirmare,

m

pretendit author ille ad N, IX., Nempe Capitulum

Anno 1642, die ro.Sept. in Capitulo ordinario vö-

W

Harlemenfe velreipfa, velex mente füa, vel ex mente

cum pluralitate in Decanum Capituli electus eft D. Bal-

Rovenil, per Concordiam iítam füae ruine & extinc

duinus Catzius,

h,

la

tioni fübícripfiffe, caute in fine articuli vz. inter partes

Statutum. eft, ut DD, Prepo(itus & Caterus Alk-

conventum eft in hunc modum,

mariam, Schagam, Texeljam vifitent,

us

» 5i vero difficilis ad Vicarium Apoftolicum fuerit

Anno 1642, die ro. Octob. in Capitulo ordinario

Jif-

»

acceflus, vel contigerit eum officio defungi,, vel e

refolutum eft, quod labor in Hugonifwerta

j

?*

permitta-

Qig

vita excedére, manebir hac in parte ( uti in aliis, Ex.

tur DD, Grote Crucio, & Voorenbeckio,

35

G. in collationibus Paftoratuum , de quibus in art.

Monebit D. Prepofitus D. Joannem Simonis, ut

)

*

d

V.) jus Capituli integrum & illefüm, cujus Vica-

laboret in W ydenefle.

9)

rio, ficut & Vicario A., nulla ex parte per hac con-

(

99

Aétum de Berkhouta conjungenda Spierdijk,

venta praejudicabitur.

Anno 1644. die 5. Feb. in Cap, ord. in locum D.

5i extinctum erat Capitulum Harlemenfe per art, T.

Cornelii Halfe, Sacellani Harlemenfis defuncti, elec-

18

C

oncordiz, qui porerat illud refüfcitare Rovenius in

tus eft D. Cornelius Heynius, qui die €&. Feb, facta

art. Vl. cum juxta authorem Refponfi ad N. 1X, 74z-

fidei profetfione ad manus D. Decani, folemniter in-

dU«

»m.

thoritas ipfi deficiebat, u illud contvatiu aliquo veipfa

troduétus eft,

Firum ac. egitimuim Capitulum: Catbedrale efficevet ,

Anno 1645. die 3. Julii in Capitulo ord, refolutum,

d

attento maxime, 4uod illi verg

2

partes , jura€7 fundli-

curam Wierioganam D. Petro Schouten

ones a Canonibus ,.€? Coucilio 2'vid. requifita,

jam dee-

nio evocando, offerendam efle.

; brevi qua-

vant a feéculo ?

"

Anno 164;. die 3, Octob. in Cap. ord. lepitur *

Quautum hic author Refponíi aberrat a vero ? Ete-

Ylpendamum ab Ampl, D. Przpofito miffus et M.

hi

nim inter annum 1572. quo, ipfo fatente, tandem e

Lambertus,

J«

qui & rufticis placet, &xa T'ooparcha ad-

Sede Epifcopali dimiffüs eft (ecundus & ultimus Epif-

iniffus eft,

A

copus D. Giodefredus a Mierlo, & quo Capitulum

Paftoratum Harlemenfem , ad inflantiam D, Prepo-

Cathedrale (üis adhuc potiebatur partibus, juribus,£7?

fiti, füícepit D. Blommartius, Sacellanatum fuüum re-

*

funtiionibus, & inter annum 1616, quo inita eft me-

les

fignans in D. Guiljelmum van Sanden. -

morata Concordia, non integrum feculum, íed foli

Anno 1646. die 3. Julii, cum in Cap. ord.relatum

1

effiuxere anni citciter 44.

foret, poífe novum Paftoratum erigi in Rheno-Burgo

L

Aft quid conje&turis nobis opus, ubi re ipfa con-

& Oefigeeft, placuit, ut cum confenfu Capituli eidem

N

vincimur ? conflat enim ex aclis Capituli, Capitulum

preeficiatur M. Francifcus,

)

Harlemenfe jurifditione fua V. G. Paftores conftitu-

In Cura utriufque Blokker, obitu M. Cornelii Dig«-

Ij

endo, &c. de qua in art. Vl.. Concordie, ufüm fu-

noms vacantium, inftituetur D. Janfens.

:

iffe, five, dum difficilis ad Vicarium A. erat accefTus,

Anno 1647. die 15. Jan. in Cap. ord, refolutum, ut

ive dum e vira excefferat ; luber hoc variis exeurplis

confirmare in

Calflagianis derur M. Petrus vau Rhijn,

Cum "l'oparcha Affendelfius Religiofum aliquem ,

j

Íuo in pago, Paftori adjunctum vellet, fortiter & hu«

I X.

i^

$.

mane ipfi fefe DD. Capitulares oppofuerunt.

01

Anno 1647. die 29. Aprilis in Cap. ord, relatum eft

d

Demonflvatur ex atfis Capituli Harlemenfis, Capitulum

Texelie optime efíe cum D. Twylt, fidelibus id cum.

"

iffud per Concordiam cum [ll. D. Rovenio, Fic,

lacrymis & grariarum actione coram D, Praepofito at-

"

-d. amuo 1616. 4. S'ulij imitum, meque ex

teftantibus.

ü

tmente Il, D. 3am memovati, ueque ex

Anno 1648. die '14. Jan. in Cap. ordA. legitur, ín

W,.

mente fua, vuine [ue C9 extiuc-

Hem, D. Albertum Buytentijk Paítorem effe in

"

tum,

«üitu-

ioni fubfcripfiJe.

ltem, Horne D. POuïriik deferviet:

D. Ben(chop

. Dilucidius demonftrari id hequit, quam oftenden-

deferviet iis in locis, quee ipfi allignavit D, Carerus ,

0, Capitulum iftud jurisdi&tione, quam fibi ante ini-

fecundum fatam (ibi a D. Prapolito poteftatem, &

j

tarn Concordiam competere cenfebat, etiam poft il-

Capituli decretum.

lam initam, Ill.

prefato minime repugnante, aliquan-

Hec e pluribus aliqua, vt liqueat dici non poffe,

do exercuiffe.

Capitulum; faltem ex mente fua, per memoratam Con-

Hunc in finem revocanda dumtaxat in memoriam

cordiam ruine fue £9 extiutlioni

fubfcripfiffe. Quod

funt, qua füperiori $. defcripta fünt ex articulo VI,

vero neque id fecarit ex mente R

ovenii, V, À. vel in-

$

0

diéte Concordie, & inter alia poflrema hac articuli

de patet, quod exercitio predictorum juris & juris-:

iítius verba :

dictionis non tantum non contradixerit, fed directe

"

d*

» Si difficilis ad Vicarium A, fuerit acceffus, vel

potius illud quandoque approbarit.

» contingerit eum officio defungi, vel e vira exce-

Ita E. G. electionem D. Balduini Catzii in Decanum :

[5

» Gere, manebit hac in parte, fez/icet. in conce[[roue

apprime [ibi placere, ubi primum ei innotuit , litteris

15

b

Dunijorialium ( uti in aliis, E. G. in collatio-

ad D. Prepofitum daiis fi

,gnificayit. Ia actis Cap, anno

]

» Dibus Pailoratuum de quibus in art. V.) jus Ca:

1642, 10. Octob,

» piruli inregrum & illefuüm, cujus Vicario, ficut &

Similiter, quod D. Blommartius Paftoratum Harle-.

li

» Vicario À. nulla ex

)

parte per haec conventa praju-

meníem ad inftantiam D. Praspofiti acceptaverit, (uum-

2

dicabitur,

que Sacellanatum refignarit in D. Guiljelmum van Saa-

]

Ttia circa partem hanc articuli merito obfervanda

ll

Occurrunt.

den, quoad utrumque probavit Vicarius À. , uti teflan-

tur acta Capiruli auno 1645. 3. Octob,

Primum eft , quod cum anno, 1640. occafione

Alterum, quod circa pradi&tum articulum obfer-

famofze cujusdam fententie, apud rerum Miffionum

vandum occurrit e(t, quod non tantum in caíü diffi-

L

iftarum peritos pa(fith note, longo tempore fe oc-

cilis ad Vicarium A. acceffus ,

fed vel maxime in

culere compulfus fuerit lll. D. Rovenius, atque ira

cafu obitus ejusdemn , — us Capituli circa fredicta ma-

dijficilis , juxta verba articuli, ad. F'icarium .4. fuerit

qgebit integvum 7 illafum. . Ex binc (no hoc jure poft

rempore diaturno acceffus, Capitulum cenfuerir in-

obitum Rovenii V. A, frequenter ufum eít Capiru-

regrum fibi effe, iftis in circumttantiis

jure füo, &

lum Harlemeníe, uti in $. fequenti làtius oftendetur.

Supplem, Oper. Fan Efpeu Pars 1V.

&

eniqua

MoT1ivuM lJunmrs

figni

Denique, qua veri fpecie ab authore Refponíi

catd

»Anno r652, diebus 27.' & 28. Decembris in Capi-

affertuim. eft^ quod «Capirulum- Harlemenfe per ini-

tulo extraordinario, cui pro prima vice interfuir Ill

*

u

iàm cum Rovenio Concordiam vaime fuge tv ex-

retit

De La Torre Archiepifcopus. Ephefinus V. A., poft

Ll fubfcripferit, utpote in cujus articulo V1.

manus ejus ofcula, & amicam congratulationem füper

f f

expreffe ad.calcem. legitür 3 eujus-( Capituli ) 7-

dm

felici ejus advenru, ftatutum, ut tres ex Capitulo de-

cavio.. ficut/ $? Ficario. 74. mulla ! exparte per - bec

putati monerent primariam Begginarum Amfteloda-

«s

conveuta prajudicabitur ?. Qs putet, per conventa

menfium , 'ut fe cum füis in horam decimam fequen-

v

bec Vicarió -Capituli: zulla'ex . parte. praejüdicatum

tis diei preepararet a

agendum cum Capitulo de Paflove

efle, fi credat cum authore Keíponfi 'per bec con-

fibi preficiendo.

blat

venta./ Capitulum. ipfum ,

cujus Vicarius. minifter

.. Die 28. Novembris Ill D. Vicarius A, D. Ebbio,

Vaat

durntaxat eft, raime fue & extintlioni (ubfcripfitfe ?

die 2e. Novembris in Paftorem a Capituló electo, be-

verum a Rovenio ad ejus fuccefforem Jacobum De

nedictionem fuam impertiit.

aont

La Porre Archi epifcopum .Ephefinum & V. A.

Anno 16;6. die 27, Oétobris in Capirulo. Ord.

À

progrediamur, e

turi in

juS circa jam dicta mentem gxpisca-

audiii funt D. Houtewael & D. ]oannes Vi&toris,

e,

habentes controverfiam circa terminos (uarum Paro-

chiarum.

Refulutum eft,

X.

quod DD. Copallius ,

-5.

Crucius, & Ebbiws locum adirent, & ibi negotium

-

fion

expedirent.

3

T ,szid cenfuevit de Capitulo Havlemenfi. Jacobus

Anno 1655. die 2, Martii in Capituïö auditus eft D.

brot

De La Torre, Zirchi epifcopus

Jacobus Eenigenberg, contra quosdam petentes (epa-

Eþl?(:/ï?lll! pET

rationem Sacerdotum Tacobí Rofendalii, & cognati

f&y

ejus, una & divifionem pagorum. Refolutum fuit,

R. Fadem plane, quee Ill. D, Rovenius , imm'edia-ä-

quod pacis caufa fimul promifcue laborabunt,

us ejus in Vicariatu A, pracdeceffor.

»

:

&Ut

Ejusdem anni die 1$. Octobris in Capitulo extra-

ui

Obífervavit hoc author Motivi P. 6. ubi notat, /Zrch

n

ordinario permittitur D. Aldewereld defervire Beem-

ftranis,

epifcopum Epbefimum Coucordiam fapra-memoratam, ig

quatenus illi P-qü,ori Purmerendano antehac

QUs

ommbus [uis avticulis aumo 1656. die1

fubfuerunt.

7. Z ulit proba[fe,

fem

G9 , n quagtum opus , venova[[e.

Anno 1656.

Hec omnia filentio: prateriit author Refponfi,

tum eft :

,di;e 4. julii in Capitulo ordinario rela-

pl[ü

conviétus nimirum, ex iis quae jam diétis fübjunxit

1, Aelfmerianiseffe provifüm per D. Cuyften.

author Motivi, Vicarium illum Apoftolicam, agnos-

2, In Noortwijk per D. Langeveltium.

pita

cendo Capiralum. Harlemenfe zaggquam Ferum ac le-

3. Statutum eft; prohibendar effe adminiftrationem

gitimum Capitulum , illud non admififfe uti Capitulum

Pafítoralium D. Baereno.

[

n

Catbedrale . mominis tautum bonore fubuixum , fed udi

Sufüiciunt; hec pauca e pluribus, ad demonftran-

Capitülum ,. quod jure Capituli; Sede vacante, vere

H

dum, Capitulum Harlemeníe jure ufüm effe Capi-

$H

gauderet.

tuli S$ede: vacante ,

etiam ante initam Concordiam

Liquet hoc manife(le ex articulo fpectante col.

l

cum Ill. D. De La "Torre Archi epifcopo Ephefino

Cot

lationem Beneficiorum, Paftoratuum, & fimilium ,

V, A. utpore qua non nifi 17. jJulii 1656. inita &

quem articulis Concordie memorata fuperadditum

bu:

fignara fuit; tum ab ipío, tum ab o&to Capitulari-

V. À. voluit, & in quo conventum eft in hunc mo-

bus.

n

dum,

uot non querelas adverfüs hoc Capitulum ad

» Confílitutio prima Paftlorum. ,. , per modum

Apoítolicam Sedem delatas ab Ill. illo. viro oportuis-

Tiiti

?3

provifionis, futura fir penes Dominos de Capitulo

fec

fet, fi cum authore Refponíi fenfifTet ,

Capitulum

23*

pradicto, dum interea de negotio informemur, ac

Harlemenfe fige Jege , fire Cazoue effe propagatum, tan.

ent

953

eandem dicti Capituli conflitutionem ratam habea-

ium nomins bonuoree

E

[[e fàbuixum , fiv;: titulum habere

32

mus, prout ratam habiruri fumus , nifi le

fine re ?

p

»9

Ititerint rationes.

gitimæ ob-

Aft, quia viciniora cenfebat honori Capituli, ac pro-

p

"'antumne juris V. A. Capitulo Harlemenfi tribu-

inde & profectui Ecclefia R. Catholicae in Provinciis

tur

iffet, fi illad' cum authore Refponfi credidi(fet , /ize

Foderatis, qua plurimum incrementia prudenti Ca-

len

lege, fine Canoue propagatum 2 nomimis tautum bonore

[t

pituli iftius directione frequenter mutuara eft; ; — hinc

Jubnixum ? Denique cui vere partes, jura , €2 func-

honorificum iftud teftimonium reddere venerabili ifti

dit

fionues, a Canogibus €9. Coz

4

c. Tvid. 1'eqz;z/ita, jatmn dee-

Collegio non eít verirus coram S8. D, Alexandro vir,

pe

vant a feculo ?

P. M. in fcripto, quod ad Urbem mnifit anno 1656.cu-

dií

Abfit, ut Capitulo tam deformi tantum honoris &

jus hac erat infcriptio :

juris tribuiffet V. A., fi eadem cum authore Refponfi

» Relatio, feéu deftriptio ftatus Religionis Ca-

bi

fenfiffet ; prafertim cum fciret, jam diu ante figna-

33

tholice in Hollandia, eique Confeederatis Pro-

H

tam a fe & a Capirulo memoratam Concordiam , Ca-

Pr]

vinciis, a Jacobo De La Torre Archi epifcopo

pitulum Harlemeníe, non tantum fibi vendicaffe, fed

?5

Ephefino V. A. colle&ta, & exhibira SS. D. N.

tui

& reipía exercu

:

iffe jura Capitulis $ede vacaute compe-.

»

Alex. vi. atque. Eminentiffimis ac R. 'S. R. E.

dü

)5

Principibus, ac Cardinalibus S. Congregationis

fu

Talia fünt E. G. fequentia, qua in a£tis Capituli re-

»

de Propaganda fide, Calendis Aprilis anno D.

?

periuntur.

?5

1656."

Anno 1652. die 22, O&ob, in locum defuncti Exi*

Ejusdem Libelli Pag, 215. inter alia de Harlemo-

Scribit :

mii ac Ampl, D. Leonardi Marii, Prepofiti & Vicarii

Capituli, in Capitulo extraordinario electus eft com:

'» Supereft etiam nunc Harlemi Capitulum Cathe-

munibus fuffra

ii

gis A. D. Dalduinus Catzius Capiwli

» drale ex novem gratuatis Canonicis, Decano &

Decanus.

» Prepofito conftans, qui & cum Vicarii Apoftolici.

Auno 1652. die 20. Novemb, in Capitulo D. Eb-

» correípondentia jurisdi£tionem Ecclefiafticam per

bius communi fuffragio in Paftorem Am(lelodamen-

» totam^hanc Dicecefim exercent.?

Íem electus, acceptavit Paftoratum Antiqui lateris, ut

P

Jam vero, fi D. De La Torre agnevit Capitulum

vocant,

hoc tamquam Cathedrale, & jurisdictionem habens,

Eodem . die ftatutum, ut in locum D. Fontevn

& exercens ; fi hoc anno 1656,

Sedi Apoftolicae.

confítitueretur Amftelodami. D, Bartholdus

lius.

:

Enge

expofuit ; fi id Sedes Apoflolica fibi difplicere Ca--

pitulo per id temporis nunquam vel. per litteras

4

üglïi-

s

Pno Carrruro :CATHEDRAU HARLEMENSI,

363

äpl.

!

fignificavit, vel oretebtxs per miniftros (uos fienifi-

Auctor Morivi probaturus fecundam fcopi fui par-

of

cari eidem jufferit, qua ratione dicitur jam pridem

tem, qua erat, oítendere, quod merito ceníearur

Capitulum iftud extin&um, nonnifi Capituli nomen

Der

in preefenti rerum ftatu Sedes Harlemenfis vacare ad

d

retintiffe? aur quis zeore ferat, hodie Capitularesju-

eum effectum, ut Capitulum queat uti juribus, &ju-

ra fua afferere, ac flrenue defendere adveríus quos-

(

risdictione, qua de jure communi , &ex difpofitio-

IU

dam , qui per ob-vel fubreptionem Poatifici factam,

ne Concilii "T'rid, Capitulis Cathedralibus, S$ede va-

eosdem Capitulares omni

cante, competunt , fupponit, unaque & auctoritati-

ort

jure, nullo juris ordine fer-

Vato, exuere ftudeant?

bus & rationibus confirmat. fequentia.

Aft forte poftinitam cum Vicario B. Concordiam

]. Qnod a nafcentis Ecclefise exordiis, fzcclefiafti-

IQ

X

ablata Capitulo eft omnis

jurisdi&io, Capitulis Sede

cum repimen fuerit penes Epifcopos & Clerum fin-

Vacante comperens ?

gularum Ecclefiarum , Motiv. p. 17:

Id

Contrarium patet ex actis Capituli Harlemenfis hic

Il, Quod crefcente labentibus feculis Presbytero-

annexis.

rum, Diaconorum, & Clericorum numero, ccepe-

15,

0

Anno 1657. die4, AprilisinCapitulo ord. refolutum

rint quidam e Clero (cligi , qui nomine totius Cleri

eft, mittendum in Texeliam D. van Baeren.

Epifcopo proprius affifterent, & quorum confilio &

B.

Ifi

. D. Gaelium mitrendum in Calverdijk.

a(lenfu negotia Ecclefiaflica expediret, & quorum

Heyloam miffus eft D, Ooms. per modum provi-

corpus pofterior aetas Capitulum Cathedrale nuncu-

fionis.

avi, P. rz, & 18.

Dc

Communibus fuffrao

2

lis electus eft in Cenforgm li-

III. Quod, licer facri hujuscorporis, five Senazus,

d

brerum Erud. D. Joannes Stenius.

Epifcopus fit caput ; ejus tamen incolumitas actua-

atl

Anno 1657. die 9. Octobrisin cap, ord.refolutum

lem capitis iftius exiftentiam non requirat. P, 1g.

l;

eft, quod D. Gaelius maneatin Calverdijk.

IV. Quod ab exordio Ecclefiee Clerus, Epifcopo

Petente Ill. ut D. Heere Paftoratum in Noortwijck,

defuncto aut a funclionibus impedito, regimen füfce-

d

aut in loco de Kley obtineat, refolutum eft oportere,

perit, totamque curam Paftoralem habuerit. lbid. -

ut ill, alterutra ex parre fatisfiat,.

V. Quod jam pridem Capitulum Cathedrale, pri-

LiM

Anno 16558. die 15. Jan. refolutumeft, ut D. Schot:

ftinum Clerum cum Epifícopo reprafentans, Eccle-

tus per Erud, D. Verkampen Canonicum Harlemen-

fia ita ordinante , curam & regimen Ecclefie , defi.

1

fern inftallerur in Paftoratu Heyloénfi.

ciente Epifcopo, füfcipiat. P. 19.

Anno 1659. die 22, Aprilis conclufum eft in Ca.

VI. Quod Capitulum Harlemenfe, cum poft mor-

pitulo, quod vifitatio facienda fit

tem Godofredi Mierlo, Epifcopi Harlemenfis, nemo

pituli nomine.

; Epifcopi &Ca-

illam Sedem Epifcopalem, tanquam proprius Epif-

TTria ex his liceat concludere,

copus, ufque nunc impleverit, haberi debeat ran-

l. Archi epifcopum Ephefinumn, etiam poftinitam

quam Capitulum $Sede vacante,

cum Capitulo Concordiam , agnoviffe Capitulum

Denique pofteaquam & afferuit, & probavit Se.

J

Harlemenfe tan

dem haberi pro vacante ad eum effectum, ut Capi-

óede vacante,

quam Zerai ac legitiinum Capitulum

talum queat uti juribus & jurisdictione, qua dejure

0

ll Capitulurm iftud, etiam poftinitam eandem Con:

communi, & exdifpofitione Concilii Trid, Capitulis

cordiam , jure, Sede vacazte , Capitulis Cathedrali-

Cathedralibus, Sede vacante, competunt, non tan-

bus competente ufum fuiffe, neque Sede Apoftolica,

tum per mortem naturalem Epifcopi , aut alias fpe-

neque Vicario A, contradicentibus,

cies vere vacationis, puta depofitionis , aut transla-

Denique Concordiam inter Vicarios A. A. Rove-

tionis ad aliam Ecclefiam ; fed etiam per folam Epif-

nium & De La Torreexuna, & Capitulum Harlemen-

copia paganis, aut[a fchismaticiscaptivitatem , ob re-

€ €x altera partibus initam , a S. Sede (pro noftra fci-

motiorem, & diuturniorem a Sede füa abfentiam,

;n

entia) numquam fuiffe reprobatam.

denique ob ejusab Epifcopatu, auta functionibus fuf-

oc fcimus quod anno 1659. die 18.Sept. in Ca-

penfionem ; tandem concludit auctor Motivi quod

pitulo ord. relarum fit, DD. Decanum & Copallium

cum Archiepifcopus Sebaftenus, qui ne proprius

egiffs cum Ill. D, Internuntio Apoftolico Bruxellis

quidem eít Sedis Harlemenfis Epifcopus, eotempo-

tum degente, eamquefüafiffe, utcum Epifcopo Tral

re, quo Motivi auctor fcribebat, & in remotis age.

lenfi, Coadjutore Éphefini, durante mentis infirmi-

ret, &infuper a fuo Vicariatu auctoritate Apoftolica

tate pofterioris, Concordiaminirent, füb iisdem con-

foret fufpenfus, Capitulum Harlemenfe queart refu.

ditionibus, füb quibus convenerant cum Ill. Philip-

—

mere exercitium jurisdictionis füz, quz fibi, tan-

penfi & Ephefino, utpote quas teftabatur fibi minime

diíplicere,

quam Capitulo $edi* vacantis, femper inheefit.

Sufficient hec

!(m fperamus) zquo le&tori, utno-

Morivi auctorem plene intentum füum, atque ita

bifcum cenfeat, merito a nobis primo hujus refuta-

victoriam obtinuifle, fivera hec omnia forent , prae-

tionis neftra capiti praefixum effe hunctitulum ;

videns auctor Refponfi, plurima incontrarium, tum

Offenditur , ab au&ore. Motivi juvis fundate a[fer-

in l.; tum in II. refponfi fui parte allegat, quibus fi

tum, &? ab au&lore Refpoufi ad illud Motivum infun-

non plane viétoriam antagoni(te füo eripiat, remo-

,

date megatum effe, Capitulum Harlemenfe mon tautum

retur tamen.

En hic praecipua,

fuiffe [ua im evetlione , fed & uo in progve[Ju perimanftffe

l. Negat, quod ab exordio Ecclefiee Cleras, E.

Z

:

erum ac legitimum Capitulum.

pifcopo defun&to , aut a functionibus impedito, re-

. Procedendum modo ad Scripti hujus

gimen fufceperit , toramque curam Paftoralem ha-

buerit.

CAPUT SECUNDUM.

ll. Afferit.& Cathedram, & Sedem Harlemenfem

4n quo vefpondetur iis, qu& autlor. Refponfi objicit ad-

collapfam &everfam modo effe , ac proinde dicinon

verfus vefolutionem aucforis Motivi ad quajlionem

polfe vacantem.

Denique oftendere fatagit, fufpenfionem Sebafte-

| jäcztlzdaiiz ei propofitam.

ni non effe rationem fufficientem , ob quam Capitu-

I.

lum Harlemenfe cenfeatur poffe gaudere in pree(enti

Breviter exponuntur , qz.«c;a a

u&or Motivi allegat, ad

rerum ftatu juribus, & jurisdictione, qua de jure

probandum , quod Capitulum: Havlemenfe , in pr-

communi, &exdifpofitione Concilii Trid. Capitulis

Jenti Miffionis Hollaudice ffatu , po[fit exercere pev

Cathedralibus Sede vacagte competunt.

u Vicarium , ea qua& de jure cominumi competunt

Singula penitius nonnihil difpiciamus in $.$. ali-

Capittlo Catbedrali Sede Epifcopati vacaute,

quor fequentibus.

Supplem., Oper- Fan Efpem ParslV.

Z Z2

$. »11.

364

MoTIVUM L * PT

uli

CNERG

. Alterum, quod ex fupra memoratis conclufit au-

3

n

&or ifte, illud eft, quod , migrante e terris Episco-

C(Ih

Cler'us*nb exordio Ecclefie , Epifcopo d«f

D

Imfi"o , üut a'

po, Dicecefim univer(am admini(lrabat Clerus Ec-

clefie Cathedralis,

Norat hunc Ecclefie ufüm im-

funtliomibus impedito, vegümen fufcepit , totamque

Rh

cavam Paftoralem babuit,

pius Marcion (uti patet ex Epiphanio de Hszrefi

4di

Marcionitarum ) dum a Parre füo Epilcopo, ob ftu-

UM

Qui ea, qua five in Morivovjuris', five in exigua

prum virgini illatum ; excommunicatus, Romam fe

hac lucubranone, pro vera Capituli Harlementis exi-

D

contulit; mortuo Hygino, nono poít Apoftolos S.

p

ftentia, legitiimaque ejus propagatione diéta funt,

Sedis Antiftite, ab(olutionem excommunicationis fuae

ftol

attente perpenderit, meriio concludet, auctori Mo-

a Presbyteris viduate Ecclefie (uti fperabat) ob-

qd

tivi opus probatu minime fuiffe, quod Clerus ab ex-

tenturus,

Aft repulfam paffus eft, caufantibusPres-

ordio Ecclefie , defun&o Epifcopo, auta functionibus

byteris, fe eum, zzvito Patre, qui eum excomrnu-

m

impedito, regimen füfceperit, &c,

Siquidem fcopus

nicaverat, non poffe in communionem recipere, .

ejus unus bic erat 5 nempe oftendere, Capitulum

üu

Harlemenfe Ferum etiamnum ac legztimum effe Capi-

A"rgumenmm evidens, quod illo f2culo, Antiftite

bus

zulum,

Siquidem rite hoc per ipfum demonftrato,

defunéto, regimen effet penes Presbyteros; hoc

evidens erat, juxta modernam Ecclefie di(pofitionem,

enim ni foret, neque Marcion ad eos acceffiffet, ex-

E

regimen Sedis vacantis penes Capitulum iftud effe,

k

communicationis fuae Jevandz gratia; neque Presby-

five olim regimen iftud penes folum Clerum, five

teri i(ti fe excufaffent de defe&tu fuce porettatis in cafü

n

hoc fpeciali, nifi aliis inoccafionibus re

[60

imen Eccle-

nei

apud Clerum una cum zj/itatore fuerit, uti pratendit

auctor Refponfi, de quo plura inferius.

ia fibi comperere credidillent, utpore

l

uper eo vel

"n

Abfit ramen, utíi id probaffet, idcirco exiftiman-

;

ab ipfis Apoltolis, vel ab eorum difcipulis , rite in-

dus foret, (uti vult auctor Refponfi) zgvitis Cagoni-

ftruéti,

Unde & hanc disciplinam haud. infundate

bus, antiquum Ecclefia regimen novo, eique perfe-

quifpiam ad tradirionem Apoftolicam reducar,

in

P

&iori velle furrogatum, cum id ad fummum inde

Neque a vero forfitan aberret,

ui a(ferat hinc u-

Tà

confequens foret, iftis in Regionibus antiquo]jure u-

fum i(tum adhuc hodie in Ecclefia

R

omana, ántiqua-

p

tendum adhuc effe, ubizovo ob-temporum injuriam

rum traditionum pre ceteris renaciore, perfeverare,

locus non effet, five ibi Clerum, Zefuz&o Epijcopo ,

ut Sede vacante, jurisdictio devolvatur non ad Ca-

n'(li

aut a funttionibus impedito, regimen pofle fuícipere,

pitulum S. Toannis in Laterano, ubi Sedes eft Ponti-

tio

curamque Paftoralem habere, ubi forte Capitulum

ficia, fed ad Cardinales, qui funt Presbyteri, &Dia-

pl(

Cathedrale, cui juxta modernum Ecclefiae regimen

coni Romani, uti patet velex ipforum ritulis; neque

)b

jus iftud competit, ultra non exifleret.

mirum , cum Presbyteri in effentialibus Sacerdortii

p

Aft fruftra , reclamat auctor Refponfi ad N. x.,

conveniant cut Epifcopis, &in eadem Ecclefia cum

n

jus tale tribuetur Clero moderno, cum füftineri ra-

Epiícopo unum Sacerdotium conftituant, unde nec

tione nulla, juxta ipfum, queat, vel antiquo ipfiolim

mortuo Epifcopo Sacerdotium in Dicecefi vel Eccle-

Clero, defuncto etiam Antiítite, &c. jus illud com-

fia commoritur ; fed pro tempore in Presbyterisper-

et

petiifTe,

feverat , & fübfiftit; Presbyteri enim ordinantur, ut

ii

Certe admodum hofpitem, &peregrinum effe in

prafint. Echincetiamnum Pontificale Romanum inter

fi

hiftoria & difciplina vereris Eccle(iz íe oftendit au-

offüicia eorum numerat praeffe. Notari hic obiter

&or Refponfi, dum audet afferere, quod primis Ec-

queat quod habet Onuphrius in Chronico, nempe,

clefiae feculis Clerus numquam fuccefferit in jurisdi-

quod poft Xyítum zr.

Vacaverit Sedes Romana

&ionem Epifcopalem, anteerectionem Capitulorum.

pi

menf(es xi, quo £empore, inquit, Presbyteri $. R. E.

p

uid enim clarius, (utiin MotivoN.x1x. oftenfum

prefuerunt.

eft) quam Clerum Romanum, mortuo Fabiano, &

Sufficient hec equo le&tori, ut confentiat, recte

j

Clerum Carthaginenfem, pulfoinexilium Cypriano,

affertum effe ab auctore Motivi, quod ab exordio

N

Ecclefie regimen habuifle?

Ecclefie. Clerus, Epifcopo defün&o , aut a functio-

Qmnes 20$, Ícribit Clerus R.

Ep. 29. decet pro cor-

nibusimpedito, regimen totamque curam Paítoralem

pore totius Ecclefie , cujus per varias quafque Provia-

fufceperit obmurmurante fruftra auctore Refpon(i ,

cias membra digeffa [unt , excubare,

ac volente, conítantem efTe, ac toto fereorbe notam

$

S. Cyprianus Lib. 3. Ep. 16. Presbyteros, Diaco-

traditionem , vacantes olim Epifcopales Cathedras,

nofque fuosita compellabat, officium meutn veftva di-

non per defun&ti Epiíco

pi fenatum , fäd per Vifita-

ligentia prefeutet , & faciat omuia, que fieri oportet,

torem gubernatas effe.

"

Civca eo$ , €9c,

Allegat quidem in rem fuam Joannem Diaconum

T

Etin Ep. 10. Hortor £? mando , ut vos vicetea fun-

in vita Gregorii Magni lib, 3, c. 21, 22., afferitque

gamini circa ea gereuda, que admiuiflratio veligiofa

(fed fruftra) ita inrelligendum effs , (i quando dixit

depo[cit.

Clerus, fe gerere curam gregis, &c. nimirum, fi-

I

Quid

? quod diu ante B. Ignatius, a fui.s Antioche-

mul cum Prapofito , Metropolitano , aut Vi

a

ütg-

nis avulfus, Presbyteris fcripferit5 Presbyteri pa[cite

tore.

e

LT

eum, qui im vobis, gregem, ufquequo offendat. Deus

Quam multo facilius hac neg:;antur*, quam ä(Te;

eum, qui vobis priucipabitar.

runtür! Etenim apud difciplinze Ecclefiafticae peritos

p

Ex his fimilibufque, diu ante auctorem Morivi,

conítat, Vifitatores illos, qui , defuncto Antiílite, a

duo conclufit P, Thomaffinus, De Discipl. Eccl. p. 1.

Metropolitano ad Sedes vacantes mittebantur, ab illo

e

1

1526 VIL

miffos non fuiffe primario, ut vacantem Ecclefiam

Alterum, quod, cum non raro abeffe ab Ecclefia

regerent, uti perfuadere nititur auctor Refponfi; fed

[

fua Epifcopus cogeretur, regimen devolvi folitum

ut electioni futuri Antiftitis prafiderent, eumque ad

fuerit ad Clerum univer(um; nullo [(pecialiter defig-

Metropolitanum , ad quem confirmatio. fpectabat,

transmitterent,

nato Vicario Epifcopi abfentis.

Quod trali in. cafü, ut fcribit Thomafífinus, non

Unde & ipfemerille Joannes Diaconus, quem pro

f

Vicarii, non felecti quipiam ,. fed ipfum Cleri uni-

fe citat auctor Refponfi, eodem illo loco ab ipfo al-

verfi Collegium in curam & regimen totius Ecclefiae

legato, teftatur a S. Gregorio fcriptum effe Episco-

fuccefferit, licet alia deeffent, Epiftole evincunt Cy-

po Benenato, cui officium iftud Vi(itatoris impofue-

rilli, imo &totius Ephefini Concilii, fcriptae ad Pres-

rat; Prateruitas tua ad predittam Ecclefiam irve pro-

byteros , oconomos , aliofque Clericos. Ecclefiae

peret , & affiduis adbortationibus Clerum ,. plebemiue

ejus admonere feflinet , ut . ... , uno eodemqueconfen[u

Con&gminopolitanæ, fuper depofitione Neftorii.

t(zlern

ä

365

iU

PgRo CarrrvrLo CATHE&DRALI HAR-LEMENSI.

Q

talem fibi preficiendum expetant Sacerdotem , qui &

fit adeequatior , illa Sedes vacans dici potérit , ton

f"

tonto imim[lerio digimus valeat veperiri , €? a veuevandis

ID«

vero confracta aut everfa , quea de-fe idonea eít, ut

Canonibus nullatenus vefpuatur,

fedeatur, quamvis externo quocumque impedimen-

«

lisdemn pene verbis Hincmarus Archi - epifcopus

i.

to fiat, ur federe illajam nemo poflit; ni(i forte velit

Rhemenfis Henedulphum Laudanenfem Epifcopum

auctor, fedes ia cubiculo claufo ftantes confractas aut

adhortabatur feculo 9. ut Vifitatoris officio fungere-

$

everfasnuncupari quia illis nemo federe poteft, quam-

turin electione Epifcopi Cameracenfis ; Habetur hec

diu non patebit acceffus: Sed tunc demum fedes ali-

g

Epiftola Tor. $. Conc. generalium P,Labzi col. 1867

qua confracta , aut everfa , aut quid fimile dicetur,

b.

ibi & columna (equenti extat ejusdem Hincmari E pi-

cum , ceífanre etiam quovis externo impedimento ,

.

ftola ad Clerum , & plebem Cameracenfem , ipfos:

ll-

adhortantis, ut Canonicam electionem faciant cum

de fe tamen raliseft, velin tali (tatu, ut abfque nota-

:

bili immuratione federe ila nemo poffit, A Paris

Fifitatore fibi defignato.

Sedes Epifcopalis zoz coufra&a, íed potius vacua,

Altera pars officii Vifiratoris erat, Canonice ele-

aut Z'acans dici debet, qua licet fub poreftatem reda.

l

&um Antiflftem, debitis electionis fua teítimoniali-

&a, alienama Religione R Catholica Religionem pro-

)C

bus munitum , ad Merropolitanum adducere. Ibid.

rentem ; impleri a. poteftate R. Catholica, faltem

Y

Denique, vel ipfe Ex. P. Lu

pus To. V. Pag. 474.

comrmode, nequeat; eo ramen in flatu permanet

Iy.

ab auctore Refponfi cirarus, afferit Vifitatores tumin

(uti hactenus Deo fünt laudes, permanfit Sedes Har-

f

Ecclefia ceepiffe ceffare , quando Regie nominatio-

lemen(is) ut füblato. pradicto impedimento, citra

e

nes ortum in Ecclefiaaccepere, cujus hanc dat ratio-

notabilem fui immutationem, impleridenuo poffer.

Te!

nem, mmirum quod pa/mare ipforum officium, nem-

l«

pe, 7ovi Epifcopi eletionem dirigeve, per. Regiay no:

Sane, non ad Sedes everfas, aut cozfra&as; (ed

t

muünationes fuit penitus evacuatum.

ad Sedes vere vacantes, ini(los fe a (ümmis Pontifi-

Non igitur Vifiratores Ecclefiis viduatis Paftore ab

cibus exiftimarunt, quotquot haétenus tanquam Vi-

]*

initio dati funt, ut regimen Ecclefiarum in fe, ac cu-

carii Apoftolici ad Sedes Harlemeníem, Leovardien-

1

ram Paftorelem cum Clero fufciperent; fed praci

fem, &c. mitli (unt ab integro jam feculo ; licet per

pue, ut Clerum, plebemque in electione novi An-

proprios Epi(copos impleri ill& commode non po-

tuerint.

tiftitis dirigerent,

]

Fixum proinde maneat, juxta Apoftolicam tradi-

— (Tetati hoc funt (ut alios praterearn) Rovenius,

tionem, regimen Ecclefie , defüncto aut amoto E-

d.

& DeLa Torre, ambo Vicarii A, dum in famofis fuis

i

pifcopo, penes Clerum refidere; non ita tamen, ut

Concordiis, cum Capitulo Harlemenfi initis, pro-

V"

ab eodem Metropolitanus penitus excluderetur, ut-

feffi funt, f& Capitulum Harlemenfe agnofcere, tam-

pote cui, etiam vivente Epifcopo, magna auctoritas

quam Zerum , ac legitinum Capitulum Sede ( non e-

i

in ipfütn Epifcopum jüre antiquo competebar.

verfa, aut confraa ) fed vacaute, uti ex ipío titulo

Aft quorfüm operofa hac probatio ? cum auctori

Concordiarum iftarum, manifefte liquét.

Q

Ir.

Motivi fufficiat oftendiffe, Capitulum Harlemenfe

Ad majorem jam dictorum confirmationem addi

etiamnum effe Zeram ac legitimum Capitulum Catbe-

hic poffet, (uti previdit ad N. x1. auctor Refponfi )

t

drale, ac proinde tale, cui Sede vere vacagte, Eccle-

fie re

Sedes Epifcopales Philippenfem , Caftorienfem, Se-

gimen, curaque Paftoralis, nifi aliunde profpe-

baítenam, ad quarum titulos fücceffive quinque ex

&um fit, actualiter competit.

Z

Vicariis noftris A, confecrati fuere Epifcopi, etiam-

Vidit hoc Refponfi auctor, & hinc in

'fecunda fua

num 'Aacare.

d

4

párte totus pene ineoeít, ut oftendat Sedem Episco-

Aft, quia in $. $. III. & IV, Capitis l. abundeoften-

palem Harlemenfem, non proprie vacaztem , fed con-

fum eít, Sedem Epifcopalem vere dici poffe effe va-

jra&tam potius & everfam dici oportere.

vanter, etamfi pluribusannis vacaverit; ita quidem,

Quam vero & hic palpabiliter hallucinetur au&tor

ut illam quoque fine difcrimine per proprios Epifco-

Refponfi, evincet

pos implere Pontifex non potuerit; hinc patientiee

le&oris parcentes, confirmationem iftam hic przete-

ä

$ L

n

rimus; prafertim, cum p

lura ià hanc rem dicenda

nobis fuperfint in fequenti

Sedes Epif?oþalis Har!emen/ïlr » —on þroþw'e confracía ,

j

v evtr/a, fed Vacanus dicenda eff.

$. I V.

*

Tría in medium affert auctor Refponfi , probatu-

Catones , qui volunt Sedem zzltmätres tenfey mom va-

rus Sedem Harlemenfem cosfra&am potius, quam

F'acantem dici debere.

cave, nequaquam evincunt, Sedes illas confradias ,

aut everjas effe, qua diu proprio Epifcopo cavent.

j

I. Petit ex proprietate fermonis; illa enim, juxta

l-

ipfum, fedes potius copfraZa , quam vacazs dicenda

Alterum argumentüm, quo utitur auctor Refponfi,

eft, inqua nemo feder. fed necíedere poteft; quem.

probaturus, Sedes Epifcopales, qua longo tempore

admodum nec in Phyficis vacare dicitur, quod im-

Epiícopo proprio orbatz impleri non poffunt, coz-

pleri non poreft,

fra&as dici oportere, non autem vacamter , formatex

: R. Si proprietatem Sermonis fectari luber, multa

follicitudine Ecclefie, que ordinavir, ut defünéto

effe conítat in Phyficis, qua impleri non poffint, ab

Antiftii, quam poffet citiffime, novus fürrogetur,

illo faltem, qui rem illam antehac poffidebat ; quae

juxta illud $. Gregorii; Sacri Camones ultra tves tuen-

tamen propterea non cozfra&a proprie, imo necim-

Jes Ecclefiatm precipiuut nom vacave,

proprie quidem, fed vacare, feu vacua potius diceri-

Sollicitudinem illam Ecclefie nemo non laudat,

daíunt. Sic E, G, buría aurifera, & dolium vina-

fed ex ea velle inferrel, quod Ecclefia Sedes illas non

ä

rium, deperdita, auroque & vino ab inventore con-

amplius ramquam vacaztes habeat, fed tamquam cog-

fumptis , non cozfra&a , fed vacua potius dici de-

fra&las €? everfas , in quibus defuncto Anriftiti juxra

bent; licet, quoadu(que ab illo poffidentur, a priore

rigorem iftorum Canonum novus Epi(copus furroga-

polfe(lore, etiamfi velit, impleri nou poffint, Suf-

tus non fuerit, ne vel ipfe au&tor Refponfi afferat.

ficit, ut in eo flatu& buría & vas predictum perfe-

Et, ut de fola nunc Ecclefia Romana agatur, teíta-

-verént, in quo, dum Deo difponente, & buríà &

tur Onuphrius in Chronico, Sedem Apoftolicam va-

vas memoratum poftliminio revertentur ad priorem

caffe poft Xyftum 2. Menfes x1, quotémpore;, iuquit,

potfefforem , (ine notabili fui immuratione, & hoc

Et, ut fimilitudo

.vino; & iíla auro repleri queant.

ft'f!byteri ! S . E. pr&fuez*unf.

Poft

^

266

MomrvivuM Jukxs,

*

Poít Honorium Aunum r, Menfes vt dies 18.

Regis Hierofolymitani ditioni au jam vefhitui , aut

li(ce

nt

. Poft Matutinum Menfes t3. dies 28.

ip futurum veflitueve Gratia Divina dignabitur ; Ber-

Poít Paulum Conítantini filium

nardus Sedis Antiochene Patriarcha, períuafus laedi

1e

fem r.

Annum 1I, 3Men-

m

.

per hec Sedisfuz jura, legatos Romam miferit, 7u-

Et uti in $. IIl C

apitis [. Vidïmus, führ non contem:

ffa petens, nempe, wt. dejcipti tevmimi cujusque Pa-

li

f0

nendi Au&tores, qui fcribunt pott Marcellini exceffum

triarchbatus per Sacro Santlum illud. Nicezum Conci-

vaca(le Sedem Romanam ad annos vi1; fuünt item,

lium immobiles permanevetit.

(

fi tulit aj S. Pontifice Pa-

tefte Platina, qui poft Nicolaum I. ad annos viit. &

Aft, quid ad hzc refípon

ultra vacationis terhpus extendunt.

triarcha ? alienum

Üi

plane a mente, & a—Principiis au-

ob

- Jam vero, quis dixerit, Sedem Apoítolicam, ob

&oris Refponfi.

dilatam hanc novi Antiftitis electionem, cosfra&am

Refcripfit itaque Ponti

fex, tefte Bar'oni»o'; |

l

» Nec de nobis menti tuz opinio illa fübrepat,

NT

aut everfam intermedio iíto tempore fuiffe, & non po

tius vere vacal[Te ?

A

)5

quod Autiochenam Ecclefiam deprimere, aut in-

Vidit hoc vel ipfe auctor Refpo

lG. & hinc ad N.

»

honorare velimus, Siquid ergo vel Antiochenee,

[

W

x11 diftinguendum vult inter. Ecclefias, que brevi

?3

vel Hierofolymitanz Ecclefize aliter fortaffe quam

poffunt impleri , & inter illas, de quibus incertum

»

oportuit, de Parochiarum finibus fcripfimus, nec

£0

eft, quandoimpleri congrue potuerunt ; ira utexifti-

$)

levitati, nec malitiae ad(cribendum , nec propter

met, regimen priorum merito ad tempus credi Ca-

»

hoc apud vos fcandalum coneitandum , quoniam

eí

I

pitulo, pofteriorum vero regimen velit devolvi im-

L

(obférva Pottificis bumilitatem &5 modefliam) &lo-

mediate ad Sedem Apoftolicam,

LE

corum longinqua prolixitas, & antiquorum nomi-

R. Diftin&tionem illam nullojureniti, & ab aucto-

95

num commutatio, qua civitatibus & Provinciis

re adinventam effe.

Verum quidem eít, quod po-

»

accidit, m'àgnam nobis ambiguitatem, vel igno*

Á

fteriorum iftarum Ecclefarum defolatio cas fpecialius

»

rantiam intulerunt, Carerum, &optavimus ; &

commendet follicitudini generali, quam Sedes Apo.

H

optamus , non fcandali, fed pacis fomitem mini-

ftolica habet in omnes Ecclefias; aít quod illa aufer-

?5

flrzre, füum jus & honorem quibuf/cumque Ecclce

2

ret jus omne, quod ex traditione Apofítolica Clero

fiis confervare. ,,

olim competebat , & modo juxta Ecclefie difpofi-

Qui poterat luculentius declarare]Pontifex, Patri-

tfionem, traditioni i(ti conformem , competir Capi-

archales iftas Sedes a fe habitas non effe, tanquam

J

tulis Cathedralibus, ubi adhuc illa füperfunt, haéte:

confraiías £? everfar $. fed tamquam vere vacaztes

ell

p

nus non videmus.

Etenim non novos Patriarchalibus illis Sedibus, quafi

t

jl

Ceterum, quam aliena femper fuerit Ecclefia ab

de novo rurfum erecte forent, terminos, fubditos-

eo, ut putaret Sedes illas Epi(copales, quc propriis

que affignandos refcribit ; fed econtra omnia eodem

(

Paftoribus ad lengum etiam tempus orbate fuerant ,

potius in (latu relinquenda effe, in quo antehac fuif-

J

n

vetaniibus quoque alienis poteftatibus illas adimpleri,

fe conftarer. Liquethoc non tantum ex epiítola jam

lii

non proprie vacare, fed covfra&as potius effe & ever-

ex patte defcripra, fed ex altera ejusdem Pontfficis

du

Jàs, unico, memorabili tamen, exemplo juvabit o.

ad eundem Patriarcham , in hac verba ; Ecclefias

ftlendere in

» illas, quibus certi fines affignari poffunt, quoruma

D)

)

P]

termini ac poffeffiones diutina poffeffione ac ty-

1!

: 50 Vo

?

,

rannide confufi non fünt, & ipfarum Ecclefiarum

»

urbes illi volumus Ecclefiae fubjacere, ad quam ex

D

Ex i$, que circa Sedes Patriavchales Hierofolymita-

h4

L

Df

Zzamy, €9 dutiocbenam anno 1099. accidevunt, offen-

antiqua fciuntur juftitia pertineref »

ditur , Ecclefias , de quibus. in $. precedenti, uon

Liceat modo ex his omnibus fecure concludere.

fa

confra&as , fed. vacantes dici debere,

L. Sedes Epifcopales, etiamfi intra tempus a Ca-

tu

nonibus prafcriptum de novo Antiftite ipfis non pro-

Vacaverat (uti verifimileeft) abanno 695. u(que

videatur, idcirco dici haud dabere comfra&as vel ever-

)

d

ür

ad annum 1099. Sedes Hierof:

mitana , quando

fs.

le

"T'heobertus zz Patriarcbaim Hiero

l

]ymitanum ele&tus

lI. Id etiam locum habere, licet novi Antiftitis

furroc

li

eff in generali conventu Priucipum , eorumque qui ad-

2

atio ad plures annos ob legitiÁnam caufam di£-

erant. Epifcoporum.

feratur.

III. Id obtinere etiam

iflhic, ubilicet Pontifex ve-

Similiter non longeabhinc Sedi Antiochenz, quae

i

& ipíà trecentis & amplius annis vacaverat, prafe-

lit, Sedes illas nequit, citra incommoda, de novo

&tus eft Bernardus; a quibus Religiofi Principes acci-

Antiflite providere; fiquidem hac omnia locum ba-

pere voluerunt finguli fuorum Principatuum invefti-

buere in Ecclefiis Patriarchalibus Hierofolymitana &

ï

turas ; Godofredus Regni Hierofol

Antiochena , de quibus jam actum eft; Nam

ymorum ; Boa-

mundus Principatus Antiochiz.

L Ecclefia ifte longiffimo amba tempore, &,

U

Quo facto, ab iisdem conftitutee funt dotes iisdem

juxta calculum G, Marcelli, haec trecentis annis, &

Pt

Ecclefiis, quales anteceffores Patriarchee habuiffe fci-

ultra, illa quadringentiscirciter, viduatae proprio fue-

I

rentur.

Baron. adannum 1099.

rant Antiflite,

ls

uid clarius, quam viris illis Primariis perfuafum

II. Hllas commode Pontifex implere nequivit, ve-

U

fuifle, Sedes illas Patriarchales nulla nova ere&tione

tantibus fcilicet Arabibus, Saracenifque novos iíthic

creari Patriarchas,

indiguiffe; ac proinde non cozfra&as aut. ever/as, ut

C

vult auctor Refponfi, fed vacuas dumtaxat, five va-

]. Illis non obftantibus Pontifex Sedes illas non

j

cantes fuiffe, uti pratendit au&ctor Motivi? -

habuit pro confra&is fed pro vacantibur; Etenim fi

Unde nec Daronius, qui Hi(ítoriam hanc exaécte

confractas illas omnino &everfas putaffet, quid ob-

enarrat, ullam alicujus Bulla Pontificie , aut formu-

ftitiffer; quominus novis Sedibus novos tribuiffet ter-

M

d

le, aut minute , qua formaiftiusmodi nova erectio-

minos, Provincias, Civitares? quod tamen fe ifthic

nis contineatur, mentionem facit.

facere potuiffe negat, fcribens hac de re ad Regem

f

. Sed evidentiora hsc evadenrt , fi jam dictis

Vexa jun-

Balduinum; /Vec emimi poffumms, inquit, tuamifeffe

gantur, qua idem Baronius de iisdem Sedibus Pa-

Sau&lis Patrum noffrorum couflitutionibus obviare.

uod fi hec omnia locum habuerint in Sedibus

triarchalibus profequitur ad annum 1108 videlicet,

quod, dum Pafchalis Pontifex Gibellino , fecundo

illis Patriarchalibus, totannis proprio Paftore vidua-

ä

poít Theobertum Patriarchae Hierofolymitano, coa-

tis ; quidoi & locum habeaunt refpective in Sede

ceffiffet , Patriarcbali jure vegendas. Ecclefias , quas

menfis,

Harlemenfi, id eft, quidui & Sf:des Harle

licet

g

Pno CAPITHLO dATjHEDRALI HARLEMENSI.

quj

36

u

licet uno: jam feculo ,. & ultra,. proprio orbara fue-

perefTe; inter

pide. concludit, Sedem 'Harlemenfem

al

rit Pa(tore, licet commode non poruerit eo tempo-

everfan ette.

re per novum , propriumque Antiftitem. a Pontifice

| ]((-

0

: Qua-tïï.id», figt infundate ,

Aqdoceïbitf

impleri, Zetautibus , (cilicet Ordiuibus | Confederatis

J

buic Sedi Epifcopum . ordinavi ; cenfebitur nihilominus,

$ VEL-

non effe costrafatla & evera , fe

Dj

Ccave :

-

d ;antummcdo : U-

Ex "l:?z)ll(z' .äreäionz'f Säa'z'y Harlemenjz'f ;?okcltzdi :

a

.. Porro, fi Sedes Harlemenfis etiamnum fübfiftar pra-

dem allaum bodie :cog

neqztit ; t

-fïä&'(ïm;',

di£tis non obílantibus, licet vacags, quidni iisdem non

o 'ev;erfzzm éffe.

obítantibus, fubfiflat etiam nunc Ferum ac legitimum

Haxleni C

[?i

4

pitulum ? .uti exinde probare nitebatur au-

Veruht.n-q;üidan eft, Sed&m illam hodie non tan-

ln-

thor Motivi. Pag. 11.

,

tum effe, fed & jam dudum proprio Paftore orbatam

Es

Vel ultro ex his concludet le

&or benevolugs argu-

fuiffe, fed,; praterquam quod Sedes Epifcopalis ( udi

dmm

menta authoris Refpontfi hucufque allata,. nequaquam

oftenfum. eft fupra ) fine Epifcopo- poltit ubfiftere ,

XC

evincere, quod. Sedes Epifcopales, & inter illas eriam

etiam pluribus feculis; Sedi iíti indivulfe femper ad-

t

Harlemenfis, quibus longo tempore dari non potuit

hecfit dignitas Epifcopalis, qua Epifcopus fimulatque

m

commode proprius Epiícopus, idcirco dici debeant

ordinabitur ,

g[ï"e coufraca ,

bitur.

fine ulla Epifcopgms immutatione orna-

lqæ

in

þvel everfa, quer eft, ut inquiramus

Tl«

Ad Dotem quod attiner; ^ cum fem&l illa affigna-

"i

ta, & Epifcopus in ejus poffeffionem fuerit mifíus ,

lQ^

A WE

erectio babuit. plenum .complementum; a€' proinde

licet dos illa jam fit ablata , — dici Sedes illa nofi pó*

f

"du id velle evinicant "Autbor ille ex Motivo Ecclefie, ob

re(t effe deflructa & ablata, citra injuridmi Sedis 'A-

quod per. Ganones .[uos accelerari voluit novi

la

poftolicae ,. qua fola

poreft auferre; 'que "æmil

"utiflitis elecfiouem ?

concetlit. -

[l

Supereft quoque hac in Sede Cathedra . doctrinz ;

m

Intentio Ecclefie (fi authori Refponfi Hdes ) ordi-

cum plurimi ( Deo fint laudes ) ifthic fuperfint, R. Ca-

nantis ele&ctionem novi Antiílitis quam citi(fime fieri ;

tholici, parataudire, fi inte

f

eft impedire, ne Ecclefiz ab Acephalo quodam Capi-

Paftoris fui.

grum ipfis'forer , vocem

tulo diu regantur.

$*

Deinde ibidem 'hucu('qne füpereft ferfiIOriUm'in

ff

Quin longé praftet Ecclefiam repi a proprio Fpis-

Bulla erectionis delineatum , e

uædem fäzili;e; Civira;es;

*

if

copo de confilio fui . Capituli ,. quam. neglécta ( ubi

pagique intermedii.

fieri ca. poteft ) electione novi Antiflitis , regimen

Denique adhuc extat ibidem fpirituale , five Eccle-

illud diu relin

ls

qui Capirtulo Acephale, non eft qui

fiafticum Tribuna! , utpore in €o confiftens, quod fint

dubiter.

fideles, qui parati fint correctioni Paftoris füi fe fub-

Q5

Quod vero pia hzc Ecclefize intentio ufque eo fe

mittere, & fefe fe

parare ab omni fratre inordinate ame

extendat, ut velit hoc ipfo. Capitulum aliquod 7-

bulante; & in- malitia fua conturaci.

vupiac legitimum interire, dum per longius aliquod

Fixum itaque maneat. - lo, Sedem

.Harlgmen&m n

temporis intervallum proprius alicui. Ecclefize praefici

que nunc fubfiftere.

;

g

Cano-

nequit Epifcopus, hujasque non arbitramur.

I 1. 1dem effe;de. Capitulo C

arhedraïi Hai*lemenfï.-ï'

nem qui d precipiat alleget author Réfponfi,

I ! I. Subfiftente adhuüc Copirulo; merito autho-

Pra'ttabitne forfitan Ecclefiam aliquam , puta Eccle-:

rem Motivi potuiffe afferere, quod Capiralüm ittud

fam R Catholicam in Federatis Provinciis, non.tan-

eo tempore,: quo fcribebat, juxta preefentes tum re-

tum opera & confilio proprii fui Epifcopi, fed & Ca-

rum circumí(tantias , poffet uti Juribus & juvifdi&tioue,

)

pituli Carhedralis, quod fpeciali Dei providentia legi-

L

qu& de jure coyuuni Capitulis Catbedralibus Sede Fa-

:

ume ifthic hucuíque propagatum eft, defítitutam vel-

cante corpetunt.

le, quam veram Capituli ifftus, ac legitimam exiften-

Ratio ejus erat duplex, altera ex remotiore, & diu-

$

tiam, non obftantibus füpra dictis, agnofcere?

turniore abfentia, altera ex füfpenfione Archiepifcopi

Sed, inquis, obviari poteft per Pontificem incom-

Seba(teni V, A. petita.

mpodo iíti, dando Provinciis iítis Vicarium aliquem

Priori omiffa, fecundam im

Apoftolicum, cui cura omnis demandetur.

pugnat autho: Re-

fponfi.

:

Aít quid fiat, fi eadem poteílas, quae vetat. px*oQ

An recte, videbitur in

priom Sedi Harlemen( prafici Anüflitem , . omne

:

quoque Vicario ifti Apoftelico jurisdictionis cujus-

$ VIIL

cumque vetet exercinum, uti. plus vice fimplici fac-

tum alias novimus ?

an uon tunc faltem potius ex-

"dn fufpen[oy €7 iu vemotis agente Archbi epifcopo Sib:

pediret , Capitulo Antiítite füo- viduato Ecclefice

F. . Capitulum: Harlemenfe potuerit. uti juri-

regimen commnittere ,

quam finere, ut ifthic fine

bus, €9 jurifdiclione ,

Capitulis: Catbedra-

legibus, fine. difciplina, fine. directore peffumeant

libus Sedg F'acaute competeutibus ?

omrtia ?

Noftro, equiden fenfu id potius expedirer.

Minime ergo author Refponfi, evincit ex motivo Ec:

.Ad utrumque reípondet affirmative author Moti--

clefie, de quo fupra, Sedem Harlemenfem, proprio

vi, pag. 2r. Ratio, ob quam author ifte cenfüerit ,

jam dudum viduatam Paíftore, non amplius fub(iftere

Capitulum. Harlemenfe, ; Archi.epifcopo Seb : jn re-^

Et hinc alio rurfus argumento,, vel'ex ip(a Sedis iflius

motis agente, uti potui(fe juribus & juri(dictione jam -

erectionis Bulla defumpto, conatur oftendere, Se.

dictis, hec eft ; nempe quod cumifto in ca(ü Epifco-

dem. Herlemenfem jam pridem confractam & ever-

pus, populum fibi commiffüm regere, - curamque'

fam effe.

Paftoralem ei impendere nequear, eequum ac rationa-

. Etenim juxta Bullam iftam Sediilli a Pontifice a(fig-

bile fit, ut corpus illud ; cui una cuim Epi/copo regi-

Baezt . o TE AE Vr

nata funr íequentia ;

locus Sedis, Civitas nempe

men incumbit, illud exercer

.

Harlemenfis, & I:cclefia, S. Davonis ; Territorium:;

Epi(copi füppleat.

e p;rg'gt-, : defe&umque !

Civitates varie , Pagique intermedii ; "Tribunal jufti-

: INon folius hzc aut

horis Motivi, rlmnr folius P, .Tho-'

ti, Cathedra, Doctrine, Dos . competens ;; qua

maífini, ( uti fupra vidi

H

,

»us) fed comgngxïis Doécto-

3

omnia, cum juxta authorem Refponfi ex una . parte

rum eíft (ententia.

requirantur ad veram exi(lentiam Sedis Harlemenfis,

Ratio-. authoris..Motivi ,

ob vquam; Archi'epifco-

po prefato.ab exercitio Vicariatus Apoftolici faf:

& ex aha ,. juxta ipfum, .certum fit hodie non fu-

PGD(O P

|

—

568

L

MorTr:ivuw Junis,

penfo, cenfüerit Capitulum præf'atum, juribus & ju-

Ad Metropolitanum quippe tantum fit devolutio ,

LI

rifdictione füpra expreflis uti poffe, ea eft , qwod fciret

ut ad füperiorem

L

ideoque non nifi fere in cafü

Epifcopum fufpenfüm a. Bonifacio vm. X, Cap: wnico.

negligentiz , aut appellationis, & querele, — Ad Ca-

uri

ANe Sede F'ocaute in F Leequiparari cum Epifcopo mor-

pitulum vero proprie non fit devolutio ; fed Capi-

gliter

tuo, quoad effettum; ut ürroque cafü collatio praeben-

fi

tülum conftans ex Epifcopo ranquam capite, & Ca-

gt

darum, que

nenicis tamquam mermbris, unum quafi corpus con»

per folum Capitulum fieri queat,

pectabat ad Epifcopum, &.Capitulum

at

ie

ficiens, deficiente Epifcopo ejus capite minifteriali,

ï

copfm

Verba Capituli funt ;; ,, Si ad Epiï'coþum & Capi-

pergit jurifdictionem penes corpus exiftentem exer-

9?5

tulum communiter pertineat collatio praebendarum,

glitet

cere, qua per Epifcopum, ut cap

*

üt corporis, exer-

De

» mortuo Epifcopo , vela beneficiorum collatione

cetrur,

» fufpenío, porerit Ca

pitulum vacantes conferre prze-

Vi

?5

bendas, .&c.

Hinc concludunt Canoniftee, omnem jurifdictionem

Tus:

tam contentiofam, quam voluntariam , effe penes Ca-

Si locum id habet refpe&ctu prabendarüm, etiam

ï;

j ?

pitulum Sede Vacante, 77// ubi a jure cavetur contva-

illarum , quibus nulla annexa eít cura animarum,

viun; uti, ex Canovifltis & ipfo Fagnano, in Mo-

quanto.id potiori jure locum habebit in' collatione

tivo Pag. t9. probatum eft, Ad Metropolitanum au-

yoini

Paítoratuum,

disF

untur ?

qui nullam quandoquexdilationem pati-

tem non devolvitur, nifi in cafibus

jure expreffis, ut

N

omnes pàffim Canoni(tae docent.

Quid ad hzc aurhor Refponfi ? objicit authorita-

vt

Quare Philippus probus in notis ad Gloffam prag;-

tem Fagnani z Cap. quia diverfitatem de conce[J. pr-

maticam titulo de cozcubizavis $. — Et nibilominus ,

epilc

bend. docentis, in cafu füfpenfionis Epifcopi , juris-

eam

verbo Superiores, INut. $. ait poít alios ibidem cita-

dictionem non devolvi ad Capitul-u.m, fed ad Ponti-

:

tos, quod £pi/copo mortuo maturaliter vel civiliter ,

leme

Icem.

nitt

Capitulum in omuem juvi[ditlioneam temporalium 67 [pi-

Sedi

R. Non. uno modo objectione ifti poffe fatisfieri;

ritualium fuccedit.

I. Dicendo, locum id dumtaxat habere, dum Epif:

Bar

Praetendit preterea Fagpanus, quod in cafu Cap. 3.

copus ob crimen aliquod eft füfpenfus ; atque ita fen-

de fuppl, neglig. prelat. ia 7^ 1. jurifdictio competat

tit Thomafliaus Parz, x. Zib. 3. de Benef : ad IN. P1II,

tm )

Capitulo non jure proprio, fed ex indulto provifionali

Àrc!

ANec. f[uccedit. Capitulutm , inquiens, ip juvifditlienem

ipfius Pape ,ut patetex his verbis Capituli : Dozec per

KEpifcopi cvinnofi , vel àucapacis, 9 ideo excommutuicati

tio V

vel fufbenfi.

4

Sedem /poflolicam , cujus interef? Ecclefiarut provide-

flat

re neceffitatibus, fuper. boc

ipfum Capitulum quatá cito

Cum igitur nullatenus. conftaret authori , Motivi ,

commode

4

(lio

neque etiamnum conflet Archi-epifcopum Sebafte-

aliud,

poterit con[ulendam , contigevit ordiuavi

qua

num , ob crimen aliquod ab exercitio Vicariatus füi

Negari nequit, quin Bonifacius VIII. hujus Decre-

tiont

fuice fufpenfüm ; imo contrarium nobis certum fit ;

talis auctor non obícure pretenderit, fibi, & Sedi

Àp

quidni recte cenfüit, exercitium jurifdi&tionis ordina-

Apeftolice attribuere authoritatem, de(ipgnandi Ad-

rato

rie , fufpenío Vicario A.; ad:Capitulum Harlemenfe

devolvi,

miniftratorem pro tempore Vacantis Sedis, non ran-

quà

tum in cafu propofito, fed & in omni vacationis fpe-

nit

Deinde, licet ea, qua adducit author Ref'pohfi, lo-

cie: quandoquidem ratio expreffa his verbis : cujus

pit

cum forte haberent in Capitulis, quibus proprius eft

antereft Ecclefiarum providere neceffitatibus , it genera-

cun

prafectus Epifcopus, non ideo tamen locum habere

lis ; & quia hanc

.

fi

[iov

peciem vacationis equiparat vaca-

Y

debent irí Capitulis ; Sede P"'acazte , quibus de ipforum

tioni per mortem.

ml

confenfu Vicarius Apoftolicus praeeíft, quale eft Ca-

Noravit id eruditus Carolus Feuretius in füo trac-

pitulum riarlemenífe.

&

tatu de abufuLib. 3. Cap. 6. num. 8 A. his verbis :

&i

, Etenim, cum tale Capitulum eo in ipfo tempore;

Le Pape Boniface viui, pen(a bien de 's arroger, &

Qu

quo exercitium jurifdiétionis fuz ordinaria transfert

:

»

aut Saint Siege, le droit de commettre un admi-

chi

in alium, juriídictionem tamen ipíam radicaliter fibi

??

niftrateur aux Evechés Vacans, pendant l'interreg-

Tiis

refervet 5 impedito per fufpenfionem illo , cui exerci-

??

ne, comme on le peut reconnoiftre par le Chapi-

tium iftud commifit, ad ipfum Capitulum idem redi-

99

tré, Cui procuratio de elect, in vi. Toutes fois cela

I

re exercitium cenferi deber.

?»

n'eut jamais lieu en France ; car les Chapitres Svde

lus

Aft mentem ipfiusmet Fagnani, ab autho

reRefj poqfï,

39

Pacaste, ont toujours étó maintenus au droit de

t

li

Pag. 19. allegati, penitius juvat indagare,

»

gouverner, & admini(trer le fpirituel & le tempo-

qu

Verum eft, quod Fagnanus ad Cap

. quia diverfita-

9?

rel, pendant la Vacance,

ye

ten X de conce[J. prabende wum. 25. confültus fuper

Notandum hic per errorém citati Cap. Cui procu-

fi

quodam cafu, refolverit, füfpenfo Épifcopo jurifdic-

vatio de Elc&?. in vi, cum in toto fexto decreralium nul-

H

tionem non devolvi ad Capitulum ; aít (àtis innuit

lum occurrát Capitulum, quod incipit per illa verba;

Fagnanus, quaftionem hancin jure, ut minus dubiam

e

unde indubie citare voluit Feuretius citatum Cap. 3, de

efle, & inter Canoniflas conteítatam,

Et fane cum.

Jupph. negl. Prelat. quo heec Bonifacii pretenfio aperte

in Cap. uunico, . INe Sede F'acante in. v1.

indicatur,

[is

eequiparetur ca-

t

fus Epifcopi fufpezfi & Epifcopi umr

£ui, circa colla-

Quod autem addit Fagnanus, Num. 32. diutur-

tionem prabendarum , non apparet,cur non &equi-

nam obfervantiam (uffragari huic Sententiee , nimirum

parentur quoad reliqua jura: cui argumento non ref.

quod Epifícopis propter deliéctum vel inhabilitatem

pondet Fagnanus.

fufpenfis non adminiftret Capitulum, fed Sedes Apofto-

Precipuum fundamentum Fa

gnani eft in Cap, 4

lica confüeverit conftituere Vicarios Apofítolicos, &-

de fuppl. umglig. — Pralat. in vi. eo quod Ponrtifex ibi.

cut nunc reperiuntur, inquit, in Ecclefia Beneven-

em non exprimat, jurifdictionem, Epifcopi excom-

tana, Tranenfi ,

Lancianenfi, Bifinianenfi, & Ala-

municati ad Capitulum effe devolutam.

Nequeenim

»

ex ipfo textu conftat, quod Pontifex cenfeat in cafü

trina, verum effe poteft in Italia & Epifcopatibus

»

ultra-montanis ; fed in partibus cismontanis inaudi-

ibidem propofito jurifdiétionem ad alium quempiam .

tum eít, nec

dum.,

| creditur facile exemplum tale proferen-

d

effe devoluram, quandoquidem dicat, quod non ex

culpis ipfis ad Rhemenfem Archi epifcopum jurifdic-

'"Thomaffinus quidem, ad verbum fecutus Fagna-

tio devolveretur , eorum fcilicet fübdi

Sed alia,

torum Epifcopi:

num, citat hanc in rem arreftum quoddam relatum

inter probationes libertatum Ecclefize Gallicane, Ca.

iufligi.

inquit, for£e pro allis paza ipfit Canonim polfet

7. Nutn.

40- At arreftum hoc huic opinioni minime

Ad hec notandum, quod non ita jurifdictio de-.

faver,

volvatur ad Metropolitanum , quemadmodum ad Ca-

Caíüs imprimis ilius arrefti admodum obfcurus

ä

y

pitulum, quod tamen füpponere videtur F agnanus,

d Ponti-

eft : prætegea non dicitur, quod e—o cafü a

ficem

Bno carrruLo CATHEDRALI HARLEME'NSI.

369

iib

tum, quia Eccle(ia füpponit , quod ubi Sedes illa

Cf

pertineat, Vicarium con(tituere; fed quod Ca-

1

alum queat adminiftrare ea, quz pertinent con-

longo tempore vacant, prafertim vetantibus pote-

uapl

im ad Capitülum & Epifcopum, fine prajudicio

ftatibus alteram Religionem profitentibus Sedes illas

juris competentis Epifcopo, quo ufque per Curiam

impleri, paulatim ifthic deficiat Clerus, vel Capitu-

Q

lum Clerum iítum repraefentans, apud quod alias

NU

aliter fuerit ordinatum: quodque infuper Curia eis

al

permittat fibi providere apud Pontificem, quantum

jurifdidio, & cura animarum refidere folet, atque

)G

attinet ad admini(trationem fpiritualium di&i Epif-

ita fruftraneum plane fore, fedibus iftiufmodi per

fpecialem aliquem Canonem , vellejurifdictionem ali-

AT

copatus, quoadufque Epifcopus fuerit abfolutus, &

aliter per Curiam fuerit ordinatum.

Z

quam prorogare.

nem

Demum, etíi ad Pontificem fpecdtaret, c

onftituere

Aft hinc nu

llatenus fequitur; fedibus illis, quze

Vicarium, Epifcopo füfpenfo , uti prxtendit Fagna-

longo tempore Epiícopo proprio caruere: imo &

»Ca

g

nus, id tamen nec in fpeciem prafenti cafui applica-

illis, quibus citra incommodalongo quoque tempo-

Mo

ri poffet.

re novus przfici Epifcopus non potuit, nec poteft,

Non enim hic agitur de füfpenío Epifcopo ab ad-

jurifdidionem omnem idcirco auferri, maxime fi

lll

ifthic permaneat Clerus , & Capitulum , Clerum

; U

miniftratione Epifcopatus; aut de ficta vacatione Se-

dis Epiícopalis per fufpenfionem Epifcopi.

iftum reprafentans, cà

k

pax jurifdidionem primitus

ANeque enim Capitulum

Harlemenífe prztendit,

datam exercere.

-

fap

vacare Sedem Harlemenfem per füfpenfionem Archi-

Etenim, ut primzva

in fedibus iftiufmodi perma-

li,

neat jurifdidio, füfficit, quod nullus extet Ecclefize

lfa.

epifcopi Sebafteni ; fed (uti ex antedictis liquet)

eam vacare dicit, per mortem ultimi Epifcopi Har-

Canon, aut confüetudo legitima, que primzva ifta

l,

lemeníis, eamque veram vacationem huc-ufque du-

jurifdidione Z'acantes ills Sedes privet. Et hinc

]i

manifefte confequitur, apud Sedem Epifcopalem

rare ; & confequenter fibi jus Capituli Cathedralis

Sede Vacante competere, quamdiu novus Epitcopus

Harlemeníem, etiamnum hodie exiftere jurifdidtio-

3.

Harlemenfis non fuerit conftitutus.

nem Epifcopalem ordinariam; tum, quia apud ean-

C[at

Cum igitur eo tempore, quo fcripfit audor Mo-

dem, fpeciali Dei providentia, hunc ufque in diem

1]

l

confervatum , legitimeque propagatum eft (uti ex

tivi, minime conftaret (ficuti nec conttat hodie)

per

Archi-epifcopum Seb. ob crimen aliquod ab exerci-

füpra-di&is liquet) erum ac legitimum Cathedrale

77

tio Vicariatus fuiffe fufpenfums cum aliunde ei con-

Capitulum, Clerum Cathedralem repreíentans , tum,

(io

ftaret, juxta füpra . dida , Capitulum: Harlemenfe

quia nullus ufquemodo extat Eccle(iz Canon, nedum

" p

(licet exercitium jurium & jurifdidionis, fibi tan-

legitima confüetudo, quzx jürifdictionem a Capitulo

quam Capitulo Cathedrali Sede 'acante competen-

Harlemen(i fuftulit.

3

s

tium , pro pacis amore, proque fua erga Sedem

-Aft extat (uti pretendit auctor R

efponfi ad N..

edi

Apofítolicam teítificanda reverentia, Antifti memo-

15.) declaratio Congregationis de propaganda fide,

Md

rato ultro comumififfet) juri tamen füo per hoc ne-

juxta quam declaratum eít, jura Epifcopalia non com-

an

quaquam renuntiaffes cum (ciret, Doctores commu-

petere Capitulo Harlemen(i, idque per Bre Apofto-

k

niter docere, quod fi Epifcopus agat in remotis, Ca-

licum , eodem teíte, eft confirmatum.

J

pitulum in ejus jurifdi&ionem füccederes Denique,

Qualis fit illa declaratio Congregationis füpra-me-

Tà

cum fciret Neo Provicarium a fümmo Pontifice de-

morate , & quale Apoftelicum iftud Breve, cum

(

fignatum , a Capitulo Harlemení(i ob rationes mo-

non exprimat auctor Refponfi, reftat, ut inquira-

qmus in

mentofas, nec dum ea in qualitate fuiffe agnitum;

d

ac proinde nec Capitulum iftud exercitium juriídi-

5

&ionis ordinarie a fe abdicafle ; merito conclufit

$. X.

&

auctor Motivi, füfpenío ac in remotis agente Ar-

ri

chi-epifcopo Seb. Vicario À., exercitium jurifdidtio-

a(

nis ordinariz Capitulo Harlemenfi competere.

An €? qualis fit declaratio Congregationis de propa-

Duo adverfüs conclufionem hanc oggerit auQor

ganda fide, item an C9 quale fit Breve Apoftoli-

pl

cum , im quibus , juxia auctorem Refponfi. decla-

la

Refponfi: Alterum ad Num. 14. fcilicet , quod nul-

d

lus Canon jurifdidtionem adfcribat Sedi Vacanti, ni(i

ratum fit , jura Epifcopalia no

.72400mpetäre Capitulo

(e

tali, quaeimpleri poffit, qualis juxtaipfum, dici ne-

Havlemenfi ? :

quit Sedes Harlemenfiss Alterum ad N. 15. quod

[u

per Congregationem de Propaganda fide declaratum

"Priufquam dire&de ref*pohdeatur'bipartitæ huic

fit, jura Epifcopalia non competere Capitulo Harle-

quzftioni, paucula quzdam refponfo ifti videntur

meníi, idque pe

i

remittenda.

/

j

effe confirmatum.

r Dreve Apo(tolicum aflerit etiam

L Certo conflate, quod Apoftolicz Sedi notum

dy

.. Quid roboris habeat utraque hzc objectio aucto-

fuerit, quod ab anno 1559. extiterit Capitulum Ca-

"

ris Refpon(i, juvat paucis expendere in $. $. fequen-

thedrale Harlemenfe; id enim ex erectione Capituli

Y

tibus.

iftius manifeftum eft.

(tud perfeveraverit ufque ad

I]I. Quod Capitulum i

$& IX

finem ejufdem feculi, ele&dis in demortuorum Ca-

nonicorum locum novis ,. & quidem Graduatis; hoc

enim pro munere füo Apoftolicz Sedi indubie figni-

Satisfit objettioni priori.

ficavit D. Sasboldus V. A. utpote qui füb finem iftius

»Quod afferit au&or Refponü * Nullum Canonem

feculi in locum Guilielmi Copalli, Vicarii Generalis

» jurifdidionem adícribere Sedi Vacanti, ni(i tali,

Sedis vacantis, jure devoluto fubftituit D. Adelber-

;ïml

j

» quz impleri poflfit *, gratis ab illo afleritur, cum

tum Eggium Canonicum Harlemenfem.

ls

Canones loquantur generaliter, nec unquam jus iftud

IIl. Neque Apoftolicam Sedemlatuit, Capitulum

aditringant ad tales determinate Sedes, qua poffünt

Harlemeníe a Vicariis A. agnitum fuiffe feculo deci-

ll

impleri.

Unde mirum videri non debet, (i nullus

mo feptimo tanquam Z/erum ac legitimum Capitulum;

Canon fpecialiter conditus fit, qui juriídidionem

cum illud variis temporibus eidem a viris iftis R"íis.

expreffe adícribat Sedi Vacanti etiam tali, qua lon-

dilucide fuerit fignificatum.

go quoque tempore impleri commode non poffit;

Fecit hoc. (ut de tempore antecedente fileamus )

^

füb finem anni 1643. Rovenius V. À., uti videre eft

tüm,; quia intentio Eccle(iz , iftiufmodi Canones

condentis, eft, ut Sedes Epifcopales Paftore viduatz,

in $. vi. Capitis l. hujus refutationis.

vigore Canonum füorum quantocius impleantur;

Prxftitit hoc Vicatius A. Jacobus De La Torre

Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV.

Aaa

anno

MomcrivvuM Jumnris

379

qido

anno 1656; uti patet ex

;

$. X. ejufdem I. Capi-

que ejus propugnantut, lucem viderit; a6 proi

tulis.

tis.

priufquam rationes tum ifto in fcripto tum in ha

cornj

Fecit hoc Épifcopus Caftorienfis V. A. relatione

futatione ex

De

rint.

pofitz , ponFlerari a 5. Pontifice po

ftatus| Miffionisad S. Congregationem de propagan-

fici

da fide die 28. Feb. 1668. transmiffas utpote in qua

II. Et; Pontificem in fua dec'aratione, de qua

g

nontantum fignificat, extitiffe tum Epiftcopatus Har-

tum in litteris D. Internuntii, tum in Brevi per au-

H

lemenfis Capitulum, fed & in illo non deeffe viros,

&orem Refponfi allegato, illas folas collationes Pa-

tebi

qui ad obfequium devoti, fuis fiudiir onera ejus levio-

"

ftoratuum , &c. declarare nullas & irritas, quz fa-

va reddant.

& funtab Affefforibus Capituli, &c. quibus jure

IV. Nec ignorare etiam potuit eadem S. Sedes,

ordinario faculta$ iftiufmodi non competit: nulla

Capitulum Harlemenfe certis in ca(ibus aufüm fuiffe

tamen fada mentione Vicarii ipfius Capituli, cui,

Yi

jurifdidione, Capitulis Cathedralibus, dum Sedes

fuppofita vera exittentia Capituli, facultatem iftam

*

Qio.

Vacat, competentes nam & hoc ad S. Congrega-

J

re, indubitatum nobis videtur.

n circumftantiis memoratis jure ordinario cqmpete-

tionem dilucide fcripfit Ill. De La Torre, in relatio-

jemel

ne, de qua in $. memorato, teítificans Capitulum

- IV. Sin vero Pontifex füb declaratione füa com-

Ti

iftud cum Vicarii A. correfpondentia jurifdittionem

prehenfüm etiam voluerit ipfummet Capituli Vica-

Ed

rium, dicimus, verofimile omnino effe declaratio-

Iä'ccl

efiafticam per totam Dicceftm exercere.

f

2ni

' V. Indubitatum eft, au&orem Refponfi (dum

nem iftam Pontificiam, magna faltem ex parte, in-

IV

fcriberet) nullim habuiffe inftrumentum authenti-

niti refolutioni Ex. P. Lupi, in Motivo juris ex-

flent

cum, ideít, nullam declarationem $. Congregatio-

preffz & refutatz, quid enim proclivius quam exi-

ftimare quod refolutio ifta, paucisante declarationem

haci

nis, nullum quoque Breve Apoftolicum, quo ante

annum 1703. Capitulo Harlemenfi fignificatum fit,

Pontificiam feptimanis ad Decanum Capituli Harle-

E

ipfüm non effe /erum ac legitimum Capitulumn , vel

menfis a D. Internuntio transmiffà, ab eodem fim:-

ipfi jura Epifcopalia non competeres hzc enim fi

liter, ma

ffen

direda?

joris informationis gxfaþia, ad Urbem füerit

liO

auctor ille habuiffet, indubie allegaflet.

Y

VI. Similiter certum eft, nullum h

ucuü;ue vel

Hoc autem füppofito, cum, juxta refolutionem

fimilis declarationis, vel fimilis Brevis Apoftolici

iftam, Capitulum illud, per mortem tum poftremi

prüd

fuüi Antiftitis, tum omnium Canonicorum cenferi

(uet

transícriptum authenticum ad Ca

"

Pitulum fzpe me'—

fular

moratum transmiffum fuiffe.

debeat jam dudum interiiffe;-mirum videri non de-

Qui ergo affarat auctor Refpon(i a S. Congrega-

bet Pontificem cenfuiffe, collationes omnes Pafto-

utpc

tione emanaffe declarationem , eique declarationi ac-

ratuum, (quales tamen apud nos factas diffitemur )

lici

(

bis|

ceífiffe Breve Apoftolicum, quo itidem declaretur,

Deferviturarum &c., ab Affefforibus, vel ab ipíó

Ecc

jura Epifcopalia Capitulo Harlemeníi non competere.

etiam Vicario Capituli fadtas, nullas & irritas effe;

Edicam, quod veritati putem conformius.

utpote factas nomine & au&oritate Capituli, quod

(10

nec veram exiftentiam in fe habet, ac proinde nec

Refpexit verofimiliter auctor ille ad declarationem

illam, de qua in füis de 22. Feb. 1703. ad Decanum

ullam jurifídi&tionem five

per fe, five per Vicarium

que

Capituli Harlemenfis IHI. D. Internuntius A, & de

fuum, exercere poteft.

gui

ua latius in in $. fequenti; Item ad Epiftolam quan-

- Quam longe fimilis refolutio Ex. P. Lupi hicaber-

def

d

dis

am circularem, (üb nomine Clementis XI. P. M.

ret a vero, vel ex hoc folo evincitur, quod nullus

de 7. Aprilis 1703. non quidem ad Capitulum, fed

umquam Vicariorum Apoftolicorum, quibus ftatus

pro

ad fideles Hollandiz, reliquarumque Provinciarum

Capituli iftius fuit

Confcederatarum dirediam.

1m afleruerit.

perfpedtiffimus, id crediderig ne-

üud

.dL

Quid igitur, fi vera hzc fit conjedura mea, cen-

V. Eft, aliasindubie Clementi xr. P. M. ratiohes

pen

fendum impofterum , tum de exiftentia Capituli Har-

proponi debuifle, ob quas, tefteIll. D. Internuntio,

Yen

lemeníis, tum de jure, quod fibi; Sede vacante,

ceníuit collationes omnes, & nullas & irritas e(fe,

piti

imo & Capitulum Harlemeníe affertum - dumtaxat

competere illud pratendit ;

Py,

Iny

efle Capitulum , quam habuerint predeceffores ejus

giil

Sp.pergft, ut i

d paucis inquilramus in

Pontifices Maximi, utpote qui Vicarios füos Apo-

m

&|

ftolicos numquam reprehenderuntafferentes , exiíte-

i 5. P 1.1'

re Harlemi Z/erum ac legitimum Capitulum, imo &

Qu

Concordias cum eodem fuper jurifdictione Ecclea-

i

ojt

ftica ineuntes; qui etiam Capitulares Harlemeníes

re

-en/ditur verofimile omnino effe , vel Breþe e9 De-

clárationem , de quibus auctor Refponfi, ipfiufmet

mul&andos numquam ceníüerunt, eo quod certis

&

Cayituli ejufve Vicarii jura non . attingere, vel fi

in cafibus, V. G. dum diffcilis ad Vicarios Apofloli.

hu)

attingant , non citra omnem fub-vel obreptionem

cos foret acce[Jur, vel dum e vivis illi exercetlitlent,

ten

Paftoratus vacantes conferrent , vel aliisjuribus, Ca-

obtenta fuwe. !

I

pitulis Cathedralibus Sede vacante competentibus,

titi

Juvat & hic,; qua

uterentur, licet id (uti pauloante videmus) ex re-

hh

x

dam /refponüohi nolirdr præmif-

lationibus Vicariorum

dem /Ill. D. Internuntium die

abunde potuerit.

A M San&æ Sedi conttare

;

jed

I Eft, fcripfiffe qui

hel

jam di&a ad Decanum Capituli Harlemenfis ( quod

Cum igitur Capitulo Harleme

nfi rationeg , Dro

paulo ante preclarum Capitulum nominarat) venitfe

vera fui exiítentia, legitimoque jurifdictionis fux

ad fe mandata Apoftolica, quibus ip(i injungebatur,

ufü, tum in Motivo jurir, tum in hac refutatione

110

Q

ut fignificaret Presbyteris Miffionum iftarum, Pon-

expofite , videantur omnimodis pregnantes , ut

N

tificem declaraffe , collationes omnes Paftoratuum,

fecure concludat verum fe ac legitimum effe Capi-

Deferviturarum, &c. nuper fiveab Archi Presbyte-

tulum, ac proinde fe poffe gaudere, faltem in cer-

ris, five ab Affefforibus Capitulorum ifthic factas,

tis quibuídam circumftantiis, juribus & jurifdictio-

d&

effe per fe irritas, ac nullass aff hoc a S. Congrega-

ne Capitulo Cathedrali, Sede vacante, competen-

tione prius fuiffé declaratum non expreflit D. Inter-

tibus; perfhadere fibi non poteft, circa füb vel ob-

I«

nuntius.

*

reptionem omnem fa&dum etle, ut S. Pontifex in.

. ]. Eft, Declarationem iftamPo

ntifïciam circa nul-

Brevi memorato voluerit collationes omnes Paíto-

lis

u

litatem collationum predictarum , emanaffe, priuf.

ratuum, Deíervitararum &c., in circumfítantiis de

quam Motivum juris pro Capituli Harlemenfi, in

quibus füpra a Capitulo ejufve Vicario factas, de-

Q

quo vera & legitima Gapituli ittius exiftentia, jura-

clarare nullas & irritas, ac proiqde (uti

practendit

f

auctor

Pno Caperruro CaTHEDRALI HARLmsMENsr.

371

auc&tor .Re.(þonü») Capitülo Harlämqnü jura, Capi-

ad contradi&onem pruriertibus, non éx fpiritu in-

i

tulis Cathedralibus, Sedévacante, propria, minime

"

obedientiz; fed ex (incero veri; rectique àmore pro-

competere.

fecta effe, intelligentias & corda füperiorum noftro-

Benigniorem itaque

| aliQuam declarationis Ponti-

rnm legitimorum tam füaviter, tamque efficaciter id

[ud

][].

ficiz elucidationem ; S. Pontifice Canonici Harle-

favorem Capituli Harlemenfis dirigere, fi velit, po-

*

menfes humiliter fiducialiterque pra(tolantuür. '

teít, ut perpenfis, qua hucusque pro vera legitima-

Hanci

4

que Capituli iftius exiftentia , tuendi(que ejus juribus;

h

pforum fiduciam fovent non pauca, uti pa-

N

tebit ex.

tum in Motivo juris, tum in hac elucidatione addu-

lla

&a fuere , venerabile iftud' corpus prittino fuo in

"A go XI Ic

fplendore perfiftere (inant, ad majorem Dei O, M,

lll

ln

gloriam, ad utilitatem Ecclefix Sanctz ejus, ad lau:

e

- Videlicet I. indu

:

bitata Capituli Hätlem'gnüs ere-

dem füpremi in terris Vicatii fümmi; Paftoris nof(tri,

1o.

ad falat

$

e

.II. Noninterrup

D

fidelium Dioceceteos Harlemen(íis.

m Canonicorum ," omniumque Promj'fcp"ï

n

à ac legitima Canonicorum Har-

d

lemenfium fücceflios

Quod fi his omnibus non obttantibus,

| indignos

III. Vicarioram. A. alioriimque primariorum in

apud Divinam Clementiam peccata fua reddiderint

Ecclefia viroru

Canonicos Harlemenfes tanto favore, dignos vero

ü

m m fävqrem Capituli teftimonia in-

X

Ignia.

apud Divinam juftitiam confüfione, quam . jam pri-

IV. Rationes pro vera, legitimaque Capituli exi-

dem ip(is minitati funt quidam, conabuntur nihilo-

d

ftentia, & jurifdidione, tum in Motivo juris, tum

minus juxta monituim fapremi füi Paftoris, diligere

Tl

t

hac in elucidatione jurium ejufdem addu&tz.

(fi quos tales habent) ianimicos fuos, benefacere his,

V. Dilucida eorum omnium, quz five olim ab

qui ipfos oderunt , orarépro per[equentibus ipfos , fir-

]v

Ex. P. Lupo, fivé ab auQore Refpon(i adverfus exi-

miter perfuafi (nonnifi i Demino tamen) omnia

't

ftentia

s

m & jura Capituli allegata nuper funt, refuta-

potius, bona fangüinem , vitamque- profundere,

tio.

quam fcienter vel ad latum unguem ab avita, id eft,

VL Confideratio utilitatis multiplicis , qua ex

a R-Catholica fide, ab unitate Ecclefiz, quz eam

]

prudenti Capituli diredione in hanc Ecclefiam fre-

profitetur, a debita erga Sedem Apoftolicam réve-

"

quenter derivata eft, qualis e(t E. G. confervatio in-

rentia & obedientia defledere, atque hunc in finem

fularum Texelliz & Wiringz, aliorimque pagorum,

Deum O. M. fuppliciter rogabunt, ut femper pax

utpote quibus, in temporibus difficillimis, per fol-

ejus, que exuperat omneitn fenfi

H

um, cu,(io;?idf corda

licitadinem indefeffam Capituli Harlemenfis de pro-

Cy intel]igemia; ïpfo*rum.

)g

bis Paftoribus provifüm eít; confervatio difcipline

Ecclefiafticz in Sacerdotibus, & in laicis; füftenta-

tio Presbyterorum pauperibus defervientium, &c.

$ XIIIL

VII. Intemeratà in fide R. Catholica conftantia,

g

quz íemper in cun&is Capituli iftius Canonicis vi-

Brevis eorum, que hac in vefutatione ä*:du&d

guit, cum nullum ex illis íciamus ab ifta fide unquam

Jint,

Anqcephale'ojz'r, 65' Conclufzo

defeciffe ; quique proinde fingularem Apoftolicz Se-

dis favorem , ac protectionem, vel folo hoc titulo

promereri potuerunt.

Ex iis, quz confiderationi tuzx expoüta!funt in

. VIII. Evitatio fcandalorum in pufillis & magnis,

hac refutatione, Lector Theophile, liquet.

audituris corpus illud venerabile, quod integro jam

]. Veram legitimamque Capituli Harlemenfis ex-

pene fesqui feculo apad primarios Ecclefix Viros in

iftentiam gravitfimis rationibus, tettimoniifque viro-

veneratione fuit, & tanquam Verum ac legimum Ca-

rum in Ecclefia preftantiffimorum ,. innixam etfe.

pitulum fuit agnitum, cujus membra ( abfit verbo

]l . Ea omnia, quz contra Capituli iftius exiften-

invidia) paífim viri fuere, do&rina & morum inte-

tiam, juraque eidem competentia, ab auctore Ref-

pon(i ad Motivum juris pro Capitulo Harlemenfi àl-

E

gritate confpicui, quod antehac & Paftores & De-

fervitores, non contradicentibus Sede Apoftolica,

legata fünt, dilucide effe refutata. ^Argümenta, ceu

& Vicariis ejus, pluribus in occafionibus, diverfis-

Motiva, quibus au&or ille dicti Capituli exiftentiam,

que inlocis conftituit, quod propriis & Decanis, &

juraque ejus impugnat, funt fequentia.

LUE

Vicariis Generalibus, Sede vacante, effulfit , quod

I. Quod, cum uria ex parte Capitulum fübf(iftere,

Presbyteris Dioecefeos Harlemen(fis folatio, confilio,

faltem diu, nequeat fine capite mini(teriali ;; quod

&auxilio fuit frequentiffime, impofterum &ítimatum

eft Epifcopus, & ex altera con(tet, jam a feculo , &

non iri, nifi tanquam imaginarium aliquod, & prz-

ultra Capitulum' Harlemenfe proprio füo . Antiftite

teníum Capitulum, omni jurifdidione, omni jure

orbum füiffe; manifette fequatur, Capitulum Harle-

Capitulis Cathedralibus competente, omni venera-

menfe nequaquam hodie fübíifteres attento prztfer-

tione indignum, cujus membra, Canonici inquam

tim, quod Sedi Harlemenfi toto illo tempore (uti

Harlemeníes, nonni(i opprobrium hominum, ab-

pratendit auctor itte) proprium Epifcopum Ponti-

jedio plebis, & omnium peripfema paffim pofthac

fex, licet voluiffet, przficerenon potuerit.-

Ratiocinii iftius refütationem vide in $.

4

$. IIL &

hebeantur..

— ]X. Telli

monium conífcientiz ihodemorum Ca-

IV. Copitis I. Itrem in $. $. HEIV. & V. Cap.IL. -

nonicorum Harlemenfium , utpote qui parati funt

II. Quod cumexuna ruríüs

P

arte, juxtaauctorem

coram Judice quocumque competente, loco & tem-

Refponíi, adlegitimam Cano

nicorum Cathedralium

pore congruiss in judicio contradi&torio, fervato-

electionem requiratur, ut tam eleQores quam eledti

ue juris ordine, non tantum ejus, quz in ipffis eft,

fint prebendati, re(identes, Chorum ad pfallendum

fidei R. Catholice, fed & morum, reverentiz, &

frequentantes, &c.; ex alia vero parte fit manife-

debitz erg

aSedem Apoftolicam obedienþiæ rationem

ftum, conditionem iftam in'ele&ióne Canonicorum

reddere.

]

Harlemenfium obfervatum' non fuife, ;coníequers

. Deniqu

,

/

e ulteriorem hanc, ac benign-iolreni men-

fit, jam dudumH

P

Capitulum.

arleri deüfi'e Verum, gr..iggf;;inuin

tis Pentificis elucidationem fperare nos facit apud

Clementem XI. Divina Clementia, jquz (uti pie,

Argnmenti iftius r

Y

efqtgtiongfn gxhibc—:&nt 95 V. : VI.

"

& humiliter in illa confidimus) perfpecum habens,

& VIL CapitisL .

ea, qua& luctuofo hoc tempore a Capitulo Harleinen-

II Quod Capitulum Harlemenfe ruinz (üm &

fi geftafünt, nonex partium ftudiis, non ex animis

N

extindioni fübfcripferit, dum anno: 1616. Concor-

Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV.

Aaa

nE

372

MomivuM Jum:s

f

h]

diz, inter Arch epifcopum Philippe

L

*

;

n&m V. À. &

D. Jacobi Zaffii, primi Capit&li Hartemenfis Przpo

feipfüm inite , fub(cripfit.

fiti exaratum , in Árchivis Capituli Vrefe»rvä'tur.

Dilucide figmentum ift

ud reftitatxim yidere eft in

»

$$. VIIE, IX, & X. Capitis

*

Transferiptum Litterarum Dimifforialium.

]V. Quod licet füpponeretur, :

Capitulum Harle-

»

Decanus C Capitulum Caihäd?aïifïccl&fiæ Harke-

?

smenfe V'erum effe , ac legitimum Capitulum Cathedra-

meufis , dile£to nobis in Chriflo M. SToammi Spoiviwateró

»y

de, nullatenus tamen fequeretur ,. Capituluim i(tud,

fufpenfo a. Vicariatu Apoftolico & abfente Archi-

civi Harlemehfi delegitimo thoro tiato , falutem in Do-

u

H

D

epiícopo Sebafteno , . jura Epifcopatia potuiffe exer-

mino fempiternam. Cumnominetuonobis (Sede Har-

»

menfi ultra annum , imoannos vacante) fupplicatum

cere, Retutatum hoc videre licet in $. VIII. Capi-

tis II.

fuerit , ut fecundum Decreta S. Synodi Tridentince

»

Denique ,:quod

er d&clarätionem Conzrezgatioris

litteras tibi dimifforiales coneederemus s. placuit nobis

»

zelus tuüs, quod ád fortem Domini affpira? , tonce-

»

de Propaganda fide, item per Breve Apoítolicum

füxta auctorem prafatum comítet; Capitulo Harle-

dimufque per prefentes tibi, ut a quocumque Anti[li-

»

menfijura Epifcopalia non competere.

te , gratiam communionemgue Sancte Apoflolice Se-

»

- Et hoc telurn retor(imus in $. XI. Capitis IT. —

dis habente, primam Clericalem tonfuram , C9 qmi-

»

^ Cum igitur & rationes, & teftimonia pro vera le-

nores recipere po[Jis.

Daiinn Harlemi fub figillo *fa-

?

gitimaque Capituli Harlemenfis exiftentia, juribus-

cobi Zaffi fupraditti Capituli noflri Preepofiti (quan-

»

doquidem figille Capituli inprefentiarum caremus )

»

que ejus, tum in Motivo Juris, tum in hac refuta-

anno Dominui mill

[4

tione allegata, nequaquam enervent ea, qua ab au-

:

/

imo Jexcente[imo . decimo feptimo.

»

&ore Refpon(i adverfus Motivum iftud ogge(ta funt,

Die vero Februarii vigefmo.

»

merito concludunt Canonici Harlemenfes ;

De Man

dato R. dei*ni'Däcanï

»

| Exiftere etiamnum hodie Harlemi Zerutit, ac

& Capi;uli' Supradi&i-. Ál

)

legitimum Capitulum Cathedrale.

»

Il. Capitulo ifti competere jura, Capitulis Cathe-

'Iin":Cäïi)'itiS I 55 IX, & X. ofenfüm e(t, Capitü-

»

lum Harlemenfe plus vice fimplici per feipfum jurif-

dralibus, Sede vacante, propria.

»

III. Certis in circutftantiis Cap

itul»um Harlemenï

didionem Epifcopalem exercuiffe circa Paftoratus in

»

fe juribusiftis uti poffe

n

Diocce(i Harlemenfi fitos, Sacerdotefque in illis la-

»

borantes.

Per à&tam hicannexam, cujüs exemplar,

IVi- Longe minus ex. par

te Capi'tuïo i&iusknuper,

»

id eft, ante Decl

arationem & Breve memorata, ab-

manu Ex. ac Ampl. D. Leonardi Marii Prepofiti Ca-

»

fente & fufpenfo

Archi-epifcopo Sebaíteno V. A,

pituli Harlernenfis , & Vicarii Generalis confcriptum,

»

apud nos e(t, patet Capitulum iftud, eandem jurif-

a&um fuiffe, quam olim ( uti ex hac refutatione li-

»

uet) actum fuit ex parte ejufdem Capituli, neque

didionetm per Vicarium füum.

.

j

Generalem quando-

»

Sede Apoftolica, néque Vicariis A. contradicenti-

que exercuifle.

»

Tenor adz iftius eft hujufmodi. -

bus; ac proinde concludunt;

»

V, Hac itnprimis ex parte ea, qua pauculisifta in

»

Miffione attribuuntur in Brevi fupramemorata, ip-

Cum in Eécefía Catholica ad fidei C9' Ec&lejïa]ï?cï

fis minime affricari poffes idque concludunt tanto

regiminis unitatem nece[Jaria fit tinitas corporis, qua

»

per membrorum fuberdinationem itaparticulares Ec-

»

fecurius, quanto nec fe aliunde promeritos eífe per-

»

fuafüm Gbi habent, atris adeo carbonibus notari; ut-

clefite coeruüt omries fub uno Capite generali interris,

ote certi, ea omnia fecredere, qux Ecclefia R. Ca-

ut tamen [ingulee quoque fuos habeant fuperiores, fub

»

quibustanquam Capiteparticulari omnes illius Ecclefice

»

tholica credit, ullumque pro fcientia fua dogma efíe

fidem concerBens, & ab Eccle(ia rejectum , quod

fidelee in particularem unitatem colligumtur. Hinc €

vel ab ipfis credatur, velper ipfos aliis pradicetur

quod ex credito nobis officio profpicere volentes Ecclefice

»

Hornane , que nobile Diecefeos no[lrae membrum eft,

»

denique nihil ab ipfis alienum magis effe, quam fi-

»

deles a debita erza Apoftolicam Sedem reverentia ac

Tibi M. Gerarde Gerardi, decujus Eruditiore, fide,

obedientia avertere. .

€9 induflria, probe inflructi fumus, vigore prefentium

»

Vides ex his omni

bus Lä&qr -Theoþhile, nec prz-

eam Ecclefiam ita committimus , ut non folum ad pri-

»

»

fümptuofe, n

ec inaniter in calce Motivi juris aílet-

vata [mgulorum , fed ad publica quoque oppidi Sacerdo-

tum fuiffe, ** Plura,dabuntur, . qua ad confirman-

tum iflic laborantium , C9' Chrifli fidelium attendas ;

»

occafione difcultatum, quceaut jam emer[erunt , aut

»

;, dam di&ti Capituli exiftentiam , ejusque fücceflio-

emer fürce timentur , Sacerdotum Congregationem indi-

»

PL E nem

eeeoo0

opportuna erunt, fi fimilis neceflitas,

» qualis

hoc fcriptum publici juris facere fuafit, etiam

cas, controver[ias componas , aut que indu[lriam ve.

»

, ad ulteriora ev

ulganda compellat. ,,

[lram fuperant ad nos fideliter perfcribas. Hortantes

3

C? monentes omues ac fingulos in Domino, ut hac in

»

. dem & impr«

fentiarum. afferimus. Ne tamen

noftra hac affertione fciolorum quoramdam, anony-

parte , ceterifque omnibus R. V. ftdelem operam CS'

?

morumye feribillandi pruriginem irritare Videamur;

fraiernum fubf.

idium CS3' obedientiam pre

]ïent.' " Am-

»

)

»

norint, nil fe a nobis refpon(i relaturos, nifi verita-

jiäfdami xx. Februarii M. Dc. XXXII.

te & charitate omnimodo id exigentibus. Quo in

»

caíü pergemus

, fervato femper inculpatz tutelz mo-

-- Leorardus iMarius SS'; Th D.

»

Eccl. Harlem. Przpofitus,

3

äeramiqe * vm

dicare heredigate1n patrum nojirorum,

Archidiaconus ,

& Vig.

»

Genera*lis.ï*

»

j

APPENDIX

b

In ,$$. V, VI,' & VIL Capitis I. Demoh&.

stum

- Ad $$- VII, VIIL, & IX. Capitis primi.

»

eft, veros poffe effe Canonicos, eorumque propa-

3

gationem poffe efle legitimam, licet nec acualiter

. Ad oculum patet ex $. VIIL. Capitis l. Capitulum

fentiente IIl. D. Rovenio V. À.,

Ptzbendisgaudeant, neque Chorum ad píallendum

Harlemenfe ,: con

in Concordia inter ipfos inita anno 1616., faculta-

frequentent. Similiter in $. IV. Cap. I. oftenfüm eft,

Sedem Epifcopalem pofle (übfiftere, adeoque & Ca-

tem (ibi refervaffe, litteras dimüïoria-le:,dandi dis,

pitulum. Cathedrale, licet Sedem - illam Pontifex,

qu

i funt ex Dicecefi Harlemenfi.

etiam volens, non poffit citra inc

Quod aute

m facultate ifta u

fum feipfä fuerif»ali-

N

orxfr'myodumi per noï-

quando Capitu

lum prafatum, liquet ex transfumpto

vum Epiícopum implere.

am authenticam

eujusexerpplar, manu propria Ampl,

Mire bzc confirmantur per ad

hig 'gfijm&o-ä

E

W odl

578

Pxo Caerruto CATHEDRALI HARLEMENSI,

Ppc*

feqnentem. cujus transícriptum in ArchiVis Capitu-'

» pum Verbfug genSacraÁ plica au&oritateNotariun-':/

li Harlemenfis confervatur.

» Antverpiz retdentem.

» Nos Canonici & Capitulum Cathedralis Eccle-

, (Etinferius) in quorum fidem & teftimonium,

95

fiz Sylveducenfis, S

ede vacante per obitum bo-

» &c. & erat

(j«

natam, J. P. Verbruggen Notarius

22

ne memori£ Ill ac

j

di

1

i£

lev. D. Jofephi Bergaigne

u)ci*inferius *fhabebat—pg, 1703.

35

prafatz Ecélefi& Epifcopi, dei&!Adminiltratoris;:

,, Aplicus; A

r

P

Rev. Ad.acEruditiffimo DominoD. Judoco Hou-

- Concordantiam tefibr 4Egidius

M

25

braecken, S. Theologiz Eicentiato ; nec non Ec-

| Dgniqu,e Nots.

h

33

clefia Cathedralis Antverpienfis Canonico, falu-

i'riä in ier;ïþnöiürqam circa Adam iftam (unt obfer-

m

b

tem in Domino fempiternam. .

vanda.

z

U/hid

» Cum ex Sacrorum Canomnum

difpoitione Ec-

bt

— 1. Quod

"Civitas Sylvz- ducenfis 1 4. 'Septembrü

I

95

clefiarnm Cathedralium Capitula in. deficientium

anno 1629. in poteftatem tranfierit Ordinum Foede-

35

EÉpifcoporum locum fübrogentur, iifque in fpiri-

ratorum, circa quod tempus etiam Canonici Sylva-

f

5

tual:bus & temporalibus fuccedant, atqueidcirco

$

35

ducenfes ufu Ecclefiz Cathedralis privati fuere.

U

eorum munus fit viduatis Ecclefiiis ita confulere,

II. Quod licet Canonici ante captam ab Ordinibus

25

ut miniftrorum folertia & diligentia viduitatis in-

Foederatis Civitatem creati ,. Prebendis fuis'ufquead

À

3»

commoda minime fentiantur. Ne igitur füpra-

t

25

di&a Ecclefia noftra culpa aliquid detrimenti pa-

mortem gravifi fuerint , ii tamen qui poftmodum

creati funt. (uti creati funt n

)

35

tiatur in fpiritualibus & temporalibus, Nos dictis

nullam obtinuerint.

onnülli) Præbendam

11

35

SS. Canonibus obtemperare volentes, petitis &

.III. Quod eo tempore quo a&a'*præmemorata ex-

23

habitis! prfatorum Canonicorum votis, ac de

&t

35

confenfu & voto ejufdem prafati Capituli , Te

pedita fuit, Pontifex, etiamfi voluiffet, non magis

potuiffet novum Sedi Bufcoducenfi przficere A: ti-

]

Rev. Ad. ac Eruditiffimum Dominum Judocum

ftitem, quam etiamnunc poflet prxficere Har

33

Houbraecken (de cujus probitate, fcientia, fuf-

;

lgn;enf .

t

25

ficientia; ac animarum peculiari zelo plenam in

Ex quibus omnibus fequitur.

4

35

I. Quod DD. Caànonici Sylva-

ducenfes áb eo tem,

rif

Domino confidentiam habemus) Vicarium no-

pore neque in Ecclefia Cathedrali refidere, n

"a

1

s

»

Jl

53

ftrum Generalem in przdi&ta Ecclefia Cathedrali,

Chorum frequentare ibidem potuerint.

li«

2)

Civitate, & Dioccefi, etiam comprehenfo diftriu

35

Geleüfi, tenore prafentium deputamus , creamus,

. l. Quodlicet aliqifi prebendati permanferint,

'aliä

i

tamen noviter ele&ti non fuerint prebendati.-

4d

»9

& conftituimus, Epifícopali Sede Vacante, cum

III. Quod juxta auctorem Refpon(i Sedes Svlva-

m

omnibus & fingulis facultatibus, privilegiis, ho-

i-

25

noribus, oneribus, préeminentiis & prarogativis

ducenfis, faltem a morte ultimi ejüfdem Epilcopi,

cenfenda (it fuifle comfracfa & everfa; ac proindé Ca-

|o.

95

ad hujufmodi munus exercendum neceffariis &

pitulum Sylvz-ducenfe ad talem redactum effe (ta-

95

opportünis, dantes Tibi plenam & liberam pote-

tum, ut ipfi Ecclefia juriídidionem E

33

ftatem omnia & fingula exercendi , quz Capitulo

cclgüg&icam

»

Sede vacante in utroque foro & jure permittun

ultra cenfeatur non commififle.

His tamen omnibus non obítantibus, non timüe-

K

329

tur, nec non ea omnia faciendi, qua nos facere

B

runt Canonici Sylvz ducenfes anno 1630. pérmit-

l

1

95

& mandare:

offemus, etiamíi fpeciale mandatum

tere, etiam per przlum fe maaifeftari fub hoc titule:

j

23

requirat. I

ue non folum per Te ipfüm; fed

Capitulum C9' Clerus Ecclefie Cathedratis. Bufco-da-

1/,

35

etiam per alios fübftituendos, przeíertim in cafu

cenfis ; item fcribere anno 1658. Augufti die 2. in

11]

infirmitatis vel abfentie, quantum fàlvis juribus

hac acta tüb ifto titalo: Nos Canonici, & Capitulum

t

concedere Tibi poffumiuss' fpecialiter autem vo-

lumus, ut licentiam ordinandi poflis concedere,

Cathedralis Ecclefie Sylvee-ducenfis, Sede vacantes

/

Denique i(ta in qualitate eligere (ibi

F iclan-'um' Qen-g-

t

25

ac in fóro exteriori difpenfare, etiam quoad tem-

valem in preditta Ecclefia, C9*.

$»»

porum interftitia , exatüinare & approbare ton-

F

.Utique conveniebant Canonici Sylvz -.d

a

b

[

35

feffores, (imul etiam ordinandos & ad beneficia

uge-qfes

1(')

»

cum Canonicis Harlemenfibus his tribus ;

in

promovendos , atque ad verbum Dei pradican-

I. Quod defedus refidentiz involuntariu

x

[

95

dum admittere, nec non Tibi, five Dioecefi de

nicos fua dignitate & juribus non privet. .

s Ca?ng-

j

35

officialibus miniftrisjudicii, five curiz fpiritualis,

2l

a iariis, & aliis ad perfeüum tribunal concur-

- l. Quod defe&us Prebendarum Canoniis primi-

/

tus annexarum Capitulum jure non exuat e]

*

ifend

ij

35

rentibüs providere , & controverfias terminare,

alios Canonicos in ocum demortuorum.

P

f

:

,

2

f

manétite tamen principali omnium cura penes ip-:

. ]II. Quod ex eo folo, quod S. Pontifex Sédem

(Tum Capitulum, atque infüper fervato jure om-

33

aliquam Epifcopalem, licet velit, citra incommoda

4j

ni predictas facultates interpretandi , limitandi,

etiam àd longum tempus implere nequeat, non fe-

»

vel ampliandi per nos, five per Decanum aut

quatur, Sedem illam confracam, vel everíam effe,

2

Vicedecanum pro tempore exiftentem , cum re-

& Capitulum priori füo jure excidere; Et hinc po-

?5

liquis Canonicis de Capitulo, dequorum conílio

;;

fteriores frequenter Sede vacante Vicarios Generales

3».

& affenfü juxta dicti Capitüli morem eo caíü cen-

fibi elegere, & novos Canonicos in locum Canoni-

35

femus procedendum, prout temporum ratio per-

corum defündtorum furrogarunt; & priores fimiliter

?

mittet, aut poítulabit.' Precipimus itaque uni-

)

3

verío Clero Civitatis & Dicecefis Sylveducenfis,

tum novos aliquando Canonicos, tum (uti patet éx

hacada) in Vicarium Generalem elegerunt D. Jà-

v

35

aliifque hujus Ecclefiz jurifdictioni fubjedis , qua-

docum Houbraecken, qui etiamin ifta qualitate per

»

tenus Te in Vicarium noftrum Generalem reci-

plures annos Dioecefim iftam adminiftravit. .

»

iant, Tibique in omnibus przmiffis pareant &

obediant cum effedu;dantes Tibi vices:& voces

25

Je(cendi contradi&ores & in-

APPROBATIO.

235

noítras, etiam co

5

obedientes, poenis & Cenfüris Ecclefiatticis. In

| Cum hec Refutatio tenebras per aliquod refponfum

35

quorüm fidem prafentes fcribi juffimus; : & manu

Libello, qui infcribitur Motivum juris pro.Capitulo

Cathedrali Harlemen[i, iufeliciter afper[as folide fe-

propria: fabfcripfimus....:Datüm Sylveducis anno

C VP OCci . w

»

Domini millefimo fexcentefimo quinquagefimo

liciterque diffpet , veritatemque magis confpicuam red-

35

o&ova menfis Augutti die 2. ( &eratíüb(ignatum)

dat ; dignam judico , at typis evulgetur.

m oacem.

-

P. van: Zoerndonck, . V.. Broeckhoven ; Ludov.

PAULUS KOSKAM,.

EE C QR

25

Smeyers ,; Andreas Timmermans, Henr. Pals-

Àr Ghi-pre-sb,;& a e ;

mans. lafra habebatur: Collata hac copia cum

Datum Embricz 28.

jas

:

Ed

A.

1703.

fuo originaü concordat, per me Joannem Philip-

i RE-

É o

"*

*

bra

ul

pla

U

(Je

T^IgEe-

de

"

B

Ti

.Doforum Lovanienfum dara 25. Mj r717. ( ——

Ee

bul

| Ii; favorem Juïwm Capituli. Metrepolisasi Eccdefie Ca;bollicæ Ultmjeümfïs

ydi

E

l£ !

1

Te

tus

3cclefia Ulträj ;He"/ï*" Catholica mutato ante annos centum & ampliu-'sv,,v;.ï Per Éocderatas BälguPrOvïnCia&:

n

I)

L. religionis

Es

flatus poffeffionem Templorum, decimarum ac redituum, . aliorumque hujufmodi bono-

: d

rum temporalium amifit: attamen in his ;

p

qua ad Ecclefiz formam &conditionem proprie pgrjiþäpig, t'geaji;

q

fefe, atque ordinariam jurifdictionem fervare fibi, qua potuit vigilantia, ftuduit.:

-

. Sasboldus V/ofinerus, & poft hunc Philippus Rovenius, qui uíque ad annum 1

;

651. hujus Ecclefix gu-

bernacula tenuit, ab omnibus ut veri Prx

lati & legitimi Archiepifcopi Ultraje&enfes recoghiti fuerunt; d

rià

n

Clero electos & a

d petitionem Principis, qui jus fuum in has ditiones nondum. abdicaverat, a Romamo

Ponti

1

ifice confirmatos fuiffe, plane liquet ex variis gu;thenticis.& indubitatis g&»is. in hiftoria, cui titulus, Ba-

&|

tavia Sacra, relatis.

;

te

et, hos Epifcopos, tamet(i ob rationem (tatus (ub tltuLQperegrmæECQlææ fwf

jüt

E quibus quoque liqu

dz

fent 9

rdinati, nihilominus ab omnibus fui(fe ut v

&

i

:

^

eros rchiepiftopos Ultrajettenjes recognitos, & etiart

tithlo hujus Epifcopatus fuiffe ufos.-

aul

.. His füb. Epifcopis verus omnino Clerux ex

ftitit; Veriqü;e, per loca Paflores tum confervatx R.mperf*uerunt,

pil

hi

tum inftituti; & hi quidem diftinài a Milfienariis, qui aliunde Clero in, fübtidium . mittuntur : & quibus

variz.prafcripte leges, ne Clero graves fint, neque terminos fibi p-eütos.e);ggdant.,

; Quemadmodum ha

nu

omnía in precitata Hifloria per authentica documenta probantur.

Quihque jam olim fuünt in urbe Ultraje&enfi Canonicorum € o

llegia; fw qulaa

qua ad eledtioriem

d

Epiícopi feculis pofterioribus fimul concurrebant: in his non pauci , etiam profcripto Cathol

igo ritu . -

N

nonici remanferunt antiquz Relizionis; licet jam cum Acatholicis permitcerentur. .Atque, neres Catho-

Ch.

lica hac parte intercideret, Pruzfules noftri nor tantum jure fui muneris, verum & litteris ab g;;;z;fto;zgga*sej

ff

de datis, poteftatem habeant defundis Canonicis alios fübrogandi: qua poteítate non raro. tuerunt.ufi. -

.. Ne autem temporum acerbitate tandem intercidiffe hoc imftitutum videretur, . nihil erat.magis opportue

e

i

Í

" ucþr esbyteris

num, quam ut e Canonicir do&rina & ftudio Catholieee Religionis. magis «eenípicuis , -alii

?

4

T

praítantioribus, Collegium peculiare erigeretur: quo non erataliud prafentius remedium

í

7

P

:;

k

amiflis jam.aüt

fl

defluentibus bonis caducis, fervando Capitulo prafertim, Metropolitano..

*

d

a

Fecit hoc anno 1633. Archiepifcopus PAilippus Rovenius ; idque Collegi

u

im . quo fibi Épiícopale onus

I

füc

levi

us redderet,. faum atque Eccle(iz hujus Senatum, five COlïCili.Um'eQ"eg ?*ngitg»,' ub npmlge'z/*lmmftuy

fit

Ultraje&tini.

TO

- Sjacobus

de la Torre, qui Revenio, cum hié fenio-gravaretur, datujs e& andlutor,glgllgpqägb&tum

ff

àn eodem munere fücceflit, idem Collegium denuo confirmavit anno. fuperioris 1äqqu;.gg,iggïpgäfgæ1i;;

tel

teris utriufque Prafulis hic per copiam authenticam füb littera A. annexis.;... -

-

ex

..,Qui hunc deinde fequuti funt hujus Ecclefie Antiftites, ejufdem Collegii:

äa&iini,acfäggg;;;;iaiggggeg;.

dem ratione omnes fuis fubfcriptionibus munierunt , ut conftat ex acta hic annexa fub littera. B. . ..

M

.. Hoc Collegium , o&o Presbyteris conftans, etiam ufque mode, pront periRovenium & La Torrium

primitus fuit inftitutum., fübfiitit,, & conformiter ad.normam in.ele&ione praícriptam, ha&tenus in lo-

K

91

t

cum decedentium lii e Patoribus eruditione & animarum zelo praftantibus in hoc Collegium adíciti fuere.

€

hi

,.Hiinfüper e füo gremio eligere perrexerunt DeCanum ; qui ut C(v)vlle

e

caret ,. eique pra-fideret. .

H hujus.caput,. Collegium convo-

- Praterea unum vel

d

iu

105 Sede vacante, eli

ger

N

E Vicarios confu;äver;iritfs,'. qui nommze : totxusColleg,u

h

occurrentia negotia abfolvant. .His ita pofitis: quaritur..- -

*

1.-Àn Ecclefta Ultrajectenfis habenda fit velut co/]

pi

mem nude Mijfionis.

:

.

ut vocant) .redacta ?

j

apfa $ omni

)ure & ) unfdxäwne exut»a,&;d cqndmo.

»

E

—

f

i

D

.,2., Àn vero in

ccie

fia Capitulum Metropoli

ticum , ejufque jura, potuerint confervari? . ..

$

b

.« .. .Àn cenfendum fit Capitulum in. Collegio fupra laudato etiam nunc fübfiftere, &-an hoc.Co

vere & convenienter Capitulum reprafentets ac confequenter debeat ac potlit Eeclefiz vidug.cu

di

ram habe-

re; omniaque exercere, quz Capitulis Cathedralibus Sede vacante incumbunt :;puta, litteras dim

ifforiales

d

concedere-his, qui facris Ordinibus fünt initiandi.

Redoribus íeu Delervitoribus , aliaque fimilia?

i.tez?ï chlei?jsl?.atïochf;;ajvibuä vacangbus ?ïwider? de

:

Tit

H

Vil

EJ

M

^

é

-

*

,

)

»

à 4

[nfra j?:riptä 'äifo nl examm;tto Cafä cum annexis

"*aj?ääm poffe diei callayfam i^

mm

cjurifdi-

»

I

4 fupra pofito, nec non iis, quz de Ec

cefia Ultra-

Gionis. exutam &a

»

dac&tam. ^

H

i ciiesgm i

]

Wmi; re-

»

je&tina inlibro, cui titulus Batavia Sacra, exauthen-

»

ticis&indubitatis (ut afferithr) monimentis afferun-

"'ertum eni

i.

qnod,hcgt Ecde(iaahqua

,pgr

tür, refpondent. -

barbarorum incur(ioterd , aliave occafione; .a

rittat

»

1Ce

»

Ad' l. Nequaquam Ecclefigm Metropolitanam UI-

r"nQätlerïia«'lia *T»e)mpla,- adïDävïi&nurm cultum publ

ice cele-

(d) Pluries præld data fuit Jhæc'Refolu:-io ab dnuo;

.

3117. "fqus ad praíens tempus, a pamigatin in Cav/a. Dirrajeina &in

€aoía Efpeniana Gc,

d

brandum

ï

2325

.RESCLUTIO DD. LovgNIENsm.

brandum exítructa, nec non media temporalia in

nerales, qui Sede Epifcopali Vacanfe curam Ecclefiz

fuftentationem miniftrorum jam pridem relicta eri-

vacantis cum omnimoda

piántur; quin & omnibus Juribus honorificis € prz-

ftinerent.

vjurifdi&ionfe Epifcopali fa-

rogativis fpolietur, nihil tamen de ratione verz Ec-

Et quidem Ecclefiz Harlemenfis vacantis

defigna-

clefiz amittat: fi modo plebs una eum Pattore in fi-

tum fuiíle Vicarium Genera

de Catholica & communione cum caeteris Ecclefiis,

lem Adelbertum Fggium,

Ecclefiz vero Metropoliticce Ultraje&en(is Sasboldum

ac fignanter ipía R

h

omamua Ecgleüa, adunata perfeve-

Vofmerutm , fidem faciunt acta relata in Bat

rat.

cra part. 2. fol. 48.

avia Sa-

Quis enim dubitet füb perfecutione Tyrannorum

. Verum cum hi Vicarii Generales , quantuxhvis ju-

Ecclefias particulares veram Ecclefix rationem ha-

rifdidione Epifcopali muniti, probe intelligerent,

buifle, omnique poteftate ac juri(didione fpirituali

f& ea quz Ordinis funt, exercere non

pofle, ac fig-

ad diredionem & regimen animarum neceffariis fuif-

nanter populum íàacro Chrifmate confirmare ; de-

íe inftru&as ; tametíi ea perfecutione durante nec

liberare coeperunt, qua ratione affli&tis Ecclefiis de

d

Templa materialia ad celebrandos publicos conven-

Epifcopo provideri poffet, uti legitur in pracitata.

()

tus, neque bona temporalia ipfis habere liceret, nec

Hiftoria Batavia Sacra ; tandemque poft multos ex-

prerogativis aut juribus honorificis gauderent, ut-

antlatos labores, Saséoldus Vofmerus, impetratis a

poteíad veram & etlentialem Ecclefice rationem ne-

Sereniffimo Belgarum Principe Alberto litteris ad

u

quaquam requi(itis.

Romanum Pontificem Clementem VIII. quibus Prin-

E!

Itaque ob eam Templorum feu zdificiorum mate-

ceps eum in Archiepifcopum nominabat, & a Pon-

n

rialium , decimarum , aliorumque mediorum tempo-

tifice confirmari & confecrari poftulabat, Romam

li

ralium ereptionem feu confifcationem, autob jurium

perrexit, & litteris Sereniflimi Principis Pontifici ex-

& prazrogativarum fpoliationem, nullatenus dici po-

hibitis, Pontifex poftulatis annuit, eumque Eccle-

*

if

teít, Ecclefiam Ultraje&enfem effe collapfam, omni

fiz Ultraj

jure & juriídi&dione exutam, & ad conditionem nu-

mandavit.

ecting Epifcopum prafecit, & confecrari

dz Miffionis, utvocant, redadam; nifi quis dicere

Conftat quidem Sasboldum Vofmernm ordinatum

aufit Ecclefias florentiffimas , quz (imilem fortem

l

fuife ub titulo Archiepifcopi Philippenfis; fed &il-

us

paffzz fuerunt, fimiliter quoque fuiffe collapfas, om-

lud conftat, hunc titulum dumtaxat in ipfà ordina-

iM

ni jure & jurifdidione exutas, & ad conditionem

tione fuifle expreffüm odii Proteftantium declinandi

nudz Miffionis, ut vocant, redactas.

caufa, qui nullatenus paffüri previdebantur, ut no-

Imprimis enim notorium eft, in Ecclefia Traje-

vus Epifcopus füb titulo Ultrajectenfis Ecclefis Clero

&enfi pro magna parte populum, etiam poft mutatum

& populo Batavo przfficeretur: aítre ipfa Savboldum

Religionis ftatum, in fide Catholica & unitate Ec-

in Epifcopum Eccle(iz Ultrajectinc fuiffe ordinatum,

ä]

clefie ac communione cum Ecclefíóa Romana con-

ftanter perftiti(fe.

.

& in Paltorem ordinarium eidem Eccle(iz prafectum

fuiffe, liquet; idque palam Clemens VIII. Sa.sboldo

Infüper notiffimumeft, populum Catholicum tum

intimavit: uti conftat ex i

pfius Relatione, in qua

in ipfa urbe Metropolitica Ultrajettenfi per varias Pa-

I$

hzc refert, Pontificem mandaffe fibi, ut confcera-

t

rOchias, nec non & per alias civitates & Parochias

tionem fuam in Epifcopum ulterius. non diffcrret,

rurales difperfum, cum (uis retpective Presbyteris,

& hac addidiffe: * Se me non promovere titülo

tanquam veris Paftoribus & dire&ionibusanimarum,

» Eccleíix Ultrajedinz, ne hzreticos magis exacer-

h

facros conventus celebraffe, & in unum locum ad

» baret; fed poíffe me eum titulum omni- tempore

fynaxim conveniffes non quidem ad zdes facras in

» aflumere cum beneplacito Sereniffimi Ducis. ,,

modum Templorum exftructas, fed ad normam pri-

Teftatur quoque Sasboldus, quod licet Princeps

morum fidelium, füb perfétcutione tyrannorum deli-

eüm voluerit in litteris ad Pontificem datis coníe-

teícentium , in oratoriisaut zdibus privatis, formam

crari titulo Epifcopi Philippen[ir; nihilominus eum

externam Templorum non praferentibus.

ad Archiepifcopatum. Traje(fenfem nominavit: ita

Nec tantum populus cum fuis Paftoribus ac Clero

in fide & unitate Catholice Eccle(i& conítantiffime

enim Sasboldus fcribat ad Gravium 6. Junii. 1609.

»

Nominavit me quidem A rchiduxad Ultrajectenfem

l

períeveravit, verum etiam formam regiminis inte-

3

b

Ecclefiam , & ícribit, 4rchivefrovo ,de Utreg s at-

gram, quantum tem

»

ni (tudio confervavit.

poris conditio patiebatur, om-

:

tamen dedit claufàs littesas ad Sanctiffimum, qui

tempore ordinationis dixit mihi, fe dare titulum

;;

-Atque inprimis per Parochias tum U

rbicarias; tum

Philippenüs Eccleíiz, ne exacerbaret haredicos,

Rurales , Presbyteritanquam fingularem Ecclefiarum

in quorum potef(tate erat Ecclefia Ultraje&ina; ad-

Parochi conftituti fuere; quorum feriem ufque ad

LPl

dens, quando

przfens tempus exhibet auctor Batavic Sacree part.2.

35

placebit Archiduci , poteris titu-

lum mutare, ,

3bidemque notat, in iifdem Parochiis, quibus unus

Hz litterx integrz extant in hiftoria di&a, Bata-

Parochus non fufficeret, additum fuiffe alium Pres-

via Sacra: ibidemque pluribus probatur, hunc ipfum.

byterum, quem hodieSacellanum feu Vice-Paítorem

dicimus.

Sasboldum tolitum fuüiffe, fe Archiepifcopum Ultra-

jectenfem infcribere, eumque titulum illi non tantum

Et quidem fingulis Ecclefiis füos vere faiffe Paro-

a Clero ilius Ecclefiz five Dioece(i, tam Reguülari

chos, diftin&os a Presbyteris in quibuídam Orato-

quam feculari, datum fuiffe; fed & Nuntium Apo-

riis Sacramentaadmiriftrantibus, non obícure agno-

ftolicum, quin &Sereniffimum Archiducem, ipfum

vit Congregatio de progand. fid. in Decreto de 30.

hoc titulo honoraffe, & ut verum Archiepifcopum

Maji 1686. quo edicitur: ** Impofterum non licere

Ultrajeclenfem agnovitfe.

15

quovis praetextu Capellanis feu Sacerdotibus Ora-

Rationem quz ipfum Sasboldum movit , ut titulum

35

torum quorumvis Principum facramentalia admi-

Archiepifcopi Ultrajecten[is affümeret, expreflit in

»]

niftrare, feu confeffiones audire, praterquam di-

quadam füa Epiítola, relata in eadem Hiftoria pag.

»»

&orum Oratorum, auüt eorum confanguineorum

9?5

49. quod videret, * ad Ecclefiz utilitatem mu!tum

aut familiarum domi degentiums; cumque obliga-

» pertinere, & fubfidia, inquit, nifijuítotitulo pe-

55

tione füis loco & tempore tradendi notulam prz-

3

")

tereillinc non poffe: namexpreffe: habeturin or-

»

Md

)

di&arum adminiftrationem Parocho loci füb poena

dinationibus Papz & Principum, quod Epifcopus

fufpentionis ab officio & beneficio : ,, integrum

?5

debeat oftendere promotionem füam, & quod ex

i))

ecretum extat in Bazavia Sacra parte 2. fol. 462

w

3

tunc teneantur illi ad ipfius jura. ,,

. Quin ad normam aliarum Ecclefiarum Epifcopis

Hinc evidens eft, Sasboldum nequaquam dubitaf-

de üitgarum per Clerum defignati fuere Vicarii Ge-

fe, quin effet revera ad. Archiepifcopatum -Traje-

äenf:m

p

376

Brsorurro DD, LovawieNsiuM.

tenfem ox;dinatus; eoque tihilö fibi a Clero.& populo

pum, fed infüper etiam poft mutatum in illis parti-

bus Religionis ftatum ,. ad Epifcopatum illum pro-

g?gï

temporalia fübfidia, ut eorum Paftori,. effe debita,

ài

& ut talia ab ipío peti pofle.

motos fuifle Sasboldum V/ofmerum; & Philippum Ro-

ib

Id ipfum in epiftola de anno 1

609. menfe Junio ad

veniui , fervata forrmpa provifionis eo terhpore in om-

amicum in Curia Romana agentem fignificavit fcri-

nibus Ecclefiis Belgicis füb ditione Regis Catholici

É

ufitata; nimirum Clero períonas idoneas Principi

ï

d

bens, quod habitus fit paffim etiam in Hollandia &

lil

ab ipfis ibidem Principibus & Ordinibus Archiepif

praíentante, &ad Principis nominationem Romano

copus Patriz; quod, ait, mihi plurimum contulit ad

Pontifice confirmante & providente.

f

fubditorum obedientiam, qui minus Vicario Apo-

Ex quo ulterius liquet, ufque ad hzc tempora Ec-

L

ftolico tribuebant, & imihi ut Paítori libenter defe-

clefiam Trajectenfem nona folo Clero, fed &ab ip-

rebant.

ío Romano Pontifice, reputatam fuiffe ut veram &

[

- Defün&o autem Sasboldo I/ósmero anno 1614.

in füa integritate fubfiftentem Ecclefiam, cui de Pa-

fic

tandem eidem Eccle(iz Trajectenfi przficitur rurfus

ftore,.eadem fervata forma, qua indubitatis Eccle-

de

fub titulo Philippenfis. Archiepifcopi Philippus Ro-

fiis füb Regis Catholici ditione confiftentibus, provi-

fie

debatur.-

veniuss idque eadem forma fervata, quz in promo-

*

qu

tione Sasboldi fervata füerat. Uti enim legitur in

Poftquam vero Rex Catholicus ci

rca annum 1 648;

j

fxpe |citata Batavia Sacra pag. 78. peft vacationem

per pacem Monafterienfem omne fuum jus in Pro-

Hi

[l

fex circiter annorum per mortem Sa;sboldi, tandem

vincias Confoederatas abdicavit, atqueab eo tempo-

fjü

ád Cleri votum füccedere Principum Belgii confen-

Ü

pore harum Provinciarum dominium & politicum

fü, ab Urbano VIII. deftinaturad Archiepitcopatum

regimen fuit earum Provinciarum fupremos Ordi.

&d

philippenfea , juxta & Ultrajectenfem, fi res

XE,ccle-

nes Acatholicos; forma providendi huic Ecclefiz

de

^

fiz iftius profpere cederent.

Paftore nonnihil immutata fuit,

lu

bícurum eft, quod licet R(;venius

Cum enim nulla effet in hifce Provinciis Principis

l"

Nequaquam o

zque ac Sasboldus füb titulo Archiepifci Philippen-

Catholici auctoritàs, fed & hae Provincie una cum

H

fis fuerit confecratuss nihilominus precipue ordina

füis Ecclefiis plenarie fübeffent poteftatibus Acatho-

C0

tus fuerit ad Ecclefiam Trajectenfem , atque Ecclefiz

licis, Ecclefiz ille a quibufdam reputati coeperunt,

átc

quafi in partibus infidelium confiftentes, eoque titülo

per hanc provifionem de legitimo Paftore ac Archie-

bu

piícop

o fuerit provifum, neque aliam ob cauíam pe-

Curia Romana earum provifionem ad fe fpe&are fü-

[j

regrinus titulus Rovenio in confecratione

fueritaflig-

ftinebant: eo quod a tempore Clementis V. provifio

lx

natus, nifiinvidiz hareticorum declinanda cauía.

Ecclefiarum in partibus infidelium Romano Pontifici

I

refervata fuiffe pretenderetur; atque ita neceffe vide-

Et profe&to ni(i Sasboldus l/ofmerus, uti & Philip-

It

pus Rovenius , fuiffent ad Epifcopatum Trajectenfem

bàtur, recurfüm habendum effe ad R. Pontificem,

ordinati, atque provi(io ipfis facta fuiffet de Ecclefia

ut huic Ecclefiz Epifcopus daretur: quod veleo ma-

e

Trajecten[i , nequaquam Pontifices ipfis permififfent

gis refpedu hujus Ecclefiz Ultrajedinz obtinere vi-

lllt

titalum Epifcopi Trajectenfis affümeres Si Principia

fum eít, quod taiet(i:hac Ecclefia non careret

d

ita videretur , utloquitur Clemens VIII. velut loqui-

Clero & populo , de quibus Ecclefiis, nimirum

qt

tur Urbanus VIII. f1 res iftius Ecclefiz profpere ce-

Clero & populo carentibus, Clemens V. dumtaxat

derent.

loquitur in Clement. in plerifque de elect. C? elect. po-

Nequaquam enim fas eft titu

lum Ecclefiæ'cuiq uar

tefl. Earumque provifionem Sedi Apoftolicz refer-

vat; nihilominus, cum neceffarium judicaretur, ut

p

affümere , nifi prius per Canonicam inftitutionem

pn

feu provifionem illi Ecclefiz fuerit adícriptus (ive pra-

Epifcopus huic Ecclefiz praficiendus füb peregrino

feQus.

.

titulo alicujus Ecclefie in partibus, quati titularis

pr

Et quidem p

tefens Confoederatarum. Provincia-

ordinaretur, neceffarium fuit, ut ad R. Pontificem

lj

rum ftatus & conclufa inter Regem Catholicum & Or-

haberetur recurfüs; quandoquidem jam receptum

Is

Q

dines illarum Provinciarum. concordia five treuga ti-

effet conformiter ad D. Clement. nullum poffe ordi-

tulum Archiepi(ícopi Trajecfenfis a quoquam affumi,

nari mere titularem fine fpeciali licentia Sedis Apo-

gl

ferre non videbantur; quod indicaffe videtur Urbanus

ftolicz-

VIIL per hanc claufülam: juxta C9' Ultrajectenfem , fi

Itaque poft fadtam

'omnis juris per Regem Catho-

V

licum abdicationem Clerus Ecclefie Ultrajectinz

Q

res i[lius Ecclefice profpere crederent: quodque ipte

j

V

Clerus pluribus deduxit ia libello (implici füb anno

electas e füo gremio perfonas non Pincipi, fed im-

1626. Regi Catholico oblato, quo petit, ut Rex Catho-

mediate R. Pontifici; nominare & przfentare per-

e

licii& concedere dignetur Rovenio Archiepifcopi UI-

rexit, ut Romanus Pontifex unum ex defignatis in

Q

n

trajectenfis titulumaffumere, & palam ie pro Archiepif-

Paftorem huic Ecclefix füb titulo alicujus peregri-

copo Trajettenfigerere , ut majori cum au&toritate Ec-

nz Éccle(ix in partibus praficeret. -

clefiam Trajectenfem , aliasque eidem Suffraganeas

Porro quantumvis hac circa formam providendi

gubernarets utiin dicta fupplica latius exponitur.

intervenerit mutatio, certum nihilominus eft, véerum

(

i

Et quantumvis non fciatur, quid huic libello a

& proprium Epifcopum huic Ecclefix per hanc pro-

Regze Catholico fuerit refponfums id nihilominus

vifionis formam, & ad Cleri prefentationem,; a R.

u

.conftat, Rovenium non tantum fe pro Archiepiícopo

Pontifice datum effe, zque ac datus fuit, dum ad

01

Trajettenfi in adminittratione illius Ecclefiz geffite,

nominationem Principis Romanus Pontifex füb titu-

!

lo peregrinz Eccleífie Epifcopum dedit.

fed & titulum Archiepi(copi Trajectenfis atfumpfiffe,

& a Clero populoque ut Archiepifcopum fuiffe re-

- Quemadmodum enim Clerus Principi przfentabat

[

cognitum.

L]

períonas ad Epifcopatum hujus Eccleüz T'rajecfen-

t

Noverat qui

ppe Rovenius titulum Ebcïäfiæ Dhilip-

i5, & Princeps Períonam Pontifici nominabat , ut

huic| Ecclefiz preficeretur in verum & legitimum

penfis quidem (ibi in ordinatione fuiffe datum; aft

)

nequaquam hujus Ecclefiz, fed Trajeétenfis Ecclefizx

Paftorem, ita.pofttmodum Clerus a fe electas perfo-

?

curam & rngimen fibi fuiffe mandatum , ut huic Ec-

nas R. Pontifici prafentare perrexit , ut ex illis

clefiz tanquam proprius Epifcopus praeflfet: quod

unam huic Ecclefiz Pa(torem füb titulo peregrinz

nec populum aut Clerum latebat; ut propterea ip-

Ecclefiz i2 partibus deliteícentem de(ignaret.

fum, licet fub peregrino titulo latentem, tanquam

Et quemadmodum Romanus Pontifex ad nomina«

eroprium Paítorem agnofcere & venerari non dubi-

tionem Principis providere voluit Eccle(iz Trajeczen-

ä

taverit.

.

[i de legitimo Paítore, atque ad eam Ecclefiam eum

'Ex his liquet, nontantum ha&enus Ecclefiz Tra-

voluit ordinari, quantumvis füb titulo alicujus Ec

a ad Clleri

je&enfis datum fuiffe proprium & titularem Epifco-

clefiz zjz partibus coníecrari permitteret, it

[

*

poítu-

377

Reservrro DD; LovawitNstON.

irt

proprios fines Ecelefia* iffiu$ babebunt; 'ac fi revera

JIg.

pöï?ülatïdnem fitic Écclefiai Paftorem dare velle árn-

bigi nori poteft.

Cathedram occupaffent, & in Ecclefia preefiderenr, '

N

Denique déclarat Synodus, quod & fic firma &le-

m

- Unde qui ad poftulationem Cleri per Pontificetr

dáti fueré Epifcopi, non minus fefe pro veris Pafto-

gitima, quaccumque ab ii$ procedit, adminiftratio:

lic

id' eft , * quecumque ab iis Epifcopali' auctoritate

ribus & Epiícopis in cura & regimine Ecclefiz Ultrá-

i

jectinee gefferunt , & ranquam veri Epifcopi eandém

» Conflitüta actave füerint; rard Omnia, & quanr

h)

» Optimo -ju

adminiftraverunt, quam Sasboldus F'ormerus, €9 Pbr-

i

re firma ahlarbere placet; ut ïanäifag

ippus Rovenius: àc ab omnibus t tales recogniti fue-

n MC

!

E.

Rationem fut- Decre

re5 quantumvis ob politicas rationes a titulo Archi-

tY fubjengit Synodus his vere

)

epi(copi Ultrajectenfis follicite abftinuerint.-

bis: * Non enim a tertipore nécelffiratis ; éexatta ju«

Qvodautem & Romani Pontificeshósce d

eagnatoä

» ris obfervatione 'eircum(cripta; difpenfarionis ter«

..

Épi(copos non confideraverint ut Epifcopos illarum

» minuscifctimferibetür. ,,' Vel; utex CodiceRegio:

lo

Écclefiárum quárum titulumr praeferebanr, püta; Ec-

verti poffe notat Fronto Düc&us Sociétar, T, ivrfiotis

N

defia Ephefinz, 'Trallenfis, Caftorienfis, aut Seba-

ad hunc Càn. Tom. 6. Cóncil; General| col; 13425

ftenz, velinde liquer, quod praedicti Epifcopi nun-

» Nonenimfi ób tempotrtim difTicultarem exaéta jaris

4

quam foliri fuerint exhibere facrae Conpregationi de

» Obfervario impedita fu

,

]

eriFï. Pex»a&ïa mmxüeru ratio

10

propag.fid. Relationem earum Icclefiarum, "quarum

» prohibebitur, 5*

»)

titulum püblice proeferebant, & quem inipfa'ordina-

Huiclectioni con

fo näf*exþbü*ïie* pr—ädi&i* '-'Zo»nia-ræ,

!u

tione acceperant; fed Relationem de. ílaru Ecclefiae

jue & contextui Canonis & ménti ipfiasSyriodi ad:

(i.

tnodum conformisapparer' Verba ejusfuüorz *"INec

Ultrajeting & Ecclefiarum Suffraganearum:: quem-

de

admodumin fzepe citata Patavia Sacraaunotatur part.

93

enin quia remporum iniguitate, éxcirateique d Bar

?»)

baris procellae periculo exclufus, Eeclefize füa pof-

x

2. pac. 460. col. r. ibidermique refertur; quod Zaco-

ij

bus La Torrius anno 165$. Romee agens, Relatio-

9?*

f:ffioném Épifcopts adire non poffit, ideirco cir-

?)

iif

nem (eu defcriptionem ftatus Religionis Catholicaein

cumféribitur diligentia ceconormic, five difpenfa-

u

Hollandia, eique Confeederatis Provinciis, a feutait

??

tionis termini angüftius definientur; hoc'eft, non

2

"

colletam, Rom«e exhibuit S. D. N. Alexandro VII.

ea de cau(a minus exa&teacréligiofé confervari pla-

lo

atque Eminentiffimis ac Reverend, S. R. E: Principi-

,»

cet ; quorum auttoritáte Epitcópis in'fuüa cuique

?9

Diccefi de omnibus; quee ad eam

ll«

bus feu Cardinalibus Sacre Congregationis 4e pro-

ipel-*ripept , Íta-

10

pag.fid.... AdditHiftoricus: hecRelatio valdepro-

935

tuendi eft conceffa facultas. ;;

iv

lixa eft, ac omnium, quas anteceffores aut. fucceffo-

Quis igitar dicereaufit, Epifcopo quidquam de (üa

auétoritate regendi Ecclefiati'e(fe detra&tür, eo quod

res ejus proceribus Romanee Sedis unquam exhibue-

Acatholicorum invidiz declinanda caufà titulum fuae

a

re, ampliffira,

Porro cert

um eft, quod dé fly

lo "Curid R. Epis-

Eeclefize praferre-nequeat ; 'fed

r

fize ritulo delitefcere debear-?*

füb peregrmæ Eccl:e-

j

copi zmeretitulares, & ad Ecclefias 72 partibus infide.

lium dutmtaxat oxdinati; teneantur de Hfaru harum Izc-

Quod vero Epifcopi illi non. tántum Täi*x)Jei'ïunt* füb

at

clefiarudi Sacree Cotigrepatoni relationemfacere. De

titulo alicujtis peregrina? Ecclefue; fed'infüper iis da-

:

tur Pro

,

tus fuerir Sedis Apoftolicee Vicariatus; five fuerint

at

quo ftylo tefta

(p

er Fagnanusï ad Cap.rïl;igq N.

j

A. de S'ure juvaudo N/83.€7 84. -

Sedis Apoftolice per Provincias Conftederatás Vica-

Non dubium proinde quin Romani: Pontifices &

rii Apoftoliei , & ur tales fefe infcripferint $; nequa-

Ir-

it

$pfi Cardinales hos Epifcopos non repütaverintut E-

quam jüs Epifcopale eorum' minuit, fed 'potius eo-

rüm atictoritatem extendit - eó quod una'curm Viea-

lu

pifcopes meretitulares, & principáliter ad aliis pere-

l$

rinas Eccleffas ordinatos; fed ut veros & ordinarios

riatu Apoftolico facultates ampliores -('proutzz Data-

i

via Sacra

-

Pattores & Epifcopós Ecclefize Zrajetfeufis ; ad cujus

pag. 78 : col/2. ,?391&?0?&

firie:

i &ozicede-

regimen ad poftularionem Cleri fciebantur ordinatíz

rentür,

*

Iv

' Ut proinde hie Vic

f

*

quantufnvi

k

s propter rationes politicas fub titvqþlg--pere.

Áriitus Sedis" Apoffoliez potitis

orina. Ecclelia deliteftere deberent,

*

ad augmentum, quam diminbtiónem Juris Epifcopa-

.. Et fane a mente Ecclefie omrino effet alienum , fi

lis cenferi-debeat datüs:: qüémadmodüm jam pridem

vel in. minimutn Epiftopali dignirati vel au&toritati

legimus fimilém Vicariatum Eeclefize Theïï'a?dnideüü,

Arelatenfi ; aliifque illuftrioribus, 'non in eatüm

quidquam dicéretur detrattam, eo quod odii & in-

! de-

vidiee Acatholicorum declinandze caufa hic Epifcopus,

preffionem, fed exaltatioriem 1ndülrum,,

^"Ad H. Refpondetur, inh

ac'E

cui titulum Ecclefiz , cujus cura ipfi principliter in-

cilefia pottiffe Capi-

«umbit, & ad cujus regirnen unice eftelectus & ordi-

?ului Metvopolitanum , ejufque jura confetvari.

natus

» gerere non eft confültum; teneatur fïlb:pþ?e.

- Certum quippe inprimis eft , Capitalum Catbe.

g:

rinee E:cclefiz titulo delirefcere:-

drale tanquam Clerum repréféntans nequaquam füa

Aliud ;þrcf'fc&ö'jxidiciartifnt" Patrés fexti Concilii Oe-

jura mutuareab Épiscopo,; féd & Epifcopum & Ca-

l

"

cumenici: cum enim quidam ffent Epifcopi , quo-

pirulum omhem fuam jurisdictionem & auctoritàtem

yum civitares Épifcopales erant'ipfidelibus fübjugates,

mutuare ab Ecclefia , in qua immediare, rádicaliter

j«

ut ideo tion poffet ejus civitatis Praeful, pottquam

& quoad proprietatem h:ec jurisdictio & auctoritas

ordinatus fuilfet, füum thronum apprehendere, &

refidet; & per Epi(copum una eum Capirulo Cathe-

in eo in facerdotali ftatu collocari decfevit Synodus

drali Clerum re

[

ftros exercetur.

prefentante !;anqitllam Ec;leiig; mini-

'Càn. 37. ut qui proptev pradictam caujam in fuiy tbvo-

i

z5 non [unt conflituti , absque tullo ex ea ve praudicto

. Hinc jurisdi&tio illa Capitiili integra'penes Capitu-

.con[evventur : hoceft, interprete Zonara ad hunc Ca-

lüm remanet tnórttio Epifcopo , auraliünde hànc aü-

Goritatem exercére tion valente,^ 'ámét(reaim E-

"Honem, * omnia is privilegia, fivepromünére prz-

[

». g&uræ, quam obtinet,

——'.-debitä,' niþilomihus"vin-

pifcopus repütetür & fit Caput füse párticulàris Ec-

k

clefie, füique Cleri, nequaquam tamen 'cenferi po-

» Gdicabit, ;

i

"

;

2j

Poft h

ec

fpecificat Synodus nonnul'la, qu& Epis-

teft Caput effentiale ; a quà ip(à jürisdictio & aucto-

ritas regandi Ecclefiam défluat in inferiorem Clerum:

copi hi agere poffent ; puta,'ut diverforum Clerico-

tum, ideft, variorum Ordindtm, prout Ecclefi& fibi

fed unice confiderari poteft ur caput miniftériálé Ec.

creditae convenire judicaverint, ordinariones Catio-

clefie j fivé ut primus & principalis: hujas Ecclefiae

r]

nice, feuférvatis Canonum fanclionibus faciant,

mitiüffer, :«ui una cuim inferigribus miniftris dü&tóri.

Deinde & pi'cedeütice auctoritate fecunduni pro-

tatem fpiritnalem penes ipfam

Vopigsderue

mem

i

'Drium ftattim utanrur ; hoc eft, quod honorem & dig-

miniflerialiter exetcet; "^5

nitátem (üze Ecclefiz (ecundum proprium ftatum five

l:

Bbb

Qua-

Supplem. Oper. Pan. Efpen Pgrs lV

378

RrsoruTi0 DD, LQVANI-ENsmA-g.

»

Ti

, Quapropter Epifcopo decedente Capitulum Ca-

cum Clero & populo extra fuam Previnciam in. di*

at

)

thedrale de novo jurisdi&tionem non accipit, fed

tione alicujus Principis Catholici exulare debuiffet,

»

eam, quam una cum Epiícopo exercet; idque, uti

.

ob hoc fane gloriofüm exilium nequidquam de fuig

n

)

recte notavit Cardinalis de Luca,. quaft juve nom de-

)

nribus aut privilegiis amittere debuiiïgc, fed integra

Ha

evefcendi. .. CObfervatemm hic Cardinalis difcurfu 3 r.

ei fervanda fuiffent.

Á

mshl

- Quemadmodum Patre

s Concilii (exti Oecumenici

in Concil. Trid.n. 1. * quod Sede Epifcopali vacan-

qubit

» te de jure Epifcopalis jurifdi&tio, atque Ecclefize

4?, 39. ]oanni Epifcopo in Cypro, & ob invafio-

» adminiftratio, devolvaturad. Capitulum; non qui:

nem Barbarorum in Provinciam Hellefponticam una

fiil

quod

» dem ex aliquo privilegio vel fpeciali delegatione,

cum fuo Clero & populo exulanti, jura & privilegia

&erf

»; fed ex vatione juvis uom decvefcendi , eo quia Eccle-

ipfi per Synodum Ephefinam indubie integra coníer-

vanda decrevere,

us c

» Íia Cathedralis efformatur conjunctim ab Epifco-

Kcdt

» po & Capitulo; abillo fcilicettanquam Capite, ab

. Ad III. indubitatum eít, primis Ecclefiae feculis

Epifcopos una cum Clero ac noranter Presbyteris &

Q

» hoc tanquam reliquo corpore; Ecclefiaftica juris-

p0n

» dictione penes £otum corpus babitualiter vefidente ,

Diaconis. füuarum reípective Ecclefiarum ; Ecclefias

fibi commiffas tam in fpiritualibus quam temaporalibus

relce

, Cxercitio autem in plerisque competente Capiti, ;;

pifco

gubernalfe , ipfofque, unum corpus in regimine Ec-

Hic infert N. 3, ** & confequenter defe&to capite

clefie .conftituiffe; uti latius deducit & probat Lu-

tere:

imim

» jure confolidationis, vel ex jure non decreícendi,

dovicus Thomaffinus de Difcip. Ecclef.. p. 1. lib. 1

E

; univer(ía jurisdictio, fivetorum us Cathedraticum,

€ap. 42-.

»

» tam in habiru, quam in exercitioy rernanet penes

;

Cum a

utem labentibus feculis mimltiplicato populo

quod

cIens

». Capitulum , tanquam reliquum corpus politicum

Chriítiano, & per diífita loca diffufo , neceffe fuiTet

» feuintellectuale. ,,

lerum muldplicari, & per diffiras regiones diffun-

Cah

G

QU

Quemadmodum igitur Capitulum. Cathedrale in

di , conveniens judicaverunt Épifcopi , quosdam &

folidum « integraliter vacante Sede per mortem E.

Clero (bi ad(cifcere,-qui confilio & opera una fe-

niel

u)

piícopi confervar jura fua, eaque plena auctoritate

cura nomine totits Cleri in regimine Ecclefize affide-

exercet, neque etiam diuturnior Sedis Epifcopalis

rent. & vice totius Cleri una cum Epiícopo Sena-

adinl

defi

vacatio quidquam de Jure Capituli imminuit; ita

tum Ecclefiz conftituentes Écclefiam adminiftrarenr,

quoque Capitulum Metropolitanum Ulttajectenfe ia-

Tent,

tegrum quoad omnia fua jura fe confervare potuit,

! Quemadmodum.aute.m penes. Clerum tan-ijdam

epu

tametfi a. mutato. Religionis ftatu in iftis Provinciis

Ecclefia Senatum & una cum Epifcopo córpuscon-

nunquam Epiícopus huic Ecclefiae| (impedientibus

(lituentem omnis Écclefiaftica auctoritas habitualiter

eran

elií

Magiftratibus Acatholicis) dari potuiffet; & percoa:

reidet, & primis Ecclefiz feculis hujus auctoritatis

Íequens Sedes Épiícopalis Ultrajectea(is ab eo tem-

exercitium penes Epiícopum, univerfümque Clerum

u

ac notanter Presbyteros & Diaconos erat, ita & fe-

um

pore fupponeretur vaca(fe : quandoquidem, ut di-

étum eft, jura Capituli Cathedralis non. dependeant

quentibus feculis e Clero affumpti una cum Epifco-

1001

eflentialiter ab Epiícopo, aut. per deceífum Epifcopi

po nomine & vice totius Cleri hac po'teüate"ufidfqg—-

fupt

imminuantur,

Imo tametíi, obtinentibus per iítas

re,

p

Provincias (üupremum imperium Acatholicis, Capi-

üm igirur notorium fit, hos e Cleto affumptos

n

tulum jura fua. exercere cum ea plenitudide & liber-

unum:cum Epi(cope corpus in adminiftratione Ec*

Clet

rate non potuiffet adin(tar aliorum Capitulorum fub

clefie conflaffe, & vicerotins Cleri Ecclefiam rexiffe,

thl

ditione Principis, Catholici. confiftentium , nihil ta-

idque non minori auctoritate, quam moderoa Cano-

«

nen hac exercitiorum interruptio de jure hujus Ca-

nicorum Collegia , quae poftrema etas Capirula Ca-

eXer

pituli imminuere: potuilfet,

Ui enim.jam pridem

thedralia appellavit ;; dubium non videtur, quin Ca.

alere

Ícripfit Joannes VIII, ápud Gratianum Coz/a . 16.

pitulum. cenfendum .fit. fubfi(tere in Collegio Sacer-

conf

Quefl. 3..Can. porro 14. . '* Ubi paganorum. & in

dotum,. prout id per. Phzlippum Rovenium , & ejus

feti

» credulorum furor in caufa e(t, quantalibet prate-

fuccefforem Sacobum La Torrium ,. inttitutum fuiffe

pro

». reant tempora , .juri non. prajudicant Écclefiarum,

defzribitur in litreris cafui annexis fub lirtera À. -

Sive, ut loquitur. Concilium Hispalenfe zbid. Caz. 13.

Ex his enim, nec non in cafüs pofitione habétue

dæ[«

» Non erit objicienda prafcriptio temporis , ubi ne-

imprimis, quod, dum ob mutatum in Provinciis Con-

C

o ceffitas inrercetfit hoftilitatis,

feederatis Religionis.ftatum Capitulum Metropolita-

ræ(entavns

» d

Neque.Ecclefia ifive Capitulum eam rep

num unà cum benis temporalibus & prerogatvig a

» 1

de integritate inregimine Ecclefie decidiflet; tametfi

Acatholicis eífet occupatum , .& de Catholicis Cano-

» i

per Acatholicos amiffionem bonorum fíuorum, &

nicis pauci & ad rem Ecclefia: minus intenti füperef-

prarogativarum temporalium jatcturam , ob conítan-

[ent; Phiippus Revesius Collegium Sacerdorum füb

ter)

tem perfeverantiam in fide, fuftinuiffer : quandoqui-

nomine Zzcariatus. Ultraje&linm inftituit, quo fibi E-

que

dem per hanc amiífionem & jacturamilluftrior potius

pifcopale onus levius redderet.

dicenda fit evafiffe; certumque fit, nec temporalium

.. Porro vigilautiflimum hunc Autiftitem hoc Colle-

QOU

li.

bonorum copiam aut prarogativas temporales ad ef-

gium five Vicariatum. non tanturm inftituiffe, ut fibi

fentiam Ecclefie , aut. Capituli eam reprafentantis ,

onus Epifcopale levius redderet, atque in regimine

byt

pertinere.

Ecclefie .confilio aífifteret, fed infuper voluiffe, ut

liun

Undeh

Tv meritdapþlicabitur, quod jam pridem ad

adinftar Capituli. Cathedralis Clerum reprefentantis

Bertherium Viennenfem Archiepifcopum ícripfit A-

au&toritate in reliqunm Clerum ac populnm effet in-

tod

inf

drianus l.. apud Labbe 70L 6. Concil Gemer. col.

ftructus, rnandans ceteris Paftoribus, aliisque Sacer-

1888. » Non debet Ecclefia ullum damnum (üi or-

dotibus. tam Secularibus quam Regularibus, ut ad

W

um

» dihis inde fuftinere, fi per fexaginta aut octoginra

bunc Zicariatum in difficultatibus urgentibus recur-

» annos inertia quorumcumque Prafíulum & vafta-

Ííum habeant, ejusque directioni & Statutis feu Cen-

"

»h

» tione Darbarorum dignitatem antiquam & Roma:

(ïirurionibus per nos, in

N

quity app

| robaris vel appra-

» norum Antiítirum firmitate roboratam perdidit &

bandis efficaciter obediant.

»Y

33 amüito [1]

E

ld ip(am non minus aperte, quin & clarioribus ter-

NNulla proinde ambigendi ratio

videtur , quin Ca-

minis declaravit & expreffit hujus Antiftitis fücceffor

$ (

pitulum Carhedrale in Ecclefia Trajectenfi integrum

U

& in munere Epifcopali ei datus adjuror, Zacobus

toníervari poruerit.

La Terrius, hoc a Rovenio Collegium inftitutum con-

5 !

Imo

ia

amet ipfum Capitulum Metrbpciiti.cum una

[Iet erigens:

».|

Srfnaxl,s, & de nevo in quantam ogusg

U» NW; t

Q

o d E AE C ERE ERE DI

- Resoturi0. DD,- LovaNiENsiUM.

379

n

(ïet,

E

9

Tllud in perpetuum Senatum Ecclefiae Ultrajectinee,

Cgpi[llïi ad Proteffantes una cum omnib

us tempora-

[ui

» atque. Concilium icariatus noítri , ejufdemque

libus fubfidiis translationem, in Clericos

Cathedrales

ägla

»

Ecclefie ; & adinftar Canonicorum Graduatorum

eligere e Presbyteris Parochianis,

qui Canonicorum

-

,

in Ecclefia Carhedrali, inquit, haberi volumus. ,,

Cathedralium vicem fupplerent,

& proventibus Pa-

lnlq

Hac aliaque in litteris erectionis feu confirmatio-

ftoralibus , deficientibus Praebendis

fuftentarentur ?

Cgthedmlibus»;

[l

nis hujus Collegii five Zzcariatus expreífa nullatenus

üng

dubitare finunt , quin hic Autiftes ad exemplum SS.

' Mirum proinde non eft, hoc Col

Iegiumï non tan-

Igl'

Epi(coporum volüerit exigere CollegiumClericorum,

tum ab omnibus hujus Proviacie Cl

ericis aliisque fi-

lat

quod adinftar priftini Capituli Metropolitici Ultraje-

delibus, fed & ab exteris,

recoguitum fuiffe tanquam

étenfis Cleram reprafentans una cum Epiícopo cor-

Ecclefi& Ultrajectinge Ca

pitulum. Metropolitanum :

tametfi delitefcere debueri

ülig

pus conftitueret, & cum Epifcopo tanquam Capite

T*

Ecclefiam vice Cleri regeret & adminiftraret.

Vicariatus,

t füb nqmifae Collegii five

(àg

Quod vero huic Collegio nomen Capitul; datum

Uüenim ex litteris Eminentiffimi Cardi

nalis /uffis,

Qug

non fuerit, fed nomine Zzcariatus aut Collegii deli-

tunc remporis lüternuntii Apoftolici

Bruxellis refi-

j-

teícere debuerit ob rationes politicas, qua ipfos E-

dentis de dara 21, Tunii 1702. hic per

Copiam an-

A

pifcopos moverunt füb peregrinae Ecclefize titulo la-

nexis fub littera B. liquet, hic Minift

er Apoftolicus

ï[.

tere; nullatenus jus vel auctoritatem hujus Collegii

hoc Presbyterorum Collegium sque

atque Capitu-

imminuere potuit.

lum Harlemenfe , ut. Capitul

um agnovir, & titulo

lo

Etenim admodum recentioris etatis effe fcitur;

Capituli indicavit.

Et quemadmodum Ca

at

quod Clerus Cathedralis Senatum Ecclefie confi-

S

-

pitula Cathedralia ab Epis.

u«

ciens, & reliquum Clerum reprafentans ,| Capitulum

copis (emper reputata füerunt, & reputari debuerunt

g

Cathedrale dictus fuerit: ut notavit Vir Clariffimus,

tanquam unum Collegium five Corpus,

quod una

Claudius Fleury ; in fuis Inftitutionibus Juris Cano-

fecum vice Cleri Ecclefiam gubernaret

fa

; ita quoque

]

nici P. 1. Cap. 17. qui & ibidem obfervat, quodipfe

& hoc Presbyterorum Co

llegium ab Epifcopis Ul-

Auputtinus e fuo Clero quosdam fibi adíciverit, qui

trajectenfibus füb peregrin

ni

Vicariatus A

o titulo Epifcopatus, aut

adinftar moderni Capituli Cathedralis Senatum Ec-

pottolici

delitefcentibus ,' recognitum

l,

fuit,

clefie conflituerent, & una fecum Ecclefiam rege-

.

rent,

Et quidem Zacbarias Metzius fi

m

vmi Antiítites in hoc Col.

pi Trallenfis huie Ecclefig U

ib nomine Fpifzo-

»n-

Quod vero hi vieilantiffi

Itrajectenfi pracfectus,

legium ad(civerint e Clero fuo, qui Paftoralibus curis

licet Clero parum oratus ,

hüic

T

EKcclefig Presbyte-

[i$

erant prepofiti, prudenter admodum ab ipfisactum

ros, ut ejusdem corporis fc

cum membra, quacum

eíle fatendum elt.

ipío tanquam capite onus Pa

ftorale f

itr

upportare dehbe-

Cum enim Capitulum Cathedrale Ultrajectenfe

rent, palam agnovit, in hzec verb

a ícribens ad eos

cum omnibus fuis emoluméntis temporalibus & pra-

Q^

ex urbe Romana die 18. Martii 1656.

* (uando-

rogativis a Proteílantibus efletoccupatum ,. paucique

» quidem ergo, Ampliffimi & Rev

e

w

ie

rendiffimi Viri ,

fupereffent hujus Capituli orthodoxi Canonici, ac

» Deo fic volente, & ejus Zzcario

in terris jubente,

propterea necefle effet Collégium Clericorum aliud

??

ego in meffem illam Domini mirt

0s

»

or, utlicet indig-

erigere, quod vice priftiniillius Capituli Cathedralis

nus, Vefire Corone fiam

particeps, RRias ve-

Clerum Catholicum repraefentans una cum Épiícopo

??

ftras exhortor, ut hoc fan&

"

um opus exordiamur

Ecclefiam Orthodoxam adminiítraret ; . nihil eequius

3

a firmo & ftabili fundament

o amoris ergainvicem,

0-

ac convenientius füit, quam ute Clero eligerentur

?9

a vinculo charitatis erza De

um

4«

& proximum; qui-

exercitatiores in regimine animarum, & qui unde

95

bus vinculis fi colligati fuer

imus,

fecuri inter pe-

i

alerentur, haberent; quales indubie pre ceeteris effe

??

ricula erimus, & harmoniofüm

lr.

unufnque gratum

confueverunt Presbyteri Ecclefiis Parochialibus prze-

35

Deo corpus efficiemur ;

fingulaque membra, al-

u$

»

t one

fecti, & in cura animarum jam dudum exercitati &

terum alterius, portabun

rà, reddentque le-

I

probati.

??

via. Qiuse enim virtus eft cap

2

itis portandi onera,

Hinc

& Con&ilium Emeritenfeanno 666. Caz, 13.

fi humeri czeteraque membra

denegent fua mini-

declarat, ut, fi Clerici ad Ecdefiam principalem five

??

fteria? Quae igitur virtus mea

futtinendi onera mi-

Cathedralem ordinati deficiant, Epifcopis Provincice

55

hi impofita, fi vos, Fratres meos (hoc enim ti-

a-

» de Parochbianis Presbyteris atque Diaconibus Ca-

tulo hifce omnes vosamplector) humeros & merm-

b

» thedralem (Clericum ) fibi in principali Ecclefia

??

bra mea non feufero? ,

i

» facere, maneat per omnia licentia, .;

ltaque cum hoc Collegium fi

V6 | Ficariatus adin-

f

Per Cathedralem Clericum de Parochianis Presby-

ftar Capituli Cathedralis Cl

erum [Zcclefia: U

trajesten-

b

teris. vel Diaconibus a(fumendum, inrelligi eum,

fis reprefenter, & ur tale hactenus fuczir re

cognitum

30

quem dicimus hodie Canonicum Cathedralem, reécte

etiam ab É pifcopis, qui illam adminiftrarun

ex acta fub lit, C

[; ut patet

notavit Ludovicus Thomaffinus de Di/cip. Ecclef. p. a.

. hic annexa ; indubie ei

incumbit

Jib. 1. cap. 31.. N. 10.

etiam vice Cleri Sede Epifcopali vacante Ecclefiam

.

ï

Quin & Patres

T

hujus Concilii permirtunt ut Pres-

illam adminiftrare, e

Jusque regimen füfcipere; me»

byteri

Parochiani ob defectum Clericorum Cathedra:

ritoque fibi applicabi

t; quod jampridem Clerus Ro:

j

lium ab Epifcopis áffumpri, titulum fuae Ecclefiae Pa-

manus Sede vacante per mortem Fabiagi E

piícopi

Romani (cripfit ad Clerum Ecclefize Ca

H

rochianis retineant, ac partem aliquam proventuum

rthaginenfis:

|e

in fuam fuftentationem ab illis Ecclefiis recipiant, ta-

3*

Et cam incumbat nobis ,

??

elfe, & vice jPa

qui videmur Prapofiti

rc

metíi ftipendium aliquod ab Epifcopo foret afligna-

ftoris cuftodire greg

em, fi negli-

m, Vetba Synodi funt: ; Hi ramen qui fuerunt

9*

gentes inveniamur , dicetur no

;u

-C-

593

bis, quod & Anre-

?5

traducti , humilitatem dignam fuo Epiícopo

cefforibus no(tris dictum eft

; Qui tam negligenteg

neant, & eo honore & reverentia habeantur, &

"9

Prepofiti erant, quoniam

»

perditum non requifi-

Io

??

venerentur in Cathedrali Ecclefia, ficut hi, quos

33

vimus, & err

antem non correximus, & claudum

conftat fuiffe ordinatos in ea, & quamvis ab Epif

??

?5

non colligavimus, & lac eorum edebarnus & lanis

?9

copo fuo ftipendii caufa per bonam obedientiam

?5

corum operiebamur ,.., nol

umus ergo, Pratres

»

dilectiffimi ,

?5

aliquid accipiant, ab Ecclefiis amenin quibus prius

& vos mercenarios inveniri, fed bo-

»

confecrati funt, vel a rebus éarum extranei non

3*

nos Paíftores, cumífciatis

non minimum periculum

33

?

99

maneant, »

4

1

Y

imminere, fi non hortaii fueritis Fratreg velítros,

Quidunui igitur

licuit Epifcopis Ultraje&enibus ob

3*

ftare in fide immobiles; ne preceps iens ad ido

:

"defedtum Canonicorum Cathedralium,

: q'u;n & i;ïütj,s

d

)

lglarriam, fundi

tus eradicetur fratermigag, ,

DBbb^so'

-

Con-

Szgpglewz. Oper, F'au Efpeii Pars IV.-

»

——QHÁ—À——

380

- Resorvrio DD. LOovVANIENSIUM,

p

Confignatur hec Epiftola füb N.2, inter Epi/7.

formiter ad Decretum Concilii Tridentini Seff. 7. «a-

D

Cypriaui ex editione Ztgajtii.

pite 19. de fteforin, nec non Ecclefiis Parochialibus

den

- Hazec Epi(tola una nos docet, Clerum Romanum

adinftar aliorum Capitulorum Cathedralium de

"

non dubitaffe quin Clero Carthaginenfi onus regendi

ribus & Defervitoribus providere.

Re&o-

tiof

« l

(

Ecclefiam incumberet, propterabfentiam $. Cyprza-

2i, Carthaginenlis Epifcopi, tunc temporis propter

[

Jta Refolutum quam'z' hac 2$. Maji 1717;

i

j

fidei caufarn exujantis.

. Scirur quidem juxta modernam Ecclefie diícipli-

Erat fubþgmtum T

dini

nam nonnulla Epifcopo .ita effe refervata , ut heec

dem

etiam Sede vacante per Capitulum five Collegium

Z.B. vaN ESPEN, J.U.D. &SS. Can. Prof.

noll

Clerum reprafentans abfolvi nequeanr: fed & illud

Ícirur, omnid, que ad regimen & adminiftrationem

Ita cenfeo; falvo meliori, & fuü

am

cumítantiis.

ppofitis fa&torum cir-

fünt

Ecclefie fpectant; & non fünt Ordinis, ad Capitu-

jigd

lum Sede vacante pleno jure tranfire, nifinominatim

nicà

in jure exemptum & refervatum reperiatur,

J-A. BRENART, . U.Do&or & Anteceffor Pri-

Quaproptrer licet Capitulum Sede vacante nequeaf

marius.

com

conferre Sacramentum QOrdinis aut Con&rmationis,

eo quod horum Sacramentorum collatio numeretur

Suppofitis omnibus factis & circumftant

r

äs ; idem

for'

inter ea, qua funt Ordinis; indubitatum tamen eft,

cenico,

Capitalum Sede vacante poffe peregrino Epiícopo

fimt

Ti

impartiri facultatem conferendi Sacramentum Con-

L.HACQ-UIUSX,, T. U. Doctor, & Prof. Ordina.

firmationis & Ordinisin Dicecefi & fubditis Sedis va-

rius.

Conformiter.

te

cantis, eo quod ea facultas cenfeatur pertinere ad ea,

J.H. V. GOEDENHUYSE, ]. U. Do&. & Prof.

quz jurisdictionis fünr.-

Qrdinarius;

Ap

ber

Igitur quandoquidem Collegium five Zzcariatus

AMANDUS BAUWENS,

J U.D. & Prof. Or

Ecclefie Ultrajecting: adinftar Capituli Cathedralis

dinarius.

2b

Clerum reprefentet, nullum apparet dubium, quin

adinftar Capituli Cathedralis Sede vacante queat ordi-

Concordat cum [uo Originali , quod atteffor,

jlli

PH, E. rc

ci

nandis dare dimiíloriales, ad Ordines fufcipiendos a

FEBRE, Proto-Nor. Apoft.

quocumque Catholico Epifcopo ; modo id fiat con-

"Aniüsf. bac 9. Zulii 1717.

cili

pio

&

À,

ce

mt

acobus, Dei & Apoftolicz Sedis pratia /drebiepifcopus Epbefinus , San&iffimi in Chriüo Patris ac Domini

o

pti

J

noftri; Domini /Zlexazdri divina providentia ejus nominis Papa feptimi, Praelatus domefticus &affiftens,

^

ejusdemque ac preefaree fan&tee Sedis per Confeederatas Belgii Provincias Zcarzus. "4poflolicus, &c. . Om-

0f

cili

nibus ac fingulis de Clero & Po

pulo Secularibus aque ac Regularibus per Civitatem & Archi,diæce,üm UI-

trajectenfem, falutem in Domino,

p

Dudum a felicis recordationis Phzlippo zdrcbi

ep

pifcopo Philippenfi , in Vicariatu Apoftolico Prædecefï'ore

noflro, emanarunt Patentes littere tenoris fequentis :

C

Philippus , Dei & Apoftolicae Sedis gratia, Z4rcbiepi[copus Philippenfis €? Ultvajetlenfir , nec non Hol-

gu

landie, Zelandie, caterarumque Confeederatarum Belgii Proyinciarum atque Trans ffulaniae partium 7-

pr

ce

carius "Apoffolicus, Praepofitus /Zidezfalieufis : Univerfis & fingulis Paftoribus, locorum Ordinariis, aliifque

Presbyteris & Cooperatoribus in directione animarum tam fecularibus quam regularibus per Dieceüm

(

Ultrajectenfem, falutem in Domino fempiternam,

flo

Crefcente paulatim per Dei gratiam Catholicorum numero, videmus etiam labores noflrog & follicitu-

Iu

dinem augeri: ideoque merito ad hoc nobis attendendum duximus, ut plures etiam ex precipuis hujus

Dicecefis Sacerdotibus Cooperatores in partem follicitudinis & in laborum füblévamen affümeremus , qui

fà

communicatis nobifcum confiliis onus regiminis ampla hujus Dicecefis fuavius redderent & fecurius.

Ia

pa

hunc ergo finem Zzcariatum.quemdam pro Dicecefi Uluajectenfi erigendum cenfüimus, & in Dei nomine

pl

erigimus per prefentes. In quo ne Nos nimia mole negotiorum obruamur, in Cooperatores tanquam

Ü

membra Zcariatus affumptimus , admodum Reverendos Dominos M, 7oazzem Nachtelaer, S. T. L. Vi-

Q

carium noftrum Generalem , M. Larmbertum Peitium, multorum annorum labore & experientia in Paftora-

l

libus exercitiis probatum 'T'heologum, M. ZZenricuta Stemium, J.U.L. M Gerardun Peltium , &M. 9fo-

l

angem Putcamerum , S.'T. L. qui utpote in Oppido Ultrajectenfi refidentes facilius convenire & Nobis ad

dh

manum eífe potuerunt, Adjungimus nihilominus illis, & ad Vicariatum noftrum pertinere volumts, Rs-

Q

verendos Dominos Archipresbyteros hujus Diccefis, fcilicet M. Ezgelbertum RKenniphbovium, S.'T.L. Pa-

Qu

ftorem & Archipresbyrerum Hagienfis Diflriétus, M. Rumoldum Medenblykium , S.'T, L. Archipresbyte-

d

rum Rynlandie, M. Surtbertum Henrici, S.T.L. Archipresbyterum Delphenfis Diftrictus, item M. H

li

uannum Oecnmium , . U.D. Archipresbyterum Zuit Hollandie , & M, Petrum Henrici , S.'T.L, Archi-

presbyterum diftri£&us Gaudani a Nobis nuper defignati, & M. Reizerum Mercatorem, S.'T. B. F. Paftorem

y

N

Leydeníem: qui annis fingulis ad minimum bis convenient nobifcum ad pertractanda Dicecefis negotia,

a(

fcilicet femel die opportuno poft Dominicam tertiam poft Pafcha, & iterum die convenienti poft feítumS,

W

Bartholomzi; aut fi notabile impedimentum occurrat, aliis diebus per Nos vel Vicarium noftrum G

gn-'era-

d

lem defignandis, indicato pariter loco , in quo Conventus videbitur celebrandus,

Pro majori autem ftabilimento & continuatione dicti Vicariatus commune ararium ad incumbentes füm-

«

ptus pro bono publico faciendos, & occurrentia onera füblevanda erigetur, cujus adminiftratio penes Ar-

f

chiepifcopum, velejus Vicarium Generalem erit. Statuetur quoque Secretarius aliquis vel aCtuarius, qui

acta in fingulis Conventibus & notabiliora queque, qua fcriptis mandanda videbuntur , accurate annota-

bit, & in Congregationibus preleger, qua prelegenda videbuntur; mandamus itaque & füb paena inobe--

dientiz precipimus omnibus & fingulis Dicecefis Ultrajectenfis Paftoribus, aliifque Sacerdotibus & QCoo.

j

peratoribus tam Secularibus quam Regularibus, ut ad hunc Vicariatum a pobis predicto modo erectum,

ü

in dichultatibqs exurgentibus recuríum habïeant , ejusque directioni , 'S:amtis & Conflitutionibus per Nos

appro-

lï

. ^rRssoruri:0 DD. LovaNrENsiUM,

-«881

]. (

ahbug

"'epprobartis vel "aþ'probandis efficaciter obediant, fingulique in fuo ordine proxfalute: & profectu Ecclefie

M

Ql

* Dei in hac Dicecefi alacriter laborare ftudeant ; ut ita Dei honor & falus animarüum.cum bona correfpon-

" dentia & concordia convenientique ordine procuretur. Id pleniorem fidem pramifforum bane Conítitu-

*tionem noftram & inltrumentum ereélionis Vicariatus confcribi fecimus , & nominis noftri (ubfignatione

-ac fivilli lib impreffione confirmavimus. : A&tum die 9, Novembris anno Domini 165 3. Pontificatus S, D.

N.D.. UrbaniPapee VIII. anno 11. Erat fübfcripsum Philippus, zrcbiepifcopus Pbilippenfis , Ficarius 74po-

» jfiolicus : & infime, ex Mandafo Ill. ac Rev. Dom. God. a Moock , Secret. fiillo fübjunctum, appofito.

" Cuim autem qua- ad felicius regimen dictes Dicecefis Ultrajecting, & ad füblevamen (ui laboris noíter or-

dinavit Preedeceffor, etiam nobis noftrifque Succefforibus commoda & neceffariae(Te fentiamus, atque ea-

dem pofthac conducibilia ad ejusdem Dicecefis regimen fore confidamus ; hinc eft, quod nos pro officii

]cf[.

noftri debito dictze Dicecefis utilitati inrendentes, & ante nominati Vicariatus ftabilimento, continuationi &

amplificationi ftudentes, in Dei nomine continuamus & confirmamus omües & fingulos, qui (üper(tites

funt ex iis, quos Praedeceffor noftér ad Zcarzatum iftum in prima erectione affumpfit, & illos quoque qui

tb

iisdem morientibus fubftituti poftea ab ipfo vel a nobis faerunt ; mandantes illis omnem curam & commu-

nicantes omnem

communicavit.

poteflatem quam idem Praedeceffor nofter in preinfertis litteris Z/cariatui iíti mandavit &

Praterea volentes di&tum ZZcariatum majori honore condecorare, eriginus ilum in perpet,uum Senatuta

dtm

Ectlefie Ultrajellime atque Concilium Ficariatus noflri , ejusdemque Ecclefie & adiuflar Canonicorum Gradua-

tovum in Ecclefia Catbedrali baberi volumus ; idque ea lege, ut nos & pro tempore futuri Vicarii Apoftolici

fimus Prarfides perpetui & capita ejusdem Concilii, habentes in eodem vocem primam, & practerea in pa-

lita.

ritate votorum facultatem alterutri parti accedendi , atque fic paritarem dirimendi.

Cupientes etiam Concilium i(tud facilius congregari poffe ,, damus eidem facultatem eligendi (Praefiden.

Jrof.

te Vicario Apolt, vel faltem abfentis voce in fcripto prehábita & propofita) Vice preefidem, qui Vicario

iA poft. abfente valeat convocare Concilium atque in eodem prafidere , quique teneatur de Conventu ha-

Ot

'bendo:premonere Vicarium A

ab eodem petere deciíionem,

poft. eidgmque acta Conpilii poftea referre, atque in cafü paritatis 'votorum

Quod fi vero contingat ip

fura Vice-prefidem intereffe non poffe "Cüngregatïoni : fenior Concilii locum

Allius fupplebit in omnibus.

Optantes quoque maxima unanimitate collieatum femper manere idem Con-

cilium, transferimus in illud jus atque poteftatem alias idoneas perfonas in locum decedentium ad hoc Con-

cilium eligendi & affumendi ( Prefidente Vicario Apoft. vel faltem abfentis voce in fcripto pr&habita ac

propofita, uti fupra.) Facültatem etiam 'concedimus condendi fibi leges & ftatuta, in hifce electionibus

& reliquis confultationibus perpetüofervanda, Similiter quoque defiderantes, utomnes, quiin hujusDice-

cefis regimine fub nobis funt conftituti in aliquo fibi affocientur Collegio , volentesque etficere, ut ficuri

modo omnes Archi- presbytefi , Archidiaconi & Provicarii noftri hujus Dicecefis ( exceptis Officialibus &

nini

diguitatibus Ducatus Clivienfis) funt de hoc Concilio, ita quoque maneanr impofterum, damus hocjus &

?n$,

privilegium eidem Concilio, quod deinceps illi foli ad Archidiaconi, vel Provicarii vel Vicarii Apoítolici

/m-

Officium vel dignitatem (extra Ducatum Clivienfem ) poterunt promoveriin hac Dicecefi, qui deillo Con-

U

cilio funt; & quod eorumdem ralis ratio habebitur in Archipresbyterorum creationibus, ut (emper máajor

pars Archipresbyterorum fit de hoc Concilio.

ore

Praterea cupientes zelum fidei propagande

& amplificandi Cleri in hàc Dícecefi fovere ia viris hujus

Concilii, fpondemus & fidem damus iisdem; eorumque fuccelToribus, quod nequaquam concedemus Re-

[ol

gulari Períonze ullam Parochiam, locum ve! congregationem intra hanc Dieecefim, quae nunc a folo aliquo

J

Presbytero feculari vel folis fecularibus excolitur vel impofferum excoli incipier, Arque de hoc fecurosfa-

Jue

cere volentes viros hujus Concilii ( quatenus ea fpe diligentius curent P*rochias & loca deferta excoli a

im

Clero feculàri, eademque de mediis temporalibus provideri) obligamus nos, Officii noftri Vicariatus Apo-

ftolici nomine, quod decedentibus in hac Diceceft fecularibus, nonalios quam feculares (übftituemus in iis-

(

em Parochiis, locis & congregationibus, in habitaculis quoque, fundis, bonorumque proventibus, qua

in béneficiam, manutentionem vel ufüm ejusmodi Parochiarum, locorum vel communitatum jam olim da-

Jl

ta, vel ab ultimo Presbytero feculari defuncto reli&ta fuerunt; ita ut bona talia neque in totum,, nequepro

Íhn

parte, valeant ad Mif/ionarios Regulares, eorumque Conventus üllo titulo vel jure transferri. — Declara-

e

us quoque intentionem tioffram e[fe, quod boc Concilium in confervandis juribus quibuftmnque Diecefis bujus

if

£2 reliquis caufis m

a10ri

bus au&toritatem babebit adinflar Capituli Catbedralis. — Denique cordi habentes ere-

étionem ararii (a

:

J

raedeceffore quidem noflro provide ordinatam , atque in preiníertis litteris ifti Vicaria-

tui demandatam, fed ha&tenus omi(Iam ) & eandem ad effectum omni promptiori modo déducere fatagen-

[1

Á

res ; acceptandam judicavinius, & id Déi nómine per prefentes accepramus, fündarionem feu erectionem

dicti serarii, ad quam nobis viri hujus Vicariatus offerunt fummam vigintri millium florenorum in paráta pa-

d

"

cunia, cum promiílione de augmentando per fe & péralios pro viribus fuis dicto erario ad fammam quin-

quaginta millium florenorum; idque totum (üb his conditionibus, & non aliter nec alias, quod omnimo-

)

ia

da cuftodia, gubernatio & adminiftratio ejusdemn erarii erit ;! & in perpetuum rüanebit; apud hoc. Conci-

l.

lium cum Prafide fuo Vicario Apoftolico, qui Coscilium iffud eo loco babebit , quo Capitulumr Gatbedrale eff

aüpud Ovdinavium j cutn jüretali; quod ex illo corpore & non aliunde atfumet fuos Archidiaconos, Provi-

ll

[

carios & majorem Archipresbyterorum partem hujus Diaecefis extra Ducatum Clivien(em ; quodque fine

affenfu ejusdem: Concilii non' conferet ulli Regutari locum , Congregationem .vel P'arochiam, ejusve pro-

d

$

ventus & emolumenta , qua ab aliquo Sacerdote feculari folo haétenus curata & defervita füerunt.. — It qui-

dem, ut fi quisquam quovis prestextu tentaverit per cenfuras & fulmina Ecclefiaftica dictum Concilium Vi-

cariatus a praefata'cuftodia, guberpatione & adminiftratiorie dicti arii amovere , ipfumque extinguere vel

[l*

continuationem ejusdem peft liberam novorum ele&tioriem impedire vel prafatis juribüis privare , tunc ipfo

fa&o diffolutum & annullatüm fit hoc publicum ararium ; ita ut cuique libérum (it reperere , quariptulit,

,

il

& quz a pradefunctis vel extraneis illata fuerunt, inter fuperftites dividere; & reftituere his, quibug id

defunctus tali cafu leeaverit, ad difponendum illis privata fua auctoritate, perindeac fiin eerarium publicum

ac

illata numquam fuiflent. Ut vero de hiíce omnibus hi Fundatores fecuriores fint, declaramus nos tali mo-

el

do àcceptare omnía .& fingula,- & fic illis poftulata queque concedere, ut nullam & irritam. velimus e(fe

donationem feu fundationem hanc, fi prafatee conditiones violat& a quoquam fuerint: & propterea

n

CX

$

m———HÉÓÓ

";"Resorumo DD. LovaNrENsIUM.

382

ex nunc pro tunc revocamus &

annullamus omnem noftram acceprationem di&tee donationie & funda-

tionis in cafu- talis, violationis.

;

Mandamus itaque & füb pcna inobedientie pr&cipimus omnibus &

um l

fingulis Dicecefis Ultrajectinee

Paftoribus & Miffionariis, Presbyteris & Clericis , Secularibus & Regu-

C

laribus, ut hoc Concilium Vicariatus, tanquam

Senatum Ecclefie Ultrajecting recognofcant, & in ho-

nore habeant,

In quoram-omnium & fingulorum pleniorem fidem. & robur hanc Conftitutionem no«

gum I

flram conferibi & hoc inftrumentum approbarionis & elev

ationis Concilii Vicariatus fieri mandavitnus;

onmla

li noftri niajoris fub impreffione corroborari

atque notn

inis noftri fübfienatione confirmavimus, ac figil

g

juífimus. Antverpie hoc folemni

die fefto SS, Apoft. Petri & Pauli, ft

Lilo le:raje&enü A.D. MDCLV-I-IL

sanctiffimi yero -Domiui noftri predicti P?m*ificatus anno quarto.

- (Erat ignatum)

JACOBUS, Aeliifus Ephfmns Vi 4p :

1

-(Et.z'nfm-)'. '

. De Mandato Ill, ac &ev. Domz'fzz' D.tnei pref. -

*

Anij

-" ( Erat fgnatz':m )

*

.

Fard.de Ja Creffousiere € -—S'Iecret—-)

B.

4

( Et erat in dorfo pfæäi&æ Conftitutionis fcriptum dt fequitur.)

1

retro fcripti per Secretarium noftrum predlegi fecimus retro-fcriptas litteras patentes Rever

endisx ad-

N^

modum Dominis de Cozcilio- Picariatus hujus , qui easdem fümma reverentia audiverunt,

^

Jaudave-

runt & acceptarunt; nobisque ( profeffione fidei ac fidelitatis juramento preemitíis ) addixerunt & promi-

Iuf

ferunt diligentiam ad col

laborandum (juxta datam fibi auctoritatem) honori S, Sedis Apoftolice ; propa-

|

ücn

gationi fidei, & flabilimento Cleri in dicta A

rchidicecefi; ideoque & hic nobiscum füa nomina & cogrio-

obfeq

1ina fübí(cripferunt; prafentibus R. D

.Laurentio van: Meeuxen , hujus ci

vitatis Antverpienfis Parochialis

fent.

Ecclefiz S. Georgii Martyris Paftore; & Domino Z3oma a. /7ykersloot ,

]. U. B. ad pra;miffa vocxatis ac rg:

obi0q

gatis, - Agunm eadem in Civitate Antverpienfi die & anno quilbusyret'ro.

DD.

C Erat figpatum )

Diplo

ciliore

quida

JACOBUS, Arcþz'epz'þ*opkzu l;ïþöeþizw-, Ficarius Aþoji..

nem :

TOANNES SCHADE,

JOANNES vàx NEERCASSEL,

num |

RUDOLPHUS 4 HEUMEN,

JOANNES PUTKAMERUS,

V,

ABRAHAMUS BRINEN,

ANTONIUS vau pzg PLAET,

HENRICUS vaw pzr GRAFF E

L. v. MEEUWEN, 1658. Paft, M, $. Georgii, ut teflir.

?

THOMAS .VAN WTKERSLOOT, uttefhis.

: De Mandato IIl.ac Rev. Dd.mini mäi Præfa—t;

DE

V

FERD. pE 14 CRESSONNIERE, Semt.

Ego fnfm Jcriptus temþbre: venovatiouis F'icariatus ob euium abfous ,

- vidi, legi inffrumentum boc defuper . evetum ,. a coufratribus fub-

De

Jeviptum ; eadeta iuteutione fub[crabo bac die 26. 74ug. autii 1658.

P.PURMERENT,

mur

gui

.( Hanc cbpiam cum fuo driginali concordarä atteflor: in cujüs fideni mea manu fübícripfi, &äeo figillo

pite

D

-muniVi. ,sz'li[k)pus Emafzftel Le,Febre., Prot. Ngt. Apoft. Amisf, hac 12, ( Octav, S. Boqif.) Juli, anno 1717.)

Cept

C.

&

fori

ac

h

Ult

Z

.äfïas, D-eï & Apoüalic&: Sedis oratia Epz'jcoþ-u:-Tralleäþ: , &per Unitas Belgii Pgovincias PiCQAïZ'atllf

, Coadjutor perpetuus, &c.

Ea - ZApoffolici

je, Sfoamnues Putkamer eoe Aïþmba-

Notum facim

us quod R. R. D, D. 5/oauzes de INeerca[fel, 'oanmes Scbad.

snus Brinen, nobis exhibuerint ere£tionem , confirmationem & amplificationem Conzciki Fzcariatus Ultrae

Se&lenfis ab altera parte hujus folii autentice

defcriptam , atque a nobis per manus noflrae fübícriprionem ap-

robari vel confirmari inftanter petierin. ^ Quodque nos inclinati ad ea roboranda, qua pradeceffores no-

ftri pro bono Ecclefiarum fapienter ordinarunt, judicaverimus petitioni praefatae annuendum,

adeoque per

p

refüntem manus noftre fübfcriptionem approbemus omnia, & fingula in altera parre hujus folii contenta ;

atque

Dominis de Zcariatu ito fpondeamus inviolata fervare cuncta privilegia, gratias & facultatesibidem

l,

expreflas.

A&dum 19. Aug. Ult;*aje&i anno poft millefimum, fexcengeüm.g ) -.Iquu:]qgaggümq nono,

fGrl

*

;'

pit

( Signgtiu?f? erat )

A

Z;AöHARIäs, .Epz;/'ga Tï allen þ

Cum

Rnsox.p;f;o DD. Lommmst.-

3583

n

UE

C.

VUl

[l ho.

um inftitutio Concilii Picarsatus Ultrajetenfis , a me (emper exiftimata, fit taüquam columen Ecdfle(iae

l n0«

C

Catholice militantis in Peederato Belgio , hinc factus modo Vicarius Apoft, non pofTum non illud ap-

Ug

Ocari

probare, & confirmare 5 optans ut fucceffores mei in Officio Vic, Apoft. iftud Concilium zítiment, tam-

uam fidei confervand

onfilia audiant.

;

&e &'p:opagaqdæ fþminarium, & opera iftorum vimruü; utantur (emper , eorumqu;

Lv'm,

. dn quprum fidem hocce fcriprum Ult:aie&i T5 Ajprivi a;fmi 1667. &xpedivi.

( Skbþ'gnatum fz(?t)

: jOHANNES, Epzfc Ca,/lovz;ezz./: I?ic. Apoþ.'

ü

.f(fu

a

2 )z'tterij* U. cuik fuo Ovi

( Has viciffitn Copz

tinali concordave attc:]iot, n 'jcuju: fidgäz

C fanu mea Jubfignavi ac figillo ineo voboravi.) -

PïHlLlPPUS E

MANUEL ir FEBRE,

d)

Pf'o;. INot.. " dpoff,

A&ii!f. baþ 2. yuli?, guæ /emt Ofït;-v. $. Bomf. a;zlnol 1717.

D.

4l

W

ADM, RR4 D.D« -

t

M

10

Ill

ufiriffmi ZArcbi Ep'ifcopz' Sgbajz*em' Pietatem, €9 erga San&am Sedem rewrmti:äk ad?o perpe&am haþgwm*,

lis

ut nil ingratius ipfi accidere poffe merito cenfeamus, quam (i RR; DD. veftra in teftimonium amoris &

Q

obíequü , quo eundem Prafülem profequuntur, a debita Sancta Sedi fübrniffione vel in minimo deflecte-

rent. Per fimilem contumaciam indelebilis nota veftris tam Praclaris Capitulis inureretur, & uberrimam

obloquendi materiam linguis fuis füppeditatam malevoli pratularentur.

Quare ipfius Archi- Prae(ulis, ac

DD. Veítrarum nomini

, totiusque Miffionis Hollandig utilitati confulentes, indifpenfabilem Pontificio

Diplomati obedientiam teffari debetis, prompte novum Provicarium Apoftolicum agnofcendo ; idque fa.

ciliorem etiam fternet viam, .ut paterna benignitate & clementia a Sanctiffimo Domino noftro admittatur,

f

quidquid defuper DD. Veftra exponendum habent. — Cetras praeteréa. easdem volumus; nos operam om-

nem adhibituros, qua decorem predicti Archi Pra(ülis, totius Cleri convenientias, & iftarum Miflio-

num progreíTum inceffanter promoveamus. — Sincero affectu dicor.

Jo. Bapt. Buffius , "4bbas S Salv,

Ac?m. RR. DD, Vett. addicti([imus,

.Qrzfxgll:': 21, ?uyïi 1702.

E.

O

d& Apoü:olicæ "'Sedis eratia Archleplf'c

P

PETRUS; D

yus. Sebaftenus 5. &c.

.. Omnibus haíce vifuris falutem in Domino,

T'Yeceffores üoftri Catholicae in Foederato Belgio Ecclefie i'üCquniit;iti, atque Clþïe'ri» Bara,vi confervationi

D

curam follicite intendentes, Collegium Presbyterorüm füb nomine Vicariatus, five, ut vulgo loqui-

mur , Capituli Ultrajectini, firmadum ac fovendum effe duxerunr. * Íd reftari funt Ill. D. Philippus Rove-

siu$ Archiepifcopus Phil

pen(is, atque Ill. D. acobus de la Torre, Archiepifcopus Ephetinus, litteris

patentibus eum in finem

:

O

lemnirer datis, "" Hisce litteris Ill. D. Zacbarséas de Mez , Epifcopus Trallenfis,

uti etiam Ill. D. Toannes Neercaffelius ,. Episcopus Caítorienfis ,' plere fübfcripférunt. Ego quidem füf.

cepta hujus Ecclefiae adminiftratione, iis nomen meum non appofui; fed id rhera incuria , üiullo autem

erga memoratum Collegium affectus aut exiítimationis defectu accidir,

Proinde me ejusdem cum Decef-

.v

fori

ibus meis hac fuper re mentis & animi efTe , arque femper fuir(k", vigq;*gp?æ&ntium declaro, - A&uu;

Ult;aje&il die 7. Nov. anno a na'vtiqvita,te Domini 1794.

^" (S'ignattim'em';)' :

»

PETRUS , Ailcbi

.

: $ ?bäjlehzir;

De inandato 1. D. prefati.

'THEODORUS- DONCKER J 'Secret.

FO

lnfrafcriptüs dcclärb T tänle'jura & legitimas þrærogativas Capituli Ultrajectini , ï'ecun&&xh' qü-bdflï)rædece('-

fores mei promiferunt, pro viribus illibata fervaturum; & quidquid ab iisdem Pradece(fforibus meis Ca.

'pitularibus predictis & Clero promiffum e(t, ego iis fincere

promitto, la quorum fidem his;c fübfcribo.

fA&um Hggæ Comitum 24. Novemb, anno 1705.

! ( Erat fubþgäatum) .f '

GERARDUS POTKAMP, JAcer. idpijf. pár "'"""*Mg F.

U

- 1V. Con-

584

Résétümió DD, ÉovashENSHMC -

I-V.

Coufirmatlo, Befolütiosmis pracedehti, —

.A nno a Nativitate Domini r718. Menfis Martii die

tbedralis. Clerum vepre[utet; ,zäzglllim'apþ;iret' dubium;

A

29. comparuerunt coram nobis Notariis pub-

quin adinflar Capitüli Catbedralis ,. Sede, vacante

N(

licis in füpremo Brabantie Confilio admiffis , Lova-

queat Ordinandis dave dimifforiales ,. ad Qrdines [ufci-

f

nii refidentibus, Clariffimi DD. Z. B. vaz Espez,

piendos a quocumque Catbolico Epifcopo , 18odo'id fiat

L

identiui , Se[[. 7.

tii

Joannes Antonius vaz Goedezbuyzen , Laurentius

conformiter ad Decretum Concilii

Mi

Hacquius . Joannes Antonius Jrenzart , & Amandus

Cap. 9. de Reform. — Nec nom Ecc

l

fs P.

arocbialibus,

j u

Baumens , ]. U. Do&ores& Profefforesin Academia

adinflar aliorum . Capitulorum Catbedraliutm de Re&to-

r

Lovanienfi, qui Domini comparentes declararunt fe

vibus €?. Defivvitoribus providere, .. Ita vefolutum Lo-

s

legiffe & examinaffe cafum fibi propofitum , cum

vastii bat 25.Maji 17i7. ^ ACturti & Decláratum Lo-

quaítionibus inde formatis- cujus initialia verba funt:

vanii áuno, menfe, & die, quibus füpra, prafente

p j

[

» Ecclelfia Ultraje&cteufis Catliolica, tnttato ante an-

R.ac Eruditiffimo D. Gerardo /Zerfoz S.'T. L. infignis

L

nos.1o0. & amplius. per Foederatas Belgii provin-

Eccle6ae Collegiate S. Petri Lovanii Scholaítico &c.

p

» cias Religionis ftatu , poffeffionem "T'emplorum;

& praeriobili ác do&tiffimo D;Dlheodoro Güuilelmo

3u

pen

9*

decimarum ac Redituum , aliorumque hujusmodi

van Aoozendael, ]. v. Paccajaureo , teítibus ad pree-

» bonorumtemporalium amifit. ,,

Et fiuit bis ver-

miffa requifitis.

&

bis: * Item Ecclefiis Parochialibus vacantibus pro-

tug

bet

» videre de Rectoribus feu Defervitoribus aliaque fi-

( Szguatum evat)

Ta$

), milia' 99

Ulterius declarant Di

&i DD. Coniparcntes » quod

Z. B. yan Espes. .. .'SA. van Geedenbiryzen, ].

I0C

rib

probaverint & fignaverint praefati cafus refolutionem

U. D; & Pro£ Ordiw ; L,Vacguiut, J. U. D.

incipientem his verbis: zzfra fcripti, vifo €g exami-

& Pro£ Ordin. . J. A. Prezart, , U.D. &An-

pit

tecefTor primarius.; -Amandus Zaumens , ]. U:

p

nato cafi , cum. anexis y fupva pofito, . mec uon ii5 ,

t

ib

qu& de Ecclefia . Ultvageclina z8 libvo, cui, titulus ; Da-

D..& Prof. Ordin. . ( Juferius balelatur.)

TAVIA SacRA ex autbenticis £9 iudubitatis ,. (ut. affe-

nobis Notariis infra (criptis ; (zzferzus) quodat-

Git

vitur ) monumentis , afferuntur : — Refpondent. ad 1.

teftambr.. ( Szgzatum ). /Egidius Dezique Not.

[e !

nitu

uaquatn Ecclefam, Metropolitanam, Ultraje&tinam

publ. ï Petit , Not, publ. 1718.

e

dici collap[anay omm juve&y 3uvisdiclioue, ex uf

RV teffor cum originali , ;d-ei);&i.tc figil-

Xäe

a

£? ad conditionem nude Mifftonis veda&am ; .&tinieu-

N

tem.ut fequitur : zgztur quandoquidem, Collegsum. [ive

.lo.munito.. ( ££ erat

H

» jgffaïg?z ) ff:gxdms Penigug

| Nor.. A'Qofblicq:s.

VZïW;-z'atu&: Eccïlqüþæ Ultmjeäznæ,adzi;yt'm Cap;tulz Ca-

4

Á

LÀ

"

ESLO

XI. DafïOïzmz Facultatis Theologicee Parifienfis ]fcfblz;tzomDafïowmzl,wzzmen-

fiun date die 235. Maji 1717.

os infra

TA

*

Ícripti , Sacrae Fac. Parifienfis Doctores

"

Ego,Petrus.du .Bofc,, S. S. 'Theologize, Parifienfis

N

DIM :

e

:

loo

)01 , perlecta j; & 'atternite expenfa /refo-

&Seribá, teftor ofnnibus; :quórum ihtereft ,"aur inter-

lutione facta a Confultiffimis Doétotibus Lovanienfi-

.effe poterit; fupra.féripro$ fubfignatos Doctores efle

busdie 25. Maji 1717, circacafüm, quiad IEcclefiam

. Sacree Facultatis Theologie Parifienfis Magiftros, &

Ultrajectenfem : fpeétat., 'conrnentem. tres articu

los:

eorum. has, efTe füb(criptiones.

: Datum ; Parifüis die

I. An Ecclefia, Ultrajectenfis habeáda, (ir velnt. col-

25 ..'O&'oþ'risi,?nni 1717.

i s D Boft.

lapfa, omni jure & Jurisdiétione exuta, & ad condi-

tionem nndae /ijfrovis redacta, .. l. Anin illa Eccle-

WasAU wolanit vices gerons &c.. 'thüfhi

, facimusac teftamut , teftimonium füprafcriptum etfe

$4

fia Capitulum Metropolitigum ejusque jura potuecint

rutn

BP o

eonfervari,. IIk. An cenfendum . fit. Capitulum in

-ipanibus, propriis Domino

n Aideux, Lambévt,

Collegio: nunc' exiftente fubfiftere. . Examinatis, iis . 4uguetih, Du Pin,, de Latenal, Favart,. le Tounelier,

omnibus, motgentis, qua. praeati Doétores. Confül-

tl

" Quinot, le Bvun, dela Cofte, Saligzy, -Sacre Facul-

tiffimi allegarunt in fua reíolu

E

oue typis mandata,

.raus Theologie Parifienfis Doctorum , & D. Petri

; pér nos chirographi parap!

O. muünita ne varie-

du.Bofc , ejusdem, S, Fàc, Theol, Paritienlis Scribze

tur, hanc refolutionem approbavimus in omnibus,

"figaatum , éorumque fignatura fidem'indubiam ferr-

(fuppofita faftorum veritate;) & jus Ecclefiae Ul

per füiffe adhibitam , adhiberique ,quoridie debere,

trajectenfis illibatum. effe. debere ceníemus,. ficutiin

tám in judicio quam extra. — Datumi Parifiis fub figno

noftro, figilloque Curiz.noftres anno.

!

: omini mille-

pradicta refolutione continetur... , Datum Parifiis die

---------

18. Octobris, anni 1717.

fimo fepringétitefimo decimo fe

ptimo,

je vero mene

Hideux , Syudicus.

fis Novembris fexta.

. Thomaffin. —

Lambert,

5

De Mandato &c.

Jl[abeau.

P.S. Zuguetil.

Officialatus Parifienfis vices gerens, teftor omni-

L. Ellies Du Piu-

" buss:quorum iritéreft antrinrere(fepoterit; banc ex-

F.de Zatezay.

peditionem: füpra fcriptam:; concordare icum: IExem-

]. B. . Favart. :

plari, liuicque expedidioni fidem indubiam adhiberi

g

F.le 7Zozzeliev.

offe i& debere,. .. DDatum:Parifiis füb fiptio noftró,

Quitot , Exfyndicus.

ligilloque Curie noftre anno Domini 1718. Die

F. le Zruz.

Ph. dela:Goffe S: Petri ab Azcifiis Páffór,

Vïo Vm.:enlüs Apriiig:decimä: ia

Ll

"A. Thomaffia.

'

De Mandato &c.

l?e fqligny.

Ijal/eau:

L

395

Räæwma DD. Lem»zmgsmm

B.

lIl

ADHJSIO ALTERA, ALIL DOCTORIBUS. -

l

f

Tos infra. Fcffiþri 5 1 Paxflifïe'xïüs Doà. Theblogï,

Gafpardüs Brimet

N

lecta pofitione Cafus, Ecclefiam Ultrajedtene

De Bragelogne. Can. Presb.

lgl

. 3. per

Navarvre.

fem fpe&antis, cui fübjun&a eft refponfio Confül-

f

tiffimorum Do&orum Lovánienfium, data die 25.

Beégon. Can. S.

Jac. ab Hofpitali;

h

Maji przfentis.anni 1717. dttente expenfis fadtis quae

A. Guilleux.

ï

Á

in utroque illo fcripto continentur, ac fuppofita eo-

Pinjfonnat , Lect. & Prof. Regius.

rum veritate, cenfemus prxdidam Ecclefiam Ultra-

Feu. SS. Gerv. & Prot, Patt. — —^ *

d

Bourfier.

J

J€

&énfem habendam non effe veluti collapfam, om-

L. d'Ublineau.

Ils

ni jure

& jurifdidione exutam, & ad conditionem

C

nude Miffionis (ut vocant) redadam; quin potius

De Bell

0

J

| de--Frm;cigref :

enes Vicariatum Ultrajedinum , feu Collegium

Rouffelot,

1

illud o&o Presbyteris conftans,' quod tanquam per-

B. de là Fleutvie.

Le Paige, Can. S. Sep, Par.

petuus hujus Ecclefix fenatus hucufque perfeverat,

& in quo Capituli Metropolitani jura confervari po-

Tacquet, Can,

tuerunt, ftare auctoritatem, ipfique officium incum-

TThureau.

bere, ut hujus Ecclefiz viduz curam habeat, litte-

j

M

De Plancyj.

ras dimilfforia

les ordinandis concedat, Ecclefiis Pa-

Du Rozey.

rochialibus vacantibus de Re&oribus vel Defervito-

A. Hubert. 3«

Guénot.

ä

ribus provideat, czteraque omnia exerceat quz Ca-

pitulis Cathedralibus, & Metropolitanis, Sede va-

Salmon. 1.

tánte; competunt:. denique nedum ex perfecutione

Damoreau.

;

ab haterodoxis excitata, ac fortiter tolerata propter

Boucher. —

t

Catholicam fidem, temporalium bonorum fpoliatio-

Du Quesna.

J

Lucas,

ne quidquam detrimenti patiatur hujus Ecclefiz fpi-

De Bonnaire,

ritualis auctoritas, hinc potius nova laudie acceffio-

ne decoratam effe, eoque nomine ftudiofius tuen-

F. H. Delan.

l

dam ac fovendam. Datum in Sorbona die decimà

Socquart.

l-

T. H. Durieux.

Novembris anno incarngtionis Dominjcz 1717. '

De la Chajffaigne,

,

De Girardin.

!

FHabe i't.'./

Touvenot.

J. €. Braquet. Do&

or & Soc. Sorbdh; &c

Fr. Thomaffin, Trefor: S. Jacobi,

Bidal.

.Nos Michael Godeau, Univer(i Stu'dii' Pariften-

G. Beurret, Do&

.

. aC lþ'Soc. .SOrb; s ,Pauli -Re—

fis Rector, omnibus quorum interett,. aut intere(fe

&aor.

Triboulart, V

:6:S; Páuli , Pu

.

ris.-

yoterit, teftamur & notum facimus teítimonium fü-

Blouin, Can. Eccl. Paris.

pra fcriptum effe fignatum tmanibus

propriis fapien-

Courcier. Can. T heol. E

tifimorüm.M

agiftrorum N. Chaudiere, Habert &ec,

gbl," Par.-»

(utfupra) eorumquefignaturz fidem indubiam fem-

Frenguerue,

per fuiffe adhibitam, adhiberique quotidie debere,

Hullot.

tam in judicio quam extra,

Le Febvre, :

bus noftris Choletzis,

Datum Lutetie, in zdi-

g

Mareiiil. -

füb figno noftro (igilloque

De Fienne.

ReGorio. . Anno Domino millefuno fe

ptingentefi-

.

Du Sauffoi..

22,

:moldecimo feptimo Qie vero Decembris

Goy. S. Marg.

»It?af&.æ. : :

Boucher.

Godeau-Re&or;

N. Chaudiere.

Jofephus le Meu

.

D?- Magdatq Ampliffimi ngin'i'þ. Redctoris,

Soullet.

7*'.')

Fiel.

oan. Bapt. du Ruel.

Dodor & Suz Sob &

Sctiba Univerftatis

Bu A

C.

*

ADHASIO 1

ERTIA A XXXIX DOCTORIBUS,

s

(zgfd ?grbi; ac pneceden; conceþt;ix.)

"

N osvi'nfrail 'f'c.ri:þfi,&c. ut fupra- Daiilen Parifiis die

M. de Govey.

N

-20, Decembris anno Domini *millfzümo feptin-

D'Arnatidine

A. Gordon.

geg1ümo decimo feptimo.

De la Chaux , P

Petrus Davolle.

Thevenin. -

: aïfi.of eLiffes.

T. Des Frichey.

Auvray. —

Roslin.

D. €nhriftin.

!

Le Paige.

Ecclefiz S. Stäph

A

Camet, Paftor

de Mont.e. Geionisg

picerius Cánonicus.

aniab Egräüh Caj«:

P. Scheult.

$

Sz;pplenz.þ?eö van Efpen Pars IV'(

ou-

RrsoruTi0 DD. LovANIENSIUM,

Vel

386

velu

Sourdain, Canonicus Eccleix Meldenfis.

]. B. Paftel.

titas

Monnier, Vicariws Generalis Ecclefie Bolo-

Menidrieu.

effe

nienfis. -

epi

F. N. Alexandre. — —

Be[o,igne.

- Nos4 Carolu*s;Co.Hïn, Reäär Uhii;ärfï.ätudii Pari-

"o

Le Baud, Prior de fonte Vennz.

til,

F. A. Sage, Ord. F. F. Predicatotum. ——

fienfis, omnibus quorum intereft, aut intereffe po-

terit, teftamur & notum facimus, teftimonium fu-

ora

Fr. Franciícus Dominicus Rouviere , Ord. F. F.

Prad.

pra fcriptum effe (ignatum manibus propriis fapientif-

— —

&t

A. Poitevin, Canonicus Rhemenfis Ecclefiz.

fimorum Magiftrorum, Davollé, Auvray, Roslin,

t

$d

P$r. Andreas Hiacintus Abeille Ord. F. F. Pra.

le Paige, de Govey, D'Arnaudin,. Gordon, de la

fet

Chaux, Thevenin, des Frifches, Chriflin, Camet,

Fr. Andréas Gautier , Ord. F. F. Præd.

Scheult, Sfourdain, Monnier , Alexandre, le Baud,

aliaQ

D' Audigné.

Ten

Socius Sorbonicus, Päüör E&-

Sage, Rouviere, Poitevin, Abeille, Gautier, d'4u-

priv

clefiz Brie Comitis Roberti.

digné, Gueret, Mayou, Hall, Robet, Hubault, de

ex

Mauvou, Ecclefiz Engolismenfis Precentor.

Lougueil, Bruslé,, Quignon, Rivoal, Levesque,

u

jibi

Hall.

Fau, Beraud, Efnault , Pafltel, Menidrieu , Befoigne,

Sacre Facultatis. "Theologiz Parifientis Do&oftum,

Robet , Paíftor E

* d

T^

land.

cclefiz de Szælay & y'auha-

eorumque Chirographis fidem habitam fuifle, & ha-

chu

F. Hubault, de Mercede.

beri debere, tam in judiciis quam extra judicia. Da-

C. D. Longueil, Can. Reg. S; Vi

&oris, &Prior

tum Lutetie Parifiorum id zdibus.noftris Dorma-

Qu

de Athis.

no Bellovacis füb figno noftro figilloque Rectorio.

1le

qui

F. Brusl? , Prior Collegii Premonftrateü(is,

Anno Domini millefimo feptingente

^

[imo : Decimo

T

Quignon , Nofocomii Parifienfis Magiügr.

nono, die vero Januarii nona.

Ta

Z. Rivoal.

'Coüïn' Re&,(,)x-'.

ce

Levesque, S. Chr

iftopheri in Civitate Parifienfi

j

üd

Paftor.

"

edtoris,

I

fr. Dionyfius Du Fau , Prior Ca

rm

á

De Mändatq Amplillimi Domini D. R

Conv. Paris.

,elifgqln Msj.

du

Beraud.

Viel; .

omi

Scriba Univerfitatis.

&snault, Paítor Ecclefix S. Joannis in Gïavia.

Tijai

tül

D.

Qu

i

libi

ADHAESIO TOTIUS

Q

. Facultatis jurium Parifienfis.

]i

um Ecclefia Ultraie&änüs , etiam þo& mutatum

de nata feviendi in Catholicos 'fort'evi'd-c:rgtür OCC3-

Ep.

C

— in Belgii Foederati Provinciis publicum Reli-

fio, fi quis palam (ub nomine Archiepifcopi UL

LiII

gionis ftatum, ea qua ad fpiritualem Ecclefiz for-

trajeGenfis fuiffet ordinatus: idque evidentiffime pa-

tel

mam & conditionem pertinent, ordinariamque jurit-

tet ex litteris Pontificiis quibus ordinatio Vofmeri,

qu

lun

di&ioneg, quoad fieri potuit difficillimis tempori-

& deinde Roveníi fieri mandatur; quorum illi pet-

bus, femper religiofe fervaverit; Clerum & plebem

mittitur titulum 'Ultragjeden(íis Ecclefie affümere,

a

fub legitimi Paftoris regimine femper habuerit; &

quotiescumque placuerit Serenif/umo Archiduci; huic

W

incommunione Canonica cum cateris Ecclefiis maxi-

vero fi res illius Ecclefice profperecedant: etí(iuterque

t

(eq

me Romana, conftantiffime perftiterit, ut eam per-

fub Ecclefiz Philippenfis titulo ordinari jubeatur. Et

ftitiffe patet ex publicis documentis qua ab auctore

licet in fequentium Archiepiícoporum ordinationi-

Qu

Batavie Sacre referuntur; item cum in varias Pa-

bus, fimilis claufula inferta non fuerit, prafümen-

Q

rochias, tum ruri, tum in urbe populus Catholicus

dum tamen eít eandem facultatem ipfis, füb pere-

i

grinis quoque titulis ordinatis, fuiffe conceffam ;

permanferiti di(tributus, ip(sque fingulis Parochiis,

J

finguli Paftores Titulares, diftindi penitus ab iis

cum fe femper gefferint pro Archiepitcopis Ultraje-

fe

Yuos Milfionarios vocant, continua ferie in hunc

Genfibus & ab omnibus tales femper habiti fuerint,

diem femperfuerint prepofiti, qui populo Sacramen-

füb alienis licet nominibus; cum prafertim conftet

Tà

ta adminiftrarent ex officio, adempta czteris Clericis

duos faltem priores eodem prorfus modo ad hanc

Lr

eademfacultate; quamvis Clero & Plebi Ultrajedten-

dignitatem fuiffe promotos, quo omnesEpifcopi in

G

(i Templa in quibus Sacri publici conventus habe-

Belgio Catholico ha&enus promoti fuerant. Sic enim

T0

rentur, & temporalia bona ad Miniftrorum exhibi-

duorum priorum Vofimeri videlicet & Rovenit ordi-

f

tionem & ad luminaria fuerint adempta; Nos Ante-

natio proceffit: períonz idonez, a Clero Ultraje-

Qu

ceffores Parifienfes infra fcripti, omnibus hinc inde

Genfi Principi defignatz íeu praíentatz funt, qua-

G

rationibus diligenter perpeníis, fecundum ea quz

3

rum unam affump(it Princeps, eamque Sámmo Pon-

]u

proponerent

ur, exiftimamus.

tifici nominavit, qui rata habita nominatione, no-

M

Primo Ecclefiam Ultrajedenfem non p

offe videri

minatum in Epifcopum juffit ordinari: in feqüentium

vero ordinationibus, cum Princeps Catholicus omni

J

collapfam, omni jurifdictione fpoliatam, &admudz

fy

Milfionis, ut ajunt, conditionem redactam,

jure in has Provincias fibi competente jam abdicat-

d

Nec intereffe putamus quod Archiepifcopi huic

fet, (1premumque us in Ordines Belzii Foederati hz-

]i

Ecclefie tanquam proprii Paftores prepofiti , non

terodoxos tranfiiffet , per(öna; qui non potuerunt

füb illius Ecclefie titulo, fed (ub peregrinis titulis

amplius Principi prefentari, Summo Pontificia Cle-

(j

fuerint ordinati: puta Ecclefiz Philippenfi, Ephe-

ro Ultrajedenti defignatz fünt; e quibus una abeo-

Iï

Gnx, 'Iralenfis, Caítorien(is, aut Sebaftenfis; id

dem Summo Pontifice affumpta ett in Archiepifco-

r

enim prudenti confilio fadum videtur; nam mutato,

pum: quis porro fanz mentis putet a Clero Ultraie-

ut di&um eft, in Provinciis Foederatis publico Re-

&enfi, vel Principi, vel Summo Pontifici, de(igng-

ligionis

cultu, res & utilitas Ecclefie Catholicz iis

tas fuiffe illas períonas, ut ex iis una affümeretur in

l

regionibus id poftulabat, ne videlicet id in

vifum ef-

Archiepifcopum, non Ultrajedenfem, fed Philip-

fem &e' ?

. fet fecularibus Poteftatibus hzterodoxis; quibus in-

peníem, Epþeünum, Trallenfem, Caftorien

. Vela

,

RESOLUTIO DD. -LOVANIENSJI-IM-

387

Vela quippe f'uegunt appellationes iftz, & quidam

maxime confpicuis,

veluti colores prudenter quziti, ut res ipfa & ve-

citatiffimis ,

& in regimine animarum exer-

quaf! Senatum Ecclefie Cathedralis,

ritas quz iis tegebatur & defignabatur, tutiori loco

JCaniliumfi

bi conftituere ; univerfüm totius.Dioece-

eflet pofita: quamvis igituriis ordinationibus Prin-

íeos Clerum

D

cipis fecularis affenfüs non accefferit, Canonicz ta-

reprefentans; -de edjjus confi

lio Epifco-

pus omnia adminiítraret;

quodque recenti

oribustem-

& po.

men videntur; cum enim non au&toritatis cont

MR

poribus Ecclefiz Cathed

rali

l (n

tus, fed neceffitatis exclufit articulus.

eodeminquam modo Roc

s Capitulum dici placuit:

entif

Nec etiam referre arbitramur.quod omnia tem-

enius,

ejufque Coadjutor &

poftea füccetffor La Torrius, (i

mile Collegium UI-

ürli,

poralia, &.maxime

T'empla publicis

onventibus ha-

trájecti inftituerünt, licet non

&l

bendis huic Eccle

(iz fuerint a SeCfatriis rerum. poti-

fed potius Vicariatus, ut ea m

fub nómine Capituli,

tis adempta; cüm

aliunde conftet populum inunum

unia obiret, ii(que ju-

mlfïg

ribus gauderet, qüz obire,

quibufque gaudere fo-

itiid,

emper conveniffe cum P

aftore ad facram fynaxim,

lent Capitula Ecclefiarum Ca

thedralium, merito di-

! Aj

aliaque Religionis officia

: licet in locis exteriorem

ci poffe cenfemus hoc

Templorum formam non referentibus, fed edium

Collegium fücceffiffe in 1o-

) de

cum; omniaque jura Capituli

UltrajeGenf(is , eoque

; d

privatarum , iidem íàcri conventus celebrarentur,

Collegio recte predidum . Ca

Jone,

exemplo eorum qui initio naícenfis Ecclefiz a fide-

licet enim eadem ratiohe a fào

pitulum reprafentari :

libus habebantur.

mine Capituli abftinen-

fur,

ane locus in

dum effe vifüm fit,

qua Archiepifcopi abftinuerunt

ha

quo Apoftolus cum populo fideli

atitulo Eccle(ie Ul

Di

Troadi Divina

Myfteria celebravit, qua die Euti-

vera fuit, mutato

trajedenfis, id ipfüm tamen re-

chum mortuum füfcitavit, poftquam in mediam uf

folummodo nomine;

atque adeo

fa.

ilii incumbere curam Eccle(iz viduatz,

poffe & il-

OTiQ

que noctem fermonem protraxiflet: locus, inquam,

lud Epifcopalem exercere jurifdi&ionem

; Sede va-

A(DQ

ille exteriorem Templi fpeciem non referebat. Ec-

cante Vicarios Generales con

ftituere, qui eam no-

quis dicat, füb Didio Juliano, qui vulgo Apoftata

mine Capituli exerceant, litt

eras dare dimifforiales

meritodicitur, cujus;juffü claufà funt Chriftianorum

&c.

Templa, bona, privilegia conveniendi facultas Ec-

AudGoritates

quibus hz Decifi onesnituntur, abun-

clefiis adempta; quis, inquam, dicat, florentiffimas

de laudatas &

relatas a Lovanienfibus Anteceffori-

Of

quasque Ecclefias idcirco fuiffe collapías?

bus,

cum fuis fontibus accur

Idem dicendum füb Arrianis Principibus, quorum

rasque ac genuinas de

ate contulimus, ve-

"

prehendimus ; unde. füperva-

auctoritate, Templa aliaque temporalia plerumque

cuum effe eas hic rep

etere arbitramur.

Refolutum

omnia ab hzreticis occupata fünt.

Lutetiz Parifiorum decimo octavo Calen

das Decem-

Secundo. Si Ecclefia illa in fua integri

tate per-

bris, anno Domini millefi

mo oclavo.

mo feptingentefimo deci-

manferit, quis dubitet Metropolitanz Ecclefix Capi-

tülo fia jura integra , atqueillibata füiffe fervata, adeo-

De Ferriere, Anteceffor Pri

que jurifdidionem Epifcopalem, Sede vacante penes

cus.

xmicerius -& Syndi-

iplum remanfiffe, ut in omriibus Ecclefiis Cathedra-

Aleaume, Antece

iI'or; :

libus viduatis obfervarifolet. Etenim jurifdiQio Epif-

Le Sachà..

é fs

"

Copalis in ipfa Ecclefi2 refidet, ut per Epifcopum il-

Bres, Antec. &

Decamjs.'

lius Caput & Capitulum exerceatur in folidum, &

d-

Lorry,. Anteceffor Quaftor.

'Epifcopo mortuo a folo Capitulo, penes quod to-

. Nos Do&tores aggregati eidem Facultati Parifien-

^

U.

'tnm illud exercitium remanet: in quo corpora illa,

fi, adhzremus í

n

tefte Cardinali de Luca , a corpore naturali differunt

upra ícripta refolu

fiis die.18. Decemb

;»ioþni. D,atgm

i

"quod dempto Capite, vivere non potett; Capitu-

Ts

Baftide. .

ris 1718

«

lum vero, ut & quodlibet aliud Collegium, dempto

t

Grolleau.

I6

-capité non' moritur: proinde jura quz per ca

put ex-

Macet. .

Qic

ercebat, per fe exercere poteft, aut interim confti-

Quartier. .

'tuere aliquem, qui eatotius Collegii nomine, exer-

Le Gendre.

L

.ceat; & quamvis forte nulli Canonici Catholici, aut

Des Fevresz ..

[l

ui fuperérant pauci, ad rem Ecclefix bene geren-

V.. Maillot.

3

2

1

am parum effent intenti, jura tamen illius Capituli

C. G. Maillet. .. ..

It

integra permanfitfe videri debent; neque enim ob-

N. Henrion. .

mi

-

jicienda eft prafcrip

tio temporis, ubi neceffitas in-

Cugnet.

j

tereft hoftilitatis.

Amyot.

i

. Nec nocet ademptio bonorum aliarümque tempo-

J. B. Girard.

iet

Talium przrogativarum, cum hzc omnia non per-

ON

os Carolus Coffin ,

Re&d.rxühivgrfi Studii Pari-

nc

tineant ad fubítantiam Ecclefie , qux eít regnurn

mant

If

fienfis, omnibus quoru

ereft aut-intereffe pote-

"Chrifti;, & non dehoc mundo. Iis certe bonis, prz

rit teftamur ac notum faci

mus refolutionem füperius

rogativisque non fruebantur initio, Eccle(ix ac Apo-

defcriptam effe fig

li

ftolis eorumque difcipulis viris Apoftolicis inftitutae;

graphis. Confaltifli

natam. veris: germanisque .Chiro-

qui

& ufque ad Conftantinum magnum omnes

morum . Antecefforum. Pari(ien-

H

üum'a nem

pe.Dominorum de Ferriere Primicerii ac

ld

Chriftianorum congregationes inter illicita Collegia

Syndici,

Aleaume , Le Sach2 ,. Bres. Decaniy Lorr

publicis poteftatibus videbantur; (j autem ab initio

Queftoris

inftitui potuerint, & tamdiu confervari absque hu-

: fubjedtamque eidem refolutioni adha(io-

nem (ignatam pariter effe

Chirographis Clariffimo-

jufmodi adminiculis perfecutionum tempotibus, pra-

rum Do&orum Contaltiffi

mz.Jurium Facultati Pari-

fertim Diocletiano & Maximiano, crudeliffime in Ec-

fienfi ag

clefias fevientibus, quorum Edi&o cautum. füerat,

gregatorum , DD. Zajlide, Grolleau , : Ma.

TE

cet, Quartier, le Gendre;-des Fev

ut Templa & libri Chriftiánorum penitus delerentur,

C..G. Maillot ,. Henrion , Cüguet ,

quidni Écclefiz Ultrajectenfis , atque adeo illius Ca-

iisque fidem;habitam effe ,

Amyot , Girard,

'tuli, licet predi&is facultatibus quas ab initio ha-

, & haberi debere tum in

b

judiciis ,-tum extra judici

.

Datüm Lutetiz Pari.

uerat fp

Olli?ï»i"f jura falva atque illibata permanfe-

10rum in zdibus noftrisDor

mano Bellovacis ,. anno

runt?

"Tertio; Quandoquidem 'eodem modo, eadem.

Domini mille(imo. feptinge

ntefimo decimo nongo,

diemen(is Januarii.

nona; füb'figno noftro, figillo-

que férvata prorfus juris ratione, qua Patres Conci:

que Rectorio..

Cofhn;. Re&or.

lii Emeriteníis

permittunt Epifcopis, & Presbyteris

& Diaconis füarum Dioecefeon,

!

k o

Ampliflimi D. Re

G&oris.

P

pietate & doótrina

Ha'(ugcmaw

Supplei, Oper. Van Efpen.

Ccca

V.

389

REesoruTIO DD LovaNIENSIUM-

p

V.

»

»

y

CASUS RESOLUTIO

uüt

&

SIVE

qu

ff

u

d

u

DISSERTATIO

bu

el

(

STATU-

&

MISER O

E

VW

uü

ECCLESIJZ ULTRAJECTINSZA,

MEDIISQUEL QUIBUS ILLI SUCCURRENDUM EST,

"

-

—

i

ii

iT

hn

CAPUT

I

ut obfervat Boffuetius alii

habebant,

que, Epifcopurn progrium

j

Nece[farius eft Ecclefice Ultrajectine Epifcopus, tum

Hinc Lex Apoftolica eft, exponentibus Sanctis

divino tum Canonico jure , eaque necetas omnin

Patribus, utconftituantur in rnajoribus o

p

.

Copi.

ppidis Epit-

bc

eft extraoroinaria.

lifdem veftigiis inftiterunt Apoftolorum fucceffo-

bt

res: adeo ut tempore S. Cypriani jám antiqui moris

ci

MOR

effe cenferetur, illic Epifcopos conftituere, ubi no-

V

tabilis fidelium numerus degeret. 7am prideri, ait

di

Epiftopi neceffarii funt jure Divinö.

hic SanQus, (c) per omnes provincias C9 urbes

A

fin-

H

gulas ordinati funt Epifcopi.

»

us divinum exigit, ut Chrifti Ecclefia per Epifco-

Quare S. Athanafius, fimu

l'ac Verbum Chiritl ii

»

pos regatur: ipfe enim Chriftus hoc regimen in-

India divulgatum & à quibusdam fu'ceptum efle.in-

»

ftituit: ideoque Apoftolis füis, cum eos creaffet Epif-

tellexerat, illico Frumentium illis Chriftianis ordi-

navit Epifcopum, & in Indiam mifit; ut varii refe-

»

andi.. Certe S. Paulus Ecclefiam ex jure divino per

copos, poteítatem dedit alios itidem Epifcopos cre-

»

runt Hiftorici. (2) Addit Zozomenus id ab Atha-

»

Epifcopos regendam effe cenfebat , cum Epifcopos

nafio fadtum ex concilio Sacerdotum Alexandriam

»

Mileti congregatos ita alloqueretur: Zfttendite vobis,

incolentium (e).

€9' univerfo gregi, in quo vos Spiritus Sancfus po-

Sed & fines propter quos C

hriftus Epifcopos in-

»

uit Epifcopos , regere Ecclefiam Dei (a). Atqueadeo

ftituit attendendi funt: ipfà enim Ecclefia per Epií-

?

Epiícopi ex jure divino in regimine Eccle»fiæ funt ne-

Copos przcipue depofitum fidei cuftodit, unde ipíis

»

ceffarii.

in períona

1

imothei primario didtum eft: Depo(i-

Hanc nece

ffitatem üc'fe intellexiffe o&enderunt

tum cuftodi. Chriftus Ecclefiz dedit Apoftolos, &

»

Apoftoli, ut ubicumque notabilis fidelium numerus

in Apoftolis fucceflores Epifcopos, in opus minifte-

d

fine Epifcopo degeret, illis quam primum Epifcopus

ri, inadificationem Corpus Chri(ti: ut fideles non

rzficiendus effet. Dum enim fidem Chritti predi-

circumferantar omni vento docrinz; ut doceant

)

cantes varias regiones obibant, curabant in locis il-

fervare omnia quacumque mandavit Chriftus: ut

2

lis ubi verbum Chrifti fructificabat Epifcopum con-

conftituánt in Ecclefia Presbyteros, & ea qua de-

ftituere, qui & fideles foveret, & infideles conver-

fünt corrigant: ut imponant manus füper Baptiza-

H

h

teret : ipfi autem Apoftoli Evangelii caufa ad alias

tos, iliique accipiant Spiritum SanQum.

affidue Provincias tranfibant.

Unum omnibus convenit caput conítitui: tum ut

»

Sic, tefte S. Luca, (/) egerunt

Paulus & Bär-

cuftodiatur unitás, tum ut fervetur auctoritas: vi-

»

nabas; qui cum Derbis, Lyftre, Iconii, Antio-

duatis quidem Ecclefiis aliquanto tempora per Capi:

»

chiz, Evangelium przedicaffent, non ante ex civi-

tula aut Vicarios providetur; minor autem eft uni-

h

tatibusillisabibant, quam per fingulas Ecclefias con-

tas dum in divería trahitur multorum íententid: &

ftituiflent Presbyteros ; id eft fecundum gloflàm or-

Vicariorum, ad exercendam in Clerum ac populum

fü

dinariam, Epifcopos, qui hic per Presbyteros defig.

jurifdidionem, minor eft quam Epifcoporum aucto-

C

nantur.

i

titas. Neceffarium eít igitur ut fraternitas habeat

»

»

Quod Paulus ipfe praftitit, id etiam fequentibus

Epifcopum, plebs Prepofitum, grex Paítorem, Ec-

verbis mandavit Tito s Hujus rei gratia reliqui te

cletia Subernatorem, Chriítus Antiftitem & Deus

»

Cretce ut ea qui defunt.corrigas, C9. conftituas per

Sacerdotem. — Adeo quippe Ecclefiz conjun&us eít

5

civitates Presbyteross ficut C2' ego difpofui Tibi. Ob-

Epifcopus, ut Epifcopum in Ecclfia, C9' Ecclefiam

b

fervat Eftius grzce poni per fingulas civitates. Quod

in Epifcopo effe , S. Cyprianus fentiret. ( f).

»

& hic'agaturde Epifcopis. paulo poft oftendit, dum

. Hinc eft quod feculo elapfo Sorbona propofitio-

f

talium Presbyterorum qualitates ita defcribit: Opor-

nem hanc: Falfiffamiun eft ac ín. counfequentia pericu-

tet enim Epifcopum fine crimine effe.

lofum quod particularis Ecclefia [ine. Evifcopo effe non

Ita etiam tefte S. Joanne in Apocalypfi cap. 2. &

pojfit: profcripferit, tanquam * falfiffimam, in con-

3. civitatesþübi admodum vicinæ Angelum, id eft

(c) Epift, 55 ult. Edit,.-

» fequentia

f

(4) Socr. 1; 1. c. 19. Theodoret, 1.

f

, (a) A& X*( LAET EM .(6) À&. XIV. v.n

x

LI. C, 13.

q(

(e) Zozom, 1.3; €, a4.

(f) Eptft 62.

u

—

Rzsonuri0 DD. LovaNiENsiu.M

3

Q2

o

9

» fequentia periculo(am; terminariam , fcandzilofäm,

ftitute , üx;e.in temporalibus five in fpiritualibus,

:

» Ordinis Hierarchici deftructivam ; 'populo Chri-

damnum paterentur.

» ftiano nocivam, traditionis Apoftolicz, & fuccef-

» fionis Ecclefiaftice fundamentum convellentem. ,,

Jam autem in Ecclefia Ultrajedina non agitur de

viduitate trium meníium,. fed duodecim annorums

ut videre eft apud Petrum Aurelium in Vindiciis

neque tantum timetiur , ne antiquus hoftis eam dila

cenfure Sorbonicz , titulo r. de Eccle(ia prop. I.

niet; fed dilanians jam videtur & fentitur. Adeoque

Itaque fi attendamus ad inítitutionem Chrifti,

Canones ante produdii proríus in eam conveniunt,

quam Apoftoli & Sandi Patres factis fuis explicarunt,

& ex Canonum illorum prafcripto Ecclefiz Ultra-

manife(ítum evadet, juris etfe divini, ut illic confti-

je&inæ omnino neceflàrius eft Epifcopus.

tuatur Epifcopus, ubi notabilis fidelium multitudo

degit, qux Epifeopali minifterio deftituta eft.

RSIAL

Cum autem in Ecclefia Ultrajedina centena Ca-

tholicorum millia degant, quibus jam a viginti duo-

bus annis minifterium Epifcopale dee(t: confequens

Nece[fitas Epifcepi Ultraj. efilexzraordinaria.

eft did Eccle(ie ex prafcripto Juris divini przfi-

Neque illa neceffitas hic et communis, ífed ob

ciendum etfe Epifcopum : eo etiam magis, quod

fingulares circumftantias prorfus fingularis & extra-

eadem Eccle(ia jam mille & aàmplius annos a propriis

ordinaria ceníenda eft.

Epiícopis gubernari foleats tum etiam quia fideles

Juxta Regulas modo allatas cuilibet Ecclefiz ne-

vocibus & votis Epiícopum defiderant atque efflagi-

ceilarius ett Epifcopus, etiamíi Ecclefia vacans plu-

tant.

ribus in rebus a vicinis Epifcopis poffit juvari. Cum

autem talis Ecclefia ob diftantiam loci, aut aliam

Bo

quamlibet rationem , .a vicinis Epifcopis commode

fuftenflari non poteft, tunc, quantum ad iftam Ec-

Probatur necefftas Eþz:fcaporuim ex jure Canonico.

ciefiam pertinet, (ingularis exoritur neceffitas Epif-

m

copi. Hic autem cafus in Eccle(ia Ultrajectina mo-

Nec minus perfpicuum eft Ecclefiz: Ultrajectinz

do locum obtinet: nam Ecclefia illa tum ob loci di-

(

jure Canonico neceflarium effe Epiícopum.

ftantiam, tum ob fupremi Dominii diver(itatem, a

ii

Con(tans & apertiffima tum Conciliorum tum Su-

vicinis Epiícopis folatium accipere commode non

premorum Pontificum conítitutio eft, ut mortuis

poteít: & in privatione Epifcopalis minifterii, quz

Ecclefiarum Epifcopis quam primum fübftituantur

jam viginti duobus annis duravit, folatium vix ul-

novi.

Patres Concilii Chalcedonenfis vetuerunt Ec-

lum accepit.

l$

Hinc factum eft ut vix

clefias vacare plus quam tres menfes; & puniri illos

-ulli toto illotempore Con-

il

voluerunt, qui cum viduatis Ecclefiis Epifcopos or-

firmationis Sacramento (int muniti; adeo ut fidelium

dinare ex officio füo deberent , partes fuas hac in re

lj«

pars longe maxima hoc Sacramento privetur; quod

non explerent. Sic enim loquuntur Canone 2j.

tamen illis ob quotidianum cum Acatholicis com-

3

]

Quoniam nonnulli Metropolitani, ut fipe a no-

mercium perneceflarium eífe nemo diffitebitur.

ü

»

)

l:

bis auditum eít, & greges fibi commiífos negli-

Noneít parvi momenti tantu

fidelium numerum

55

gunt, & Epiícoporum Oordinationes differunt ;

hoc Sacramento privari, ad quod füfcipiendum om-

35

Sancte Synodo placuit ut intra tres mentes Epif-

nes tenentur. ** Omnes fideles, inquit Gratianus,

al

]«

MXe

)

coporum ordinationes fiant, niíi inexorabilis uti-

?5

Can. 1. Dift. ;. de coníéc., per manus impoti-

» que neceffitas effecerit, ut dilationis tempus pro-

3

?

tionem Spiritum Sanctum poít baptifmum acci-

h4

]

rogetur; fi autem hoc non fecerint, eos Eccle-

»

pere debent, ut pleni Chriftiani inveniantur 5

w

?

fia(ticae difciplinz fubjici.

P]

?

quia cum Spiritus Sanctus infunditur, cor fidele

Huic predicti Concilii San&ioni confonat Canon.

» ad prudentiam & con(tantiam dilatatur. , Quin

$

3;. Dift. 63. ** Obeuntibus (ane Epifcopis, quo-

etiam gravioris delicti peraguntur rei, qui Sacramen-

» niam ultra tres menfes Ecclefiam vacare SS. Pa-

.

tum iftud, cum füfcipere poffunt, negligunt; maxi-

» trum prohibent SanGiones. &c.

me dum in tali occa(ione veríantur ut fidem füam

Quod vero SS. Patres quoties viduate effent Ec-

cum pudore, neque fine damno f10, nonnunquam

cle(iz adeo feftinari voluerint inftitutionem Epiíco-

profiteri teneantur, ut fepiffime in Hollandia con-

pi, hac potiffimum ratione addudi fuerunts quod

tingere poteft. Defedu enim gratis per iftud Sa-

greges fidelium, dum Epifcopo carent, plurimis

cramentum füfcipiendz fieri poteft ut fidem profiteri

malis & periculis exponantur

.v Hane: fatio-

erubeícants quod Novato eveniffe refert Cornelius

nem adfert Gregorius Magnus Lib. 6. Epiít. 39. ci-

Papa. / Apud Euféb. Hift.lib. 6. cap. 43. Hinc eft

* Ultra tres menífes,

tatus Can. poftquam Dift. 50.

quod SS. Canones & plurimi Sancti Patres Confir-

»

inquit, Ecclefiam vacare Pontifice ftatuta facro-

mationis utilitatem & neceffitatem tam frequenter de-

23

rum Canonum non permittunt; ne cadente Pa-

pradicent, &tam diligenterinculcent. Res animis

fidelium firmius infit

3

)

ftore Dominicum grezem, quod abfit, hoftis in-

.

fidiando dilaniet.

probatione.

a eft, quam ut longa ind,igeaf.

"

Eandem rationem reddit Concilium Lateranenfe

Uil*. hOG

Neque ii tantum gravi culpa fe obligant q

füb Innocentio II[. tit. de Ele&. & Eleà. poteft.

Sacramentum füícipere negligunt, fedilli etiam qui

Cap. se pro 41. .. * Ne pro defedu Paftoris Gregem

non fatis diligentiz adhibent ut curz füz commilli

» Dominicum lupus rapax invadat, aut in faculta-

ejufdem Sacramenti participes fiant: ideoque ex

5, tibus fuis Ecclefia grave difpendium patiatur, vo-

praícripto priftinorum Canonum poenitentialium, (i

, lentes in hoc etiam íuüccurrere periculis anima-

qui liberi parentum incuria non confirmati decefta-

,rum, & Ecclefiarnm indemuitatibus. providere;

rant, iis parentibus magna indicebatur poenitentia,

, ftatuimus ut ultra tres meníes Cathedralis Eccle-

Sic habet Canon ad $; przc. * Cujus filius fine

5 fia vel Regularis Pralato non vacet. ,,

Eadem

» Cconfirmationis Sacramento moritur , parentes,

fere habet Cap. Quam fit . Eodem titu. in 6. ex

» quorum negligentia id fadum eít, poenitentiam

Conc. Lugd. (üb Greg. X.

» agantannos tres. ,

^ Patres illi ,; ut ex ver

bis. allatis mähifeüum eft,

Ultima Concilia frequentiffime Paftores hortantur,

Epi(ícopos viduatis Ecclefiis tam necetfarios effe cen-

ut de Confirmationis neceffitate, virtute

;« debita

ifüerunt, ut Epifcopis demortuis intra tres menfes

reverentia, moneatur populus.

fabftituendi fint novis & ut ita fentirent folo etiam

Igitur cum omnes necdum confi

rmäti : nifi. .rg-

adducebantur tim0;e, ne Eccieüæ Rectore fuq de-

ud accedere

viter peccare vglint. gd .Saþcramehtum ill

debeant,

390

Rresorvurio. DD

LOvVANIENSIUM,

debeant: deinde cum illi etiam , qui aliorum regi-

Epifcopos acceperit: per illa enim tempora paffim

ii

mini przfunt, uthi confirmentur adlaborareteneanü-

in Ecclefia, atque in his precipue-Regionibus , Epif-

ul

tur; fequitur omnem effe movendum lapidem ne taa-

copi ea ratione przficiebantur Eccle(iis: & in hujuf-

p

tus fidelium numerus Sacramento tam fàlutari fru-

modi eledtionis confirmationem & Summus Ponti-

y

ftretur. . Jamautem cum illud per vicinos Epifcopos

fex & Imperator confpirabant. Sicinhancrem fcri-

nec przftitum fit , necfprz(tandum videatur, fed

bit Adrianus 1. àd Imperatorem Carolum magnum:

y

]

hoc (Sacramentum) per proprium Epifcopum com-

** Quia nunquam nos in qualibet ele&ione inveni-

dl

modius. admini(trari poffit s & hoc etiam Ecclelie

» mus, nec invenire habemus, fed neque Veftram

, Excellentiam optamus in talem rem incumbere,

f

Canonibus atque con(uetudini magis (it. confenta-

neum: fequitur inhac Ecclefia, ob (ingularem hanc

» fed qualis a Clero atque plebe cunctoque populo

m

circumftantiam , etiam (ingularem effe Epiícopi ne-

» eledus fuerit canonice ordinamus. ;; Sed neque

ceífitatem.

Àf

Imperator talis electionis refragabatur libertati, quam

»

Accedit quod facris Ordinibus initiandi ad exteras

ex facris Canonibus didicerat. . ** Sacrorum Cano-

p

& longe remotas regiones mitti debeant; unde ite-

» num;, inquit (^), non ignari ut in Dei-nomine

» Sanda Ecclefia fuo liberius potiretur honore ad-

»

rum multiplex oritur incommodum. . Nam & màgni

faciendi fünt fümptus, quibus tamen Ecclefias citra

» fentum ordini Ecclefiaftico prebuimus, ut fcilicet

neceffitatem juxta Canones gravare non licet: & il-

» Epifcopi per eleclionem Cleri C9' populi, fecun-

q

lz peregrinationes animos alumnorum diffipant, di-

» dum ítatuta Canonum, - de propria Dioecefi eli-

p

ftrahuntque: quo tamen tempore animi quies & ad

» gantur, ,. Eandem electionem in progreffu noni

res divinas converfio magis illis.conveniret.

hujus feculi viguiffe colligitur ex Epiftola Hincmari

Sed quid (i Foederate Provinciz adverfus vicinos

Archiepifcopi Rhemenfis ad Henedulphum Laudu-

Gi

bellum gererent? Quid fi, quod Deus avertat, in

nenfem Epilcopum: qua quidem Epiítola ut Vifita-

aliqua Provincia peftis graffaretur? Quis non videat

toris officio, in eleciione Epiícopi Cameracenfis,

ln

* Adean-

li

tali tempore fummam (ftore) Epifcopi neceflitatem:

ritefungatur, hisillum verbis hortatur:

»

cum nullus Patria egredi poffet, vel ut facris Ordi-

» dem Ecclefiam quantocius ftudeas properare; ac

nibus initiaretur, vel ut facra Olea peteret?.

» affiduis hortationibüs Clerum plebemque:Ecclefize

»

)

A.dde quod facra Olea. quia femper ex aliis Regio-

» publice admonerefeftines, ut remoto privato ftu-

pit

nibusaccerfenda, & infpectioni Telonariorum Aca-

» dio, uno eodemque confeníu talem (ibi przficien-

tholicorum obnoxia funt, facile profanari poflint;

» dum expetant C$' eligant Sacerdotem , qui & tanto

D

fat

quod periculum, cum grave fatis fit4 haud eft parvi

» minifterio dignus valeat reperiri, & a venerandis

&

pendendum ; maxime cum: Ecclefiam tam folicite

» Canonibus nullatenusrespuatur. .,, : (c). Ubi ele-

providere videamus , ne vaía facra, aliaque ad divi-

*

&ionem non Papzaut Principi, fed Clero

ab Hincmaro attribui videmus.

€

:

-»plvebiquþe,

ji

num cultum pertinent

-

-ar,—;. per gtta&u; profgn»os vio-

tü

lentur.

'Cum vero Principum tum Religio

ni

istum pnblicae

Unde Illuft. D. Philig

lp.u*s.' Rovenius , jam pmdem

quietis caufa intereffet, ut probi, docti, atque. pa-

V

odo agitur Archiepiícopus, cum

el

Ecclefiz de qua m

cifici inftituerentur Epifcopi, ele&ioni paffim advi-

pertractaret quam néceflarii fint Epiícopi particulari-

à

gilabant: ita quidem ut plerumque non (ine illorum

»

bus etiam Ecclefiis, hanc inter alias dat.rationem,

confenfu aut eligerentur Epifcopi aut confecraren-

»

»

ob quam quzlibet Ecclefia füo indigeat Epifcopo

tur. -Hujus rei exemplum nobis (üppeditat. Joannes

» Ad facri, inquit (2),.Chrifmatis confectionem

de Beka, Canonicus Ultraje&tinus ; .qui'S; Frederici,

»

» & Olei Catechumenorum. vel extremz uncuonis.

odtavi Trajedtenfium Epifcopi; : promotionem ad.Ca-

»

thedram Ulitraje&tenfem ita defcribit in fuis Chroni-

» Nam.perquam hoc incommodüm e[t C periculofum;

» Chrifma aut Oleum facrum e longinquis Regioni-

C1S

* Demum obeunte Rixfrido Pontifice ( Eccle-

»

» bus quotannis deferre. ,, Et addit: ; ** hoc maxi

» [ie Ultrajedinz) Ludovicus Imperator. . . ; def

»

5

» me locum habere in iis Regionib

r

us, ubi ,C??hf"*""i

-cendit'ad inferiores Allemannix partes cis Rheni

D]

» Acatholicis permixti funt.

)

fluvium; mandans. Ecclefie Trajefting: quatenus

»

Ilaftriffimihujus Viri judicium in

| hoä caüi makimi

]

dilectus fibi Fredericus eligeretur in Epifcopum,

8l

faciendum eft ;; ille enim ex diuturna hujus Ecclefiz

»5

.cui mox per pattoralem baculum feu annulum in-

I

przfedura (ab anno 1614. ufque ad- annum 1651.)

, veftituram Epifcopatus dedit; ac eundem licet in-

illius ftatum & circumftantias perfpe&iffimas habuit,

vitum in prafentia fua confecrari juffit. . .. Im-

)

& quanto periculo atque incommodo facra Olea ex

perator placabilibus verbis in hunc modum Fre-

aliis regionibus huc inferenda (int éxperientia didi-

-dericumallocutus eft: Epifcopum elegit Te , . Cha-

cerat, quandoquidem fex annis hanc adminittrarit,

» riflimeFili,. Clerus Urbis Trajectenfis in Paftorem

non confecratus Epifcopus; adeoque obftri&us aliun-

í

» providum, ut tua facra przdicatione debeas ubi-

de facra. Olea acceríere.

» que prophanum cáftigare populum &c..,, . Ex his

ä

:*-]taque fi ad fingulares haíce Eccle(iz Ultraje&tinze

duo conficiuntur: primum eft , Fredericum per ele-

circumítantias attendamus, non folum ibi commu-

[

&ionem Cleri effe creatum Epifcopum; alterum crea-

t

nem & ordinariam, fed omnino fingularem & extra

tionem illam non efle factam (ine confenfü Impera-

toris mandantis Ecclefiee Trajeflenfi : quatenus dile-

ord;naf'iam Epifco'pi p,e'ceiïita:em eiïf; , fatend-um eft.

f

Qus fibi Fredericus eligeretur. in. Epifcopum. . Sive

lQu XPUUCUE OEU

prout eandem creationem refe

l

dovici Pii Imperatoris.

r jriius L

V* De Qäilrc" ele&z

onis , quod cdmpeätit"- Etc

Interdum .etiam Principes.i

rkéle£itóhibiis:nifniam

Y

defz" k.

fibi auGtoritatem: vindicabant: .adeo etiam -ut ea de

iM

re meruerint a Pontificibus increpari : Cum : Rex

y

P

]

$u L

Lotharius .Clerum ,:qui ob Canonicum impedi-

mentum. munerum - Ecclefiafticerum 'incapax: erat,

donaffet Epifcopatu Cameracenfi, Nicolaus Papa ad

: Poþul;zfs' äj' Cleru.v abmmqua ]ïlu Epzjkopos elegzt

omnes Regni 1illius Epifcopos litteras: dedit, excom-

Cum Ecclefia Ultrajectina: fub Hnem-fecuhfeptlml

municationem etiam illisintentans;: ni(i Regem im-

:ereda fit, haud dubitandum eft quin primis ab ere-

pellerent.: a

Canonicam ; Cleri -& :;plebis . 'electig-

mjam;: tribuat

| &ionfe fug iecuhs per Clen atqfie ï;;).c.)p—uli ele&ior?em

nekm mdxcendam 1 t-'CA'lve:rc:? ;.85' p(ebi- lice

^

At eligendi :

- (2) be.Rexp Cl;rif-f.- G, T. n -7

*

| (b) Cbhc. Gall.v 'T om.;li pag 9x6'. 1 zo (c) Tom 8 Conc iäfi'väol;'i*86'1-.

RzsoLtüTIO öD. : LOovANIENs1iUüM,

lim

391

Dif,

eligendi ( 215. Tanto (autem) rem illam Pontifex

Regno füo publicavit, -&'Imp&rii Antiflites, inter

juf

]

urgebat vehementius, quod jam ultra decem menfes

quos Godebaldus Epifcopus Trajedénfis, fübtigna-

n

pretet Canonum nórmam Sedes vacaret: ** Ultra

runt. Decretum exftat in Batavia Sacra p. 1. p. 140.

» decimum menfem contra fanctarum regularum de:

Ex hactenus di&tis deducere licst.

1. Quod elc-

m

r tétum Impc-

)nl

» finitionem Ecclefiam viduátam permanere permi-

&io Epiícopi Ultrajectenfis, móre

dm

» feritis. ,

Adeo nempe Cleri & plebis libertas in

rium ufitato, a prima iftius Ecclefiz fündatione ad

eligendo Epifcopo cordi erat Summo Pontifici, ut

di&ta ufque tempora pertinuerit ad Clerum & popu-

t

feveriffimis illdm litteris defenderit.

:

ülg

lum, przcipue tamen ád Clerum. . 2. Quod Summi

Idem zelüs feculo fequenti, id eft decim

[0] , ani;

Pontifices non modo nullum Jus fibiin Epifcoporum

ue

mavit Joannem X. qui Herimannum Colonienfem

ele&ionibusattribuerint, fed ftrenuam etiam operam

L

d

iU

Archiepifcopum acerrime caítigavit. ** Cum, ut

impenderint ut eledionum libertas penes Clerum,

Ine

» ait (7) Hilduinum, Canonicis fibi obviantibus

& plebem, integra & illzfa permaneret. 3. Quod

» Regulis, absque Clericorum eledione, & Laico-

Imperatores Jus nullum habuerint liberas Epifcopo-

d

rum electiones impediendi: fed quod ipforum partes

Cet

, rüm acclamatione, Epiícopali infula decorare non

:

. denegatfet. ,

eflent profpicere ne in tales caderet eledio, qui vel

hi

Agebatur deinftitutione Epifcopi (Tuagrenfium)

fidei, vel tranquilitati publice , officere poffent.

Eli:

n

qui ficut & Ultrajecten(is, fuffraganeus erat Archie-

Iftud hic. diligentins attendere juvat, quod libe-

pifcopi Colonienfis.

rumelectionis Jus, aborigine ufque, penes Clerum

ii

Haud aliter in inft

itwendis Epifcopis actum et fe-

populumque canftanter perftiterit. — $i enim iftinif-

lü

li.

culo undecimos quod vel fola teitantur Epiítolz

modi juris exercitium alicui vel aliquibus permiffum

Gregorii VIIL. precipue 35. libri 1, & 8. libri quiati,

fity & ille velilli defecerint, vel negligentius fe gef-

,

In pofteriori, prater alia contra Epifcopnm Aure-

ferint, plenumjuris illius exercitium relabitur ad pri-

if

dC

lianenfem allata, hzxc illi objiciuntur: .** Dicitur

mam origigem five adillos, a quibus derivatum fue-

» fiquidem legitimam :tatem non habens contra

rat atque profluxerat, adeo ut (i Capitulo, velPrin-

If2

» Decreta San&toram Patrunr, (ine idonea Cleri &

cipi, vel cuicümque alteri, commiffum fit exerci-

u

1

» populi ele&ione, Eccle(am invafiffe. ,, Quod

tium juris eligendi Epifcopi, & Capitulum vel Prin-

ambo iíti Pontifices Joannes X. & Gregorius VII.

ceps, vel quicumque demum (it, officio fito defue-

l

?

Epifcopos fine Cleii & populi ele&ione inítitutos

zints tota celebrandx ele&ionis poteftas ad fuperfti«

li

us ele-

tam acriter redarguant, manife(tum facit,

tem Clerum & plebem revolvatur.

e

&ionis tunc penes €lerum populumque fui

i

*

Eamdem in rem & i(tud animadverti

ffe "ptofherit,

n

Hanc electionis libertatem tum temporis in Eccle-

Jus illud Clero atque plebi certiffime adjudicandum

élle, donec legitima iftius amiffio conítet. Neque

fia Ultrajeden(i viguiffe, patet ex diícordia Capi-

d

tuli Ultraje&enfis, cum ele&ioni vicefimi Epifcopi

alium quempiam pro legitimo juris illius poffeflore

d

vacaret. Quam difcordiam his verbis in. Chroni-

efle habendum, nifi liqueat quod id ]u

!

E

re aþcepe-r-it

Cis enarrat foannes de Beka: ** Cum Adelboldus

poffideatque,

od

]

Epifcopus defün&us effet (anno 1027.) & quo-

25

tidianus, tamultus in eledione novi Paftoris con-

Eobl

:j

tentiofe foret; Conradus Rex Trajedum deícen-

e$

»

$

M5

?

dit ad füpprimendam difcordiam. , . .. Rex au*

:

, tem ad Urbem Traje&

enfem confeftim fe tranítu-

S&ca?a XÀH. us electionis conceffum . eft C'dpitïaïz&' :

l«

» lit, & Capitulumad unionem pacis informare ftu-

S. Martini C7 S. Saivateris.

» duit: demum invaleícente diícordia graviore, to-

f

» tam Capitulum compromifit in arbitrium Regis,

Metum quidquid (it de libera eligendi E"pikrc/oþi

poteftate, quam ad feculum ufque duodecimum pe-

ll

» prafentare Virum difcretum & idonetim, qui dig-

M

, nus effet gabernaretantum Epiícopátum. ,, Rex

nes Clerum & plebem UltrajeGeníem perttiti(fe dixi-

autem quetidam propofuit Bernulphum, Paftorem

mus, iftud in confeífo eft omnem eligendi Epifcopi

,

poteftatem íeculo predicto conce(am fuiffe Capi-

in Oofterbeek prope Arnhemium, qui Cathedram

Ultraje&inam vicefimus ex ordineEpifcopus conífcen-

tulis S. Martini & S. Salvatoris: Cum enim Dioece-

dit.

;

fis Ultraje&en(is ampliffima e(fet, fieri hand poterat

ut omnes fingulique ad Novi Epi(copi electionem

- Haud quidem diffitendüm eftele&ionis libertatem

pracipue poítmediun feculi undecimi , & initio duo-

concurrerent: Sed expediebat negotium iítud om-

decimi, nonnihil lzfam effe occafione, vulgo di-

nium nomine a quibuídam curari.

Quare munus

Gze, inveftiturz.

Sed huic libertatis violationi an-

iftud confentiente populo tum a Papa, tum ab Im«

ä

$

no 1122. adhibitum eít remedium, per folemnem

peratore, demandatum eft Canonicis S. Martini &

conventiongffi inter Summum Pontificem & Impera-

S. Salvatoris. Neque abs re fuerit ex Diplomatibus

torem Henricum V. "Tunc ita conventum eft ut

Papze & Imperatoris (uper ea re promulgatis quzdam

Epifcoporum quidem ele&ionibus vacaretur, prz-

verba hic adícribere. Integra diplomata videri pof-

fente Imperatores nempe, ut & omnis confufio ele-

fünt in Batavia Sac. part. 1. £.

&ionibus abeffet,' & nulli eligerentur ni(i Imperato-

ab Imperatoríio.

146, Initium duagmus

Sandz &individus Trinitatis. Con-

;c

ribus grati: Sed tamen ut iifdem eleQionibus fua

» ln Nomine

conítaret libertas, nequeinveftitarz, (per baculum)

» radus, divina favente clementia Rex Romanorum

» tertius, Prapofito, Decano ac Capitulo Eocle-

Simoniz,-violentiz &c. locus effet. * Concedo,

» ait Pontifex (c), elediones Epifcoporum & Ab-

» fie Ultrajeden(s, ac Dilectis noftris Prepofito,

» batum, Teutonici Regni, qux ad Regnum per-

55

Decano & Capitulo Ecclefiz S. Bonifacii ejufdem

» tinent, in przfíentia tua fieri absque fimonia &

35

loci, eidem maijori Ecclefix ab earum fündatione

, absque viplentia. », Imperator viciffim ita f& ob-

fpeciali fraternitate, ut nobis innotuit, conjundtis,

ftringebat:

* Dimitto Deo &Ecclefiz inveftituram

»

in denationem perpetuam Regali magnificentia

» omnem per annulurm & baculum; & concedo om-

P

concedimus in donum, & damwus potettatem no-

3

» nibus Ecclefíis, qux in Regno vel Imperio meo

ftram omnimodam, a nullo füccefforumnofirorum

» funt, Canonicam fieri electionem , & liberam

»

infringendam: Ut cum Epifcopatum praedidum

, Confecrationem. ,, -Eadem h«c Imperatoris ver-

vacare conti&erit, iidem Praepofiti, Decani, &

3

ba habentur in quodam decreto, quod & ipfe pro

Capitula majoris Eccle(e, & S. Salvatoris Tra-

(4) Epift. 65,

(5) Con« Gall, Tom, 3. p£ 575. & 576.

(«) Otto kdif: Epife. Chron, üb, 7, B. 4

$

jedtenhis

392

RrsorvuTi0 DD. LovawirENSIUM.

?5

jeQenfis ante didi, & nuli alii. nifi Ecclefiarum

L

a

foii

Hac indi&ionis forma oftendit Ultrajedi per con-

lufl

25

fuatum Con-canonici; Epifopum alium «ligendi

fuetudinem nonnihil receffüm effe a jure communis

»?

plenariam habeant potefiarevr

.Ut autem hzc no-

pot

'eatenus nempe ut prater morem aliarum Ecclefiarum

$1

253

ftra-donatio, donum, privilegium ,. regia magni-

Germanicarum; in quibus numerabatur Uitraje&en-

25

ficeritia volun

tar

Cot

je aC liberaliter conceffa j iisdem

fis,. nontantum Capitulum Cathedralead elecionem

nur

perpettya fint, &.rata credantur ab.omnibus, &

vocaretur , fed illi etiam aliarum Ecclefiarum. Cano-

**

omni deinceps tempore inconvulía con(ervenitur,

nici, quiinter Capitulorum imembra cenfebantur.,

Brü

tía

J

))

hac in/charta conícribi juffimmus, manu propria,

Verum cum per turbas;. füb.finem feculi decimj

99

üt infrá vxdebxtur, coxroborantus (..,, Deinde

fexti in his Regionibus exortas , aliarum Ecclefiarum,

du

&i

. feqüitur fubfcriptio complurium tum«Epifcoporum, -

preterquam Cathedralis ; :Canonici-Catholici defe-

tium fpedatiffimorum |virorum.-

Anno:1145. XV.

cerint, illi ad. eledionem invitari amplius non po-

Kalendas Novemb. :

tuerunt:

bit

"adeoque jus electionis penes folos Ecclefiz

Eugenius lll, jpoftquam: mtearum Imperatons

Cathedralis (,(.,nomcos remanfit ,. convenienter. ad

f

»

l

Diploma . retulerat , luclentiffimis illud verbis ita

.jus commune, quod & tunc vigebat, &in Germa-

confirmat.

** Ante-didum privilezium, cujus te-

nicarum Ecclefiarum Capltulls etiamnum. VJO'et

»

22

nor his litteris

de verbo.ad. verbum eít infer-

»

25

tus.

10 9 Auoüohca aucdoritate confirmamus, in-

$. III

223

hibentes f"ub anathematis vinculo, ne Imperialis,

35

vel Regalis, vel hprcopahs, vel Glericalis vel

Capztulum quod hodie fubf [Hit, ab antzquo haud ifi-

»

35

Laicalis. perfona aliqua, cujufcumque ftatus vel

ferrupto ordine própagatum [l J jus.

ä

din

conditionis exiftat, ipfam Ecclefiam Trajedtenfem

haket. eleclionis.

25

contra hujufmodi privilegium; & noftrz confir-

f

i

l

35

rbationis tenorem moleftare, autin ejus praju-

Aü"ertum "T jus ele&ionis Capltulo Ultraye&ena.

25

dicium in premiflis quidquam in. perpetuum au-

Probandum nunc eft jus i(tud penes Cathedrale Ec-

m

22

deat attentare :

decernentes irritum & inane fi

tl

i

Cclefiz. Ultrajedenfis Capitulvm etiam hoc tempore

35

quid a quopiam in contrarium fueritattentatum. **

fubüfcere.

Quod ut przítetur ,. id unur probere

de

l

Duo hzc Decreta. fequentibus feculis velati bafis

fuffecerit quod Capitulum illud Cathedrale ad hzc

ula

& normz locum tenuerunt in eligendis Epiícopis.

uíque tempma propagatum £it: nt:. enim tunc fic

titü

Ex iis hzc manifefta evadunt.

argumentabor:

p

1. Capitulis przdidis plenam ehgendx poteüajem

Capltalum vetus- Cathedrale Uiira;e&enfe habuxt

n

attributam fuiffe.

)u.s eligendi Epifcopi.

pot

2. Hanc poteftatem omni demceps tempore effe

tqm Capitulum. Catbedraxe Ultraje ectenfe hodier-

fua

duraturam.

num haud interrupto ordine propagatum eft a Ca;

aQ

3. AÁnathematis vinculo illum 1lhoar1, qmmemo-

pitulo veteri.

In.

. yatis Capitulis moleftiam attulerit, vel contra diciam

Ergo Capitulum Cathedrzle Ultra;emm m þodxer-

diu

poteftatem aliquid attentaverit.

-mum jus habet eligendi Epifcopi.

Ts

4. Neminem omnino hac cenfüra eximi, . cu]uf

Cum de legitima hujus Syllogifmi conc! 1fione du-

cumque fiatus vel conditionis exijtat.

bitare non liceat: probandz fant du-., pxopoütxme

fs

$. Irrita & inania efle omnia, qua quispiams quis-

vulgo.major & minor.

fis

cumque demum fit, contra jus illud attentaverit.

Neque magnopere laborandum e& ut probetur

lo

Sane Tus ele&ionis przdidis: Capitulis hic lucu-

major: exantedictis enim manifeftum eft Capitulum

ba

lentiffime firmiffimeque affertum videmus: adeo qui-

'vetus habuiffe Jus eligendi Epifcopis & quidem non

qu

dem ut a nemine; .cujufcurque fit ordinis, ne per

'ex communi.tantum jure, fed etiam ex peculiiri,

Dit

fümmam quidem violentiam hoc jure privari poflint:

quod a Summo Pontifice & ab Imperatore tirmatum

quidquid enimhuic juri contrarium adtum a quopiam

eft. Unde id unice agendum elt ut folide probetur

eti

"yeltentatum fuent, id totum declaratur irritum &

Tainor: fcilicet Capituli veterisad hzc ufque tempo-

loc

inane; neque levis in eum poena ftatuitur, qui iif-

ra produdaa continuataque propagatio.

E

dem Capitulis ,. circaeledtionisjus atque exermtxum,

Et primo quidem dehac propagatione controver-

moleftiam aliquam intulerit..

M)

fia nulla eft ufque ad converfionem füpremi regimi-

Qu

Lapíu temporis jus illud ele&ionis aliarum etiam

nis, quz circa annum 1575.in his Regionibus ac-

Ecclefiarum Canonicis: communicatum efít; fic ta-

cidit.

Quippe in confeffio eft, ufque ad illam con-

Vil

men nt & electio ipfa, & electionis hora atque lo-

verfionem propagatum fuife Capitulum.-

cus, indicerentur a Decano & Capitulo Cathedralis

Sed neque poftea Collegium iftud extin&um eit.

(

Ecclefiz.

Patet id imprimis ex vetufto ftatutorum .

Scxendum enim eft Acatho icos in his Regionibus

Ecclefiz Traje&enfislibro manufcripto: ubi fb hoc

non eandem agendi rationem tenuifle circa Colle-

de

D

titnlo, de vocandis ad ele&ionem Epifcopi, haec verba

gium Cathedrale Ecclefiz: Ultraje&tenfis, & aliarum

legunturfolio $. verfo:

* Electio Epifcopi Traje-

Ecclefiarum Capitula.

Pofteriora enim' Capitula, uti

Ils

C

.» Genfis, quamvis de jure communi ad Capitulum

Harlemenfe , Middelburgeníe &c. illico: reditibus

, Eccle(ix. noftrz: Cathedralis pextmeat & profe-

fuis orbarunt & Canonicos ipfos abegerünt

Ultra-

K

32.-

cutio eledtionis ; & ómnia pertinentia ad eandem.

jedi autem non: modo Canomcorum Collegiis ma-

M

23

Et quia Jure communi Archidiaconi affümi non

nere permiffum eft, fed Catholicis etiam Canonicis

» poflunt neque debent, nifi de Capitulo Ecclefize

conccflum eft proventibus quos ante habuerant quie-

»,. Cathedralis.,. idcirco . Archidiaconi civitatis &

te potiri.

Verum quidem eft Canonicis Catholicis

t

233.

Dicecefis Trajedenfis, quamvis a Capitulo no-

poft eorum mortem paulatim fubftitutos effe Acatho-

d

licos

. ftro affumpti non exiftant, propter confuetadinem

fed Canonicorum novorum, nemnpe Catholi-

l

29

quz in hoc przvatuit, eldem ele&tioni intereffe

corum, non fuit impedita creatio ante annum 1622

$5*

& vocari confueverunt. -

Pralati etiam & Cano-

Illo enim anno, ut in Relatione Rom exhibita an-

f

35.

nici Capitulares didarum Ecclefiarum S. Salvato-

no 165;6. pag.

:90. de ftatu hujus Eeclefie teftatur

p

b

Illuft.. Tomus, ordinaria ad Pxæbendas via Cathoh-

ris, S. Petri 5. Joannis, & S. Marie, ut Cano-

25

nici Capitnlares dictarum Ecclefi arum , non ut

cis fuit precluía.

f

23

Capitulum, eidem. ele&ioni. fimiliter intereffe &

Eo modo Collegium Cathedrale propagatum &

füffragium przítare affueverunt, fed Decanus &

continuatum eft, non ea tantum ratione quod no-

w

Capitulum noftrum diem & locum eledionis de-

vi Canonici Catholice religionis inftituerentur:

32

putare &c. V1de annexum authenticum füblit. A.

fed etiam quod Capituli dignitates,' quas vocant,

folito

——

Rzsoneryo DD; ï'EöVAmENsxu:Nf..

398

n

lj

folita*more confervarentur. -In'libello quodam Il-

annos natus vitam cum mbrte comm

üm

*

i

gtav'it.

- Nide

luft. Rovenii, quem ipíe fua manwu exaravit, ab eo

Datav. S. p. 2; £. 183.

n

notatum invenio: N. Renefie Canonicum in Summo

Hoc Collegium reipfa: null

äteïnü'sf d:verf'um ] ärat ü

m

S. Martini, ibidem.anno 1617. ele&um efle Deca-

U

Capitulo, &eadem omnia przftabat :: Membraillius

num, - Vide extradtum Authenticum füb littera B.

ftatutis temporibus conveniebant; &'de adminiítra-

l.

Anno 1619. Lucius de Morra Pauli V. Nuntius

tione Ecclefie confilia conferebant. : Imprimis au-

T

Bruxellis litteras dedit ad Collegium Cathedrale UI-

tem notandum

quid im 'eo Collegio cohtigefit cum

T

trajectenfe, injungens Decano ut quemdam Alexan-

fexta die Maji 1637. Ultrajeti. conveniflet; . Quia

&

drum Carolum de Trognei Colle

[4

tunc nutans videbatur Kovenii' valetudo , :rie.Eccle-

0

& Archidiaconum iníftituerent;

gii füi ;—*Cano.ni»cum

Quare merito Rovenias in relatione Romz exhi-

fia Ultrajedina inter tot turbas: vel tantifper Paftore

l1

careret, adjungendum rilli Coadjutorem effe ftatue.

d

bita anno. 1622, de Ecclefie fuz (tatu; Collegium

runt; &tres Sacerdotes elegerünt; D. D. de ZWaet,

ld

iftüd. Cathedrale adhuc perfiftere teftabatur: ** Pre-

Folquert; & Jacobum dela Torre; ex:quibüs quem

» ter Capitulum, inquit, Ecclefie . Metrepolitanz

vellet.Coadjutorem fibi adíci(ceret.

Ille. ultimum

» Ultrajedenfis ádhuc: duo alia' Capitula turbarum

aliquanto . poft tempore Geadjutorem accepit , & poft

» tempore perftiterunt, & ufqueadhuc exftatt, Har-

mortem nac&tus eít faccefforem. Ét hzec':

'Tria vero re-

qïuidem ex

!

» lemeníe, ícilicet, & Daventrienfe.

ipfis Capituli Ultrajecten(is a&tis.

:

!

» liqua Cathedralia Ca

Haud multó pofttempore,. nempe anno 1640

» Canonici &c.

pitula interierunt ut nulli fint

E

Illuft. Rovenius exilio. tulótatus eft; uti etiam dli-

Circa annum 1622. ut füpra indicavimus via or-

quot poft annis ejus: Coadjutor.

Cumque perillu-

dinaria ad. Collegium Metropolitanum — Catholicis

ftres hi Prafüles vel a- grege

i

(io abeífe ; vel latitare

precluía eft: neque tamen Acatholici Collegium

cogerentur; przdidum Collegium pene totam Ec-

i(tad interiere paffi funt: fed defün&torumloca novi

cletiz Ultrajeden(is regimen fufcepit, & przclarig-

fe

impleverunt Canonici, quamvis Acatholici, eo po-

ribus fuismembris, Petro & Suitberto Purmerentiis,

tiffimum fine ut frü&ibus potirentur. Et hac qui-

[e

Joanni Schadé, Abrahamo Brienen, Joanni Neer-

U

dem ratione Collegium iftud ex parte Àcatholicorum

caffelio &c. adminiftrandum tradidit.

iC

ufque in hunc diem propagatum eft. Ex parte Ca-

Horum ultimus, cum ob fingularem virtutem at-

tholicorum etiam ut propagaretur curatum eft, eo

que dodrinam, & ob egregias artis & naturz dotes,

It

precipue fine ut jura & juriídictio in fpiritualibus

Ecclefie Ultraje&enfi effet prapofitus Epifcopus,

coníervarentur.

Ideo Philippus Rovenius tunc tem-

cum przedidi Collegii Affefforibus , quorum ipfe

poris Ultrajectenfis Archiepi(cCopus, tum ordinaria

[

pars fuerat; Ecclefiaítica negotia curavit. Patet id

fua poteftate tum extraordinaria, quam a Pontifice

ex actis, ex iis przfertim qua anno 1671. in domo

acceperat, complures creavit Canonicos. Etipfemet

N. Erkelii gefta fuerunt.

in iibello mox citato complures annotavit, in quos

[

Cum egregius hic Przfnl vita defunctus effet, AC

dignitatem iftam contulerat; annum etiam collatio-

feffores memorati Collegii non tantum inftituerunt

nis, iptumque diem fübjiciens.

Vicarios Generales, qui Collegii normnine quas vo-

!

Hoc ipfum illi in adione, vulgo Zntendit, adver-

)

cant Dimifforias concederent; fed Capitnli ritu &on-

fus illam inftituta, crimini vertit Prztor Ultrajecten-

gregati

D. Heuflenium (ibi Epifcopum. elegerunt:

fi. Et ipiemet iftius Urbis Senatus fententiam in

quam el

e&ionem in Epiftolà quadam ad Cardinalent-

r

Rovenium proferens, & delicta quorum reus - habe-

N. his verbis defcribit Theodorus Cockius: ** Uni-

I

batur recenfens, etiam hoc inter cxtera enumerat

verfus Clerus tum Ultrajedinz tum Hatlemenfis

quod Canonicatus contulerit.

P

Ecclefiz, in utroque Capitulo conveniens, Do.

n

Batavia Sacra, p. 2. f. 80.

Sententiam vide in

55

minum Hugonem Heuffenium S.

Congregationi

r

Verum etfi ad. Collegii i

ftius confervationem ïaiis

concordibüs füffr

agiis propofüit, & detunctiPrx-

eflet novos identidem Canonicos in demortuorum

(ülis faccefforem expetivit. ;;;

loca fufficeres iftud tamen haud &que ad Confilia in

Vide Memoire pour

l'Eglife d' Utrecht. p» 1307

Ecclefiaftici regiminis utilitatem & ubi res pofcebat

Verum cum huic ele&ioni imp

edim&ntum i—dïice-.

conferenda, & ad exercendam

retur; didi Collegii Affeffores, ita (uadentibus ami-

que confervanda, valebat.

jm-ifdi&ionem, jura-

cis, alios quofdam Electos

junxere D, Heuffenio, &

Quare Archiepifcopus Rovenius expedire judica-

inter hos D

. Petrnm Codde

» Quietiam accepta con-

vit Collegium quoddam inftituti, quod Eccle(fiz pro

firmatione confecratus eft. -

Capitulo effet. Eum in finem ex veteribus Metro-

Quomodo Clerus cum hoc Prafüle, & illo de-

politanz Ecclefie Canonicis quinque praftantiores

functo folus, Ecclefiam iterum

"

adminiftraverit; quia

delegit, ex aliis Ultraje&enfium Ecclefiarum Cano-

res omnibus nota eít

nicis quatuor, quibus duos adjunxit Paftores in(ignio-

nere.

; hon eft neceffe latius expo-

Sequitur ergo-hoe Colle

Bium ea munia quz

ris notz: ex iiíque anno 1635. Collegium, quod

Capitulorum propria fünt affidu

e obiiffe,

cum ipío Ecclefiz regimiri pre(ideret inftituit, feu

Quoties aliquis €ollegii hujus Affeffor moriebatur,

potius antiquo Capitulo novam formam dedit. Vide

communi Przfulis & (üperftitum confenfa füfficieba«

Mem. pour l'Eglife d' Utrecht pag, 207. in 12.

tur novus;: Et hac ratione Coll

egium iftud ad hxc

Quinque autem Veterum Metropolitanz Ecclefize

ufque tempora propagatum eft.

.

Canonicorum, qui hujus Collegii illuttrior erant por-

. Sed quemadmodum ultimi Epifcoporum alieno

tio, ifta fant nomina: Lambertus Feytius, Gerar-

titulo tegebantur: fic prudentiaexigebat, hoc Col-

dus Peltius, Engelbertus Kennighovius, Rumoldus

legium non vocari Capitulum, fed /icariatum, va]

Medenblikkius, Petrus Purmerentius.

Senatum Ecclefiz.. Sienim: Canonici qui füpererant

Iftos omnes Capituli Metropolitani Canonicos

Catholici Collegium fuuta Capitul

1 nomine infigni-

fuiffe teftatur libellus antedictus; Rovenii manu pro-

viffent, fàcile Ac

pria exaratus, & memoratum Z7ntendit Pratoris.

atholicis oborta fuiffet fafpicio, for-

te Catholicosinhiare imo infidiari

proventibus atque

Eofdém hujus Collegii noviter inftitati membra

przbendis. ^Et eam ob: cayfam

fortaffis Catholici

fuiffe, liquet ex inftrumento, füper ifta inftitutione

non exiguo Reli

fuiflent.

gienis detrimento in exilium pulfi

per Rovenium edito. Vide AMem. pour l'Eglife

h

d' Utrecht. pag. 208.

Ànno 16;8. Collegium itud a Rovenio colle-

Ultimus illorum Petrus Purmerentius vitam pro-

Qum a

b

ejus facceffore Torrio folemni ritu confirma-

duxit ufque ad tertiam. Februarii 1663. quando 77.

tumeft. . Inipfo autem confirmatiopis Inftrumento,

Supplem. Oper. Van Efgen Pars IV.

praxer

394

RzsoruTi0 DD,. IZOVANLEN:smM.

poftr

pr ster alia, hæ&: verba.de:eodem Colle gio leguntur.

illis:excidi(fe diceretur,..cum per plures anno$ odio

ge p

* Adinílar Canonicorum Gradüatorum in.Ecclefia

religionis jurium fuorum exercitio fru(tratum fuiffet:

ftio V

» Cathedrali: ( illud ):/ haberi: volumus. ..... decla-

quantominus Clerus hic Ultraje&teníis eo nomine Ca-

ais

;» famiis;quoque intentionem; noftram effe, quod

pituli dignitatem amiüfle cenfendus eft, quod Ca-

PNEENEHNTINNNURTUNUNUDUNU U IT E

Deii

pitüli nomen palam gerere aliquando non liceret ?

» hoc Concilium in/confervandis juribus quibus-

fil; u

i cümque:Dioccefis hujüs ,..& reliquis majoribus,

i Obj..2.. Non videtur Capitulum Metropolitanum

10TuS

» auctoritatem habeatadin

T

in hoc Conciljo propagatum: quia non folum ex

ftar.Cap ituliCathedra l-isi; .

Canonicis Ecclefiz Cathedralis , fed ex aliis etiam

Faclle ;

de Meinoire pi208.. o

jllem K

"pórrio fucc

effit: Baldumus 7Caitzïus' ; ?quï cum.a

€anonicis atque Pattoribus compofitum eft. :

coníecratione fua in- aentis alienationem incidiflet,

R. Cum ob perfecutionis fervorem plurima nego-

tia qua:ad Religionem fpecabant in occulto per-

eXIhäy

& aliqiiot poft menfibus in ifta mentis alienatione

i

moferetür , didum €ollegium confirmare non po-

ada fint, & complures Chartz àatque annotationes

pudis

tuit; fed neque confirmatione opuserat: Omneenim

dirept:: hinc fadium 'eft ut magne ex parte nefcia-

tur quid in iis negotiis dictum conclufümque fit.

endet

Capitülum , fi femel exiftat , abíque fequentium Epit-

qelitet

coporum confirmatione perdurat. Catziitamen füc-

;,;(Hoc tamen conttat Philippum Rovenium pro tui-

Md

ceflores, Joannes Neercaffelius, & Petrus.Codde,

tiorie Ordinis Hierarchici, ac prafertim pro Capi-

ul

ex füperfluo confirmarunt , & loco Capituli: Cathe-

tulorum coeníervatione atque inftauratione, magno

J

noluill

dralis habuerunt.

Vide Memoire p..123. feq.

ftudio allaboraffe. . Id imprimis patet ex iis quz pro

mentes

. « Majores quidem noftri ut faperios di&tum eft pru-

Capituli Daventrienfis confervatione preftitit ( qua

dentie caufa, & ut offenfionem vitarent, nomne

videin Batavia Sacra parte 2. p. 88.) Tum etiam ex

i

btf

Capituli per aliquod tempus abftinuerunt. : Verum

fingulari cura quamad reformandum Capitulum Ec-

Si

cum poftea fatis conftaret, Concilium iftud non nifi

cletie S. Plechelmi, quo Oldeníalic eft4 impendit.

t

fpiritualibus & Ecclefiaíticis juribus curam impende-

Vide Dat. Sac. part..2. p. 102.. Ex quibus fàne col-

te(la

ture [

re;s majori libertate coepit potiri; & jam dudum pa-

ligitur, quo ftudio ferretur ad confervandum Capi-

Qui

lam Capituli nomine celebratur. .

pitulum Cathedrale Ultraje&enfe, quod tum jura íua

Cum Theodorus Cockius anno 1688. Romam

reipía & indefinenter exercebat; quod totius Ordi-

d om

mitteretur:a Clero, ut Epifcopi confirmationem pro-

nis Hierarchici precipuum fulcrum erat; quod, ut

Quim :

moveret, plures ib

i obtulit libellos fupplices, quo-

pofteaEpiícopus Neercaffelius de hoc Vicariatus con-

gionis

yum hoc initium : T'heodoro de Cock inviato Delle

feffu pronuntiabat, columen erat Ecclefiz Catholi-

perera

$00992

d'Utrecht.

Et Heufe-

cz militantisin Foederato Belgio, &fidei confervan-

pedit(

Capitulo delle Archidio

feifig

nium propofüit tanquam Capitulari d Utrecht.

dz ac propagandz Seminarium.

. ^Quin ipfe Eminentiffimus Buffius, cumin Belgio

Adhzc quataor aliarum Eccle(iarum Canonicos

f

& duos ante memoratos Paftores quinque veteribus

Qs

Pontificis vices ageret, litteras- exaravit 21. Junii

1702.'in qübus Clerum: Cathedralem Ultrajeden-

Collegii, Metropolitani Canonicis revera adjunxit;

C

fem, fimul & Harlemenfem, appell

at pracara -Ca-

Idem illis munus; idem officium demandavit. Quin-

venic

jHula. Vid. Mem. p. 125.

que illi veteres alios. pro Collegiis fnis réceperunt,

$&

L

tis de

Si quis jam didia quamvi

s Hmþliciter & nude pro-

Capitulorum rituatque forma cum illis convenerunt.

pofita háud malignis oculis intueri dignetur: facile

De negotiis Ecclefiz inter feíe, & cum Epi(copo füo,

men

'capiet vetus Ecclefie. Trájedeníis Capitulum: per

more Cathedralium Capitulorum deliberaverunt, &

d-um.

quod e re videbatur ftatuerunt. Quid obftat quo

L

iftud, .quod dixi Collegium, ufque ad hoc tempus

propagatum effe, Juvattamen propagationem i(tam

minus dicamus quatüor illos aliarum Ecclefiarum Ca-

uíqut

-

duobus praterea argumentis demonftrare.

nonicos, & duos quos Rovenius adjunxit Paítores,

fuper

reipfüefhítitutos effe Canonicos Cathedralis Capituli ?

Cath

1. Philippus Rovenius (cum ratione ordinariz fuz

oteftatis, quam habebat ut Epifcopus Ulttrajedinus,

Talium Canonicorum munia & officia illos obiiffe

Tant.

tum extraordinariz , quam habebat ut Supimi Ponti-

conftat.

Quid refert, fi quid de nomine fa&um (it

pori

ficis Vicarius) ac quinque, quos dixi, Canonici ex

ignoretur? Dum loca Canonicorum Cathedralium

The

Metropolitanó Capitulo füperttites, &in predictum

vacabant; penes Epifcopum, & veteres illos Cano-

OT

€ollegium a Rovenio cooptati, ratione antiqui juris

nicos, ut ante dictum eft,. refidebat facultas eligen-

N

di alios: imo etíi loca nulla vacarent, poteftatem

TuCQ

poteftatem habuerunt novos Canonicos in defundo-

rum 1oca fubftituendi.

Atqui quoties aliquem iftius

habebant novos Canonicos in Capitulum coaptan-

Vic

Collegii Affefforem mori contingebát, communi

di.

*

inft

Epifcopi & veterum Canonicorum confenfü fübro-

Quibus atteniis p

-ert"þicuum eft illos alios Canoni-

cos ac Paftores etiam inftitutos effe Canonicos Ca-

pen

catuseft novus. Ergo qui fic fubrogatus erat, ha-

Àtq

bendus eft pro Canonico: Et hoc modo ufque ad

thedrales,, quandoquidem veteribus in eodem con-

[lat

hanc diem propagatum eft Capitulum.

feffu ,. officio, atque laborare, conjundii fünt.

Verum ponamus novos illos, veteribus adjun&tos,

65 |

Obij. x. Non videtur in hoc Concilio propagatum

dib

effe Capitulums nam Vicariatus, non Capituli, no-

non efle creatos Canonicos Capituli Cathedralis ;

libu

men accepit.

negari tamen non poteft legitimos Capituli Cathe-

de nomine laboramus, dum rem ipfarh

dralis Canonicos fuifle illos, qui ab Epifcopo, &

bus

R. Quid

habemus? eidem rei plura fepe nomina imponuntur.

quinque füperflitibus aut a quatuor uno defuncta,

hN

Sic quod modo Capitulum Cathedrale vocamus, in-

fubrogati fuerunt in loca demortuorum.

Hac ratio-

terdum di&um eft Clerus vel Senatus Eccleíiz. Nec

ne omnes illorum fücceffores vere fuerunt Canonici

(ie

Yer

ideo tamen minoris auctoritatis fuit Clerus vel Sena-

Metropolitani: adeoque tametfi fex illis adjuncti pro

»1

tus, quam modo fit Capitulum. Atque adeo an Con-

Canonicis Cathedralibus habendi non*effent ,' per

cilium « Kovenio colle&um Vicariatus jan. Capituli

veteres tamen Canonicos &i

»)

pífam Prafulem propa-

»(

noómen acceperit, minime refert cum per omnia,

gatum effet Capitulum.

»1

ut ante didumeft, idem effet, .quod eft Capitulum,

Obj..5. Non videtur in hoc conceffu propagatum

eademque obiret officia,. que a Capitulo obeuntur.

Capitulum; quia non omnes Canonici Catholici, qui

i

de Capitulo. Metropolita

Til

Deinde prudenti metu, a nomine Capituli abftinue-

&

:

noífupererant, in con(eifum

»

runt.

illum adíciti füerunt. -

Ulterius; tantum abeft Capitulo cuivis Ca

thedfali

R. Ad Confervationem atquep

fepagationem Ca-

»

3

tantillum de Juribus (uis.decedere, quia nomen ali-

pituli- vel. unus .fufficit Canonicus, qui Jus alios

»

quod gerere non liceat; ut ne tunc quidem Juribus

eligendi habeat; quemadmodum habent Canonici

noftri

*

RzsonLvTI0 DD. LovaNwiENsIUM.

395

Qd

l

ugt

(T.

noftri Cathedrales:/ Adeoque ad confervationem at-

» Cathedralibus eft apud Ordinarium , cum .tali jure

eC

que propagationem Capituli , circa quod haec quz-

» quod ex illo corpore & non aliunde affümet fuos

LC

Ítio verfatur, non erat necefle colli

gere omnes, fed

» Archidiaconos &c. »Vide Mem. p. 208.

t

fatis erat colligere quinque.

^

Concilii hujus Atfeffores, Joannes van Neercaf-

m

Deinde nec expediebat Ecclefiz, atque Religib-.

fel , & reliqui omnes, conftitutum illud approbave-

ne&

ni, ut omnes Canonici, quotquot fupererant Reli-

runt, & edita ante profeffione fidei, ac juramento

gionis Catholice, colligerentur in unum Corpus.

tiàm

fidelitatis praftito, fcripto receperunt.

Facile enim fuüfpicati fuiffent Acatholici colletionem

Cum autem hzc omnia peragerentur Antverpiz,

illam tendere in. fuum detrimentum, & ad rebellio-

nec Petrus Purmerentius jam feptuagenario major ob

CgQ.

Der

nem tumultuíque fpedare; & hinc forte punitiones,

fenium adeffe potuiffet, rata habuit omnia fequenti-

UI

exilia, aliaque mala fecuta fuiffent: ex quibus fides.

bus verbis:

** Bgo infrafcriptus,: tempore renova-

atque Eccle(ia gravitffimum accepiffetincommodum;.

» tionis Vicariatus ob fenium abfens, vidi, legi in-

Cl

abadis fcilicet illis qui fidem predicarent atque de-

» ftrumentum hoc defüper eredum, a Confratribus

tUj

fenderent, & qui Ecclefiz ad plurimorum falutem fi-

» fübícriptum eadem intentione fübfcribo, hac 26

deliter infervirent.

L

At

Adhac verifimile eft complures Metropolitani Ca-

220.

» Auguíti 1658. P. Purmerent. , Vide.jMem. p.

o

g

pituli Canonicos, exceptis quinque füpra memoratis,

Verba ex Il

il-ü&.' Torrii conftituto allegata eviden-

U

noluiffe fefe immi(ícere Regimini.

Illo enim abfti-

ter declarant, Affetfores dicti. Collegii eodem loco

que

QX

nentes, Prebendis íuis quiete fruebantur; quibus

in Ecclefia Ultrajedtenfi habendos eífe; quo in Ec-

Ec

cxteroquin, utialis nonnullis evenit, fortaffis or-

clefiis Cathedralibus habentur Canonici, .

gradibus

bati fuitlent. .

A.cademicis infignes.

i

; Conttituto illi füub

00

Saltem non conftat ullum de lz(tone;juris füi pro-

Ícriptum eft ab Arch.i*eþi:fcopd

te(tatum füille: quod tamen íi ita vellent de jure prz-

Torrio , &aPetro Purmerentio, Capituli Metropo-

api

ftare potuiflent.

litani Canonico : quos ambos habuifle poteftatem in-

dtta

Ti

Quidquid (it, fi quid cum illis Juris habuerunt;

ftituendi Canonicos Metropolitanos probavimus.

id omne , quia fucceffores non habuerunt, extin-

Ergo Joannes Schadé, Joannes Neercaífel, & reli-

uf

&um eft. Itaque quod non omnes Catholicz reli-

qui Atleflores, etiamíi antea non fuiffent Ca

0f

"

noqici,

W

gionis Canonici, qui de Capitulo Metropolitano fu-

ab illo tempore e(le coeperunt.

pererant, coetus iítius confeffores fuerint, nihilim-

Unum dumtaxat occurrit, quod quis pertinacius

a

editquo minus Capitulum Metropolitanum percon-

difceptando poffet objicere: Nempe quod dicatur:

(0$

feffum illum propagari poterit,. vereque propagatum

volumus illos haberizz/lar. Canonicorum Cathedra-

fit.

lium, & non dicatur volumus illos effe Ganonicos

Dus

Quare primum hoc argumentum bene demonftrat

Cathedrales.

Xif,

H

Capitulum Metropolitanum per Concilium, a Ro-

R. Jam (füpra animadvertimus nomen nihil facere

venio inftitutum, rite propagatum effe.

ad rem ipíam, maxime (i Religionis caufa nomen

|

Sed demus tantifper propagationem iftam non fà-

variari prudentia fuaferit.

Quare five prediéi Con-

int

tis demonílrari per primum argumentum, fatis ta-

cilii membra vocaveris Afleffores, fiveSenatores, aut

(

men & perefüicacite

.

r demonítratur per hqc fegun-

Canonicorum Cathedralium inítar, aut Canonicos

I

dum.

*

appellare volueris, minimi eft momenti: modo re-

[

2. ÀÁrgument

üm. Cerrtum eft omne Capitulum veo

veraiidem fint cum Canonicis Cathedralibus : & ea-

d

ufque continuare, donec vel unus illius Canonicus.

dem omnia przftent quz ab illis przftantur.

6

fuperfit. Jam autem anno 1658. ex veteribus iiíque

. Jam autem ut ut vocati fuerint, tales certe fue-

lil

Catholicis Capituli Metropolitani Canonicis füpere-

runt Canonicorum fucceffores, quales fünt ifti qui

[le

rant duo: videlicet ipfe

acobus Torrius, tunctem-

omnia Canonicorum Cathedralium jura ex officio

lt

poris Ultraje&tení(is. Arc

]

Nepifcopus ,. & Petrus Pur-

poffident. In modo citatis predicti Conftituti ver-

iffl

merent; ultimus nempe veterum Canonicorum quos

bis lucidiffime hoc effulget. ** Hoc Concilium in

)

Rovenius in di&tum coctum collegerat.

» confervandis juribus quibufcumque Diccefis hujus,

!u

Penesillos duos fuit poteftas novos creandi Cano-

» &reliquiscau(is majoribus, au&toritatem, habebit

T

nicos:. penes illum quidem ut Archiepiícopum, ut

» adinftar Capituli Cathedralis. , Sive dicaturinftar

lh

Vicarium Apoftolicum, extraordinariis facultatibus

Capituli Cathedralis, (ive ut ipfüm Cathedrale Ca-

inftru&dum, & ut Capituli Metropolitani Canonicum:

pitulum, equidem Concilium fepe didium omniá

ll

penes hunc ut ejutdem etiam Capituli Canonicum.

Capituli jura habere declaratur, haud fecus ac fi ip-

Atqui illi duo anno 1658. declararunt ita fe velle &

fummet effet Capitulum.

Igitur folo nomine a Ca-

ftatuere, ut hujus Concilii Afieflores per omnia pa-

pitulo differt, & antiquis Canonicis revera füccedit.

res fint iis Ecclefize Cathedralis Canonicis, qui gra-

Atque ita per Afleffores illius Concilii Capitulum ve-

3

dibus Academicis infigniti fant: illosquea fe pro ta-

tus rite vereque propagatum eft.

)

libus Canonicis agnofci; unde

"

H

: Sive ergo prius five pofterius a,rngmentum confi-

coníequitur pro'tali-

bus habendos eftle.

deres: centinuata Ca

Minor probatur ex folemni Conítituto quod ab

folide probatur.

piþul.i prgpagatio' per utrumque

;

)

Archiepifcopo Torrio conítabilitum eft anno 1658.

. Verum íi & hoc modo p

on'a'mu,s,. Capitulurii ob

die fefto SS. Petri & Pauli: unde fequentia tantum

has turbas propagatum. non. fuiffe , tamen. didtum

À

verba exfcribo: . ** Praterea volentes dictum Vica-

Vicariatus Concilium reprafentaret Capitulum vetus;

» riatum majori honore decorare, erigimus illum in

& ex eo capite omnia illius jura, adeoque & jus ele-

[

» perpetuum Senatum Ecclefiz Ultrajedinz; atque

&ionis, confervare & exercere potuit, ]ta in Ref-

.», Concilium Vicariatus. noftri, ejufdemque Eccle-

ponío ad quamdam Cafüs politionem, circa Eccle-

» fiz, adinflar Canonicorum Graduatorem in Eccle-

fiam Ultrajedeníem, a Clariffimis Juris Utriufque

i

;» Jia Cathedrali haberi volumus. ,,... Et paulo infe-

Do&oribus Lovanien(ibus 2$. Maji 1717, & poítea

1

rius, * * Declaramus quoque intentionem no(tram

a Parifien(bus, pronuntiatum eft.

Ita etiam a plus

effe, quod hoc Concilium in confervandis juri-

.quam centum Dodoribus Facultatis T'heologicz Pa-

»»

.bus quibuícumque hujus Diocecefis, & reliquis

rifienfis, ad eundem Ca(im refpondentibus, judica-

35

caufis majoribus, Auctoritatem habebit adin/lar

tum fuit atque conclufüum. Vide Mem. p. 171. &c. -

Capituli Cathedralis.. .. Concilium illud ( Vica-

Cum itaque Capitulum Cathedrale, vetus Epiíco-

rius Apoftolicus). eo loco habebit quo Capitulum

pum eligendi jus habuerit, & continua ferie ufque

o Supplem. Oper. Van Efpen Pars lV.

2

P

296

Résoruiéó DD, LovaxtENStUM.

$iC

ád hoé téthpus propagatim fit, fequitur id ejufdem

jJam auterh nec ipfe Sümmus Pontifex Clemens

pnmüS

ádhuc jüris compos effe. Quod fi Capitulum iftud

VII, qui hànc pactionem inter Carolum V. & Cle-

eQteii

rum Ultrajectenfem fingulari Bulla confirmavit, Ca-

defeciffet, tum dictum Concilium velut Capitulum

qpe

ittud reprzfentansjus i(tud haberet.

pitulum propterea jus electionis amififfe' cenfuit.

W

Cum jam ex antediáis conftet Capitulum ,

quod

Poftquam enim qu& inter Imperatorem & Clerum

fj N

pertradiata fuerant Bullz füz intexuit, inter alia hzc

hodie exiftit, haud . interrupto ordine a veteri pro-

jet dl

pagatum efle;

Vetus autem procul omni dubio jus

vérbafübjungit: * Atele£liones per Capitula ipfain

Ultar

ele&tionis habuerit;

Iítud unum videtur objici pofle

» Epifcopum Trajedenfem absque ipfius Caroli Re-

j

a gis, &Succefforum füorum Ducem Brabantix ac

quod Capitulum jus el-e&ionis legitime abdicaverit

retit

aut perdiderit.

» Comitum Hollandiz prezdi&orum nominatione....

bris H

* Huic objedtio

nilocum prebuerunt quidam cafus,

» pro tempore factas, nullas nulliufque roboris vel

cont

» momenti exiftere , eadem Audoritate -decerni-

qui Ecclefi Ultrajectenfi temporis decuríu contige-

» mus. , Nunquid re&e hinc concludetur Capi-

deinc

funt: füunt autem praecipue tres.

nit l

Primus evenit anno 1528. quo

füprema poteftas

ttila jus eledtionis (ibi retinuiffe, fed redactum ad

;

taf

» vaC

ttànslata eft in Carolum V. Imperátorem, eique Jus

les quos Rex ante nominaverit f

Sed dicet aliquis: nonne ele&tio fieri debet eplu-

nominationis ad Ecclefiam Tmieüenfem conceffüm

ribus? Hic aütem eledio Cleri ad iftüm reftringitur

N

eft.

»L

Secundus evenit anno 1559. quo in his partib'u-s

quia Carolo fit nominatus, a

d

j

eoquejuseli gendi *q((ïle-

m

ere&ti funt plures novi Epifcopatus.

ro periiffe videtur.

Rex Hifpaniz fü-

R. Eledtio canonica e

(t alicujus perfonæ ad digni-

,

Tertius contigit anno 1648. quo

» IX

premam poteftatem in has P'rovincias folemniter eju-

tatem aliquam vacantem canonice fada vocatio.

, i

favit & abdicavit.

"

Quocirca ut valida fit legitimaque electio canonica,

Sed nullo horum Cafüum jus Capituli Ultraje&ten-

neceffe non eft plures effe perfonas, e quibus una

ml

, IIf

fis interiiffe ex (equentibus tribus para graphis patebit.

ad dignitatem quandam eligatur: adeo quidem ut fi

p dei

ünus tántum tàlis exiftat, qualis ad dignitatem ali-

quam requiritur, illius vocatio ac defi

,E

ob

gnatio vere fitï

» tul

Canonica eledio.

mémoràtze cOnce-fïï-avnis in

Vide

Ecclefia Ultmje&enjï.c'non amifit jus electionis

Deinde Capitulum vi

H

anhno 1528. fub. Carolo V.

ele&ione, nonadttringitur uni perfonz: Non enim

dicitur, eligent nominatuma Carolo: Sed, non eli-

venil

]li e

- Anno Domini 1528. füprema poteítas rerum tem-

gentalium quam norsnatum a Carolo. Retinet ergo

Troy

poralium, qua Epifcopus cum fuo Clero

ha&áenus

poteftatem elizendi unam e pluribus, fed nominatis.

otitus fuerat, translata eft ip Carolum V. idque ut

— Sequitur jus eligendi Epifcopi in predi&to :caíu

ten

non ablatum Clero;

jedt

evaderentur op

preffiones Principis Gelries qui an-

AE

fed contïþxnatuæ àc continua-

nes

no prece

denti Traje&eníem patriam , o

tum effe. |

damnificaverat.

þppida &Gen-

néc

tes invaferat &

»1

31 EOd

emtempo

re eidem Imperatori, tanquam Duci

s. V

»t

Brabantie & Com

iti Hollandix , ab Epifcopo Ole-

foque concelfum eft, ut nullus eligeretur Epifcopus

Ecclefia xffltraj. non' amvi/ït* jus e;lefïyiolï.zAz'-J" anho,*l-ïgä;

» U

Tens

Dicéce(is Ultraje&enfis, nii quem ipfe Carolus, ra-

quo erecti fuiz; m Belgzo plur;f.r. üï?pg | Epzfcopazm |

T.

tione predi&

ititali, norainaffet. -

Ua

— Libet inftrumenti,

fuper eare confedi, ipfa ver-

Ereái funt in *Belg'ïio anno 15539. novivEþif'c»Opa—tuä

»1

ba hic adícribere.

;

quatuordecim, & Tra

"

Ó

in Metropolim.

je&tenfis .D'iocucjerüs eyäQa eft

5

* Prépofiti Decan

i& Caþitula þlan'e confiderantes

Eodem anno Du

-id qnod multis experimentis dedicerunt, proptet

llam edidit Paulus IV. ià qua Phi:

»t

electiones Epifcoporum in difcordia faetas, cum

lippo Hifpaniz Regi ejufque füccefforibus jus nomi-

»i

nandi ad omnes illos Epifcopatus, 'etiam ad Traje-

D

alii alio traherent; & (uis qtifque fa&tionibus ad-

Genfem , attribuits fibivero & füccefforibus jus iníti-

»

hxreret, Civitatem, univerfüumque populum, 'at-

»1

que

i

4

etiam ipfosmet, in totzrumnis & calamitatibus

tuendi Épifcoposrefervat. Hinc forte quisindücet:

»

»

freq

uenter incidiffe : ne quid tale ex tunc deinceps

taliter ab Ecclefià UltrajeQina jura fua ablata fuiffe,

» «

ut ne ele&ionis quidem jus arbplius potuerit retinere.

eveniret

, ultro ac fponte eidem Carolo Regi, tan-

» Í

»

ua D

uci Brabantie & Comiti Hollandiz , con-

- Sed nonadmodum laborandum eft, utcuilibet ad-

E

»

33

Cefferunt, ut quoties contingeret Ecclefiam Tra-

veríario hzc etiam pratenfi eripiatur.

»

Nam imprimis per Regiam nominationem & P

in-

»

35

jecte

nfem carére Paftore, «ul/ius in eorum Epit-

copum

eligendi jus vel poteftatem haberent preter-

tificiam inftitutionem, feu confirmationem, neuti-

»

3

uam i

H

llius; quem didus Carolus Rex, ut Dux

quám jus electionis excluditur; ficut nec füb Caro-

»

» Brabantiz

& Comes Hollandiz; fignificandum,

lo quinto per fimilemfere transa&ionem excludeba-

tur. Et neforte impofterum aliqui a Bulla iíta argu-

$, infinuan

dum, nominandtümque duceret. ,

h

, Hing

ad formandam obj

ectionem poffeta quopiam

mentum ducerent, primo quidem Clerus Ultraje-

Til

'inferri:

Ergo Jus ele&tionis hic à Clero abdicatum eft.

&enfi$ , Ordinum Ultrajedenfinm primum mem-

(

brum, contraBullam i(tam folemniter eft proteftatus

Verum

fi ipfa verba jam citata attente & animo

]e

non przo

ccupato

confiderenturi ex iis folis liquebit,

anno Domini 1561. die 9. Novembris, in quanturn

D

j

us electio

nis non tantum ha&enus penés Clerum

Bulla iftà juribus fuis, privilegiis, &c. poffet eífe Con-

tà

erftitiffe; fed etiamnum perfiftere. Si enimifti ju-

traría: quod videri poteft Bat. S. p. 2. fol. 13. Dein-

de vero die 1

3

d

ti renuntiare volebant, diceendum erat: Concedi-

;. ejufdem menfis Canonici more fo'litp

mus ut Carolus V. eligendi Epifcopi poteftatem ha-

àd eléctioném novi Epifcopi convenerunt, :

beat. Nuncautém folam illi nominationem tribuunt:

Sed nec opus eít ad proteftationem fimilem aut

nominatum ab

aliam. quamcumque óppofitioném recurrere; quid

fibi vero jus & poteftàatem retineht ,

Trperatorein Epifcepum eligendi.

Igitur conceffio

enim per iftam Bullam & Pontiféx & Rex intenderint,

jlla huc recidit: ut Clerus quidem el

igendi pote(ta-

ab eventu füfficienter oftenditur. Quienim deinde

terri retineat: fed quo difcordiis aliifque malis inde

Ultraje&tenfem Cathedram confcenderunt; non ali-

ter quam poft Regiam nominationem & Clerielecti

oriri folitis occurratur, Carolo V. 'conceffum fit,

*

0.-

non alium éligendum effe quám ab ip»fo nqmiþatum.

nem infula (—Archiepifcc-)pa!i -dona:jtikufx-m.t.

Sic

REsorurto: DD.

LLOVANIENSIUM;

397

lt

Sic imprimis inftitutas eft Fredericus Schenkius,

- Annó 1648; Rex Dhili

ppus ofnine quartus füpre-

:

primus ab erecione novorum Epifcopatuum Ultra-

mam in has Provinciaás

poteftatem folemni ritu 'eju-

i

je&en(fium Archiepiícopus : fexage(imus vero primus

ravit, & ipfos Provinciarum Ordines pro fü

premis

im

ab erectione Ecclefix Ultrajecten(is Epifcopus.

earum Dominisagnovit. Hinc nonnullia

rgumentum

&

- Vacabat jam ab aliquo tempore Sedes Trajedten-

petunt, quaíitum non modo E

cclefiae Ultraje&tentà

fis: Rex autem, privilegio füz nominationis uti vo-

fua jura deperlerint, íed etiam

jl

quod ipfa tum om:

M-

lens, dictüm Fredericum Schenkium ad Epifcopatum

nino fuerit cóllapía , tota

que jurifdictio, & omnia

L

Ultrajedenfem nominavit, nominatumque non Ro-

jura;ad Summum Pontific

em devoluta&

mano Pontifici, fed Ecclefiz Ultraje&eníi, ut elige-

etiam ex hoe capite certius effe ex

uerint. Quod

"n

iftimant, quod

vgl'

retur propofüit, datisad Clerum litteris 20. Septem-

Ecclefia Ultrajeaenfis, ut i

pfi quidem perfuafim ha-

"

bris 1561. Clerus die 13. Novembris ejufdem anni

bent, tum temporis redact

a fitad conditionem illa-

conveniens eundem in Epifcópum fuum elegit, qui

rum Ecclefiarum,

b

quz in partibus infidelium (ti vo-

ü

deinde Sedem adiit Ultrajedinam. Sic aütem ad Cle-

cantur, de quibu

s Ecclefi

rum ícripfit Rex. * Philippus Dei gratia &c. cum

Clementin. de electione. ..

is agit Car:oh-in 27(efij"q»ue

»

vacante dignitate & Sede Capituli przfate civita-

n

AR;: Ut prudenter &- ex æqub iüdicemuslnum Ec-

üt

»

tis noftrx Trajeden(is, juxta concordata earun-

cletia Ultrajedtentis cum juri

bus (uis'in prdicto ca(ü

35

dem Ecclefiarum, nec non indultum & Privile-

extincta [it,

atquie perierit, ipfum eft contideran-

le

35

g£ium Apoftolicum defüper nobis'conceffum , nul«

dum funda

mentum , cui talem interitu

m füper-

1l

35

lus in ejufdem Epifcopum eligi aut ad eandem Ec-

ftruunt: nempe Canon ille

quem diximus 7z plerif:

2»

clefiam promoveri poffit, praterquam is, quem

que. Quod ut rite fiat ipfa C

anonis verba inmediam

lg,

?

nos, tanquam Dux Brabantie &:Comes Hollan

4

proferre libet: , ** In plerifq

ue Ecclefiiisn

edum (quod

M

21

dig. & civitatis ac patriz Trajecdten(is Dominus, fig-

22

dolentes referimus) pretidio

facultatum privatis;

35

nificandum, infinnandum, nominandumque duxe-

?

fed & Clero carentibus -&

t

??

rnmus..... cupientes ut eundem Dominum Fre-

P»

multos trequenter,

populo ' Chriftiano,

l

& Religiofos prefertigs; im:

(

33

dericum ( Schenkium ) in Archiepifcopum, &

2

provide füuperiorum

provifio ad Ponti&catus affa-

325

Ecclefiarum veftrarum totiusque Dioecefis Prala-

b

mit honorem , q

ui nec ut ex

tum deite eli

Py]

pediret prodef(fe;

n

gatis, a(fumatis, &pl:æfiCiatiS. &c. ;,

nec pr&«eíle ut deceret valentes

, inftabilitate va.-

ï]*

ide Batav. S. p. 2. fol. 1c.

?5

gationis & . mendicitatis o

pprobrio . ferenitatem

Haudalia via Succeffores Schenkii, Sasboldus, R o-

25

Pontificalis obnubil

ant dienitatis :

li

venius, & Torrius, ad dignitatemillam evedti fünt.

P

tur

Volentes igi-

ut nullus de cztero quant

El

acumque dig-

!

Illi enim a Rege Hifpaniz, qui tum fümmam in has

??

nitate przpollens (ni(i 1

pe

ciali füper hoc auctori-

I

Provincias poteftatem necdum abdicaverat, non an-

)

tate Sedis Apoftolicz: ful

(ü

te nominati funt Summo Pontifici, quam ab Ultra-

»

videat Cathedrali Eocclei

ciatur) de Paítore-pro-

d

nE ,

(ibi qualitercamque

jedenfi Cleroeffent eledi. Id, ut ceteraslprobatio-

?5

fubjede, qum Clero careat

"

*

C9* fubditis Chriflia-

nes preteream, ex ip(ius Torrii manufcripta relatio-

nis..... Íane circa praf

atas Ec

ne conftat.

Ubi primum hazc narrat de Sasboldo:

33

clefias-praemiffà (1c

fpecialiter providenda decern

imus., quod circa

» À Clemente igitur Papa VIIL. ejufdem DBelgii Prin

»

provitionem quarumlibet alia

rum facultatum fü-

» Cipibus inftantibus; & Clero eligente, confecra-

25

periorum nec coractáre intendimus;

j

» tus eft. ,, ... Deinde Rovenii inftitutionem refe-

)

nec ultraju-

ris communis limites ampliare.

rens fic profequitur ,

* Sasboldo Voímero , earun-

Sane qui Canonis iítius ver

^*

pa vel obiter éxpende-

» dem Provinciarum Clero eligente , fereniffimis

rit, (1 Ecclefiz Ultrajectent

$

Is ftatum vel tantilla ex

» Principibus Alberto & I(abella Clara Eugenia pre-

parte cognofcat, planiffim

5

e intelliset nibilin Cano-

» fentantibus, & Paulo V. Pontifice confirmante.

ne dici quod Ecclefiam illa

» Anno1614. fuücceffit Philippus Rovenius, Daven-

Canon agit de Ecclefiis;

m aliquatenus contingat,

l

Clero populoque Chriftianó

» trienfis, $. Theologiz Licentiatus, quondam Pro-

carentibus Eccle(ia Ultraj

edtentis turbatiffimis etiam

» feffor & Seminarii noftri Colonienfis Prazfes.... **

temporibus centenos at

que centenos Paftores ha-

um ità pergit:

*. Rovenio, indignus ego; eligen-

buit: qui centenis Cath

:

olicorum milibus curam im-

» te Clero, & Rege Catholico probante, atque prz-

pendebant.

Atque ádeo

jn catü prop'pü;o nullus eft

35

' fato Rovenio prefentante, Coadjutoranno 1640.

eft locus huic Clementin

«

:

)

35

a S. D. N. felicis recordationis Urbano VIII. da-

. Quin potius jus Election

?5

is falviim integfumque

tus, atque vigore Brevium Apoftolicorum S. D.

Capitulo relinquendum efl

et ex illamet Clementina

N. étiam felicis récordationis Innocentii X..anno

concluditur.

* Circa provifionem aliarum quarum-

1647. 19. Maji, Monàáfterii Weftphalie a Veítra

» libet Ecclefi

arim; ait Pontif

ex, facultatem füpe-

etiam Sanüitate tinc Nuntio Apottolieo extraor-

» riorum nec coarédare intend

imus G9v ,

Itaque

3

)

dinarie Epifcopus Ephe(üinus

patrimonii ao

cum .Ecclefia Ultrajedtenfis à!

ia fit ab illis Ecclefiis

»

modici titulo confecratás &c. ,,

:

qua& Glero populoque Chriftiano d

Cum inftitutio quatuor iftorum Ult

raie&enfium

eftitutz füunt, f&.

quitur.illius facultates , verb;

Epifeoporüm , Schenkii,: Sasboldi, Revenii & Tor-

copo, coar&andas non effe.

gratja in eliigendoEpif-

rii, pofteredionem novorum Epifcopatuum &-con-

: lmo taàntum abeít Ultrajedtin

am Ecclefiam -'ttuic

ä

ceffam Regi norninationem facta fit, idque femper

collapfam fuifle,

cum Hifpaniarum Rex fupremarm

5

per ele&ionem Cleri, quis non videat luce meridia-

poteftatem.in ha

S Próvincias abdicavit ; üt econ-

na cláriuseffe, juri electi

trario ab illo terá

tum.

"

j

onis nullatenuseffe deroga-

pore cuituim'Religionis Catholica

.quietius atque: li

berius exerceré coeperit, & nume-

Atque h

e q'uidem» (üffic

.

rus Catholicorü

m plurimum accrevérit. :

iant dfei Jure ,ï/xþo'mi-nat-iö-

Itaque nullo veri colore dicitur

ï

msRegxo Mconce[fol.x

rum anno. 16

, quía fürimá re-

à

48. in Acatholicos m

Odefatores tratis-

latg eft, Eccl

efiam no(ítram cóncidi(fe, il

l

in eligend

liüfque jtis

eine.

$

9 Epifcopo ob éandem caü(üm

äxtirï&uäï

,

Quod Iäccgäj'z:at Tfajef?en]'vy ]u.rfuum ;nm;z' perd:derzt an-

.. Abillo quidem tem

| no—lj1'6 48 quo Rex -Fædgfatqr Rro vznczaa: -aþäic;z vit.

fie noftte fübinde i

p*o'r-e Romanide rebus Ecciä-

4

C jüdicare vi(i fürit;

quáfi óri-

Supere&ut exammemus anEccleGaUltra;e&enfïs

.nia apud nos;

intérüffent ;

& ob éam caülati jura

Jus eleàionis perdiderit

noftra nonnunquam ab Aul

a Rege Hifpaniz factam.

poft fole;nggm gþdiqgt?nem

iA

a Romara neglectá fünt.

Quod primum quidem faà

um eít anno 1656. cum

Q-

398

RrsoLuTIo DD. ILOVANIENSIUM;'

: Adhzc (i ex fimilibüs alieni juris Ixfinibus confe-

. Dominus Metzius Epifcopo "Torrio datus eft Coad-

jutor. . Uterque tum agebat Romz. : Cumque de-

quentia quzdam trahi poffet in commodum laden-

fignatio Coadjutoris jam in procindu effet, & Tor-

tium, nonne taüm iis ex ipfo fuo delidto, id e(t Ca-

nonum Ecclefiafticorum violatione, auctoritas ac-

rius hanc defignationem fine electione Cleri fa&am,

T ER mE— —— — w*

adeoquejuribus illis contrariam, eidem Clero ingra-

crefceret? Iftud autem primo quidem abhorret a ju-

tiffimam fore przvideret; ad precipuos e Capitulo;

re, nam /locupletari aliquis non debet cum alterius in-

RESEN

—

juriaveljactura (a): quod imprimistum valet, cum

Schadeum nempe & Neercaflelium , litteras dedit,

in quibus fic illos alloquitur: ** Duo vero in prz-

ipfe locupletandus effet injuriarum auctor. : Deinde

» propera hac, &nunquam provifaa me propofitio-

& re&z rationi contrarium eft, que delinquenti po-

tius poenam vult irrogari quam favorem impendi.

ha — BR u- MR d

5

, neconfidero Clero foreingrata; fcilices quod ob-

, truditur non ele£fus, & quod confuetudini intro-

» du&tzcontraibitur. Hinc expreffum dirigendum

Quare licet Clerus, nullacivilis poteftatis auctori-

tate fuffultus, iftas juris lefiones invitus tolerare de-

, duxi Venetias, ut & illinc & dein Colonia curfo-

buerit, haud propterea tamen Jus ele&tionis ami(iffe

?)

res advolent cum prafentibus ad V. A. atque ad

» D. D. Neercaflfelium & Dammium; ut fine mora

dicendus eft.

confilia conferatis,; & mihi nominetis, quem aut

Ad. Neercaffelium redimus. . Qui cum legitimà

»

? 710 fGlö

Cleri ele&ione & Pontificia etiam confirmatione

*-— « UC UC e o

45

quos proponi malitis. , — Vide Bat. Sac.

Torrii. Coadjutor effet, füccedere Torrio 16. Sep-

460.

Verum nimis fera erat ejus folicitu

ilo

; nam

interim Metzius perSummum Pontificem Torrio ad-

tembris 1661. defuncto mox debuiffet.

Verum per

*

D

illegitimam Catzii defignationem paulisper impedi-

-2 €b £

junétus eft Coadjutor.

0

Sic Cleri quidem jus in hac Coadj

utoris cfeatione

tus, tandem 18. Maji 1663 , quadie Catzius vita de-

[l

violatum eít; fed fimul perilluftri Torrii teftimonio

fun&us eft, Cathedram Ultraje&tenfem afcendit. '

j

jus illud firmari, & Clero (ine dubitatione afleri vi-

Hujus ergo Epifcopi creatio reGe ac legitime per-

demus : adeo uthanc Coadjutoriscreationem Clero

actaeft. Cleruseumin Coadjutorem elegerat, Pon-

non eligente fadam haud dubitet appellare ingratam

n

tifex ineo munere confitmaverat: tandem ordinario

ebirü[ionem. -

Coadjutorum jure in demortui Antiftis locum fuqf

p(

Illegitima €

oadjutoris illius defignatio plurima &

ceit.

t

ingentia peperit mala, & pauciífimos fructus ; fed

K

Quemadmodum i(ta Epifcopi creatio juri atque

ne plura & majora mala confequerentur, prohibuit

zquitati confentanea erat, ita etiam mirum in mo-

divina benignitas.

Metzius enim ante Torrium ex

dum donis cocle(tibus ftipata fuit3 non ex eo tantum

l

hac vita evocatus eft; ita utanno 1661. aliquot men-

capite, quod per excellentes gratiz & naturz dotes

d

fibus ante Torrium ;mortuus , nunquam fuerit Ui-

uberrimos fru&tus exlabore füo collegerit, fedetiam

traje&en(ium Archiepifcopus. Vide Dat. S

quod fru&uofiffimam muneris fui adminiftrationem

t

- Metzio vita fun&o ftatim res legitimo ordine per-

adz funt;

Neercaffelius enim a Clero eledtus & ex-

per longam annórum feriem produxerit.

Il

Neercaffelium, anno 1686. defundtum, per legi-

petitus eft Coadjutor,

vin eoque munerea ifgzaþiäce

timam Capituli UltrajeGenfis eledtionem excepit De-

confirmatus.

trus Codde, qui anno 1710 e vita migravit: ab illo

.. Verum cum Torrius haud multo poftvita exced

.e.

Cum

autem tempore Sedes U!traje&ehüs vacat.

deret, altera juri Capituli illata eit injuria.

erim Neercaffelius, ut Coadjutor, debuiflfét fucce-

Sed duim ego hic feriem -Epifcopomm'texo ; forte

dere Torrio , fuffedus eft illi: Balduinus Catzius.

eft qui

o

d

bjiciat, eos quos enumeravi Epifcopos, Ul-

Catzium iftum Pontifex Alexander VII,' cum ante

trajectenfes dici non poffes idque tum quod Epifco-

Pontificatum in his partibusageret, prafens cozno-

pi Ultrejedlini nomen non gefferint, tum quod fe

verat, & magni fecerat. .Quare cammodo Pontifex

tantum Vicarios- Apoflolicos ,. & in pa

r

?

ribu:**-injïde-

effet, Torrii füccetforem defignavit.

lium, 'j,ut VQ,Canvtf' qubgpo; nqminaveri*rxï.t:;

'Tolerabilior quidem fuit Clero alterahzc juris fui

violatio, nam. ipfemet Catzium jam.bis in Coad;u-

Sed his breviter repono, primo deem*qund cau-

e

te . admodum ab(tinuerint.a.nomine Archiepifcopi

fi

torem elegerat: primur quidem Rovenii, deinde

Ultraje&enfiss idque ob eaídem rationes ob quas

Torri. Etipfe Pontifex jam inde ut Coadjutorem

"

'TIorri con

Yürmaverát, fed munus illud gCatzio con-

Collegium Vicariatus Trajecten(is diximus abftinuif-

ftanter fuerat repudiatum.

íe a nomine Capituli, fcilicet ne offenderent Aca-

tholicos: ideoque füb nomine Epifcopi Philippenfis,

Verum pofterior hec vi

olatio, —licet paülo tolera-

Caftorienfis

&c. delituerunt.

bilior, nullam utilitatem Ecclefiz Ultraje&en(i attu-

Nullatenus autem

ü

lit nam Catzius eo ipfo die quo confecratus eft E-

eos ad Epiícopatus in partibus , fed ad Ultrajedten-

Cw

fem ordinatos effe, vel hoc oftendit quod folius Ec-

pifcopus, coepit menteinfirmari: & nunquam con-

d

valefcens, aliquot poft menfibus deceffit. Confe-

cle(iz "raje&enfis & íüffraganeorum curam geffe-

ü

rint; populum ifítum ut.oves fibi creditas rexerint,

0

cratus eft Epifcopus 9. Septembri 1 662. obiit 18. Maji

& ordinaria poteftate in Patria 'Traje&enfi

1663.

rint.

. D

j urü. fuee

H

Bing iftz (epe di&i juris in

fractiones midime fünt

Q

trahendz in exemplum: Deus enim illegitimas iítas

Prudentia

ifta neceüïlria 'erat priinis tenbporibüsï.

quibus timeri ab Acatholicis poterat ne Epiícopi

defignationes minime fibi placere oftendit, dum &

ü

nullatm pene utilitatem Ecclefiz: Ultrajedinz per illas

.temporalem jurifdidionem, & Dominium quo ante

V

contulit, & eandem . Ecclefiam plurimis tunc malis

gavifi fuerant, refumere pratenderent. Ubi vero

P

fupremis.Patri& Moderatoribus nunc omnino per-

premi permifit.

(

-« Deinde . jure

Eccläüaüi&o cautum eft, ne iftiuf-

fpe&um eft, nihil fibi attribuere Epifcopum Ultra-

. modi juris alieni- violationes pro Regulis adhibean-

je&enfem przter fpiritualem jurifdidionem in fuas

j

-tur in futurum, vel ad formandas confequentias va-

Dioecefanos; omning, confidi poteft eos modo non

impedituros quo minus Electus etiam

i l'eant.

Hac enim eít 28; Juris regula.in Sexto.

Ul;rajg&ellüs

» Quz a jure communi exorbitant ad confequen-

Epifcopi fibi nomen aflütat.

, tiam nón ; fünt trahenda. ;; Unde confeqüitur, ex

. Quod autem Vicariorum .

A-pOPt,olicorum norijeïl

at. Simul

Í

.illis munerum. Ecclefiafticorum collationibus, quz

D

v,g.eærjirïxt ^ poteüïat; 'Or'dina-rilæ non repugn

li

*

ure communi abhorrents^ nihil con

autem |

m

&-

*

3

e

ais r

-

k

as asbup fà

k

| (a) Rez 48 juris in Sexm,

KzsorüTio 'DD.'?' LovANIENSiIUM. -

399

1.

en.

autem duos titulos & Ordinarii & Vicarii Apoftolici

pulo fada, Epifcoportim erat diiiudikcarä a;lijanonijg,

C

conjungentes, majori pollebant-au&toritate; ab Ec-

ce faca effet eledio; ipfümque eledtum, an loco

Q

clefia Ultrajéctenti habentes poteftatem -ordinariam;

á Pontifice-au

tam füblimi in Ecclefia dignüs effet, examinares in-

n

;

dignum rejicere: & ubi éle&io cadofiica effet, &

i.am.

tem Q)ecia!?m ; ut;*:ïrir*ïqug a fe diy'er-

lll«

perfona tanto minifterio digna, ipfortm erat Epifco-

- Sed (i &ratis concederetur: Sedem UltrajeGenfem

palem ei ordihationem conterre, &in Ca

jam a plurimis atinis efle vacaptem , nullatenus fe-

: thedra eum

"

collocantes populo praficere.

queretur Eccletiam illam interiiffe,

In iftis enim cir-

bt hzc quidém confirmationis origo: eaque dif-

p.

cumftatitiis quantalibet prFéet

eréant 'tempqrq Juri non

ciplina primis feculis paffini obtinuit.

Idque ex Ca-

preejudicant Ecclefiarum.

none 4. Concilii

*

Niceni aliifque non obícure proba-

N

Pott digreffionem hanc redeo ad quæüionäm hoc

tur.

]e

paragrapho tradatam, & nnicum quod fupereffe vi-

Cum vero Epifcopi Provinciz femper convenire

Jfe

detur adjicio. . Scilicet poftabdicationém Regis Hif-

non poffent omnes firnul; fenfim & quafi tacite con-

panie, jus nominationis penes Regem manere non

fentiente Ecclefia Confirmatione ad folum Metropoli-

i

otuifle,.füpremos autem Patri: Moderatores Ec-

tanum eft devoluta: quod jus ei plurimorum Con-

g

clefiaftico Catholicorüm regimini fe immifcere no-

ciliorum Canonesattribuunt. Ethzc difciplina, Me-

i

luiffes. & confequenter Jus ele&ionis & nominationis

tropolitano confirmationem füorum füffraganeorum

ad folum Clerüm rediile. Jure enim communi ad

attribuens , pertredecim facile fecula inconcuffa per-

t

di

eos primitus pertinuerat, & ab eis ad Regem tran-

manfit. Eamque & Jus commune Decretalium Gre-

fierat cum atitem juxtà communia juris axiomata

de

gori IX. apertiffime fupponit & confirmat ; unde

omnis recefJus a jure communi fit odiofus, & facile

unanimi coníenfu tradunt Canonifte Epifcopum

rédeatur ad jur cominune , (equitur, attentisiis quz

dejure com

3

muni csnfirmandumf effe a füo Metmpg—

et

ininitio hujus Paragraphi diximus, ad folum Clerum

litano.

n

Trajectenfium jus &ominationis & eledionis rediffe.

Qua vero via ad Romanum Pontificem poftea jus

10

confirmationis redactum fit non ita conflat. Hoc

l-

Patet ergo ex iis.quz toto hoc Capite dida fünt

equidem certum eft feculo

XIV. fub Joanne Papa

penes Clerum Cathedralem, five Capitulum Ultra-

XXII. refervatione

s Pontificias plurimum incremen-

u

je&eníe, olimfuiffejuseligendi Epifcopi. Item Ca-

tam ccepiffé ; ficque provifiones & nominationes be-

[

pitulum iftud continua ferie ad hunc ufquediem pro-

neficiorum ad Pontificem devolvebantur; hinc abo-

m

pagatum etfe, & juri ele&ionis nunquam renuntiaf[e,

li electiones canonicz , & Jus Confirmationis Me-

(

nunquam eo legitime excidifle ; adeoque ejutdem

Unde tandemid con-

tropolitanis pariter ademptum: liquidem indignius

m

etiamnum . juris compos effe.

plures judicabant, poft defignatum ibi

Epifcopatum

li

ficitur non aliter quam per viam ele&tionis, a Capi-

per Pontificem Ror

nanum, conärmatiqn*e Metropo:

tulo faciendx , Sedi U

*

Itraje&enfi Epifcopum przpo-

litani indigere.

1l

nendum elï'e'.þ

Seculis pofterioribus plurimum quidem reftrictz

e

fant Pontitici$ nominationes & provifiones: idque

lo

GA PU T I33

varie fecundum varia diyerforum Regnorum concor-

data: Germani quidem Jus electionis füis Capitulis

An liceat ad Eletdi cenfecrationem procedere jine con-

alferuerunt; Jüs autem confirmatioris Pont

-ifex lbl-

rinatione Pontificia ,

f (P07gtzfex) rogatus eam

dem ficut & in aliis Regnis obtinuit.

fine .caufa deneget.

Ex his quidem videtür, confirm

ationem Epitco-

Q

porum, per Pontificem faciendam perantiqui Juris

le

..Cum þEcc.le;fiæ Ultraje&tin£ ex jure Divino ac:Ca-

non effe, & eo przcipue tempore invaluiffe quo

|e.

nonico neceffarius fit Epifcopus, illaque neceffitas

maxitnis & plurimis abutibus replebatur Eccle(ia: di-

plane fit evidens, & ob particulares circumftantias

&amque confirmatione

m non adeo efle necetfariamy

omnmnino extraordinarid, uti Capite primo probatum

ut nullo cafuü fine ea ad eledi confec

rátionem pro-

eít, juf(que ele&ionis Capitulo Traje&ino affertum

cedere liceret,

Anu vero, fi Pontifex confirmatio-

p

fit Capite íecundos; confidendum eft fore ut Sum-

nis beneficium a Capitulo Ultraje&ino eledo dene-

mus Pontifex, cum pertriftis Eccle(ixz predidz vi-

x?s

garet , in eo cafü non verfaretur Ecclefía Trajedten-

l

duitas ad aures ejus pervenerit; & quem Canonici

fis, jam ex diáis colli

gipoteít, &ex fequentibus ar-

1

Epiícopum rite delegerint confirmandus ei fuerit

ebit.

gumentis plenius pat

o

oblatus, fidendum eft; inquam, fore ut confirma-

1. Ianta debet effe hominum ad Dei flatutum

Summi enim Pontifices offi-

tionem non deneget.

attentio, ut quodcumque divino jure neceflàrio fa-

cii fui effe duxerunt, omnem curam adhibere ut Sa-

ciendum elle cognoverint, (ive quodcumque Deum

(-

dibus vacantibus quam primum przficiantur Epif-

perfpexerint velle utfiat, id omni po(thabita ratione

r

copi.

Ob hanc rationem eos , ad quos cura ifta ex

exequantur: nec ab hac executione ullis confüetu-

n

officio fpe&tabat, ífi tardiores effent inftigabants (i

dinibus aut inftitutionibus humanis deterreantur.

negligentius agerent, officiifuüiadmonebants fi om-

Jam autem, ut ex allegatis Capite primo manife-

nino nollent, munus füum implere cogebant. :

ftum eft, Ecclefiz Ultrajectinz jure divino necefta-

Quod (i fapremus Pontifex, nullajufta & eviden-

rius eft Epifcopus; five quod' idem e(t, Deus vult

b

"

ti:caufainductus, electum confirmare renuat, non

Ecclefiz UltrajeQinz

Epifcopum przponi. At ob:-

(

videtur propterea omittendam effe coníecrationerm.

ftare rüpponitur confirmationis Pontificiz deneegatio:

U

Ut autem quz de confirmatione dicenda fünt per-

verum iítà confirmatio ex confüetudine tantum aut

cipiantur facilius, & clarius eluceícant, pauca prz-

lr.

humana intlitutione introducta eít, ^ Sed neque ha-

mittenda fünt de origine & progreffu hujufmodicon-

bet originem valde. vetuftam, feculo XIII. fcilicet

firmationis; de

poíteriorem: adeoque fequitur, (i'ifta confirmatio

quibus latius cqni"u;ie Van Efpen Ju-

n

ris Ecclef. p. 1.

fine juíta caufà denegetur, haud ideo in Ecclefia Ul-

Eledionem Epifc'oporum primis

" Ecclefiz feculis

trajectina confecrati

onem vel jn&jtgtionem Epifcopt

penes Clerum & populum fuifle precedenti Capite

omuittendam effe.

fufficienter demonftravimus. Ubiergo temporibus

i

2, Salus animarum füprema lex eft in Ecclefía

jl

ittis inftituenda erat Epifcopi eledio, Epifcopi Pro-

Chrifti: quod adeo verum elt. ut fi animarüm fà:

vinciales , una cum Metropolitano, ad locum ubi

luti non alia ratione quam difciplinam Ecclefiafticam

eleio fieret conveniebant; ele&ione a Clero & po-

traqsgredi;;ndo prg;þid Dodhit ,

| d;if,ciplinamþ illam

trans-

460

Rzsonewrio DD, LovaxigNsmw, -

3

Qd

transgredi,omnino liceat, imo nonnunquam opor-

Franciz, & Anglie Ecclefias fünt ele&i: Quod hi.

»

teat.

N

Male enim ageret Sacerdos, quilicet facultate

quet ex Cap. 28. ia de Elecf. in integra Decretali,

]gim

Baptifmum. conferendi ,, vel confeffiones excipiendi,

ubi hzc allegatur ratio: ** Quia fi tanto tempore;

non inftru&us, Baptifmum non conferret, vel con-

» quouíquepoffet Ele&us confirmationem cum Pal.

vlis &

vlint

feffiones non exciperet, düm id ad fervandam ali-

» lio a Sede Apoftolica obtinere, Regalia non reci:

fgm inV

cujus animam necetlarium effet, Optiine quidem &

» peret, Ecclefiaqueinterim admini(traiione careret,

E

oiül )

fandiffime per Regulas Eccleíiafticas ftatutum eft,

» non.modicum incurreret detrimentum. ,

$

Hine

conhit

ne quis Sacerdos, nifi ab Epifcopo loci legitimam

manifeftum evadit leges confirmationis ad-difcipli.

$i v

facultatem acceperit, Sacramenta adminif(lret.

Ve-

nam pertinentes etiam tune negligi poffe, cnm alio-

rum dum adminiítratio illa ad falutem anima neceí-

denti €

quin Ecclefia ob rerum circumf(tantias in rebus tem-

ad]us

faria eft, lex Ecclefiaftica omnino cedere debet ne-

poralibus jacturam effet paífura. . Quanto igitur ma-

juS i

gis leges illas praterire licet, dum talis eft Eccleíiz

non &

Cum autem in cal

tu þropoi ito ex ï'nüitu'tionel Epif.

conditio , ut 1 leges il obfervari debeant, ingen-

copi tot animarum falus dependeat, re&de concludi-

tia in fpiritualibus damna evitare non.poffit,

incjil

ad con

turlegem quamlibet, quz circa folam difciplinam

Ita res íe habet in Ecclefia Ultraje&tina.

Nam fi

verfátur, qüalis eft lex Pontificiz confirmationis, in

"

ob defectum confirmationis Pontificiz, quam prater

D of

rationem denegari ponimus, Electi confecratio omit-

Ea

hoc cafü prztermitti pofle.

corda

3. Hodierna quid

em in Ecclefia difciplina exigit

teretur, tum in rebus fpiritualibus, tum in tempo-

nt nemo, five a Canonicorum Collegiis five a Prin-

ralibus, graviffima damna pateretur; in fpiritualibus

Diplo

E

Sacr. |

cipibus nominatus , absque Pontificia confirmatione

Verum enim vero fi vera . neceflitas

quidem privationem Sacramenti Confirmationis, &

confir

confecretur.

pluraquz füperius percenfüimus;in temporalibus no-

intervenerit, non folum recens hzc lex ad difcipli-

tabiles tumptus qui in ordinandos fünt expendendi.

d jus

&c.

.

qmune

nam pertinens, fed qualibet leges, etiam vetultiffi-

dida

m« pratermittuntur, juxta percelebratam hanc re-

4. Notum eü,' Jus confirmandi , & Epifcopos

zulam: Quod non efl licitum in lege , nece[fitas licitum

fuffraganeos ordinandi, per tredecim fere fecula fuif

eri d

pmcei

facit X. de Reg. Juris. C. 4. Quod autem notan-

fe penes Metropolitanos: & tamen certam eft fine

dumeít, ibidem nonagitur depracepto aliquo quod

P m E

.

illorumà contenfu (fi quando fine jufta cau(à confir-

6

ad ditcip

linam attinet, fed de przcepto divinitus da-

net, (

Amare vel ordinare detrectarent ) Epifcopos vacanti-

cum i

to, nempe de obíervatione Sabbati, Sic enim fe-

bus Sedibus impofitos fuiffe.

quitur:

«* Nam & Sabbatum cuftodiri przceptum

Iterum cum Eccle(ie Metropolitanz inftituendus

enim

infra:

» eft; Machabzi autem fine culpa in Sabbato pug-

effet Epifcopus, confirmatio illius atque ordinario ad

Similiter & David urgente neceftlitate

ejufdem Provinciz E

pifcopos pertinebat, Dift. 64. C.

qsz! !

manducavit panes propofitionis, quos non licebat

quia. Dift. 66. Can.

Archiep.

]ta

ei edere: & tamen a Chrifto probatus eft. . Quod fi

Item (1 Metropolitano defün&o Ecclefi

ás fufïï'aga—

, B

neceffitas tantum valeat in praceptis pofitivis divini-

neas Epifcopis füis orbari eontingeret, Pr

xíulum pro-

.» L

tus datis, duanto plus valebitin

vincialium erat providere ut Eccle(iz vacant

» dj

praceptis circg dit-

es Epif-

ciplinam verfàntibus !

copum acciperent.

Porro, ut primo Bujus Differtationis Capite mon-

Cum tamen ejufdem Provinciz Epifcopi officio

4

À

D

[

ftratum eft, manifeftum eft Ecclefis Ultrajedina

fiiatic

fuo fungi nolebant, haud ideo Metropolitanam, aut

opus effe Epifcopo: deinde confirmatio Epiícopi,

aliam quamvis Provinciz Ecclefiam , fas erat privari

legä[iï

quamvis legitime & debito modo petita, fine juíta

Àdeg

Epifcopo: fed ad vicinorum Epifcoporum otliciam

ratione denegatur. Undeconfequitur regulam mox

pertinebat, vacantibus Ecclefiis etiam in diverfa Pro-

pras

allatam hic valere: & confecrationem Epitcopi, quz

vincia Epifcopum ordinare, . Nam Synodi Sardicen-

fitmi

fine Pontificia confirmatione alioquin 1llicita foret,

fis Canone 5. precipitur, dum unus in Provincia fü-

D

[

licitam hic fieri ob apertam Ecclefiz UltrajeGtenfis

pereft Epifcopus, & ille

quamvis a plebe rogatus vae

» pi

r

;ecefitatem, qua ob dictas rationes Epifícopo care-

cantibus Ecclefiz Epifcopos conftituere negligit, uí

5 €0

re non poteft.

lezes

tunc, quo fatisfiat populo, ex vieinis Provinciis ve.

h 'DQ

Id etiam con(entaneum eft juri novo: quod

niant (Epifcopi) & ordinent Epifcopum.

RUM

confirmationis Pontificiz, fi Ecclefiarum nece

flitas

Siautemillo tempore quo Jus confirmandi erat pe-

E.

id exigat, non obfervari concedit. Statutum qui-

pes Metropolitanum; item quo jus confirmandi Me-

x Th

dem eft fi quis ele&us aut nominatus, antequam con-

tropolitanos erat penes Epiícopos Provinciz; item

À

firmatus fit, talis Ecclefiz adminiltrationi íe inge-

quo rmortuo Metropolitano jus confirmandi & ordi-

.hoc

rat, ut eo ipfo ab omni jure decidat, quod per ele-

nandi alios fuffraganeos etiam erat penes Epifcopos

- Ton

€&tionem aut nóminationem acqui(iverat. Cap. Qua-

Provincizs fi, inquam, illo tempore licuerit confirma-

:

liter 17. tit. de Ele£to, C9' eletti poteft ;; Cap. Avari-

Cati

tionem largiri vel confecrationem impendere, dum

a

tic $. infexto, eod.tit. Quod adeo valet ut eledus

Metropolitanus aut alii Epifcopi finejutta caufa confir-

ille vel nominatus , ob adminiftrrtionem ita capeffi-

mare vel confecrare recufabants zque.profedto hoc

Q

.mi

tam, eligi deinceps non poflit, & ad regendam Ec-

tempore licebit ad Electi confecrationem procedere,

tien.

clefiam, five eandem five quamlibet aliam, redda-

fuppofito quod Pontifex (ine jufta cauía confirmare

tur inhabilis. — Cap. Super eo 12.leod. tit. Abbas, in

recufet, necefficas id pofcat, & populus expetat.

Eni

t5

di&um Cap. Qualiter num. 8.

Ita ruríüs res f& habet in Ecclefia Ultraje&ina: muk

Attamen licet Ele&to, ni(i confirmatus fit, omnis

tiplici ex capite opus illi et Epifcopo, ut primo ca

CQP]

adminiftratio tam fevere interdicatur; potefít tamen,

C

pite probavimus : Glerus atque populus Epitcopum

Á

fi Eccle(iz utilitas aut neceflfitas id. poftulet, lex il-

fibi ordinari expetunt. Pontifex ut modo ponitur,

la tuto negligi, -& Ecclefiz regimen fine Pontificia

confirmationem impertiri prater rationem abnuit.

n

confirmatione ab eledo fufcipi.

Innocentius enim

acf

Sequitur aliis Epifcopis eam curam incumbere, ut

III. Cap. 44. X. de Elect. de Eledis illis, & non-

Ecclefiz Ultraje&ten(i etiam fine Pontificia confirma-

K

dum confirmatis qui ab Italia longius remoti fünt,

tione Epifcopum ordinent.

od

ita decernit:

* Hifieledti fuerint in concordia, dif-

fim

?. In Concordatis Germaniz, quorum Viju-s*con--

?

)

peníative propter neceffitates Ecclefiarum , & uti-

firmationis per Ecclefias Germaniz ad Summum Pon-

d

25

litates in fpiritualibus & temporalibus , admini-

p

ftrent: fic tamen ut de rebus Ecclefiafticis nihil

tificem pertinet, Pontifex pacto fe obligat, nifi evi-

K

?5

dens & jufta ratio obftiterit, confirmaturum. f&

95

penitus alienent. ,^ Inter EleQtos ab Italia remo- .

quotquot a Canonicorum collegiis eligendi erunt

. Qu

fin

tos cenfentur illi; qui ad Metropolitanas -;Cïermaniæ

Epifcopi. Sic enim loquitur de ele&iqnibus

agens:

w

33 Si

Cel

-

-

RrsotvTi:0 DD. LOVANIENsïUM;

4ot

m

$ Si canobice fuerint , eas confirtuabimus , n&i ex

Fetii

^

7. Si quis in iis cireumftantiis verfetur ut e duabus

» rationabili & evidenti cauía. &c.

legibus, difciplinam fpectantibus, neceflario alteru-

Düre

n Pal.

Igitur dum quis rite & fecundum Canonesa Capi-

tram praterire debeat, tum certo

pretereunda eft

tulis ele&tus eft, nifi Pontifex vel in perfona electa,

illa, qu& levioris eft momenti,

T

vel in electionis modo, vel alia quavis in re, eviden-

Atqui in ifs circum(tantiis modo verfatur Ecclefia

Tefet

lh

tem inveniat rationem, cur. confirmationem negare

Ultrajectina , ut e duabus legibus circa difciplinam

poffit, quos Capitula elegerint. vi Concordatorum

"Dl

verfantibus alterutram neceffario negligere debeat;

'lin.

l

confirmare tenetur.

nempe vel illam, qua diuturnam Ecclefiarm. vaca-

Si vero Pontifex, confirmationem fine j

Luf'ta,& evi-

tem.

tionem prohibet, vel aliam qua Electum (ine Ponti-

denti cauía denegando, Concordata violet, reditur

uma

ficia confirmatione confecrari vetat. lam vero priof

ad jus commune.

iftarum legum , videlicet quae vacantibus Ecclefiis

g

Jus autem commune Ectlefiarum Germanicaruim

quantocius preponi Epifcopos jubet tum multo al-

n

non exigir, ut confirmatio 2 Papa peratur ? adeoque

tera lege eft antiquior atque firmior, tum etiam lon-

inejufmodicauía, eiiamfi Pontificis defit confirmatio,

m jj

ge gravioris momenti, tum etiam divinge iaffitutioni

ad confecrationem procederelicebit; obfervato nem-

eít conformis, Eftantiquior, quiaa primis Eccle(iae

'ete

pe ordinario jure illarum Eeclefiarum.

fegulis viguit/& obtinuit; cam alrera pofterioribus .

Jmi

-

Ecclefia vero Ultrajeétenfis füb Germania & Con-

TQ

tantum feculis incgeperit. — Eft firmior, quia complu-

cordatis Germanicis comprehenía eít ; ut patet ex

rium Conciliorum arque Pontificam Conf(titutioni-

l

Duy

Diplomate Caroli V, dato anno 1548. quod vide Bat,

bus roborata eft ; cum hec GConcordatis tantüm &

»

Sacr, p. z,fol.249. Si veroPontifex, quod timetur,

bimilibus haud graviffimi ponderis fundamentis inni-

$0«

confirmationem fine legitima ratione abnuat, eoipfo

tatür. Prior eriam majoriseít mornenti, quia éx va-

2

ad juscommnune redirur.

Cum autem juxta jus com-

2

cationibus Ecclefiarum multa femper mala in Ecdle-

inui

i

e ad Pontificis jura non pertineat, ur quos pre-

fias redandalle experientia conft

at, ut ait Giregor. X.

opos

dicta Ecclefia Epifcopos elegerit, confirmet, licitum

Cap. Quam [it 6. ex Con

cilio Eugd.

* Quam fit

tujf-

erit absque illius confirmatione ad. confecrationem

?5

E:cclefiis ipfarum difpendiofa vac

linje

ao , quam peri-

procedere.

H

»

culo(a etiam foleat e(f? animabius

, non folum jura

fs

6. Non poffunt ii, ad quos jus confirrnandi pert

53

teftatitur , fed etiam tnapiítra ra

rum eflicax expe-

t

net, confirmationem pro arbitrio fuo denegare; fed

2

rientia manifeftat; | Qupientes itaqué comperenti-

Id

$5

cum nihil obítat, Eletctum can(irmare tenentur,

bus remediis vacationum diuturnitaribus obviare ,

du

enim mandat Pontifex C. Poffquam, 3. & de Eletl. 69

55

hoc perpetuo Decreto flatuimus ,- &c,

02d

infra: Cozfirmationem petentium defideria , fi mibileft

At vero Ecclefiae omnes faltem primis tredecim fe-

. G

quod ele&tum inpediat , impleantür.

culis fine Pontificia confirmatione rite floruerunt: ex

!ta Innoc. Hl. l, :, Epift. ad Nicolaum Melitenfem,

quo id quod dicebamus confcitur, priorem illam le-

23

if

Ex officio, quod nobis eít divina clementia propi-

gem conira diuturnam Eeclefiarum Vacátionem, cum

Dro-

?5

üante cemmiffum , fegemgy bis , que riteacíecun-

antiquior, firmior, ae ponderofior & divinz fit con:

n

kb

dum formam canonicam peracta eífe nofcuntur ,

formis, patius obíervandam efle

, quam fecundam

robur Apoftolicee auctoritatis impartiri.

de confirmatrione Pontificia.

i(10

Atqui quod quisex prafcripto Juris, cireà eonfir:

Et dum Écclefia Ultrajectiná in eo ftatu verfaretur,

dut

*à

niationem & id generis actus, pra(lare tenetur, nifi

quod hic ponimus, uttantum alteramobferv

are pof-

Varl

legitimis caufis retineatar ,. id preílitiffe cenfetur.

fet, alteram negligere cogeretur ; certe deberet ob-

um

Adeo quidem ut Abbates riteelecti, quos Epifcopus

fervare primam, qua& Epifcopi inftitutionem obíer-

tü

preter omnem rationem confirmare recufaret* con-

vari jüber: alterám dcberet negligere,

Al

firmati cenferentur.

Quod patet ex Cap. 1. tit. d2

Sane idem hodie fentirent Doctores il

li, qui fecu-

d

»4

n

"

£

wp.l. Begi, Prel s , Statuimus preterea ut fi E-

lo elapfo faadebant Regi Portupa

llie Toanni ÍV. t

Va

329

pifcopus tertio cum humilitate ac devotione ficut

fine confirmatione. Ponrtifieia .

Epifcópos confecrari

u

»

conyenit requifirus, fuübftitutos . Abbates. veftros

eurarét;

V

??

benedicere forte. rentierit , eisdem . Abbatibus li-

Pontifices Romahi UröänüS:Vm; & Innocentius

PE)

ceat proprios Monachos benedicere, &alia, quaé

$5

X. jam a duodecim annis Epi(zopos a Rege Portu-

d

ad ofhcium hujusmodi . pertinent exercere ; do-

gallie prefentatos ob rationes politicas confirmmare

Mà

353

nec iphi Epifcopi. fuam duritiem. recogitent; &

Abba

recu(averanrs ira ut eo redigéretur Portugallia, ut ex

&t

,5

r

tes benedicere non. recu(ent, ,,

Quod in

tredecim Epifeopis dinus cantum füpere(fet; / Rex in

a-

idi

hoc.caía ex parte Epifcopi deeft, a jure 'vel

ea necelTitare exreras Univerfitatesconínlebat, utme-

none Íuppletur in odium Epifcopi, fine rationabili

pos

dium quo fuccurreret Ecclefiis fibifupaererent, . In-

-

t*

cauía confirmationem denegantis. : Abbas ia pred.

ter c&terá autem confilia hoc eiíam à Doctoribtüs af

iil

Can. Valenfisin eundem,

ferebatur : Poffe [cilicet. Epifcopos | ige coufivmationà

I

Quidni pari ratione argumentari liceaf, de confir-

Pontificis , confiderato prejenti flatw , conftcravi,- [d-

0C

matione , per Ponrificem ele&tis Epifcopis imper-

que fic probant: ** Epifcopos in Ecclefia effa [us di-

I

tienda ? Pontifex non majori jure confirmat electos

5*

vinum imperat,. Jus natürale juber.

Reíervatio

at

Epi(copos , quam Epi(ícopi confirmant ele£tos Abba-

illa , (confirmationis Pontificiz ) ;, faéla eft dé

tes

Ét Pontifex ad id &que tenetur atque. Epit-

»

Jure-huriano; quod non obligat iri neceffitgte non

Ü

copus ; ut videre cft in Canone Po//quam fuperius

,5

extrema tantum, fed ne in graviffima quidem:

citato.

ca'.

»

Hujusmodi efle Lufiranicarim (dicemus noós Ul-

Adeoque ficut Abbas ab Epifcopo. cón

Ermandüs

93

trajeétenfium) Ecclefiarum (flatum) emnibus con-

im

lfs

in antedicto cafu. confirmatus cenfetur, & perinde

2

tat, cuinec precibus, necVotis, nec lacrymis re-

ac fi confirmatus effet omnia, qu« officii füi (ünt, obi-

lil.

medium a duobus.Pontificibus potuit obtineri. ;;

ut

re poteft; ita Epi(copus a Pontifice confirmandus in

Ratiocinariohem totam duplici ratione confirmanti

iid 6

1

H

ld

eodem cafü eonfirmatus cenfetar , & ranquam íi eon-

Primo quia diffici

ft ad Sedem-Apoftolicom re-

firmatus eRer omnia, que ad dignitatem fuam fpe

»

curfus, & neceffitas Epifcoporum urgen ^ Poii:

I«

&ant; pote& peragere; adeoque ad confecrationem

$*

fices. permiuunt 'confecrari ees:ad. reniediuim. Ec«

procedere,

Quod ex parte Pontificis deeft , etiam

5$

f

elefiarum ;; que funtin locis infidelinm remotiffi:

hic fuppletur a Canone.

Sempet autem fuppohitur

»

mis conftitute , quin Bullz! eonfirmationis expé:

(

53

f

nullam intervenire legitimam caufam negande con-

disntur; ne qua mora Ecclefiarum. utilitatem id:

firmationis, & hanc ipfam ceonfirmationem quo de:

955

nt

[C'rpelïec-. Secundo, -quia julius Papalll.. Conchïïf

j

cebat modo fui(fe petitam.

)

eidem.Lufitanig Regnohoc Privi

legium proZEthio-

Supplen. Oper F'an- Efpen Pars1V,

AEe'e

$5 Pïæ

405

RzsotuTi0 DD. LovaNiENSIUM,

pum

E

L

pie Patriarcha, lpitur cum modo recurfus non

» alias & rationabiles caufas, tur t fides, vità,

phio

)

)

detur, eadem permiffio prefumideber: Jure pre-

» follicitudo ejus, qui invigilare debet , idoneis &

ordii

» fertim divino Epifcopos exigente, &re(ervatiorie

p

» legalibus teftibus compmberur, » lib. 3. Epift.

5*

confirmationis jus humanum folum affereute. ;;

147.

cet of

Videri hec poflunt in Balatu ovium pao. 226. Inno-

Aliam hujus difcipline rationem adfert Ifidorus

centio X. a tribus Lufitanis?e Ordinibus oblato Aano

hures f

lib. 2. de Off. Eccl. Cj f. * Porro quod Epifcopus

mide

1649.

, non ab uno fed a cunctis Comprovincialibus Epis.

fidïiy (

Rex

Lufitaniz eo quidem confilio uti non voluit :

)

)

copis ordinetur j id proprer h&refesinititutum ag-

qccent

,

,

nofcitür, ne aliquid contra fidem Ecclefizse unius

videtur tamen, quae €o tempote elfet fententia Do-

pem f

étorum.

,

,

ordinantis tyrannica auctoritate molirerur: propte-

enjam

. Concludimus ergo pariter ob rationestoro hoc Ca-

955

rea àb omnibus convenientibus conítitüitur ,. ac

um |

pire allatas, aliasque, fi Pontifex rite Ele£tum cón*

?5

non minus quam atribus praefentibus, cateris con-

3

L]

fentientibus rettimonio litterarum,

jmo [

firmare fine caufa renueret , haud ideo omittendam

(iIH

confecrationem videri,

Hirtc apparet haud ideo ut coníecratio rata valida:

,.1

nam

que fit, plures requiri Epifcopos.

Sed par&m ut

neg&ï

DUACP OU T

I V.

confecratio praefenrium teftimonio probetut; partim

Epif

&d préecavendum ne tàles ordinentur qui Religioni

r'ob

cratio Epifcopi perfici þo[/iï* ab utzo Episcopo,

Catholica obefie poflint,

$i enim confecrario [pis-

ond Cozf

nequ

copi abuno Episcopo celebrata pro irrita habita fuif

dwn pluves 'qolzi*z'neïi 4on poffuut.

dilige

fet, hanc poriffimum rationem Sacti Scriptores ur-

nem t

Varia fuit in Ecclefia circa Epifcoporum confecra-

fiffent & urgere debuiffent, ut tales confecrationes

nonn

tionem difciplina. laterdum ufus obrinuit, ut cum

impedirentur. Cum autem ratio illà non allegetur ;

[!

glori

cuidam Ecclefize ordinandus effet Epifcopus, Metro-

facile hinc colligitur confecrationem, a duobus Epis-

gh'a n

politanus & ceteri Provincite Epifcopi ad perágen-

copis vel etiam ab udo celebratam, non fui(fe habi-

nec F

dam confecrationem convenirent.

Id defuo tempo-

tam pro irrita,

re teflatur S. Cyprianus Epift. 6g. ad Frat. Hisp.

polTet

Quin Hiftori& Ecclefiafticae plura fuppeditenr ex-

C

» Quod apud nos, inquit, & fere per Pfovincias

émpla Epifcoporum, qui nonà duobus modo f(ed

3

)

univerfastenetur, utad ordinationes rite celebran-

lus ce

ab uno etiam Epifcopo ordinati fuerunt: quastamen

ceffari

» das ad eam plebem; cui prapofitus- ordinatur;

ordipationcs ràtas fuiffe nullus unquam dubitavit.

,

fecrat

E]

Epifcopi ejusdem Provincie proximi quique con-

Sic a duobus tantum Episcopis confecratus eft

»

veniant, &

Pelagius Papa j uti refert Anaft, Dibliot. in ejus

Qere :

;

Epifcopus deligatur pïebe prafente

potuil

55

&Cb $5

Vita.

Interdum conftitutum fuit,

mtad perfieiendam con-

non e

Sic in Ecelefia Ultrajectina a duobus etiam Episco-

tam

fecrationem feptem Epifcopi convenirent, utconftat

pis peracta eft TJacobi 'P'orrii ordinatio , cui. vice ter-

ex

n.21r. Concilii Arelatenfis: * Debhis, qui ufur-

qualis

tii Episcopi affiftebat Balduinus Catzius Capituli Hare

» pant fibi, quod foli debeant Epifcopum ordinare,

lemenfis Decanus: ut videri poteft Bar. S. pte. à. fol;

et, u

» plàcuit ut nullus. hoc fibi praefumar nifi a(fumptis

üpere

459*

Quin llluftriffimus Hérinx lEprenfium Epifco-

Ma

» fecum feptem aliis Epifcopts, ;;

Sed cum fzpe

pus afferit; de Sacram. Ordin. n.6r. fe vidiffe trans-

perdifficile effet omnes vel etiam feptem ejusdem

Epifc

fümptum indubiratum lirrerarüin. Apoftolicarum de

Provincie Epifcopos in eundem locum «convenire,

1. Pebr. 1647. ubi Ponrifex concedit, ur ab unotan-

Epifc

nfecrandum

piend

hac maxime difciplina viguit, ut ad co

tum poffit confecrari , atfiftenribus duabus perfonis

Epifcopum tres Epifcopi convenirent, Et hoc fta-

in dignitate conítirutis. TP'rederico etiam. Schenkio

Áialio

fem i

tutum eít in Concilio Niceno Can. 4. citato Dift, 64.

Ultraje&ing Sedis Archiepifcope concetfit Pius IV.

C.:. *« Epifcopi ab omnibus, qui funt in Provin-

ut a duobus taritum Epifcopis poffet confecrari. Vi-

tum f

» cia debent ordinari: fi vero hoc difficile fuerit vel

de Ba[o So' pc 2- fOL I I.

gerit,

9?

aliqua urgenre neceffitate, vel itineris longitudine,

.Nac plüres quam düos neceffarios e(fe decernit

Ynt,

,

?

certe tres E.pifcopi debent in unum congrega

1

primus Canon (ut vocatur) Apoftolicus ; dum ju-

Cinati

2

ri. '-,,

bet ut Epifcopus à duobusauttribusordinerüur, QCui

pipe

Huic Sanc&

iori confonat hodiernum: Pohtificaïe

Canoni confonat Auctor Conftitutionum Apoftoli-

N

Romanum tit, de Confecrat. electi in. Epifcopurn.

carüm L. 3. C. 27.

» Jubemus, inquit, ut a tribus

Danpg

Quod prazter Epifcopum con(ecrantem duorum Epif-

» Epifcopis Epifcopus ordinetur, & ut minimum a

eledi

coporum prafentiam requirit: 24

dfiut, ait, ad miunus

» duobus, ita ut ab uno confiitui nori poilit. » Ra

Fpif

duo Epifcopi.

tionem additurus, minime dicit, ordinationem quam

eXpet

Rationem difcipling , quae ad peragendam Epifco-

unus Epifcopus celebrarit irritam efle : $a. fe/imo-

» ma

pi confecrationem Epifcopos plures exigit, jam pri-

uiutm duovum C? trium cfle frmius.

Additque :

» Dl

dem produxit Innocentius [. in Epift, ad Victric, apud

59

uod fi neceífitas coegerit ab uno ordinari, quod

b a(Hl

Gratianum Difít, 64, C. 4.

« Ne unus Episcopus

» propter períécutionem autaliam caufam plures ad-

5 COT

» Ordinare praeefumat Epifcopum, ne furtivum bene-

» effe non poffint, afferatur decrerum commiffionis

de tár

» ficium praeftitum videatur; ** non ait ne vana & ir-

» plurium Epifcoporum, ,, Hinc videmus confe-

C

rita fit ordinatio; fed ne furtivum beneficitim preefti-

crationem ab uno etiàm Epifeapo celebratam in cafü

ordia

tum videatur,

neceffitatis non tantum pro valida habeti,

(ed etiam

Epif

Ejusdem mentis fuiffe Gregorium Magnum liquet

pro licita.

lm

ex Epiítola ejus 3 1. lib, 12 ad Auguftinum Anglorum

Exemplum co

nscrátiónis Epifcopalis abüno Epi(:

potur

Apoítolum ; ubi de Epifcopi confecratione traétans

copo peraéte füppeditat nobis Hiftoria Ecclefiattica

n

preter confecratorem Épifcopum plurium Episcopo-

"'Theodored lib. V. C. XXIII.

lbi enim narratar quod

BUÍ

rum prafentiam requirit; haud quidem fie confecra-

Paulinus Epifcopus Antiochenus folus Epifcopam

tio eflet valida, fed ut confecrationis teíles elfent :

XV,

ordinaverit Evagrium 5 nec eo tamen fecius Occi-

Qu

Tibi tauquam tefles affiflent.

dentales cum Evagrio " communionem coluerirr.

Non abfimilem rationem in litteris ad Aegem Hi-

Quin imo lanocentius T. Epi(t. .14. pacem & eoms

app

bernie dedit S. Anfelmus Cantuarienfis* nam pofít--

thunionegm cum Qeccidentali Eccletia Alexandro An«

&l gm

quam morem illius Regniimprobaffet, ut Epifcopus

tiochenorum Epifcopo non alia conditione obrulir,

tiorie,

perinde ac quilibet Presbyter ab uno Epifcopo ordi-

nifi omnes eos, qui cam Évagrio coramunic

»

gveranä

05

naretur, fic profequitur: * Mipus quam a tribus E-

ad fuam communionem reciperet,

m Epifco-

deini

" pifcepis ordinari non debet, cum propter multas

Alterum exemplum rexüat apud Synefiu

oli

pum

N

Resorumio DD.

LOovANIENSIUM,

403

Va

)

ls

pum Cyrenes Eþifi*. 67. Cujus'antecefï'or beatus

Ferrando, Exempla etiani deiis, qui a. duobus tan-

Philo, ur Synefiusrefert, folus Palabife Epifcopum

tum Epifeopis confecrari fünt; profert; primo duo-

Bpif

Hac autem coníecratio adeo

ordinavit Syderium.

rum, qui apud Numidas foli ordinaverunt Epifco-

non fuit habita pro irrita, ut Mágnus Athanafius, li-

dórt

pum; deinde Timotheum Elurum, Petrum Mogum,

cet ordinationis illius conícius, Syderium ob fingu-

Armentarium, & Pelagium primum in exemplum

'ODus

lares ejus dotes Metropolitane Ecelefiee in. Ptole-

"Dis.

adducens, fic concludit. ** Hujusmodi exempla ad-

maide praefecerit: fperans futurum ut ille fcintillam

» ducere poífim longe plura.

Quare certum peui-

m q.

fidei, qua ibi fupererat, foveret, & magismagifque

ünine

» us eff , Epifcopum) ab uso Epifcopo valide ordi-

accenderet, Synef(ius hoc factum excuíans , ratio-

) 72(1;',2-

Optg.

Id ipfum autem in neceffitatelicitum effe, cum hec

) aC

nem ex acerba temporum conditione petit: cujus

etiam acerbitatis tantam cenfet effe vim , ut Cano-

disciplina rantum fit inftitutionis Ecclefiafticee, prae.

COn-

num pracipuos nonnunquam praetermirti permittat,

ter hic allata eadem fere argumenta probant, qua

imo precipiat,

Formidolofis , iuquit , temporibus

capite tertio hujus differtationis artülimus.

'ah&aa

Jummum jus pretermitti necefJe ef. — Additque Mag-

Igitur fi ad hec omnia animum attendamus, fimul.

mu

num Atbanafium id tempori dediffe. Quis itaque

que cogitemus , quanta in Ecclefia Ultrajectenfi fit

TT

neget Epifcopum Ecclefiae Ultrajectinge etiamab uno

Epifcopi;neceffitas, fine dubio concludemus eum qui

Pioni

Epiícopo ordinari poffe : quandoquidem illi, ut ante

rite fit ele£tus Epifcopus, fi tres Epifcopi per debi-

Lipis.

probatum eft, omnino neceffarius fit. Epi(copus;

tam diligentiam obtineri non poffint, ab uno etiam

uf

neque tres , ut ponitur , Epifcopos , quantamlibet

$ uf«

Aatiftite confecrar? poffe,

diligentiam adhibeat , ad celebrandam confecratio-

Ontg

nem obtinere poffit? Saltem hoc pradicta Ecclefiee

C.AXP OT V..

etüf.

non tiegaflet Gregorius Magnus, qui Auguítino An-

ipi

glorum Apoftolo poteftatem dedit Epifcopum in An-

4 Epifcopi temeautur fuccurrere Ecclefie Ultrajetli-

habi-

glia nullis aliis prefentibus Epifcopis ordinandi, do-

na ?

nec Epifcopos ita confecratos ad confecrandos alios

Quigaim ad boc temeantur? Et quibus in re-

'l(u: ?

Lv

poffet affümere : ut refert Beda in Hift. Angl. , r.

fed

C.27.

Notandum autem eft, ut confecrationem fo-

Capite hoc pröb.abimus Epifcopos debere f'uccurQ

lus celebraret Auguftinus non omnimodo fuiffe ne-

rere Ecclefiee Ultrajectinaze , in praefentibus ejus angu-

1me.1

'

ceífarium, cum Epifcopi Ecclefie Gallicanz ad con-

ftiis; & ad hoc adítringi primo quidem ac pracipue

;

el

LI

fecrationem peragendamin An

D

o]

liam potuiffent acce-

vicinos Epifopos: fed illis hoc (aum officium negli-

;-.

du

dere: vel confecrandus in Galliam ab Auguttino

gentibus, etiam quoslibet alios; neque affectu folum

potuiffet mitti , ubi plures confecrationi adftitifTent;

& precibus, fed eriam opere atque miniflerio.

ïSCO.:

non enim tam magna eft locorum diftantia neque

Conftans e(t SS. Patrum & Scriptorum Ecclefiafti-

r

tam incommodus in QGalliam trajectus, Verum

corum fententia Epifcopos in Apo(tolorum loca füc-

qualisqualis ifta difficultas Gregorio füfficiens vifa

ceffiffe: quadere mentionem faciens S. Hieronymus

:

10j

eft, ut Auguftinus Epiícopi ordinationem folus per-

Epift, 54..— 2 4pud zos, inquit, 24poffolorum locum te-

"

aperet,

ment Epifcopi. .Ex fic pallim alii Patres. ^ Quid eft

qnse "

Major fane erit neceffiras confecrationis ab uno

Apoftolorum locum teuere, nifi vices agere Apofíto.

(à

Epifcopo celebrande, fi quis ele£tus ad remotiores

lorum, & illorum loco pree(fe Ecclefie ? Adeoque

E&!Q-

Epifcopos, quam Anglicanis faciendum fui(Tet, acci-

partes illorum fant, Apoftolorum follicitudinem fibi

'rhs

piende confecrationis ergo proficifci fit paratus: vel

fuüfcipere;. fic ut illi; qui locam Apoftolorum tenent,

zkig

íialios Epifcopos ad impendendam fibi confecratio-

etiam Apoftolicum hoc di£tum vere proferre poffintz

h

nem inftanter & fuppliciter invitet,

uod fi praefti-

Prater ea, qu& intrinfecus fuut , inflautia mea guoti-

V

tum fuerit ab eo, quem Capitulum Ultrajectenfe ele-

diana, follicitude ommium: Ecclefiarum : quis infivrha-

gerit, & neutro cafu plures Epifcopi obtineri potue-

tur, C9 ego ton infirmor €9'c.

Hanc fuifIe f(ententiam.

UM

rint, procul dubio Gregorius Magnus judicaret or-

Cealeítini Pape patet ex actis 3. párt, 2, ^ Synodi

H

dinationem a fingulari Epifcopo rite & fiue ulla cul-

Ephe(ine ; quam dictus Pontifex his verbis alloqui-

Qu

pa perfici poffe.

tur: ** Hec ad omnes in commune Domini-Saácer-

Neque id abn

uerit Curia Romana, que tefte Fao-

99

dotes mandatae predicationis cura pervenit: Ze.

.Uli*

us

nano hanc agendi rationem hodie fequitur utii, qui

reditario in banc follicitudimem jure conffringimur ,

electi funt Epifcopi z partibus, ab uno promiscue

14

quicumque per diverfa terrarumloca Apoítolorum

M

Epiícopo confecrari potlint.

Sic enim eorum litterze

95

vice nomen Domini predicamus. Dum illis dici-

expediuntur: ** Tibi... Presbytero ut a quocumque

?)

am

tur: ite, docete omnes *gemes, advertere debet

10

» malueris Catholico Antiftite gratiam & communio-

Frarernitas Veftra quia: accepimus generale man-

??

u

» nem Sedis Apoftolice habente, accitis & in hoc illi

datum : & omnes nos id agere voluit, quibus fic

d

$

,

affiftentibus duabus vel tribus dipnitatibus, munus

?5

in commune mandavit officium.

Neceffe eft, uc

»

lu

confecrationisrecipere valeas, F'agn.ad Cap. 7. »€

competenter noftros fequamüur Auétores, fübea-

de témp. Ord. No. 20.

?5

mus omnes eorum labores

nis

29

.fimusin lionore. ,,

»

; qiuib.us- omnes fucc;ef-

le

Convenienter ad has litteras plures EÉpifcoporum

ordinationes, anno proxime elapro, ab uno in Indiis

Cui prorfus confonat quod

Nicolaus I. ad Gallige

!

m

Epifcopo peracte referuntur.

Epifcopos fcribit, Epift.42. * Quamvis fingularum

- ]mo etiaui paffim Theologi, qui plurium Epifco-

Ecclefiarum, quae propter diverfitatem terrarum

J

porum prefentiam requirunt, aíferunt in neceffitate

mulre effe dicuntur (cum una fit & 'unica (ponfo

ab unico Epifcopo poíTe Epi(copum confecrari.

Vi-

fuo &c.) Pater & Epifcopus & Póntifex Dominus

1»3

de Morinum de S. Ordin. pr,. HI, Exerc: IV. C.2, N.

Xl

mofter Tefüs Chriftüs exiftat, . , . , . fubiturusta-

XIV. Bellarminum de notis Ecclefizelib.IV

?*

m

"

C 8. alios-

men ad Corlos hanc. Apoftolis commendavit; ac

que plurés.

,

)

per.eos ranquam hareditario jüre füécefforibug

vl

Sed omnium inftar fit Chriftianus Lupus, qui in

)

ii

eorum, nobis fcilicet quos Paftores, & Epiícopos

appendice ad Canonem IV. Concilii Niceni plurimis

2

& Ponrifices fuper ipfam. conftituit ; ejus provi-

'rl

argumentis & exemplis probat validam effe confecra-

f

» dentiee curam indulfit; quafi pro patribus nari filii,

tionem ab uno perfectam. — Et primo afferit Apofto-

85*

& pro eis conflituti principes in'omnem terram,

]

los.& eorutm fucceflores frequenter folos ordinatfe:

9)

imitatores eorum effemus, fieut & ipti Chrifti. ,,

deinde recenfet exempla Auguítini Anglorum Apo-

Hi Summi Pontifices; quod hicinotandum eft, aper-

: te afleruünt nontantü

ftoli; Evagrii; & privilegium Ecclefie Romane ex

.

í

mfe ] (äd quos

libet étíam Epif-

$upplem. Oper. as Ejpeu Pars IV.

Eeea

" COpos,

404

Rrzsotvrio DD. LdVANltNmUM.

"

copös, Apoftolorum vices gerere, ut Celeftinuslo-

utilitati lim'iresp fuos transgrediendo confulere , fed

monïlü'

quitur ; & hereditario jure. Apoftolorum efIe füc-

id fibi ex officio faciendum judicabat * 7Zmore Dei ,

Suz p

cefTores, ut ait Nicolaus I.

fe

Addunt ex hoccapite ad

ait, Doc fmmus faceve compulfi. — Additque , ut ita fa-

omnium Epifcoporum officium pertinere , ut omnes

ceret pracip

ue fe émpullum fuifi

J n

Je vcbm*z'ïateä Chrifü,

rÜ

Apoftolicos fubeant labores , non in fua tantum pe

- que omnibus preponitur.

culiari Ecclefia, fed fi.Ecclefiarum utilitas id. exigat ;

Epiphanio in memora

ta Epi(ïöla confentiunr Illu-

d €Udl[

ftriffimi Gallize Prefules , cujus Epiftole hoc eft ini-

momlm

ubique in omuem tervam.

Haud aliter feculo nuper el

apfo de Epi('cc)patu*s'of-

num.

* Limites habetjurisdictio Epifcoporum, non

dem &X

» habet charitas. . . . .. [taque veteri & Apoítoli-

rinis

ficio.& munere judicarunt preeclari Galliee Antiítites.

Cum enim tunc in Anglia magnee inter Catholicos

»

co inftituto, fi qua in Pareciis noítris fchismata

corurm.

turbe flagrarent, infignes illi Antiftites partium fua-

oriuntur aut hereíes, auctorirate compefcimus :

y Eff

rum effe duxerunt , follicitudinem fuam extra terrni-

»5

fi alibi, medemur amore: qui tum demum Chri-

nenfem

nos Ecclefie fuae imo extra Regni Gallicani limites

»

fto dignus eft, animarum noftrarum Epifcopo,

jduxit

-porrigere, & fideles Anglize cura fua complecti. Sic

»

cum.omnes complectitur, ficut ille pro omnibus

dacaat

enim ea occafione triginta quatwor Galli& Epifcopi

5

mortuus eft. ,, .Amor autem ille, fi verus eft,

dio p

Reverenditfimos Conítratres fuos ejusdem - Regni E

debet & opere comprobari, adeoque ficut Epipha-

fotavit

pifcopos per Epiftolam alloquuntur: ,, Omnes illud

nium excitavit, ita & alios Epifcopos excitare debet,

je 0X

» Apoftoli ufürpare & poflumus & debemus : in-

'ut quoties id ad animarum falutem aut Ecclefie urili-

Chrilli

, ftantia mea quotidiana, follicitudo omnium Eccle-

tatem pertinet , a

cludete

;

liarum -etiam .iiïgclelïïamt'n güra—m

» fiarum : quis infirmatur, & ego non infirmor?

fufcipiant.

Exh

». Quis fcandalizatur & ego non uror? ,

Neque hoc t

um tantum Tuade'—re debet chariras,

cum fidelium quorundam falüti non fatis invigilatur,

pis ia

Nonne ex his omnibus claré elucet Epifcopos À-

currant

oftolis, ineorum officio, follicitudine, atque labo-

ut in caufa Epiphanii, fed vel tum maxime cum fide-

lesinjufte vexati aut oppretfi auxilio indigent. Con-

pi cum

re, fucceffiffe heredes ? Porro Apoftoli procul du-

egregic

bio officii füi effe duxiffent Ecclefi& mifere afflictee,

tigit id tempore S. Cypriani in Ecclefia Arelatenfi,

cui tum Epiícopus prafidebat Martianus , Novatia-

]am :

ualis eftilla; de qua modo agimus, pro viribus fuis

ne as

í

u

ccurrere; adeoque & Epiícopi id modo praílare

nis favens, &fidelibus perinfeftus. Qua occafione

dent c

tenentur,

S. Cyprianus ad Stephanum fcribens, &íuum & Sre.

cum F

- Iftud Epifcoporum officium haud obícure eluce-

phani munus effe judicat Ecclefie illi fuccurrere.

id effi

bit, fi confideremus, quem in finem jure divino infli-

»:Qui rei, inquit, Epift, 67. noítrum eft confülere

ranti f

ruti fint Epifcopi: quippe juxta illud jus non folum

» & fübvenire, Frater chariffime. ,,

Paulo poft ra-

fuz particulari Ecclefie , fed Ecclefie univerfali, cu -

tionem addit, ob quam &ipfe & alius quilibet £pif-

À

pisinc

ramintendere debent. Neque partem tantum Do:

copus diéte Ecclefize ferre opem debeat : ;, Eifi Pa-

cili $a

minici gregis, fed rotum gregem, pafcere &fovere

» ftores multi fumus, unum tamen gregem pafci-.

tenentur,

juroni

Ita fenfit Joannes Papa 1. fcribens ad Za-

» mnus, & oves ugiverías , quas Chriftus fanguine

an P

chariam Archiepifcopum.

« Hujus rei gratia vobis

??

.fuo & paffione quzfivit, colligere & fovere de-

»

Ti

» &nobis (ancta commiffa eft Ecclefia, ut pro omni-

bemus 5 nec pati fupplices & dolentes fratres no-

officim

» bus laboremus , & cunéctis opem ferre non negli-

2

ftros crudeliter de

»

calcari. ,,

[pici , & fuperba prafumptione

donius

» gamus. , Eandem in fententiam Simplicius Pa-

cum f

pa ícripfitad Acacium Conftantinopolitanum Epifco-

Secundum hanc füuam fcientiam aliis fzepiffime Ec-

um; * Fidelis, inquit, fervus oftenderis, fi non

chiepil

clefiis opem prieftitit: adeo ut Gregorius Nazianze-

- tantum in Ecclefia cui prefides , fed ubicumque po-.

nus Orat. 13..S. Cyprianum, ob illius laudabilem

politan

pro aliis Ecclefiis follicitudinem, laudetut Epifcopumm

finpul

» fuerir , pro unitate Catholica & paternis definitio-

» Ribus füadere non renuas. , Pontifex ille hocE-

Univer(alem 5 qui non fue tantum & 'Africang Ec-

Copun

clefize intenderet, fed follicitudinem füam per Occi-

Chiepi

pifcoporum officium, de auxilio aliis etiam Ecclefiis

ne Bit

praftando, tam flrictee neceffitatis effe cenfebat, ur

dentalem ; Auftralem , & Borealem mundi plagam

Epifcopum, qui officium hoc cum implere poffet ,

circumferret,

fis qu

'

n

L

negligeret, tanquam infidelemEccie(iæ (ervum tra-

- Euftathius Antiocherus Epifcopus haud minus

Jutei

€aandum effe judicaret.

quam S. Cyprianus períüafum habebat ad Epifcopo-

33&1

» der

rum officium pertinere, ut aliis etiam Ecclefiis fub-

: Cptimo quidem ïüre -EpifcopmumjmïSdiæo Cler'

veniant : & ex iíla perfuafione zelum operamque

» nol

»nh

tis limitibus circumícribitur ad majorem Ecclefiz uti-

fuam non fuee tantum Écclefie , (ed & aliis quibus-

litatem : verum ubi finis hic ceffat, & potius eftere

cumque impendit, Ob quam rationem egregie lau-

De

Nec

tür n

Ecclefie, utquis Epifcopus jurisdictionis fuze termi-

datus eft a $. Chryfoftomo, Homil. de Euftat.

nos excedat, libere excedere poteft.

lta (e geffit

?5

vero hic, ait, tantum providentia ifta ufus eft, (ed

glos :

» & quoquoverfus dimifit, qui docerent, liortaren-

Epiphanius, qui cum Cypri effet Epifcopus, ob Ec-.

&l 0r

clefie utilitatem jurisdiétionis fuz limites exceflit,

?5

tur, difputarent, omnem hoftibusaditum praclu-.

Confo

& fuüb Diccefi Hierofolymitana in Monatterio Beth-

55

derent,

Preclare enim a Spiritus S. gratia didice-

Teprel

lehem Paulinianum , S. Hieronymi fratrem , prius

H

rat Ecclefie Prafülem non eam folum, quasei a

- Va

Diaconum deinde & Presbyterum ordinavit.

Adhazc

25

Spiritu S. commiífa eft, fed & omnes per totum

panda

Monafterio illi, in fpiritualibus pene deftituto, fin-

99

ubique orbem conf(titutas, curafe debere, ,,

At

poli

gulari fua cura non parum profuit, & multa ibi egre.

»)

que hoc e facris precibus didicerat.

$i enim pre-

Rifen

gie & laudabiliter inftituit,

Joannes Hierofolymita-

»

ces, inquiebat, pro Catholica a finibus usque ad -

QW p

nus Epifcopus his rebus offenfüs in Epiphanium ex-

99

fines orbis Ecclefia fieri debent, multo magis cu-

d&or

canduit, cui hunc in modum ab Epiphanio refpon- .

»

ram qnoque illi impendere neceffe e(t, & cunétis

hüne

füm apud Hieron. Epift.6o. ,, Ob Dei timorem .

?5

ex equo confulere , & omnibus providere, ,

"

Y vi

Sic & S. Ambrofius jurisdictionis fua limites ex-

». hoc fümus facere compul(i, maxime cum nulla fit

n neg

» diverfitas in Sacerdotio Dei, & ubi utilitat; Eccle..

ceffit, dum Sirmium, ut ibidem Catholicum Epis-

icui

» fi& providetur. Nam etfi finguli Ecclefiarum E-

copum inflituerer, perrexit;. & potentie Imperatri-

Tahr,

». pifcopi habeant füb fe Ecclefias ,. quibus curam

cis Juftinze, que ab Arianis Epifcopum . ordinari cu- :

Clefi

» videntur imppendere, & nemo fuüperalienam men- .

piebat, reftitit; & Anemium Ecclefie Sirmienfi pra-

iSc

» füram extenditur, tamen preponitur omnibus cha-

fecit: ut narrat in vita $, Ambrofii Paulinus, quem -

Qine

». ritas Chriíti. ,

Sanétus E;piphanius, uti videmus,

etiam fancti Viri zelum.a Deo miraculo dicit confir-

EU

non tantum fibi licirum in hoc cafü putabat Ecclefiae

matum. Sirmium autem-eratin Illyrico, quod nun-

l

nun-

Rzsorurio DD. LovaNiENsIUM,

405

quam Ecclefia: Mediolanenfi fubfuiffe probant Tille-

clefiae Gallicane Przfules , qui feculo nuperrime e-

[*

montiüs in Vita Ambrofii, & Auctor Geographie

lapfo Ecclefiae Anglicanz afflictioni commiferati fgnt

t f

Sacre p. 71. & 72.

ut proprice,

j Wl,

uvat ipforum verba ex Epiftola mox

Sed & illuftre exemplum zeli Apoftolici fufpicere

laudata fübjicere: * His de caufis factum eft, Fra.

it]l

u.

licet in S. Hilario Pictavienfium Epifcopo; qui primo

» tres Reverendiffimi , ut noftra fuerimus arbitrati,

pro fide in Phrygiam relegatus Catholicam ibi fidem

» que effent Anglorum ; nec minus miferanda illius

( Ini

defendit * deinde in Concilio Seleucise veritati tefti-

,Don

» Eccdefie vulnera fenferimus, quam fi nobis ipfis

monium reddidit. — Conftantinopoli etiam, curn ibi-

3

,

eflent inflicta,

oftoli

dem extremum fidei periculum animadvertiffet, A-

Sicut Ecclefiae Ang;licanæ vülnera fenferunt Illu.

Iu

rianis liberrime reftitit, In Gallias e prelio bereti-

flriffimi Galliae Pracfules , ita vulnera Ecclefiae Ultra-

hus *

corum, urait S. Hieronymus, revertentem complé-

jectina a proximis quibuscumque Epiícopis par eft

;

Chri.

xa eft Galliarum Eccle(ia 1 Gallos autem per Arimi-

perfenti(ci.

*

COpo'

nenfem perfidiam deceptos per Epiítolas& Synodos

Nomine proxi

morum Epi('coparum plerumque

Itibus

induxit, ut detectam fraudem Ariminenfis Synodi

cenfenturilli, quorum Ecclefiaftici 'imires afflictae E.c.

j eft'

damnarent.

In Italiam denuo inftaurandze fidei ítu-

clefiz limitibus proxime junguntur; aut qui minimo

dio profectus, Mediolani Auxentium Arianum con-

interítitio ab illa funt remoti: verum iftud non fem-

lebet

futavit, aliosque pro fide labores ubicumque egre-

per geometrice dimetiendum eít, fedattendendz cir-

ütili

gie exantlavit.

Ecce quomodo charitas ejus pro

eum(ítantiz; quibus fit ut Epifcopi, quamvis aliis re-

üram

Chrifti Ecclefia propri Dicecefis limitibus non con-

motiores, afflictis Ecclefiis nonnunquam commodius

cluderetur,

& opportunius auxilio effe poífint.

lg,

Ex his perfpectiffimum fit , iftud muneris Epifco-

Cujus rei exemplum nobis fuppedirat Joahnes Ma-

atur,

pis incumbere, ut negleétis & afllictis Ecclefiis fuc-

gnus , Upfalenfis Archiepifcopus, ia hi(t, Goth. &

fida

curranr: & huic muneri ab iis, qui fpiritum Epifco-

Suecor. lib. 17. C. 18.

Cum enim Olaus Scotkon-

COf

picum Epifcopi nomine communem tum habuerunt,

nung apud Suecos regnaret, fides Catholica in Reg-

enfi,

egregie fatisfactum fuiffe,

no illo penetora inrerierat, Epiícopi Germanize prae

a(d»

]am autem cum rriftis adeo fit Ecclefige Ultrajecti-

aliis erant Suecie vicini; non tamen illi fed Auglica-

ong

na (tatus, ut Capite primo demonftratum e(t, evi-

ni Epifcopi Suecis auxilio venerunt,

9. Sigefridus

Ste

denti confequentia concluditur ad Épifcoporum offi-

Eboraceníis Archiepifcopus, fuam etiam Ecclefiam

V,

cium pertinere, ut dicte Ecclefiee auxilium praftent:

relinquens, in Sueciam profectus eft, ibique fidem

]

W

id eft, ut afflictae folatium exhibeant & penuria labo-

egrepie inftauravit, Quam ob caufam tum a reliquis

in

ranti füccurrant.

Anglie Prafulibus, tum ab Aneliz Rege, multum

pil

Atque imprimis munus iftud vicinioribus Epifco-

eft collaudatus; & in Sueciaioter Apoftolicog labores

pi

pis incumbit , quod colligere licet ex Canon, 5. Con-

fancte defunctus, ab ipfo Deo corona

»

gloriae decof

ci«

cilii Sardicenfis; quo preecipitur ut in folamen & ad-

-

ratus eft.

IIfd

J

uroriurm neglectae aut affliétae Ecclefie veniant ex vi-

[

.

Nonnunquam etiam fancti Ecclefiarum Prafuleg,

de

cinis Provinciis Epifcopi.

ob fidem & veritatem Ecclefiis fuis ejecti, in iis Ec-

.in ejufmodi cafu,

no

I(tud vicinorum, Epifcoporum

clefiis, per quasiter faciebant, aurfub quarum juris-

Jne

officium effe períuafiffimum habebat Apollinaris Si-

dictione commorabantur, gefferunt (e pro proximis

donius, Alvernen(is in Aquitania Epifcopus : quare

Epifeopis. Etenim cum tales Ecclefias vel afflictas vel

i

cum folusin iffa Provincia Epifcopus fupereffet, Ar-

Epifcopo orbatas viderent, auxilium illis, quocum-

o

chiepifcopo Bituricenfi , qui Provincie iftius Metro-

que modo poffent, pratare non dubitabant.

2

poliranus erat, nuperrime defunéto: neque folus ob

.. d Athanafium ab exilio fuo redeuntem in Ecclefíis,

if

fingulares difficultatesin Ecclefia Metropolitana Epif-

per quas illi tranfeundurm erat, feciTe referunt Socra-

copum inftituere veller; recurritad Acrecium Ar-

tes lib. 2. C. 24. & Sozomenus, lib.3. C. 2 r.

V

d

chiepifcopum Senoneníem : eumque utin in(litutio-

Idem egiffe Eufebium Samozaienum, cum in

ne Bituricenfis Epi(copi fibi adeffetrogavit. Impri-

Thraciam exul miffus effet , teftis eft Theodoretus

m

mis autem notanda eft ratio, quam rogationi fue ad-

BERUCI.

Et quidem praeclari illi Prafules in iftius-

ngit: ,, INe te, ait, quanquam Senonum Capur,

modi cafibus f& pro vicinis afflictarum Ecclefiarum

us

ju

0

?5

& inter hec dubia fubtraxeris intentionibus me:

Epifícopis non absque ratione geflerunt, ldeo enim

?5

dendis Aquitanorum : quia minimum refert, quod

pracipue vicinorum Epifcoporum eft afili£ctis Eccle-

D

?

nobis eft in habitatione divifa Provincia, quando'

fiis fuceurrere, quod illi & melius afflictae Ecclefige

k

955

vulnera cognoícant , & commodius ob viciniratem.

$

in Religione caufa conjungitur.

De hoc vicinorum Epifcoporum o

fficio acïfiipulä-

remedia adhibere poffint.

Eadem autem rationes

tur nobis Gregorius Magnus; quicum accepiffet An-

mapis urgent illos Epifcopos, qui in afHlictis Ecele-

glosad fidem velle converti, & Epifcopos Galliee

fiis verfantur.

llli enim cum non modo vicini, fed

ád opus tam pium promovendum operam nullam

& prefentes fint; tanto melius mali caufam perfpi-.

conferre intellexiffet, Epifcoposillos ob eam caufam

ciunt, tantoque facilius aprà remedja adhibere pof-.

:

reprehenfione dignos effe decernit.:

fünt: Unde quod dicebamus confequitur, Epifcopos

?.

" Verum quidem eft Gregorium agere de propa-

chles interduum Epifcopis vicinis poffe annumerari,

ganda fide, & de Ecclefiis erigendis ; in cafu autem

;ofito agi de fide confervanda, deque Ecclefia. quae

At cum vi"*civniEptiopi, vel quicumque alii illo-

:0

Sed esdem utrobi-

mifere afflicta eft fublevanda.,

rum vicibus fungentes, Ecclefize affli£te atque labo-

que pugnant rationes; nempe Dei gloria,

Ecclefize

ranti auxilium, preftare negligunt vel recufant, tum

decor atque profperitas, & proximi falus. Unde

ad remotioris etiam Epi(copi officium pertinet ut rali

nünc zque Gregorii judicio reprehenfionem Epifco-

Eccletie fubfidium ferat. | Id autem neque aptiori-.

pi vicini incurrerent ,. fi affli£tam Ecclefiam fubleva-

bus verbis neque folidiore ratione probari poteít,

re negligerent, quam eamincurrerunt Epifcopi Gal-

quam probatum fit a Czleftino Papa, quiad Clerum:

licani , qui fcintillam fidei in Auglia fovere neglexe:

& populum Conftantinopolitanum fcribens his ver.

rant, 1mo quo facilius e(t fublevari & reparari Ec

bis rem decidit: ,, Inter Ecclefias Dei, quz ubique.

clefias, quam primum inftitui, eo magis Epifcopi in

» in unum Chrifti thalamum referuntur ,

nihil lppge

his circumftantiis ex officio tenentur omui follicitu-

» fit, nihil cenfeatur alienuim. , Conc. E£phet. D. I.

dine profpicere, ne Ecclefia preedicta omnitio colla-

Et certe cum omnes Ecclefiz. partes, per terrarum

batur,

orbem ubique difffie, nonnifi unam & univarfalem

líti officio congruenter fe gefferunt Illuftriffimi Ec-

Chrifíli, nonne

efficiant Ec'cleüam, quae eft fponfa

id

^

406

RrsoruTIo DD. LovawiENsIuM.,

g

Yt

id omne präüatur fponfe Chrifti, quidquid Gnkgulari

&um oportuit , etiam hic fieri oportet, . Id eft Epi-

hn w

Ecclefie, que fponfz pars eít, pra(tarur ? Quis au-

fcopi , licet habitatione remotifTimi, fi viciniores of-

ür

fac

tem Epifcopus, etiamfiremorti(limus, non exiftimet

ficio fuo defint, debent huic Ecclefie opem pra-

o p

officii fui effs fervire fponfae Chrifti, dum id negli-

ftare.

gitur a vicinioribus ? Dum hi officium iftud negli-

San&i Ancltites afllictas

vEcclefïas variis modis, pro

qoptet

gunt aut recufant, proximus eft, quicumque illi er-

variis rerum ac

.

»f

conati funt.

temporum circumftantiis , adjgvare

i

vire poterit, voletque.

ameOL

Deinde dum eadem cauía a multis tractanda eíl, non-

1. Primo quidem, dum alia rationes non. fuppe-

eyormte

ne dum a vicinioribus quibusdam nepligitur, a remo-

ditabant, folis precibus atque fufpiriis pro iis apud

& from

tioribus quibus communis.eft traétari deber? Id re-

Deum intercedebant.

Hac de re mentionem facit S.

3ppenaïe!

motiores illi procul dubio non negligent.

]am vero

Dafilius, agens de Ecclefiis Orientis graviter vexatis.

idel

a n

ad communem Epifcoporum caufam pertinent fides,;

Sic enim Ícribit ad Occidentales Epifcopos - Noftro

mendo L

pietas, Ecclefide ordo, legitima Epifcoporum infti-

» experimento percepto evidenter vobis nuntiabit

tutio &c, lfta autem cauía modo agitur in Ecclefia

» (Sabinus) ut primum affidua ftudiofaque oratione

Qum K

cip

iur: f

Ultrajectina; atque adeo remotiorum etiam Epifco-

» ad Deum nebifcum certetis. Epift. 61, ;,

conti

porum eft, caufam hanc curare atque tractare.

Cer-

Verum hoc folo auxilio non contentus, ftatim &

»

dice 2

te ita fenfiffet Sidonius Apollinaris , Alvernenfis E-

aliud poftulat: unde fic pergit: ;; Etiam folatium quod

J

pifcopus, quod ex his illius verbis intelligere licet:

9, f' , 11]5

» preftare poffitis, laborantibus Ecclefiisadferrenon

ä,h

pifct

» Quia minimum refert, quod nobis eft in habita-

, recufetis. -

dinaré

» tione divifa Provincia, quando in Religione cauía

2. Dum Ecclefiz diffidiislaborabant, preclari alia-

»

, p vict

» conjungitur.

rum Ecclefiarum Antiflites pro viribus allaborabant,

Preterea quid in Ecclefiee cujusdam afllictione de

ut pàx & concordia ibi reflorefcerent. ld factum vi-

" püma

y qui

.officio Epifcoporum etiam remotiorum ftatuendum

demus ab Africanis Epifcopis, quibus fümmopere

ft, docere poteft fimilitudo ex corporis membris

curc fuit, diffidia inter Romanam & Alexandrinam

,,G-H

y putrh.

defümpta, Ut ut corporis ejusdem membra interfe

Ecclefiam orta componere; adeo etiam ut juxta De-

diftant, a natura tamen edoécta (unt, fibi invicem fuc-

cretum Concilii Africani ea fuüper re litteras dandas

y ml

y düm €

currendum.efle: adeo quidem ut oculus, a minimo

judicaverint ad [nnocentium Papam, — Hec fünt ver-

pedis digito maxime remotus, officium fuum intel.

ba Decreti: «** Placuit etiam ut de diffenfione Roma-

, &ord

hocCan

ligat, neque pedisdigito opem fuamdeneger. Haud

» na&atque Alexandrina Ecclefia ad San&tum Papam

fecus res fe habet in Ecclefia: hanc enim confiderare

» Innocenrium ícribatur- quo utraque Ecclefia inter

jurisdit

licetut corpus Chrifti; quod corpus ex particularibus

» íe pacem quam precepit Dominus teneat.

prefici

Ecclefiis, veluti totidem majoribus membris, com-

Sic & fanctus Bafilius, dum Ecclefia Antiochena

yifcopu:

fatisata

pofitum eft : fic quidem ut. membra illa licet ab in-

diffidiis dilacerabatur, Magnum Acthanafium incita

vicem remota, perinde ut in naturali corpore, alia

bar, utmotus illos componeret.

Ob oculos ipfi po-

getül,.

aliis auxilio effe teneantur.

Den

fita Ecclefie Antiochenz difcordia, fic pergit Epift.

—

Hac confideratione utitur Bafilius Magnus in Epi-

48. , lífla componere & unius Carporis harmo-

w Epif

t P

ftola 7o. ad Italos & Gallicanos Epifcopos, dum il-

» niam reducere illius eft , qui ficcis offibus, ut ad

lorum opem pro Ecclefia Orientali his verbis effla-

)9

nervos & carnem iferum reflituerentur, largitus

Epifcoy

gitat: ,, Dominus nofter Tefus Chriftus quoniam om-

2)

eít, Mafna vero omnino Dominus per Sanctos

tantum.

?5

nem Ecclefiam Dei füum ipfius corpus nominari

fuos operatur, Et hic igitur rurfus excellentiam

tate (yà

??

fuftinuit, &unumquemque noftrum alterius mem-

39

Tuam talium adminiftrationem decere fperamus,

(*um

35

brum declaravit, dedit quoque nobis ut erga om-

2

ut populi turbatio profternatur & tollatur, factio-

fed Blm

25

nes, juxta membrorum confenfum , amice fimys

))

fae vero ac fectarie prelature ce(fent: atque om-

ter coli

??

affecti. — Quapropter etiamfi babitationibus fimus

nes invicem alter alteri in. mutua dilectione fübji-

Clerus

2*

alter ab altero quam longiffime diffiti ac dirempti,

ciantur, verusque robur Eccleíia reftituatur. ;,

copum

?5

rationetamen conjunétionis hujus propinqui fumus

Idem fazepiffime a

.

À

|

b aliis Pat.ribus praftitum effe le-

Qui

23

invicem. Quoniam igitur eaput pedibus dicere

gimus.

N

pis pra

35

non poteft, non eftis mihi neceffarii; plane neque

3. Quin

etiam| afflidtas Ecclefias allevarunf ordi-

p'üpant

)

Vos amicitiam nobisrenuntiarefuflinebitis. ,, .Ex

nando illis Minitros; quod a S. Epiphanio in Dice-

Qumii

quibus verbis mauifefte colligimus etiam Bafilium

cefi Hierofolymitana factum effe jàm ante comme-

Quacui

ro certo habuiffe, quod Epifcopi laborantibus Ec-

moravimus : videlicet dum Fratrem S. Hieronymi

clefiis, etiamfi habitatione ab iis fint remortiffimi , o-

primo Diaconum, deinde & Presbyterum , ordina-

vit..

X

| pem ferre teneantur.

NNec aliter fenfit S, Cyprianus , cum ageretur de

INeque tantum Diaconumaliquem , aut etiam Pres-

ls

Ecclefia Arelatenfi etiam laborante : an Cyprianus,

byterum, adíolatium talium Ecclefiarum ordinabant:

fï'!uii

quoniam ab illa Ecclefia remotior erat, ilius curam

fed fi neceffitas Ecclefiae id expofcere videbatur, non

"t fii

ad fe non pertinere putabat? Abfit longiffime ! Cui

dubitabant viduatis aut afflictis Ecclefiis, etiam juris-

Vi[ä, l

rei, inquit de ifta loquens Ecclefia, ,, noftrum eft

dictioni fuz non fubditis, Epifcopos ordinare, Sic

en

» confulere: addens, ,, Unum efle Chrifli eregem,

Athanafium referünt Socrates lib. 25, C. 19. & Sozom.

Thodü

& plures illius effe Epifcopos, ut fiunus offlcium fuum

1. 3. C. 20. ab exilio fuo redeuntem vacantibus Ec-

!um ;

ligat, alter fuppleat.

clefiis , per quas illi tranfeundum erat, Epifcopos

nilra

neg

ane in hoc articulo non eft alia hodie fequenda re-

impofuilfe.

Hic . vero zelus laborantibus Ecclefiis

lg pey

gula, quam fequenda fuit tempore SS. Cypriani &

fuccurrendi imprimis excelluit in Eufebio Samozate-

Bafilii: eadem eft Chrifti Ecclefia , idem Sacerdo-

no ; de quo hec habet Theodoretus l.4, C. 13.

piltor

mpe

tium, eadem Sacerdotii obligatio , eadem mala in

» Cum multas Ecclefias Paftoribus orbatas intellexif-

Ecclefias incumbunt: quare quod illis Sanctis fuo tem-

3

)

fet, habitu militariindutus, & capite tiara operto,

jts R

pore agendum fuit, id illorum in Sacerdotio füccef-

Syriam , Pheniciam, & Palzftinam peragravit:

foribus etiam nunc ageridum eft,

à

quo tum Presbyteros tum Diaconos crearet, tum

laborantibus

Sanéli illi Patres aliique plurimi, qui

.alia Ecclefiaftica obiret officia. . Quod fialiquando

Ecclefiis etiam remotioribus, dum viciniores officio

jn Epifcopos fecum doétrina confentientes incide-

fuoin hac parte defünr, auxiliandum judicabant ;

bat, eos.Ecclefiis, qua Paítoribus vacabant pra- .

fine dubio Ecclefie Ultrajectinze, fi viciniores eam

??

feci 5

defpicerent, etiam auxilinm ferendum effe judicaffent.

Eadem eít utrobique caufa : adeoque quod iític fa-

D

Tan-.

»

[

J

i,

ä

Resorürió DD. FovaNtENsIUM,

407

b

$0f.

"Tartum abfuit iftam hujus fanti diligentiam culpa-

eidem fuccurrere, mi

i

niteriüm Ep'iïï:dpa*e impenden,

h

ri, ut ob eandema preclarioribus Epiícopis maxime

dó.

Uti enimin hac Di

faerit collaudatus, Inrer illius ldudatores imprimis

fï"erta'tioüe recteanimadvertitur ;

Dto

non pré&tereundas eft S. Bafilius, qui Eufebium Samo-

omnes Epifcopi tariquàm (ucceffores Apoftolorum in

Vite

fatenum bis verbis affatur: ,, Perfuafus (um quod

folidum vocati funt, ut cüram füam Paftoralem in

» propter lacrymas E

d

v Vl

efiarum, «& gemitus quibus

mundum univerfur protendant , ubi neceffitas & cha-

)pe«

» poft T'e inzemiícunt omnes in vira Te hóminum

ritas id exegerit.

pud

, amator Deus confervaruris, fir, ,

AU1

Similibus elogiis

Quod enim poft rémpora ApoftoJorum fingulis E-

It$,

exornatur a Grecorio IN

d

£G

1

nzeno,qui colamnam eum

pifcopis portio greeis Dorminici fit affignata, quam

QUIS,

& firmamentum Eccletize, tum & luminareiu mundo,

quisque regat & guberner, hiectamen portionis atfig-

[ty

appellaré non dubitat, Epift. 29. ad ips, Itague dum

natio nequaquam eos abfolvit acurà, quamgreoi Do-

übit

id e re Ecclefiae videbatur e(le, euam E.pifcopi infti-

minico, per univerfüm mudum diffufo, exhibere

One

tuendo ÉEpifcopo illi fübveniebanr.

e49*.

jabentur, ubi charitas vel neceflitas id poftulaverit.

Quin id diferte a Patribüs Sardicenfis Cóncilii prée-

Preterea folide adflrruitur, quod eaàomnia, quie

E

n

cipirur: Canoneenim g. (gr.6.) iradécernitur: 4Si

circa ordinationem Épiícoporum, puta, de triugi E

2»

Qod

contigerit in ana Provincia, inqua piurimi (in Co-

pifcoporum atfiftentia, aut confirmatione Metropoli-

,5*

dice antiquo manufcripto "'huaneo legitur, zo£

tani, aut Sedis Apoftolice, pro bono difciplinz pet

Dvit

3*

plurimi) fuerint Epi(copi, unum forte remanere

Canones fancita fünr , aurconfüetudine inducta, om-

55

Epifcopum; ille vero pernegligentiam noluerit or-

nino celfare debeant, ubi charirás vcl rreceffitas fide-

il

EE

dinarefzpifcopum, & populicoavenerint3 Epiíco-

lium id exegerit. — Quodque qui, hujufmodi neceffi.

inl

35

| Vi*

pi vicinde Provinci&e debent illum convenire Epifco-

tàte oceurrenté , fuccurrere neoligerent , preetextü

53

pum, quiinea Provincig moratur? & oflendere,

quodea, qua per Canones autconfüetudinem intro-

W

am

»

quod populi fioi petant Rectorem, Erhocjuítum

duéta fünt, obfervari non pofTent, oftenderent fe Cá-

»

e(fe, ut & ipfiveniant, & cumeo ordinént Epiíco-

)e

nonum & difciplinz litteram, qua occidit , potius

9)

pum. Quod fi convéntus litteris racuerit & dif(Ii«

quam Ípiritum, qui vivificat, pràe oculis habere.

dus

E

?,

q.

mulaverit , nihilque refponderit , tunc fatisfacien-

Abfit enir ut [cclefia füatm difciplinam , unice in

5

L]

duüm effe populis, ut veniant ex provincils vicinis,

falutem & apturn revimen fidelium inductam, (ervarí

nà

» &ordinent Epifcopum, s . Quid apertius quam

vellet ubi hec zdificationi & (aluti populi obeffer.

n

hoc Canone diferte precipi, ut Epifcopi, etiam extra

[v

Itaque cenfemus ia hifce circumftaütiis, & mi(ero

jurisdicttonis füzlimites, viduatis Ecclefiis Epifcopos

fára E£cclefige Ultrajectin&j proutit hac Differtatione

d

preficiant; tum fcilicer, cum populus id perit, & E-

defcribitur, pofle per unum Epifcopum Electum pe£

pifcopus illead cujus officium id fpectabat muneri fuo

Capitulum in Epifcopum cnnfecrari, & huic Ecclefide

iL

fatisfacere negligit, fatisfaciendum non tantum indul.

prafici. . Íta refponfüm L

00«

vetür, fed etiam mandatnr,

1732.

QVanig, die Iz.D'ecem*bïriä

ML

Deinde, utipater, folahic Ecclefiz vidaitas fufficit

Cerat fignatüm)

u

ut Epifcopi tali Ecclefize fübvenire ex. officio renean-

Z.B.van Espei, |. U. D; & SS. Càn. Pro£

«l

tur, Profe&to partes illi. riulto magis judicaffent ab

Amaudus Z'aubezy, 1. U. D. & Anteceffor Primar.

u$

Epifcopis tali Eccle(ize faccurrendum etfe , quee non

F. Ferfcburen , S.'T.D. & Profeffor, Collegii Alti-

0$

tantum jama duodecim annis viduhta eft, fedin yidui-

€ollenfis Praefes.

[

tare fua plurimis malis afftigitur.

Infrafcriptus INotarius publicusdeclaro &atreftor, (i.

ïS)

Quod Ecclefia Ultrajectina non viduata folum fit,

prafcriptas fignaturas effe refpective Clariffimi Do-

o.

fed plurimis etiam ma!is afflictata, ex Capite eviden-

'-

mini Zegeri Bernardi ván Éspen, Juris Utriusqué

ter colüigitur,

Viduitas hac atot jam annís duravit

Joétoris & SS. Cánonum Profefforis, Claritfimi

M

Clerus infüper & populus confttantitfimis votis Epif-

Jomini Anmandi Bauwens, Juris Utriufque Docto.

copunr expetunt, & fibi pracfici cfllacitant.

ris & Antecefforis Primarii, &eximil Domini Fran-

U.

Quibus attentis nulli dubirandum ett, quin Epif&:o-

cifci Verfchuren , S. 'T'hbeologice Doéttoris & Pro-

pis przecipue vicinioribus , & fiilli munus fuum ne-

fefforis, Collegii Alticollenfis Prafidis quorum fig-

l

gligànt étiam remorioribus quibuscumque ; hoc offi-

naturas intitne novi ia quorum fidem figno Lovanii

"

cium incumbat, ut Ecclefiae Ultrajeétinee fubveniant

die 7. Auguíti-1723. Zi:gidius Denique

quacumque ratione, etiam Epifcopum illi preeficiendo;

ftolicus & Regius;

Il

Nos Canfüles, Scabini, céterique de Confilio 0phpi-

JUDICIUM DOCTORUM,

di Lovanienfis in Brabantia fidem facimus & atteftà-

mur, Magiftrum /Egidium Denique;' qui füpra(crip-

Infráfcripti vifo & examinato fcripto cui titulus, Df

,l

tam Declarationem fignavit; effe Notarium Apottoli:

"

Jertatio de miftro flatu Ecclefie Ultvajetfine , inediss-

cum & Regium, cujusa&is ram in, quam extra judici-

que quibus illifuccurrendum eff, in quiuque Capirta di-

um plena fides adhibetur ; in cujus rei teftimonium

vifa, cenfemus per hanc DifTertationem dilucide exhi-

hafce per unum e noftris Secretariis füb(ignari, & fi-

beri neceflitatem, qua Ecclefia Ultrajeétina mirurnin

gillo oppidi muniri curavimus Lovanii lac; VIl, Au-

modum laborat ob defectum Epifícopi & Miniftro-

guíti 1723. -

rum ; dui populum Verbo &Sacramentorum admi-

Guil.nt.oag Dieve, Sec,

niftratione pafcant.

Solideque adí(truitur liuic Eccle-

Concordat cum originali, cui fübfcrip-

fiz per folam electionem Capituli, ab unico etiarn E-

ferunt varii preclariffirni Doctores.

(L.s. ;

(4)

pifcopo, ordinari Epifcopum & prafici poffe; imo

omnes Épifcopos, & fingulos in folidum, quibus hu-

& Quod atteftor.

Matibias Oofevling , Prg.

jus Ecclefiae precfens flatus coguitus fuerit, obligari

tonorarius Apoflolicus.

Delphis hac 2 6- mienfis Januai'ii 172

4'

a

AUTENTICA DISSERTATIONI ANNEXA,

À,

Extractum ex vetufto flatutorum Ecclefie Traje&énfislibro manufcri

pto, folics j. verfo.

» De vocandis ad ele&tionem Epifcopi.

e&io Epifcopi 'Traje&tenfis quamvis de jüre ;; pertineat; & proï'ecuridfek&ionis,x & ótinià per-

r E

communi ad Capitulum Ecclefide Cathedralis ;, tinentia adeandem. — Ét quia de jure communi Ar-

(a) Extant in Tabulariis Ultrajectenfis Capituli varie Epiftole fübferipte a Clariffimis diverfarm GaHiz & Belgii Pravinciaruin

viris, füpradicte Diflertationi adhirentibus, — Vide Recueil dé divers. Témoignages , ée,

Pars H

:

498

RrsoruTi0 DD. LevaNIENSIUM.

T

jf

(

2

)

chidiacori affumi non poffünr, neque debeant, nifi

LEj

a

Embricenfem, & AïdehZäïenhfem ad Ecclefias fuas

95

de Capitulo Ecclefiee Cathedralis, idcirco Archidia-

99

nominarim citare tenetur, cum ialinuatione diei &

ii

fa

l iif

L

?

coni civitatis & Diccefis "T'rajectenfis, quamvis a

95

loci, Canonicos, non alios, & Pralatos & Archi-

li

jj

jtud

n

5

,

Capitulo noflro affüumpti non exiftant, proprer con-

?*

diaconos folum in Ecclefiis '"Trajectenfis, generali-

ll

füetudinem que in hoc prevaluit, eidem electioni

»

ter habet ad electianem vocare, cüm intimatione

4 ï/ü*üm |

Pralati etiam &

?5

interefle & vocari con(ueverunt,

99

diei &loci, Decanus veronofter-& Capitulum alios

mvdï pl

Canonici Capitulares Ecclefiarum Sanéti Salvatoris,

95

vocandos praedictos fuper affignatione diei & loci

vili lt

95

Sancti Petri , Sancti Toannis & Sancte Mariz, ut

»

vel profecutione el.«tionis non habent inquirere.

n It

?9

Canonici Cap-imlares.di&a'rum Eccleflarem, nonwut

»

In praftatione fcrutinii vota expriment fecundum

ij

U

9?*

!

u

Capitulum, eiderm electioai fimiliter intereffe & fuf-

2

ordinem dignitatum füarurn Pralati, alii Canonici

25

fragium pretlare affueverunt : fed Decanus cum

»5

fecundum tempus promotionis füz ad Canonicatus

?5

Capitulo noítro diem &locum ele&tiohis deputare,

2

& Prebendas, voces omnium funt eequales, col-

?93

& Archidiaconos Aernhemenfem, Daventrienfam,

»

latione numeri , fed non meriti, neque zeli,-

B.

Ema&um ex libello quodam, Tlluít, Rovenii manu exarato.

LE

| atalogus Sacerdotiim in Dice

efi Ultrgje&enü

interalios. « N... Reneffe, Decanus infammo, ele

55

-]aboranrium ab anno 1615.

» €tus anno 1617. ,

In hac

Bo

» Inoppido Ultrajectenfi & vicinislocis. ,

Duo hac extracta füb litreris A. B. collatione facta

L

:] VO

enumeratione Sacerdotum nominantur multi tum Ca-

cum Originalibus eoncordare atteítor,

inén de)P

nonici , tum alii exiftentes in o

ppido T'rajectenfi, &

MATTHIAS OOSTERLING,

n lp

D.e]phiä ha,c 27. n?enüsjan. 1724.

M

v

I

Proto iNot. Agoftolicus.

f

fiderats

TMPIZCUUNQT

fj

ii o

1

ecidllly

D.

ANTS

9

ls Qd

iiti

UD. & SS.

CAN. PROF. IN ACAD. LOVANIENSI

[

]

. Q

te, ütl

De numero Epifcoporum ad validam Ordinationem Epifcopi requifito Refponfio Epiftolaris,

l Tlïu j

Occafom Differtatio

us Eximiü D. Damen S. Th. Do&oris (j Profefforis in eadem

Nugiit

Academia [uper eades que[Houe- evulgat«e.

tribus u

D R VOR O AUCP U Q t

cum M

N

n abs ve vifutn fuit fubjustle Refpontionis Epiftola

«

ris, 9. edz'tiom'.ver/mlwn præ-mz'ïterede Refponfionis

affidant

occa[fione , €?. Scriptore.

beadt.

. Poflquam Revereudiffimi Covuelià Steeuovii Archiepifcopi Ult. Cazotiüca eleGtio , €2 fécuta confecratio, orbi in-

1b

zotueruzt, tum intva, tum extra Patriom multi ex auiu applauferunt.

Magii nomitiis Tbeologi, ac guris

tiui T

Periti non pauci , quin & vavii celebves Epifcopi, ZArcbiepifcopo de dignitate quam adeptus evat per fcviptas litteras

pam: à

gvatulatifumt, Exis; quos teimporis circumftautie Potentiorumquemetus fententiam fuat prodere probibebant,

rut Bu

complures fecretius atque etiam ap

ud AAmicos quod, géffum evat probabant , & avidius cauJam Ultrajetlinam in-

jn Vert

dagare ceperuut , uon fiue fincera erga affliamt9 periclitautemm Ecclefiata commmnifevatione,

:

NE. FU

Simulac autem zffud ]ueis crepu[culum exovivi, ove[que zobis cveditas 1n novam [pem erigi , amimadverterant

ho i

snplacabiles "ddver [avii , omnues uervos intenderuntS quo falutaria confilia diffiparent.

g at

Hinc prodiit nuper. füb momine Hermanui Damen Dottoris Lovantenfis Ditfertatio , admodum virulenta £?

üt Epil

omues moderatiomis terminos excedeuss ufque adeo autem vatiouum poudeve deflituta ,. ut fere ad atimos uon fatis

piblite

eruditorum perturbandos concinuatavideatur. — dcevbiffime pevfivingit fupra memovatam con[écratiomem, eo quod

Vincig

Pontificia coufirimatio non obteuta , £^ ab uno. Epifeopo peratta fuerit. — "Mttamenm nou ignovaus ejufmodi ufus in

ientés

gravi neceffitate non [emper po[Je exa&tiffiuse ad htteram obfervari, eamque ob vationem, que bic gefta funt apud

W.

aquos & partium fiudio vacuos iu pavteni benzgmiorem accipieuda , ip[am confecvatiouis fubftautiam aggveditur,

proit;

Tves Epifcopos quxta ipfumjus. Divinutn ad bauc acliouem ita nece[Jarios flatuit , ut tifl Pontificis difpeufatio

pus. C

zuterveniat,iffa acfio fit proví[us ivrita: g iflud quidem commentum taunquamprobabile, feu vevofimile, obtrudeve

quz e

copatur. — INeque fine affutia 5 nam talium [evupulovum injethto, populum a [ic confecratis Epifcopis poffet deterrere.

fe ol

Sed uudenaim commento, antiquitus ignoto, probationes avce[Jet ?. 1donea ex antiquitate documeutavequiri nemo

eligeh

cordatus megaverit, — Ipfeintevim nou aliaadducit, quam Epiftolas Pontificut /Auacleti , Zmiceti, Damaft , &2

» füti

A

Stoanmis 1HI. quas fpuvias effe , €7 bifce Pontificibus [ecalo O&avo obtrufas, Refponfio Epiftolaris imuitle deuon-

».Tie

ffvat , & ut tales abomnibus Eruditis habentur.

Et bifce Epzflolis corraentibus oumuevobur admittunt teimonia

Leonis I1. £? Epifcoporum quorttudam Gallie €? Germania, qui illis Epiftolis ,. ut genuinis veterum Pontificum

x AC

h tahï

fatubur (fic emim per errorem fentiebaut ) unice mitebantur. — Rectius autem Diffevtator attendiffet ad praclarum

» ïüïi

Symmachi Pape Mofiitum , Epift. 1X. ad Epifcopos Gallie fcribentis , Quod fit praeter regulam, modo fir ex

b piu*:

jufta caufaj non infringit regulam, quam fola pervicacia & antiquitatis contemprtus laedit, INam quamvis a

dixit,

atribus ftatuta diligenti obfervatione & obfervanri diligentia fint cuftodienda, nihilominus propter aliquod

conft

bonum de rigore lepis aliquid relaxatur, quod &ipfalexcaviffet, fiprevidiffet. Etfzpe crudele effet infi-

Quam

ftere legi, cum obfervantia ejus efIe praejudiciabilis Ecclefiae videtur : quoniam leges ea intentione late fünt ,

$

tbüft

ut proficiant, non ut noceant.

Fa ut Dilfertatorem apprime quadrent verba Iluftris Mavtyris Sounmis Fiffeberi, Roffeufis Epifaopiy quibus

h qu:

PU

apebtos Difputatores perfivingit, (*) — Qui rationesinvalidas & inefficaces adfert, perinde eftac fi nullas attu-

liffet: imo longe ei fatius fuitfet 6 nullasadduxiffet.

Cum enim quis fententiam aliquam nulla fultam ratione

»

prodocit in medium, fimpliciter & nüdis verbis eam afferens, dubitare deillo adhuc poffumus num abditum

» Vi

D

aliquid foliditatis habeat, cuiinnitatur, quod hactenus gonexplicuit, Verum quifüam opinionem rationibus

inunit, qua

alam fuüntinvalidee, nulliusque roboris, profectofe ipfüm probat hallucinatum fuiffe, atquefal-

Que

lacibus induétum rationibus ut ita opinaretur, füuumque errorem ipíe manifeftum facit; quando cun&is aper-

tiffime liquet eam omni folida carere bafi.

(4

Hec de» Refponfionis Epiftolaris occaffoze : "4utborem vero quod attitzet , plztriiizif libvis, mu

]ta ac fana

iti Q

do&ina

(a) Hac prefatio non ab Efpenio, fed ab Editere concinnata, habeturin exemplari ResPoNs:roN:s EsrsroLaRIS, quod notatum

& laceratum fuit decreto Confilii SrArvs lato Bruxellis I2, Se

ptembris 1725, &ífola, ut putatur, huicanimadverfioni anfam prabuit.

(*) Libro de unica Magdalena,

i

.

. P R dE: IZ'A TOl 07

409

S

fig

doftriná vefeiti[Tims, Wetsleb*re Jibi nomen um domi tum foris àcquifivit.. JEtate grandavus eft, imo oftoge-

nlv ao «

drxl&

narius s fed in fenili.co?pore meniis vigor ad ftuyorem üfgte perfeverat. — Saerorum Cán

onum

a

€$ Ecclaiafticd

lireli.

lergli.

difciplinc.ftudio fexaginta annorum ferie diligentifJume sucubuit, ihfigtein erga Deum religioneim cum ajfiduo

Jiudülabore conjungens, Prafetfüras Ecclefiáfticas aut Academicás , piügue[ve proventus , iunguam quefivit;

^.

i[iOne

$

quin C9 inodicam prevendaim quám junior obtinuerat , cum iu Lovanien[i Academia fedeim figere decreviffet,

1 z

"o

dliog

in Virum alium,

non fangtinis conjunttione at meritis fabicharum , tranfer

Ip

i

-

abfqueulla temporalis com-

..

: loci

modi expectátione vel Fefervatione. Relidla [ibi à Patre heereditate contentus

ïliï;

Unde ton m;um, quodá

l'ere.

fecüli vinculis ac amore expeditis nec periculis terreri, iec blandiziis abdüci potuerit , quo minur intrepide,

ïdum

tum res exigebat , pro veritaie C5 jujtitia loqueretur. . À.

h

*

Otuci

utinàm tantum Juris Profefforem divina w'mgnæ*

$ax. nobis ádhuc diu confervet, Eique plures füniles füfcitet! .

Cdtüg

col.

Plamde Vm Clarthmz, eriamnim vivemis virtaibis dzcere jingilatis gus niódejtia ine prohibet.

j

i

i

i

x

..-—.axm(eu..-s—a - ;Sü(ä

, ele

n Admadum Reverende ac 2huplifrme Démime (4) "E

fi

F'dhtetus veflrs'adcéjigse quibus iatelligo moHia

L

eaufam exprimit; quarein Ordinatione äpiïööþï:'i'jæ

i Vobis éffe-Differtationem Exiimii Domini Da-

res Epifcopi debeànt áffifterés ut feilicet merità Epifz

mén de Numero. Epifcoporum àd válidam Ordihátió-

copi ordinandi iZonéis Teflibus comprobentür. -

uem Epifcopi reqütfito: Occafione cujüs ex meícire dé-

Ex hifce confidenter conclufi , tec S. Zafoventiütiy

H

fideratis , qua mea fit fententia de Ordinationibus

nec S. Anfelmum , Epitcoporum Ordinationes finé

Epiftoporüm yer unum £Epifcopum celebratis y praii-

3

ï'egi'ti'm'o Epifcoporiüm numero fádas, tanquara nul-

püé iX Cafibus néce[fitatis; C9an ullám hábeat veri

las invalidafque rejicere; íéd folum afguere, eas

fpecien , quod juxia Jus Divinim tres Epifcópi ád tà-

clandeftine ac fine legitima quafi approbatione per-

les Ordinaiionesità vequiraütur; üt alüer hàbendd

àgi; pluriumqueé Epitcoporum prefentiam non tam

|

fiiizirrüc C invalide.

1

ad validitátem Confécrationis, quam àd difcutien-

L Circà quam qu&

ftioneim quid fentiam füfficien-

dam & comprobandam Ordinationém requirere;

ris

ter, üti exiftimo , expreffi in */ure Ecdlefiaflico párie

. IV. Hanc itidem de numero Epifcoporum, ad Or-

I.Tlts I$ Cäp. b3 Ubl oftendi , )uxta Cànonem 1V.

dinátionem Epifcopaleri requifito ; fententiám expo:

Nicciniüm. Epifcopi Ordinationem celebrari debere à

(uiin Scholioad Caz. 1. Conalui Niceeni

:

1

; .ir'l dradá-

tribus.ut minuüs Epifcopis ejufdem Provinciz, unà

tu Hifloriro Camonico in Canones.

cum Metropolitàáno; (i& ut reliqui, qui forte non

^.Porro eandet illam fententiamà, quod niii-

i

n

affiftant, confenfüm faltem in Litteris expteffam pri-

rüm Ordinatio Epifcopi per unum tanturm Epifc

o

.um

beàüt:

celebráta téneat ; nufquam ab ullo álicujus ert

ditig-

d

T

D

nis vito hactenus in dubiuri vocatám,; neédum im-

"h

d.

)e hàé Dif&ïpïinä feculo IV. fcribit S. Ininoten-

«

iius l ad Vicrieium Rototmagenfem Archiepifco-

pugnátum legi.

z

f

pum: addita de re(iquifito trium üt mitius Epifcopo-

VI. Quaprop

ter miatus fui; éum intellei iu

lht,

rum nurméro & cxterorum. confenfu Decreti ratione

Seholis püblicis hujus Acadetiíiz ; occafione Ordi-

[

in Verbis: ANe unmus Epifropus ordi&are preafumát,

nàtionis Revérendi ádimodum & Ainpliffimi D. Co?-

NE FURTIVUM BENEFiCIUM PRIESTITOM VIDEATUR:

nelii Steenovii,in Archiepilcópum Ultraiedtenfeni,

d

hoé enim, inquit, C$' in Niecena Synodo conftitutum

eàtm fententiam impetitam fuiifé, quafi Ordinatio hxe

na

eft atque deftnitum.. Quaáfi diceret: Noluit Synodus;

reputanda foret jiüválida, idque hác dunitaxát rátio-

üt Epi(copus furtive in Ovile Chritti àfcendat; fed

ne; quod à folo Epifcopoó Babylosiehji fuiffet per-

il

güblice , id ett, Ecclefia univerfa per cujufque Pro-

ada. Sed id, cum non ni(i difputative in Seholis

If

diféeptatum effet; párum me rmovit.

g

vinciz Epifcopos reprzíentatà , probante & affen-

tiente;

Verum uübi didici, publico etiam Seripto per Do:

ul

:,dAii

Nonþab(ïmi;lem hujis Difciplna rationeim ;

Gorem Daei propugnari; :quod nón tantum ex

.....

i

uf,

j)róutibidem notavi, deditS: 4afelmüs Archiepifco-

Praícripto C

ano

num; ut carionice fiat Epifeopi Cori-

Wil

pus Cantuarienfis in Epiftola ad Regem Hibernids

fecrátio: féd & ex inftituto Chtifti ad hitjuffnodi Or:

m

quz eít. Lib. 3. Epifb. 147: in qua deplorat invaluif-

dinationis váliditàtem trium tit minus Epifeoporumi

"

íe confuetüdinem , ut in illo Regno Epifcopi páffim

prafentia pláne neceffária fit de le&e ordinariá; ma:

iU

eligerentu?, '* & fine cérto Epifcopatus loco cori-

gis Obítuptii, vixque factum crédere potuiffer ; nifi

Ü

» ftituerentur, atque abiünüEpifpo, ficut quilibet

ipfefcriptiuniculam infpexiffem , &quid Eximius Au-

lf

» Presbyter, ordinárentur ;, Deinde dicit, ** hoc

&or fentitet comperiffem:

IT

, factis. Canonibus oimnino contrariumn effe; Qui

VII. Itàque füb initium fuz Differtaiionis; inter

» taliter in(titutos aut ordinatos; cum fuis Ordiná-

varias Schola(ticorum opiniones

t

/m

tumero Epifco«

7/

5 toribus ; ab Epitcopátus Officio deponi przci-

porum ad Ordiriationem Epifcopalein requifito, lianc

X

Poftquár autem circa primurm abufüm

terbiam adfert n. 3.. ** Eorum, quis inquit; cen-

dixit, Épifcopurà ; nifi certam Parochiari habeat,

» fént, quodéx inflitutione Chifli, adeoqueex u-

)d

conftitui fecundum Deum non poffe, oftenditque

Xl

» *e Divitio, ád valorem Ordinationés Epifcopalis dé

f

quami indignà fit praxis contrária; tum de altero

» Lege Ordinaria requirátntür tres ut tüinus Epifcopi

abuío loquitur in hiünc moódum: * Minus quoqué

; tanquam Miniftri ordinarii & receffarii. ^ Et n. 8,

,

» Quam a tribüs Epilcopis ordinári non debet; cuiri

» lativé verifimiliorem cudi -

» hanctertiám, inquit; opinioném tariqiiam fpecu.

3- Pl'

optef multas alias & rationabiles càuíds, quás

.

pluribas gravibulque.

'l!f

» LEpi

ftolaris brevitas non admittit; tum üt fides;

» Audoribus ámpledof; ;;

» vità & folicitado Ejus, qui invigilare debet; ido-

EgO áutemi Opinionerü hanc ha&eniüs plane iin-

x

» neis & legalibus Teffibus cotüprobetür. , Adeo-

probabilem credideram , àc propufüerám: uride ad-

$

pinigs

que S.-,-Anfelnïus hane unicard ; tanqtiamm preecipuam,

modutti avidus füi 'irgeïfe; quænam ir illius o

iis |

l

- (a) Infdiptio ezát: ;ikälnö&uäi Reverendo àé Amplimmo Doinino Jc

Chnftiano van ïi-citäi-": j ü;»'üt Capituli Metropolità:

[

g UltrajeQenfis Ccnoriico & Deécatio &c.. Delpliis;

Supplem. Oper. Vati Efpen Párs IV;

Fff

r

l

419

RES-PONS!O—*EPISTOLA?&?.

nis probationem Saerz Ánti

fotui, quod nom viderit, quid in ipfa Jpfendice,

tür 202

Quceret Eximius Differtator.

quitatis monumenta pro-

Odo et

quam citat de eadem hac Epiítola S. 4nacleto atficla,

VIIL. Cum enim íecundum eam oþ*inionem ex

dicat ipfe Lupus plane in fine: Scio, inquit, zobir

lod n

inftitutione Chrifti, adeoque ex Jure Divino, tres

objii Litteras ANAcLETI Pohtificis C$" Apoflolicas

jeculo j

ut mintts dicerentur requiri Epifcopi ad. validitatem

Conflitutiones Clementis Romani:

verum APOCRyPHA

qoné

Ordinationis Epifcopaliss fciremque nihil vel plaufi-

funt illa,

(atet

i uba modicæ-'raufiorim.ti..r, Tiec nolzif;zdver?

bilitet tanquam ex Chrifti inftitutione five jure Di-

fantur.

vino ad validitatem alicujus Sacramenti requifitum

X. Huic fpuriz

--Epiïüolæ' ädiungere 'nþoin dubitat

TU

haberi poffe, nifi hoc ipfüm ex Verbo Dei fcripto

Eximius D. Damen fimilem Pfeudo- Deeretalem ab

avnllm

vel tradito haberi monftretur ; - dubitare fas non erat,

eodem Mercatore confictam füb nomine S. AxicETI

AH

quin ea qua ad ftabiliendam didam opinionem a Do-

Pontificis: ad cujus initium, ob plurima falfitatis in

Epicop!

&ore Theologo adducerentur, vel ex Sacro Textu

ea occurrentis indicia, monet Labbe, fuppofititiam

usqll'ö

vel exindubitatis Apoftolicz Traditionis Monumen-

German

cenferi a Viris eruditis; atque ad calcem, col. 58o.

tis forent deprompta; ut ita oftenderetur illud dog-

mendacem effe Contülum notam , five temporis Epo-

gir Ib

ma de requifito ad valorem Ordinationis Epifcopalis

cham, qua Epiítola fcripta fuiffe fingitur.

260

trium ut minus Epifcoporum numero a Chrifto per

XL. Poft hzc; preclara fcilicet & authentica ve-

s Chri

Apoftolos, mediante Verbo Dei fcripto aut tradito,

nerandz Antiquitatis Monumenta, producitur (imi-

u

n M

ad nos perveniffe.

lis ex eadem Píeudo-l(idori Officina improba merx,

t

grae

IX. Obftupui autem ve

hementer;,. quixi & indo-

ícilicet Epiftola quarta (apud Labbzum quinta,

)

d Mat

lui, cum vidi in probationem hujus opinionis, in

füb nomine DAwasr de Chorepifcopis. Hac Epiftol

d5

re tanti momenti, a Do&ore Theologo hujus no-

quz apud Labbaum extat Tomo Il. col.

E

876. fty-

(pufcu

ftrz Univerfitatis, qui inter Seniores & maximis dig-

lum Ifidorianum pl

anebarbarum & confufüm, atque

Relpot

nitatibus audtus honoratur ,. primo loco & tanquam

ex recentioribus laciniis fibi haudquaquam cohzren-

contre

pro firmiffimo fundamento adduci Epiftolam 2. uti

tibus conflatum, manifefte prefert. ^ Ad illius latus

vocat, S. ANacLETI ad univer[os Gallie Epifcopos,

enjop

quoque ibidem videre eft citatos Canones decimum

Epilcof

quam ut fpuriam & inter foctidas Zfidori Mercatoris

tertium Synodi Ne

occef

arienfis ex: verfione Dionufii

merces, uno confeníü omnes rejiciunt Eruditi. Et

Exigui, & Sextum Concilii Chalcedonenfis , uti & plu-

fpilco)

íane quis Academicorum non fummopere doleret,

ra ex 5. Leoue Papa, qu& omnia Dermafo fünt mul-

&i

dum videt Do&orem Lovanienfem, Eumque ad pri-

to recentiora.

faent V

Denique ad calcem hujus Píeudo-

ráto f

marias in Academia & Ecclefia dignitates evectum,

Epiftole notat Labbzus, falfam effe temporis no-

palam typis vulgata Differtatione oftendere tantam

tam; ut proinde & hzc Epiftola ad (üppofititias If:-

qui C

Antiquitatis ignorantiam , ut fimiles fpurias Litteras,

ori merces communi Eruditorum calculo r

cere m

elegetur.

» qui

feu foetidas impoítoris alicujus merces, pro facratis

XII. Sequitur Epiftola Joaxwr 1ll. af

da, quz

K

antiquitatis monumentis obtrudat!

adeo manifefta pr

zfert fidionis argumenta; ut ipíé

» 9l

—Sienim Tomum primum Conciliorum, quz nu-

Binius poft Darenium dicere non dubitet.

* Hanc

» ld

per edita fünt per Philippum Labbaum, tanquam

» hac

» Epiftolam a£ aliquo Impo[lore (üb nomine oanmis

» (is ]

verumantiquitatis Monumentorum Codicem infpex-

» Pape IIL potft obitum illius fuppofitam multis ar-

iffet, mox fub initium pag. 78. inveniífet erudi-

» gumentis oftendi poffe. ,, Prout & Labbaus in

» COUl

tiffimam hujus Au&oris obfervationem, in qua de

Nota marginali, adulterinam, in

» Lt

omnibus hifce Decretalibus Romanorum Pontifi-

cenfent 'Tomo. V. col. 823.

quit, omnes diti

L.

» hut

cum,.qui ante Syricium fuerunt, pronuntiat: Mi-

XIIL Pergens ulterius Eximius Differtato

r no 17-

» üll'a

rum e(t, Viris do&tiffimis Turriano. Binio, & qui-

videtur velle oftendere, (ibi aliquid de ant

iquitate-

pott

bufdam alis, in tanta eruditionis Ecclefiaftice luce

notum: * Dicunt ArrQur, inquit, duas has Epifto-

» mntu

probari potuiffe Decretales illas Epiftolas, a quo-

» las effe Daimajo & Soanni falfo attributas. ,, Opta-

Qui

cumque feu Mercatore, feu Peccatore fabricatas, &

rem vel unum alicujus note auctorem produci ,

qui

Chorey

antiquis Romana Utrbis Pontificibus circiter annum

has Epiítolas, poft detectam jam a feculo Pfeud

o-1fi-

quea

Chriftiane Epoche DCCC. /fuppofitas: adeo enim

dori confidionem, pro finceris a

gnoverit. Sed quid

Qu

de Epiítolis 4nacleti & Aniceti?

ventil

-

perfpicacibus Viris deformes videntur, hoc faltem

Innuit Differtator,

tempore, at nulla arte, nulla cerufJa aut purpuriffo,

eas plane apud omnes pro genuini

s & veris Antiqui-

feculo

fucari pof[fint. -

tatis Monumentis agnofci, -

Clort

Vel (1 Lupum noftrum, quem pro fua opinione

extollit Differtator, proutdecet, legiffet, reperiffet,

» ífüpponeretur, manet tamen vis a

XIV. Poft hec fuübjungit: * Sed efto id gratis

hanc

rgumenti- ex

ent Q

quod Eruditus hic Audtor Tomo IV. Scholiorum

Nimirum quod ex iníti-

m

in notisad Canonem 3. Dictatus vulgo Gregorii VII.

tutione Chrifti, adeoque ex jure Divino, ad valo-

]es vi

Epiítolas illas Decretales, quas paffim vocamus Col-

rem Ordinationis Epifcopalis delege ordinaria requi-

prate

lectionis Jfidori Mercatoris, rejiciat tanquam quas

rantur Tres ut minus Epifcopi. Rationem addit;

quam

aliquis fnxit füb antiquorum Romanorum Pontifi-

» Non enim vim facio in verbis E

pittolarum, qua-

Epi(e

cum nomine.

«

» tenus Damajfi (ünt vel 4oaznis,

Áed quatenus Lxo

invali

Et quidem inter ha

$

; Pfeudo-Decretales nullam re;

» IIl. & Epifcopi Gal

lie & Germaniz fententiam

folum

periri credo, qua tam multa, tamque evidentia fi-

» illaum Epiftolarum totidem

pene verbis adopta. -

T qi

&ionis prodat indicia, quam hzc ipía fecunda Epi-

» runt; adeoque Epiítolz illz

ab his poi'tremis tó

tht

ftola S. 4nacleto fuppofita;, & ab Au&ore Differta-

» bur & au&oritatem fortiuntu

r. :933

tionis pro primo fuo fundamento adducta. Quapro-

Hinc habetur, id quod a Leone III. fuit t

Un

efcrip-

12

pter notat Labbzus fpecíiatim ad latus hujus fecun-

tum , & ab Epifcopis Gallie. & German

e recep«

Jijy

da Epiftole lacinias aliquot, quas compilator Píeu-

tum, fundari in falíis hiíce Decretalibus ,

quz jam

trin,

do -Iíidorus ex variis Auctoribus Anacleto multo re-

ea ztate Romz & in Germania & Gallia

paffim ut

centioribus congefferat; atque inter cateras, col.

Authenticz recipiebantur. "Unde nefcio ,

pitag

quomo-

Ej

$25. in fine obfervat, ufürpata effe ab hoc Confido--

do incidere poffit Do&ori Theologo,

ut ex illo Re-

re verba Ithacii, qui dudum poft Anacletum floruit :

fcripto Leonis llI. & Decreto Epitcoporum Galliz

Wt

que , inquit; impofturam arguunt Mercatoris.

& Germaniz probari. velit, quod ex Inftitutione

Og

Sed fi forte huic Eximio Differtatori non vacave-

»1

Chrifti adeoque ex jure Divino ad valorem Ordina-

»1l

rit, aut non libuerit, omnia Opera Lupi, aut Con-

tionis Epifcopalis requirantur Tres

ut minus Epifco-

» U

cilia Labbzi confülere:- illud fane fatis admirari non- ^pi, delege ordinaria; idque etiam

f1 ille Decretaleg

» f

Epiftolz

DE NUMERO EPiscoP. AD vAkiD, ORDINATIONEM EPisCoPI.

4l

Mdiæ,

Epiftolz, in quibus fe fundat Leo, falío attribueren-

» Sedis de leze ordinaria adeo effe neceffarium, ut

tur Pontificibus Romanis Damafo & Joanni: Quo-

» Jine illo vera Ordinatio effe nequeat.

? tlj

modo enim probatur ex Jn[litutione Chrifti fluxiffe,

Et quidem S. Znfelmus , cujus verba füpra retuli-

| O[it'as

quod primam füuam originem ex falfis Decretalibus,

mus, fitotus contextus rite attendatur, vitium Or-

Íeculo VIIL ab Impoftore aliquo confictis, fumpfit-

dinationis Epifcapalis potius refert in defe&um affig-

ddzver.

fe monftratur?.

nati certi Populi vel Ecclefi: quam Ordinandus de-

6cräm de Chor-

- L. Qaterum contentionem non medi

beret regere , quam in defe&um Trium Epiícopo-

dübitat

epifcopis in Gallia & Germania fuiff2 exortam, at-

rum.

UEL

que pro deciGone harum difficultatum per Carolum

.XV. Quod n. 6. adfert ex Morine de SS. Ord. p.

N

3. Exerc. 4. C. 2. ubi agit de Chorepifcopir, hic dif:

Magnum varias coaétas fuiffe Synodos, &-4rnonem

ii i

Archi-Epifcopum Salisburgenfem ab lmperatore &

cutere non eft animus, nec opus. Nam, uti dixi-

litígm

Epiícopis mitfum ad confültandum Leonem Ill, hu-

mus, de illis feu de ipforum ordinationibus jam pri-

: $0.

jusque Pontificis Refponfum ab Epifcopis Galliz &

dem fuit, & etiamnum eft controverfia.

Interim

S Epo.

Germanizx probatum ícimus. . Qux omnia exhiben-

quod dicit Morinus. ** Epifcopum a Tribus (àl-

tur lib. VIL. Capitularium Regem Francorum col.

» tem Epifcopis ordinandum effe, hancque effe Tra-

Q w.

2.60.

Editionis Balufii; & compendiofe recitantur

» ditionem Apoftolicam, * non gravate admitti

! ii

a Clariffimo hoc Scriptore in Prafatione ad Opufcu-

pote(t: fcitarenim , quod faltem a tempore Concilii

Thery

Jum. Rabani Mauri.de Chorepifcopis , qua habetur

Nicezni illum Epifcoporum numerum ad Ordinatio-

Ihta,

integra cum ipío Opufculo ad calcem Operum Petr?

nem Epifcopalem celebrandam Patres requifierint,

iltoln

de Marta.

j

*

:

$

etiamfi non requifierint ad validitatem.

Ex ifta aut

emïiPtäE?ätioneBalufïi , atque ex ipío

. XVI. Quod inífüper n. 27. & 28. ex eodem Ao-

N

dque

Opufculo Rabani liquet, nec per Pontificis Leonir

rinoadducit de Concilio Regenfi feu Regienfi & Arau-

&Tef.

Refponfum, nec per Epifcoporum Decretum hanc

ficano, id infra oftendam ex ipfo C. Lupo nullate-

) litüg

controverfiam finitam fuiffes fed dudum poítea Chor-

nus probare, quod invalida reputata fuerit Ordina-

imum

epifcoporum caufam adhuc fufceptam a quamplurimis

tio Epifcopalis ob defedum Trium Epifcoporum.

otui

Epifcopis,. inter. quos fuit & ipfe Rabanus Maurus

Tantum hoc addo, quod Morinus in locis citatis

kplu.

Epifcopus Moguntinus , qui füb idem tempus viguit,

non examinet noftram Quzftionem de numero Epi(-

thü]

& de

u

o. notat. Bellarminus de Script. Eccl. quod

coporum ad valorem Ordinationis Epifcopalis requi-

tido

fuerit

v

ircquedoCfms acpius, Et quidem in memo-

fito, fed dumtaxat an Chorepifcopi füerint veri Epi-

Y

rato fao Opufculo acri ft

o invehitur in Antiftites,

copi Negat ipfes & videtur exiftimare, Concilia

J

qui Chorepiftopos ad Pres

b

1

yterorum ordinem detru-

Regienfe & Arauficanum I. Ordinationes per unum

aut duos Epifcopos fadas irritas declaraffe » fed idem

etur,

dere moliebantur:. * Miror, inquit, quomodo itti,

qug

» qui hanccontentionem movent , Ordinem Chor-

Morinus n. $. de Patribus Concilii Carthaginenfis IlI.

Jf

, €pifcoporum tantum defpiciant, ut pene Eis n-

& 4relatenfis l. aàit: Non videntur Patres illi tam

lunc

» hilamplius dignitate Presbyterorum tribuant; cum

feveri quam Regienfes C9' Arauficani. Imo cum ad

, hoc nec noyorum nec antiquorum nec etiam ip-

obje&iones refpondet Morimus, videtur opinionem

DI

E

y: A5 Apo:lïQ'*l.Qrumfdþogmatibus'con(uetudinibufque

Differtatoris aperte rejicere ; nam fatetur n. 14. in

1510

» conveniat; fed in feníu fimul ac dogimate diffen-

cafu extreme necelfitatis, velcerte magnee, uti vocat

!)

» tiat. . Claret enim hoc, quod in his non ratio &

n. 15. Epiftopum ab wio Epifcopo ordinari poffes &

, humilitas, fed invidia atque fuperbia dominen-

pro exemplo adducit Ordinationem Pelagii ]. quia

m

» tur5 ita ut defpeis Cooperatoribus fuis , ipfi foli

duobus Epifcopis ordinatus fuit, nulla fada men-

ltte

» potentes ac fan&ificatione pollentes videri appe-

tione de Privilegio Ecclefiz Romanz aut difpenía-

» tant. »-

: .

tione Pontificia, fed tantum hac affignata caufà ne-

(lo

nï dicto Opufcuïo contendit R&banus,

ceffitatis,

*

pta

Quin &

fterent.

(

quod nulli alii Epifcopix, tum Rom:e exi-

?

Qi

Chorepifcopos

jam pridem veros fuifle Epifcopos, id-

Jf

que

au&toritate przfertim Canonis Yo. Antiocheni.

à

XVII. Denique quod Eximius Differtator ait n.29.

Qui

dquid fit de hac controverfia inter Eruditos

& 30. quafi etiam ratio Theologica ex ipfo Minifle-

uid

(0f

ventilata; hoc equidem conftat, quod ante exortas

rio Ordinationis Epifcopalis deJumpta, Epifcopi Or-

feculo VIII. Pfeudo-Decretales nemo inveniatur, qui

dinationem per unum Epiícopum factam invalidam

]u

Chorepifcopos. dixerit non effe veros Epifcopos ob

probaret, eo ** quod tres Epiícopi prxíentes fimul

hanc caufam, quod ab uno dumtaxat Epifcopo fo-

» applicent materiam ad valorem Ordinationis ne-

aL

€X

rent ordinati.

» Ceílariam ; Quodque duo Epifcopi prater princi-

[l

Imo, tametíi fpuriz ille Pfeudo-I(idori Decreta-

» palem adhibeantur, non folum.ad majorem (fo-

les videantur invalidam Ordinationem Epifcopalem

» lemnitatem, neque ut zeri tefler & affiftentes,

lo

atendere ex defectu Trium Epifcoporum , nequa-

» fed ut Minifiri ordinarii & neceffárii * una cum

Ui

pr

C. Lupo falfüm effe infra oftendam.

[5

qua

m tamen five ipfe Leo III. in fuo Refponío, five

Épifcopi Galliz. & Germanixin fuüo Decreto, eam

XVIH. Poftquam autem perlegi hunc 2. $. in quo

d

invaliditatem Ordinationis Chorepifcoporumin hunc

Eximius Differtator conatus eít probare, quod ex

3

folum defe&um rejiciunt, fed eam decernunt, quia

Inflitutione Chrifti ad Valorem Ordinationis Epifcopa-

!

d

mec ad quamdam civitatis. Epifcopalis Sedem titulati

lis tres ut minus requirantur Epifcopi, tanquam Mi-

erant, nec Canonice a Tribus Epifcopis ordinati.

nifiri ordinarii C9' neceffarii; vehementer ob(tupui

Q^

Unde valde vitiofe concludit Eximius Diflertator

ad Titulum fequentis $. 3. ubi (ic legebam: Ex Dif-

n. 22. & 23. ubi ex eo quod Epifcopi dicant, Chor-

penfatione , feu CommilJione Sedis Apoftolicce fufficiunt

gifcopos ideo non effe Epifcopos , quia nec funt a

Epyifcopi duo, veletiam unicus, ad validam Epifcopi

tribus Epifcopis ordinati , infert, quod Epifcopi illi

Ordinationem. — Quafi, quod prima fronte apparet,

patenter adítruant, Tres Epifcopos ad Ordinationem

vellet Eximius Differtator docere, quod Romanus

Pontifex poffet difpenfre in eo quod ex Chrifti in-

Epifcopalem de Lege ordinaria adeo effe neceffàrios,

ut fine illis vera Ordinatio effe nequeat.. Eadem enim

ftitutione adeoque ex jure Divino ad valorem alicü-

formaargumenti inferret quis: * Cum Galliz & Ger-

jus Sacramenti requiritur.

Hoc autem a nemine un-

ï

, maniz Epiícopi diferte dicant, Chorepifcopos ideo

quam affertum fuiffe credo, nifi fortaffe ab aliquo

[2

, non efle Epifcopos, quod nec fint ad quamdam ci-

inter illos Magiftros prurientium auribus, quos Con-

35

vitatis Epifcopalir Sedem titulati , patenter ad-

cilium Deledorum Cardinalium füb PaulollI. & prz-

,firuunt, Titulum cujuídam civitatis Epifcopalis

cipue Cardinalis Costarenus, in altera fua Epiítola

J

| FEff2

a

Supplem. Oper. kan Efpeu Pars lV.

ResPoNsto EprsTOLARIS.

412

o

/

ad eumdem Pontificem, acerrima Cenfüura perftrin-

» exclufit primum Zrelatenfis Synodus, deinde N;-

*

g

J

git, & adulationis quafi idololatrice accuíat, Ob-

» Crnd, Volueruntque juxta Apoftolicam Regulam

um

ftupui, inquam, quia licet D. Differtator per Titu-

» deinceps Epifcopum ad minus a tribus ordinári.

ïl

qeli j

lum $. 2. praferat fe probaturum, quod tres Epit-

* Nequaquam tamen datam ab uno aut duobus

qu f

copi ex Inftitutione Chrifti ad valorem Ordinationis

» Ordinationem declarant irritam, aut iterandam.

35

Qul

Epifcopalis requirantur tanquam Minittri ordinarii,

Nullo modo. De futuro dumtaxat ftatuunt, pro-

Puli

tamen omnia argumenta quz in illo $. adfert, fi

E

fcribentes confüetam hucufque variorum Epifco-

1

quid. probent, indubie hoc probant, . quod ex Infti-

3

P)

porum ufürpationem ; [de factis Ordinationibus

)

tutione Chrifti nurberus ille trium Epifcoporum ad

»

yol

» omnino nihil: ratas relinquunt & inconcuffàs. ,

n K

valorem Ordinátionis Epifcopalis prorfus & aPfolute

Quod ulterins ibidem probat ex ratione motiva

»

dic

neceffarius fit, & non tantum de Lege ordinaria: &

Niceni Canonis , addu&a per Innocentium 1. ad Ro-

tunc pergit D. Differtatoe; ut doceat, Romanum

tomageníem

P

»

pOH

vimus.

Aschiepicopsim, i ipfüpra note

, I

Pontificém in illo numero poffe difpenfare. Verum

»

1il

ab hac inaudita opinione, qua putaretur Romanus

Adhzc allato

| Refponfo S. Gregorii ad intel'rdgaftä

um

Pontifex in Inftituto Chrifti feu jure Divino pofle

Augu[lini Amglorum Apoftoli füper Ordinationibüs

»

difpenfare, aperte tandem alienum fe oftendit Exi-

Epitcoporum in Anglia, affeverare non dubitat ia

x

bis f

mius Differtator , in fine $. 4. n. 66. poftquam ad

verbis: Diferte dirit (Gregorius) ApDStSTENTES

tione

objectiones refpondit: ubi Notandum dicit, quod

EPISCOPOS .NON ESsE Sacraménti sUBSTANTIALES

utrumque hoc habeat Chrifti Inflitutios tam ut ordina-

ConnMiNIsSTROs , fed DUMTAXAT TksTES contra fur-

valid.

» ili

rietresrequirantur Epifcopi, quam ut extraordinarie

tivam clande[linitatem ; qui Sacram Ordinationemho-

per Commilfionern Pontificis duo vel unus fufficiat.

norent, illicongaudeant ,' C? pro novo Eccleficefponfo

, ii

Itaque Prerogativa hzc difpenfàtionis Pontificix

preces Deo fundamt. Quod ipfum & S. Anfelmum

, &

in numero Epifcoporum, ad valorem Ordinationis

Y

etiam feculo XL íuüppofuiffe, ex 'verbis Epiftola

, li

Epifcopalis requifito; fecundum Diflértatorem pro-

ipfius ad Re

fluxit ex inftitutione Chrifli, adeoque eft ;uris Di-

eft.

» &

vini. Inquiramus igitur, an ad id probandum pro-

. XXL Imo ex ipfo PowrIFCALI RÓMANO lücu-

» ma

P

ducat argamentum aliquod ex Verbo Dei Scripto vel

lenter habetur, duos Epifcopos preter Epifcopum

'Iradito: Nam Chrifti inftitutionem áliter probari

Ordinatorem nequaquam adeffe ut Ordinationis Mi-

» du

non poffe, omnes conveniunt.

D

niftros, fed dumtaxat tanquam Ad(ftentes ipfi Or-

XIX. Igitur pro primo

fuo fundamento, n. s.

dinando, & veluti Tefles Ordinationis; eodeni fere

2 dril

» p

adducit textitm Bixir ad Canonem I. Apoftolorum

rita quo Archidiaconus & cateri Presbyteri prafen-

s Tl

& ad Píeudo-Epiftolam Anacleti de Ordinatione

tes in Ordinatione P

J

? Pü

Epifcoporum. Etquidem praterquam quod omnes

fiftunt.

:

0000 BRUENPEQ T ad-

»

Quemadmodume

norint, exiguam aut nullam effe hujusScriptoris au-

nim ArChid-fiä;cohüs"ördina&dum

» W

&oritatem, utpote qui folummodo DBaronium exícri-

in Presbyterum Epifcopo Ordinatori prafentat; ita

» Vi

bit; nihil plane ex verbis Eius pro exotica íua opi-

quoque, & quidem fimilibus planeverbis, duo Epif-

nione eruere poteft Eximius Differtator.

copi Affiftentes Ordinandüm.

j

*

a

* Eximius P. Lupvs,

in Epifcopum Metropg-.

litz vel EpitCopo Ordinatori przfentant.

;

L)

Á

4

e

&x

k

.

tum

, Facultatis noftrz Theologicz fuo tempore Do-

Praterea, uti ad folum Ord

2

á

nantem proprie

'fPe'f

Àü

u

» €&or Regens, in Appendice ad Can. 4. Concilii

tat examen Ordinandorum in Presbyteros; ita

fimi-

fütar

» Niceni füb titulo: 4n Epifcopi Confecratio facta

liter fecundum Formulam in Pontificali praícriptam

tatis

, abuno Epifcopo fit valida? iMaorditur * &c. quem

folus Metropolita, vel Epifcopus Ordinans, Ordi-

Wi

nandum in Epifcopum exa

.

fulcrum adducit.

Audctorem tanquam fibi »in'hac* fua opinione infigne

f

fiftunt, Epifcopi (ilent. :

minat; dum duo, qm ad-

jenf

tem

Sane negare néequeo, quin Vir ifteE

ximius, quem

Denique ficut adfiftentes

Epifcopi fimul éam Epit-

Que

intime novi, ftudiofz le&ionis & indefetfa lucubra-

copo Ordinatore capiti Ordinandi manus imponunt;

ita quoque Presbyteri prefentes in Conífecrati

Qui

tionis fuerit, atque in ícientia Canonica multum

3

;

"

oüe

1 1

verfatus,

Presbyterali Ordinando imponunt manus.

N

Primum itaque examinandum effe indicavi; num

Verum quidem eft, quod affiftentes Epifcopi

; una

hic Eruditus Scriptor affereret, ad valorem ordina-

cum Ordinatore manus imponentes, pronuncienthac

[9

duf

tionis Epifcopalis, ex Chrifti inftituto, requiri tres

verba: A4ccipe Spiritum Sanétum; hec autem aliave

dzli

Epifcopos.

verba non proferantur a Presbyteris affitentibus in

(

il

Et quid

em fatetur, fecundum morem & Cano-

Ordinatione Presbyterali 5 fed "Tefte Morino, de

nem Apoftolorum, Epifcopum a cunàis fuis Com-

rovincialibus aut ad minus Eorum tribus erdinari ;

SS. Ordin. parte 2. Exerc. 1. Cap. 1. recens eft illa

hoj

Cxremonia, & memorata verba: Afcipe Spiritum

idque probat (igrianter au&toritate Concilii 4relaten-

Sanctum; ab affi(tentibus Epifcopis nunc pronunclia-

Qui

fis l. & Niceni, qua ftatuerunt ut juxta Apoftoli-

ri folita, Nulla vation

»

(p

flantiam pertinere. -

e dzcz þïoämtfgd Ordinis fzgvb-

(ue

cam Regulam Epiícopus deinceps ad minus a tribus

l

ordinaretur.

.XXIL Ulterius rede quoque notat Lupus, hoc

Sed mox fübjungit valde erudite: * Nihilominus

ipfüm, quod Epifcopi Adfiftentes non fint Miniftri,

C

ter

» &ipfi Apoftoli & eorum proximi fücceflores fre-

fed folus Ordinator, probari ex Canone 2. Synodi

adi

» quenter etiam foli Epifcopos coníecrarunt. Ete-

IV. Carthaginenfir; cum ibi-dicatur , quod Uno J4-

, nim Tito Cretenfium Metropolitz mandat Apo-

per Eo (Ordinando) fuudente Benedittionemn , réligui

Wi

» ftolus, ut per Civitates conftituat Presbyteros,

omnes Epifcopi, qui adfunt, manibus fuis caput Ejus

lm

id eít, ut ipfe ftatim fubdit, Epifcopos; utique

tangant.

Qüc

-

* Cur, inquit; uzicus fundit Benedi&io-

» folus, quoniam poft abitum Zenz & Apollo, quos

» nem? Qu unicus ett Sacramenti necefJarius. Mi-

t

, ftatim Nicopolim evocabat, nullum penitus col-

» füfler, alia non nifi honorarii affiftentes & T»/Te; ;

Ü

» legam inomni infula Titus erat habiturus. Quod

» manuíqueabillis impofita eft dumtaxat ceeremonia-

22

ipfum alios quoque Gentium primos DoGores fe-

» I15, alioquin & Benedictionem deberent fündere. *

W

35

ciffe, ac ob eandem Collegarum carentiam jface-

. Neque hic omittendum, qüod hoc difcrimen in-

t&

35

re debuiíle, referunt fidi Ecclefiaftici Annales.

ter principalem feu fubftantialem Minftrum Ordina-

Ü

Reddita per Conítantinum Ecclefiis pax exclufit

ti

tionis Epifcopalis, & reliquos Epiícopos affiftentes

» hanc nece

ffitatem, adeoque & eandem licgntiam

pofto-

&

tanquam meros '.ljejhfs', þgtatgm fit gb ipfo A

lo

fif

u

..DE NUlNiiERO EPISCOP, AD VALID, ORDINATIONEM EPISCOPI,

413

13

Dikm

lo Paulo. Nam cum in prima Epiftola ad Tz..nqzo-

inde n. 30o. inferre, quod liqueat, duos Epiícopos

hini

theum cap. 4. fignificatfet illum Ordinatum Epifco-

prater Principalem adhiberi non ut meros Teftes.&

Affittentes, fed ut Mini(tros ordinarios & neceffa-

ltl

pum cum zmpofitione manuum Presbyterii, infecunda

.ndam.

dein Épiftola cap. 1. ait: PER impofitionem manuum

rios: cum: e contrario, fi hanc Lupi Appendicem

mearmn. Atquein priorem locumita commentatur

legiffet, folidiffime ibidem affertum & variis auctori-

» .

tatibus ac notanter $. Gregorii probatum reperiffet,

Diloy.

Guilielmus Eftius; probatiffimus Epittolarum Deati

)nibm

Pauji Interpres : ** Quaritur, quomodo bicmanuum

hos Epifcopor Affli(tentes NoN rssE Sacramenti sUnB-

25

impofitio tribuatur Presbyterio, id eft Presbyte-

STANTIALES CoMMINISTROS, fed DUMTAXAT TESTES:

&

23

prout fupra latius retulimus.

.

DOl

rorum five Epifcoporum Collegio, cum Paulus

.

?

-in fecunda Epiftola videatur eam fibi foli vindicare,

XXV Praterea, (i memoratam Lupi Appe—ndicem

35

. dicens: Per impofitionem ananuum mearum. . Ref-

infpexiflet, nequaquam n. 24. & 27. pro fua firman-

H

» pondeo, inquit, Ceremoniam quidem impofitio-

da opinione de tribus Epifcopis necefário requifitis

; nis manuum a pluribus fuiffe adhibitam, fed fo-

adduxiffet exemplum Ordinationis Armentariia duo-

n

» lum Paulum eaperegifie, quz Sacramento fubftan-

bus Epiícopis fatcte, tanquam quaz a Concilio Re-

[Dibüs

Íta Guilielmus E(tius..

It g

» tialia erant. ,

genfi, feu Regienfi, Can. 2. ut irrita & invalida de-

NTE:

— XXHI. Plura deinde exempla profert Lupus, qui-

clarata fuerit: Quandoquidem ipfe Lupus ibidem

bus (uam affertionem confirmet, nimirum Ordina-

evidenter probet, etiam ex ipfis A&is Synodi, &

TAU

ex iíífdem tanquam indubitatum concludat clarum

1 fu.

tionem Epifcopalem per unicum Epitcopum factam

validam effe. Atque imprimis '* de PAULINO,

effe hanc Synodum de. iflius Ordinationis validitate

T.

25

inquit, Antiochiz magne Epiícopo, jam füpra

nihil dubitaffe.

Donj)

(

P

audivimus , quod EvacRruM Succeflorem /olus

Id ipfum vidiffet eirca Concilium Arauficanum 1.

25

elegerit & confecrarit, atque ita adu uno varios

quod adducit n. 28. pro füundamento íuz Aflertio-

flole

2)

violarit Canones.

Addit nihilominus Theodore-

nis: Nam & de hoc Concilio fic loquitur Luptus:

lm

2?

tus, Paulini ac Evagrii Maftix, Flaviani autem

» Ordinationis hujus validitas a&que clare patet ex

235

eorum Adverfari Encomiaftes, de Ecclefia Ro-

» Canone 21. L Synodi Zraufirane , Quod &

lüct.

25

mana: Evagrii Communionem illa amplexata e[l,

ibidem ex actis ipfius non minus folide probat. — Si-

pum

*.

Et

| Mi-

35

id eft ut verum agnovit Epifcopum. . .

mulque intellexiffet Eximius Differtator quod iftud

»

Évagrius&Flavianus, utiad Theophilum Alexan-

vocabulum :rrita, aliaque firailia in hoc . Canone,

L Or.

e2

drinum Epifcopum fcribit S. Ambrofius, mutuis

ficut & in aliis multis, non (ignificent plane idem,

fere

3

potius vitiis alienz Ordinationis, quam füis me-

quod modo Scholaftici per illud fignificari volunt.-

P[in-

39

ritis fülciebantur: Eorum cauía & Romz & Ca.

Injuriofum proinde eft huic Eximio Viro, in Ca-

25

puz & Alexandriz fuit Synodaliter tra&tata & re-

nonibus & antiquis Ecclefiaftice Difcipline Monu-

*

iy l-

35

tractata: de Evagriance tamen Ordinationis validi-

mentis, verfatiffimo , ipfique turpiterimponitur, ubi

dom

35

tate nemo u

in Patronum advocatur infulfz opinionis quorum-

; lt

35

vianus *

aquam dubitavit , nequidem ipíe Fla-

É

dam, quafiadítruxiffet, quodad valorem Ordinatio-

Epif

Deinde poft plura alia exempla in hanc rem addu-

nis Epifcopalis ex Inftituto Chrifti, adeoque ex ju-

Qpo.

cit Lupus Ordinationem AnMENTARII a duobus tan-

re Divino, de Lege ordinaria, tree ut minus Epif-

tum Epifcopis celebratam. Scilicet, ut enarrat hic

copirequirantur; &unarefolviffet, quod ex difpen-

fP&'

Aud&or, Ebredunen[is Ecclefia Hilarii Primatum re-

fatione Romani Pontificis Ordinatio Epifcopalis ab

Iffj-

futans, aclongz per duos ac amplius annos vidui-

uno aut duob

"

us tantum Epifcopis fa&a reddatur

tar

tatis pertzía, per duos Epifcopos fibi ordinavit Ar-

valida.

:

rdi-

mentarium Epifícopum , propter quod Hilarius Re-

XXVI. Porro evidens eft, lepzzm circa Ordina-

n

jenfem five Regienfem Synodum coegit. Relatis au-

tionem

viífe.

Epiícopi factam ab uno Epifcopo-tria refol-

tem quz in hac Synodo contra Armeniarium, ejus

pit

que Ordinatores acta füere, ita concludit Lupus:

- Primum, quod præfentia trium Epifcoporüm ad

Iftts

Quare clar

u

Coníecrationem Epiícopi, juxta Regulam Canoni-

oMe

Anis validitate nihil dubitaffe.

une[t , hanc Synodum de z;(iiu; Ordinatio-

cam, ac notanter Concilii Niczni, requiratur; Or-

- Similiter quoque, relatis iis, quz in Synodo Arau-

dinatio autem Epifcopalis, ab uno vel duobus tan-

üftd

ficanal. occatione Epifcopalis Ordinationis per duos

tum attentata, Canonibus adverfetur & (it vitiofa:

IPin

feclufa fcilicet jufta neceffitate.

dumtaxat Epifcopos a&a fünt, concludit: Ex quo

tVe

carat, illam Syn

x

odum de «Or'dinatianz's v;zlore mon

. Secundum, Quod nihilominus huju(modi Ordina-

J

dubita[e.

:

tio, contra Canones fada ab unico Epifcopo, pror-

de

Tandem Appen

dicem finiens afferit, fe exempla

füs valida fit. Atque hoc in memorata Appendice

jl

hujufjmodi longe plura adducere poffes Quare, in-

ad Can. 4. Conuc. Nic. late adítruit: ubique abíque

j

quit, CERTUM PENITUS EST, Epifcopum ab uno Eyif-

ulla dubitatione aut limitatione afferens validitatem

hujuímodi Ordinationis aliunde vitiofz & contra

h

copo validaordinari, Eft tamen contra Canones, ideo-

"

que Ordinatio vitiofa.

»

Canones.fadzs nec uíq

uam pronunciat, Validam

Itaque capere nequeo

j quorhüdo D. Differtator

tandem effe, fi Pontifex difpen(àverit.

Tertiumac poftremum, quod refolvit Lupus, eft,

0C

C. Lupum in füz opinionis Patronum tam confiden-

H

ter adduxerit; quandoquidem hic in ip(à Appendice

quod Ordinstio Epifcopalis per unicum Epifcopum

idi

ad Can. 4. Nic&nmum, quam Differtator citat, tam

facta non tantum valida (it, (ed etiam ex Pontificis

auctoritate difpenfàtorie a vitio purgari queat.

l

evidenter, tamque fortiter, abfque dubitatione aut

[

limitatione propugnet, & multis auctoritatibus at-

Unde luculenter patet, quod fécundum Luyi opi-

u

que exemplis adftruat validitatem Ordinationis Epif-

nionem difpenífatio Romani Pontificis nullatenus re-

quiratur, ut Ordinatio Epifcopalis per unicum Epit-

[U

Copalis per unicum Epifcopum fa&z, .etiam aliunde

Ordinatio contra Canones pera&ta vitiofa foret.

copum faQa valida fit, ted dumtaxat id efficiat ut

XXIV. Infüper non intelligo, qua ratione feeri

talis Ordinatio vitiofa non fit.

J

XXVIL. Caterum exiítimo ,

Ampliffime Vir,

potuerit , ut Eximius Differtator n.- 29. adítruere

í

tentarit ex ratiome Theologica, ex ipfo Miniflerio Or-

Lupum noftrum, quem plures mecum adverterunt,

dinationir Epiftopalis defumpta, ad valorem Ordina-

& facile ab iis qui Opera ejus leeunt advertitur,

pro fuo erga Sedis Romanz Prarogativas afferendas

tionis Epifcopalis requiri tres ut minus Epifcopos;

"

&o quod tres Epifcopi prefentes, hoc eft duo ad-

affe&u & zelo nonnunquam , ubi deexplicandis hit-

fiftentes fimul cum Principalii Ordinante, materiam

ce Prarogativis agitur, a $. S. Canonum ac Veteris

Ordinationis neceffariam, utigit, adhibeant; atque

Difciplinz fenfu & notitia abgraffe ; hic etiam in

con-

414

ResPoNsip0 ÉPrsTOLARIS

cid

conüderäntius dixiffe, in initio memorate Zppendi-

XXIX. Similiter cæ£eri five Scholaftici, five re-

$

ci$ , Sedem Apoftolicam confuetam ab ipfis Apojlo-

centiores Canonifte, quos adducit Eximius Differ-

il

lorum temporibus uti ifla pote[late difpentandi, addu-

tator, fi quz pro illius opinione ex antiquitate vi-

u

&aad id probandum fola auQtoritate Ferrandi Diaco-

"dentur proferre, dumtaxat illa hauferunt ex iifdem

tator

ni, * Qui, uti ait Lupur, antiquus Canonum Col-

Pfeudo-Decretalibus Jfidor Mercatoris : Quare iis re-

ütd

» lectorex Synodo Zellenfi & Syricii Pontificis San-

futandis nequaquam judico immorandum.

tudm

» Cionibus adducit hunc Canonem: Ut unvs Epif-

XXX. Itaque videamus, an $. 4. ubi conatur dif-

chü

» copus Epiftopum non ordinet, EXCEPTA ECCLESIA

folvere

av

gumenta opinionis. Oppo[itæ , aliquid ve?l

inté

» RoMAaNA, , Quemiterum Textum adducit in fi-

plau(ibile adferat.

neíue Appendicis.

,

Imprimis conatur re

Ípondere ad id, qubd à non-

c0pa

'nullis adfertur ex Lib. 8. Con[litutionum tuüb nomine

g

Profeào fi hic DoGor e

rga Romanam Sedem ni-

culà

mio aliquo affe&u abreptus .non fuiffet, intellexiffet

Cleinentis Cap. 27. ubi leguntur hzc verba: * Ego

tres

facile; quam parum hoc Ferrandi teftimonium, qui

» Simon Cananzus coní&ituo a quot Ep fcopis de-

demum füb initium feculi VI. fcripfit, valeretad atfe-

» beat ordinari Epifcopus, fcilicet a duobus vel tri-

pilie

rendum, quod hzc Romanz Sedis in difpenfando

» bus Epiícopis: (in vero aliquis ab uno Epilcopo

(uatt

Poteftas a temporibus Apoftolorum ufitata fuerit,

» Ordinatus fuerit, tum is qui ordinatus efít, tum is

clüu

quandoquidem nec ipfe Ferrandus de hac antiqui-

» quieum ordinavit, deponatur.

tate vel verbum habeat.

* Quod fi neceffitas coegerit ab uno ordinari,

m

Praterea cum Ferrandus , ipfo Lupo fatentà, prz-

» Quod propter perfecutionem aut aliam caufam plu-

ad e

tenfüm illum Canonem adducat ex Concilio Ze//enf

, res adefle non poffint, afferatar Decretum com-

if

feu Telenfi, & Syricii Papz San&ionibus; indubie

» miffionis plurium Epifcoporum. ,

fi monumentaifta follicice examinaflet, in neutro eo-

.Quz fit iftarum Conftitutionum auctoritas inter

Sotr.

Eruditos non convenit, quare nec eas ad firmandam

Care

rum reperiffet illam Canonis claufulam: Excepta Ec-

^

ia

clefia Romana.

meam fententiam attuli. Interim nefcio, quomodo

qá

Et quidem in hoc textu, quem Lupus ex Eerran-

per illud Decretum commiifJ;onis plurium Epifcoporum

di Breviatione defüumpfit, nevum efle, omnes paf-

intelligi velit Eximius Differtator Difpenfationem Ro-

füprt

mani Pontificiss cum de hac ne vel verbum habea-

1011l

fim agnofcunt: & claufülam i(tam, excepta Ecclefia

tone

Romana, in nullo codicemanufcripto vel typis edi-

tur, & pluribus poft feculis adhuc Romani Pontifi-

hu

to Concilii Zellenfis, neque. in Epiftola Syricii re-

ces faffi (int, fe contra Nicenos Canones nihil pofle.

periri, uno confenfu fatentur Eruditis eamque a

Quid autem evidentius, quam per illam Conftitu-

Catio

Ferrando adjedam credit Chiffletius, & poft eum

tionem Simonis Cananci nihil aliud requiri, nifi quod

dj

& à Niceno Concilio eft conftitutum; nimirum ut

dore

Emmanuel Schelflratius in füa Ecclefia Africana Dit-

vlb

fert. 3. Cap. 12.

Sed & nonnulli alii Eruditi cen-

Epifcopus ab omnibus Comprovincialibus o dinetur;

fent, illam claufülam poft tempora Ferrandi adje-

vel faltem, fi omnes adeffe non poflfint, cateri per

abet

&am ; iidemque fortiffimis argumentis adftruunt,

Litteras confenfum przbeant.

dem

& $2. pro folutio-

r

iftud Concilium Ze//enfe & Epiftolam Syricii effe fup-

XXXI. Id quod adducit n. 51.

ofititia. Uti videre eft apud Lud. Dupin. in Bi-

ne ad Textum S. Gregorii, folide refütatum eít a C.

yum

lioth.:Eccl. Tom. 2. pag. 249. edit. 1690.

Lupo, ut fupra netavimus. ltemque qued (ibi ex

TVl

. Sed & etiamfi claufüla illa effet Ferrandi, & ip-

Pontificali R. objicit n. $3. jam füpra fatis pertradta-

Quar

tum credo.

doré

fius Syricii Pape, inde tamen minime colligeretur,

Romanum Pontificem i/la poteftate difpenfandi in

XXXII. Quod n. $4. circa Ordinationem Prra-

qui

numero Epiícoporum, circa Epifcopalem Ordinatio-

ci confidenter afferit Eximius Differtator, animad-

Ürd

nem, a temporibus Apoftolorum ufüm fuiffes quan-

verfionem meretur: fuüpponit enim, Pelagiurm ele-

tem

&um, jam tum fuiffe R. Pontificem, & in ea quali-

deo

doquidem in ea claufula ne verbum quidem de hu-

jufiodi Difpenfatione occurrat: fed dumtaxat figni-

tate etiam ante fuam Confecrationem habuitfe Jurit-

Quir

ficetur privilegium quoddam £cclefie Romane , ut

di&tionem Pontificiam; atque ita in Lege de Ordi-

N

in-ea Epifcopus ab uno Epifcopo ordinari poffit; ex

natione Epifcopali per tres ut minus Epifcopos, cir-

lg

ca propriam perfonam, difpeníaffe. Sane nelcio

hm

quo nullatenus confequitur, quod etiam Pontifici

Romano conceffa fit przrogativa difpenfandi in nu-

quomodo D. Differtator ignorare potuerit , quod

mero Epifcoporum ad Ordinationem Epifcopi requi-

omnibus notum eft; fcilicet eo tempore nunquam

&

fito pro aliis Ecclefiis. Porro quam i(tud etiam pri-

aliquem ele&um in Epifcopum, Epitcopi nomine ap-

4p

pellatum aut tanquam talem recognitum fuiffe ante

tur

vilegium primis feculis ignotum fuerit, patebit vel

ex iis quz dicemus de Ordinatione Pelagii Papz.

Confécrationem. . Atquehoc & inRR. Pontificibus

tit,

XXVIII. Quz Eximius Differtator n. 36. & duo-

feculo. VII. obtinuitfe, quod & in cxteris Ep

ifcopis,

hi

bus fequentibus adducit ex Fagnano, viro alioquin

notat Daniel Papenbrochius in Propyleeo Maji, feu Co-

"

pis

in moderna Difciplina & Decretalibus explicandis

natu Chronico-Hiftoricoad vitam Stephani, quihodie

Ord

npn parum erudito, nituntur illis falfis Decretalibus

dicitur fecundus: Ubi narrat ex Anaflafio Bibliothe-

fedi

jam fupra depulfis.

cario, qualiter hic Stephanus ele&us, & poft electio-

Cam

Unde mirum non e

ft, .eumdem/Fagnanum dicere

nem introdu&us fuerit in Patriarchium Lateranenfe.

quazdam faventia opinioni Differtatoris, qui iifdem

* Sed, inquit Papenbrochius, Anaftaüus Stepha-

Ina

fundamentis nititur. Sed & quedam pro contraria

» numhunc, utpote nunquam ordinatum, inter Pon-

r

fententia ibidem (de Temp. Ord. ad Cap. 7. a&

» tifices non numerat ,, Quippe, ut notat idem

Epifcopi) intermifcet Fagnanus n. 7. ubi fatetur,

Au&or, Baronius primus eft qui illum Stephanum II.

u

0rd1

quod unus Epifcopus totam perficiat confecrationem,

nominat. Etinfra, Quod, inquit, Pontifex electus.

ptoi

alii vero duo fint Affifleutes ; & dicit hoc patere ex

€9' in Patriarchium indu&lus non prius effet aut vocare-

uet ex electione

Pontificali Romano. . Item n. 10. relata ex fal(is De-

tur Pontifex, quam ordinaretur , li

Thei

cretalibus forma, uti vocat, confecrationis Epiíco-

Archipresbyteri PETRI ..... qui poft mortem Joaw-

|

pi neceffario faeiendi a tribus, fubdit: poffet tamen

NIs V. (quz plufquam integro feculo poít Pelagium

Tüy

Papa immutare hanc formam tanquam traditam ab

contigit.) ... Nusquam tamen ille inter Pontifices

et

tan

Apoflolis, rationem hanc adjiciéns: QuiA NoN JU-

numeratur, quia fulicet nunquam proceffum efjt' ad

ün

RIS DIVINI EsT FORMA.

Qua quomodo cum opi-

ejus Ordinationem.

nione D. Differtatoris , ipfisque in favorem ejus a

Si hec ita (int ,

quomodo Pelagius, tanq-uatiä

tro

Fag

qui ante fuam Ordinationem habuiffet Jurifdictio-

X

nano dictis , conciliriqueant, diícutiant qui vo-

phh

luerint.

nem Pontificiam, uti vult Eximius Differtator,

cir-

IU

DbE NUMERO EPISCOP, AD VALID, ÜRDINATIONEM EPISCOPI,

41

C

r

circá propfiam füam pérfonám difpenfare potuit?

Philonem, refunditin formidolofa teitpora quz tüüc

e M

Sed & aliud hic notandum, nempe quod fi ge-

erant, quibus$ fummum jus, ut ait, pretermitti fié-

(em

nuina effet illa claufüla: Excepta Ecclefia Romana:

ceffe eft; unaque refert, ideo1

i

3

T

quam ex Ferrande poft C. Lupum adducit D. Differ-

fium id tempori dediffe.

nggnuijz lum Aïhana'

tator, nunquam profe&o tanquam extraordinaria re-

" XXXVI. Sed multüm vereor,

Ampliffime Donfä-

df

putata fuiffet Ordinatio Pelagii Papa per duos tan-

ne, ne hzc Epiftolaris Refponfio

jam inde jufto pro-

vl

tum Epifcopos: quandoquidem, fecundum iftam

lixior fit : - unde omitto plura alia

hu

claufülam, Ecclefiee Romane privilegium fuiffet, jam

nis, quz nec refutatione indigent,

jus $. Differtatio.

Af

ante ufitatam, ut in ea Epifcopus per unicum Epif-

Illud tamen omittere nequeo, quod adducitur n.

Dite

copum ordinaretur.

Infüper tub tali privilegio, Pe-

ss

. & füpra verbo attigi, nimirum ^ * Notandum

lagio in Pontificem ordinando, tanta cura & diffi-

3

eft, inquit,

cultate. per totam Italiam conquiri rion debuiffent

3

valorem Ordinationis E

quod etíi ex Inftitutione Chrifti ad

pifcopalis tres ut minus

|tr

tres Epifcopi, cum unicus fufficeret, «Nec denique

5

ordinarie requirantur Ep

ifcopi, tanquam Miniftri

0po

Differtatoripfe debuitfet recurreread talem exoticam

)

ordinarii & neceffarii ;

folutionem de Difpentatione Pelazíi circa propriam

$5

per difpenfationem füa

Summi tamen Pontifices

Is

m nequaquam difpenfent in

íuam perfonam, eum fecundum Difciplinam illius

» Inftitutione Chrifti,

nec in Jure Divino, neque

rl

claufulz etiam

per unicum 'quiii:yppumt fuitfet legiti-

,»

immutent Mini(tru

m ad valorem Ordinationis

me ordinatus.

PP]

Epifcopalis a Chrif

pl

lo inftitutum & requifitum,

Offl

XXXIIL -N. 545 refpöndere conatur D. Differtator

» Qquando pro tribus O

rdinationem committunt duo-

ad exemplum £Evagrii, aíolo Paulino ordinati, quati

»

bus vel uni Epifco

po: Nam utrumque hoc habet

Theodoreto id referenti fides non deberet adhiberi

35

Chri[lH Inflitutio,

lter

tam ut ordinarie tres vrequiran-

hm

Socrati & Sozomeno, qui contrarium videntur indi-

»»

tur Eptfcopi, quam ut extraordina

*

Fieper commilfio-

d

care,

Sane neício, an id cuiquam ante Daronium

35

nem Pontificis duo vel unus fuffic

aï. 53

inciderit: apud omnes quippe major Theodoreti a-fti-

lUi

matio & fides quam Socratis & Sozomeni. Unde

Sed quo argumento ex S. Script

ura vel Traditio-

V0

ne deprompto

probat Eximius Dit

]

ertator illam po-

d

fupra vidimus, quod Lupus exemplum illud Ordina-

teftatem R. Pontificis a ChrifTo infli

tutam? Non exi-

tionis Evagrii ex ipfo Theodoreto abíque ulla dubita-

ftimat illud probandum; fed in

If

tione adducat.

Item Henricus Valefius, in notis ad

fine poft Refponfaà

(;

ad obje&tiones notandum dicit,

tanquam non indi-

It

hunclocum Theodoreti, ubi dicit Paulinum violaffe

geret probatione.

Verum hic merito attenderit

Canoner, qui abfque tribus E

:

pifcopis Ordinationem

Eximius Diflertator

ad id

od

cujufquam Epifcopi fieri vetant: Notat quidem Theo-

quod ipfe n. 64. hoc eft

.

ut

fere immediate prxcedent

1, ex Morino

producit;

u

oretum refpexiffe ad Can. 4. Niceum , fed ne vel

qui agens contra nonnullos Scholafticos

; Conten-

verbo infinuat, eum in hoc punc&o hiftorix a vero

dentes quod femper ab eodem

XT

aberraffe. Quinimo etfi a vero aberra(fet, certe equi-

teria & pronunciari form

a, ficeos r

debeat applicari ma-

edarguit dicens:

IQ

dem patet, tempore Theodoreti validam fuiffe habi-

in ejufmodirebus fallacia fu

nt omnia argumenta, aliun-

tam Ordinationem Epifcopalem per unum Epifco-

de quam a SacRA SchiPrU

RA C? Eccresig Tragditio-

C

pum; cum Theodoreti de Ordinationis Evagrianz

ne defumpta. ltaquedone

c Diflertator vel ex

e

a folo Paulino factz validitate fententiam, nemo un-

S. Scrip-

l

tura velex Traditione probaverit, Chr

iftum infhituif-

uam vel verbo in dubium revocaverit; &ipíe Theo-

fe, quod ad valorem Ordinatio

nis Epifcopalis de le-

oretus Paulino, uti ait D. Differtator, infenfus, ne

ge ordinaria tres- re

quaquam omififfet illi objicere (acrilegum attentátum

quirantur Epiftopi, aít per com-

]

mijfionem Pontific

ir duo vel unus fufficia

t; nonzgre

Ordinationis Evagrii per eum íolum fadz, fi tànc

feret, quod omnia ejus

argumentafa//acia reputentur,

temporis exiftimatum fuiffet, ex Chrifli Inflitutioue

:XXXVII. Unicum

l

adeoque ex jure Divino tres ut minus Epifcopos re-

tendit, de Miniílro Sa

cramenti

adfert n. 67. fimile, uti prae-

i

Confirmationis: Nam

quiri tanquam Miniftros ordinarios & .neceflarios.

ex Inflitutione Chrifli

inquit, Minifler ordinarius

l

Nam quod Diflertator ait difpenfatione Sedis Apo[lo-

hic eft folus Epiftopuss

per difpenfationem tamen Sedir

r

Apoflolicee , ut

u

lice (fa&àm) utfolus Paulinus Evagrium ordinaret,

definit Concilium Florentimum , extra-

fomnia fünt atque figmenta.

ordinarius illius Sacramenti Min

ifler eft fimplex Sa-

d

XXXIV. Qua autem numero ;9. ex V/afjuezio

cerdos... Quare dum Pontifex

fumplici Sacerdoti dat

& n. 61. ex Fagnano adfert pro folutione ad Ca. I.

commilTionem . confirmandi,

Apofl. adeo funt frivola, utrefponíüm non merean-

npn facit ipfum Mini-

firum Confirmationis, fed p

onit dumtaxat requifitam

(j

tur. Nam quis, quafo, unquam in animum induxe-

a Chrillo cómmilJionem feu

difpenfationem ... & tum

b

rit, quod Canon ille, dum dicit: Epifcopus a duo-

n. 68. dicit quod fimilite

Y

»

bus aut tribus Epifcopis ordinetur; Qub illis Epifco-

quando Salvator nofler

Ordinem Eypifcopalem inflitu

it; &Co "

pis Ordinatoribus non comprehendat Principalem

Ubi duo afferit Eximius Differtator: Primum, Mi-

Ordinantem, prout vult Eximius Differtator? Pro-

niftrum ordinarium Sacramenti

fedo nullus inter antiquos Commentatores in illum

Confirmationis effe

folum Epifcopum: & quod hun

C articulum attinet,

Canonem de hujufmodi interpretationevel (omniavit.

libenter agnofcimus definitione

m Concilii Triden-

L

XXXV. Caterum inter obieQtiones, qias fibi for-

tini Se(; xxmr. fcilicet ordinari

mat refellendas Eximius Differtator , non invenio

um Mini&rum hujus

Sacramenti effe Epifcopum.

exemplum Ordinationis SvpERm Epifcopi PalceLiftee,

Secunduin ,

uod affirmat D. Differtator hoc eft,

qui per unicum Epitcopum abíque ulla commiffione

fimplicem Pres

)

'terum ex commifífione R. Pontifi-

ordinatus, tanquam verus Epifcopus agnitus fuit,

cis effe Miniftru

m extraordinarium

prout notavi in Sure Ecclef. loco füpra citato.

fei delegatum

Y

Sacramenti .Confirmationis, id

que ex Inflitutione

Quin &notandum, quod etiamfi Syderiu:x illegiti-

Chrifti, qui hanc difpen(àtione

m R. Pontificis tan-

me & contra omnia jura a íolo Philone Epifcopo Cy-

quam neceflariam re

renen(íi, abfque ulla prorfus commiffione, ordinatus

valide conferatur a P

quifierit, ut hoc Sacramentum

resbytero.

effet, eumdem tamen Syderium S. Athanafius non

Hoc autem fecundum

; nempe R. Pontifici,

tantum agnoverit pro valide ordinato, fed etiam il-

reliquis Epifcopis,

ex Chr

prz

lum tanquam majoribus rebus idoneum ad Sedem Me-

effe poteftatem dand

ifli Inflitutione conce

fíum

i commiffionem fimplici Sacer-

tropolitanam Ptolemaidz tran(tulerit: prout conftat

doti ad conferendu

m Sacramentum Confirmationis,

ex Epift. 67. Suynefii Epifcopi Ptolemaidz. ad Theo-

& quopiam alicujus

philum Patriarcham Alexandrinum, qui & in eadem

effe, multo. minus

notz Aucore unquam affertum

probatum, nefício.

Hoc fcio,

Epiftola neceffitatem Ordinationis Syderii per folum

etiamnum hodie in Ecclef(ia Orientali (im

plices Pres-

yte-

ao ngs;-ogsm-ïïærä*roæxmss

4416

&

j

i m

By'teto's», faltem. ex generali iftias Éccle(iz. licentià

n. 8. fine-ulla dabitatione concludit; ,CERTUM—ge-jg,

fiveEpifcoporum commiffione, Bàptizatos in fronte

ác EXTRA OPINIONEM , quodipréáfentià feu cooperatio

irium Epifcoporum non.fit de forma fuüb[lantiali.confe-

ün

m E

Á

chrifmare; five Sacramentum Confirmàtionis cón-

o DP

ferres uti pluribus probat Eximius Farvacques erü-

cratiónis Epifcopalis, neque ritüs aut folemnitàs ejuf-

L.

ditus hujus Academiz Do&tor Regens; qui & ino-

modi, cujüs omi[Jio aCtum inválidum veddat. Et fub

jn 4

ji

cum $. Facultatis C. Lupo: fucceffit; in Opufculo;

finem n. 20. adducit Litteras five Diploma Pii IV.

ponti

ced i

cui titulus Zeritas C9' Charitás de Sacr. Confirm.

ubi hic Pontifexaperte pro validis reputat Ordinatio-

Cap. 4. Q. 5. . 1. & fequentibus; oftenditque ibi-

nes Epifcopales apud Jzdos fadas ab uno aut duobus

hujosmod

dem hanc praxim Ecclefiz Orientalis ab Ecclefia La-

]

tantum Epifcopis, etiam fine difpen(atione R. Pon-

bus etial

tificiss licet eas ut vitiofas habeat & Canonibus àád-

negleüo f

tina, ac fignanter in Concilio. Florentiio nunquaim

reprobatam fuife, Atque inter alia id probat ex iis

vérfantes: additque Pignarelli n.. 21. hoc Diploma

copi

quz in ipía conclufione illius Concilii a&a funt; in

effe indubitatum atque ab omnibus admiffum.. Quod

füf.

autem ià BUrLARio ilud.non inveniatur, mirum

*

sium C

qua Eugeniüs IV. Pontifex varias Quaftiones propo-

Canonlm

fuit Gracis, quarum Sexta erat: Quare Pomiifices

non eít; cum hujuímodi Littere per mmodum Zrevi

j

mon ungerent Sacro Chrifmaie, fed Saterdotes3 cum

date Ballari inferi non contueverunt,

a

gum non

hoc Fontificibüs fit datum? Et ftatim fübditurin Tex-

. Conformiter nullum prorfus dubium, nullufqu

e

B

opil f

tu Adorum Concilii: Huc.a Latinis objecla, .My-

Ex

fcrupulus movetur in 2rev; R., de quo in veftris

tilinenfis Cauonice oMNIAs 1

egitimeque diffolvit.

litteris, circa validitatem Ordinationis Correlii Steeno-

folum F

Qquo, uti notat Farvacques ; luculenter patet, quod

vii per folum Epiftopum Babylonienfem factzs uti

non f

dem m

Kugenius IV. aliique Epifcopi Latini acquieverint di-

& rede ab Amplitudine Ve(tra obfervatum eft,

cenos T*

&x Refponfioni, neque Gracos adegerint ut aliter

confirmarent. Patet etiüm luce clarius, quod Sacer-

. Quapropter rnirari fatis non. poffüm, quod Au-

4 Sede

dotes Grxci non eonfirmarent obtenta, nequidein

&or Diflertationis , nec non ipfe Cenfor Regius,

p5 evi

opinionem adeo frivolàm & proríus improbabilem

implicita, difpeníatione Pontificis Romani, nequé

non folum publico fcripto audeant defendere; ve-

p, lU

dubitarent quin hzc. R. Pontificis difpenfatio five

Eruditis

commiflio minime effet neceflfària.

t hoc ipfüm la-

rum etiam extali opinione, inretanti mormmenti, non

decet, r

dubitent füub vano prztextu quafi viz tutioris, cum

nihil C0

*

tius profequitur Eximius Farvaeques, folide refutans

à

íumma confidentià hujufinodi deducere confedaria;

a quibus volunt ali

q

ui oftendere, eam

á

pra;im àb

Ecclefia Latina fuiffe improbatam;

quz pollint fáltem incautos & fiimplices perriiciofis

.. Quin & Q. 5. ejufdem Capitis ,

ïiu'an'tümJ & Eccle-

fÍcrupulis perturbare.

Dico incauios C9' fümplices,

$$

de quibus folis & Amplitudo V. idemadvertit. Nec

:

p

ii od

fiam Latinam attinet, probat ex Can; 22. Synodi I

dubito quin mecum, Ampliffime Domine, fatis in-

L. Toletan& , quod Diaconus quidem non poflet chrif-

iare, fed Présbyter abfenie Epifcopos preefente vero,

telligatis, quam facile temerarius aliquis fcrupulo-

rum feminator, fub fimili probabilitatis & tutioris

fi ab ipfo füerit praceptum. . Et quidem hic agi de

vig prztextu, maligne tentare pollet,

;

ér iultas

Chrifipatione Sacramentali probat ibid. $. 3.

;

m

Nihil proinde D. Differtator hinc vel in fpeciem

Eccletias, etiam aliquas nobis vicinas ,

plices &

elicere poteft, quo probet numerurm trium Epifco-

incautos dubitationibus atque anxietatibus replere;

Si nimirum ample&ens tanquam maegis probabilem

orum ad validitatem Ordinationis Epifcopalis itaéx

opinionem deé neceffitate trium Epifcoporum ad va-

Infütutione Chrifli requifitum effe, ut R. Pontifex

poífet in eo difpenfare, eamque difpentationem,

lidam Epitcopi confecrationem ex Chri(ti inftitutio-

Chrifto fic inftituente, requititam. Preterquam

ne, fimul contenderet taltem verifimilius effe, quod

R. Pontifex in illo numero trinm Epi(coporum, ut-

quod in fimilibus,, quz a pofitiva Chrifti Domini vo-

luntate dependent, fa//acia fint omnia argumenta à

pote a Chrifto adeoque ex jure Divino, requifito,

non poffit dipenfare: atqueinde ulterius magna con-

pàáris quafi quod Chrifto inftituente requiritur ad và-

fidentia, tanquam znvictiffimis arguimenitis oftenfum

lorem unius Sacramenti, illico requifitum exiftima-

affeveraret, * Epifcopum, ab ütico etiain cum. dif-

retur ad valorem etiam alterius Sacramenti, Pro-

fe&to nifi circa fingula oftendatur inftitutio Chrifti,

penfatione confecrátum ,. probabilius non effe Epifco-

pum; lllumque in praxi nonpo[fe fine innumeris dam-

fallatia omnia reputanda füntargumenta, prefertim

nis, certifqueanimarüm periculis , exercere iftius Or-

in re fümmi imormenti, ubi de valore alicujus Sactaá-

menti agitur,

E

dinis proprias functiones s utgote qui confirmabit pro-

XX VIIL

.Itaque, Armpliffime Doimine, difcuf

babilius invalide , fimiliterque invalide confecrabit Sa-

cerdotes ; düi à* ipfo erdinati remarnebunt p*obabi-

fa hac Differtatiuncula Dodteris Damen , perfifto

lius abfgue omni Ordinis , quo carent, poteflate ; pro-

firmiter ih eà fententia, quam expofüi in Jure Eccl.

Neque ullam veri fpeciem habet opinio contraria;

ponent ádorándas ho[tias probabilius non confecratass

iteinque conferent in Tribünali Panitentice invalidas

nullumque reperitur fundamentuin, quo vel appà-

probabiliis abfolutiones &c. . Confiderent illi; quo.

rentur probabilis fiat, áut ut ferupulus ingerátur de

invaliditate Otdinationis Epifcopalis fadit pet unum

rum intereft, qtiam periculofürii fit hujufmodi Quz-

pum: hoc prefertim temmpore, quanto tanta

ftiones, ad fübítantialia Sacramentorum atque ani-

Epifco

marum falutem pertinentes, ex opinionum proba-

luce de

pulfz funt Pfeudo-Decretàles Jfidori Merca-

bilitate, & non ex folidis teftimoniis Scriptürz S.

torif.

Cum enim hifce folis Pfeudo - Decretalibus;

tanquàátn primis fundamentis, opinio illa innitatur,

aut Traditionibus decidere, proutetiam in przfenti

Quaftione advertit pralaudatus Pigaatelli,

nihilque prorfus ex Verbo Dei feu Scripto feu 'Ira-

his nunc fortaffe plufquam fatis;

Sed de

dito adferri queat, quo oftendatür, ex Chritti In(ti-

tutione ad valorem Ordinationis Épiícopalis ordina-

XXXIX. An vero difpenfatio in Legé éazonica;

qüz àd Ordinationem Epifícopálem cánonice cele«

rie requiti tres ut minus Epifcopos, & ex cornimif-

fione dumtaxat R. Pontificis unurm vel duos füffice-

brandutn tres ut minus Epifcopos requirit , K. Pon-

re, eadermn opinio tanquam abíurda atque erroned

tifici jam olim reíervata eífet; de hoc; tuti jámi

rejici debet, donec ex S. ScRiPTURA, vel l'RAbiTIO-

fupra infinuavi, nulluti prorfüs extat veftigium in

antiquitate, NNam primis Ecclefiz feculis qduod &

NE probetur.

$

Atque ita eti

am jacobus Pignatelli, pefdeïeBris

düdum obtinuit, SS. Pontifices Komani pálam pro-

Canonifta Itdlus; qui folidiffime probat noftram fen-

fitebantur , fe contra Satros Canones, prafertimi

»l

tentiam, idque iifdem fere argumentis , qu& a C;

Nicanos, nilil difpenfatorie ágere poffes utpote

Lupo adferuntur, lomo :. Coníultatione 182;

contra illos Canones Spiritu Dei conditos, & to-

tius

|

Dr wuwrRo Ériscop, Ap valmp, OmpisaTIONEM EisCoPi.

417

,

"f'dii

tius mundi reverentia. confecratos.

Unde ridicu-

SS. Canonum, vel adverfus reverentiam Supe*r'io'r'i--

Cl)nfg

bus debitàtn, 'hàc in ré'a Vobis a&um fuiffe; fed vos .

lum eft, quotiescumque in primis etiam feculi$ per

unice praàe ocülis hàbuiffe, ne Canonum externo ri-

! ij

üpum Epifcopum Epifcopus fuit ordinarus & pro

Lfüb

vero Epifcopo apnitus, eam validitatem refundere.

gore fervato, a fen(ü & mente Matris Ecclefiee rece-

ii ]V

in difpen[atiomem aut comamai[fiomem faltem tinphicitam.

deretis, & faluti populi Vobis commiffi haud fatis

Llal]o.

R. Pontificis, de qua tunc nemo vel fomniabat.

provideretis,

obus

Sed fola tunc neceffitas & falus populi excufàbat

Quin fi & SS.

Domino hzc omnia, prout in

Do

iisdem veflris Lucubrationibus expofira funt & pro-

hujusmodi Ordinationes: prout & in fimilibus re-

bata, ea finceritete exhiberentür , qua fcripta funt ,

3 d

bus, etiam qua S. Ordinationem concernebant ;

lomi

neglecto rigore Canonum , non dubitabant SS. Epis-

viX ambigo, quin vederet,. fibi in hoc negorio elle

luod

copi ea facere,quae fidelium faluti neceffaria videban-

fubreptum, & meliora de Vob

lS & Ecclefize Veftrae

i

rür. Quinimo exiftimabant, facturos fe conira fpi-

ftatu fentiret.

"

lüUis

rium Canonum & mentem Ecclefie, fi obfervato

Caterum Amplitudini Veftree, & Ampliffimis Col:

Canonum rigore, ueceffitati Ecclefiee & faluti anima-

legis Veftris, ex animo astque in vifceribus Chris-

nv

rum non fuccurrerent.

ü exopto fpiritum Prudentiz , Fortitudinis & Cha-

e(tri

Hanc porro neceffitatem & exigenuam falutis

ritàtis; neque definam Deum precari, ut per ip:

&to

populi fuiffe in Ordinatione Corzeli: Steenovii, per

fius fan&um auxilium pergatis pafcere eum qui in

folum Epifcopum Pabylonienfem peracta, dubitare

Vobis eít Gregem Dei, atque cum &pparuerit Prine

; Ut

non finunt veítra, Ampliffime Domine, jam pri

ceps Paftorum, ab Eo percipiatis immarceffibilem

dem mihi nora, erga SS. Canones ac noranter Ni-

glorig coronam. Meque precibus veftris enixe

Ài

canos reverentia & amor, prout etiam fumma er-

commendo, ut Deus non derelinquat me ufque in

2UUN

ga Sedem Apoftolicam obfervantia. Sed & id fa-

fenectam & fenium,

Saluto ex animo & cum fin-

ilem

tis evincunt tot doctiffime Lucrubrationes & Scrip-

gulari veneratione llluftriffimum Babylonienfem ;

Ye

ta, tum ab Amplitudine V., tum ab aliis Viris

qui me a paücis diebus urbaniffimis litteris. digna-

Don

Eruditis in lucem edka:

tus eít,

Reverende adm. ac Ampliffime Domiae.

Que Í(i legerentur, ut

A. V. Humillimus & devoriffimus famulus.

Z'OBF

Cltf]

decet, non dubito, quin fatis omnibus appareret,

irJ6

vau Efpes, Lovanii4. Junii 1725.

of

IS

nihil contra fpiritum Ec;leüaüicæ Di(þiplinæ aut

U5

Ne

$u

S2:9:/55:55:5/:5,6:8/9'8/:50 90855 :5 G SS

il

UI

la

VII

T

eE,

lef

Và

CVQINBICEE 9

].

od

ut

REBOLDLSIIDNIS

l0

r

m

ij

(

JDOCTORUM LOVANIENSIUM

T

iflentia Ecclefize Uïtmjeä?enfzs ejusqzie Epis-

)r

1

Super Quee[Hione de Jubfi

copis & Capitulo

j

li

[/

Au&ore (Z. B. vAN ESPEN, j.v, p, & SS. Can. Profeff, ')

1

Adverfus Anonymam . Hifloriam: de . Rebus. Ecclefiee Jrajetlime ; mec uon

0

0

eamdem: Hiftloriam prolixiorem, [ub momine Coruelüi

P. Hoyuck van Papendrecbt . editam.

,

tl

l

IÉ

F

À

T

I

O.

I

» « ad' conditionem nudae Miflionis (ut vocant )

lj

99

redaécta ?

j

Status Queffionis.

» 2. An vero in Ecclefia ifta Capitulum Metropo-

9?9

liticum, ejusque jura potuerint confervari ?

inque J. U. Do&oribus (5) Lovanienfibus

» 3. Àn cenfendum fit Capitulum in Collesio

propofitus fuerat anno 1717. hic Casus.

99

(quod primitus ere&tum fuit a Rovenio ) etiam

Q

» An Ecclefiía Ultrajetfina habenda fit ve-

?9

nunc fubfiftere; & an hoc Collegium vere &

99

» lut collapía, omni jure & jurisdictione exuta ;

conveqiemerCapitulum reprefentet ; ac coníe-

EE

» Quenter

(4) Przlo date Amftelodami. Apud Nicolaum Porgieter , Bibliopolam. anno 1727.

(^) Z. B. van Efpen,

. A, Brenart, L, Hacquio, ]. H. V. Goedenhuyfe, Amando Bauwens.

Supplem, Oper. Fas. Efpen Pars 1V.

"28

418

PxXEFA * I o,

h Cäl

col.

?

quenter debeat ac poffit Ecclefia viduze curam

enarratio Factorum, quibus Ecclefiae Ulträ]e&wïäs

j

",

LE

habere, omniaque. exercere, qua Capitulis Ca.

jura.nituntur, fincera eífet & vera, Nam íi hácin

t(;g/üï' |

thedralibus Sede vacante incumbunt : putalitteras

parte deceptos fefe animadvertiffent,' datam Refo-

r

Dimifforiales concedere his. qui facris Ordinibus

lutionem etiam fponte revocaffent ; & fi vel nunc

wf]bus )

funt ininiandi ; item Ecclefiis Parochialibus vacan-

f

faltem, qui ex iis adhuc in vivis funt füper, im-

Jïlfll

tibus providere de Rectoribus feu Defervitoribus,

pofturam agnoícerenr, etiamnum -proculdubio fub-

il s

uoc ?

aliaque fimilia ? *

fcriptionem fuam, fignata in contrarium declaratio-

Ad hunc cafüm , examinatis & perpenfis iis, quae

ne, delerent. Quemadmodum non ita pridem Re-

ellrt t

11/1101

circa eum erant expofita, refolverunt Doctores 2j.

folutionem , quam in caufa Abbatis N. fignarant Doc-

. May 1717. ii hunc modum:

tores van Efpen & Hacquius ,. hi ipfi illico poft res-

g5 Cl

Ad i, Ecclefiam Ultrajectenfem nihil, ob muta-

citam. Expofitorum falfitatem, inftrurnento a fe üg

tum apud. Batavos Religionis ftatum ,. de dignitaté

nato revocarunt.

"

eorunden

füa Cathedratica amififfe, fed Archiepifcopalem Se-

. Quamvis itaque hic locus n

on fit, neq'u& ad in-

$NI

dem integram confervaram fui(Te , atque poít Schenc-

ftitutum Jurisperiti pertineat , difcutere an fatta ia

erama

kium in ea prefedi(Ie veros & ordizarios Epifcopos;

Cafu propofita, ineluétabili verirate nitantur, & at

() «

quamquam íub alieno titulo peregrinse cujusdam Ec-

nihil, quod ad qwaftionis elucidationem facit, omis-

dyamit

clefiae delitefcentes,

fum fit ; fed hoc ad negotium fpectet eorum qui Ca-

hominis

Ad z. PoruifIe in eadem Ecclefia, etiam poft mu-

fum propo(üerunt ; Ea tamen que & Anónymus &

vadit ?

ratum Religionis (tatum, Capitulum Metropolitanum

biflori& prolixioris Autor attulerein contrarium, nul-

coníervari & reipfa confervatum effe,

latenus tralia videntur, ur Expofitionem fa&torum in

Ad 3. ldem illud Capitulum, ífeu Collegium UIl-

hoc Cafu Ultrajectenfium de fal(itate fufpectam habe-

re, aut fuübícri

trajectenfe , cenfendum e(fe verum Capitulum Cathe-

puionem revocare pollint aut debeant

1Vc Di

draticum , eumque ob titulum gaudere omnibus ju

Doétores,

jicit Ànt

ribus, quibus catera Capitula Cathedralia fub Princi-

vm fit,

pibus Catholicis conftituta gaudent.

Papendvechbtius indigue imvadit. Dotlores.

( qui €

Hanc Refolutionem pro more fignatam Doctores

diceret,

communicaruntiis qui cafum propofuerant: hi autem

I Hallucinationem Anonymi, modeflam tamen,

difícuffimus

hunc a0!

eamdem Typis evulgandam cenfuerunt, lucemque

Quantopere nunc Pa

mipum |

ea vidit ab anno 1718.

^

Dottores injuriofus fit videamus.

pendreghtius m

mina.

Quamvis füb initium füe ZZZwrie (f) modeftiam

j Tt

duonymus tnodefle impug

nat RESOLUT!ONEM 4

Anonymi imitetur dicendo , Do&ores Lovauienfes

qud in

, f

Dodorum.

[peciofis Ultraje£tenfium ratiomibus captos, uec. de ve-

clium T

vo Ecclfie Ultrajetfine Statu . fufficienter zuftyuttos

vero n

Il. Septem anni elapfi erant, & niH]Ail,adve'r('us

cafum refolvifle: Ubi ramen eorum Aefolutionan imn-

hu

Refolutiouem ícripto ediderant adverfariif, donec fub

pugnare aggreditur Dzffertatioge 17 (6) ipfo in li-

pendroc

finem anni| 1725. fnagno apparatu, editis in lucem

mine eos fuper(titiofae erga librüm, cui titulus, Za-

Is e(t liber mo-

patils t

libris, eam impetiverunt Anonymus quidam fcrip-

tavia $acva, credulitatis iufimular.

VIl, &

tor: & alter füb nomine C, P. Hoynck van Papen-

numenrorum de rebus facris Ecclefige Batavice, ex

o

fium il

drecht, ille quidem modef(tius, hic vero longe atro-

quo facta pleraque pro Ultra

J»L.

tenfium Cafu defump-

dum 3j

cius.

ta fuerant, - Premum inquit, zHud occurrit, Hiflo-

KV.

Nempe fcriptor Anonymus, dazda eff (ait) (1)

ria, quam Doctores Jocant Sacram, ipfis Fideri

Do&oribus EXCUSATIONIS vemia ,

cum a vei male

velut SacRUM TEXTUM €9 fidei imdubitate,

Quafi

alio qui

ET

güaris & falfa emunciatione deceptis d. efponfum ved-

fcilicet Doctores füpert(titiofo adulandi genere abrep-

quit L

ditum fuerit, quod certe ab iis mon tuliffent. Refracta-

ti memoratum Librum ip(i primitus hiltoriam faeram

quim i

vii, fl veritaten candide €?. fincere patefeciffent. — Et

appellaffent, & tamquam /facram téxtum accepiffent :

iterum alibi (2) ExcusATIONE, inquit, digzi viden-

odiüm;

cum tamen non alio nomine illum appellent, quam

Veteren

tur quütuor (3) Doclores Lovauienfes, quos verutm baud

quo jam pridem editus füerat, & quo eum appellat

defend.

vetle gmavos expofitio falfitatis pleua ab adverariis fac-

ipfe Papendrechtius ; atque per claufulam fübícrip-

N

za decepit : & paulo pott (4) fübinfert, eosdem Doc-

tioni fü adjectam , Juppofitis ommibus fadlis 7 cir-

i d

tores céuté admodumn £? ci&cuMsPECTE Aefponfum a

cumflautiis, fatis oftendanr, adeo fefe nixos non fuis-

feipfis editum teinpeva[fe , adje&a fubfciptiomi [ue .mo-

fe Auctoritate illius libri, utportius ob eam claufulam

Sed (ü

SUPPOSITIS OMNIBUS FACTIS ET CIR-

Dà, dü

dificatione illa :

Anonymo vifi fint de fatis & circumttantiis, ex Ja-

CUMSTANTIS, ut ginurum proteffaventuv , fententiain

tavia [acva plerumque defümpus, fübdubita(Te, Quid,

(uatuy

fuam . aliter. proferendam , — fi ves alitev fefe. babevet.

quod ipfi Doétores Zefolutionemi exordiabtur hac prae-

ci:Q

ANec fane pro ea ,. qua virz il polleve cenfeudi Junt

fatiuncula ; , Infrafcripti vifo & examinato cafu cum

ltti

VERITATIS SrupIO £9

Annexis. . .

dicar [

Docrusa ,

INTEGRITATE ,

?*

INec non iis quaz de Ecclefia Ultra-

dubitandum videtur ,

N

)

jectina in libro, cui titulus ,

BaTAVIA SACRA, &X

Tfhor

AEQUA RERUM "JESTIMATIONE ,

quim mobifcum eoufontivent , [i vefciijont. tam longe

?*

autbenticis €? indubitatis , ut affevitur ,, monumen-

UC quj

95

diift

a vero abborrere ea, que expofit ab "Advevfariis fue.

tis afferuntur " & ubi pro more Jurisperitorum,

yuzt, kiec Anonymus modellefatis, uti apparet,&

iï'gniücan't fefe indubitatam fidem motiumentorum ,

110 noy

humane.

n

quae pro firmandis faétis allegata fürit ^ non afferere,

Si tamen per id quod dicit Doctores caute aduro-

fed rantifper fupponere, iisque füppofitis ( ut afferi-

h fnis

m at

dur &2 circum[pe&le (abfcripfiffe ,^ fignificare intén-

tur, inquiunt;) Zefolutiózem fuam ex principiis juris

dat, fingularem iis de Expofitionis falfitate timorem

depromere

Quormodo igitur confequens eft, ut

4, |

Doétores Librum iftum' monurhentorum vocarint

aut füfpicionem fuiffe, & hoc ex (ubfcriptio

nis mo-

Diofer

dificatione conítare, multum hallucinarür : | Quán-

hiftoriam Sacram, isque iis vifus fuerit

Inila

velut fqær

doquidem in omni jurtsconíültatione claufula ifta de

textus E? fidei indubitata?

"

Cpue

Juppofita veritate fa&torum adjungatur, vel, übi àád-

Pergit autem & deinceps

Papendrechtius ,m:äie—

*

Confp

J

ecta non eft, fübintelligatur.

didta & ludibria & calumnias jaculari in Doctores,

quo fama& éorum & auéctoritati detráhat, Sic, p. 262.

Dubium porro Doctoribus pumquam fuit, quin

C

.. col.l.x.

(al)

[

(1) psgs 71 & 72.

(2) pag. 3 19.

(3) quiaque.

(45 P. 226.

(5) p. 14. €ol. a.

(6) p. 225.

Efpeni

PaogcrfTATUOIOS

419

ol

col. r. calumniatur, fignaffe eos. confültationem ub . jofas in Patria acatholica. commotiones aluiffet : in.

ii

dolofa claufula. 2n figgaudo adbibita ,. dutm dicunt fe ita

dignaturque hic adveríarius, Doctorem tam parien-

! Rff

;.

ceujere, SUPPOSITIS TACTORUM, CIRCUMSTANTIIS: cutm

ter -egi*!ïe & hoc ipfum illi ad novi criminis reatum

! Rn

ante femeftrium ícripfiffoat Anonymus de iisdem Doc-

cenfet accumulandum : Zec zpfi , inquit (1), probro,

n

toribus, Eos esute admodien'e circatufpetle Refpon-

vitio, pudori data fueruut per impreffos diu Libros tota

0 fub.

Europa vulgatos, uec tamen imutatus eft 5 dtmo uequi-

ititig.

Jam temperaffe , adje&a, fub[cviptioni fue modificatione

illa: SuPPOSITIS OMNIBUS FACTIS ET CIRCUMSTANTIIS,

dem a Je culpam amootre conatus e unquam,

( N-

quod non dubirat ab iis fa&tum fro ea, qua viri il

Profeéto qui in re nuper füb omnium oculis ges-

tDoc.

polleve. cenfendi fint Do&vina , integvitate, oeritatis

ta adeo impudenter calumniàtur, omnem fidem per-

It rej

fludio, & equa rerum eflimatione ?

dat neceffe eft, Scitur enim, Defirantium hujusmo-

.. Quis credat Papendrechtii prolixiorem .hiftoriam,

di crimina adveríus innocentem dolofe & clam fa.

"u

& priorem iftam Anonymarm ex eadem penu, & ex

bricata, confi&tis nequiter in huncfinem quam pluri-

&d in-'

mis falfis inftrumentis, objeciffe ; & pott Efpenii de-

eorundem virorum confilio atque arbitrio prodiis-

h ig

fe ? Numquid foz: de eodem foramine emanat dulcen

fenfionem iu judicio legitimo ac contradictorio ater-

d

rime calumnie & perfidia reum declaratum & ex-

&r amavam aquata ?. Youdat tamen Papendrechtüius

Omis.

(7). Anonymam hiíloriam, tamquam cozatus fui pro-

torrem factum, (4) Poft hunc Govartius calumnia-

liC

droamam ac fummatn. — Quis item ferat hanc junioris

tus Eípenium, juíta hujus dchnü(me'imerpoürg;

us &

hominis arrogantiam , qua Doctores Veteranos in-

apud magnum Confilium Mechliaienfe condemnatus

ns UUI'

vadit ?

fuit, ejusque plura verba calumnio(à per fententiam

m in

ejusdem Confilii deleri jutfa (unt. (7)' Et poft hec

habe.

Papendrechtius. fevocit ia Efpemium.

non erubeícit Papendrechüus ejusdemCivitatis Mech-

beant

linienfis. Canonicus Doctorem jam femel & bis per

IV. De Efpenio nullam mentionem fpecialem in-

fententiam Judicum declaratum innocentem, nihilo-

Caterum an errore vel ftudio fac-

Jicit Anonymus.

minus tamquam fimilium criminum reum traducere,

]

tum fic, ut ille non quizque fed. quatuor. Doctores

eique per apertam fallitatem exprobrare quod zegui-

(quafi exclufo Efpenio) excufatione dignos videri

dem a fe calpain amore conatus fit uzquatm ? Quod f

dicerer, nefcitur.

Verum nóíter Papendrechtius in

Deo placuerit, ut I(penius non videatur famam füam

n

lüs in

hunc nominatim invehitur tamquam in omnium ho-

negligere, poterit etiam calumniatorem huncin judi-

cio, ordinario convenire:fed meminerit interim ille,

minum peffimum, . En quedam calumniarum fpeci

ftam

mina.

publicum fe effa affeclam aut Difcipulum talis fchole,

itnjog

1 Traducit virum, (8)tquaïï antea in op&re fuo,

in qua multi docuere, non effe peccatum mortale fal-

lo vt

quod in Cazoges edidit, zmgemue faffus fuiflet, Con-

fis accufationibus fuos adverfarios infamare. Aitentius

"t(ffor

eilium "Trullanum sog fuiffe legitimum cetum; hodie

autem pro falute fua confideret, quomodo evadere

vero in Aefolutiome Doctorum illud babeat uti. Sazc-

poterit illud Apoítoli, qued zeque

m

Maledici regnuim

in ]i

tani & oecumenicam Synodum.

Primum horum Pa-

D'e;' poffidebuut, 1, Cor. VI, 10,

pendrechrius Efpenio falfo attribuit ; alterum autem

iBa

mo

potius tribnendum eft Patribus Univerfalis Synodi

No

V]II, & Romanis Pontificibus, qui jam olim Conci-

lium iítud Trullanum Sanctam oecumenicam Syno-

V. Sed miffa ifla faciamus, licet enim horrendae

Imp.

adeo accufationes ram veraciter dicerentur in Doc-

dum appellarunt, uti videbimus DisQUIsITIONE l£.

if

$. IV. Ezt hanc ipfam Synodum Papendrechtius non

tores Lovanien(es, quam falfo ingeruntur, quid ift-

r

alio quam Cozciliabuli nomine dignatur!

haec períonalia ad rem pertinent, ubi agitur de pro-

)uf

2, Audet de illo Doctore effutire (9), quod azt;-

bando aut improbando jure quodam particularis c-

p

quam Difciplinam coutemnat & conculcet , cum nequa-

clefige ? Quid terrifica verba in Do£tores fpar(im con-

erattl

jecta ad elucidationem hujusmodi juridicee

uaítio-

lent:

quam ignotnm fit; . eum vel proprerea jam pridem

odiumatque invidiam Adverfariorum incurriffe, quod

nis conferunt ? Nimirum idonea funt ad procrean-

juam

veterem Difci

,

plinam fllldigfe femper inquifierit atque

dum fucum Leéctori, & quafi pulverem Ípargendum

3ellat

defenderit. :

in illius oculos, ne victores certaminis ab iis qui tur-

crip—

3. Petulanter pronunciat Éfpenium ( 10) Jervam fibi

iter victi funt queat difcernere, fed porius, prout

(l

ipfi detraxi]e €? Ecclefie data opera indixi[fe Dellum.

patfim eft hominum indoles, pronunciet in favorem

fuis-

Sed (ui diéti oblitus feipfum. refutat tertia poft pagi-

eorum qui audacius vocem extulerint.

ilam

Nihil igitur pro vindicanda efítimatione & famaá

0

nà, dum ait: Depromat Elpenius auimi fui feua , lo-

quatuy inentetn fuam y apertum bellum indicat Pontifi-

Doctorum Lovanienfium in hifce Vindiciis adfere-

T

ci : Quid proficit illos ( Ultrajeétenfes) c/am , occulte ,

mus, ne contentiofa disquifitione ultro citroque de

d

latenter adjuvaffe tot jau aunis ? En, füperius deprae:

perfonis adhibita, ipfa Aefolutiozyis vindicandee foli-

cüffi

dicat Doctorem larvam fibi detraxiffe , (cilicet in fua

ditas obfcuretur mapis, & quibusdam quafi nebulis

ltt*

Refpoufioue Epiffolari , hic vero inftat ut depromat ad-

involvatur. Neque etiam fortaffe vindicatione opus

r

huc agéri füi fenfa : ibi illum Ecclefie data opera in-

eít adver(us Papendrechtii ineptiffimas declamatio-

féll«

dixi[Je bellumi in opere 'T'ypis vulgaro ; hic e contra-

nes in hofce Doctores fparfas; ac prefertim in Doc-

1m,

rio nondum id patere fionificat, fed rem adhuc geri

torem octogenarium , qui Deo largiente de fcriptis

If

clam, occulte, latenter.

aut actis coram orbe Catholico erubeícere non de-

Quid cenfendum de honti.

ett

ne fuis patlionibus adeo turbato, ut non videar íe in

bet,

é

&l«

tam atroci calumnia fibi contradicere ?

üris

4. H&c & ejusmodi plura fparfim in Efpenium

Papendrechtii iujuvia ia S. Hilarium.

u

profert Papendrechtius, atque jam pridem in eum

riüt

fimilia prolata fuiffe ait accu(àtionum . capita, pra-

VI. Sufficir Doctoribus hac i11 re, fe haud me-

jutt

cipue fcilicet quod a viginri jam & amplius annis

liores effe S. Hilário, qui vix mitiori modo ( quod

non fine horrore dicimus) traétatur a noftro Papen-

ä'ie-

confpiralfet adverqu Summum Pontificem, & fcanda-

drechtio.

e$,

$»

(7) Prafat. füb fïne'm.

(8) p. 230.20*(. '4.

(9) p. 342. col. 2.

(10) p. 354. col, »,

(1) p. 514. col. a.

E-

(4) Vide infra, Parte V, n, I

(^) Vide Tra&tatum cui titulis : ZEquiras fenrzentie Parlamenzi Mechlinienfis in. caufa D.

van Ljfpen, dv'c Tit. IV... Operum

Efpenii, p. 243. & feq. Edit, anni 1253.

Suppleui. Oper, F'am Efpen Pass IV.

Ggge

420

PhRErPFATIO

drechiio. fs eft Sanctus ille Flilarius Areletenfis Epis- , accidit Leoni Pontifici San&iffimo in Caüfa Hilarii

;; Arelatenfis, qui Epift. 89. (4) acerrime innoceusenm

copus, cujus fan&tiratem abhinc tot feculis folemni

€ultu veneratur Ecclefia,

» perfivinxit, Hilaro Pontifici in eaufa Mamerti acci-

» diíIe potuit."

I

Nota eft contentio qua inter ipfum & S. Leonem

Papam ferbuit : illa efto tunc temporis Paperidrech.

Eu Binius Baronii vefligia premens innocentem

Hilarium pronuntiat in ea caufa, in qua Papendrech-

tio, fi runc vixiffet, potuiffer fortaffe injicere ne-

bulas, ut ex cujus parte veritas & jura ftarent, haud

4ius eum declarat ambitiofum, arrogantem , menda-

cem, iniquum,

facile difcerneret, & S, Leonis Magnui' in Hilarium

EK

dicta vera eíle exiftimarer ; poftquam tamen difcep-

Quid quod ip

(e.San&tus Leo Papa poft S. Hilarii

l

$

tationum iftarum nebulee diícuffae fuerunt, & divi

mortem honorifice de illo locutus fit, atque ita eefti-

Hilarii innocentia fcriproribus minime ea in re fus-

mandus fervidiora di&a fua tacite revocaífe ;; acces-

fit & totius Populiad funus Sancli Viri acclamatio ( 5):

pe&dis probata, quis SS. Patrum amaus ferat, in

noftri Papendrechtii libro S, Efilarium omni virtute

bic, iuquit, dies querelas izjufteg imiputatioms perpe-

"

Quod !

tuo refecavit.

eximium , ambitonis, mendacii, & in 5. Sedem

arrogantie palam & falfo accufari ? , Peffimo mo-

Hoc igitur animo

Papendrechtii infidere videtur

principium, Epiftolas Romanorum Pontificum pro

?,

re, inquit Papendrechtius, (2) didimulavit Ques-

9?

nellus. , ,

Hiuagu Arelatenfis Epifcopi Ambi-

fua cauía facientes, in cunctis apicibus fuis fortiri

debere veritatem, aut Apoftolicee Sedis labefactum

?5

tionem, ordigatioues fibi omnium per Gallias Ec-

?5

clefiarum vindicantis, £? Projetto Epifcopo bevedem

iri auctoritatem : quafi ii, qui in illa Sede prefident,

E(

non poffenr umquam falfis accufationibus & fübrep-

25

viverti fubflituere conati.

Hic Hilarius ipfius

fopfam

25

quoque Beatiffimi Petri reverentiam verbis arro-

tionibus circumveniri , aut quodam animi fervore ex

tOLts

cedere ; irno, quafi femel ab iis pronunciata femper

P

gantioribus minuens, ut odium conciraret in Leo-

»

e(t,

»

nem, pro füo more menfitus eft, Ponüfici in

vera manerent , etiam(i ab ipfismet poftmodum tacite

D

baro

retraélata.

?5

animo elfe, Cleri Provincia Viennenfis Privile-

.z

»

Tl

?9

gia peffumdare atque evertere.

Mendacium hoc

- Quid igitur. Papendrechiius dicturus eft de Caufa

y bran

ut refelat Ponüfex " &c.

S. Cypriani, quem S. Stephanus Pontifex R. non du-

Sic Papendrechtius

)

fuf

ulte

in

audita perulantia perftringit eximium illum Epis-

bitavit (6) Pfeudo Cbrifflum , €? Pfeudo /4poftolumts?

dolofum operariutm diccre ? Non eiftimarem equidem,

, p

copum, quem ne nomine quidem Sanéli appellare

» p

gnatur.

eum Pontificis Stephani dicto nixum, quidpiam tale

de Cypriano aufürum pronunciare ; cum S. Augufti-

^ Eæcl

- Alirer fane loquuntur Cardinalis Baronius & poft

"

l

illum Severinus Binius; ob fuum erga Romanos Pon-

nus Virum hunc tam dure a Stephano habirum prop-

terea non defpexetit, fed e contrario ob hanc ipíam

, deli

üifices ftudium in hac caufà fide digniflimi,

» pxlfx

Baronius enim ad Annum 445. ubi virtutes blila-

caufam, in.qua fefefüpra modum prudenter modes-

teque geffit,' ad ccelum usquelaudibus extulerit.

Et

» N

ri-incipir recenfere : fic ait : , licet creatus Antis*

, Ieci

» tes (Hilarius) jura fue Ecclefie vindicaturus ;

quidem Romana Ecclefia S. Iilum Antiftitem Cartha-

ginenfem prae Stephano Papa in Canonem Milffze re-

, Lim

0»

plus equo vifug fit effe prolapfüs: tamen cedens

T

Lr]

eo tandem pervenit culminis fan&titatis, ut ore

tulerit,

Sed de his diétum fatis, quamquam adjunoi

»

pm

Oomnium meruerit commendari.? £iec profeéto

poffent hujusmodi plurima.

, met

aronii quam Papendrechtii de Sancto Epifcopo mo-

Deinde ubi idem Baronius rem

» tial

deftiora fünt dicta.

Partitio /)47*21;8 Fiudiciarum.

, Doni

qpaturius perpendiffet ad Annurn 464 agens de fimi-

VII. Miffo igitur, qua in Ultrajectenfium cauía

y UVIS

li contentione, quz inter Hilarum Papam & S. Ma-

y Velt

mertum Viennenfem Epifcopum exorta fuit; monet

adferuntur, faétorum examine , quot relinquitur pro-

bo Leétoris judicio ;

miífis quoque adveríariorum

s Tj

le&orem in fine: , non mireris, inquit, Romanum

Pontificem Hilarum adver(üs Mamertum adeo ve-

hac in parte inve£tivis, qua ad queítionem minime

u p

pertinent; vitdicanda atque ftabilienda funt amplius

qi

i p

hementer infurgere, Virum, ut declararunt even-

fig.te

ta, fanclitate in&gnem : in his enim qua conten-

fundamenta Atefolutiozis Doctorum , qua: ab adverfa-

riis impetuntur.

ii

AIm (

tiofi fori funt,. perfacile eft quemque decipi. Per-

Ix

??

fimile etiam S. Leoni accidit, qui in S. Hilarium

Dividemus autem has Vindicias in. 3. DisQuist-

TIONES.

Eccle

?)

eadem ferme ex caufà acerrime inveétus eft. Quis

nefciat faepe accidere, ut falfis accufationibus &

In prima monftrabitur, poft omnes Adverfariorum

d0 qq

objeétiones inconcuffía manere fundamenta, quibus

fitme

23

fübreptionibus aures Pontificum repleantur, & cum

. purant agere quod juftum appareat, exagitenr in-

nixi cenfuere Doctores, Ecclefiam Ultrajeétinam us-

moen

que ad hodiernum diem perfeverare in fua dignitate

eilut

?5

nocentem ?^ Heec Baronius, fatis infinuans in-

nocentiam Hlilarii.

Cathedratica, ,& gaudere omnibus juribus & privile-

Varit.

giis Sedis Metropolitangse,

batam

Sed Severinus Binius aperte magis & affeveran-

ter Tom. 2. Conc. parte r. (3) in notis ad Epift.

In fecunda, Sasboldum, & Rovenium, aliosque

Qu

Antiftites poft ipfos, fuiffe veros atque ordinarios

Xl. Hilari Papa in cauía S, Mamerti, ;, Quod ita-

tOtes,

» que, inquit, adverfus hunc Mamertum fíanéclitate

Epifcopos Ecclefie Ultrajectenfis,

fe

h

In tertia ,

Collegium Presbyterorum, in Sena-

»

infignem Hilarus Pontifex hac Epiftola quafi alie-

temp(

» nam jurisdictionem illicite ufürparit,

adeo vehe-

tum Ecclefiae Ultrajeétenfis erectum , e(fo verum Ca-

puine

?

nempe

pitulum Metropolitanum & etiamnum gaudere üsdem

, menter infürrexerit, non eft mirum :

quod fzpe falfis accufatiomibus €? fubreptionibus au-

juribus, quibus gaude

dralia.

nt reliqua Capitula Cathe-

ve$ Pontificum vepleautur : vum fübdit Digius: , quod

l.

(5) In Vita S. Hilar& Au&tere S,

(2) p. 294- col. 2.

(3) P. 431.

(4) AL 10, uti Papendrechtius eam citat.

Tuny

Honorato.

(6) Epi

re-i

j

ft, S. Firmil. ixætex'nC)*px';anicas 15. in fine,

adï' il

efi

&]

DIS-

(j

p.T T* "535'.(*.;42! ) * y

177

EU

DISQ

UISITIO PRIMA.

item

In qua oftenditur, Ec'clleüam Metropolitanam Ulträje&&nfmü ; *:"ejusque Cä—

'ech

nida

-thedram poft mutatum apud Batavos Religionis ftatum fubftitiffe 3

& in hodiernum diem ufque fubfiftere.

llari

el

tl

NeN

Ceg.

äääääää

$395 SSUSSSSSSSSSeSS

(5):

dSeak

ubi Ecclefiam dicit Sacerdoti plebem adunatam .&

ü ['e

Pa(tori füo Gregem adharentem, per Sacerdotem &

onfiflat in: Paffore &g' j;opulo

Pafforem intelligat Epéfcopurn.

In Ecclefia autemUIl-

lu

Quod Ecchfia c

kCat/Jql*im adunatis.

m fide

trajectina, poft mutatum apud Datavos Religionis fta-

Dro

tum, nullos fediffe Epifcopos, fed nec ullos federe

JUN

Refolüdq . Do&orum.

otuiffe, . Ex quo confequens effe volunt ,. Ecclefi-

lm

am Ultrajectenfem interiiffe, vel faltem, uti alibi lo-

&nt,

quuntur, ejus confractam e(Te Cathedram.

Cclefiam Ultraje&enfem, etiam pd& mutatum

ïtp

E

apud Datavos Religionis ftatum , minime col.

- Falfum vero id effe, quod in Ecclefia Ultraje&tenfi,

e

poít mutatum Regimen, Epi(copi nulli federint Dis-

lapfam füiffe demonfltrarunt in fua Aefo/utiozé Doc-

ï

pe

[

tores Lovanienfes hoc nixi fundamento ; ,, Certum

QUISITIONE Il. monftrabitur,

a

PL

eít, imquiuzt, quod licet Ecclefia aliqua per Dar

- Deinde quod $. Cyprzauus per Sacerdotem & Pas-

99

barorum incurfionem, aliaque occafione amitat ma-

torem , cui Plebs fit adunata, principaliter, intelligat

uf

»

rerialia templa, ad divinum cultum publice cele-

Epifcopum, verüm quidem eít: fed & hoc fatert

du

2

brandum exílructa, nec non media temporalia in

nos oportet, S. Patrem ibidem loqui de perfecta Ec-

7/'.3

35

fuftentationem Miniftrorum jam pridem relicta eri-

clefia, non autem de viduata.

m

5»

piantur ; quin & omnibus juribus honorificis &

Nec enim (i Epifcopus infirmus, aut abfens, aut

tle

L

prerogativis fpolietur, nihil tamen de ratione veree

mortuus fit, illico dicenda erit Ecclefia Interii(Te, aut

Ecclefi:e amittat : fi modo 7/ebs una cum Paftore

illius confracta Cathedra 3 fed Paftoris (ui Primarii

Idl

59

Qn

Ll

in fide Catbolica & communione cum ceteris Ec-

minifterio pro parte orbata, vel pror(üs viduata :

qu: proinde vere adhuc perfeveret, etiamli illi ad

J*n

?5

clefiis, ac fignanter ipfa Romana Ecclefia aduzat4

U

95

perfeverat.

perfeétionem. quidpiam defir,

Quare idem Cypriamus alibi ad Lap/os (cribit, (2)

lit

» Quis eni

m dubitat; perguzt Do&ores , (üb pet-

M

5»

fecutione. T yrannorum Ecclefias particulares ve-

quod Eccresi non in folo Epifcopo & Plebe, fed

k'l

?3

ram Ecclefie rationem habuiffe, omnique potes:

IN Eeiscoro &r Crggo & g. omgibus ffantibus. fit

)oi

»

tate ac jurisdictione fpirituali ad directionem & re-

cemfiituta.

Mortuo namque Epiícopo, deficit qui-

»

gimen animarum neceflariis fuiffe inftructas, ta-

dem primarius Sacerdos & Paítor, fed Clerus feu

»

metíi ea períecutione durante, nec templa mate-

Sacerdotes, & Paítores inferiores pergunt Gregem

35

rialia ad celebrandos publicos conventus, neque

paícere, & vices defuncti Epifcopi fupplere.

2»)

bona remporalia ipfis habere liceret; nec praroga:

Certe ipfe Cypriazus agnovit adhuc vere fübfiften-

99

tivis aut Juribus lhionorificis gauderent, utpoto ad

tem Ecclefiam Romanam, dum fublato illi per Mar-

M

)

veram & effentialem Ecclefize rationem nequaquam

tyrium Pontifice Zalzago, literas fuas direxit ad G7e-

,

requifitis : " Hsc Doéttores in fua Hefolutrone :

rum ARomagum, qui Sede vacante yiduatam Ecclefi-

x

ubi per prerogativas & jura honorificaintelligunt ea;

am paf'ceþat & dirigebat.

qua poft pacem, per Imperatores Chriítianos Eccle-

Do£irina €?? exemplum $. Igaatii Martyrir. "

a.

fig- redditam , ad exteriorem quemdam (íplendorem

illam evexerunt.

Ex iis autem tamquam indubitatum

Wco*ncïuferunt ;

Iil. ldipfum'lucuïenter eruitur ex Apoftolicis illis

Ecclefiam Ultrajectenfem, talibus. licet, quales mo-

Epi(tolis Zgzat;i Martyris, ex quibus $. Cyprianus

do commemoratz funt, adverfitatibus jactatam , mi-

do&trinam hau(it quam de unitate Ecclefiz prorulir.

$

nime collapfam fuiffe, cum faviente perfecutione

Nam $, Ilgnatius in iis inceffanter monet fideles, quod

ingens lateque per Bataviam difperfa multirudo Fi-

fubjetli etle debeant Epz/copo ut Zefu Chriffo, & Prer-

delium Paítoribus fuüis adunata Catholicam fidem fer-

byterio ut "4poffolis ; (3) quinimo Epi/copo ut Gratice

i;

varit, atque in hodiernum usque diem fervet illi-

Dei, €? PnEsBYTERIO ut egi jefu Cortjli.

batam.

;

Ut mirum non fit, eundem S. Epií(coputm cum ad

Quinimo jJure optimo co

ncludere 'potuiffent Doc-

Martyrium duceretur, Ecclefiam fuam Antiochenam

Presbyteris feu inferioribus Pa(toribus commendaffe

TE NI

tores, hujusmodiE&:cleüam non folum non interiis-

fe, fed e contrario fidei conftantia, jactura bonorum

paícendam regendamque : 5, Presbyterz, inquit, paf-

» Cite Gregem qui inter vos eft," donec Deus defig-

temporalium , ac fufo pro Catholica Religi

þonc (an-

guine , redditam longe illuftriorem.

» naverit eum, qui Principatum in vobis habiturus

» €eit: Ego enim jam immolor &e.

$. Cypriaui Seutentia.

Defunc&to igitur Epifcopo, Ecclefia quidem Prin-

cipali fuo Miniftro orbara eft, (ed non eftomnino (ine

Il. Fundamentum iftud, quo Do&tores nixi dixe-

Paftore, cum Presbyteri inferiores etiam mitfi fint

runt, Ecclefiam Ultrajectenfem eriamnum fub(üte-

qui Gre

T*

[6)

"

em paícant, & quibus fideles fubjecti küm

re; $j modo Plebs uma cum Paflere ia fide Catbolica

ut lcgi 3'eju Chriffi.

adunata perfevtrat, ex S. Cypriano (1). hauferant,

Doürina. Chrifii.

definiente, quod Ecclefia fit Sacerdoti Plebs adunata;

& Pafítorifuo grex adharens.

IV; Do&rina ifta SS. Patrum doctring Cheifti

Objiciunt quidem Adveríarii, quod Cyprianus,

plane-

(2) Ep. 27.

(1) Epift. 69. Edit, Rïtgaltii al. 66,

(3) Ad Tx'"all. n, 2. &c,

(4) Ad Nïagn. hd.

422

VixDiCcur ResorurttoNIS Doerm. Lovax.

plane confona eft ; Nam nö'nTo'lüïfl de Apoftolis, fed

^; Nempe 1. Quod "Ecdefia illa orbata fit externo

i u

& de 72. Diícipulis,iquos mifit.Dominus, prace:

Divini cultus fplendore, qui nunc temporis ad effen-

cdi£ dj

pit: (5) Qui vos audit, me audit. Notum autem

tiam Ecclefiz Cathedralis requiratur.

eít , Epifcopos Apoftoloruni, Presbyteros vero 72.

2. Quod illius; Ecclefiae Antiftes , .caeterique mi-

sl

Difcipulorum ;e(fe fücceffores, ut non rantum i(tis,

- niftri non poffint congrua majeftare fülgere,

ífad & his ex Chrifti

*3, Quod'in ea nequeat contentiofa tribunalis Ec:

j, Qu

debere inielligaut,

præcepl"tyvcï ?f;ideï;es fefe fübditos efï'e

'clefiaftici jurisdi&tio exerceri,

an f

- 4. Quodilla Cathedra diu vacarit fine fpe fore

|

il co?

ht implearur, refragantibus Moderatoribus Acatho-

dcüllul !

Tq(flimom'um Congregaïiqnï: de þroþa;änäda.

licis,

r

V. Quod vero in Ec-cleïïaUltfaje&e*n*G permanfe-

$. Quod UI

traje&tenfis Ecclefia per Clementinam,

quis at

rint veri Pàrochi & Paftores, qui fideles illius Eccle.

im Plerisque, redacta (it ad nudam Miffionem.

fiae ]s

fig Sacramentorum adminiftratione, ac verbo Dei

.. 6. Denique quod Rom. Pontifex, pro fupremofuo

defi.o

pafcerent, probatum viderunt, & in fua Aefo]utione

arbitrio,.& ex plenitudine poteftàtis fuae Cathedrali-

terit ! /

'exhibuerunt Doctores ex ipfó Decreto Con?regatio

tatem ejus extinxerit.

.

bonis

nis Cardinalium de propagauda fide dato 36. Maji 1656.

Adverfus fex i(ta argumenta Refolutionem Doclo-

|

quo edicitur, ,, Impofterum non licere quovis pr&-

aque

.

rum rotidem Tequemiöus- 6. S. vindicabimus,

carcer

» textu Capellanis' feu Sacerdotibus Oratorum quo:

d Judio

23

rumvis Principum Sacramentalia adminiftrare , feu

jem lii

5»

confeffiones audire preterquam, dictorum Ora-

üra

??

"torum, aut eorüm confanguineorum aut familia-

L

rium domi degentium, cum obligatione fuisloco

chclejïa Catäedmlir, t0t i;zdige: äxtgrm jp?mdofe.

iupet

Cructt:

3*

& tempore tradendi notulam pradictarum Admi-

9?

niftrationum Parocho Loci , fab pcena fufpenfionis

'Opinio Anonymi & Papendrechri

Chrillo

Hun

ab officio & b eneficio (6)

I. Inter palmaria argumenta, quibus probare ni-

feculo .

— Perftitit igirur poft mutatum apud Batavos Re

ïïgio-

tuntur adveríarii Ecclefiam Cathedralem |Ultrajec-

que (

nis ftatum Ecclefia Ultrajectenfis, cum fecundum hoc

tenfem interiiffe, centies hoc repetunt, quod per

but:

Decretum Congreg ationis Cardinalium fidelisibi grex

revolutionem Regiminis & mutatum apud Batavos

Religionis ftatum, i(ti Ecclefize erepta finr pleraque

LU a[que

perfeverarit adheerere Parocbo (uo feu Paftori.

adminicula exteriora; qua ad externum fplendorem

y» IUO

faciant,

) 0U

Toflimonium Papendrecbtii,

, Inqu

' INempe, ait Anonymus, (pag. 189.) , jam an-

VI. Sed & ipfe Papendrechtius Decreto memo;

»

te obitum Friderici Schenckii. Archiepifcopi Ul.

m

»»

rate' Congregationis , nec non Zefolutiozi Doctorum

trajectenfis, qui incidit ià annum 1580, Acatho-

bac in parte confonat :

» ultro concedimus, zz-

?»

licis in ea urbe rerum potientibus, Templorum

Ut

95

arz everfa erant ,

Templa ipía claufa & feve-

pl m.

» quit , (7) in Ecclefia Ultrajectina, etiam poft mu-

bonit

»

ratum Religionis ftatum, populi magnam partem

35

riffimis legibus interdiécta quacumque Catholicae

2»

perfüitiffe iu fide Catbolica , in unitate & communi:

LE

Religionis munia, quin etiam publica illius fipna,

patva

thedra

)

one cum Sede Romana, fatemur infüper tám in

»

in Sacerdotum, Monachorumque veítibus. Mor-.

civitate quam in ditione Ultrajectina populüm per

,9

tuo autemi Schenckio ad calamit&átum cumulum

luttres

»

ereda

23

varias Parochiar etfe difperfüm cum tuis refpective

acceffit Ecclefiarum: partim. demolitio , partim

» Presbyteris tamquam veris Pafforibus? &c.

35

prophanatio ; adium Archiepifcopalium in ufüm

»

Preetoris Urbani deftinatio 5: Proventuum Ecclefize

Quid ergo Papendrechtius, ut fefe extricet ?. Pa-

vocbus , inquit, (8) €? populus conflituunt. quidem Ec-

P

,

Metropolitange faéta Acatholicis affignatio $. Prae-

Ál

clefiam Parochialem, fed Catbedraletn efficere mon. va

» bendarum Capitularium vetita Sacerdoribus ortho-

lezt, At Refponfum hoc ad prefentem Queftionem

» Qoxis sdeprio ,

oimnisque Catholici ritus edira

non pertinet, cum neque Doctoresin fua A'efoJusone

» profcriptio * & eadem ferme recitat Cornelius

J

Ho

5

dixerint, neque ullus umquam vel cogitaverit, Eccle-

y

ynck van Papendrecht in Hitl, prolixiore art. V].

»

fiam Parochialem ftaüim per fe effici Cathedralem.

fub finem,

»W

Probe enim noverunt, Sedem Epifícopalem erigi

Ex quibus concludit Anonymus (p. 190.) Eccle:

) É

debere five per lepitim&m aliquod Decretum, five

fiam iftam Cathedralem interiiffe : boc igitur ftatu,

» VG

per Epifcopi huic

inquit, quis dubitet pronuntiare; Metropolitanam

particulari Eccleüæþincardinandi

D Pfh

confécrationem.

Ecclefiam Ultrajectinam, ejusque Cathedram, fi non

N

habitu, at certe actu, jam tum concidiffe, fique non

Pa

) Vi

þendrecbtii adverfaus Catbedr.

penitus extinétam , titulo fcilicet manente, tamen vi-

»p

óex argumenta

; Ea'[. UZtT(lj.

tali quacumque vi & officio fuiffe deffitutam?

» Ql

Adver(us hujusmodi objectiones Ae/o/utiomi Doc-

» llh

VU; Quod itaque Ecclefia Ultraje&en(ïs habeat

torum vindicande opus non eft difcutere particüla-

riafacta, que Ecclefiam Ultrajectinam concernunt,

» li

veram rationem Ecclefie, quodque in eajam olim

» U

erecta fuerit Sedes Epifcopalis uttimque convenitur :

quousque nimirum & quamdiu exteriora hac admi-

atque vel hoc ipfum fufficir ut conítet huic Eccle-

nicula in ea. Ecclefia defecerint.

Neque opus efít

»Q

P

fia. deberi proprium Epifcopum, prout & Disqui-

hic commemorare Catholice Religionis Ritum cum.

lat

SITIONE 2. $. t. oftendetur ; atque adeo nullatenus

Sacris edibus fatis bene confervatum fuifTe in ea Me-

me|

confractam effe Cathedram Ultrajectinam, qua jam-

tropoleos bujüs parte, qui in Ducatu Clivenfi fita

pon

olim erecta fuit & tot feculis perítitit non aliam ob

eft, in reliquis. autem lecis poftqam fermel fedatae

caufam , quam quod ratio Ecclefieillic olim formatee,

turbe fuerunt, non minori fplendore, aut faltem

hi.

& tanto tempore Dei munere continuate, id exi.

decore hodiedum celebrari, quam füb ditione Prin-

geret.

cipum Catholicorum : füfficit demonftrare, quod li-

S)S

»|

Quidnam ergo jam apud Papendrechtium impedit,

cer temporales hae &erumna multo amplius diutius-

quo minus eadem hac Ecclefia hodiedum gaudeat

que in Ecclefiam Ultrajectinam graffate fuiffent,

»

D

dignitate fua Cathedratica?

quam ab adverfariis enarratur , attamen ne mini-

mus

9

»

(5) Luc. ï. 16,

l(6) Extat hec Decretum 'in Batavi; facra parte 3. fol, 462,

Cz) p. 236. coh 1. infine. (8) Ibid.

o

Dusdurstrio — PRIMA

423

W.

mus quidem gradusrdiggit;tis vitalis officii eidem Ec-

hs tate,fecuklati juvandaforet, Ablaris autem 'e'xter-j

nis illis admiaiculis vult Pa

i.

1

pendrechtius Ecclefiam

clefiae gquque Cathedre decelfiffet.

illam Cathedralem zz£eriffe.

lC

! Eccleþ'aprzmzttvanonmd:guzt exterm fplendore

Difcr'z'mm 2utev Synagogam g Ectle' *mm..

Xe

- . Quis enim Chriftiana Religione rite imbutus in

eam fententiam. duci poffir, Ecclefiam Cathedralem

IV. Sed quantopere ha a vero aberrent, facile per-

d&u concidere atque virali quacumque vi & officio

fpiciet quicumqne noverit difcrimen facere inter Sy-

1

deftitui ,. proprerea quod jam illi non fuppetant exte-

nagogam & Ecclefiam, Nempe Judais promitteba-

riora hac adminicula, quibus dum tribus primis fe-

tur terrena profperitas ; ^ Chriftianis autem coelefte

lQ

culis caruit,. cünc vel maxime floruit viguitque? An

Regnum. Ecclefia Clirifti per. anguftias, oppreffio-

fine illis adjumentis temporalibus fündari potuit Ec-

nes, perfecutiones quafi per totidem gradus eniti

li

clefia & propagari, & absque illis fubfi(tere non po-

debet, conícendere atque attingere illud culmen

terit ? An non tunc vel maxime resplenduit, quando

glorie, honoris & imperii, non fue peregrinationis

(:

bonis fpoliata, edibus pulía, furtim, noétu, cryptis

rempore obrinendum, fed quod calo & eternitati

atque fpeluncis facros Conventus agebat ?. in ipfis

eft refervarum.

lntermifcet quidem in hoc mundo

carceribus facra myfteria offerebat ? (Quando mun-

providus ac benignus Pater profpera adverfis, quae

di ludibrio atque tormentis expofira totum fplendo-

alternis vicibus invicem füccedant ;

ut nimirum in-

rem fuum mutuabat à puritate Fidei ac Martyrii pur-

rer medias tribulationes quandoqne fideles refpirent ;

pura? Quando omnes illius Divitia in fumroa ejus

fed tot tantzque fecundum Chriíti Domini promis-

paupertate erant fite ; totus vigor in fanguine

fa, ad finem usque & confümmationem. feculi, Ec-

Crucifixi ,. fummumque glorie culmen mori pro

N

clefiae accidunt in hoc mundo adverfirates & preffu-

Chrifto ?

r&, ut intercurrentia quandoque gaudii & honoris

l

Hunc Ecclefie naícentis ftatum fuiffe teftatur

mormenta quafi evanefcant. Si in (tripris Propheti-

feculo III. Dionifius Alexandrinus (1) narrans ea

cis & novi Teftamenti Paginis quidpiam de Ecclefize

[

Miltands olorià predicatur, id totum Chriftianus

quaz oculis confpexit, & ia quibus ipíe partem ha-

buit: ,, cum, zzquit, foli ab omnibus fugaremur

Lector refert ad fpiritnalem fplendorem. — Navicu-

» atque opprimeremur, nihilominus tunc quoque

la Petri fluctibus ja&tatur quoadufque portum attin-

»

feftos egimus dies ; quivis denique Locus, in

gat ;

nec poreft Ecclefia ad ccelum evehi, nifi in-

»

quo varias aerumnas fingillatim pertullimus 5 ager,

tumefcentibus adverfitatum fluctibus attollatur.

Ec-

»

inquam , folitudo ; navis, ftabulum 5 carcer, in-

clefia Templum eft, quod dum hic conftruitur, mun-

?)

ftar Templi ad facros Conventus peragendos

do fquallidum apparet, tunfionibus ac preffuris pree-

»)

fuit." .

»

"

parantur lapides, donec confümmatum adificium

:

Unde recle intuler

unt Doctores, quod nec Tem-

[plendore eterao enitefcat, Fundamentum ejus eft

pla materialia ad celebrandos publicos Conventus, nec

Chriítus, prater quod nemo aliud poteft ponere. Fide

bona temporalia, necaliae externi (plendoris praro-

in Jefum Chriftum roboratur & (tat.. Pore(t particu-

gativae requirantur ad veram rationem Ecclefiae Ca-

laris Ecclefia collabi & inrerire, quia a-Fide poreft

thedralis, quandoquidem tribus primis feculis tot il-

deficere ; fed collabi & interire non poteft. quamdiu

luflres Cathedre absque hujusmodi prarogativis

fidelis Grex Pattoribus fuis manet in. fide Catholica

erectee fuerint, & tam diu perttiterint.

adunatus : neque poflunt perfecutiones eam fpoliare

juribus ac bonis fpiritualibus, quibüs illam Chriftus

ditavit, quamdiu non poflunt eam fpoliare fide,

qua

Chrifto inharer.

älz'ud e fecundum Papmdrecbtz'ukz de moderza

Ecclefía,

Fatemur libenter, quod pax & profperitas Eccle-

fia: T'emplaque materialia & bonatemporalia totidem

II. Reponit Papendrechtius , diftinguenda effe

fubfidia illi fint, dirigente Domino ; fed & certum

3?

tempora. Refpondemus, zz4mit, (2) id plane

eít, quod perfecutio, angufítia, paupertas, eodem

»

primis feculis neceffe fuiffe, id faltem ita vifum

Domino operante, Ecclefiam vel maxime promove-

Ecclefi& Univerfalis Conditori . , .

íed eadem

))

ant ad regnum calorum.

Diligentibus Deum om-

23*

voluntate divina res mutata eft in melius: " £2

nia cooperantur in bonum, — /Eque in adverfis ac in

?5

paulo fuperius: (3) , Primitiva Ecclefia . . . .

profperis agendce fünt gratie Domino, GGaudemus

95

debuit irruere in enfes, ferrum ,

IBnem . .v.

Bafilicas effe exflruétas & decenter ornatas ; fed ca-

?5

verbo oris & pauperie fimul pugnandum ipfi fuit:

vendum nobis eft, ne more Judaico , bonis iítis ita

)

)

per anguítias, oppretfiones quaíi per totidem gra-

afhxi adhereamus, ut fine illis Eccclefiam fubfiftere

L

dus eniti debuit, confcendere, atque contingere

amplius non po(fe putemus. — Certe S, Hieronymus

9?5

illud culmen elorie ; honoris & imperii , quod di-

externum fplendorem ad veram Ecclefiz rationem

?5

rigente Domino ,

feris temporibus erar referva-

nequaquam neceffarium effe exitimavit, cum dixit.

99

tum, in quibus füum eft coníecuta fplendorem,

(4à) » Tuncfane & purpura & aurum probabantur

?

quem exrernum vocabimus."

?

,

a Domino, quando Sacerdotes hoftias immolabant,

9,)

Poítquam aáurtem hzc praemifitautor, nequaquam

& fanguis pecudum erat redemptio peccatorum.,,

tamen aufus fuit inferre, quod Ecclefia, adepto fe-

29

Nunc vero cum paupertatem Domus fuz

)

,

pauper

mel illo culmine gloriae & fplendoris externi, non

Dominus dedicavit, cogitemus Crucem e

jus, &

porüerit deinceps fine eo falva confi(tere, fed 440d

9»»

divitias lutum/putabimus."

boc znequaquat. decuerit.

... » E contrario, izquif, (pag. 223. col., 1.)

Brefz)i: pax € profperitas ub Couffantino Magtto Iup.

»

Sedes Ultrajectina fundata füit & bonorum tem-

poralium fubfidio , & fíecularis Dominiii acces-

V. Putat Papendrechtius, anguítias, oppreífio-

L

fione au&cta, idque illo tempore, cüm utrumque

nes, perfecutiones, pauperiem , totidem gradus fuis-

2*

adminiculum , non utile tantum ad. propagandam

e;, per quos Ecclefia eniteretur, confcende

ret at-

»

fidem, íéd neceffarium vifüm effet, cum Paga-

que contingeret illud in hoc mundo cul

men gloriz,

»

nis annuntianda Crux Chrifti, imperio & potes:

honoris & imperii,

ex quo non effet lapfura dein-

ceps.

(xj Apüd Eufeb. Valefii 1. 1. hift c, :Az. ! (2) p. 213. col. «,

(3) p. 222. €ol. 3,

(4) Ep. z.. ad Neïp'o,tianum,

424

Viwpicug. Reseruriois Docr. Lovau,

wnda l

6eps. Sed non dubito,. quin ftatim omnibus pateret

uam f

flupenda hac Papendrechtii hallucinatio, fi fixilfet

$u) 71',1;;:;&4 Apojtata.

pfopl'lo

epocham temporis ; quo Ecclefia ad iftud culmen ex-

ro.] !

terni fplendoris pervenerit.

VII. Conftantio fücceffit perfecutor tcrtibiiior]u-

&

Numquid culmen iftud oloria affignabimus potis-

liaius Apoftata. Hic caffavir Decreta' Conítantini

fimum íéculo IV., quando Confítantinus Magnus

Magni, qua fuerant in favorem Catholicorum lata;

eyiri

"TOR

Imperator fidem Chrifli amplexus, illico reddi. jus-

lege vetuit ne Chriftiani Literas hurmariores difce-

fnu$ y

fir Ecclefiis Catholicorum bona pridem ipfis erepta,

rent aut docerent ; abegit Epifcopos cum Clericis,

t

pacem reddidit Ecclefie , ampliffimas divirias in ejus

ne fideles ullo Religionis exercitio gauderent; co&.

/

Qb

finum effudit, celfiffimas Bafilicas erexit, Sanétua-

git, illatis fubinde tormentis, tradi fibi thefauros

nam G

ria donis magnificis ditavit, Stabulum Bethleémiti

Ecclefiarum, oblationes: vaía Sacra ; Altaria ever-

cum ac reliqua loca terre fanéte, que tribus fecu-

tit, Templaque expoliavit, profanavit, clavis occlu-

villas t

dammo

lis aut in pulvere abíconía aut profanata jacuerant,

fit; aut igne combuflit. (7)

fuperbiffimis Templis condecorantur; in diademate

tfect

rum I&l

Principum Crux Chrifti refülget ; cicatrices Confes-

Donatifie.

forum mundus exofculatur, ex univerfo orbein unam

epec

ijsque:

Synodum coneregantur Antiftites ; Rome & alibi

VIII. Eodem tempore, quo Julianus perfequeba-

magnifica Templa eriguntur ; Conftantinopolis zdi-

tur Ecclefias, prefertim orientales, Donatifte de-

quis e

ficatur, & ad dignitatem fecundae Sedig evehitur.

vaftabant Aíricanas.

Nam ubi impetrarant ad'an,

que 1

An putet Papendrechtius umquam magis gloriatam

362. ab Apoftata Refcriptum, quo fedibus füis res-

tünc p

re ]dol

atque lztatam fui(Te Ecclefiam , quantum eft ex par-

tituebantur, armata manu occupant Bafilicas ; eas

te remporalis fuüi fplendoris, quam primis iftis Con-

fufo Catholicorum fanguine, profanant : confrin-

. He

vice 4

ftantini Magni temporibus, quando tefte Eufebio| 5 )

gunt Altaria, vel, tamquam polluta effent, aufe-

cuntlis velut Divino munuere infufa lgtitia fuit, maxi-

runt vel deradunt ;

franguüt calices, & San&um

excidi

75e videntibus ea loca , qu& paulo aute itpiis 7 yvranmo

Chrifma abjiciunt ; mittunr. Ethnicos Miniftros qui

compl

vum macbiueis fuerant. deftruBa , vediviva couffruéctio-

flic B

Fidelibus eripiant Sacros Codices, copantque eos

ze claviora, €7 celfiora confurgere Templaque excelfa

vaía Sacrifici; velamenta, lintea , pallas tradere ;

Qw

dominantur Caemeteriis, neque finunt in iis fepeliri

0E t

fro 'lmmi/z'l/u: Conveuticulis elevari,

Catholicos; aliaque plura faciunt,

d funt

ror cohibet recenferi. (8)

que religiofus horf

fuit, p

Perfecutio fub Cohjz*aiztio.

Eccleli

Perfecutio fub. Falente,

Vent

VI. Sed ifte tantus Ecclefie fplendor poft mo-

limE

mentum quafi temporis difparet ; a perfecutione Gen-

exIrn

IX. Poft Juliani interitum, paululum interquievit

ülium liberata, exigua refpiratione mediante, inci-

Ecclefia fub [oviano & Valentiniano Imperatoribus,

ut pot

Gratianus quoque Auguítus Valentiniani filius Nicae-

defam

dir in perfecutionem aque favientem heretico:

rum.

nam fidemin occidente prorexit, dum illius frater Va-

da for

Sub ipfo Confítantini filio Conftantio, quem $.

len$ eam in oriente horrendis machinis impugnabat

quania

Hilarius Antichrifti nomine appellavit, ex Sedibus fuis

& devaítabat. Sed poftquam hic perierat, ad fedes

que in

exturbantur Catholici Antiflites, exilio mul&ctati &

tünc d)

fuas revocati funt Antiítites Catholici, magisque ac

.ad metalla damnati.

Armata manu ab Arianis Epis

magis tunc réftituta füit Ecclefia fplendori, quem fub

nifi pr

copis occupantur Dafilicae.

Fideles qui intrufis non

Conttantino Magno habuerat. (9)

5

e(fent;

parent, bonis, privilegiis, honoribus fpoliantur :

Profperam hanc fortem gratulamur Ecclefiae, &

dies ill

Quinimo verbera & carceres, & famen & fitim,

Largicori Deo grates rependimus : fed audi inrerim

vl

mortemque ipfíam fubire coguntur, (6).

Chryfoftomum, ( 10) qui circa hec tempora flo-

q.4

Hec perfecutio circa medium feculi IV. univer-

ruit : ,, Cum in Imperatorium T'hronum confcendit,

fis prope Ecclefiis externum fplendorem ita abitu.

L

inquit , qui nobifcum in fide ac Divinitatis Opi-

lit, ut in. obitu Conílanti ad annum 362. emi

??

nione confenrt, hic fegniores efficiuntur. Chris-

!

nentiores Ecclefie , Alexandrina, Antiochena, Con-

2»

tianorum res, nedum humanis honoribus (tabi-

ftantinopolitana, alieque ab Arianis Epifcopis deti-

LE

liuntur. Rurfüm cum aliquis impius Imperator

XI'

nerentur, & vix unus Anuftes Catholicus, qui pu-

35

regnat, qui nos undique urget, qui nos infinitis

Mu

ram fidem fervaffet, in fede fua pareret, omnes pe-

2*

malis exercet, tum Religio noftrra ciget, & am-

quaf

ne exularent, aut depofiti toto orbe latitarent,

De-

PLI

plius zzclarefcit." Procul ergo fecandum hunc

Vill

nique Liberius, poft lapfum ad fe reverfus, fefe de-

N

anctum Pauem abeft, ut Ecclefia ob Dominatum

decuti

beret, uti exiftimant, in Cryptis & Cemeteriis füb

Magiítratus Acatholici, calamitatesque , quae illum

terraneis qua in ambitu Romanz urbis erant, abs-

comitari pofTent, a dignitate fua neceffario cozcidat,

piícog

nia $,

condere.

& vitali quacumque vz & offi

cio deftituatur, ut vu'lt.

Notatu digna eft admonitio S. Hilarii; quam ad

adverfarius.

tütex

mults

omnes Catholicos, ac praefertim Mediolani commo-

rantes, direxit, in libro cogtra. Zduxentium.

Is erat

Würm |

Romase Uyvbis excfa'z'zwz Jub. dlavico,

dämng

Epifcopus Arianus, qui illius urbis Ecclefiam occu-

parat, favente Valentiniano Imperatore, qui & S,

Gpigb

X. Poíft modicum pacis & fplendoris, quem dixi-

Qibus

Hilarium Mediolano abícedere juíferat.

Hortatur

mus, fucceffit turbatio & caligo, nempein initio V,

(

fideles ne nimio Ecclefiae parietum amore abripi fefe

yls

feculi füb Honorio Auguíto, (1) Tales füper Ro-

j

hnant: Ugwm moneo, inquit n. 12., cavete zdntichris:

ram irruerunut anguítie , quales olim acciderunt ur-

£um (ideft Auxentium ) zzale ezim vos pavietum amor

bi Hierofolymitane,

Obfefla ab Alarico Gothorum

duf

Omin

cepit ; male Ecclefiam Dei in teclis. edificiisque vene-

Rege obfidionem (anno 408. ) redimit auro füo cunc-

vamisi y sale fub bis pacis momen ingevitis. JAune am

:

tisque thefauris ac pretiofis mobilibus. Aenofcit pro

x

biguum eff inbis Agtichriftum effe fefurum? montes

Imperatore fuo Attalum natione Gentilem, Ariano-

rum amicum ; hic crear T'ertullum Ethnicum homi-

Ce'dt,

smibi £? Sylve € Lacus ?. Carceres €? Foragines fuut

2utiores.

Tüm

nem Corifulem Romanum.

Subíequitur mox fe-

cunda

(a

l, 9. hift. c. 16,

(6) Vide Tillemons, des Ariens att, 47. 43. 44. 103.

(?) Till, perfecution de Julien art. 7. 9. 29*

i

ill. des Donatiftes art. 53, 54, 55.

(

k

J

T

ill. hitt;j des Emp, T. 5, part. 3.[art, 32. 36. 41.

9) an. 371. Till.-des Ariens art, 115, 117, 123.

( 19.) Lib, de S. l?abyl.,

Bo j

L

L4

DisQuisrrio. PRIMA,

425

BM L um

cunda vel. tertü obfidio, in qua periit prius fame

rint ad Pontihicem habere recurfüum, uteas denuoac

quam gladio , dum viri mutuas carnes, & matres

toties quoties confractae fuerint, erigeret, atquein iis

wr Ju.

proprios devorabant infantes, — Capitur Roma, (an.

novi polTent collocari ac prefidere Antiftites,

B

410.) univerfis divitiis fpoliatur, füuorum Civium

Qu

facta fepulchrum , reliquis autem qui internecionem

Secnndum P.

(

p

endr. videtur Ecclefia apicem Jpleudoris

ïlfce

evaferant , in omnes regiones difperfis, Orbr incly-

attigiffe feculo Vf!]. aut LX.

lcls

ta &?. Romani Imperii Caput , inquiebat S. Hierony-

(Qg.

mus, (2) uobauffa iucendio.., in citeres ac favillas

XII. Aft forraffe (ecundum Papendrechtium, pag.

ltog

Jaere quondam Ecclefie ceciderunt.

223. col, i, nondum VIl, feculo fuerat Ecclefia fum-

IVel

Objiciet fortaffe Papendrechtius, hanc fui(fe rui-

mum gradum aífecuta externi fplendoris , ex quo

Cl«

nam Gentilis Romz 'non Chriftiane ; in cineres & fa-

numquam cafüra effet, | Etcerte , Sedem Ultrajecti-

villas tunc concidi(f? Capitolium Jovis & omnia quo-

» nam fundatram fuifle, aitipfe, & bonorum tempo-

dammodo Gentilium idola; Deum puniviffe Romam

»

ralium fübíidio , & fecularis Dominii aeceffione

perfecutrieem Martyrum fuorum, & San&torum füo-

auctam , illo tempore,, (id eít circa feculum VIII. )

rum (anguinem vindicaffe ; Alaricum, Deo agente,

Cum, igquit, utrumque adminicuiuïnï, non utile

eba.

peperciffe omnibus, qui fefe Chriftianos dicerent;

tantum ad propagandam fidem , fed neceffarium

iisque a(ylum affignaffe Bafilicas SS. Petri & Pauli, ad

?5

vi(um effet, cum Paganisannuntianda Crux Chri(ti,

de.

"qn,

quas etiam folemniter deferri juflerit vaía pretiofa,

imperio & poteftare feculari juvanda foret. ,,

qua ad illas pertinere dicerentur, atque adeo Deum

Hanc Papendrechtius opinionem hauferit, ex eo

K

QS

tunc potius exhibuifTe triumphum Ecclefia füper gen-

quod Carolus Magnus novi imperiiinftaurator ad.an.

te [dolatrica. (3)

8oo. Pontifices Romanos ad Majeftatem tempora-

frin

fe

; Heec fi Papendrechtius objiciat, fatemur illum hac

lern evexerit,.ex quo non amplius deceret, fi fides

vice a vero non aberrare; namin iíto Urbis Romanz

Papendrechtio ( pag. 222. col.2.) Seremitatem Pon-

lum

excidio , uti erudite explicat Boffuetius: pro parte

tificalis Dignitatis quovis modo, 4uo ea (plendore ex-

qui

completag fuerunt predicliones Apocalyptice de my-

£eY50 frq/lraretur', obnubilari. 'l'unc namque cc-

«0$

ftica Babyloze €2 muliere forticaria, qu circumdata

perunt Izcclefiae amplas terras dono accepias rempo-

(

purpurva 99 cocéiuo , €9 inauvata auro 69 laptde pretio-

rali Dominie poffidere.

Tunc Epi(copi & Abbates

Jiri

fo *? margaritis , ebriaque de fanguiue SauBovum, €s$

Ior

Domini temporales facti , (edere in Conventibus,

de fanguine Martyrum Zefu , tunc tandem fpoliata

Principibus pares, gubernare Statum, ad bella pro-

fuit,. proflrata atque damnata; Triumphum agente

cedere, diadema Regibus imponere , alique multipli-

Ecclefia Chritti,

ci feculari dignitate fulgere; atque ita effectum ett,

Verum una admittere cogitur Papendrechtius il.

ut amba praeeminentiee mutua quodammodo, fi fas

lum Ecclefie "Triumphum adeo noa pertinui(Ie ad

fit ira loqui, virtute fuffulte , fecerint Ecclefiam vel

Vit

externum fplendorem, & temporalem profperitatem,

potius mini(lros e

jus, noyo coram homi.nyibus Íplen-

Ü S.

ut potius vel tunc maxime lagubri illo cafu Deus Ec-

dore clarefcere,

(E

clefiam fuam voluerit edoctam , quam parvi p: nden-

Ulterius quoque fen(im üt—riuf'quc dignitatis ac po-

T

da forent terrena omnia, que exterius parent, & per

teftatis, Pontficalis & Regiz, nara eft confufio, quan-

bat

quantas tribulationes enitendum efIet ad cceleftemat-

do exiffimatum fuit, quasdam prerocarivas honoryi-

]es

que immarceffibilam fplendorem ; nou cogitabaut

ficas Epifcopis ex vi fuze digniratis Epifcopalis com-

aC

tunc 2liud Sanéli Viri, inter quos eraz; Hieronymus,

petere, qua illis conveniebant dumtaxat ut Dominis

Üb

nifi pre foribus efís diem Domini, in quo cuncta

temporalibug.

Atque hec utriu(que tam disparis li-

e(fent igne conflagratura ac diffolvenda, quamquam

cet dignitatis confufio adeo mentem. Papendrechtii

&

dies ille noudum eílet ram prope, (ed adhuc femel

videtur. occupaffe, ut pro certo habeat, alteram ea-

P

Ifi

yaítanda foret Roma a Geníerico Vandalorum Rege

rum abíquealtera neque confiítere poffe, neque con-

lo

an. 4j

55 & feculo VI. iterum, actertio a Totila, an.

cidere;

ontificalemque dignitatem deinceps collap-

jf

$46. & $49

fam e(fe oportere , fj quovis modo obaubiletur. atque

pi

exteruo fuo [plendore frufivetur.

Iis..

; ,'Pd:/äcut'ib ',I/Mdalz'ca , itenmn Icomcla/larwk.

bl

Infaufie fequelee ?xtemæ Jhlendoris Eccltf" &.

or

XI lisdem quoquä fzculis V. & VI, fuerunt Afri-

(IS

cana Ecclefie períecutione Vandalica horribiliter

XIII. Nolim hic Papendrechtio objicere, Eccle-

qua(fatae ; de qua erit occafio dicendi $. 5. Seculo

fiam Romanam poft Carcli Magni favores, quando-

iC

VIII. vaftavit Ecclefiam Conftantinopolitanam per-

que temporalis (plendoris fui

lipfes quasdam pat-

fecutio Iconocla(tarum ,. quando pulíis Catholicis E-

fam fuiffe: ut, exempli cauía, dum Saraceni füb me-

j

pifcopis, alii in eorum Sedes intrufi fuere.

Patrimo-

dium feculi IX, expoliarunt Ecclefias SS. Petri & Pau-

nia S. Petri Fifco addi&ta, inter fideles alii carcere

li, omniaque inde ornamenta (acra & divitias omnes

T

eutexilio, ajii membrorum mutilitatione aut morte

abftulerunt.

lt

Dumtaxar urgere volo, feculo IX. X. &

multati, .Acceffit & Decretum 33$.

Epifcopo-

XI, ralia in Ecclefia nata fuile fcandala; ut per cadig-

rum íuüb Conftautino Copronymo, an. 754. quo

nitas Pontificalis immenfum amplius obnubilata fue-

damnabantur imagines, & cunctis Prafulibus pre-

rit, quam unquam pauperie atque anguítiis obnubi-

cipiebatur füb pcena depofitionis, ultra poenas a le-

lata videri poflet, Lt quidem heec ipía fcandala ex

ibus imperatoriis conílitutas, ne imaginesin Tem-

ipfo temporali fplendore & terrenis opibus,, Domi-

(

l

plis collocarent,

no permittente, nata, Écclefiam tantum non oppref-

Septem igitur

feculis mtxltïplices oppfemones ; àn-

ferunt: (4) inde enim exarfit in Clericis amor terre-

[

guítias, perfecutiones perpeífa eft Ecclefia, & nihi-

um

norum & ambitio Ecclefiaticee diguitatis per fas &

lominus nemo intellexit confractas tunc fuifTé tot Se-

nefas obtinendz: inde Simonia infanda, qui vena-

c-

des Epjícopales, quas tyrannis oppugnavit ; aut fi

le Sacerdotium redderet: iade tota aut precipua E-

Papeodrechtius propterea velit fuilfe confractas, do-

pifcoporum cura circa negotia remporalia, neglectus

ccat, quis ille tandem fuerit R, Pontifex, qui eas ite-

animarum & inítitutionis Clericorum : inde Eccle-

ruüm erexerit, aut quinam Epiícopi neceffe exiftima-

l

fialticorum ignorantia, avaritia, luxus, incontiaen-

ja

(2 Hieton. Ep. 12. ad Gaudent, — Vide etiam Ep. 16. ad Princip. proem.in Ezech.]

3 7 & item in (—fuavp. P7. n. 16,

(3 Till, ut füpra art, 42,

(4 Vide Nicolai Clemangis, libr, de corrupzo Ecclefa flaru, caufaa. & 3. clarüit hic. Au

&or initio feculi XV.

-Supplen. Oper, Pas Efpen Parg1V.

Hhh

tas

426

VinpicuE RzsorurioNis Docr. Lovaw,

ER indeque fumrma aptid pbpuluïn Sacerdotalis gra-

que contingere, fi-non (uh Conüan,tibi , certe fifb Ca.

dus defpeétio & vilipeudium.

roli Magnui imperio ; ficut ab eo. femppore gequaquam.

Tantum vero abeft, ut vel ipfa Ecclefia Romana

decuerit Jeremitatem . Poutificalis digmitatis . .. quo-

j Q

jl

ab hujufmodi opprobrio immuuis fuerit, ut Cardina

vi$ .. . modoobnulilari, quo dig

mtas illa fuofru(im :

lis Baronius, in fuis Annalibus Ecclefiaíticis, expoli-

retur [plendore etiam extergo.

d!

i

0

turus hiftoriam (eculi X., ipfoin limineadverfus ícan-

Patet igitur, quam Viro Chriftiano pudenda fit il-

dala hujusrnodi nece(Te exittimarit premunire Leécto-

la fententia , "qua: exifhimatur Ecclefia. Ultrajectenfis

hic

cicolt

gentef

imus.,,

rem: * En, znquit , incipit annusnon

o

dignitate füa Cathedratica ideo excidilfe, quod ubi

35

quo & novum inchoatur feculum, quod fui afpe-

olim Pozorum temporalium fubfidio fundata füerit, &

um

oc ità ?

?3

ritate ac boni fterilitate ferreum , malique exun-

poítea fecularis Dominuii acceffione autla ; ito externo

L

dartis deformitate plumbeum , atque inopia fcrip -

fplendore magna ex parte nunc fpoliata fit, aut po:

g u

DEU

t

li

953

tgrum appellari confüevit obícurum, In cujus li

tiu$ fplendorem terrenum , cum eminentiori fidei

25

mine conflituti ob ea, que pro foribus adeo fla.

confeffionis gloria commurarit. Utigam hujusmodi

du

2»

gitiofa nuper conrigit afpexifle, antequam progre-

fcriptores fzrio perpenderent dictum Apoftoli Co.

suàa cà

2

diamur ultérius, hic leétorem monendo,

raefari

lofl. 1. adimpleo ea, que defunt paffronum Chriffi....

t

quatt

facolor

3?

aliquid neceffarium duximus, ne quid fcandali pu-

pvo Corpore ejus, quód efl Ecchfia: quae vox debet

9

fillus enimo patiatur, fi quando videre conrgerit

efle omnium fidelium Chrifti Min

;

duitc'

Sed ma-

finem feculi.

i(irq';'nm usque agi

3*

abominationem defolationisin Templo.

gf

»

gis mirerur & cognofcat in ejus cuftodia divinam

N«l

»

invigilare potentiam ...... Cum in immenfüm

$. I1L

guperïä

95

fcelerum excreícente diluvio , eo penitus obrui

quod f

»2

videri poruiffet omni pene deftituta remigio Navi-

Eeclefie Catbedralis mon indiget diäifif.apþaratu Pfa.

ribis f

»

cula Petri, quee univerfe typum gerit Ecclefiz,

t &X

fulwn q!iorumgue :Miniffvorum.

39

nifi cuftodita fuiffer fümma potentia promiffionis

wrir li

3»

Chrifti, qua dixit: E£ portesafeki von prevalebuut

geLlQpl

Opinio Papendrechtii.

»2

adver [us eamm. s.

pardus!

, Cerre quidem in nullo umquam graviori vifa eft

L. Ex doctrina & exemplo fümmi Pon:ificï,ä Chn

bus pai

»

veríari diícrimine , nec mauifeftiori pereundi pe.

fti luculenter apparet, quam humilem & pauperem

tra, li

2

nittis conftituta periculo, quam cum ingruentibus

vitam ducere debeant illius Miniftri, tamen Adver-

Q r

»

feculo ifto eít jactata procellis; nam cuncta , qua

farii pergunt oceinere, quod ubi Ecclefía per angu-

glio mo

?3

olim paffa eft füb Gentilibus Imperatoribus, vel

flias, oppre[fones, pev[ecutioues quafi per totidem gra-

»

qua ab hereticis five Schismaticis, aliisve quibus:

dus contcendit femel zJud culmen,glovie , bonoris &7

fur

»

eumqüue Períecutoribus , horum comparatione

Wnperii quod . . . feris temporibas erat vefervatum,

2.OTEÉF-

99

fünt a(timanda lufus quodammodo puerorum,

n quibus [uum eff confecuta. [plendorem

N,

?3

immo referenda inlucrum , & computanda in cer-

WUHl . .. . ab eo tetpore uequaquam decuerit. SERE-

tiquis

»

tum emolumentum, cum ex illisipía Ecclefia effe-

NITATEM PowriFIcAus DicNrrATIS. OsNusILARL five

nie$ rel

»

&a (it pulchrior, aucta amplior atque reddira glo-

MzNDiCITATIS OPrROBRIO , , .. five quovis alio mo-

Cip.1.

99

riofor....

At.... Vix aliquis credat ,.... quam

do, quo dignitas illa fuo fruffraretur. fplendore. etiam

y PAtr

»

indi

E

gna (Jeculo X.) quamque turpia atque defor-

eXUYBO. . . . . diffinguant tempora, inquit Papen-

;

L

1nia, execra

nda infüper. & abeminanda fit coacta

drechtius, &£? res gullam patjetur dijiic'u/tnïmin. (I);

2

pati Sacrofari

&a-Apoftolica Sedes . . . . Quot

Mu

?»

tünc .. . proh pudor! proh dolor! in eandem

Nos e contrario b&endemus, ur facile efl, quod

h Hïïq

Sedem Angelis reverendam , vifü horrenda intru-

quemadmodum olim ita & nunc Epifcopalis dignitatis

2»

y alla

959

(fa funt monítra ? Quor ab eis aborta funt mala ,

auctoriras fide ac vitae meritis queri debeat; nullate-

L

confümmatee tragoedie ? Quibus tunc ipíam fine

nus autem fplendore externo , honore, gloria, Do-

»

racula & fine ruga contigir afpergi fordibus, pu-

minio, Quamvis id non praftabimus absque rubo-

Cii

LP

toribus infici, inquinari fpureitiis; ex hisque pet-

N

^

re quodam, fateri coacti rem nobis effe cdm fcrip-

/

«te

9)

pérua m

famia- denïigrari ? »

tore Catholico, qui limpidiffimam illam Evangelii

Regulam feris

Yulpo

olitama

Ecclefia temporibus videtur VF"?.*?

tifnur

Deflet igitur Baroniusxf'eculum X.lfferi'eum fuiffe at-

E

que obfcurum, Ecclefiam tunc longe majores angu-

if

PEREM

ftias paffam, quam olim fub Genrilibus Imperatori-

| ;S*enfentïa $. FHieronymi.

Vi

bus, vel hiereticis aliisve quibuscumque perfecutori-

bus, Sedemque Apoftolicam fordibus afperíam, pu-

II. S. Hieionymus olini; poft pacem -tämen Ee-

toribus infectam , inquinatam

;

clefiz & Conftantini Magni tempora, dignitatem or-

poti

qurcitiis , atque per-

VInei

etua infamia deni

gratam.

dinis Epifcopalis non metiebatur ex divitiis, poten-

hefag

: anpropter re

é&te etiam animadvertit Claudius

tia, eedificiis, loci opulentia vel magnificentia, cum

hec ad Evagrium fcripfit.

fitist

Fleuri

jn Di(curfu

llI. n.XI. quem tomo XIII, fuze

* Ubicumque füerit E-

hiftoriz praemifit; quod velle divitem ac fplendidum

ifcopus , five Romz, five Eugubii , five Con-

palen

; d

antinopoli , five Rhegii, five Alexandriz, five

Eyif

efíe Ecclefiz ftatum, fit eam velle, plurimis malis

efle expofitam , quodque illi longe fatius arque utilius

» lanis, ejufdem meriti, eju(dem eft & Sacerdotii,

Lal

» Potenria divitiarum & pauperratis humilitas vel füb-

fuifTet perpetua pauper;at'e premi, quam talibus fpan-

Ptj

dalis objici.

» limiorem , vel inferiorem Epifcopum non facit ;

BIN

iNec opus e

ft plura hic addere de rerum viciffitu-

»'Caterum omnes Apïoüoloru'm fuccefïbres | fun;t.ü »

dinibus,

quibus varie Ecclefiee poft feculum X. ja-

i

.Nequevdicat Paþehdrechtius-, hæcquideth evo $.

&atae fuerunt; cum

ea, qua diximus, abunde fufhi-

ciant ad refellendam adeo infolentem opinionem Pa-

Hieronymi valuiffe, nunc vero exolevi(fe; cum illam

lis

endrechri, de fplendore exteruo, cujus culmen de-

S. Doctoris fententiam Gratianus feculo XII. in De-

;

[

iffet primitiva Ecclefia pev angujfias y' oppve[froues ,

cretum fuüum retulerit, prout videre eft

-Diflin&ione

dem

ter

perJécutiones , quafi per totidem gvadus cotijcendere at-

93. Canone legz'mzzsf, circa inedium,

fml

(-'lï Papenär. Païg. 332. €0l 2, &2330 colii' 1, & z,

n

er

"So Pfï*

ahdcittatiiadiatiti il

stwxsmo PRIMA.

427

bC,

l?lm

:

ofüs, & per illos in odium populi malitiofe àddu-

$ iz'ärharäi Sententia.

' þ quo.

&us, a Ludovico Granatenfi, alioquin viro tum pie-

ira.

tate tum doctrina confpicuó , monitüs fuit, ut pau-

III. Quinimo eodem feculo S. Bernärd,us ä.cr;iter

invehitur in Epifcopos, qui externum fplendorem

lifper confideraret ,, f& effe Archiepifcopum & qui«

fit

divitiasque fectantur : Nempe in Tractátu Ze taori-

dem Bracarenfem; ideoque oportere quadam de-

99

Lnfig

us tv officio Epi[coporum Cap, 2. cui préfixus eft

corari honeflare ad fuftentandam dignitatem Archi-

duj

hic titulus: JJozorem £? decus dignitatis Ecclefiaftice

»

epifcopalem , aiebats alienutn quiderm fe effe ab eo,

55

ut eum ad luxum incitarct, & una cum ipfío con-

h&

zon coufiflere in EXTERNO SPLENDORE , /ed miorumt?

lel"nov

virtutum decore: ubi fermonem dirigens ad Epifco-

)»

demnare Préelatos illos, qui apparént potius Pro-

?9

vinciarum Gubernatores, quam Apoftolorum fuc-

[ Do:

pos ita ait ; Hozorificabitis ( Minifterium. vettrum)

zon cultu veflium, mon equorum faffu, non edificiis

323

ceffores ; & qui per faperbum illüm àapparatum,

Ede;'

v Clatast gudi, clamantfamelici .... jumenta £va-

»

quo cinguntur, videntur faftum & poimpàm murn

Inodi

(s

diuztur onufla gemis , C? uoffva zon cuvatis cvuva

»

di velle introdücere ufque ad ipfum Altare; fed illi

h'n.

vuda cáaligulis. | : 4nuuli , catenule , tintinnabula , €9

95

effe attendendum ; nequaquam nos amplius effe

$

-

debet

clavate quéedam corrigie , multaque talia taim fpecio-

temporibus illorum Sanéctorumrn, quorum páuper-

J coloribus quam ponderibus pretiofa snulorum depen-

?

,

tas miraeulis fulciebatur.

Fideles hodie fa&tos in.

je ac*

,

Pa

firmiores ; hos poffe indigere aliquibus, qu fen-

dent cervicibus, fratrumautem lateribus uec femicindia

smiferantes apponitis.

L

fus externos perítringant, ut Épiscopis omnem

. Neque Bernatdus :

dumtaxat hie carpit luxüm$ fed

»

debitam venerationém exhibeànt. ,,

paupertatem commendat in Epifcopis , deplorans

Hàc Ludovicus Granatenfis, aderar & Episcopus

quod fuo tempore adeo diffimiles forent preedeceffo:

ex eodem Ordine Dominicanus , qui prefentiá (ua

Pfa.

ribus füis Apoftolis: Quis vapuit, inquit, Tr. devi-

illius dictis robur adderer: que & Papendrechtius;

ta & mor. Clericorum Cap.4.. abore /4poffolorum tein:

ni fallar, fi adfuiffet calculo fuo plane probaffer,

'Tum vero Bartholom&us foaviter fortiterque te-

poris bujus vevbum gvati& , fiducia verbum: Ecck Nos

RELIQUIMUS OMNIA, ET SECUTI SUMUS TE? lta S. Der-

ponens: * Mihi indulgeti peto, iz4uit, fi vobis in-

nardus tempora Apoftolorum tranfiiffe deplorat, qui-

»

genue dicam, me paulifper h&rere attonitum, vi:

hri

Term

bus paupertas in pretio erat.

Papendrechtius econ-

.

b

dere illos per quos fperabam intelligere vocein Dei,

tra, fic ea depulía effe vult, ut jam non aimplius de-

)5

mihi tàam hümanó modo loquentes; & qui me ad

lver.

2)

majorem in functionibus Minifterii mei exactudi-

ceat, Pontificalem Dignitatém pauperie; autquovis

j

alio modo obnubilari.

?5

nem incitare deberent, me ad remitlionetn & re-

g

laxarionern eXcitàntes: Quuae a vobis dicta fünt in

!

Id

Derdun Coniil, Trid. de moäg/?z'aïþijäbþþüz*m. |

aula Regia dici haud miror$ at id dumtáxat admi-

AUf

35

ror, Aulicos, Religiofos, & Epifcopos hic iü

r

ERE

'1V, Noviffime autem Coneilium Tridentinurn àn-

95

eandem fententiam convenires Virosque tam fàn-

tiquas Patrum de vita & moribus Clericorum San&tio-

ELI

&os & venerandosíe hujufmodi caufie (latuere de-

T

)5

fen(ores,. Mundus quaeritur zedes meás ac fami-

D

nes renovatas voluity &felf. 2$, in Decreto Reform,

Cap. t. fic habet.

« Santta Synodus .,.. exemplo

»

liam magnificas non effs , meque Archiepifcopi

111]

Patrum noftrorum in Concilio Carthaginenfi, non

2)

Dracarenfis fplendorem non eXhibere; Ed&c di-

»

n

folum jubet, ut Epifcopi modefta fupellectili &

9?5

&io digna eft prolaroribus fuis, fed num ideo Dei

1)

LE

meníà , ac frugali victu contentifint) verum etiam

»

Mini(ter digairatem füam eorüm pervicacisé debet

inreliquo vitae genere , ac tota ejus domo caveant

,5

füubjicere, & regulas fuas, ut f& &éorum opinioni

1od

LEJ

ne quid appareat, quod a Sanéto hoc inftituto fit

59

conformet, derelinguere? An illi Sancti , dequi-

dU

»

E

alienum , quodque non fimplicitatem, Dei Zelum

bus tamquám Capiribus & Principibus ploriatur

t

»,/8c Vanitatum contemptum pra

fe ferat. ,,

35

Ecclefia, S. Nicolaus, S, Bailius , S. Chryfofto-

n

2

mus, àc nominatim Magnus S. Martinus, cujus

bo

Canon i(te, quem Synodus 'ridentina hoe füo

?5

paupertas &liberalitas vere Apoftolica fueruntj

rip

ecreto cupit renovatum , eít Canon 15; Concilii

99

an, inquam , ipnorabant Mundum, quidquid eft

'eli

vulgo Carthaginenfis IV qui & refertur apud Gira-

,5

fplendoris, revereri, & humànámexiftimationcim

tifnum Dift. Ar. (ali,43.) Can, 7, fic autem habet:

55

magnificentia humanàfibi fe poffe comparàre? Hoc

)5

Epiftopus vilem fupelle&ilem €7 tnen[am ac vittum vaus

n

procul dubio fciebant 5 fed aiebant ficut S. Paulus:

PEÉREM

babeat; £? Dignitatir jigæ a;zä?oritatem fide &g

»*

"n qu&ro bomimbus placere?. fi borminibus placerem

JUite meritis quarat,

2

Chvifli feróus non e[fem. — Avbitrabántur fe melius

Caeterum fatemur, Synodum Tridentinàm ob term-

Lr)

non poffs funei mun:re evangelizandi tiuinilita-

E

poris iniquitatem mitius loqui, quam Patres Cartha:

»

tern & paupertatem Clhirifti, quam íe pauperes cX-

Qfe

ginenfes, quorum exemplum fe fequi profitetur : fed

33

hibendo ad praedicandum Deum pauperem. Quid

[

nefas fit dicere facram illamSynodum exiftimatle no-

z

ex eo tempore factum; quod eorum agendi ratios

im

55

flris temporibus ad fuffuleiendam dignitatem E pifco-

nem füfpectam aut conternptibilem effieere potuir

palem neceffariumeffefplendoremexternum. — Jubet

5

& quis eos imitari nobis inliibeat? An liodiernee

n

)9

hominurn irrifiones ? Eos etiam irriferünt,

Sicuti

Epicopos contentos effe todeffa fupelledili ac fru-

u

gali vitiu , prscipit fimplicitatem ae vagitatuti cor

igituF ipfi Mundi irrifionem contempferünt, itá

demptum; neque obícure infinuat, fefe in iis ipfam

& noftrum eít contemnere. Non exiftiimo, vos

)

defiderare vietus vilitatem ac paupertate.

contendere, illam agendi rátionem, támquam ir

it;

2

ipfis extraordinariam habendam effe, ádeoquepa-

)j

A

Exemplum Bartholomei de Martyriäm».

rum imitandám ; quindoquidem noveritis, quid

Ecclefia nobis prafcripferit hoc expreffo Decretao

$

V. Audiendus hie eft Bartholomaus de Martyri-

lV. Concilii Carthaginenfis: ÉEpifcopus viletn fupel-

fl

bus Archiepifcopus Bracarenfis, qui Concilio T'ri-

A.

PERN

ledilem ? vitum pauperetn babeat , €?. digmitátis

*

dentino c

uim

tantá Omnium erga eumi veaeratioie in-

fu& AAuttoritatem fide ? vite ineritis qtievat. En

!

terfuit, & hujus Decreti fefT. 25. prácipuus Auctor

Spititum Santtuim ore Univerfae Ecclefie Afficang

fuiffe fcribitur in vita ipfius pallice edita; (lib; 2, Cáp.

»)

nobis loquentem. — Nüne ergo judices & Corifilia-

rios meos vos allumo. — Spiritus Sanctus milii, utl

Sanctus hic Ántiftes; cüm propter vite humilita-

»

Epifcopo,, decéernit habere füpellectilem & rnei-

tem ac paupertatem Nobilibusatque Aulicis effet ex-

»

fam pauperem; Mundis eeontrá paupertatem fü:

hh

F

x

Supplei, Oper Pau Efpen. Pars IV

FT gera

428

mecræREsonuTIo&m Docr. LovaN,

qibus

» geremeadhortatur, & i

n hisomnibus fplendorem

fide & vite meritis, ac pracipue Apoftolica pauper-

Nit

bonfi

3»

uüaerere.,

Utri deferre fuadetis mihi ? Mundus

tate, dignitatis füuee auctoritatem acquifierat.

[h

rid £

[

235

contendit juflificare, imo & fanctificare iftam,

um b

??

uam nobis infpirat opinionem dicendo, Magni:

S, Chryfoffomi de dignitate Sacerdotis effimatio.

lmperatm

?)

;

centiam ad fulciendam dignitatem Epi(copalem

»

fhrütu^

95

efTe neceffariam: e contrario Spiritus Sanctus nos

VII. Tam procul proinde abeft, ut ad dignitaterg

dus,

?

3»

docet, Epifcopum per illam pauperratem Apo-

Epifcopalem externus fplendor temporalium bono-

& (

?5

ftolicam fefe magis commendabilem redditurum;

rum requiratur, ut per illum potius offufcari videa-

non enim exterior ille fa(tus, fed vitae Sanctitas

, in d

»)

tur. Certe S. Chryfoftomus non nifi ex fpirituali

en

?»

hominum cordibus honorem & venerationem ipfi

fplendore eam eftimat. ;, Habet, izquit, Sacerdos

?5

juftitie thoracem, habet loricam veritatis, habet

gemul

2)

debitam imprimere debet, Ecce Regula noflra,

funt D

2)

fi tamquam Religiofus Statuta Ordinis noftri fer-

)

?

& calceamenta multo honeítiora ab Evanpelio

manii

2»

?5

acis, habet & gladium non ex ferro fed Spiritus,

»

vare conatus fim, modo ut Epifcopus, Regulam

L

ab Ecclefia Epifcopis praefcriptam fervare debeo.

L

,

h

abet & coronam capiti impofitam : fplendidior

Pontifia

9»

»

hec armatura atque pretiofior eft. (2). — Saeerdo-

Ideoque, 3uafo, vobis perfuafüm fit, me omnis

22

iftius exterioris faftus hoftem effe, non tantum

99

tium eft ipfo etiam Regno majus ac venerabilius.

l

»

quia Religiofus fum ; fui in Religione pauper, qua-

LE

Nam fi vis videre, quantum abfit Rex a Sacerdo-

K

9*

lis füit S. Joannes omnium Religioforum exem-

9»

te, expende modum poteflatis utrique tradite ;

Ponific

9)

plar : jam vero in Epifcopatu pauper eíTe debeo,

9?*

videbis Sacerdotem multo füblimius Repe fedens

tein.

ap

IIfl] y

95»

veluti Jefus Chriftus Evangelium annuntians; ve-

»

Quamquam enim nobis admirandus videa-

00

din

2

luti Apoftoli & magni Epilcopi fucceffores eorum,

25

tur Thronus Regius ob gemras affixas & aurum

?*

doporum

35

& veluti Prallatis omnibus mandat . Ecclefia,....

quo cinctus eft ; ramen rerum terrenarum admi-

dor anii

33

Numquid adeo immif?ricors effe potero , ut pa-

»

niftrationem fortitur.

Verum Sacerdoti Thronus

in caelis collocatus eft, & de ccelef

verba rf

9*

nem ex orefame confectorum adimam , quo men-

n

libus negotii,s

bonor &

9?

fa mea férculis bene fit in(tructa ? Numquid tam

95

pronunciandi habet auctoritatem, ,

duro corde ero, ut membra Chriíti in maximo

qug

)

Neque exiítimavit B. Chryfoftomus, bonis tem-

hur, tt|

?»

frigore denudem, quo veítiam & ornem muros

poralibus Sacerdotalem dignitatem adjuvari, aut Ec-

inanimes? .,..

Deus avertat, ne rem tam vilem,

Tdem ht

»

clefia fplendorem augeri, fed e contrario pronun-

Qu

»

qualis eft vana hominum opinio, pretio lacryma-

ciavit ea impedimento ac oneri effe Ecclefiae Chrifti,

99

(3)

Y

defia U

rum & fanguinis Paupergm Gibdni: 05

Miniftr

Scitur quidam , ad vite füfltentationem neceffaria

Haec ubi Archiepifcopus ille Bracarenfis protulif-

e(Ie temporalia; fed qua lege fancitum reperitur Ca-

petaget

eorum

fet, victas dedere manus ambo viri, quiillum audie-

thedram concidere, ubi dos Epifcopalis ablata eft?

rant, & fignanter Ludovicus Granatenfis, ingenue

Honefte (efe füftentarunt femper Antiftites & Pres-

fim Bp

ditione

faffus, f« jam certius intelligere quam umquam , quod

byteri E:cclefiae Ultraje&tine ; neque umquam men-

Catt

meritiffime ad Archiepifcopalem evectus, (jbique ipfi

dicare;vi(i funt, aut vagationis macula notari.

Stre-

demon

pralatus fuiffet Bartholomaeus,

nue femper greci fuo aítiterunt; & quamvis ad con-

fia Ultt

ditionem Apo(tolorum redacti fuiffent; ficut & alie-

X

ferit, |

*

r

Exemplum $. Bafili Magäi.

mis fumptibus indiguiffent, & vitam duxiffent zz fa-

ibus n

sme £2 fiti, in frigore 9 nuditate, quis ob hanc cau-

. VI. Veriffime autem dixit magnus ille Archiepif-

fam, vel unum

j

alrem gradum dignitatis Cathedra-

&i un

ver(ari

copus Sanétos illos, de quibus tamquam Principi-

tice aut vitalis Officii huic Ecclefiee deperiiffe affiz-

:

mare auderer?

proban

bus gloriatur Ecclefia , Bafilium , Chryfottemum,

aliosque arbirratos fuiffs, quod melius fungi non

tjurqu

offent munere evangelizandi Chrifti humilitatem ac

1$onl

plius)

Ecclg*ïa Catbedml

perdit de vitali fua vi prqþtef

paupertatem , quam fi ipfi fefe pauperes efficerent

formam veflium.

J d

ad predicandum Deurn pauperem ; & Spiritum S.

modi:

ore Sanctorum Patrum nos docere, quod Epiícopus

VIII. Qüod ad veftes Clericalesac Monachales a)t-

plonis

paupertate Apoftolica fe magis commendabilem red-

tinet; mirum, quod Adverfarii ex earum apud Ba-

acceff

nrbàni

dat.

tavos olim faéta inhibitione etiam argumentum ali-

Quinimo paupertate illa Apoftolica ipfis T'yrannis

uod fumi velint contra dignitatem Cathedraticam

polta

Siflitur hic

formidabilis extitit S, Dafilius Magnus.

Ecclefie Ultraje&tinee. — Nam Sacerdotiiac poteftatis

ante tribunal Prafecti Caefarei, circumfítantibus Li-

Ecclefiafticae viralis visatque officium non dependent

&boribus , variisque aliis tantze digniratis. Miaiftris;

a forma & colore veítium; quandoque tutius atque

jactantur in illum minz fpoliationis bonorum, exilii

utilius füb alienis veftibus Sacerdotalis cura animabus

E

mortis ( 1). Stat intrepidus Dafilius, placide repo

impenditur. Laudarur Sanctus Martyr Eufebius Sa-

nens minas illas ad fe non pertinere, quod cum nil

mofatenfis , qui tefte "'heodoreto l. 4. hift. Cap. 13.

Fv Jpoflolieis [udoribus exercitatus : cum multas

poffideret , fpoliari non poffet ; nifi, inquit, indi-

geres pannofis hifce veftibus, tritis & laceris. In.

Ecclefias Paftoribus viduatas comperiffet ; füb perfe-

vincibilem eífe hunc Ecclefie Antiftitem fatetur 'T'y-

cutione Valentis, militarem habitum, id eft chiamy-

rannus. Sed & ipíe Valenslmperator, cum Eccle-

dem & balteum fümens & tiara capiti impofita,

"

fiam effet ingreffus , ubi Bafilius ad facrum Altare

more Syrorum & Perfarum, qui caput adverfus ar-

ttajec

parebat immobili corpore, obnutu fixo, fpiritu con-

dorem folis tiara tezebant, Syriam, Phanicen ac Pa.

N p

verfo ad Deum, circum adfi(lentibus in Sanctuario

leftinam peragravit; Presbyteros ordinaus ac Diaco-

An non

tübrj

facris Miniftris timore plenis ac reverentia ; capitis

nos, aliosque Ecclefiae ordines fupplens,

ii

IN

vertigine & caligine oculorum captus obftupuit ; de-

S. ille Anuíte

?

i ]

in ad oblationem accedens , vidensque a Presbyte:

cebart ?

8 tunc vi;alcm vim atque ofïicigm exeft-

N

rio eam illico non füfcipi, ita coepit corpore toto nu-

Caterum nusquam reperitur preceptum Epifcopis

d

tare, ut manibus fuítentari deberet.

Scilicet S. ille

aliisve Ecclefia Miniflris , ut externo quodam ve-

sU

Episcopus, non divitiis aut fplendore externo, fed

orefefe ho-

tüm

ftium aliorumque Ornamegtororum fplend

minibus

illan

(1) Vid, Greg. -Naz, Orat, 26,

(2) Hom./s. inC, 6, líai.

(3) Hom. 86, in Matth.

(

Ü

Disovisrri0 PRiMA.

429

It

minibus commendent ; fed e contrario in Concilio

quo in plerisque Catholicorum Provinciis per Epis-

Narbonnenfi anni $89. Can. 1. vetitum fuit, ne Cle-

copum ejusve Officialem exercetur; nec denique in

.

rici geftarent veftes purpureas ; &in Synodo multo-

Datavia concedi Clero ullam poteítatem coactivam,

rum Epifcoporum anno 830. curante Ludovico Pio

que jam pridem a Principibus Carhólicis Ecclefiatti-

eratore, uti refert Platinain Gregorio IV. Con-

cis perfonis fub fua ditione degentibus conceffa fuit.

ilerg

»

Im

irutum eft, ne Epifcopi & Clerici cujusvis gra-

Jno.

d

??

dus, pretiofas & exquilitas veftes, utpote fericas

Sententia Dottorum

ldea.

55

& coccinei coloris, aut braCteatas ferrent: neve

ex Evaugelio.

e poteflate Ecclefiee e[mtiafz',

m

in digitis gemmas, nifi dum Prafules facrificant;

Idog

P

ne in cingulis, calceis, aut crepidis aurum & ar-

. .. Sed & pro certo habent Do&ores,j jurisdictio-

ibet

99

gentum ferrent , que procul ab omni religione

nem Ecclefiz , quantum *ft ex primzva (ua. inítitu-

elio

?)

tione, mere fpiritualem effe; eamque fpiritualem ju-

lts

funt, & magna incontinentiz ac vanitatis figna

»»

manifeftiffima. ,,

Ita Platina.

risdictionem , omni potefltarecoacliva, omnique Fo-

diot

renfi ftrepitu femoto , ad Eccle(iz e(fentiam, vira-

rdO-

Pontifita,le Romamz. commendat fplendorem animarum ;

lem vim, atque officium fufficere,

[ius,

&op vefhium.

Omnis namque jurisdictio, Ecclefia propria & ef-

do

fentialis, quam nec ulla poreftas fuper terram tollere

j

IX. Denique quantum ad vefítes facras vel ex ipfo

aut penitus impedire poteft, to:a fpirituals e(t, tota-

den.

Poniificali Romano p.t, tit. de cozfecr. ele&ti im Epif

que fundatur in preegrandi illa auétoritate quam Chri-

dete

copum , omnes Ecclefie Anti(tites commonentur,

ftus conceíTit Écclefiz:e, dum dixit;. $z Ecclefiam uon

üm

quod infularum fplendor ad Synagogam potius Tu-

audieris , fit tibi ficut. Etbuicus 69 Publicanus (4) &

Imi

daeorum pertineat, ad Chri(ti autem Ecclefiam fplen-

alibi : (5) J4decipite Spivitum $. quorum vemnferitis

hus

dor animarum: nam in Prefatione feu oratione haec

peccata , veuattuntur ei$, €9" quoaum vetimueritis, ve-

Jl

verba recitantur: Poztificalem gloviam uon jam nobis

tenta f[uuty ac denique: (6) — Data efd uibi ommis po-

bonor commendat veflium , fed fplemdor animarum,

teflas in Calo €9 in Terra, euntes ergo. docete ommes

VT

quia & illa que tunc caraalibus blaudiebantur obtuti-

gentes .

. docentes eos fevvare omnia quecumque man-

davi volis.

E.

bus, eapotiusque 12 ipfis erant intelligeuda pofcebaut.

UTl

Idem habetur & in Ordize Rornanzo.

Ubi, prout reflectit Claudius Fleury, Inftirur, ad

l

Quamquam hic defenfione opus non habeat Ec-

jus Eccl. parre 3. Cap. 1.

Chriítus quidem Ecclefize

clefia Ultrajectenfis, utpote cujus Prafules, aliique

tradidir poteftatem fumram redarguendi, ac repri-

ALld

Mini(tri Altaris in facra Lithurgia, divinisque officiis

mendi eos, qui fidelem populum prava docerent;

(A

peragendis, forte non multo minori infularum & (a-

nec non criminoíos cenfuris Ecclefiaíticis ligandi, at-

p

crorum veítimentorum ornatu decorantur quam pat*

que etiam a corpore fuo fegregaudi; fed nullam ei

i^

fim Epiícopi & Clerici Ecclefiarum , quae funt fub

conceffit vim coactivam, qui per paenas corpora'es

ulv

ditjione Carholica,

exercetur in inviros, nullumque (trepitum l'oreníem

TU

Ceterum ea, qua hoc $.adducta fant, plus fatis

eidem Poteftau conjunéctum aiïïgnavit.'

Ug

demonfílrant, recte Do&tores refolviffe, quod.Eccle-

fia Ultrajectenfis nil de fua dignirate Cathedratica ami-

Probatur ab Exemplo ChrifH , &2 Dodrina "ipofk lfm;

lie-

-

ferit, licer illius Antiftitesi& Clerus bonis tempora-

Ecclefiee poteflatem : e[fe meve fpirituales,

li

libus non effent dorati , neque diviti apparatu inftru.

u

éli; unaque patet, quam inane fit arpgumentum Ad-

IIll, Cujus rei exemplum, quód nimirum Eckleüa-

IN

ver(ariorum (1) hac in parte, dum inter ceetera ad

ftica poteílas, quam Chriftus Dominus fpo: fze fuae

probandum JAMetropolitagam Ecclefiam Ultvajettinam

reliéturus eflet, non in invitos exercenda foret , fed

ejusque Catbedvam ... jam tum. (abannis 140. &am-

in fpontaneos ac voluntarios;. exhibuitipfe, quando

T

plius) cozeidiffe €? vitali quacumique vi €9 ojficio fuif-

Difcipulos, quos perfuafione verbi attraxerart, non

e deflitutam , tam follicite enumerant haec & hujus-

nifi morum fuavitate & cceleftis füde do rinze virtu-

modi: zuterdicfa etiam fuiffe publica Catholicee Reli-

te in fodalitio fuo retinere. ftuduit : cumque multi,

i

gionis //gga ie Sacerdotum . Monacborumque veftibus :

quibus durior videbatur fermo doct;ing , abfcede.

J

acceffi(fe edium zdrcbiepi/copalium ia ufüm Pretoris

rent feu abirent retro, dixitad dugdecim , /Vurnqui i

urbàni deflinationem ; Provenztuum Ecclefie Metro:

£? vos vultis abire ? Quinimo cum a Difcipulo tra.

li

f

politana factam Acatholicis aífignationem &c.

dendus effet Miniftrris Judeorum & Gentibus, ao

luit a füis defendi, fed Petrum mateiali gladio u^i n

[IS

I V.

nt

50

redarguit; & dein coram Pilato palam profeffu ; .-:t,

Regnum füum non effe de hoc. Munu.,

A um

)

meum , inquit, 702 eff de bocmundo.

$U x pocA4un-

J

Ecclefía. Catbedvalis poteft. falva conjijlere;, licet

te coatliva , €9 fIvepitu

do e[Jet Regnum meum ,. Miniftri mei ufique decevta-

]*

deäifz:fa /?t potsfla

Ofe€njt,

ventut nom traderer Sudeis ,....

)

Ego :g hoc uatus

fum , €9 ad boc vemi in mundum , ut tcflimonium per-

s

Opinio Adv&rfäfïbrüm.

bibeam veritati, (7) Rex igitur noíter paffürus ve-

$

nit, & difcipulos fuos mifit ficut aznos inter Lupos,

y:

I. Non poteft, inquiunt Adverfarii, Ecclefia| Ul-

domiturus mundum non ferro fed ligno.

n

Quare &

trajectinain fua virali vi atque officio confiftere, cum

Apoftolus Paulus ^« , inquit, militia zojfir& gon

ei apud Batavos /ibera non lit (2) jurisdictionis Epis-

cartalia funt , /ed potentia Deo &?c. (8).

d

copalis adminifivatio , nec judiciariü. ribunalis ufus:

Cujus (3) judicii dies nulli affignantur , &? ubi nullus

Ex Patribus.

fl

pro Tribunali Judex fedet, aut [edeve poteft.

r.

Admittunt JDocfores , non poffe füb Dominatu Or-

IV. Hahc EVangelicar;ï & Apoftolicam Regulam

dinum Acatholicorum erigi apud Batavos aut confi-

Patres ienuerunt & docuerunr,

f

ftere Tribunalia Ecclefiaftica, quae Ferenfem ftrepi-

TzmrULLIANUS in Lib, ad Scapulam: Non eft , in-

e-

tum adjunctum habeant, neque exerceri exteriorem

)A

ilam judicii contentiofi formam, faltem: eo modo

quit, Zte/igionis coqERE Religiouem,

ATHA-

(1) Anonym. p. 189. & 190,

(2) Anonym. p. 190.

(3) Papendr. p. 232. col.2,

(4) Mattl? XVIII. 17.

- (8) 2.Cor. X. 4.

.55) -Joann. XX. 22, 23.

(6) Matth. XXVIII, 18.19.20.. (7) Joan. XVIH. 36. 37.

430

| ViNpniCUg ResoruTioNis DocCT, Lovaw,

»

|

VATHAN AS1US Epift, ad Solitarios: , Diabolus,

2

| quit, non habeat ultra quid faciat , ne pollit effe

»

")

L

S!f

iuquit, nihilveri habet, in fecuri & afcia inva-

ultra perditio plurimorum, perfecularem compri-

95

dens concutit fores eorum a quibus recipirur: Sal.

)

)

mendus eft poteftatem, ità quod ei deputetur exi-

y

93

vator contra mánfuetus eft ; si QUIS , 22quit ; VE-

»

lium, vel alia legitima peena inferatur. ;; — Ubilu-

"L

??

LIT ME SEQUI ET EsSsE DisciPULUs MEUS j docet-

culenter füpponit Clemens lII füb finem feculi XII.

D]

f

39

que fe, cum ad quempiam venit, zoz ^i inftare ,

jurisoictionem Ecclefie , quam a Chrifto Domino

$vü

fed potius pulfare acdicere: aperimibi.... Quod

accepit, effe mere fpiritualem.

"

li aperiant, intrat; fin graventur aut nolint aperi-

D

2

re, abícedit: non enim pladiis aut jaculis; aut mi-

Ex Pontificali Roinato.

!

» litari manu veritas preedicatur, fed f/uadeudo&s cos-

»1

VII. Quod autem Clemens !II, declarat, hujus-

"

e

» Julendo. ,

Athanafio confonat S. Hiranius L. 2. ad Con-

modi facinorofos, qui polfent effe perditio plurimo-

He

rum, per fecularem comprimendos elTe poteftatem;

|(ol

ftantium, ;, Deus,.. , inquit , coa&am confitendi fe

22

eft afpernatus voluntatem ; fi ad fidem veram ifti-

nonitaintelligendum eft, acfi Princeps ad imperium

2

usmodi v adhiberetur, Epifícopalis doctrina ob.

Ecclefige deberet exilio aut gladio punire: Nam econ-

»

??

viam pergerer, diceretque: DeusUniverfitatis ob-

trario Ecclefia (emper interceffit apud TJudices fecu-

??

fequio non indiget zecejfjario 5 non requirit coac£am

lares , ut reis a criminofaà vita coórcitis parcerent .

»»

confeffionem... non poflum niíi voleztem recipe-

hodiedum ex prafcripto Pontificalis jubetur Epifco-

32*

re , nifi orantem audire , nifi profitentem figna-

pus ferio intercedere pro Clerico criminofo degra-

dp

35

re

dato: * Pontifex Degradator , Zequit, efficaciter &

exc

S. CHaYsosTOMUS eandem doCtrinàam quam

» eX corde, omni in(tantia pro miferrimo illo dere-

G

plurimis locis tradit, v.g. hom. 1o. in z, 'Theff. di-

» li&to intercedit apud jJudicem íecularem, ut circá

2b

cit, quod Epifcopus vorLuNTaAn1s praeffe debet a

» mortis periculum vel mutilationis contra degrada-

ne

quibus Prineipatus fui gratiam veferat; iem in Lib,

, tum fenrentiam moderetur, ; Ubi Ecclefia non

fibi

de Sacerdorio ,. Chriffiamir, inquit, MiNIME ommzum

folum teítatur alienum fibi effe animum ab infligen-

bus

licet peccamtium lap[us v1 CORRIGERE , NON ViM af

da poena mortis aut mutilationis, verum etiam infli-

cur

fevve, fed suU&DERE TANTUM oportet ; item de verbis

€lionem mitioris poende , puta exilii aut fimilis , ità

lfai. vidi Dominum hom. 4. Regis & Sacerdoris dif-

pertinere ad Judices feculares, ur ipía nihil habeatir

fert

crepantia munia recenfens ait: z/le cog1T , bic EXHOR-

hac parte nifi quod precetur & füpplicet inanimarum

d

falutem.

TATUR; il NECESSITATE, HIC CONSIL10; Zlle babet

Fs

ARMA SENEIBILIA, DC SPIRITUALIA 5 2/le BELLUM gerzt

eu

^

cum Bansanis , zib bellum eff adoeríus DxxMONES.

Ex antiquis Canouibus.

clel

Item S.HizRoNYvMus in Epift, 3.ad Nepot.lon-

pi

ge diver(am effe docer poreftatem Principis & Epit

VIII. Propterea jam inde a primis feculis conditi

(I$,

copi, quod z/le zolentibus praftt , bic voleutibus: ille

fuere Canones contra illos [£pifcopos aliosque Ec-

"

zerrore fubjiciat , bic fervituti douctur.

clefiae Miniftros, qui fidelibus delinguentibus timo-

tidr

rem conuarentur incutere eos verberando: , Epifco:

qui

Ex folenmi oratione Romanuag . Ecclefía.

» pum, ézquit Canon 38. Apoftolorum , aut Pres-

cot

9?^

byterum aut Diaconum , fercutieztem fideles de-

dral

. V, Et quidem Ecclefia Romanajam olim mere fpi.

D]

linquentes aut infidelesiniqueagentes & per hujus-

ritualem poreftatem , quantum eít ex Chrifti inftitu-

»

modi vo/entem timeri, dejici ab officio. füo praci-

fügc

lius

tione, fe habere profeffa eít puhlica oratione hiíce

2

pimus, , Hunc Canonem füb hac verfione refert

nid

verbis comprehenía: Deut, qui B. Petro collatis cla:

Gratianus Dif£.4$. Caz,7. Eumdemque procul du-

IQ

vibus Regm caleffis auimas ligaudi atque folvendi Pon-

bio indicare voluit S. Gregorius J. 2. Epiff. g2.ind.2,

tificium tradidifli, coucede ut iuterceffoonis ejus auxi

ubi ira loquitur : ,, Quod aurem de Epifcopis, qui

Íto a peccatorum no[frorum uexibus lbevemur.

Quz

verberibus timeri volunt, Canones dicant, bene

oratio totidem verbis adhuc reperitur in Libro Sacra-

fraternitas veflra novit. . Paítores enim facti fümus;

entorum S. Gregorii, uti olim recitabatur XIII. Ka-

?3

nonpercuffores. Egregius Predicator dicit:: -

lend. Martii in officio Catbedra S. Petri n Roma, ha-

pti

gue, obfecra, sucvepa in omni patientia 69 dotlvina,

beturque adhucin MifTali Romano T ypis Plantinianis

?»

Nova vero atque inaudita eft iíta praedicatio , quae

Quo

?*

Extat & hec fententia

diti

edito 1596. & non nifi poft tempora Pauli Ill, &

verberibus exigit fidem, ,,

Gregorii XIll. in quorum Breviariis adhuc eadem

S. Gregorii apud Gratianum , ead. D/7. 4 $. Car, 1.

x

h[m

oratio legebarur, expunéctum tandem füit vecabulum

Clarum eft , SS, Patres hujusmodi Canonem fta:

animas, procul dubioa quopiam qui exiftimarit Pon.

tuendo , non tantum reprobafí&e fpiritum vindiétae ,

fit

Den

tificem Romanum a Chritto accepi(le poteftatem non

qua 2 Sacerdote longe abeíTe debet, fed & eamvim

foluro animas fed & corpora ligandi, prout novitfi-

coactivam , qua verberibur extgeret fidem , aut qua

qu

mi Curize Romanz fautores (1) ia publicis T'hefibus

Epifcopus verberando fi

^

propugneare non dubitarunt, afferentes R. Pontificem

vellet,

deles delinquentes ætimerz"

e

effe pofrum a Deo, ad alligaudos

P;'il

bus 69 uobiles eorum i mauis ferreis.

geys i compeldz'-

Pompatäcuüz. Satellitium.

IX. Quinimoa fpiritu 'Ma:triqucclefïæ-alvicnum;efl*,

Ex Decreto Clgfneizti: 4II.

exteriori quodam apparatu Miniftrorum, & pompa-

f"

VI, Extat & Decretum Clemeuatis III. in Cap. 10.

tico fatellitio. filios fuos rerrefacere., urpore quae. ex.

và de judiciis , quo declarat, quod fi Clericus ob

precepto fponfi.ac Domini fuüi vitare didicit omnem

[

[

commi(Tum crimen depofitus fuerit, & poft depofi-

fpeciem Dominationis. Quare & Princeps Apoíto:

tionem incorrigibilis manensexcommunicatus; atque

lorum Coníacerdotes fuos- monet, 407 domiunavi

ftr

tandem contumacia crefcente anathematis mucrone

i Cleris, 1. Petr, V, in quem locum ita commen-

percuffus ;, poftmodum vero fi in profundum: ma

tatur Guilielmus Eftius ::,, non folum, 2z4uit , do-

[«

» lorum veniens contempferit; cum Ecclefia , zz-

» minari dicuntur in alios; qui poteítatem, quam

&

. » fuper

*

(1) Defirant in Thef. 41. Maji 1684.

* w

d

DisoQuisrrto PaiMwA. -

431

xa'e

» füper illos habefit , ad füain: ipforum. convertunt

quo tandem per conceffíonem Principum Catholico-

t

d.

EL

ac referuht urilitatém; cujusmiodi poteftas eft Do-

rum judicia Ecclefiaftica celebrari cceperunt , per Xf.

?*

minorum infervos: Verum etiam qui more Prin-

prima fecula in Ecclefia -i-nïcogpimm' fuiffe: & inufita-

li.

turm.

D

cipum hujus feculi imperant curm ottentatione po-

]

ul

»

teftatis , nec nifi cüm fatellitio & pompa affecla-

Nullum prioribus

AMis-(eculis- difaimtlbré: mr

i

??

rum prodeunt in publicum : feilicet ut terrorem

forum internum & externum , fed Epiícopi, uti te-

fübditis incutiant, atqui Chri(tus voluit in Paftori-

ftatur Morinus de paenit, L. 1. Cap. 9. * Conftantif-

25

^bus & Rectoribus Ecclefiz magis apparere humi-

» fime Jurisdictionem füam in omnia crimina etiam -

?5

litatem & manfuüerudinem, quam poreftatis often-

» leviffima occulta & publica, Sacrameztali , ut nune

tationem atque. feveritatem , & amorem magis

» loquimur, rafiézeexercuerunt. ,, Additque Mo-

d*

??

quam terrorem ; ut abfir non folum animus, fed

rinus ibidem Cap. 10. : 11. nihil haétenus a fe reper-

QQ«

» etigm fpecies dominandi in plebem fübjectam, ,

tum, quo probetur ante feculum XII. forum exter-

Ti

Hec pereruditus il

1

le Epi(tolarum quüolicarum in-

num ab interno fuiffe (eparatum, aut Judicem pecu-

m

D

liarem pro excommunicatione folvenda , alinmmque

on

terpres,

pre culpa diluenda deftinatum fuiffe: Quare nec opor-

eu

;:d av Pfiatipi&äs Catbo

tebat olim éeum, qui in foro interao five poenitentiali

,;?-urz;:zl;f&ioöa??i

.ï'lz*cz'k emcefa

a vinculo excommunicationis abfolutus erat, ulterius

| Eccgeff;aþicis?

(Q

recurrere ad Epiícopum, ejusve Officialem pro abío-

: X Cærerum fatemur, Epifcopos fub ditione Prin-

lutione obtinenda in foro externo.

gf&:

du

cipüm Catholicorum, per Officiales fuosjam pridem

" Verum circa feculum XIL . cum fcholafticee T heo-

r

exercuiffe jurisdictionem quamdami, qua corporalis

logiae fundamenta jacerentur, brevique fcholas om-

itcià

cns inflidionem viinque coactivam conjunctam

nes occupaffent , forum poaenitentiale in

raxi fepa-

l

abet, fed & (cimus Epifcopos hujufmodi jurisdictio-

rari ceeptum e(t a judiciali, & in varias perfonas trans-

adg-

10f

nem nón poffidere tamquam a Chrifto fibi datam,

ferri, uti idem Morinus obfervat ibid. Cap. 9.n. 6.

.

fibique effentialem aur neceffariam : fed a Principi-

unaque cum ftudio Jegum civilium, quod tuactem.

bus fecularibus c

onceffam , *ce:rtisq;;c'li:pjftiþ:ug cir-

poris pene apud folos Clericos vigebat , invaluere

lHl

en

cumícripram,

apud Ecclefiafticos formalitates &'tricee foreníes,

uapropter

]udicïes.f'eciälares au&orita-te fuarepref-

adeo quidem, ut brevi Forum Ecclefiaflicum hac in

ii

ufri

ferunt Officiales Ecclefiafticos, qui iftiusmodi juris-

parte ipfa "Tribunalia fecularia füperaret, & Judiceg.

di&tionis debiros fines' tránsgrefli erant, prout refle

Regii hoc ipfum animadvertentes cceperint Laicorum

Fevretio Parlamenrurn Parifienfe anno 1562.. pronun-

caufas tum civilgs tum criminales fibi ref'ervaþe.(

ciavit, male & abufive judica(Te Officialem Curiee Ec-

clefiafticae condemnando aliquem ad fuftigationem

Precipue autem invaluit ftrepitus ille Fot&nfis id

publicám, inhibuitque omnibus Judicibus Ecclefiafti-

Curia Romana, & fupra modum multiplicati fuere

diti

E

Miniftri Foro externo & contentiofo vacaates,

Ec

cis, ne fimiles pcenas decernerent,

/"Ex hifce omnibus evidenter patet; quod ad efTen-

Verum ratio & experientia evincunt , Forenfem

mo

Íco:

tiam Ecclefiaftici & Epifcopalis Regiminis minime re-

illum ftrepitum adeo non requiri ad Ecclefie Cathe-

quiratur jurisdictio illa ,, qua poreítatem coactivam

dralis effentiam , vel ad viralem illius vim atque offi-

05

cohjun&tam habeat, & confequenter Ecclefia Cathe-

cium, ut potius natus fir vitalem illam vim atque of-

de

dralis Ultrajectina nullatenus debeat aeftimari collapfa,

ficium impedire;: cum difficile fit in proceffibus con-

jus

füaque virali vi aut officio deftituta, idcirco quod il.

tentiofis modum tenere,; etiam

&

.

ubi Cathedra Princiæz

lius Ecclefiz Epifcopus, ejusve Officialis vel alii mi-

palis eft collocata.

fert

|d.

niflri exercere non poffint jurisdictionem coactivam,

renuennbus Ordinibus Acatholicis, -

$. Bernavdus m'afa C;t(iæ Ecclefiaflicee deplorans.

!

L ]

XIV. Audire juvat S. Bernatdum ifta füb initium

qui

"i ï?**??*'ä*þ"'l*ï?ïïf»?d" gt inffitutusa Cbri/ïf;f

Xone

feculi XII. mala deplorantem L, 1, Coofid. ad Euge-

Ti

nium Papam. Gap.4.€9 6, ** Quid , zmquit, fervi-

TTE 7*u'o'dadFörenfemfüreþitum attinet, quo jam

A?h

pridem judicia Ecclefiaftica celebraritur: cerrum eít,

:

»

lius ; indigaiusque prafertim fummo Pontifici,

"ii

quam non dico omni die, fed pene omni hora in-.

uod quemadmodurn Chriftus Ecclefiae füz non de-

que

dirullam jurisdictionem coactivam, itaneque Forum

:

99

fudare talibus rebus (litigiis) & pro talibus? de-

10

externum, quod fine poteítate coactiva , qua partes

nique quando oramus? quando docemus populos?

b

litigantes componantur, fübfiftere non poteft, dede-

quandodificamus Ecclefiam? quando meditamur -

fui

fit : fed Epifcopi eam jarisdictionem per conceffio-

in leme ? & quidem quotidie perfirepunt iz Palatio

hg j

nem Principum Catholicorum acceperint non plus

» kges , fed

Suftimiati non Domini ... ha autem

um

m

99

non tam leges quam Zes funt & cavillationes (ub-

qu

*

1 *

hag LEb re s

1

3

)

qià

vertentes judicium. T'u ergo Paftor & Epifco-

um

Prmi E

7l

peraïWäf | vC*'br-i/ïiliavn'i.w Eþ:fi'oþz: )argitz' Junt

99

pus animarum qua mente obíecro fuftines coram te

L]

,

femper filere illa, garrire ifta? ., &c.

i

..,5 duoddam foru

m extermum , fed dumtaxat

4

Extat & tom. 5. mifcell. Stephani Balàzii pag. 65,.

U

',,;';

velut m'bitrz: E

Expofitio in Pfalm, LXIF. ive liber decorrapto Ec-

*

"LOX Wu g

Bini quiduti Wipératorés Ciiriflami , 'proes

clefie [latu ad Eugenium HI, Papam, Auctore Ger-

jel

" Epifcopalem dighitatem atque integritatem pro-

cho Prepofito Recherfpergenfi, qui S. Bernardo co.

mpaa

ecuti fünf reverentia & aftimatione, Epifcopis quod-

evus fuit, ubi Ecclefize

3

R. maculas defcribere (ata-

p &

*dam forum, five judicium velaudientiam tribuerunt,

gens: ait: * Neque ve

r

hoc ipfum carere macula vi,

nj

'fed dumtaxar uti árbitris ex partium voluntate ad-

'détur , quod nunc dicitur Curia Aomana, qua an-

ollo

fariptis, ounijurisdiétione coaétiva femora : ut eon-

tehac dicebatur Ecclefia. Romaua .,. .. omen 'Cq.

99

inili

ftat ex /Vovella VALENTINIANI 3. tit. 12. deEpifcopali

Yí?..... a cruore derivatur, fiveacoris, utaitqui-

mear

»

dam : quia Curavum geuitrix uutrixque alorum,

ol

?3

injuftos

do

juflis , inboneffos :ængat boneflis. ., 'haec

057 mfi ji-culo XH, z.'.rjz/z.;aluit' 4n

'Gierchüs.

, uàfrl

Strepztm farenþ "

Ecclefris.

Fatendum igitur, longe feliciores fuiffe Ecclefias

l

Cathedrales priorum feculoram , :quee ftrepirü 'Fo-

XlIl, Certum infüper eft, ftrepitum forenfem,

cont. n*

renfx vacarunt, quam moderne, in quibus

tioía

WiNDICIE RzgsoturioNis Docr. Lovaw.

432

pe

tiofa jádicia perürepüsnt: adeo ut non nifi per füm- ,, quoad omnia (iia jura fe confervare potuerit ,. ta-

reti

mam inícitiam dici queat Ecclefia Ultrajectina col-

» tnetfi a mutato Religionis flatu in iftis Provinciis

lapfa ex eo quod flrepitu Forenfi cescat & T'ribunali

» numquam Epifcopus huic Ecclefie (impedienti-

fei

e

contentiofo; quandoquidem & abíque eo per XI,fe- ,, bus Magiftratibus Acatholicis ) dari poruiffet, &

qHO(

€ula Ecclefiis Cathedralibus pleniffima permanferit

» par conífequens Sedes Epifcopalis Uluajectenfis ab

fidi

poteftas & jurisdictio fpiritualis in animas, & ubi is

» €o tempore fupponeretur vaca(le. , . Evidens au-

d

introductus fuit pofterioribus temporibus, vitalem

tem eít, Eeclefiam nequaquam dignitate füa Cathe-

Cathedre vim at

:

que QHicium diminuerit potius quam

dratica excidere, ubi Capitulum non exci

&uxerit,

?

Qi.t juribus

hoc verum fit, Ec'&ieüam Ultraje-

huic digqimti indivulse annexis.

- Quamquam &

&tinam neque Officialibus neque omni fpecie jurisdi-

Oljetfio "ddverfariorumn,

V.

étionis externae carere, ac fortaffe plus aliquid ea in

jla

parte, fi expedirejudicaretur, per conniventiam Po-

II. Obucmnt adver(arii, (1) quod izau þ:;þliþiter

vacaus Ultrajettiua Sedes dici poffit, ut volunt; Do.

odl

tgüazïs fupretp»æ obrinere poffe..

erat

&tores, ad eum plate modum , quo cetere in Catbolicis

ate

d Eccï:jiæ Catbedr. fubüfentiam 020 wqjuirittzr'

Rtegionibus Catbedralet Ecclefit accidentalena ac brevem

Jpiritualis 3urisd.

Juleunt viduitatem eotemporis intervallo, quod abutius

Catl

j jprorfm liberum

exeveitaum.

iäfiozzis

M

Epifcopi morte ad [ubrogatiouem alterius intevponi fo-

Cort

et,

* Sic enimvero, aiunt, vacua manfit.., urim-

.. XV. Denique fi dicant adverfarii, Ecclefize Ultra-

frai

» pleri nequeat : quid namque faceret Epifcopus ia

pOïf;

je&inae non folum ablatum efTe "T'ribunal contentio-

»

civitate Acatholicis Moderatoribus fubje&ta, &

fum, ac ftrepitum Foreníem; fed & magnopere im-

cui non fit permiffum publicum ullum (ui muneris

atqu

toler'

peditum exercitium ipíius fpiritualis jurisdictsonis :

?5

exercitium, nec libera jurisdictionis adminiflratio;

reponent Doctores , multo magis olim in tot floren-

)»

nec Divinorum officiorum celebratio, nec judi-

Qipeir

»

vel p

tiflimis Écclefiis gra(fantes perfecutiones impedimene

ciarii Tribunalis ufus, nec Synodi coactio, nec

feulü

to fuiffe, ne liberum poteítatis Ecclefiafticae vigeret

olim fubjectarum Ecclefiarum luftrario : nec pro:

exercitium ; Quare quemadmodum propterea mi-

»

ventuum ad vitam, &dignitatem fuftinendam per-

N

[iCos

nimecaruerunt olim Ecclefiae Cathedrales vitali faa vi

99

ceptio , nec Epifcopalis Palatii inhabiratio ? quo-

atque officio , ita nec iis ullatenus catuit , nec caret

»»

modo creari pofTet Ultrajeétenfis Antiftes ,. ab eo-

cerdo

39

Dom

hodie Ecclefia Ultrajectina,

ue Ecclefie gubernatio, ut. par effet, geri, re-

1000

Quinimo cum non obítantibus omnibus impedi-

.» Jragautibus oblu&autibusque Federatis / Ordini-

menris ex parte Acatholicorum , potuerint femper

» UMf 1.

toper

Epilo

munia Ecclefiaftica, qua ad effentiam facri Regiminis

lta ratiocinantur adverfari

b fed quantopere hoc

pertinent, nimirum predicandi verbum Dei ,. recon-

eorum ratiocinium ;. quatenus. ad fubfiftentiam Ec-

gant)

clefize Cathedralis exteriora.illa & terrena adminicula

COpü

ciliandi peccatores &c, in Ecclefja Ultrajectenfi ex-

datis

erceri, & reipía non tantum a Paftoribus & Curatis

requirit, a ver

:

inferioribus, fed etiam juxta ipíos adverfarios per

mus,

0' aberret ,fupemoubus «.;5?,5.»-.n0fïe9di-

Atqui

Epifcopum Vicarium Apoftolicum exercita fuerint;

pum i

quis dubitet, quin Ecclefia illa usque in vitali fua vi

Ecchfsa Cathedralitate

rit (;

atque officio conftiterit ? & cur viralis illa vis atque

Divz-:tm'wd viduitas.

mm

debet

extinguit,.

-officium exerceri non potuit a

ue per Epifcopum

AC&thw

ordinariumac per Vicarium Apo

d

olicum ; cum eque

"'l'ïï.v Ufiieum hic fupereü frbfutahduþdj', 'xjimi/rurri

profcriptum effet ipfüm utriusque minifterium, &

quod adverfarii dicunt, interire Cathedralem digpi-

eque profcripta inflitutio five Epi(copi ordinarii, fi-

tatem Ecclefiae dudum viduat , refragantibus Magi-

uidem , Antifílitem

ftratibus Acatholicis, ne in ea Antiftes ordinetur.

V

l

|

ve Vicarii Apofítolici ? apparet

"Ultrajeétinum Confcederatis Or

d

inibus fpecialiex ca-

Non audent dicere Eccle(iam Cathedralem fua dig-

adv&r'l

pite aliquando exofum fuiffe, quod forte timerent;

nirate excidere per meram viduitatem etiam diutur-

Alxat

ne is imperium , cujus Predeceffores ejus pridem

nam. Et fàne quis exiftimavit umquam Ecclefiam

popul

potiti fuerant, data occafione recuperare vellet: fed

v. g. Metropolitanam Mechlinienfem collapfuram aut

quod.

n

& hoc conftat, Vicarium Apoftolicum longe magis

interituramn, tametfi propter bella vel maxime diu-

eorum odio fuiffe expofitum, tanquam qui non fo-

turna Epifcopus ad illam nominari non poffet, neque

» tïS ]

]um eamdem poteftatem Ecclefiafticam exerceret;

illi praefidere: modo Paftores & populus in fide ma-

" m'(m

uam alibi exercent Ordinarii locorum , fed infüper

neant adunati , & Capitulum, Clerum illius Eccle-

» R

d

ependereta nutu Curie Romana', cujus prerenfio-

fie reprafentans,.

p Am)

nes adeo ipfis odiofae erant ; ut nihil fupra. .Sed de

pe-?gaf Paüoxfali follicitudine Plä

bem paícere? -

» Qui

» Drai

þi's' DisqQuisirioN& Il,

dinum Acatl;olïi'&i)ä ,ïï'htäe':fra;iiaïi . Ec

» 0Uj

| Edi&a Or,

- '5..4.V.

" 4*7& Ultraj, zon. obfunt.

1

» geni

» lerm

&Kcclefia Catäädfalï: Dignitate fua baudquaguam exci-

IV. Verum vim argumenn [ili volunt in eo fitam

y ign

dit ob diuturnam. viduitatem etiam fub. ditione -

effe, quod cum in Catholicis Regionibus per fe ac

» näS ]

paíffim non reperiatur obftaculum: quo minus pott

: Principum zcatbolicorum.

» Puil

revem viduitatem , Ecclefja viduate provideatur de

» Chu

Epiícopo ; econtrario Ecclefie Ultrajectenfis füb di-

» dO,:

Refoiutio" ?wo&orum.

üone Magiflratuum Acatholicorum fite viduitas

» ity

I.x Oftenderunt in füa Aefolutioze Do&tores in Ref-

debeat eífe diuturna, quinimo perpetua, abíquefpe

;onfo ad 2. ** Z'ura Capituli Catbedralis non depen-

fore ut in ea Epifcopus ordinewr , refragantibus íci-

» ticy

» tQS,

» dere effentialiter ab Epifcopo , neque per deceffum

licet , ut aiunt ,

:reluflantibu:que JTuderatis Ordini-

» &C'

s Epifcopi, , nec etiam confequenrer per diuturnio-

u$.

» N

rem $edis Epifcopalis vacationem minui, itaut. ,, Ca-

Sed quam hac a recta fententia abhorreant evin-

» p

» pitulum Mctropoliranu;-n Ultrajectenfe integrum

cit,firmitas Cathedrarum , que olim in. Eccleiis

perfti-

] (,l) Agon;fm. pagf I?O'

|

i

|

ï

$

DisQursrTio — PRIMA,

433

l m

perf'riter/unt fub per

:

25

habebant? Aut non manifefta fe tnm Dei virtus

RUT

reticorum.

fec«utione five Ge-n.tilium five Hx-

?5

lent

contra odia humana porrexit, cum tanto magis

Quare nec opus eft hic adverfariis opponere prz-

P]

)

Chriftus predicaretur , quanto magis przdicari in-

k

fentium temporum apud Datavos clementiam, nam

?»

hiberetur?* Atnunc, proh Dolor! Divinam fidem

liab

$ Qu

quod ad initia Reipublicz fpecat, etiamfíi fuiffent

3

,

füffragia terrena commendant; inopfque virtutis

Edida in Catholicoslonge fíeverioras tamen Cathe-

?

füe Chriftus, dum ambitio nomini füo concilia-

A

the

35

NT

dra Ultrajedinz firmitati nequaquam obfuiffent.

tür, arguitur. , Hzc Hilarius, egregie often-

dens, vitalem vim Ecclefiz Cathedratice, in uíü

Firme perjiit

eruut Cathedre . Epifc. fub perfe-

*

Clavium, pradicatione verbi Dei & Sacramentorum

cutione Gentilium.

admini(tratione fitam, minime per adver(antia Sena-

!

tus Confulta C3' Regum Ediéta extingui, verum poft

V. Quz enim perfecutio gravior effe poteft, quam

hzc, Domino fic di

li

ille primorum|Seculorum? qua Edicta Sedibus Epit-

tari atque augeri,

fponente, potius gamdem exci-

t Do

copalibus adeoadverfantur, quamilla Gentilium Im-

llri

peratorum Chriftianum cultum & Religionem extir-

Item fub perfecutione V'andalorum,

UT

n

]

pare volentium ,

ac precipue in urbe Roma, ubi

LUIT

Cathedra l'etri femper firma ftetit?

VII. Et ut exemplum adfefamus , cafüi quem

Wt f

Scribit $. Cyprianus Ep. $2. ad Antenianum de

Tradamus, magis fimile: notum eft, Africanas Ec-

ütm.

Cornelio urbis Romanz Epifcopo, illum fedifJe in-

clefias füb perfecutione Vandalorum, quz per inte-

Dus i

trepidum Romc in SACERDOTALI. CATHEDRA eo termn-

grum pene feculum durzavit, in dignitate füa Epi(-

h,&

pore, cum Tyranuus infeflus Sacerdotibus Deifanda

copali feu. Cathedratica nihilominus viguiffeac fir-

Uner

s

atque infanda comminaretur s cum imulto patientius CS'

mas perftitiffe. Hifloriam hujus per/ecutionis edi-

iraro,

tolerabilius audiret levari adver(us fe emulum Prin-

dit nuper Theodoricus Ruinart, ex

qua defüumpfie

judi

cipem, quam con[htui Romc zmulum Sacerdotem,

mus ea, quz huic loco conveniunt.

), DC

vel potius, ut tefte Nicolao Rigaltio unanimi con-

Pertecutionem illam inchoavit Genfericus Rex, qui

)c pm.

fenfü habent antiqua exemplaria, Dei Sacerdotem.

uti fcribit Profper in Chronico , anno 439.

(2)

'per-

Nec mirum, Cornelium, aliofque Viros Apofto-

Carthaginem invadit, omnefque opes ejus ... i

njus

Quo

licos inter medias perfecutiones Tyrannorum in S$a-

Juum. vertit, nec ab Ecclefiarum defpoliatione abfti-

db eo.

cerdotali Cathedra fediffe intrepidos, poítquam eos

nens, quas C9 facris Va[isexinauitas C9 Sacerdotum

.'i, It«

Dominus fecuros reddiderat dicens: Ecce EGo mit-

adiminifiratione privatas , nonjam Divini cultus loca,

to vos ficut oves iumesio Luporum.- (1) Siautemtan-

fed fuorum juffit e[fe habitacula.

)rdti-

topere refragante 'Tyranno ordinari potuerit verus

Tum poftt annos 13. quibus Ecclefia Cart

hagiunen-

' hot

Epifcopus Romanus, multo igitur magis potuit refra-

fis Paftore füo deftituta fuerat ,

ordinatur quidem

m Ec.

gantibus Ordinibus Acatholicis ordinari verus Epif-

in illa Epifcopus permittente Tyranno ob Valenti-

Vnicula

copus Ultrajedinus, maxime poftquam ea parte fe-

niani Augufti nomen, fed triennio poft, Ecclefias

datis turbis conniventiores eos factos effe con(tat.

Jlendi-

Catholicorum claudi imperat, pulfo in exilium Cle-

Atque f1 o'im per Edi&a Principis Gentilis, Epitco-

ro.

pum in urbe levari vetantia, minime conífracta fue-

Genferico an. 477. fücceffit Hunericus adver(us

n

rit Cathedra Romana , nec jam confrada aítimari

Catholicos Patre crudelior, przcipue feviens in Ec-

debet Cathedra Ultrajectina per Edida Magiítratus

cletiarum Antiftites. Hic feveriffimum Edi&um edi-

Acatholici.

dit; quo omnes Epifcopos Catholicos cunctis juri-

bus privatos atque extorres declarat, inhibens illis

mirum

(igol-

Item fzzlï perjäcultz'one A—rianorum.

omnem Ordinandi Licentiam. (3) Statuit ut nullos

; Magi

conventus. Homoufiani ( Catholici) Sacerdotes a[fu-

CT.

VI. Extat de hoc arzumento S. Hilarii plena zelo

merent , necaliquid Mufleriorum.... fibimei vindica-

adverius Arianos Sententia in Libro, quem coztra

rent .... Eorum Ecclefice clauderentur .... Nulli eo-

[qa dif

dibtur.

Auxentium Mediolanenfem ad omnes Epifcopos &

rum liceret aut conviclur agere aut exercere conven-

populos Catholicos fcripfit, commonefaciens eos,

tus: Nec Ecclefiar aut in. Urbibus, aut in quibufdam

um

fam aut

quod Ecclefia Chriíti non indigeat prefidio tempo-

parvillimis Locis penitus obtinere neque con[lruere,

rali.

* Miterarilicet , inquit , N. 3. & 4. noftrz ata-

fed prefumpta Fifci juribus jungerentur, fed .. €$*

e (it-

35

tis laborem & prefeutium temporum [lultas. opi-

, Reqie

eorum patrimonid .... Antiflibus ( Arianis) prove-

35

niones congemifcere, quibus patrocinari Deo hu-

uirent; nec comineandi ad queecumque loca talibus li-

1de mà-

»

mana.creduntur, & adtuendam Chrifti Ecclefiam

centia pateret, fed extorres omnibus urbibus redde-

[cde-

9?

ambitione feculari laboratur.

Oro vos, Epifcopi,

rentur C9 Locis: nec Baptifmatis haberent omnino ali-

ne Dle

3

qui hoc efle vos creditis, quibufnam fuffragiis ad

quam facultatem, aut forte de Religione difputandi,

233

rzdicandum Evangelium Apottoli ufi fünt? qui-

C2 nullam ORDINANDI haberent licentiam , [ive Epis-

35

bus adjuti Poteítatibus Chriftum przdicaverunt,

coPos, five Presbyteros vel alios, quos ad Clerum

35

gentes

rg& EC*

e fere omnes ex Idolis ad Deum tranftu-

pertinere contingeret , propofita feveritate vindicia.....

25

ïerunf

(gl.l

Anne aliquam fibi affümebant e palatio

Veris autem Majeflatis Divine Cultoribus , inquit,

23

dignitatem, hymnum Deo in carcere, inter cate-

id eft Sacerdotibus noflris ( Arianis) Eccdlefias uni-

o fitm

?5

nas & poft flagella cantantes? Edictisque Regis

verjas.... wuna cumrebus, que ad eas pertinent, hoc

"TE

3»

Paulus, cum in Theatro fpectaculum ipfe eflet,

Decreto [latuimus. debere proficere.

j po

33

Chrifto Ecclefiam congregabat? Nerone fe, cre-

Quinimo Epifcopos plus quam trecentos quinqua-

atürde

35

do, aut Vefpa(iano aut Decio patrocinantibus tue-

ginta in exilium ablegavit, (4) ii(dem

ue inhibuit

fabdi-

3)

batur, quorumin nos odiis confeffio Divinz prz-

ne cantarent, neque orarent, neque librum manu

b

viduitaé

2

dicationis effloruit.. Illi manu atque opere fe alen-

geftarent, neque ullum Sacramentum adminiftra-

35

fouelpt

tes, intra cenacula fecretaque coeuntes, Vicos

rent. (5) Similiter & univerfüm Clerum Cartha-

t

|

35

& Caftella, gent:sque fere omnes terra ac mari

ginenfem exulare fecit. (6) Innumeros de

nique

Of(üül"

35

CONTRA SENATU; CONSULTA ET REGUM EnicrA

non tantum e Clero, fed & ex

plebe Catholica di-

» peragranþes, 'qla-ves, credo, Regni coclorum non

riiïïmis. tormentis divexavit. (7)

nt eviti

[Scclleflij

(1 )'Mägth. X.

(2) Apud Ruinart p. 444. & 445.

(3) Ibid. p. 64.

(4) Ib. p. 140,

(5) as 1.

(6) p. 78.

: (2).pag. 71. & 84

per!h-

E

Supplem. Oper. V'an Efpen Vars IV.

li

i

! "Africani

434

ViNpicuE. ResoLuTIOoNIs Docm. Lovaw,

Africani non exiflimarunt Cathedras confraclas

copales, quz dudum confra&z fuerant atque ever-

propter Edihum Trafamundi..

Íz, denuo inftauratas atque ere&tas: Nam hzc & hu-

juímodi nullam habent veri fpeciem , quandoquidem

)

VII. Poft obitam Hunerici tandem quidem þer"—

lico

rebus Africanz Ecclefiz in melius commutatis.apud

mifit Rex Guntabundus Epifcopos ad Ecclefias füas

omnes tanquam certum íupponeretur, Epifcopales

tiofl

redire anno 494, fed duobus annis poft füccetht illi

Sedes füb Dominatione Vandalica integras & firmas

dit

'Trafamundus, qui Edido vetuit, ne viduatis Eccle-

perftitiffe, & ne

erectione.

mo vel cogitaverit de gAärt:äL;r,n.nqva

) o

fiis novi ordinarentur Epiícopi.

Tunc Regalis au-

nio

&loritas,inquit Au&tor vita S.Fulgentii, (1) Epifco-

Refert Au&tor VitzS. Fulgentii Cap. 28. (4) mi-

in1

pos ordinari prohwuerat, nec viduatis Plebibus pro-

rabilem bonitatem Hilderici, qui Tra&mundo füc-

rl

videre Paflores licebat. Nec ftatim /ei contradixere

ceffit anno $23. vel 524. & regnare incipiens ftatim

yulg

Catholici Antiftites. Verum tandem Byzaceni Pa-

Ecclefie Catholicee per Africam conflitutee libertatem

oít

tres in unum coadi anno uti videtur 507. vel 508.,

reftituenr, Carthaginenft Plebi proprium donavit An-

cie['igi

decreverunt contra Edictum Regisin demortuorum

iiflitem, cuncdifque in locis ordinationes Pontificum

Epit

Epifcoporum Sedes ordinare Epifcopos. Sacra tur-

fieri clementif/rma auctoritate mandavit. . Cumque

N

ba Pontificum qui remanferant , inquit przlaudatus

undecim annis poft ad Imperatores Romanos rediit-

dere

fet Africana Ecclef(ia

fcriptor, definierunt adver[us praceptum Regis in

E

mirum in modum brevi refio:

ts

omnibus locis ordinationes celebrare Pontificum. Qua-

ruit.

»

tuum

propter Trafamundus plus quam ducentos Epiíco-

. De hac pace Patr

u Abior oatielae Gu

d ME.

pos tam ordinatores quam recens ordinatos exilio

gregati Synodicam Epiftolam ícripferunt . Joanni II.

$

mul&avit, & edtum plerosque in Sardiniam ablega-

Pontifici R. qua bona hac nuntia illi fignificant, &

Ie; 1

vit, inter quos fuit S. Fulgentius recens ordinatus.

una fcifcitantur illius fententiam de recipiendis ac

ten

li

Minime igitur zfítimarunt Africani illi Epiícopi &

Ecclefiam Presbyteris Arianis. (3) Refpondit Pon-

poe

Confeffores, tam fxva ac diuturna |pertecutione

tifex Agapetus, qui interea Joanni defun&o fuccef-

prop.

Vandalorum, nec non Ediáis Principum Arianorum,

ferat, Epitola congratulatoria , in qua gratias agit

nem|

Cathedras Epifcopales iftarum Ecclefiarum effe con-

omnipotenti Deo de reftituta Ecclefie Africanz li-

alleg:

fractas. Quamquam fi valeat argumentum Anony-

bertate; & ut ea multum utilis ac fruéctifera fiat

, ht

mi adverfus Ecclefiam Ultrajectinam, certo certius

precatur; in quibus omnibus nullum plane extat ye-

omnes in Africa Ecclefiz füb Vandalis dignitate fua

ftigium, ex quo vel fufpicari poffemus Romanum

, t

y dl

Cathedratica exciderint & collapfz fuerint: * Quid

tunc Pontificem, vel ipfos Africz Antiftites, Sedes

» Dd

» namque faceret Epifcopus , izquit, in Civitate

Epifcopa

l

N

es, tanquam antea confracta fuiffent, ite-

» Acatholicis Moderatoribus fübjeda, & cui non

y tio

rum i,n,üäuyavflïe.'

)5

» fit permitfüm publicum ullum fui muneris exerci-

» tium, nec libera jurifdi&ionis adminiftratio, nec

» divinorum officiorum celebratio, nec judiciarii

f

olymitana adhuc j?cu:llod XIII.

» (

» lribunalis ufus, nec Synodi coadio, nec olim

Gahedra Hiore

9 Jæl

cotififtebat..

» ht

, fübjedarum Ecclefiárum luftratio, nec proven-

33

tuum ad vitam & dignitatem fuftinendam percep-

IX. .Exedïplum recentius. hujus rei hab&tur in

a

3

]

tio, nec Epifcopalis Palatii inhabitatio? Quomodo

, I

Cathedra Hierofolymitana, quz adhuc feculo XIII.

» Lüt

3

?

creari poffet ( Carthaginenfit) Antiftes, a eoque

*

viguiffe oftenditur ex geftis & teftimonio ipfius In-

, Eccle(iz gübernatio, ut par eflet, geri

, refragan-

nocentii III., non obítantibus anguítiis, pauperie,

"

3

»]

tibus obluctantibufque Principibus Acatholicis ?

& dominatuhoftili, quibus iíta Ecclefia promebatur.

D qw

» IUf

* Pariformiter, fi Papendrechtio credimus, (2)

Nam in illis geftis refertur, n. 88. quod cum Sof-

evidentiffimum eít, Epiícopos Africanos non po-

fredus Cardinalis a. Clero in Patriarcham Hierofo-

, tati

tuiffe ordinare aut conftituere veri nominis Epiíco-

lymitanum elecfus C9' a populo expetitus, cum Re-

» iuí

pos in Ecclefiis viduatis, utpote quarum Sedes ita

gis affenfu, C9' Suffraganeorum favore , noluiffet

» C![

collapfie atque everfze fuerint, ut ftante Edicto Prin-

confentire, novaelectione inftituta, convenerint om-

, Vin

cipum Vandalorumerigi non poffent. ** Ratio evi-

nesin Vercellenfem Epifcopum. Is fuit Albertus,

,

» hUI

» dentiffima di&at, inquit , in Sede hac (Ultraje-

ui Carmelitarum Regulam inftituit. Huic Papa

In

, Qina) collapfa atque evería non poffe conftitui

* Abfit ut labores,

Jiter

» veri nominis Epifcopum .

.. Quod Civitati-

:

timores, & dolores evites; paupertates, anxie-

dite g

» bus per alterius Religionis Cultores devictis, om-

35

tates, & neceffitates effugias

35

Bs

» nes Eccle(iz , earumque proventus. partim im-

te moveat, quod íad illius Ecclefixz Prafülatum

ii

» pendantur ad exercitium novi peregrini, cultus,

]

vocaris, cujus ad prafens non poteris poffeffio-

tem(

» partim per füpremam poteftatem publicentur &c.

33

nem adire, utpote quz fere tota nunc ab ho-

lici

35

Quinimo non dubitat Papendrechtius contende-

ftibus detinetur ad tempus, reducas oculos tux

COpd.

re, (3) quod nequidem Rom. Pontifex potuiffet

5

mentis , quomodo Jacobus Frater Domini (üf:

jm a

ordinare Epifcopum Ultrajedenfem , poftquam Con-

3

cepit Hierofolymam gubernandam, non quidem

Oceaf

fcederati Ordines huic Ecclefie Epiícopum dari ve-

]

,

faventem fibi, fed potius repugnantem; utpote

4 D

tuerant.

Scilicet adeo cxci fuerint Africani Patres,

» in qua illi tenebant eo tempore Potentatum ,

tüm !

ut contra feveriffimum Trafamundi Edidum conátu

» qui & Dominum crucifixerunt.,.. & poftmodum

jrorfüs inani Ecclefiis viduatis Epifcopos ordinare

» licet ipfüm Jacobum occiderunt. . . . Praterea

decreverint , & in facerdotalibus Cathedris plane

» licet pars ipfius Ecclefi .. . in excidio Terrz

confractis atque everfis Antiftites collocare;

» SanQz capta fuerit, & ab hoftibus trucidata,

dicat Papendrechtius Epifcopos illos ex

Neque

» pars tamen, qua mahus evalit hoftiles, immo

Eccleh

Decreto Patrum Byzacenorum füb Trafamundi do-

»fetiam ipfa Ecclefia, que per novam eft fobolem

(ug

minatione ordinátos, dumtaxat iftarum Ecclefiarum

35

renovata, In Paítorem te (ibi expetit & expectat.

Miffionarios fuiffe, vel etiam expreffo veltacito con-

» Non ergo de loco cauferis, cüm Períonas habeas

3

,

fenfü Romani Pontificis Vicarios Apoftolicos con-

quas gubernes; quia nomen Ecclefiz ad perfonas

ftitutos, atque tandem rebus in melius commutatis

33

refertur am

:

plius quam ad locum. ,

la Innoc. III. data füit 18. Febr. 1204.

» .Hac Epifto-

eadem Apoftolicz Sedis Audoritate Cathedras Epif-

Traci.

^i

poft:

(xþ)vibid. p $65.

(2) P. 331. col. 3.

(3) þo 333-.

(4) Apud Ruilï:fx't*, »p. 589Q

(5), ïþid. P. 599 & $00

U

Dxäqllzslrgo,, PRIMA. :

335

Ver

hu

Tratt. de Neceff. Epifcop. 1669,-

Epifcopatum Ultrajedenfem ordinatos fuiffe Sasbol-

lm

dum & Rovenium: ** fervata forma provifionis eo

pud

X.A--Certum igitur eft, Edica Principüm, Acätho-

» temporein omnibus Ecclefiis Belgicis fub ditione

s

licorumtollere non poffe Cáthedram Ecclefiz fub di-

» Regis Catholici ufitata: nimirum Clero períonas

TDàs

tione füa conftitutz, neque efficere, ut qui in eaor-

» idoneas Principi przfentante, & ad Principis no-

Q

dinatur Antiftes, ejus proprius non fit Epifcopus:

» minationem R. Pontifice confirmante & provi-

P

ente. ,,

^

prout ex fao Africanorum Patrum, & ex teftimo-

Ti

nio ipfius Innocentii III. probavimus, & probatar

Ex quo inferebant ,

« uíque ad hxc temþora Ec-

füc

i

in Tractatu de Auétoritate €9' Neceffitate, Epifcopo-

3

]

clefiam Ultraje&enfem, non a folo Clero, fed &

itim

P

)

rum Cap. IX. qui juffa Joannis Neercaffelii Epifcopi

.ab ipfo Rom. Pontifice reputatam fuiffe, ut ve-

lenj

vulgo Caftorienfis in lucem editus, oftendit etiam

5

ram, & in füa integritate ( Cathedratica) fübfi-

Án»

poít mutatum apud Batavos Religionis ftatum, Ec-

)

?

ftentem Ecclefiam, cui de Paftore eadem fervata

i

clefiz Batavicz provideri

» forma, quz in indubitatis Ecclefiis, füb Regis Ca-

poffe ac debere dg proprio

u

Epiícopo ac Paítore.-

» fholici ditione confiftentibus, providebatur. ,,

duf

Neque exiftimo, Papendrechtium au

furum explo-

NNotaverant infuper, Regem Catholicum quidem

ello.

Jere przlaudatum opus, quod Belgii tunc Internun-

» per pacem Monafíterieníem (anno 1648.) omne

tius Carolus Fr. Airoldus tibi infcriptum & dedica-

» fuum jusinProvincias Confoederatas abdicaffe ; at-

Con-

tum fuícepit, impreffum Bruxellis apud Joachimum

» que ab.eo tempore harum Provinciarum Domi-

il

a Metelen an. 1669.-

», nium & politicum Regimen fuiffe penes earum

m

Si dignetur Papendrechtius

ES

librum illum infpice-

» Provinciarum füpremos Ordines Acatholicos; af-

al

re, reperiet quantorationum pondere & quanta fen-

» que idcirce Ecclefias Batavicas & quibufdam repu-

Pon.

tentiarum gravitate jam tum illius Au&or przoccu-

» tari coepitfe quafi in partibus infidelium con(iften-

» tes: , Tamen Eccle(iam Ultrajectinam ejufve Ca-

ceef.

paverit argumentum de collapfaCathedraUltraje&ina

git

propter Decreta Ordinum Foederatorum ordinatio-

thedram ex vi Clementinc 1N PLERISQEE minime cen-

x li-

nem Epiícopi vetantia: ac prefertim pag. $9. ubi poft

feri debere collapfam, quandoquidem hzc Ecclefia

allgatum locum S. Hilarii, de quo füpra egimus,

minime careret Clero & populo; de quibus Eccle-

| fat

L ye-

» hzreo , inquit, iniis ultimis verbis (Hilarii) mo-

fiis, nimirum Clero €3' populocarentibus , Clemens

nüm

2

neoque, ut memiferis, quisquis tam CARNALIS

edes

»

auctor fententice , Ecclefiam a fugatis, extorribus,

V dumvtaxat- loquitur in COmmemorat; Clementina.

b

] ite'

»

pauperibus, nudatis, flagellatis, omni perfecu-

23

tionis genere vexatis Sacerdotibus, & initix fux

Obje&ionäs Papendrechtianþe.

2*?

dignitatis & gloriz incrementa accepiife : iniquum

33

proinde videre, iis adimere Sacerdotales infulas,

lL Nihilominus hanc ipfam Conftitutionem rela-

4

2»

quorum fübdoribus, opprobriis & tànguine infü-

tam inter C/ementinas füb hoc titulo Clemens F. in

25

la iftz:claruerunt: ftultum , reda&ta ad eum ftatum

Concilio Viennenfi confidenter objiciunt Anonymus

5

hzreticorum vel aliorum malitia & Tyrrannide Ec-

(pag. 191.) & Papendrechtius, ex eaque demon-

irn

Pl

clefia, eam velle ejus

ffe conditionem, quz flo-

ftratam volunt, Ecclefiam Ultraje&enfem effe col-

Xl

$3

rentis ac regnantis exif

j

at, nolle eum effe illius fta-

lapfam, redactamque ad eam conditionem ut habi-

2

tum, qui ei aliquando oppreffz & períecutioni-

tualem dumtaxat retinuerit Cathedralitatem, fine re,

s In.

Jerje,

325

bus.conquaffate fuerit. Denique CRUDELITATIS

fine adu, effectuye ullos atque hanc illius Ecclefia

tU.

25

quoddam genus effa, iis Ecclefiis, quibus impio-

ruinam & lapfum lubet ipfis extendere ad ipfamet tem-

P

rum furor exteriora & humana ornamenta digni-

pora Sasboldi & Rovenii, quz pacem Monatterien-

| Sof-

rofo-

35

tatum ademerit, iis; inquam , eo titulo divinz

fem przcefferunt.

j Re

3)

inftitutionis dignitates ipfas au£ferre, & contuma-

Omnia autem argumenta

'quæ adferuntad proban-

25

ci protervia contendere, tollendum ideo effe Di-

dam hanc fuam opinionem funt hzc tria.

Primum

huifet

1totlt-

vini muneris Magiftratum, quia fuüftulit impius

quidem merum Sophifma petitionis principii, fcilicet,

?5

humanum ipfíius ornamentum. ,

quod Ultrajecti Clerum Cardinalis nullus ; (1) cum

»ertus;

In hoc igitur opere, quod Neercaffelii tempore

interim illa Ecclefia poft mutatum ibidem Religionis

D

Internuntius Pontificius fibi dedicatum füfcepit, eru-

ftatum, numerofum Clerum retinuerit, & ad hunc

6s

jnxie-

dite graviterque affertum videre poteft Papendrech-

uíque diem numquam Clero, uti nec Populo Gatho-

tius, non nifi per carnalem crudelemque fententiam

lico caruerit: an Clerus ifte Clerus Cardin

E

:

forté

dici poffe Ecclefiz Ultrajedinz ademptam dignita-

ne, in Quaftione eft.

alis Qt, nec

Jaturm

fefo-

tem Cathedraticam eo titulo, quod Ordines Acatho-

Secundum, (2) quod Clemens V. in füa Confti-

lici refragarentur, quo minus ia ea Cathedra Epif-

tutione IN PLERISQUE Ziferte vetuiffet eligi Epifco-

b ho

copus .collocaretur.

Quam fententiam nos quoque

pum, ubiin hujutmodi ftatum dedu&z (unt Civita-

s L£

j füf

jam abunde refutavimus: reftat diíquirendum , an

tes, ut nove Religionis cultusillic indutiusfit: cum

occafione mutati apud Datavos Religionis ftatus, nul-

tamen in tota illa Conítitutione ne vel verbum ha-

jdem

la fpecie dici queat Cathedrz Ultraje&inz deroga-

beatur de novz Religionis cultu introdu&to, vel de

npote

Religionis ftatu mutato.

itUT »

tum per jug Decretalium.

Tertiumilludque przcipuum quod hic urgent eft,

0dum

(3) quod ami[fio bonorum CS$' prevogativarum tem-

tterel

poralium jactura effieiant, ut juxta Clementinam IN

9. : V I.

[erz

PLERISQUE, debeat haberi Eccleia Ultrajedtina col-

:idäïa;

Ecclefia. Ultraje(lina dignitate Cathedratica nequa-

jmmo

lap aa *Dign'itate Ííua Cathedratica.

- quam excidit fecundum Clementinam 1N PrERIS-

bolert

, QUE de Eled. & Eleà. Po?eft. :

Clementina: YN PLI;RISQI;E,

yectt.

ybets

Refölutiö Do&torum..

III. xSed-inf'piciEnuda tantummodo (ünt Veröa hu-

Y(onas

jus Decretalis , ut.Juce meridiana clarius pateat,

d

I N"otaverant,in fua Refolutione' DoGlores, etiam

omnino falfum effe id quod afferit Papendrechtius

poft Anonymum. 4n Plerifque Ecclefüis , inquit

poft mutatum apud Batavos Reh'gi'qnis ftatum, ad

e-

ii

&i

(1) Paþ. p. 330. co,l; 2. fub fin, Item Anonym, p, 192, infine. —— (z) Anonym, p. 188. — (3) Pap. p. 20? col. ';; in fine,

Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV.

ili123

436

ViNpicug ResorurioNis Docr. Lovaw,

g

itavit circa Clementinam

|

fmfü'?

Clemens V. , nedum (quod dolentes referrimus) pre-

quam Papendréchtius exco

& eri

fidio Facultatum privatis ; fed C9' Clerocarentibus C$9*

IN PLERISQUE ; en 6j

us ver

b

a p.330. & 331. * Ob-

tum l

populo Chrifliano, multos frequenter, C9' Religiofis

» fervo primo , inguit, Pontificemagere de Eccle-

áil

prafertim improvida fuperiorum provifio ad Pontifi-

» fiis non tantum Clero carentibus C9' populo, feu

ghüän

catus a[fumit honorem , qui nec (ut expediret) pro-

39

etiam vel maxime de Ecclefiis prefidio facultatem

qnentu

de[fe, nec pree[fe ut deceret valentes , inflabilitate va-

» privatis : fecundo pofterioris ordinis Ecclefiis mul-

tinat

gationis C9' meudicitatis opprobrio ferenitatem Pon-

33

to minus licere Epifcopos prefici; quam prioris,

25

duimia

tificalis obnubMant dignitatir. Volentes izitur contra

patetidclariffime ex di&ione NEDUM, qux oratio-

Cirif

temeritatem hujufmodi providere.... SrATUIMUS ut

»

ni plerumque fubjicitur , €9' fervit parti deteriori.

1619

nullus de ceetero . .. nifi fpeciali fuper hoc auctoritate

23

Barbo[a. de di&t. uíü freq. dict. 207..n. 6. Adeo ut

n

Sedis Apoflolicce fulciatur ,' de Paftore provideat Ca-

35

CLEMENS Papa dolens per improvidam Superiorum

uarit

Miedrali Ecclefice fibi qualitercumque fubjetlee , QUi

» provifionem. Epifcopos ordinari n plerifgue Eccle-

TOU

CLERO CAREAT ET SUBDITIS CunisriANIS: nullufque

23

füs. NEDUM pref[idio facultatum privatis, fed €3

TA5 E

Religiofus..., provifioni tali confentiat. * &c. In

25

Clero carentibus C9' populo, Papa, inqu

1, in re-

fine autem addit Pontifex: Sane circa prefatas Ec-

2

&a conftru&ione utatur his verbis : Nolu

j5, Circa

no R

tifex !

clefias preemiffa fic fpecialiter providenda decernimus,

d

Sedis Apo[lolicee auttoritatem , Epifcopos ordinari

Clein

quod circa provifienem QUARUMLIBET ALIARUM facul-

3?

in Eccleftis Clero carentibus C9' populo, €9' wurTO

tatem Superiorum mec COARCTARE iHtendimus, nec

33

MINUS ;n Eccdlefüs prefidio facultatum privatis.

?

Soï)'hi*

ultra juris communuis limites ampliare.

Hunc effe intelle&um ( pergit Papendrechtius )

fet.; (

35

di&ionis NEDUM, .& hanc ejus veram effe fignifi-

äomn

35

cationem, apud auctores Latinos compertum eft.

; Recía interpretatio 'Clementi(äæ 5 IN PLERISQUE.

hu

Exempla fübjicit Jarbofa ex Cicerone, ut eft illud:

fd('l!/ Í

IV. Entotam Clementinam 1N PLERISQUE pauculiä

25

optimis temporibus non potuerunt , nedum his tem-

meutit

verbis omiffis quz ad fübftantiam rei nil conferunt.

»

poribus &c & aliud, quod nobis ex eodem Cice-

Unde luculenter patet per illam Conftitutionem ve-

rone occurrit: Se ipfe fervare non potefl , nedum

popul

25

perni

titum dumtaxat fuiffe ordinare Epifcopos ad iftas Ec-

"hnicos juvare. Igitur cum ex Clementina, inple-

clefias in Barbaricis conftitutas, qua earerent Clero

25

rifque Ecclefiis, Clero carentibus C9' populo, Epif-

fiupi

C3 fubditis Chriflianis: Nullitenus autem ex vi illius

»

copi przfici non poffint, multo minus id permit-

quod

fim

Conftitutionis inhibitum, ne Superiores, ad quos

tgntur in Rcclefiis præþdiq fQþultatzæm privatis. ,,

priudl

hujufmodi provifio pertineret, ordinarent Epifc

Opos

aucoi

ad Ecclefias habentes Clerum C3' Populum Chriftia-

j

mum; etiam(i forent in partibusinfidelium, vel Aca-

Pervgrjims interprezqtibnü Pqpendr.

hic A

Eccle

tholicorum conftitute ,. & cuncis füis Facultatibus

VI. Hactenus Papendrechtiüs, ad buitls confiden-

private: provifiomem, inquit, QEARUMLIBET ALIA-

tem aflertionem in hac re adeo veritati contrariam,

jmp

RUM Zec coarctare intendimus &c.

quilibet mecum, uti exiftimo, epftupefcet, qui re-

(j

Praterea ex verbis hujus Conftitutionis Clemen-

quod

flexerit ad fequentia qua hic fübjicimus.

IT

tinz evidens eft, per eam Epifcopis non fuitfe om-

I. In Difpofitiva Clementinz IN PrzRIsQUE nulla

nino ablatam Auctoritatem providendi de Paftore

proríüs fit mentio depreefidio facultatum , fed unice

Eccle

Ecclefiis in partibus infidelium, íed dumtaxat ipfis

de Clero C9' populo. Cumque ex hac fola parte De-

la,

vetitum fuiffe ad fimiles Ecclefias ordinare Epifco-

cretalis argumentum rite defumi omnibus notum fit,

]tqu

pos przíertim e Regularibus affumptos, fine fpecia-

infigni impoftura transfert Papendrechtius verba

( it

li auctoritate Sedis Apoflolicee : ita ut Clemens V. vo-

Narrative ad Difvofitivam Bullz. .

loqu

fice d

luerit tantum obviare abufibus nimiz facilitatis, qua

2. Ut fenfum Clementine reddat opinioni füzx

tunc temporis fimiles Epiícopi ordinabantur, qui

accommodum, mutilat & confündit plures ejufdem

"

Seda

cum non haberent Clerum aut Populum Chriftianum

Conttitutionis periodos.-

Tk

ul

Cabil

cui preeffent, nec Zelum quo Evangelium infideli-

3. Ex ufü Ciceroniano erui vult, in qua fignifi-

bus annuntiarent, nec facultates quibus alerentur,

catione intelligenda veniat vocula NEDUM, quam

Et

vagationis & mendicitatis opprobrio, Epifcopatus

Clemens V. aut compilator hujus Bullz exhibyit fe-

Vf

honorem in maximum vilipendium adducebant; per

culo XIV.; cum nemo ignoret quam abfonum fit in

K pr

totam fuam vitam vagaudo C5 difcurrendo per Dicece-

fcriptis Latinis feculi XIV. quzrere puritatem & na-

thedr

[

s5 quarendo Vicariatus ab. Epifcopis non refidenti-

tivam fignificationem vocabulorum & phrafium

»a

Í

us, aut pen[fionem apud Principes qui ipfos haberent

quam zvo Ciceroniano obtinuerunt.

At etiam ex

lart

Ciceroneinterpretabitur vocabulum prafatas, quod

zanquam familiares C9' Capellanos; uti ZABARELLA,

Supe

al

ue hic 'obfervant: atque illud eft opprobrium

in eadem hac Decretali fequitur, & faciet Pontifi-

füis 0

uod Clemens V. per fuam Conftitutionem ab or-

.

w

cem innuere, Ecclefias de quibus ipfe agit, locutas

de n

d

1ne

Epifcopali voluit amoveri, & quo ferenitate

fuiffe, prefatas Ecclefias?

nn, 1

Pontificalis obnubilari dignitatis vetabat.

?

4. Adeo ftolida eft hzc voculz NEpuM interpre-

Q

Verum Epifcopus ordinatus ad Ecclefiam etiam in

tatio, ut eafüppofita nullum prorfüs Clementina pe-

Epilc

partibus infidelium conftitutam, in ea ftrenue labo-

riodus patiatur fanum fenfum.

Quemadmodum &

U

rans, fuis ftipendiis militans, proprias facultates in-

hac íua interpretatione Papendrechtius reddet De-

ib

4

fumens, Clero füo humiliter przfidens, populum

cretalem Joannis XXII. quz incipit ExECRABILIS. 4

proyi

aterne fovens paícensque, pro:grege proprium etiam

de prebend. & dignit. Tit. 3. prepoíteri & plane

Dit

at

fundere fanguinem paratus, atque adeo fümmum

ftulti fenfus, fic ut nempe hic Pontifex nolit, aliquem

divería beneficia curata recipere in diverfis Eccle;

I

apicem charitatis confcendens: admirabili fane fplen-

rf

dore Epifcopalem Cathedram exornaret, tantum ab-

fiis ab invicem longe diflantibus , & wULTO MINUS in

om

eít ut huiuímodi Ecclefiz temporalis paupertas, &

Ecclefiis fibi mutuo vicinis.

Quid ftolidius?

infidelium inter quos degeret, Dominatus, con-

$. Citat pro füa interpretatione Barbofam, qui

D

]iter

fractam effe Cathedram oftenderet, quz nec erigi a

quidem in fingulari opere de dicf. wfu freg. voculae

(ett

quoquam poffet, quamdiu Dominium tem

orale pe-

NEDUM fignificationem Ciceronianam notat, fed abí-

eadr

nes infideles effet, & populus Catholicus

b

onorum

que ulla relatione ad Clementinam IN PrERISQUE,

fuorum jacturam pateretur.

cujus ne meminit quidem. . E contrario fcribens ali-

lia

(

bi ex profeffo in hanc Decretalem, illiufque fitm-

Interpretatio Papendr. Clementing: YN PLERISQUE.

mam tradens, diferte afferit, quod hzxc tantum ha-

V. Obftupui autem , cum legi explicationem,

beat locum in Ecclefiis Clero C9' populo Chrifliano ca-

ü

rentibus ;

Disquisrrio. PRrMA

437

m

h

rentibus: nullatenius autem in quibufvis aliiss quod

Apojlolicas Conflitutiones , quibus füum probet inten-

& ex ipfa Conftitutionis claufula tanquam indubita-

tum, oftentare non vereatur.

Q

eu

tum haberi afleverat.

'Oportebat hic femel paulo fufius penitiufque argu-

6. Si faltem infpexiffet .Papcndr&chtius Corpus

mentum|aliquod palmare adverfariorum diícutere,

iten

gloffatum, reperiffet ad primum jactum oculi argu-

etiamfi fortalle non abíque tzdio Lectoris; ut nimi-

nul

Is

mentum & fummarium hujus Conftitutionis nil con-

rum candidus Le&or non finat fibi imponi farragine

itg.

tinere de Ecclef(iis prerfidio Facultatum privatis , fed

auc&toritatum , quas illi ad füas opiniones flabiliendas

dumtaxat de Ecclefiis agere, quz Clero C9' populo

tanta confidentia & oftentatione accumulant; & una

i,

Q Wt

Chrifliano carent.

Quinimoin Editione Lugdunení(i

non miretur in hiíce Vindiciis varia prztermitti loca

"l

1618. ad Exemplar Romanum recognita, ZABAREL-

adveríariorum , ad quz ícilicet refpondere exiítima-

La in expofitione cafus hujus Clementinz expretfe

vimus non effe operz pretium, ncc dignum le&ore,

((]s

Ceterum cum Adverfàrii pro cauía fua adverfus

i

ugrit, an fimiliter intelligat Pontifex ;2 aliis Eccle-

In

j

irtam Cathedralibus , quam NON HABENTIBUS DIVI-

Cathedram Ultrajectinam nil folidi, five ex jure no-

TIAS ET BONOS REDITUS : 44 in talibus prohibeat,

vo five antiquo, adferant; videamusan aliquid pra.

n

ne Religiofi mendicantes eligantur? Et refpondet: (Pon-

fidii habeant in plenitudine poteftatis Pontificiz ; &

n

LO

tifex fcilicet in füa Bulla) quod NoN: /[mo vult Papa

utrum, fiquifpiam Romanus Pontifex voluerit, etiam

Clemens, quod intalibur jus commune fervetur.

valuerit ex fupremo quodam arbitrio Dignitatem Ca-

11l

^

7. Huic craffz ignorantie vel impofturz craffüm

iU

thedraticam Ecclefiz Ultajecteníi adimere.

nif

Sophi(íma adjicit Papendrechtius: nam cum dixif-

fet, Clementem V. nolle circz Sedis Apoflolicee A4u-

$. :V

el

&oritatem ordinari Epifcopos in Ecclefüis.Clero carenti-

lud

bus C? populo, C3' MULTO MINUS in Ecclefiis pree[idio

Non poteft Romanus onntzfex Cathedralitatem alicu-

l]

facultatem privatis: inde infert, igitur. cum.ex Cle-

jus Ecclefie pro fuo Arbitrio C9' ex plenitudine

j

mentina IN PLEgRIsQUz, Ecclefüis Clero carentibus C9'

poteflatis extingere.

lum

populo, Epifcopi preefici non poffint ; multo minus id

jl

permittitur in. Ecclefiis prefidio Facultatum privatis,

Extrema conaming Adverfariorum.

pi

fünpliciter infert , cum debuiffet inferre refiricte,

Tit.

quod crrRA SEDIS APOSTOLICE AUCTORITATEM r

Ut adverfafii oftendant , everíam atque confra-

J

Jici non poffint. Epiftopi Ecclefis. preefidio facultatum

&am Cathedram Eccle(i UltrajeQinz, in omnem fe

privatis, Suppreffit i(ta verba citra Sedis Apoflolicce

partem vertunt. Nunc inclamant, quod & identi-

auéctoritatem, quibus indicaretur, quod accedente

dem repetunt, nullam ibi confi(tere poffe Cathedram

hac Au&oritate Epifcopi przfici poffint lhiujufmodi

Epifícopalem , ubi Ecclefia bonis temporalibus & ex-

len-

Ecclefiis: Nempe fi ita intuliffet Papendrechtius,

terno fplendore privata eft, & ubi Edi&a Magiftra-

dl

jam propriam opinionem deftrüxi(fet, quam füperius

tus Acatholici vetant collocari Epifcopum, qui ju-

iC

'pag. 232. col. 1. ante med.) expreflerat,. ícilicet

rifdidionem exerceat, qualem exercent alii Anti(ti-

quod, poftquam Ordines Fwederati Belgii vetuerunt

tes fub ditione Principum Catholicorum: Nunc re-

ul

in Sede Ultrajectina novum creari Epifcopum & ifta

fugiunt ad Conftitutionem Clementinam 1N PLERnIs-

Ecclefia facultatum prafidio fuit privata, Sedem l-

lice

QUE, aliafque.fimiles Difpofitiones juris: Nunc de-

De

lam, ETiAMsI PoNTIFEX VELIT, implere non po[fit.

nique ad eam, quam fingunt a Chrifto Pontifici col-

f

Itaque fecundum Papendrechtium huju(modi Eccle-

latam plenitudinem poteítatis, qua Cathedralitatem

Ti

fiz ita lcollapfz fünt, & ad nudam miffionem, uti

Eccle(iz, fi bonum illi videtur, poffit extinguere;

loquuntur, redactz, ut ne quidem volente Ponti-

de qua plenitudine

poteftatis nemini fecundum ipfos

üt

fice Romano illis przfici poflit propriu: Epifcopus.

licet dubitare.

&

Sed ad illas dumtaxat ordinari queat Epiícopus mere

Docent, & identidem inculcant adveríarii tam-

em

Titularis, Vicarius, Miffionarius, ad nutum revo-

quam primum poftremumque affertionis füz decon-

if

cabilis.

fra&a Cathedra Ultrajedina fundamentum, Summo

Atl

E contrario fecundum Clementinam ;z Plerifque,

Pontifici in perfona Petri a Chrifto Domino traditam

f

iftiufmodi Ecclefiis poteít , faltem annuente Pontifice

plenitudinem poteftatis ac jurifdictionis, . qua pro ar-

n

R. przfici proprius Epifcopus, qui Sedem feu Ca-

bitrio fuo, Ecclefiis dignitatem Cathedralem largia-

[1d

thedram impleat. Nam agit de przficiendo Epiíco-

tur; veramque Ecclefiarum Cathedralium extinctio-

nem non fieri ni(i ejus folius 4ucforitates (1) diver-

m

po a Superioribus, ad quos jure fpectaret provifio

a

iftarum Eeclefiarum; certum autem eft, quod illi

fas Eccle(iarum confuetudines indultas efle ab illo,

od

Superiores non potuerint aliter providere illis Eccle-

4

uem Chri(tus füum voluit e(fe in terris Arbitrum

fiis ni(i de proprio Epifcopo & Paftore; non autem

e

Directorem; (2) non effe hic quod longum di-

[l

L5

de mere Titulari, Vicario, Mandatario, Miffiona-

curratur circa Clementinam 1N- PLERISQUE , folum

rio, & ad nutum füum amovibDili.

(3)enim conftantem ufüm Rom. Sedis a morte

Quinimo ipfa Clementina propterea auctoritatem

Schenkii confirmare jus atque auctoritatem ; caufam.

[s

e

Epifcoporum re(trinxit, quo minus ordinare potfent

abíque dubitatione confecdtam effe faltem poftquam

ab(que fpeciali licentia Sedis Apoftolice Epifcopos

Clemens XI. (4) edixerit, denuntiaveritque nemi-

ad Ecclefias Clero & populo carentes, quiatales im-

ni, przter delignatos ab Apoftolica Sede, jus ullum

e

rovide ordinati partim in/labilitate vagationis fere-

aut jurifdictionem fpiritualem in Foederato Belgio

ii*

nitatem Pontificalis Dignitatis obnubilabant, neque

competere &c.

fefe gerebantut proprios Paftores, qui gregem fuum

Verum fi hic

Adver(ariorum Achilles adeo ftet

f

zxfentes pafcerent, autlabore Apoftolico gregem

inconcuffus, ut nemini Catholicorum liceat adver-

[

in

b

omino acquirerent.

fus illum vel verbulum hiíceres quorfam ergo tot

Patet igitur quod P

apendrechtius non minus tur-

ambages de confrada Cathedra per mutatum apud

piter quam confidenter ex Clementina IN PLERISQUE

Batavos Religionis ftatum? Ad quid tantus tamque

ul

a

tentarit exfculpere preciíe contrarium illi quod in

imbecillis tot Differtationum apparatus ad proban-

eadem Conftitutione continetur : tantaque confiden-

dum Ecclefiam Ultrajedinam ex ipíà rei natura,

f

tia etiam Anonymus (pag. 188.) prefert eamdem

item

ue ex difpofitione juris Communis effe extin-

P

Clementinam, ut eam tanquam pracipuam inter

&a

m

1

. Ad quid accumularetot media, eaque fecun-

dum

| (1) Anonym, p. 191.

(2) Papend. prafat, n. 1.

(3) 'p. 5:8. col, 1. in fine,

(4) Anonym. p. 233.

g

438

Vichuz ResoLvTIoNIS Docm, Lovaw.

dum ipfos Cleri illias adverfàrios adeo imfirma, ut

Romano Pontifici- univerfe refervatam fuiffez uti

grat

velipfe Defirantius, Papendrechtio in hac parte con-

evincit Epiftola "Theótmari: Juvavenfis Archiepifco-

cop

trarius, faffus fuerit poft Schenckium, adhuc in Ca-

pi aliorumque Epifcoporum ad Soanuem IX., qu

tm

thedra Ultraje&enfi tanquam proprios & ordinarios

extat apud Labbeum T. 9. Col. 498. in qua.altum

bus.

Epiícopos fediffe Sasboldum atque Rovenium?: Ad

conquerentur;, quod hic Pontifex fua auctoritate: no-

tut

quid, inquam, tot& tam impotentes conatus, cum

vum Metropolitanum & tres Suffraganeos inftituiffet

I5

fufficeret (emel bene probaffe eam Pontifici divinitus

in terris Schlavorum, quz ante erant Epi(copo Pa-

traditam poteftatis plenitudinem; quaconftitutus fit

patn

tavien(i fübje&z ; idque fine ejuídem Epifcopi &

thed

omnigm in terris Zrbiter Nationum , & morum di-

aliorum Comprovincialium confenfüs non dubitan-

(aita

verforum, a quo omnis Ecclefia particularis firmita-

tes a(lerere,

fil

P

tem Cathedratice dignitatisaccipiat, & cujus nutu

crétis.

oc effé contrarium SS. Canomum: De-

ii

iterum hac fua dignitate excidat, fpolieturque?

En verba Theotmari cum fdis: ï--"--C,um, 'inf(j-üit,

biles

» in Concilio Africano Cap. 26. decretum fit, ut

disz

» Plebes quz in Dicecefibus ab Epifcopis retinentur,

Antiqua Dz'fcz'plina in ereclione Epifcop.

» que numquam Epiícopos habuerunt, non nifi

gdvt

hb

» cum voluntate ejus$ Epifcopi a quo tenentur, pro-

mul

IL Videamus igitur

uid de poteftate erigendi',

?5

prios accipiant Redores, id eít, Epifcoposs &

eatm

uniendi ,. & extinguen

d

i Epi(copatus facra fenferit

59

item in eodem Concilio Cap. 65. ut Plebes, qua

Antiquitas, utpote cum SS. Patres, qui temporibus

Apofítolicis vixerunt, aut iis temporibus viciniores

»»

numquam habuerunt proprios Epifcopos, nifi ex

Concilio plenario uniufeujufque Provincie , &

fuerunt, minime ignorare potuerint, quantam in

» Primatis, atque confenfü ejus ad cujus Diaecefim

hac parte Chriftus Petr

4

» eadem plebs pertinebat, Epifcopos minime acci-

ftatem contulerit.

o ejufque füccefforibus pote;

V

dio. nafcentis dKegla-

» piant. , &c. Hzxc duoDecreta quz hic allegan-

noft

Atque imprimis cum in exor

tur füb nomine Concilii Africani reperiuntur in Co-

füo.

fie per orbem terrz particulares fundandz effent Ec-

dice Eccle&e Africanz Canone$3, & 98. Priorde-

clefie & Epifcopales Sedes erigendz , omnes Apo-

fumptus eft ex Concilio Carthaginen(i III. anni 397.

[us,

ftoli ubique pari confortio honoris C9' poteflatis, uti

pilo

cui S. Auguftinus interfuit, &refertur 16. Q. 1. Can.

per.

loquitur $. Cyprianus, Eccleíias inftituerunt, eaf-

1. multis Conciliis id [latutum efl &c.: potterior au-

[itu

que ad Cathedraticam dignitatem evexerunt, aucto-

tem ex Conc. Carth. fe

ritate accepta a Chrifto, qui omnibus Apoftolis in-

u totius Affiqæ angi. 407.

]i

difícriminatim praceperat dicens: Sicut mifit me Pa-

qiem fup:a rgtulirpus.

Paul

IQ 1

ter , C9' Ego mitto vos.

Succedentibus dein

de feculis cum jam formatze

effent plerzque Ecclefie, hzc fuit conftans Difcipli-

anode Difciylina fe;þzo XHLO

qua

na, ut novi Epifcopatus inítitui deberent auctorita-

QuQ

IV.VV-erurh fenfim 24 fäCulo. XII. fähdem inva-ïtiit

v

te Metropolitani vel Primatis, cum Concilio plena-

nova Diíciplina, quz hanc novorum Epiícopatuum

rio Provinciz & confenfü Epifcopi, cui forte fübe-

inftitutionem Rom. Pontifici refervavit; quod con-

velt

rat civitas aut plebs;

tigit partim Epifcoporum negligentia atque inertia,

filte

fibi ordinari pofcebat.

quz aliüm fpecialem Pa&ar—em

:

ne |

partim vero fide falfarum Decretalium ; przcipue

tere

Sic in Concilio Carthagine

nfianno 407. conftitu-

poftquam Gratianus non tantum eas in Decretum

tumlegitur: Placyit ut Plebes, quc numquam habue-

fuum retuliffet, fed.& fuis ipfius additamentis ac in-

Epíf

runt proprios Epifcopos , nifi ex . Concilio plenario

terpretatoribus poteftatem Romani Pontificis adhuc

vust

uniufcujufque Provincie C9' Primatis, atque confen-

ultra Píeudo-Ifidori limites extendiffet.

Quo etiam

pulo

[u ejus ad. cujus Diccefim eadem Ecclefia pertinebat,

tempore Innocentius HII. Deereti Gratiani anctorita-

decretum fuerit, minime accipiant.

Reperitur hic

tem fecutus, & falfarum Decretalium fide delufüs,

Canon in Codice Africanz Eccle(iz füb num. 98. -

. Conformiter ad hunc Canonem Africanum cura-

Translationem , Ceffionem & Depofitionem Epifco-

porum, tanquam de jure Divino, fibi omnium pri-

vit S. Auguítinus (1) ad poftulationem Populi Fuf-

mus vindicavit]l. 1. de Transl. Epifc. tit. 7. Cap. 2.

EïUd

falenfis, qui ha&enus Epifcopo Hipponen(i füberat,

Tria heec, inquit, fcilicet Translatio Depofitio, &

Tem

fed longius Hippone diftabat quam ut Auguftinus

Con

Ceffio Epifcopi, son tam Con[litutione. CaRonica,

congruam illius curam gereret; curavit, inquam,

quam INSTITUTIONE DiviNA, foli

funt RoMANo 'Pon;

Pfoi

huic populo ordinari proprium Epifcopum per Pri-

TIFICI refervata.

1

10 |

matem Numidize, nullatenus inter

Hiíce veftigi

iis infiftentes Anonymus ( pag. 18 ï./)

que

Romani Pontificis.

pofita auctoritate

à

nz

& Papendrechtius volunt June Diviwo ad folum fum-

Hanc Difciplinam, fecundum quam

ad Mefropo-

mum Pontificem pertinere Epifcopatus inftituere; &

pilc

litanum aut Primatem cum confeníü totius Concilii

fimilia.

mätw

Provincialis Epifcopatuum inftitutio pertinebat, per

octo ut minus fecula ubique & conftanter obferva-

TeQu

L

COU!

tam fui(fe hiftoriz eorum temporum evincunt; nec

P. 'Pbie]la: eri

d

hi

creditur prioribus illis feculis Rom. Pontifex extra

! endi Epzjfcop. &

t'ajj

Regiones füz Metropoleos, feu Ecclefias faburbi-

| '.Chrz;/io conce[Ja.

carias, ullum novurg Epifcopatum inftituiffe, fed

you

E' E(l

illud jus dumtaxat exercuiffe in locis füburbicariis

»

V:.vSe'd glüofnodo probaht divinum iliud jüs, di-

feitc

tanquam jure Metropolitico fibi fubjedis.

Vinamque traditionem quam pretendunt? (cilicet ex

ld

quibufdam Píeudo-monumentis antiquitatis a quo-

Jair.

dam impoftore feculo VIII. aut IX. confidtis; quz

&t

Antiquav, illa Difciplina adhuc fecul.b X.

nondum íeculo X. adeo invaluerant, quin Archie-

Otul

pe?'duran:.

piícopus Theotmarus illiufque Comprovinciales An-

tiftites, Pontifici Romano aperte fignificarent, in-

0

III. Conftat infuper; necdum füb finem feculi X.,

ftitutionem nóvorum Epifcopatuum ejus Audorita-

oft evulgatas tunc pene a dücentis annis Pfeudo-

tein terris Schilavorum fadiam SS. Canonum Decre-

D

ti; effe contrariam.

ecretales, novorum Epifcopatuum inftitutione-im

Priori-

(1) Epift, 361, Vide Fleury 4. difcours ad 'Tom, XVI. n 42

(

—stwxsrrm PRIMA

459

* uj

4

Prioribus bene multis feculis, cum Epifcopatus

Dilog.

Nec minus turpiter circa Ecclefiz Difciplinam aber—

erant numerofiores, & frequentiores Sedium Epif:

rant. Adverfarii cum dicunt, veram extintfienem (1)

! 4quæ

copalium ereQiones, Eccleíia, quz fola- accepit to-

Ecclefiarum: Cathedralium non fieri nifi aucltoritate

dlttm

9

tam Divini fpon( füi poteftatem, conditis Canoni-

Romani Pontificis... Ubinam quzfo, vel unum oc-

bus commiterat omnia, quz ad Epifcoporum inf(ti-

currit exemplum . quo:probetur, Ecclefiam Cathe-

Affef

tutionem pertinerent, . Comprovincialibus Epiíco-

.

dralem folius Porttificis R. auctoritate;. prafertim vi-

QR

pis Et per tot fecula nequidem SS. Epifcopis &

gente SS. Patrum Ditciplina, fuiffe extinclam? Vel

Patribus incidit, ubi de inítituenda Epifcopali Ca-

unum proferant Canonem, qui hanc Poteftatem Pon-

äfän-

thedra agebatur, Romanum Pontificem coníüulere

! [

tifici R: refervavit, aut in Pontifice recognovit?

faltem, aut negotium illiindicare: neque ipfi Roma-

. Legitur quidem hujufmodi Cathedralitatis extin-

ni Pontifices ,. quamquam toti orbi tum Sedis Praxe-

Gionem; fecundum Canones factam olim füifieaucto-

t.q;üir,

minentia tum doó&rina quidem & fanctitate venera-

ltg ut

ritate Epifcoporum in Synodo con gregatorum , uti-

iles, nec non pro juribus Apoftolicz Sedis afferen-

Canon 5. Concilii Carthaginenfis anni 407 , qui ha-

"uT,

dis zelofiffimi, vel cogitarunt de hac, quam fingunt

betur in Codice Eccletiz: Africanz füb num. 99. con-

D uif

adverfarii, plenitudine poteflatis; uti neque eam fe

cedit ut una Plebs, amiffo proprio Epifcopo Dona-

pro-

habere. verbo faltem. indicarunt , cum tamen tunc

tifta, poffit extinda füa-Dignitate Cathedratica, al-

&

multo frequentius circa Epifcopatuum erectionem

Qu

teri Eccle(iz Catholicz uniriatque incorporari: Quee

eam poteítatem exercendi occaíio occurreret,

autem plebes (inquit Canon) habuerunt Epifcopuin,

T er

C3' eo defuntlo voluerint non Epifcopum proprium ha-

Z

Eretli novi Epijï'opdiu,f in

Y

Belgie on jo

cefim

P. auctoritate.

à

.zgag R.

bere , fed. ad alicujus Epifcopi Divecefim pertinere, non

eis efje negandum.. . Sed inauditum ett faltem per 8.

«CCi-

aut 10 & amplius priora feculaboc ipfüm: ad prero-

egan-

VL Quin nec hodie apud Bvelga.s &VG'a:llo.s'rJEdbg;

1Co

rogativas Romani Pontificis pertinuiffe. -

noícitur in RomanoPontifice auctoritas pro arbitrio

; JNeque videtur aliud füundamentum fuiffe attribuen-

yrde

fuo in(tituendi novos in hifce Ditionibus Epiícopa-

di foli Pape unionem:aut extinctionem Epifcopa-

1397

tus, fed dumtaxat ei difertar hujufmodi Sedium E-

tuum, (2) quam quzdam.loca S. Gregorii tandem

Can.

piícopalium nova erectio, ubi per. populum, (ive

feculo. XII. relata a Gratiano, : Sed hic nón advertit

[ d-

per Principnm, nomine populi, talis erectio feu in-

Gregorium ita egiffe iu fola parte meridionali Italic,

497

ftitutio poftulatur: quemadmodum per- Philippum

cujus Metropolis Romatunc erat; vel in Sicilia aliif-

II. novorum Epiícopatuum per Belgium erectio a

que infülis, quz fingularitera S; Sede dependebant.

Paulo IV. poítulata fuit & ad effedtum

no 1559.

i

i

p:grdu&a an-

Notatur infuper; (3)) quod ubi S. Gregorius in

Regionibus fpeciali jure Epifcopo Romano fübjedtis,

Quare etfi pe

r-falfäs D&cretales acpræcnpue poft-

varios Epifcopatus univit, & alieram eorum quo-

quam ez in Decretum Gratiani fuerunt relatz; ere-

dammodo extinxit, hoc dumtaxat ordinaverit in il-

valuif

&tio novorum Epiícopatuum Romano Pontifici refer-

lis Dioccefibus, qux non habebant füfficientem po-

m

varicceperit, tamen Eccle(iz Belgicz inter alias, hoc

pulum, nt ei Epifcopus proprius przficeretur; ne-

veftigium antiquz Difciplinz- hodiedum tenent ,. ut

M

quaquam autem id fecerit circa alias Dioecefes, qua

ertia

faltem hujufmodi ere&dio :non fiat abíque poftulatio-

licet hoítium invafione vaítatz, attamen Populum

ne feu confeníu Principiss auditis iis, quorum in-

fidelem. Clerumque non amiferant. Quinimo ne-

ipue

tereft, nimirum Epiícopo, incujus Dioecefi novus

r

quidem Dicecefes, in quibus non remaníerat fuffi-

Cin-

Epifcopatus ferigendus eít;. Metropolitano, cui no-

ciens populus Chriftianus, proríus Cathedratica di-

]huc

vus Comprovincialisaffignandus eit; & C

;e;ïq acpoe

gnita privabat Gregorius, ted vicini alicujus Epif-

tiom

pulo nova Digeceüs- in;tituend'æ.( T

copi Cathedrz uniebat, nec cogitavit umquam San-

Yità«

Qus ille Pontifex hujufmodi Dicecefes hoftium in-

cur(íione vafítatas ;

uus,

Anii&g'qd li)ifc-iplinaw 717'zielz'0r.'»-v...

g—d meram miflionem , uti vocgnt,

ifco-

fedigere.

2 VII 'NeQUe,oinittehdum Bic', quod re&e re»flïei&it

pri-

^

eruditus hiítoricus fcriptor Claudius Fleuri,. vete-

;

' n

);&

rem Difciplinam utilitati Ecclefiarum multo. fuife

T SLto Magnm—..ckzignovit fe n'on*häibe-re -patejïdtäi;l

conveniehtiorem ,. quam poffit effe illa, quz poft

litds

Pfeudo-Decretales fen(imintroducta Pontifici Roma-

! e;ctinguendi | thjied mlz"tatem Eccle]z'a-fum.'

DoN-

no novorum Epifcopatuum erectionem tribuit : at-

IX. *Qu-id-ex'h—is;'ofïnnibus &ohfïcim'uä ?-v Nimirum

que adee veftigium.quoddam melioris illius Difeipli-

Ecclefiam, non zütem Rom. .Pontificem a Chrifto

8.)

fu

nz tenet praxis Belgica, qua non permittit novi E-

accepifle plenitudinem poteftatis erigendi, uniendi;

pitcopatus eredionem ad folius Pontificis R. aucto-

& extinguendi Epifcopatus: Eccle(iam autem , illam:

.,&

ritatem, fed poftulatienem feu confenfüm Principis

provinciam five auctoritatem primis feculis commi-

requirit. — Certainement ,. inquit Cl. Fleury, (Dif

fiffe Metropolitaniscum confen(ü Epifcoporum Com-

cours 4. N. 4.) à me confiderer que le progrés de la

provincialium: nequetunc Romanos Pontifices exi-

Religion ,-C3' l'utilité des-Fidelles ,- il étoit bien plus

ftimaffe, hanc fibi poteftatem in aliorum Primatum

raifonnable de s'en.rapporter aux- Evéques. du Pais,

Dioeceles competere, aut permiffum, fibi effe eam

:

pour juger des.Villes:qui avoient befoin.denouveaux

extra limites.fuz Metropoleos

Ecéques , C9' pour chofir les fujetr propres, que d'en

fpeciali titulo fibi füberant, exercere.

, leu. Regiones, qua

:

venvoyer lejugement au Pape , fiéloigné CS' fipeu À por-

Ipfe S. Leo Papa, quem pro fua opinione de ple-

di

tée de s'en bien in[lruire; on a beaunommer des Commif-

nitudine poteftatis Adverfariiadducunt, ingenue fa-

[ec

faires C9' faire des informations de lacommodite €9 in-

tetur, ac proteftatur Eccle(ias & earum Epifcopos

n

commodités ces procedures ne valent jamais l'infpettion

dignitatem fuam non a Rom. Pontifice, fed a Deo

]u2

& ab Eccle(ia feu fponía Chrifti accepitfe; feque id-

Die-

oculqire"ö"' la conn'qmj[]þmg qu'on prend pqrjgiqnä(rt:e.

circo dignitatem illam adimere nulli- pofle, fed ut

An

Quo niodb Extintio Epifcbpä.muin foli-.vP-ap

D

omnibus inviolata fervetur, neceflaria folicitudine

j

j

m c'æpgrit attriþzzi. :

& famulatu obítringi.' Solieitudo noftra, inquit Ep.

IO. al. 89. ad Epifcopos per Provinciam Viennen-

(tt

qui funt,

VIIL -Hæ'c' de 'e-lre.&'ioxïe; Cathedræ '(ï*ipiilvr"c:.(l)Pali-sf

fem co-pftituvtos, uon fua qucerens, fed

: Chj'läjff,

(t) Anonym.vpa;g'* I9t,

(z) Fleury ibid.fv

(3) 'Id hin,"l.' 55. n. 17. |

440

ViupiCuE ResoruTtoxis Docm, Lovaw,

obf

Chrifi, dignitatem divinitus datam net Ecclefiis nec illius pleniffime , quam inficiarinon audebat, Pon-

]

Ecclefiarum Sacerdotibus abrogabat.

tificiz Poteftatis, quam procul dub5io & ipfe negat-

m

Idipfum innumeris locis inculcat, idem S. Ponti-

fet, f1 impofturam Pfeudo- Decretalium, quz jam

C

fex, ac fignanter Ep. 78. al. $4. ad Marcianum Au-

Deo dante, luce clarius detecta eft, cognovitlet.

ifir

guftum, ubifcribitin hzc verba:. ** Privilegia Ec-

Quemadmodum & :dem S. Bernardus, quamvls de

D

35

clefiarum, San&erum Patrum Canonibus inítitu-

fabulofa donatione Conftantini non inciderit ipfi du-

23

Q

ta, & venerabilis Nicenx Synodi fixa Decretis,

bitatio , tamen graviter ferebat pompam fplendo-

cetà

35

nulla poffunt improbitate convelli, nulla novitate

remque externum Pontificis:

* Petrus... neíci-

noni

33

violari, in quo opere auxiliante Chriíto fideliter

» tur, inquit, proceffifle aliquando vel gemmis or-

]

3

tarel

exequendo, neceflé eftme perfeverantem exhibe-

natus, vel fericis; non tedtus auro, non vedus

j

33

re famulatum: quoniam difpenfatio mihi credita

»

equo albo, nec ftipatus milite, nec circum(tre-

33

e(t, & ad meum tendit reatum, fi Paternarum Re-

55

pentibus feptus miniítris, abfque his tamen cre-

ju d

23

?

ao

gule Sandionum , qux in Synodo Nicena ad

didit fatis poffe impleri falutare mandatum: 5i

Donti

?*

totius Ecclefie regimen, Spiritu Dei inftru

)5

amasme, pafce oves medf. ,

Hzc fàtis libere S.

23

funt conditr, me, quod abfit, connivente

*

Bernardus ícribit ad. Eugenium 11I. lib. 4. Contid.

lt

ul

25

lentur. ,,

i

tl

Et Ep.,80. al. $3. /ndubianter , . ait,

3., übi verbis mox citatis fubdit: sm his fuc-

v0)

l

eaídem illas leges Nicenorum Patrum manfuras uf-

-;:Ceïjii

non PETRO, fed CONSTANTINO.

An vero quia

que ad. finem Mundi.

S. Bernardus torrente füi temporis in iftam fabulam

LU$

E

Refpicit S. Leo precipuead Canones 4. & 6. Con-

abduüus fuit & nos jam contra apertam lucem, ad

£Ul i

cilii Niczni, fecundum quos ad Metropolitanum,

fimilia opiniandum adftringemur, Romanumque

.cum confenfa Comprovincialium fpectabat ordina-

Pontificem ut Conftantini Magni füccetforeim fütpi-

iL

ten

tio, & inftitutio Epifcoporum, adeo ut Rom. Pon-

cere ac venerari oportebit?

tifex extra propriz Metropoleos limites non haberet

ad :

auctoritatem Sedes Epiícopales in aliena Metropoli

di

$1

Praditta plenitudo poteflatis Pontij?'fiæ refellitur.

,

erigendi, uniendi, aut extinguendi.

Sed non viderat S. Leo falías Decretales, neque

XI. Caterum fatemur quoque & jam fupra faffi

"

eas aut fimiles quafdam in lucem prodituras, aut or-

fumus, poft tempora S. Bernardi extitiff Pontifices

)»

bi Catholico impofituras providebat umquam; füa-

Romanos , qui nixi iifdem fal(is Decretalibus pleni-

)) Cl(

que illum de Nicznis facre Difciplinz Canonibus

tudinem poteftatis in difponendo de Epittopatibus

» &

fefellit opinio, dum eos ufque ad fimem mundi inte-

fibi non obícureafleruerint: & nominatim Innocen-

» pl

meratos manfqms effe ixi(timavit.

tium III. edixifle Translationem , Depofitionam , aut

l,

Cefftonem Epifcoporum, non tam Con[litutione Cuno-

tf

Objicitur' S. Bern. C$' refpondetur.

nica quam in[litutione Divina foli effe Romano Ponti-

A

N

0$

^5

Jici refervatas prout relatum eít, Cap.

do

;;;de

Ü

X. Nimirum ïdnge diverfam feculo XII. invaluif-

Tranjl. Epifc.

tr

fe Difciplinam fignificat S. Bernardus, quem & Pa-

tIEt)

Ubi Innocentius IIL. primum füpponit tanquam

pendrechtius nobis obiicit ** Plenitudo poteflatis,

indubitatum, foli Romano Pontifici tria hxc efle re-

Ven

» inquit Bernardus Epift. 131. ad Mediolanenfes,

fervata: ut autern probet ea fibi competere nom tam

qua

» àn. 1156. fuper Univerfas orbis Ecclefias fingulari

con[litutione Canonica , quam inflitutioue Divina, dit

Qo

» prerogativa Apoftolice Sedi donata eft; qui igi-

ferit inhunc modum: ** Cum fortius fit Spirituale

» tur huic poteftati refiftit, Dei ordinationi refiftit.

5

vinculum quam Carnale, dubitarinon debet, quin

u

2

Poteft, f1 utile judicaverit, novos ordinare Epif-

25

Pote(ít eos

t, omnipotens Deus Spirituale conjugium, quod ett

dam

-copatus, ubi ha&enus non fuerunt.

5

inter Epifcopum & Ecclefiam (uo tantum judicio

1liq

25

ui funt, alios deprimere; alios füblimare, prout

»

refervaverit diffolvendum, qui diffolutionemetiam

LU

ratio fibi dictaverit. Ita ut de Epifcopos creare

»»

Carnalis conjugii, quod eft inter virum & fzmi-

din

Archiepifcopos liceat, & e converío, fineceffe

35

nam, fuo tantum judicio refervavit, pracipiens,

DT

35

vifum fuerit.

Poteft a finibus terre füblimes

33

ut quos Deus conjunxit homo non feparet. Non

35

quaícumque períonas Ecclefiafticas evocare & co-

25

jus

35

enim humana fed potius Divina poteftate conju-

Cü

25

gere ad fuam prefentiam , non femel aut bis, fed

gium Spirituale diffolvitur, cum per Translatio-

€or

» quoties expedire videbit. ,

35

nem, Depofitionem aut Ceffionem auéctoritate R.

Atqui apud eruditiores zvi

noftri ScriptoreS cer-

dici

tum eft, S. Bernardum hanc fententiam hautiffe ex

Pontificis ( quem conftat effe Vicarium Je(ü Chri-

fior

» fti Epifcopus ab Ecclefia removetur; & ideo tria

tis

falfis Decretalibus , quz jam a trecentis annis fue-

» hcc quz prami(imus non tam conftitutione Ca-

rant evulgatz, & feculo XII. adeo invaluerant, ut

» nonica quam inftitutione Divina foli

Do

'funt Romano

5 l

nemini amplius incideret Difciplinz puncta hujufmo-

»; Pontifici refervata. ,,

z

pl

di fufpe&a habere aut refutare.

.

Similia repetit & inculcat idem Inn

ocentius III. |

. Liceat igitur S. Bernard

0, vi

ro cateroquin maxi-

»I

ibid. Cap. 3. * Non enim homo, inquit, fed Deus

»?

mo, hac in parte reverenter opponere venerandam

» feparat, quos Romanus Pontifex (qui non puri

facramque Antiquitatem VII. primorum feculorum,

» hominis, fed veri Dei vicem gerit in terris) Ec-

»I

& SS, Patrum, qui illum olim pracefferunt, tefti-

»f

» Clefiarum neceffitate vel utilitate peníàta, non

»l

monia, quz invicte demonftrant talem plenitudinem

» humana, fed Divina potius au&toritate diffolvit. ,,

poteftatis a Chrifto nequaquam R. Pontifici fuiffe

Et Cap. 4. "* Sicut legitimi matrimonii vinculum,

»Í

collatam. ^Opponimus infuper teftimonium Hinc-

» quod e£& inter virum &uxorem, homo diflolvere

DI

hd

mari Rhemenás , qui feculo IX. Difcipline novz,

» nequit ... fic &Spirituale foedus conjugii, quod

quz occafione Pfeudo- Decretalium de promiícua

» inter Epifcopum & Ecclefiam, quod in electione

»Í

appellatione ad R. Pontificem introduci incipiebat,

» initiatum, ratum in confirmatione, & in confe-

LR

ftrenue fefe oppofuit, quam novitatem S. Bernardus,.

» cratione intelligitur confümmatum, fine illius au-

ul.

infeliciore zvo natus, detegere .non potuit. Oppo-

» Goritate folvi non poteft, qui Succeflor e(t Petri.

)

nimus denique graviffima illa mala, qua ex talibus

» & Vicarius Jefu Chrifti. ,,

?

opinionibus hauftis ex falfis Decretalibus, fcaturie-

Hitce Innocentii III. Decretalibus, fimilibufque

5

runt & horrendam ftragem invexerunt in Ecclefiam

-

aliis pofteriorum Pontificum effedum eít, ut Cano-

5

Dei.

niftz non pauci nudis Decretalium verbis inhzren-

»

Infuper notum eft, quam amaras querelas ipfe S.

tes, non humanam dumtaxat, fed qua(i Divinam

Bernardus jam fuo tempore protulerit fuper abufu

Rom. Pontifici Viü fint tribuiffe au&oritatem, prout

obfer-

441

stog;rsm*m . PRIMA

Pon

obfervat Clariffimus Guillelmus Barclajus in Zrad.

» confpicimus eam ad de

tBaf

» boraile,"

[perationem fä;e falutis la-

jun

de poteflate Pape Cap. 28. qui & ibid. relatis fupra

memoratis Deeretalibus Innocentii II de hujusmodi

Videat ipitur Papendrechtius, an non juvet partes

ilet,

ls de

Canoniftis (ubjutgit : H illa fust , quibus bomines

eorum, qui irerum equum illum "Trojanum adifi-

iliin pracipitem errovem deferuntur, ut. quidquid a

cant, cum dicit Praf. n. 1. Romanum Pontificem cons

d.

nido.

Para fiat , a Dzo faclum effe putent.

fitutum ÁngnxirRUM AVationum omaium 9 morum di-

. Quidni etiam occafione iftarum & fimilium De-

verforum Q omnes particulares confuetudines Eccle-

e(ci

$ OT-

cretalium exorta fit ifta quorundam imperitorum Ca-

fiarumi, quae Catbolico uománe baberi volunt, debere

nonilarum pervería opinio, de qua Cardiualis Con.

eíle zuduitas ab illo fupremo Arbitro ; vultque illura

QUs

volunta-

Ylre.

tarenus in Epift. ad Paulum Ilf. nimirum ;

pro fupremo fuo arbitrio & ex plenitudine potefta-

zem Poutificis Regulam quaudam e[[é ,. qua ejus. actio-

tis pofle extinguere, &re ipía exrinxiffe Ecclefiam

(.

:

ues dirigantur : ueque àn jure pofitioo conflituendo aut

Cathedralem, qua a tor feculis fundata ac florida ,

abrogaudo, aut etiam di[penfando , regulam quampiaim

NI

numquam interrupta ferie ufque in hodiernum diem,

nfid,

Pontifici e[fe couffitutam.

Hac propofitio; inquit Prae--

frequenti Clero ac populo Chriítiano gavifa eft,

laudatus Cardinalis, /Jo/olatriaga fapit 5 cuz namque

Jut

Verum non avertit Papendrechrius ad eraviffima

eveatura boc attribui potefl , quod actiomum . fuavum

illa mala, qua ex hac opinione de plenitudine po-

Quia

ülm

voluptas ejus fit vegula ?

du boc gon fit propriuim so-

tefítatis Pontificie. nata funt fequi, & porro fequun-

LiUs Dxi ?

tur, fed dumraxat menrem fuam convertit ad fufpi-

,l

Et profecto nomen Dz1, cum annexa autoritate

ciendas eas Ponüficum Decretales, in quibus pleni-

Que

cui nulla ratio refragetur, Papee attributum legitur

tudo ifta poteflatis praedicatur, & ad numerum &

ülpi-

a Zenzelino (1) de Caffanis in glofla ad Extravagan-

auctoritatem Canonittarum ,

qui eas explanan: pro-

tem , Cuw iNTER, de verborum figuificatioue , in fine

bantque,

lo-

ad vocabulum JDeclaramus, ubi agitur de concilian-

Ad hoc autem refpondemus, non minorís auc

l,

dis duabus Decretalibus contrarianribus :. , Mirabile

ritatis effe & alias Decretales, qua Romano Poniifici

» Videtur, zzquit Gloffator, continere praefens Con-

jus & potetlatem tribuunt deponendi Reges, quam

f

?

L]

flitutio :X &

quod dicit

ertipnaciter aílerere ,

fint ile, qua Ecclefias Carhedrales ex plenitudine

[ICe5

h

3

?

, Chri(lum & Apoftolos non

abuiffe aliqua in fpe-

poteftaris extinguendas illi refervant ; utpote cum &

i

2

ciali vel communi, hareticum & errorem fore

iftac eeque n Corpus luris Canonici fint relatze, tot-

ibug

k

cenfendum ; cum Decretalis Exz£ $. porro, ex-

que Canoniftarum calculo probatae ; quin & frequenti

Gdl

» preffe contrarium innuart."

uidquid fit, opor-

exercitio firmatae. E. G, extat inter Extravao. comm,

D

It

ter, in velis labi in herefim, Conftiruuones illas Pon-

de imajov. && obed. Cap. 1. Decretalis Bonifacii VIII.

AU

tifidias conciliare, nam cvedere, inquit, DowiNUM

0il

qua. incipit UNAM SANCTAM, ubi palam afferitur illa

NOSTRUN DzguM PabAM conditorega. ditle Decretalis

Pontificum Poteftas in Reges & Principes, & in ex-

T

ercitio hujusmodi poteítatis verificari dicitur illud

€9* iflius fic mon

otui[Jé conflitueve . baveticum cenjete-

iur.

Hac gloffa cum particul

f

a DsuM ParaM repe-

Hieremie .. Ecce conflitui te bodie fuper geutes 7 veg-

üem

ritur in editione Parifienli rgyor, Lugdunenfi 1572,

ua, ut evellas €y deftruas £? difper

$ ij diffipes, &di-

3

Veneta 1604, ad exemplar Romanum &c. Quam-

fices €? plantes.

atn

quam eádem particula in recentioribus editionibus

Neque poterit Papendrechtius tot Ecclefias Cathe-

ni

Corporis Canonici Gloffati expunéta fit.

drales (f1 tamen ullas poffit) numerare extinctas ex

tle

Sed abíit, ut dicamus Ecclefiam hujusmodi De-

arbitrio & plenitudine poteftatis Pontificie, quam

füin

cretales, tamque monftroías Canoniftarum quorum-

numerarit Bellarminus Imperatores acReges e T'hro-

|elt

dam opiniones inde natas approbare, aut practenfam

no fuo depofitos a Romauis Pontificibus, conformi-

u

iU

aliquam diíciplinam, qua in iis fundatur, adrmitre-

ter ad quasdam Decretales.

um

re. Longe aliud fenfit Concilium delectorum Car-

Nec defünt celebres Canonifte, qui hanc Pon-

rl

dinalium íüb Paulo MI, inter quos fuit & Ga/par Con-

tificis poteltatem in Reges ad cclum ufque & ul-

rEHS,

tavenus, de quo fupra.

Hi namque illuítres viri fub

tra exrollunt: inter quos Petrus Bertrandus Epis-

Von

jurejurando a Ponufice adítri&ti, ut candide illi figni-

copus Eduenfis, Carcinalis, 'T'raét. de ovigine €9 ufu

hjl

ficarent abufus, qui in Ecclefia graffarentur ; antequam

Zurisd. Q. 4, qui habetur tom. 4. Bibliorhece Pa-

QLÍO

eorum precipuos perílrinpant, ftatim in limine in-

urum, fic ait; col, 1150.

» Quia ]Jesus CunisTOS

eN

dicant, omnium caput ac ícaturiginem effe illam

» Fiius Dzi, dum fuit in hoc mundo, & etiam ab

liri

non paucorum opinionem de ea plenitndiae potefta

LE

&terno naturalis Dominus fuit, & de jure naturali

td

tis, qua conftituitur Pontifex omnium Beneficiorum

in Imperartores, & quoscumque alios, depofitio-

Q

Dominus, & füarum folus arbiter actionum. ,,Sanc-

?)

nis fententias ferre potuifler, & damnarionis, &

jl

?*

titas tua, izquiust, ad íe vocatis mandavit, ut

quascumque alias, utpote in perfonas, quas crea-

verat, & donis naturalibus & gratuitis dotaverat:

nullius aut commodi tui, aut cnjaspiam alterijus

IIl

??

habita ratione, tibi fignificaremus abufus illos ,

955

& eadem ratione etiam

ejus

Vicarius potett.

23

99

Nam non videretur difcrerus Dominus fuitTe

CU$

graviffimos videlicet morbos, quibus jam pridem

Jur

53

Ecclefia Dei laborat, ac prafertim haec Romana

Cut cum reverentia ejusloquar) niíi unicum poft

33

2

fe talem Vicariumn

EC

Curia ; quibus effectum prope eft, ut paulatim ac

;'eli-qui-iïer, qui HC OMNIA

1011

37

fenfim ingravefcentibus peftiferis his morbis, mag-

POSSET.

2*

tu »

nam hanc ruinam traxerit, quam videmus , . ..

Pari igitur gradu procedunt ille Decretales, de

23

nonnull Pontifices tui Predeceffores prurientes^ quibus difceptamus, in eo quod Pontifici R, tri*

if

39

ei

auribus . . , coacervaverunt fibi Magiftros adde:

buunt plenitudinem poteftatis in Ecclefias & in Reg-

H

fideria fua , , . inde effectum eít, quod , ...

na; in Epiícopos & in Reges, eadem funt auto-

1d

9?5

ritate fuffultz ,

iisdem adulantium Do&orum lau-

one

confeftim prodirent Doctores, qui docerent Pon-

??

tificem effe Dominum beneficiorum omnium . ..

dibus exornata.

Vel pari proinde obfervantia

nfe

hU

32

ita quod voluntas Pontificis, qualiscumque ea fue-

quoad utrumque artüiculum tenende funr, vel fi

ri, fit regula, qua ejus operationes « actiones

eas non cogimur admittere quoad preteníam po-

&l

dirigantur. . ..

Ex hoc fonte, Santte Pater ,

teflatem Pontificis in Reges, neque iilis ullatenus

35

tanquam ex equo Trojano irrupere in Ecclefiam

quoad prateníam plenirudinem poteítatis in uni-

que

no-

»

verfas Ecclefias ftringimur ; nefas autem fit dicere,

Dei tot abufüs & tam graves morbi, qgibus nunc

Ecclefiam

e

1n

(1) al: Geuzelinus. vocatur

l

out

K k k

Suppiem, Opär. Fan Efheg Pars IV.

442

VixpicuÉ ResoruTIoNIS Docr. LovaN.

Ü

Ecclefiam: Catholicam uünquam approbaffe eam opi-

Couclufio 1pz—f-fz'mæ Dz;/'*quz*'fletiqnir;.

0

nionem de poteftare Pontificia in temporalia Regum,

M

Et quanitum ad'Poteftatém Rom. Pontificis in Eccle-

XII, Recte igftür & firmi(fimo f'u-ndame)nt'o 'nixi

fias, ad oculum oftendere poflemus, quod univerfa

Vi

afferuerunt Doctores in füa Refolutione, quam vin-

Ecclefia, prafertirn feculo XV. palam conquefta fue-

dicamus, Ecclefiam Ultrajectinam : nullatenus dici

fii

rit,nonnullos Pó

"

nüfices Róm. E';cleügm'm facra jura

poffe collapíam ,. aut. a dignitate fua Cathedratica

Ü

'violaffe,

"

excidiffe ; utpote quae jam olim ad eam dignitatem

hIt

Quid plura ? proferat Papendrechtius fi poffit vel

evecta, numquam deinceps Clero & populo Chris-

[

unum exemplum , quo oftendatur, Rom. Pontificem

tiano in fide Catholica adunatis caruit, quaeque dimi-

fe

in Galliis aut Belgio Ecclefiam' Cathedralem pro ar-

nuro, aut fi ita velis, ablato temporali fplendore ,

bitrio fuo, vel ex plenitüdine' pote(tatis extinxiffe,

qui ex proventibus & facris seedibus, ex apparatu ex-

.E contrario omnibus notum eft, hanc effe conítan-

j

rerno Antiftitis toriusque Cleri; & ex tribunali con-

bi

tem arque indubitatam in Gallicanis ac Belgicis Ec-

tentiofo exurgebat; Moderatoribus denique Acatho-

]n

clefiis difciplinam, ut nequidem Rorn. Ponrfici per-

licis Cathedram Epifcopalem impleri vetantibus ; non

mitteretur, etiamíi affumpra poteftatis : plenitudine

tantum nullatenus faéta eft vilior, fed ob fidei inter

Ü

»

vellet; deponere vel unum Epifcopum, quantumvis

tot tantasque perpeffiones conftantiam longe illuftri-

»

imaxime deponi raeritum, fed hoc ipfum fynodo Pro-

or, limiliorque Ecclefiis Apoftolicis ; quam juris

vinciali Epifcoporum relinquatur, ^ Quinimo notum

Canonici difpofitio ab ea dignitate nequaquam d«je-

»

»

eft, non poffe in Gallize aut BelgiiReeionibus Roma-

cit; quam poltremo digüitate fua privandi Romanus

»

num Pontificem ex propria authoritate aut pro arbi-

Pontfex a Chrifto Domino aut ab Ecclefia nequa-

?

trio füo vel plura beneficia fim

quam accepit poteftatam ; nullis'plane caufam Papen-

plicia wz;'re, vel. (ïmplex

drechii jovantbus , nifi folis Romanorug Pontificum

"

unum difmembraxje.

LU

quibusdam noxiis adulator

D

ib(l'.ls,; quibus & ipfe affo-

2

clari Anovn hveretur. *

»

Ll

E

—

SNO EEE

ääæääääääääääääää

. DISQUISITIO SECUNDA.

0

]Ín qua demonftratur Sasboldum & Rovenium, aliosque poft ipfos Antifti-

.tes, proprios fuifle atque ordinarios Paftores & Epifcopos -

)

D

. Ecclefiz Ultraje&in'æ.

y

s I

y

inquit C—hyfdftomus, & fubdir : VNeäuevenim profetfo

y

vult infulam totam uni viro permitti, fed umicuique

?

! Unääüæ?uäz Ecclqüd ju& babet , at a proprio

propriam curam & folicitudinem indici, / Item (Theo-

phylaétus in comm. ad eundemlocum : JVoluit ezim

Paflore £2 Epz'fcopo gubernetur.

*

umverjam iufulam umi coummu

TEU €Uif ; fed quamlibet

Efolutio Dö&orum,

quam vindicamus, habet, .

urbeum proprium babere Paftorem,

Ecclefie Ultrajectenfi poft Sc/ezkiz obitum, ad

Quinimo ipfemet Apoftolus non obícure infinuar,

poftulationem Cleri nec non ad nominationem Prin. jam tum fingulos Epifcopos fingulis Ecclefiis ipfo

cipis Belgii, datos fuiffe veros atque ordinarios Epis- Spiritu Sancto. Auctore deftinatos fuiffe & alligatos.

copos, Sasboldum ac Rovemium, quamvis füb titulo INam cum a Mileto mittens Ephefüm vocafíTet majo-

res natu Ecclefie , eos huncin modum obrteftatus eft :

peregrinae Eccleüæ Philippenfis delituerint.

ä

(1) atteudite vobs £7 unrverfo . Gregi, 1N QUO vos

Fundamentum Refolutiovis. deþrbmþtum ex- $, ócrip.

SeimrUs SaxcrUs POSUIT. Epz/copos ,. vegere Ecclefiam

i Nömpe Do&oribuä hifce Cbmpertüü erat, ex

Deá, '*q'uam acquifivit, fanguite . fuo.

Chri(ti inftitutione fluxiffe ,

quod in Ecclefia Dei

Ex þ,m'xi primitive Ecclfia.

femper pofiti fuerint Epifcopi, non folum qui ple-

bi Catholice, verbum Dei annuntiarent,. & divina

Il. Huic Divinze Traditioni & Apoftolice norma

Myfteria difpenfarent, fed qui etiam gregi peculia

inftiterunt primi Ecclefie Patres: fic Cyprianus refta-

riter fibi. commiffo conítanter intenderent & adhe

tur ; (2) jat pridem, inquit, per ommes provinciat

rerent.

Cj per uvbes [ingulas orditiati funt. Epifcopi : & in Epis-

Jdeirco Apoftoli, miffi in mundum univerfüm ad. -

tola ad Coraelium ; (3) nos docer; quod eorum

convertendas. Gentes, atque. Ecclefias. fundandas ,

Epifcoporum siNGULIS PORTIO Gregis fuit ApschIP-

ubi fidem plantarant in.uno loco, & ad alia loca

TA, quafa vegat UNUSQUISQUE ? gubernet,

pergendum eis erat,, Epifcopos ordinabant, qui fin-

gulis Ecclefüis prae(fent. Sic Paulus .Zitug? Epis-

st viduatis Ecclefüs ordinari

copum inflituit in infula. Crete, illique precepit ,

Cfifionef præcipit)

Efz]?opum.:

ut & ipfe fimiliter, ubi opus effet, alios Epifcopos

ordinaret, — Hujus rei gratia , inquit. 1. 5. reliqui te

Ill. Sciebant item DoCGores , fecundum Patrum

Crete 5 ut ea, qu& defunt , corrigat, 9 conflituas pev

Doéctrinam viduatis Ecclefiis alium, ordinari debere

Czvitates. Presby

teros ( id eft Epi(copos) ficuz€g ego

Paítorem ícu Epifcopum : quemadrmodum Patres

difpofui tibi : indubie.ut quisque commiffo peculiari-

Concilii Ephefini fcripferunt ad Patres S. Synodi in

ter fibi gregi invigilarer, — Epz/copos bic iutelligi vult

Pamphylia, Theodorum Epifcopum conítitutum

gratu-

-'-(-a'x) A& XX. 1-7..28.-

(2) Epift. 52, ad Antoniah.

(3) Epift, 55.

DrsQursrrio

SECUNDA.

445

gratulantes : zndiguum quippe fuiffet , aiunt,/ AG. 7.

minifferium fuuml teaeantur implere : zmplere autem'

viduawm) snameve Leclefi

fto nixi

dam : indig;zum Pafiore carere

tllud fe nequaquam poffe fciant , Ynquit S. Synodus , f

alvatoris nofiri ovilia.

gveges [ibi commil]os Mercernariorum more defevant,at-

lID Vin.

Néque ultra tres quidem menfes ordinationem no-

]s dici

que oviumm fuarum , quarum fanguis de eorum eft ma-

vi Epifcopi differri; patiuntur Canones : Ultra tref

gibus a fupremo Z'udici vequirendus cuflodia minime

UE

7enfes, inquit Gregorins Magnus, 1. 6. Ep. 39. Fc-

ipcumbaut. Se(f.:6. Cap. 1. de Reform.: Etrur(us

Ütatem

Clefiam vacare Pontifice SraTUTA SacRoRuUM CaNo-

Se(f. 23. Cap. 1, de Reform.

Cum nquit, PRZCEP»

ls*

NUM NON PERMITTUNT, Z6.,.

Dominicum gvegem

dimi.

TO DIVINO "andatum fit omnibus , quibus atimarum

agtiquus .. . boflis infinuando dilamiet : — qui textus

cura commifu eff , oves fuas agtofcere , pro bis. facri-

lOI'e,

telatus eft a Gratiano Dift, jo. Can, r1.

ficium offerre, . verbique. Divini predicatione, Sacra-

I ex,

'. Infuper Canonicam punitionem in eos; qui provi-

mentoruim adinimflratione ,^ ac bonorum ommium ope-

! Qon.

fionem Ecclefiarum Cathedralium, que illis incum-

Càtlg.

vut exemplo pa[cere , pauperum aliarumque tiferabi-

bit neglexerint, decrevit Concilium Lateranenfe füb

lium perþnaïum curam patiraamn geveve, €7 n céteva

5 o

Innocentio llL.Can, 23. & habetur $« de elecitone

l intcr

munia paftoralia incurbere 5. qu ommia uequaquam ab

E& elel. pot. Cap. 41. INE PRO DEFECTU, , Ne pro

dis preflavi €g impler? poffunt , qui gvegi fuo non itrvt-

lHan

3*

defe&iu Pafloris, inquit, gregem Dominicum Lu

gilant , meque affiflumt, fed Mercenaviorum tove defe-

| Jürig

?»

pus rapax invadat . .. . Statuimus ut ultra tres

vunt; $acro faucta. $ynodus eos admonet. &c.

Atqué

| dcje.

9,)

menfes Catbedralis . . . . Ecclefia Préelato. non

oblizationem hanc.refidendi, feu gregi fuo affiften-

Tinug

9?5

vacet. Intrá quos (juíto impedimento ceffante)

di, imprimis omnes Epiícopos concernere, infra de«

leQud.

33

fi electio celebrato non fuerit, qui eligere debue.

clarat eadem Syqodus. T'ridentina.

fapen.

L

rant, eligendi poteflate careant ea vice . . . . is

lm

??

vero ad quem fuerit devoluta poteftas, Deum

Qualibet Eþcle]ia babere debet proprz'uik

Epifcoputm |

: allo-

??

pr&. oculis habens, zoz differat ultra tres men-

420n merum Ficavium.

2

( WP u«

viduatam Ecclefiam de períona ido-

)»

nea . .. canonice ordinare, Íi cazonicam volue-

VI. bänique nec hoc ignorabänt Doctores , h:mc

?3

rit effugere wltionem."

Paftoralem curam proprios perperuosqué requirere

F2

Paftores, qui proprias oves paícant, neque ad alte.

-deim Ecchfiis populofir.

rius nutum queant amoveri,

Ita praefcribit Canon PasroRari , Caufa 7. Q. z.

*"IV N&Eïfolum circa viduatas Ecclefias hanc pro-

C. 42. defumptus ex Ep. Gregorii Magni ad Joan.

videndi curam & folicitudinem impendi voluerunt

Epi(c. Scyllatinum l. 2. Ep. 25. . ,, Paftoralis officii

Canones, fed etiam circa ipfas Ecclefias, quae Epis-

» cura; izquit, nos admonet , ' deítitutis Ecclefiis

Copos quidem nunquam habuerunr, & adeo tamen

» froprios conflituere Sacerdotes ,

qui gregem Do-

l

populofee fünt, ut Antiftitem ordinari fibi merito

» midüicum d

Y

x

ebeant Paftorali folicirudine guber-

poítulent, ità Statüit. Can. 6. Concilii Sardicenfis ;

5 m

2

Licentia danda non eft ordinandi Epifcopum , aut

Item S, Pon

tifex in vEp. ad Marianuml Epifcopum

L

in vico aliquo, aut ia modica civitate, cui füfficit

Raven. I, 6. Ep. 39. cujus fragmentum refertur Dift.

LO

"umus Presbyter, . . ,

non debent , . , facere

;o. Can. 1 r. prout füpra citavimus, Ecclefia Dei , in«

35

. Epifcopum nifi aut in his Civitatibus que Epifco-

;

quit, d72 viduata PRoPRIO Epi/copo vemanere nom delet;

jifo

L^

pos habuerunt, aut fi qua ram

ac proinde fecundum Gregorium tamdiu viduata efti«

pogu!ojä ett; que

Ifut

A

meretur habere Epifcopum."

manda eft Ecclefia,' quamdiu in ea non

iO

- Hoc ipfüm etiam decrétum fuit in Concilio Car-

Epiícopus; fed tanrüm- 77zceriur,

fedet praþfiüg

71

thagiaenfi, 11.' prout notant' Correctores Romani ad

Coníonat Canon, Ze&His, Dilt, 63. Scienter, ine

17

C: 16. Q. r. Caa. Fgrix, ubi ad hec verba Cano:

quit; Ecc/efiam Dei fin

À

e ngþglo dzu szgore &0n del)erf

nis ; illa Diecefis , qu& dliquaudo babuit Epifcopum,

fo::jïj?gre;

LÀ

À

(lal,

babeat pvoprium ; monent, quod in Concilio ipío

ïlü.f

plo

fequantur hac : " F£ ff accederite tempore, cvefceutefide

| Cuilibet Pkrbf

Bie prop

aff.

zgnmzä;::f Pai'i'ocbz;:-

If)S.

Dei, populus worriwLICATUS defideraverit PROPRIUM

j ecuizdum Caizqrie;.ï :

Y

jj

babere REcTOREM , ejus. videlicet. voluntate, in cujus

lh

poteffate eff Diacefis conflituta , babeat EriscopuM.

4V'lI.v Tahtöpe;e autem 'hoc ipfüm --obfefvatum v

04

05

Idem quoque jam pridem ftatutum fuit in quadam

luit Ecclefia, utidem decreverit circa fecundi ordinis

(

Synodo Anglicana fub Theodoro Cantuarienfi, apud

Paftores, 'ut nimirum eorum finguli fingulis Pareciis

Bedam lib. 4. Cap. $. ubi Capitulo IX, prafcribitur,

fint preepofiti; ramquam proprii órdinarii ac perpzui

ut crefcente numero fidelium , etiam: numerus Epifco-

Preelati, qui ne qui

fint amovibiles, :

dem ad proprii fui Epifcopi nutum

?

porum, qui illis praefint, augeatur.

S. Gregorius in Re(p. 8. ad Augu(tinum Anglorum

Atque hinc videmus, quod pofterioribus feculis ;

L4

Apoítolum, vult in Auglia Epifcopos ita ordinari, z£

ubi Capitula & Monaíteria, ad qua decima, aliaque

lj

lo

"n

bona Ecclefiarum , imo & ipfa: Ecclefiae Parochiales

j

Diit. 80. Can. 6,

go intervallo tuitime ldi:ju(zgarztur j quod refertur

cum omnibus juribus & proventibus per incorpora.

Ij

Et Gregorius junior, ad Bonifacium Epift. ult. Can.

tionem aut donationem tranfire cceperant, eüm an«

j5

» precipimus, zz4u£, ut juxta Sacrorum Ca-

nexo onere feu obligatione Ecclefiis incorporatis ne-

?

» nonum fílatuta, ubi multitudo excrevit

ceffarios Miniftros praficiendi, prefeceruntiis Pres«

» debeas ordinare Epiícopos."

þfidel(ium ;

byteros amovibiles, &a nutu fuo atque arbitrio de-

Quin ea ram conítans olim difciplina fuit, ut in

pendentes : videmus, inquam, quod mox Epiícopi

Codicem Juftiniani relata fit L. uNAQUQUE, qua

huic fefe abufui & malo folicite oppofüerint, & pri-

precipitur in verbis : Uga

qu&eque civitas -pïoprz'um

mavam femperque haétenus in Ecclefia ufitatam Dis-

Epifcoput babeto.

ciplinam vindicaverint.

Ita habemus, | quod

fecuio XIII. Synodus vulgö

Ecclefiis dari opor'tet Epifcopum qþi ex proprio

Germanica, Mogunüe celebrata. anno 1225. fub

5

'O.ü??i? teneatur 19 d rcyz'dere.

Prefidio Conradi: Epifcopi, Cardinalis. Portuenfis

(uti noratur a. Labbeo) advertens, quod rNomvis

. V. Manifetum quoque eft, ip(aque noviffime

quedam confuetudo in. quibusdem Almanie partibus

"Tridentina Synodus (atis infinuavit, Epifcopos etiam

CONTRA CANONICAS SANCTIONES izvaluit, ut ponam-

jure divinoï teneri ad refidentiam, cum jure divino

tzg-r in Ecclefiis conduä?z'riz' Sacerdotes$ , Vicani T'EMe

|QqPORA-

Kkka

Supplem. Oper. Fan þEfpen Pars IV.

VINDICUE REsoLu'möNis Docr. Lovaw,

&

444

Rom.Pontificem, . fi cenfuiffent eum, neglle&is Sanc.

f-ommä; præc&perit ut, cum Ficaxius poni debet (

potef] , pERPETUO ?nuflituatur.

üffimis Ecclefisde legibus & Decretis, voluiffe Eccle-

)

declatavit Concilium

Idipfo.pro jure, communi

fiae Ultrajeéctenfi non proprium ac perpetuum affignare

ellt

Lateranenfe füb , Innocentio Ill. in Cap. 30. 94 bE

Pa(torem, fed extraneum quempiam Epifcopum, fub

cop

PREBENDIS, voluitque ut fi Ecclefia Parochialis ma-

nomine P/ilippenfis, Epbefiui , Cafforienfis , Sebaffe-

&

2i ; qui cum durnraxat titalo hujusmodi . peregrinae

[di

lu

jori dignitati fit annexa, is qui eam obtinet, & for-

re nequit illi perfonaliter, defervires zz ip/a Ecclefia

Ecclefiae foret. ordinatus, non teneretur ex froprio

qde

Pavocbiali. idoneum &9 vERPETUUM babeat Füicaviumi

officio Patloralis folicitudinis in Ecclefia Ultrajectenfi

fes

CANONICE INSTITUTUM.

refidere, & illius curam gerere, féd hiec rtamquam

pif

.. Et noviffime S. Synodus Tridentina SelT, 14. Cap.

merus Vicarius praftaret, dependens a mandatis &

d

9. , Jure optimo, zzquit ,. diftin&tee fuerunt. Dice-

nutu Rom, Pontificis , aur eriam Congregadonis Car-

fVd

» Cefes & Parochie ac unicuique gregi proprzz at-

dinaliuin de propapanda fide,

r

» tributi. Paffores , & inferiorum Écclefiarum Recto-

€

Sedi

» Les, qui fuarum quisque ovium curam habeant."

Pretenfa Felicitas Eccl

À

cul

Ponti[icio refutata.

[ie Batavice fub 1ro Zfzcario

Volens autem hancnon parum collapfam Difciplinam

fcd

reflaurare Seff. 24..Cap. 13. iis in..,,, locis, ubi Pa-

ber

s rocliiales Eccleíia certos non habent fines, nec ea-

IX, Aftjiequidem meros Vicarios ïPontifïc':ios fuis-

U

[I

»)

rum Reéctores proprium populum quem regant ,

fe Sasboldum , Roveniumy, eorumque fucceffores An-

[i

?5

fed promi(cue perenribusSacramenta adminiftrant,

üiflites , . nequaquam Archiepifcopos Ultrajectinos

u

2

conrendunt adverfarii, putratque. D. Internunrius

mandat S. Synodus Epifcopis . . . ut deffzntto po-

tho

)

pulo in certas propriasque Parocbias uuicuzque faum

Bruüxellenfis hoc modo optime provifurn fuiffe Ec:

clefiae Ultrajectenfi, ita ut in Epi(tola ad Catholi-

qua:

» perpetuum peculiaremque Parocbutn aífignent, qui

zi

» eas agnofcere valeat, & a quo folo licite Sacra.

cos. Confcderati Belgii de 4.. Maji 1724. feliciores

a

» meuta fufcipiant : aut alio utiliori. modo ; prout

eos fore pronunciare non dubiter, fi Romanum Pon-

&

» loci qualitas.exegerit, provideant."

tificem haberent pro immediato Paítore; licet ad

il

Quibus. ultimis verbis : aut alio utiliori modo pro-

300 leucas remoto & oculis fidelium numquam con-

&f

fpiciendo, quam fi proprio coram gauderent Epis-

videant , minime fignificare inrendit $. Synodus, quod

quat

arbitrio. Epifcoporum .relinquatur, difpicere an cer-

copo,

,Eademr pene loquitur Papendrechtius; querit

Mi

to popülo praficiendus aut non prexficiendus fit pro-

prius & perpetuus Pajfor: fed folum, quod interdum

enim, pag, 233: & 245. quid interfit; utrum Popu-

drac

utilius provideri poflit aliter. quam diftinguendo.po-

lus. Batavus per Zzcarium ;dpoflolicum vegatur, vel

pulum z certas propriasque Parocbias : nempe fi Pa-

per proprium Efiftopum ?. quid Ecclefie Batava,

feqi

Tour

rochia certos. quidem nes & determinatos limites

quautum ad falutem animarum, detra&tum fit, licet

cuim

non habeant quoad territorium, fed certum tamen

redacte ad conditionem mere Mifffozis ?

eun

populum ,.certasque 'ac. determinatas familias com-

Refpondeo, multum fane intereffe inter proprium

Paftorem & alieni Paítoris Vicarium. . Proprius Pas-

fs

plectantur ,. quibus. perpetuus €? peculiavis. Parochus

t

prafit : adeo ut Sacramenta non admiai(trentur pro-

tor & Epi(copus proprias oves cognofcit, tamquamr

mifcuc , íed quilibet Paftor fuos cognofcat, & a fuis

proprias dilipit, curat, fovetque. Proprius Páítor

cognofcatur. . Artque..boc modo etiam farisfieri Dé.

& Epifcopus eft Pater fnorum : Vicarius aurem ad-

creto "T ridentino refpondit Sacra Congregatio Cardi-

inftar Paedagogi, qui ad inftituendos : alienos filios

alfumitur, & ad hoc mercede plerumque conduci-

nalium, uti teftatur. Auguftinus. Darbofa, de officio

dubi

Darochi , parte. 1. C. 1.

tur, uti reíflectir Guilielmus Eftius ad locum 1. Cor.,

IV. 15. ubi ingens utriusque (Patris & Paedagogi)

priü

;; Idem.eíto. Judiciam de Parochia virtualiter dupli-

ci, utpore quaz in plures diítriéttus proptér numero-

difcrimen pandit Apoílolus ipfe, Patris vifceribus

que

Tat,

fiorem latiusque difperfum Populum divifa fit, itaut

erga Corinrhios plenus : ,U* ri1168 zieos cbariffimos

cuique di(trictni. proprius praefit Parochus ; uti exem-

1naueo , inquit, zam fi DECEM MILLIA. P.£DAGOGORUM

gen

pli caufa factum eft in Parochia B. Marize Virg. Ant.

baleatisin Cbviflo, fed uom multos PATRES, nam n

fit,

Chriflo 7eu per Evaugelinm ego vos genuui.. Hoc Dis-

TT

verpie, ubi duo Plabani preefident tamquam duo di-

"

verforum Diftri£tuum Parochi.

crimena temporibus Apottolorum usque modo agno-

Kaf

:

Eecclefiarum feu:

vit Ecclefia, dum, perpetua praxi, & S S. conditis

dar

Si hoc in. inferioribus minorum

Parochiarum .Re&oribus locum. habeat, .ut . fcilicet

Canonibus, femper .prafici voluit fingulis Ecclefiis

proprii illi fint;ac. perpetui, qui ad nutum fui Épis-

proprios atque. perpetuos Paftores: duümque pofte-

copi & Anti(ílitis amoveri. non poffint, multo igitur

rioribus feculis ac noviflime in Synodo Tridentina

magis debet illud ipfum obtinere in Epifcopis fen

priftinam illam ac faluberimam Difciplinam , quee

rimi ordinis Paftoribus, ut fingulis majoribus Iccle-

hac in parte, uti & in cereris pene ornnibus collabi

X

h

is feu Cathedralibus aut Dicecefibus proprius prae-

cceperat, reítaurari mandavit,

Vrl

a

fideat Épifcopus, ordinarius.atque .perperuus ; qui

non fit. Vicarius temporalis ad nutum R. Pontificis,

theq

Exemplum Ecclcfæ Cbi:;gx:jï;j.

aut alterius cujusvis Primatis amovibilis,

mut

Certum- quippe eft, Epifcopos tamquam primos

— X. Denique quid Ecclefie ad meram miffionem

hi

Paítores infua re(pective Dicecefi in regimine füze Ec-

redacte detrahatur oítendit exemplurm lugubre Ca:

Qüen

clefia non ita. dependere a Rom. Pontifice, uti .infe-

tholicorum Chinenfium,, qui in maxima degunt pe-

defi

riores Sacerdotes a. fuo dependent Epifícopo; utpore

nuria Miniftrorum ; adminiftrationis Sacrammentorum,

Ll

& predicationis verbi; qua penuria fuapte natura

ab illo tamquam Coadjutores & Cooperatores in cu-

»Q

ra Paítorali affüumpti, qui non niíi füb authoritate fui

fequitur ex eo ,. quod proprii illic defiderentur Epis-

» fif

Anriítitis Sacramenta adminiftrant, reliquaque Pafto-

z

copi & Paftores ; quod hemo ordinaria poteftate in-

»

ralia munia. exercent,

flruétus exurgentes in Clero contentiones, difcor-

y li

dias, &'mulationes, exauétoritate ordinaria compes-

;j

cere valeat ; quod mandata Romani Ponrtificis per

'äquitas Refolutionis Doäomm.

Íiy

Oceanum transfportari juffa & praefens malis reme-

in]

dium adferre non. poffint,. & plerumque tota in ven-

.. VIII. Re&e igitui*exiüimarum Doctores, Sz.zfi/o:?-

€0p

dum, Rovezium aliosque ramquam proprios Epifco-

tum. abeant.

Haec & plurima alia mala perfentiunt.

40

pos & Paítores IZcclefiee Ultrajectinae praefectos fuis:

hujusmodi Ecclefie, conditioni Mitlionis, ad q'uam;.

*0r'fi

redacte funt, indivulfe ac perpetuo annexa.

fe ;,alioquin futuros fcfe nou parum injuri)ofclas- in

"dbfurda

DisQuisrrio

; SECUNDA.

A«5

Sanc.

d.

"bfurda dedu&a ex- principiis: Papenudvecbtii.

& Conciliorum effectum eft, ut Papendrechtius hunc

Tqre

locum 75oma[fiui pro caufa fua adduceret, fed nef-

l (llb

XL Denique fi Papendrechtio demus nihil inter-

ciens arma adverfum fe porrexit, Nam Sanéti Patreg

eIe, five Ecclefia Batava regatur per proprium Epis-

'þajle

u

icavium

& Concilia non cenfüerunt continuo extingui Eccle-

Tinge

copum five per 7

Pontificium : tum profzcto

fiam Carhedralem, ubi Epifcopus non precfidet , ubi

& nil intereffe admitrat neceffe eít, five Eccleíia

IT

morte vel exilio eft ablatus : fed viduatam dixerunt,

-ten(t

Italice , Germanice, Gallice , Hifpanice , atque

talemque, qui Epifcopum & Paftorem defiderat ,

adeo omnes per totum orbem Catholicum Dicece-

quo defunéto, quo abfente grex periclitatur, | Ne-

]üàm

S&

fes & Paracie regantur per proprios Epifcopos &

que S. Chryfoftomus in exilium pulfus, quafi ablato

Paftores, five per Apoftolicos Vicarios. iNon enim

capite mortuam & collapfam reputabat Ecclefiam

.

eft differentia inter hafíce Ecclefias, & Ecclefiam Ba-

Conítantinopolitanam, fed folicitus erat, ne fidelis

tavam, nifi quod i(tarum plereque &Rom vicinio-

grex diu privaretur Paítore; atque hoc ipfum eft,

r

res fint & fub ditione Principis Catholici fite qui

quod hoc $. probandum füfceperamus , nempe uni-

Sedis Apoftolice unitatem profitetur ; ex quibus pro-

cul dubio capitibus Romanus Pontifex facilius &

cuique Ecclefiz jus effe, . & neceffitatem incumbere,

ut proprium E

pifcopum &Paftorem, a quo regatur,

fructuofius poffer illas Ecclefias per fuos Vicarios gu-

obuneat,

füis«

bernare, quam per Vicarium regere poffit Ecclefiam,

AT

Ultrajecten(em.

sy,;opf;g m-umv qu& in [equentibus $. 6. vemiupe

linos

Ex Papendrechtianis igitur principiis fluit, nil

vefelleuda,

NU

intere(fe quoad bonum Ecclefiarum torius orbis Ca-

K

tholici, etfi folus Pontifex Romanus haberetur tan-

holi

XIV. Sed füperfunt in. hac II. stquxsxrxowä re-

quam illarum omnium proprius Épifcopus & Paftor,

fellenda ea, quae. Papendrecbtius, ( vel etiam Ang-

O[CS

reliqui vero omnes, Ííeu primi feu fecundi ordinis

Don

nymus) adducit adveríus Sasboldi & Rovepgii Epiíco-

Sacordotes non nifi Apoftolice Sedis Vicarii effent :

patum Ultrajectinum, quem conformiter ad Refolu-

Lad

ac proinde & nihil inteffe, licet jam, fi non nomine

tionem Doctorum vindicamus,

SUN

aft certe re, flaruatur Romanus. Pontifex Paítor ille

! 1. Objicit, Sasboldum & Rovenium confecratos

pis

& Epifcopus Univer[alis , cujus vel folum nomen tan-

fuifle in Epifcopos 77zw/ares, titulo dumtaxat " Pb;.

quam prophanum & execrandum $. Gregorius Mag-

*

lippenfis Ecclefiae ; ac proinde eos non fuiffe. verog

&i

nus exhorruit.

Epifcopos Ultrajeétinos :

pu

Quamquam aperte admittere non auderet Papen.

Il. & IHf.

ad. quod refþondemus $. $,

vel

drechtius id, quod ex illius principiis luculenter con-

2. Opponit, non recte a Do&o

ribus pro caufa $as.

"m

fequitur, nil fcilicet interefle an omnes, per totum

boldi & Rovenii adhibitum ui(Ie

(cef

Canoteti 37. Conci-

mundum Epifcopi forent Romani Pontificis Vicarii ;

lii T'rullani :

cujus vindicias dabit $

. IV.

£5

cum probe noverit, 'quod inaudito hujusmodi diéto

lum

cunctós Catholice ditionis Antiftites fibi adverfarios

3. Formam Provifionis evincere, $asboldum ,. &

Rovenium ad Ecclefiam Ultrajectinam mi

Daje

fu(citaret, &-qui Sacri Hierarchici ordinis (unt

natos fuiffe, quod $.- V. refutabimus. -

nimf; ordi-

lat

PPO-

tectores , Prinäipgs Chriftianos,

;.4. Nomen Vicarii

Apóftolici, quo & fe ipfosap.

r

pellarunt, & ab. aliis

ad-

QOInu$ ,

fatis- oftend

appellati. funt Sasbo/dus. & Ro«

C'bfzc(ujz'o bujus $.

ere ,. eos non fuifTe

proprios

ll08

E

Icl

- Pi(copos Eccle(ig lelrgj-e&þnüs?

qufo'dl refellitue

. XIl.. Concludarnus i-gitur, chrtum effe atque in:

S.

Qf

dubitatum, uaicuique Ecclefie prafici oportere pro-

$. .D-enique Romanum Pontific

ul

prium- Epifcopum, & Paftorem , ut nec dubitari

em habere plemtu-

diuem poteflatis ex qua (ecundum i

pfius beneplacituni

JUS

queat , quin Ecclefia Ultraje&tenfis jure talem requi-

omnis. jurisdictio

in caeteros. Epifcopos.& inferiores

10f

rat.

Quinimo etiamfi pridem deftrruétam fui(Te fia-

Sacerdotes derivet

ur; fummum autem Pontificem

UM

geremus hanc Ecclefiam, cum: tamen in confefTo

Saiboldo atque: o

venio nil amplius tribuiffe, - ni: ut

il

fir, eam modo complecti fufficienrem: fidelium nu-

tamquain. Vicarii. Apoítolici i Miffione Hollandicg

JIS

merum, qui ope Paítoris indigeant ad falutem, fa.

Epifcopale munus obi

10

tearnur neceffe eft,

"

tenz,*-de qxfo Q.I(VH, VI-H.",;

quod proprium il;i 3Epifcopum

IX, Xo &»—Xlo"

I[

I$

dario pOl'f???f '

M

50 I Io

t

d

" Papeudrecbtius propriz's" artmis viclus.

TE Etdqïæ P bü"/y?/?m/ïïïvsqasöoädo-äf -Rïoven'io no;

ie

obfuit, quo minus. ejfeut

proprzi : Epi/copi: Ultra-

bi

XIII, Quid multa, cum ipfe Papendr-echrius, hanc

jedizi.

Ubi de Epifcopis.

Titularibus in

veritatem nefciens confirmarir, dum e contrario pro-

"

Partibus in-fideliu:xæ;l

fgzizz'ritur.

bare intenderit Ecclefie Ultraje&inae extioctam Ca-

thedraliratem , per hoc quod, uti ipfe füpponir, poft

Ref-'öiutiö Do&orur'n S. Sgdi honoriäca.

mutatum apud Datavos Relipgionis (latum, in ea Ca-

thedra nullus federit Epifcopus, fed nec federe po

- I. Volünt adverfarii ,

f

tuerit ?. Nititur enim oftendere Cathedralitatem Ec

Sasboldum & Roäem'm nonr

1

fuifle Ecclefiae Ultrajecte.

nfis E

piícopos,. quod non ad:

clefiee eflentialiter requirere E.pifcopum, quia 77o.

hanc, fed ad Ecclefiam Phili

e

» tradit, zz2ui , Patrum & Conciliorüm

ppeafem fuerint ordina-

[l,

maffinus.

ti; cum Titulus Ecclefise: Philippenfis ;

non autem.

» confenfione unanimi firmatum efle, zog po[Je Ec

Ultrajectenfis in eórum

confecratione fuüerit expres-:

d

9»?

fus.

clefiam [ine Epifcopo conffave, uti uec Corpus. fine

Qua in re Adveríarios honori

Sedis Apoftolicae:

»

capite, a Quo jugis vite fons [caturiat , & in om-

male confulere, & e

contrario Refolutionem Docto.:

1

9

?

ues avtus perlabatur. — Nos emim poteff. Ecclefia effe

rum; cum judicarunt Sasboldusn atque Zovenzium re-

x

fine Epifcopo,. aiebat olàm . Chvyfoffomus?' | Addat,

ipía ad Sedem Ultraje&ctinam ordinato

S fuiffe, quam-

fi- velit Papendrechrius, & S. Ignatium Martyrem

vis füb pereg

T

trino T'itulo ,delitefben;tc;s

EE Sedi hono-:

in Epift, ad Trallianos ita fcribentem : fize àis (Epis.

rificam demonítlrabimus.

cópo fcilicet Presbyteris & Diaconis ) Eccelefia elea

Profe&o honorificum non fuiffet Ro

ï

mano Ponrti-

zon eff 5 mlla (iue iis Sancla Congvegatios zulla Sauc-

fici, i Ecclefie Ultrajectenfi

per obitum . Scbenckii

£oram collectdio.

viduatz & tantis tunc calarmita

!

tibus: pre([ze , propter

Atque ex finiftro intelle&u hujus fententiz Patrum

quas vel tunc maxime Rectore

indigebat, proprium

pis-

ViNpicugE ResoLuTIONIs Docw. Lovaw.

445

L

"dufus Titulavium: Epifcoporum veprobatus per

[)J

Epifcopum & Paftorem dare noluiffet ; cumS S. Ca-

nones , ipfaque novitfime 'Tridentina Synodus quan:

Clementiuaui , n Plerisqge.

It

tocius viduatis Ecclefiis de proprio Paftore provideri

Ill, Hifze malis obviare voluit fub initium feculi

pre

cipianr, uti $. praecedenti vifum eft.

ni

D

einde nec honorificum fuiffet R, R, Pontificibus,

XIV. Clemens V, per füam Conftitutionem relatam

fi

fi Sasboldum, & ARovesium dumtaxat tamquam mere

inter Clementinas fub hoc titulo: Clemens V. in

fal

Concilio Viennenfi, qua incipit - P/erzsque, de

tbi

Titslares Epifcopos, uti aiunt,Zz partibus infidelium

or dina(fent ad. Ecclefiam Philippenfem , quam num:

Elect, & Ele8i Poteft. ; qugmquam non conítet hauc

bit

Decretalem effe illus Concilii ; cum certum fit. plu-

quam elTent aditur!,

3y

Notum enim eft, jam a temporibus Apoftolorum

res Decretales fub hoc nomine referri, quas certum

po

eít eidem Synodo adícribi non pofle : . ;, In Pleris-

lic

fingulos Epifcopos fingulis Ecclefiis. ubi Cathedra

erigi debere videbatur, preepofitos fuiffe & alligatos,

» que Ecclefiis, zzquit, uedum, quod dolentes re-

elt

» ferimus, prefidio facultatum privatis, fed & C/e-

ut iis faperintenderenr, & verbum Evangelii per fe

qu

» vocareutibus 6? populo Chrifliano , multos frequen-

i

ipfos annuntiarent, uti fupra monftratum eft.

» ter & Religiofos prafertim ,

improvida füperio-

( A'bujïzf, äuoä 'E-pz'fcopzhu;zon /anmt:þqoþztlum cui

»'rum provifio ad Pontificatus affumit honorem, qui

r

» nec , urexpediret, : prodeíle, nec praee(le , ut

Juperintendat ex . $. dnfelino Cantuarienft.

L

» deceret, valentes, inflabilitate vagationis & men:

Ii. Cumcju&ltandem circa 'feculum XII. in Regno

» dicitatis approbrio ferenitatem] Pontificalis obnu-

Hibernia abüfüs invaluiffer, ut paffim ordinarentur

» bilant dipnitatis." Quia, inquit glo(fa, 7/ va-

dunt ad Curias Principum &7 quarunt babere peufionem

Epifcopi, quibus certus populus, cui praeffent, non

ä

a(lignaretur : de hoc tamq

uam graviffimo malo Re

£2 multoties Principes eos babent tamquam jfamiliaves

»

em FHibernide monendum cenfuit S: Anfelmus Epis:

vel tamquam Capellanos.

g

n

copus

Cantuarienfis per Epiftolam; ( l. 3. Epift, 147.)

Hoc Decretum, prout notat

Thonaffinus Di(cipl.

)

Eccl. parte 4. l. .. Cap; 7. ri; 1. & 2. ,. primum eft

fümmopere eum exhortans, ut abu(um iftum eReg-

p

no tollere adniteretur : jj dicitur, igquit, Epifcopos,

quod reperitur concernens hodiernos Epifcopos 27-

p

in terra veftra paffim eligi & fine certo Epifcopatus

tulaves , & pr&cipuum eaput mali, quod in hifce re-

93*

"7

LPj

loco conftitui, arque ab uno Epifcopo Epifcopum

darguit, eft, quod ordinarentur ad Eccjefías Clero ca-

90(

ventes$ €9' populo Cbrifliano, atque adeo. vagabundi

??

ficut quemliber Presbyterum ordinari ,. quod nimí:

y!

)

rum Sacris Canonibus omuino contraviumn cf ; & eos

Pa&ores exiíterent fxpe grege, fine Miniílerio.

» (

qui taliter inftitüti funt aut ordinati , cum fuis ordi-

y (

99

natoribus ab Epifcopatusofficio deponi preecipiunt.

Item fer v'arz'al Concilia.

»!

99

Epifcopus riamque, nifi.certam Parochiam & Po-

,l

9)

, puluimi ; :cui fuperintendar,habeat, conftitui fecun-

TV. :Mala iäm commemorata ex ord-inatione hu-

. dum . Deum non poteft:; :.quia nec in.fecularibus

jusmodi "Titularem Epifcoporum fluxiffe oftendunt

»|

9?

» !

)

nomen vel officium Paftoris habere valet ,. qui gre-

eiiam. querelae variorum Conciliorum, qua eodem

feculo XIV. Item XV. celebrata fuere, fignanter Sy:

, 1

em quem paícat non tiabet. Honor quoque Epis-

»'

?5

copalis non parum, vilefcit, dum is ad Pontifica:

nodi Raveanatenfisanno 1314. Rubrica 4, & Saltbur-

tum adíümitur, qui erdinatus, quo:divertat, vel

geníis anno 1420.

»(

9)

fi

üb idem illad tempus dicere non du-

$ cül per.

Epi(copale Minifterium certo praefidear ,

Quapropter,

Hec $. Anfelmus Cantuarienfis, carpens

bitavit celeberrimus : Gexfozius de ftatu Prael, confid,

px

o Deícit; "

Rior

récipue:tamquam $

S.' Canonibus: adverfüm , &

8. quod boc, nimirum tales Titulares Epifcopos ordi-

nare, fieri zom conmvenut :

4ja, inquit, vamzum s

pot

pifcopa

li dignitati probrofum , ordinari Epifcopum

det

fine populó, : cui fuperin

.tendag & minifterium I*pis:

MOoNsTRUOSUM videtur in Ecclefla, quouiam fruftva

as

poteflas , cui nion fubefl . operatio.

ipf

copale impendar. . :

f

ul

beb

; Girca. hec S. ÀAn

fe,,lm"i :temþöl'a; .aut non dudum

- Quare ftatutum

ir per.Clementinam 1N Prexis-

oft. exottü in Ecclefia:fuere: Epifcopi;. quos vocant

QUE, ut nullus de c&tero, nifi fpeciali auZforitate Se-

T0

has

Tütularei ià partibur , q

ui fenfim ordinari cceperunt

dis "ipofiolice de Paftoreé provideat Carhedrali Eccle-

ad Ecclefias a Barbaris occupatas ;

fivezz partibus in-

fiae fibi qualitercumque fübje&te , 2« Clero careat £?

Vil

deliuta conftitutas, qui neque idioma populi illic de-

fubditis Chriffianis.. Atque ita reftricta poteftas Epis-

eor

entis callerent, neque fpeim ullam aut animi propofi-

coporum, qua multoties abutebantur in ordinandis

bus

tum haberent hujusmodi Ecclefias, ad quas ordinati

Epifcopis "litularibus.

erant ; adeundi, : Undenomen Titularis Epifcopi ho-

Sed hi abufüs, qui ante hoc Decretum per im-

die apud quosdam in malam partem accipitur, itaut

providam variorum Superiorum provifionem inva-

luerant, . deinceps (quoniam ambirio Epifcopatum

per illud intelligarar fignificare Epifcopus,. qui gerat

merum Zitulum Eccleia ad quam ordiriatus eft; ip-

aucupantium non

2

moritur) jn Cum Romang f*epul-

fam autem rem; ipfumque officium ac regimenin illa

R,

lularunvt.

non habeat; in qüa fignificatione illad vocabulum hic

orig

Dati

etiam accipimus.

um E

- Hinc. porro graviffima-in Ecclefiam Dei mala re-

þzjäopmum to?erdf:)f ;2072; a[)þrgfä

U

dundarunt. :Nimirum cum Titulares hi Epifcop; non

.»?bufu! ' Tz'tulari

batus :2 Conc. dYi.

Leo

fecus-ac alii, in confecratione fua characterem Epis-

lit,

V Unde in Concilio" 'TrAid.e'nt*ino non dcfuermit

tenf

copalem acciperent & dignitatem, nec non ad omnia

Pontificalia exercendum jus ; effectum eft ut plurimi,

Patres; qui contra hujusmodi abufus & fcandala vo-

Qart

cern tollerent, horumque Z7£uJariutia Epiícoporum

lii

qui Epifcopalem ambirent dignitatem,: videntes per

S$ S. Canones ferveriffime prohibitum ne quis absque

totalem abolitionem poftularent. . Quamquam S, Sy-

W

Tiitulo. ordinetur ; 'fi&titium atque umbratilem hunc

nodus pro miferia temporis Epifcopos 77ta/are: to-

leraré vifà fit.. Verum iftorum ordinationem paffim

T

titulum peregrina cujusdam Eccle(ize excogitaverint;

C0l

eoque Titulo ordinati, cum nullum , cui prefiderent

improbandam effe fatis indicavit in variis fuis Decre:

77

populum, haberenr, per divería loca vagantes, &

tis, que adverfus eorum licentiofa facta condidir.

W

ex Epifcopalibus fun&ionibus turpem quaftum qua-

- Impriris éum Titulares Epifcopi folerent per alie-

fa

rentes; aliorum Epifcoporum Dicecefes & regimen

nas Dicecefes vagari, decrevit Synodus íefl, 6. de

abi

turbarint, é&una Poatificalem d

:

j

Reform. Cap. $. ut zzJ; Epifcopo liceat, cuJusvis.

Qig.nivtæuxt—em in maximum

Quj

Puvirgcu pratextu; Pontificalia iu' alterius. Diecefi

Itgr

vili-p'end—imp , adduxerint.

exer-

SECUNDA.

DisQuisrrio

447

u

exercere, nifi de Ordina ii loci expre[fa licentia, €9 in

Ut autem pateat, non modici ponderis effe hoc

perfonas eidem Ordinario fubje&las tantum.

illius viri teftimonium, fciendum eft quod Ogupbriur

ul

Ex quo Decreto hic ebiter colliget prudens Lec-

Panvinius in Epift. dedicatoria additionis fuae ad fes-

m

tor, quam (it Ecclefie perniciofum docere, Roma-

ta confularia, impreIze anno 1558. magnopere ex-

num Pontificem effe Ordizavium Ordinariorum:nam

tollat Franciscum de F

T

| ln

argar ab eruditione in antiqui-

1d€

fi hec doélrina femel admittatur, inutile reddetur hoc

tate & hifloria; quare & poft rem apud Tridentinum

faluberrimum Decretum Concilii Tridentini adverfus

lnc

Concilium preclare geftam in magno honore ac pre-

abufus Titularium Epifcoporum : quia Pontifex crea

p

tio habitus fuit apud Carolum V. & Philippum il.

lm

bit Epifcopos Titulares, quod tolerare coacta fuit

*

nec non Venitiis, Romee & in Hifpania variis muniis

Synodus

-

eosdemque mittet ut in aliena Dicecefi

honorificis auétus,

Quin & ex Bibliotheca Autho-

inis.

J

Pontificalia exerceant, qui fe(e. munitos pratrendent

rum Hifpanorum per Aicolaum 4ntonio,

& ex ipfo

licentia Ordinarii, imo Ordinarii Ordinariorum, id

Pallavicino l. 12. hift. 'Trid. Cap, 14. & 1.

3

21. Cap. 4.

Ien.

€ft (ümmi Pontificis ; atque adeo curiales Romani ,

patet. quantopere aftimatus fuerit a Pio IV,, qui

. quos S. Synodus coércere voluit, ex ipfius Decreti

tip-

occafione negotiorum Synodi Tridentine , eum con-

tenore ipfum Decretum eluderent.

fuluit, füper jurisdictione Epifcoporum , ejusque Re-

! qul

Deinde fs(l. 14, de Reform. Cap. 2. Quoniam,

folutionem una cum Refolutione aliorum Canonifta-

y t

nen

inquiust Patres "'ridentini, , nonnulli Epifcopi Ec-

?5

clefiarum, qua zm partibus infidelium confiltunt ,

rum ad .Patres 'Tridentinos mifit,

n

59

Clero carentes & populo Chriftiano, cum. fere

Farii P. Tvidentini fovtiter pofdfulavunt totalem

Ut

?5

vagabundi fint, & permanenrem fedem non ha-

T0

abolitionem Epifcoporum Titularium

4

P

beant, non qua ]jefu Chriíti, fed alienas oves

in partibus.

(ilt

35

infcio proprio Paftore querentes, dum per hanc

»

fanétam Sypodum f& Pontificalia officia in alterius

VII. Necjhe vero poft Decretum f'efïiönis XIV.

pl

2*

Diccefi, ni&i de loci Ordinarii expreffa licentia ,

ye(t

quod retulimus, de hoc abu(u ordinationis Epifco-

3)

& in' períonas eidem Ordinario fübjectas tantum

porum Titularium filuere Antiftites Tridentini, fed

i-

25

[C-

exercere prohibiros vident; in legis fraudem &

varii eorum iterum cum ageretur de formandis De-

]

contemprum, quafi Epifícopalem Cathedram in

cretis Reformationis circa ordinationem Miniflrorum

) ((]-

25

loco nulius Dicecefis fua temeritate eligunr, &

Ecclefia, iu publico ccetu reclamarunt adveríus or-

indi

959

quoscumquüe ad fe venientes . . , ad SS. Ordi.

»

dinationem Epifcoporum Zizularium ; prout de Car-

ne$ , . , promovere prefumunt, . Quo plerum-

dinali Lotbaringo, itemque de Archiepifcopo Gra-

2?

que fit, ut minus idonei & rudes ac ignari . . .

natenfi teftatur. Pallavicizus, l. a6,

»

Cap. 16. n, 10.

ordinati nec divina officia peragere nec Ecclefias-

& 12.

»

tica Sacramenta recte valeant miniftrare: Nemo

Lotbavingus quidem in ccetu

Patrum dixit :

hu-

325

Epifcoporum, qui ZZftzlare vocantur, etiamfi in

2

R"

Epifcopos Z:fwlares perinde ac alios jurejurando

lunt

3

loco nullios Dicecefis, etiam exempto , . , . .

)»

3

fe obflringere in fua confecratione ad concionan-

jem

refederint aut moram traxerint, vigore cujusvis

23*

dum populo fibi commiffo, in quo Spiritui Sanc-

$r

95

Privilegii , fibi de promovendo quoscumque ad

LE

to mentiebantur,

quippe contrarium propofitum

Dut

»

fe venientes pro tempore conceffi , alterius fub-

,

12

habentes :

aut illos Sacris Ordinibus initiandos

»

ditum . .. . ordinare valeat,? &c.

?9

non effe, aut mittendos ad fuas Dicecefes, quam-

.

du

Haíce prohibitiones ac reformationes vel praeci-

939

vis infidelibus Dominis füb

Jectas

fid,

»

» cum Epifcopo-

pue Romanum Pontificem concernere, nemo eft qui

rum fit paratum animum genere ad Martyrium

»ïdl

non videat,

Nam íolus Pontifex poterat eo tem-

»

)

pro fuo Grege tolerandum , quemadmodum egee

T

pore ordinare Z7:ulares Epifcopos, ficque ab eo vel

rant Epifcopi Redemptoris etati propinquiores ;

TT

de ejus licentia ordinati, ab ipfius nutu pendebant ,

39

idcirco 5j

as.

[]

jusuodi larzgar ab Ecclefia effe removen-

Ipfiusque auctoritate facile coérceri poterant ac de-

?9

I$

bebant, Et hoc ipfüm non obfcure indicatipfa Sy-

» Dein Granatenfis (Archiepif'mpus) locutus,

N

.nodus T'identina locis füpra citatis, ubi adverfüs

?5

Lotbariugo pene- concors fuit.

. * ? .

amnavit

de.

hec fua Decreta nil valituros declarat cujusvis Pri-

??

fimiliter ufüm Epi(coporum 7itularium, quos £c-

"

Vilegii praetéxtus : cüm notum fit privilegia ifta Epis-

clefia primeva ignmoravit."

Hec Pallavicizus ,

coporum T'irularium non nifi a Romanis Pontifici-

ib

i paiam fe cupere oftenderunt illi Patres, totalem

pis

bus fuifle conceffa.

1dis

Epifcoporum "Titularium abolitionem , tamquam

larvatorum Paftorum

; quos Eccle(ia primitiva nes-

if

Curia Rom, inpedivit abolitionem Tz'tz:lah'zzm

civit,

Hifce Patribus plane confonat. Bartholomaeus Cz-

]và

! "Epz'fcoporum.-

rum

vYa5nza Archie

pifcopus "T'oletanus in Tractatu de Zfi-

. VI. Infüper conHat,Curiäm Romanam impedivis-

dentia Epilcoporum ,

pul-

p3g. I40. quem íub tempus

íó, quo minus S. Synodus Tridentina ipfam mali

Concilui T'ridentini e

vulgavit; , Hinc, ?zquit (íci-

originem , five ipfam Titularium Epifcoporum ordi-

» licet ex abfentia Epifcoporum a (ua Dicece

fi) cog-

nationem aboleverit, Hoc teftatur & de hoc dolens

2?

novit Ecclefia Epz/ropos. Zitulaves ,

quos neceíle

conqueritur Zrazcifcus de Fargas, quem Carolus V,

35

eft inflitui ad. Minitltreria E

n

piícopalia peragenda ,

Legatis füis ad Concilium 'Trid. Confiliarium dede-

Li]

vice abfentium Epiíc

oporum : quibus Jozffris ,

)

rat, in Epiít. de 26. Novembris 1551, ad Atreba-

quantum vexetur Ecclefia Chrifli,. videmus & do-

ünt

renfem Epifcopum Imperatoris admini(trum, ac dein

?

9

lemus Univerfi; ifti Mercenarii & factitii Epifcopi

: Cardinalem Granvellanum & Archiepifcopum Mech-

]

L

vo

funt, qui invexerunt in Ecclefiam infinitam. multi-

linienfem, in qua non fine magno animi marore re-

»

,

um

fert, in feffione XIV. Curiam Romanam obtinuis-

tudinem abufuum. — Quocirca vehementer cupit

Sy

» Ecclefia Carholica eos aboleri" | Itaque Titulares

fe, ut Epifcopi Titulares ia partibus infidelium potius

Epifcopos fa&itios vocat Epiftopot Bartholomaeus

t0

confirmati cenferentur ,

7

f

4o$, inquit, oforferet abo-

Carauza, & Mor.

jf

Iere; additque zpforum ov

4

inatiouem J'urài Canezico ad-

7ra , a quibus extrem»a qgæqqe njala

It

Ec'cley(ia-e Dei timenda fmt'.þ

verfari, & eos graviffüna mala imvebere im Eccle-

iam- al* e

Hac ,

ait, Aeformatio ((cilicet circa

lie

Iu quo confiffat ah:fm Tz'tulaw'þm Epz'jl'oporum.

de

abufuüs quos committebanr Titulares Epifcopi ) zo/zs

quidem inutilis &2 inf.

Vs

faufta , fed talis in gzm- Curia Ro-

VIIf, Liquet.autém duo prefertim improbari in

maua fuum veperit emolumentutm.

m quod

"t

ordinatione Tz'tularz'uæ Epifcoporum ,. primu

ordi-

VixpicuE REgsoruri0NIs Docr. LovaAN,

448

cui Epifcopalem curam impendat,. Quoniam frujfiz

1

ordinentur ad quandam päregrinam Ecclefiam, in

»

qua numquam refidebunt, quamque adeundi non ha-

eff poteffas, cui mon fubef? operatio : . (x) fecundum,

t

»

bent animi propofirum, Secundum, quod forte in

ut fit quadam neceffitas aut utilitas quae cogat hu-

p

Ji

aliena Dicecefi inftiruantur Vicarii ab(entum Epifco-

jusmodi Epifcopum alieno tirulo peregrinz Eecclefia

»

porum ; cum & jure divino ac naturali debeat quili-

cognominari.

Quibus conditionibus adhibitis res

»

0

ipía ordinationis Epifcopalis mutatur, & vitium ,

bet Paftor & Izpifcopus perfonaliter ia propria Dioe

,

cefi refidere, nec non proprii gregis curam Paftora-

quod non vocabulo Titularis Epiícopi, fed ipfi rei

lem gerere; & e conver(ío qua libet Diacefis propri-

inbzret, fublatum eft. Quod fi quidpiam offendi-

r

)

um Paftorem atque Epifcopum, qui non fit Vicarius

culi in ipfo nomine refiduum videri poffir, hoc ip-

[

(um aliunde ob neceffitatem aut utilitatem abftergi-

H

abíentis, requirat,

riam

tür,

Eodem modo, quo pluritati Beneficiorum in

quibusdam circumftantis vitium aufertur fecundum

fupel

üpe

Refpoudetur. ad praxiu Curie. Romana.

nil t

5- Thomam quodilib. 9. Q. 7. art, r1. ubi doceteam

annumerandam non efTe actionibus de feindifferenri-"

enif

IX, Tantum hifce a Papendrechtio opponi qua-

neq

dam fpecie poteft praxis Curiee Romanze, in qua plu-

bus ad bonum & malum, fed iis,

» qua abíolute

LP

confideratae

deformitatem vel. inordinationem

uo

res Epifcopi '"Titulares creantur; fed noítrum non

eít hic particularia Pontificum facta di(cutere, cau-

?*

quamdam important, qua tamen aliquibus circum-

pj

,5

ftantiis advenientibus bonze officiuntur : ficut oc-

fasque & circumftantias talium ordinationum exami-

feu €

narec.

2

cidere hominem vel percurere, in fe deformitatem

?9

, li

Dicimus vero imprimis , fo/atz Pontificis volunta-

quamdam importat : fed fi addatur, occidere ma-

tem nequaquam füfficere, ut ordinatio ralis licita cen-

??

lefaétorem propter juítitiam, vel percutere delin-

»B

T

featur, talia enim dicta [dolatriam fapere, & a Ma-

?2

quentem caufa Difciplinaee, non erit peccatum, fed

giftris perverfiffimorum errorum proficifci merito

?3

virtuofum."

pro

i

exiftimarunt Cardinales Delecti fub Paulo 11I.

Denique cum Clemens V. per fuam Conftitutio-

,Q(zz'omodo ordinatio Sasboldi & Rovenii titulo Pbi-

N

nem IN PrmaumQuE inhibuerit, ne fine Apoftolice

Sedis auctoritate atque licentia, improvida fuperio-

lippeufis chlcjiæ excuJanda veuiat.

P I!

"1

rum provifio quemquam zz Ecelefíis Clero caventibus

XII. Atque eo modo excufübilem oftendimus Or-

dinationem $a25bo/di & Rovenii (ub titulo peregrinse

tend

£? populo Chrifiiano ad Pontificatus honorem a(Iume-

ret; procul dubio quod paffim talis ordinatio Epifco-

Ecclefiae Philippenfis, quod nimirum in ipfa ordina-

tione Epifcopali reipfa deflinati fuerint ad regendum

pi primeva : Epifcopatus inflitationi, & SS. Eccle-

find

fiae Canonibus adverfetur ; nequaquam exiftimandum

Populum Ecclefize Ultraje&tinge, & una neceflitas coé-

habe

eít, Pontificibus Romanis ordinationem Epifcopo-

gerit, utfüb alieno titulo, odii Acatholicorum decli-

rum Zizularium, quacumque de caufa, liciram etfe;

nandi caufa delirefcere, & quafi (üb peregrino tegu-

te 0

» d

nam quomodo ipí licita effe poffunt ea, qua in

rbento fecurius atque utilius gregi fibi commiffo prae-

Collegis füis reprobaverunt & diítricte inhibita vo-

fidere, facra mylteria difpenfare, & reliquam folici-

»

"m

Iuerun»t.

tudinem Paftoralem impendere poffent.

iNon ferebant enim Magiftratus Acatholici ap

el

» hi

j*

raá-

Requiritur fecundum ipfos Canoni/imv véecentiore$ , va-

lari Sasboldum & Roveuium proprio nomine U

qüe

tiogalilis eaufa excufans ordinatiozem Epifcopi

jectenfes Epifcopos, precipue quod eorum Prade-

&f

futr

Titularis,

ceffores temperalis quoque Dominii atque. Imperii

non adhuc ita pridem (2) potiti fuiffent : & ubiad-

pafo

t

X. Po&remo, ipfi Canoniftze recentiores, licet

verterunt eos a plebe Catholica baberi pro propriis

Epifcopis & Paftoribus, exilio illos mulctarunt. -

Fuf

ordinationem Epiícoporum Titularium a Concilio

'Tridentino toleratam, prorfus improbare non au-

Recte quoque intelligimus Patrum querelas adver-

(d.

tamen docere non dubitant cum Pro/pero

fus titulares Epifcopos jam pridem directas, nequa-

quà

deant ,

Fagnauo, ad Cap, sx raRTE j« de Clericis non defr

quam dirigi poíle contra tales Epifcopos qui revera

Tani

ordinarentur ad pradicandum verbum Dei certo ali-

deutibus n. 48. , creare Epifcopos Zitulares [ine va-

Hij

» tiogabili caufa, & eo tantum fine, ut ea dignita-

cui populo, eumque Paítorali officio regendum ,

» te alicujus perfoga qualificetur feu decoretur , abu-

eriamíi exterius ut rales non agnofcerentur, utpote

» fiosis elle,"

delitefcentes füb communi aut. peregrina vefte, füb

alieno titulo aut nomine mutuato,

Requiritur igitur, non privata quadam , fed corn-

munis utilitas, quae in omni paffim difpenfatione in-

hon

veniri debet,ut licite adhibeatur ; fecandum id quod

A/ïæ cau[e uog excufantes fecundum Caranzam

füer

T

Bernardus fcripfit l, 3. confid, ad Eugenium III.

£? Cajetanum,

&i

*

-* Cap.

3. fub finem ,, ubi neceffitas urget, 274uit, ex-

tes ]

?

?

cufabilis difpenfatio ; ubi utilitas provocat , difpen-

XIII. Alias porro caufas, quas pro excufanda or-

Àa

??

fatio laudabilis eft ; utilitas dico communis, non

dinatione Zita/arzum Epifcoporum quidam pratex-

Clef

unt, plane rejicit poft Cardinalem Cajetagum praelau-

üm

hd

?

propria,.nam cum nil horum eft, non planefide-

»

lis difpenfatio, fed crudelis diffipatio elt."

datus Caramza in eodem opere. p. 144. » Nihil eft

?3

Veti

meo judicio, zsqwit, quod poffit excufare Epis-

Que po[fit e[fe vatioualilis cauja.

95

copum a regulari prafentia fua, & cura ovium

ld

55

fuarum : mihi non indiligenter confideranti rem

iffi

XL Sed quaenam tandem erit rationabilis illa cau-

)»

hanc, nurpquam potuit occurrere aliquid, quo

ltn

,5

fa, qua fiat ut (ine abufione Zztu/aris creetur Epis-

Epifcopus aliquis poffet jufte excufari coram Deo

Wi

copus? Procul dubio ralis, quae auferat rationem

»

ab ordinaria refidentia.

Dixi coram . Deo, quo-

uf

niam coram hominibus multa funt; quc eum red-

Mozflri & Larve, quam in Zitularibus Epifcopis pos-

32

fen

tremorum feculorum Ecclefia exhorruit : auferi au-

,*

dunt excufatum : quoniam fi quid effet, illud maxi-

Q

tem illam aliter bene poffe non video, nifi adíint

»

me, fungi aliquo miniílerio in Curia (ummi Pon-

hac duo ; primum, ut dum quis ordinatur Epiíco-

»

tificis, exempli. vice, effe illi a fecretis, aut ab

pus Tftulax*is-, fimul deftinetur ad certum populum,

L

audiendis caufis Camere Apofítolice vcl Rote,

quam

L

(1) Gerfon ut füpraj n. IV.

(3) Henric. Bavarus Epifc. Ultraj. jura Gngularis'Domi:iätionis tranftulerat in

Carolum

V. an. 1528.

DisouisiTIO0 PRiMA.

449

Id

l,

29

quam vocant. Sed ut vere & pie annotavit Car-

fintfüpra vidimus, & adhuc $. fe

quenti & VI mon-

lu

dinalis Cajetauus, certum . eft hujusmodi Minis-

ftrabitur.

a

35

tros non excufari , & abufum effe Ecclefia: Catho-

Si vere & quidem unice incardinati fuerint Saslol-

Is

35

lice perniciofum, afsumi Epifcopos ad hujusmo-

dus & Roveniur Ecclefie Philippenfi, quare nomn

m,

35

di minifteria, & Paftores Spirituales in fimilibus.

milJ; aut quare non profedi ad fuam Dicecefim , quam-

I

)

occupari; cum paflint per non Epifcopos zque

vis infidelibus Dominis fubjeclam , cum Eyifcoporum

)dln

35

bene exerceri, de quibus non minus vere quam

fitparatum animum gerere ad Martyrium profuo gre-

fan&te dixit przdi&us Cardinalis : Epifcopi in iítis

getolerandum? Prouttam preclare adverfus mere Ti-

1p.

[ gl

& iimilibus minifteriis funt in Ecclefia quod fünt

tulares Epiícopos in Concilio Tridentino arguebat

dm

25

mon[ira in natura.,, En pratenías cauías Titula-

(Supra n. VII. Cardinalis Lotharingus? Sitantum Vi-

ütn

rium Epifcoporum acuta falce amputatass necenim

cariiin Eccle(ia Ultrajectina fuerint, quare non fece-

m

fupereft iis cauía fufcipiendi ordinem Epifcopalem,

runt locum proprio Paítori, qui proprias oves paíce-

a.*

nifi ut proprium officium Paftoris populo fibi com-

ret, prafertim cum & ipfialibi haberent propriam fi-

f

miffo impendant, alioquin Mon/flris zquiparantur

bi Dicecelim affignatam *

R

em

neque praftant quidpiam quod non zque bene, imo

Sed & penitius juvat confiderare monflra, qua per

quod non melius decentiusque praítatur a. 2ou E-

iftasfuas opiniones in orbem Catholicum invehunt

Im

adveríaàrii.

(c-

pifcopis.

Sasboldus, inquiunt, Anonym. p. 16.

Dein

de refert ibidem Caranza praclarum factum

ex vi Pontificii Decreti ViNcULO SpPrmurTUALIS CON-

li

d«

feu exemplum Znnocentii 1. ,,qui quotquot bene-

jver alligatus füit sorzr Ecclefice Philippenfi , illudquje

» ficia habebant, inquit, ab aula & curia füa abe-

conjugium coníummatum per coafecraiionem fu -

Al[]s

» git, & ad Ecclefias fuas fub anathematis pocna ,

fed

ceptam ab eodem Sasboldo uti Archiepifcopo Philippen-

» àbire co8git: ,, dicebat enim oves pafcendas a

fi; ita ut nullo pactois fuerit fponfus alterius diver-

proprio Pattore, nona Mercenario cuftodiri debere.

fe Ecclefite Uhrajeéline : ita fcilicet Sasboldum faci-

3

P

Sed quid (exclamat tandem Awutor) in re perfpi-

ciunt (4) intelle£tualiter C9' denominative (ponfüm Ec-

7

bj

cua atque manifefta moramur? Si effe Cardinalem

clefiz, quam numquam curaturus eft, nummquam vi-

w

i

in Ecclefia Romana ,C3 a[fiflere Romze pro expedi-

furus, numquam dile&durus; & e contrario nolunt

4

*

endis negotiis Univerjalis Ecclefice , hoc nom excufat

jr

ilum dici fponfum alterius Ecclefis, quam unice

»

Epifcopum a Refidentia in Ecclefia fua,, (quod os-

diligendam, regendam, pafcendamque füfcepit.

lia

tendit definitum effé in Concilio Tridentino),, quaz-

Dd

Quinimo per Decretum Confiftoriale, quo Sa;-

» to minus excufabuat alia Minifleria ?

boldum creatum fuiffe Archiepifcopum Philippenfe

n

Hazc Caranze & Cardinalis Cajetani tam vera

dicit Anonymus, pag. 94. inbibitum illi erat adire

0C

fanctaque fenfa haudquaquam conveniunt iis quz

Ecclefiam Philippenfem, & in ea Pontificalia munia

d.

habent adverfarii, (3) dum Titulares. Epifcopos rec-

exercere; ita enim fonat Decretum: ,, Romz in

od

te ordinari cenfent; ,,veluti, ut Summo Pontifici

» monte Quirinali die Lunz 9. Sept, 1602. fuit

It

» affiftant, velPontificalia munia obeant, tamquam

P

)

Confiftorium fecretum in quo S. D. N. referente

IiCig

» Suffraganei aliquarum Eccle(iarum, quibus prop-

hd

E

Eminentiflfimo (;) Domino Card. de Terranova ,

» ter amplitudinem Diocecefeos hoc alieno Minifte-

LP

providit Ecclefie Philippenfi in partibus infide-

xl.

» rio opuseffe videatur. ;, Fateor quidem quando-

?

?

lium, vacanti per translationem Rmi. Card. de

ii

quein munere Epiícopali opus efíe Coadjutore, fed

]

H

Guevara ad. Ecclefiam Hifpalenfem , de períona

P»]

de

& fcimus /unnoceniium VI. poft SS. Canones & una-

Sasboldi, cum Decreto, quod nonm. goffit exercere

vi

nimen Patrum fententiam , ceníuiffe & dixiffe oves

» Pontificalia NisVin Infulis Hollandie Cs Zelandice:,,

T

paícendas effe a proprio Paftore : (cimus S. Augu[li-

Quare & fecundum opinionem adverfariorum, (6)

i

I$

nuinproprium Epifcopum ordinari voluiffein Cattro

Titulares hi Archiepifcopi, Philippenfis, Sebaflenus

Fu[fala, quod in fua Dicecefi itum, longius tamen

& fimilesnon erant Archiepifcopi ni(i zitellecfualiter,

[2

(id e( ad 12. circiter leucas) Hippoue diftabat,

€g denominative tantum , fine jurisdidione a&uali ;

i

quam ut congrua applicatione populo illic commo-

adeo quidem ut fitunc Oriens rediiffet ad communio-

a

ranti, licet pauciffimo, numero, fuccurreret Prafü

-

nein. 5. Sedis , ilis Archiepiícopis a fummo Pontifice

jl

Hippronen 1j.

de novo concedenda fuitlet jurisdiclio C7' pote[las fpi-

n

ritualis in fubditos illius Territoriiprout Papendrech-

tius notatum voluit.

u

Opinie adverfa?'þmun Rom'ahz'.r P. inhonorifica.

b

Hzc igitur funt mon(trofa illa commenta, -fecun-

XIV. Diü)iciaätnunc zquus Ledor, an non rede

dum quz credere oportet Sasboldum & Rovenium

honori S. Sedis conífuluerint DoGores, cum cen-

Archiepifcopos fuifle, fed intelle£tuales, denomina-

füerunt? Romanos Pontifices ordinaffe Sacboldum

tivos, fatlitios ,fitlitiosque , quibus in propria Dice-

& Rovenium in veros & proprios Epifcopos & Paíto-

cefi Philippenfi non füppeteret ulla jurisdictio aut

res Ecclefis Ultrajedeníis, adje&o dumtaxat, odii

poteftas fpiritualis, etiamíi populus fidem ibi Ca-

X

Acatholicorum declinandicauía, extraneotitulo Ec-

tholicam ample&eretur, quique in aliena Dicecefi

clefie Philippen(is: & e contrario an non Apottoli-

Ultraje&ina non nifi ut Vicarii operam navarent :

X

j

cam Sedem opprobrio afficiat adverfariorum opinio

atque monítrorum hujusmodi adverfarii Romanos

& ftudium finiftrum, dumvolunt Sasboldum & Ro-

Pontifices Authores faciunt.

lt

iM

venium, aliosque poft ipfos Antiftites unice incar-

Satius fuiffet , & Romanorum Pontificum »honöri

dinatos füiffe alicui Ecclefiz peregrinz in partibus

convenientius, cum Refolutione Doc&torum cenfere,

iíf

(

infidelium , ad quam regendam aut excolendam nec

Sasboldum & Rovenium reipfa fuiffe Archiepifco-

Pontifex Rom. intendebat eos mittere, neque illi

pos Ultrge&inos, prout & ipfe Defirantius, appro-

Juo

intendebant umquam ire; eosdemque Pra-füles infti-

M

bante Illuftriffimo Bu/[o, agnovit, & noviffime de

tutos fuiffe dumtaxat Vicarios in Eccle(ia Ultrajec-

Rovenio annotavit Prepofitus S. Pharaildis Gandavi

)0

tenfi,.ubi non proprias fed alienas oves regerent :

d

in Sacra, Belgii Chronologia , dedicata moderno Illus-

Quz quantum íàcris Ecclefie Decretis contraria

triffupo Gandavenfiwn Epifcopo, & approbata a

Mi

en-

J

(3) Anonym. pag. 191. in fine.

. (4) Papendr. pag. 248. col. ?. in princip.

20

(5) Viderit Anonymus, an bene cifarit huc Decretam Romanuin,

Certe anno 1602.

Cardinales nondum dicebantur Zys.

neuri[fimii , fed Urbanus VIIM. titulum Eminenzie dedit Cardina

f

libus, prout & notavit Barth, Caranzs in,fwmna Cenciliorum,

(6)'. Papgndr. pag. 248. col, 3.

j

L11

Suppl. 030::1* in lan-Efpen Pars IV.

450

Viwpicue ResonuTiONIS Doc. Lovaw,

cuOd |

inentionem faciat de Titulo P'aþffïmo'hïa»l'i & Benefi-

at

Cenfore ordinario ; Typis Petri de Goe[in. de annó

cuia

1719. ubi fic habetur: ad Priacipum Belgii Cátholi-

ciali ullatenus voluit antiquis Canonibus derogatura.

contrario expreffe renovat Canonem Synodi Cal-

fä[ä 0

ci defignationem àc Cleri votum confecratus ef, anno

fjo od

1620. (Philippus Rovenius) Philippeifi

?

thedonen[fis, quem fupra attulimus. - Sic enim ha-

j r /UI;TRA*—

et feff. 23. Cap. 16. de Reform. ,, Sancta Synodus

ii

JECTENSIS Archiepichp'üä.

»

?

,

Apo&ü

inharendo veftigiis fexti Canonis Concilii Cal-

$.

I1I.

35

chedonenfis ftatuit, ut nullus in pofterum ordi-

(1) [oh

35

netur, qui illi Eccléfie aut pio loco, pro cujus

p

faiff

Amplius exyonitur quid fit ordinàri ad Titulum,

» heceffitate aut utilitateaffumitur; non adfcribatur;

ut iagis appareat abufus Epifcopor um

Corint

mere Titulariüm.

K

*

w

3

Sedibus. ;

gatur mmïeribu*s ,hec incertis Vagetur

tefratü

Igitur abufus eft, à SS. Canonibus & noviffime à

du ?

Quid fit a4 titulum ordinari.

"Tridentina Synodo reprobatus, ordinare Presbyte-

itz V

jis D

ros, aliosve Ecclefie Miniftros , qui non adfcriban-

I Ordinari ad Trrurüw jüxtà mentem 'B'rïm'i't'i*svæ

tur cérto loco, ubi facro fungántur minifterio.

t

Nemo quoque eft, qui non videat, quod hocet-

dum

Eccle(iz , nihil eft aliud, quam ordinari ad certam

Ecclefiàm & ad functiones Ecclefiafticàs in eà obeun-

fet turpiter eludere facras Ecclefie Leges ac Regu-

gimir

dum.

Adeo ut ordinatus ad Titulum, adícribatur

las, fi quis ordinaret Presbyterum ad Titulum fi&i-

opem

Sttt

certz Ecclefiz, eidemque, ut loquuntur, initule-

tium cujusdam Ecclefi£, quz in rérum natura non

tur atque incardinetur in hune finem, ut in eà mi-

exifteret, vel in qua ordinato neque animus foret ;

quïbu

r5 p

niftret & facras functiones peragat. .

neque ab ordinante 'licentia concederetur umquam

Ordinatus autem ab(que hujuímodi Titulo diceba-

miniftrandi

quot

tur órdinatusalfolute, & ne id fieret, fevere prohi-

&mg

buit Synodus Chalcedonen[is Can. 6. relato à Gratia-

Epifcopi Titulares in partius 3on habeut verum

o Dift. o. Can. 1. , Piacuit, inquit, nullum aP-

Tlt alum.

Ür

"

X

folute ordinari, nee Presbyterum, nec Diacó-

A5

num , nec omnino aliquem eorum qui fünt in or-

]V. Multo 'ig'i'tuf*fnägïs dicendus eft abufus ordi-

)

dine Ecclefiaftico nifi fpecialiter in Ecclefia Civi-

nationis Epifcoporum mere T'tularium in partibus,

| V

2

tatis vel Pagi , vel Martyrio, vel Monalterio , i$

quaüdoquidem Epiícopi Gntprimi Paftores, quorum

Àpof

qui ordinatur, de(tinetur, Eos autem qui abíó-

fingulis fua gregis Portio affignari debet fecunduni

risdic

Diíciplinamy qua& àb incunaábulis Ecclefiz conftan-

lute óordinantur;, decrevit Sancta Synodus irritam

rit, f

»

acinválidam habere ejusmodi mánuum impofitio-

ter obíervata fuit, Atqui Titulus Epifcoporum me-

fs

3

3

nem, & nusquam exercere àc operari poffe, àd

ie Tinlarium dumtaxat imaginarius, & juxta Eccle-

L

tipit

fi& mentem Titulus non eit, cum non ordinentur

» ejus qui ordinavit injuriam &

^

probrum. ;

tir à

. In hoc Canone nullà tit men

tio de Epifcopo ab-

àd certàm Ecclefiam aut Dicécefim, ut in ea muniis

PO

æy,l

em-

Epifcopalibus fungantut , fed iniellectualiter C9' deno-

folute ordinato, indubie quod nondum fuiffetex

Q

plum alicujus Epiféopi otiofi, qui absque Eeclefià

minátiv, ut loquitur Papendrechtius, àd quamdam

nond

feu populo cui przfidéret, ordinatus effet.

ordinentur Ecclefiam; quam numquam vi(üri nec

&ad

Curàturifünt, imo in qua quándóque per ipfum De-

Ttàque abfolute dicitur ordinatus, qui nulli Certó

ilii a

loco eft affignatus, in quo fuo fungatur ofhicio, ut

éretum faz provifionis iis inhibitum fit Pentificalia

&n

ait Gentiánus Herwetus circà medium feculi XVI.

exercere,

g

ànno 1559. in Oràtione quà interprétatus ett hunc

Neque vero refpiciendum eft ad inane nomen Ti-

tifex

Canoném 6. Concilii Calchedonenfis , ex qua. maxi-

tuli, quem gerunt, &um dicuntur Tymlarers hinc

enim minime fequitur , ipfos juxta mentem Eccle-

jou

me dependere oftend

it re(titutionem lapt Difcipli:

Üi

1le

iz Ecclefiaftica quoàd Eccletiz Miniftros.

fi& ordinatos effead verum T'tulums fedvel idcirco

Qi V

coeperunt vocari T'itulares, q

Titulüm, feu Titulum fine re -

uia preferunt nndum

ii

örïgö Tituli Pàtrimonialis.

£a

d? [

IL. Neque per XI. priora fecula alius in Ecclefià

Non nomen fed ves Tituluim facit,

Pre

ordinationis Titulus agnitus fuit nii memoratus Ti-

tulus Beneficialis (eu adícriptionis ad cértam Eccle-

V. E contrario autem illi F';pif'copig qui in ordi-

ttfía

itrid

fiam, ut ordinatus in ea Sacro

minifterio füngere-

natione fua deftinantur ad regendum certam popu-

It

tür : & nen ni(i füb finem fxculi XII. invaluit Titu-

lum . licet forte exterius non gerant nomen Epifco-

piilius Ecclefiz, illàd pro bono ànimarum oceul-

Que

lus Patrimonialis : Idque veriimiliter occafione cu-

tere

juisdam Decreti Coneilii Lateranenfi$ anno 1179.

tantes, vere tamen ad Tztulum juxta mentem Eccle-

di

l

füb Alexandro IlI. Can. $. uti refertur Cap. 4. Eris-

fiz dici debént ordinati. Quod in Saszoldo, & Ro-

venio, eorumque füccefloribus locum habuit,

qut.

coPUs i& de prabendis , quod ftatuit poenam Epitco-

f0f

po, qui quempiam ad fácros ordines absque Titulo

. Quemadmodum & àb initio Eccle(ix ufitatum

ordinavit, nimirum ut ,, tamdiu taliter ordinato ne

fuit, ut nonnulli ordinarentur Epifcopi, absqueex-

«t

25

ceffaria fübmini(tret, donec in aliqua Ecclefia ei

preffione particularis Ecclefiz aut Dioecefeos , quam

55

convenientia ftipendia militie Clericalis affignet:

regerent, fed inftar Apoftolorum, qui ad integram

0

gentem aut nationem mittébantur.

L4d

i

Nifi ,inquit, talisordinatus defua vel Paternaha-

s

reditate fubfidium vitee po[it habere.

Ordinabantur autem hi Epifcopi ad verum ac rea-

lem Titulum, nec hos inter & alios Epitcopos ad

tü

Avu[us ordinationis absque vero titulo.

certas Dioecefes & Ecclefias ordinatos atque intitu-

latos eifentiale dilcrimen erat, nifi quod illi habe-

T

reat Titulum longe ampliorem & ob generalem quafi

E

III. Ubi tamen nequaquam voluit Concilium hoc

Lateranenfe antiquam Difciplinam de ordinatione

Mitfionemin Univerfum Mundum Titulo

í

Apo&olo-

b

ad Titulum, (ive ad. facrum minifterium, in certa

D

rum iní(igniti fu'erint.,

Ecclefia obeundum, abrogare : evidensenim ett ,

quod hoc in verbis illius Decreti minime continea-

Iþ]i Apoftoli h.älzuere proprium Titulum.

il

tur.

VI. Qua in re duo pptandg veniunt

: primum' ^

Sed qeque noviffime Concilium Tridentinum,etü

quo

Ro

DisQurisrTio

SECUNDA,

"

"lf

cuod ipfimet Apaftoli univerfüm orbem ita inter fe

a Y

Ecclefia Epifcopalis jurisdi&tio (ive au&toritas. Ita

j artiti (int, ut finguli fingulas Reziones tanquam pe-

ut hi Epifcopi licet vere ordinati, ad oidinem Lai-

L Ca]

cuiares quosdam Titulos adirent, in quibus Paíto

corum detruderentur,

1 ha

rale obfequium animabus impenderent : Quinimo

& non nomine quidem Epif-

Odus

copi- baberentur.

hu usmodi fuapte natura inducta partitio ex divina

Sic Patres Concilii Nieeni Canone 6. ftatuerunt,

Cl

videatur inftitutione fluxiffe, apparet enim ex Atis

Qtdi

quod (iquis, inquiunt,preeter fententiam MetYopoli-

!

Apoftolorum Cap. XII., & ex Epiftola ad 'Galatas

tani fuerit fatius Epifcopus , huncmagna Synodus de-

lus

(1) circa initia nafcentis Ecclefiz Petrum a Domi-

Jinivit EviscoPUM EsSE NON oPERTERE. Ubi SS. illi

atl

nó & a Spiritu S. przcipue deftinatum ac miffüm

etür

fuiffle ad Judeos , Paulum autem ad Gentiles: &ad

Patres hzc duo confundi volunt; non habere Epif-

copale regimen feu jurisdidionem,

Corinthios 2 Cor. X. 13. & 16.) fcribe

ns Apoftolus

& Epi!?:pp.um

Qd

teftatüt, fe nolle gloriari in immenfum

6s fed fecun-

nbn efle.

the

dum menfuram Regule , qua, inquit, menfus e[l no-

Nomen Epifcopi fuperin tendemeä jig?zi/ïca*t.

lban-

bit: vel prout Grzce habetur , quam partitzs efl no-

bis Deus.... non in aliena vegula C9t. ld eft non

IX. Exiftimarunt igitur SS, Patres, ordinem Epif:

ce(

uitra terminos ac -metas laboris noftri, fed fecun-

copalem abíque jurisdictione conferri non debere ,

Cgu

dum menfüram regulz a Deo nobis prefcripta , qua

lidi

nimirum partitus eft.nobis portionem noftram in

utpote qux Dominus Chriftus ar&e conjunxiffe vide-

retur. Quinimo ipfirm Epifcopi nomen magis juris-

DlOr]

opera Evangelii, uti explicat Guilielmus Eftius.

didionem fonat quam ordinem; fignificat enim in-

(

Secindum , quod Apottoli (ingulis Civitatibus in

fpectionem, advigilationem, folicitudinem : atque

üam

quibus fidem plantarant, (ingulos Epifcopos & Pafto-

idcirco SS.Patres illum vocarunt Prarpofitum,

Prafi-

res preficerent : & hanc normam imitati fint quot-

dentem , itaS.Iidorus1. 2. Etymolog. Cap. 12

quot fequentibus temporibus Apoftolicum nomen

. apud

& munus habuere.

Gratiamwn Dift. 21. Can. CL.EROS,

oftendensinter cz-

lfl

teranomen Epifcopi ab officio feu minifterio defump-

tum effe; , Epifcopatus, inquit, vocabulum inde

&fio Ep'zïmpalïr olim mn Jepa-

Ordo €9 juri

rübaniur.

» dudum, quodille qui efficitur Epifcopus, fü-

Idi-

» perintendat, fcilicet curam gerens fübditorum...

buf',

| vit. Notancïufn infuper,quod Chriïïusb;)mïnus

» Epiftopi autem Grzce, Latine fpeculatorer inter-

util

» pretautur : nam fpeculator eft prepof(itus in Ec-

lu

Apoftolos fuos inftituens Epifcopalem ordinem & ju-

» Clefia di&tus, eo quod fpeculetur €9' perfpiciat po-

risdictionem Epifcopalem ab invicem non disjunxe-

ïan

» pulorum infra fe pofitorum mores C9' vitam. ,,

([1Ce

rit, fed vel przcipue in iis refidere voluerit Spiritua-

cle-

lis iftius jurisdidionis & poteftatis exercitium (2) ac-

cipite, inquit, Spiritum Santtum; ficut mifit me Pa-

iLj

Difciplina illa antiqua vigebat feculo XT.

tery C9 ego mitto vos. (3) Euntes docete omues gen-

10

njis

te5, quorum remiferitis peccata , vemittuntur eis.

X. Atque hzc Difciplina ordinem & jurisdidio-

Quam normam Écclefia dein. obíervavit in ordi-

la

nem non fejungendi adhuc feculo XI. adeo vigebat,

lec

nandis Epifcopis Apoftolorum füccetforibus: unde

ut tefte FTumberto Cardinale, ($) non. verus . fed

De

& adhuc hodie in corfecratione Epifcopi, traditur

Píeudo Epiícopus diceretor, qui Clerum &Popu.-

jl

illi ab ordinatore liber S. Evangelii cum hoc falubri

um quibus przeffet non haberet.

» Quicumque

& neceffario monito : accipe Evangelium €9' vade,

» confecratur Epifcopus

ihquit, fecundum Decreta-

Predica POPULO TIB: coMMISSO. (4). Etipfe Pon-

Ii

» les Sauttorum Regulas, prius eft a Clero eligene

MM

fex confecrans , Deum ita precatur in prafatione,

» dus, deinde a Plebe expetendus, tandemque a

Je

prout habetur in Poztificali Romano , nec non in Or-

» Comprovincialibus Epifcopis cum Metropolitani

dine Romano: Da ei, Domine, CLAVES Regni Calorum

00

» judicio confecrandus. Neque enim aliter certus

lt

df UTATUR, mom glorietur, pote[late , quamtribuis in

» &fundatus, vel verus Epiftovus dici vel haberi

cedificationem , non in deflru&ionem. Quodcumque li-

» poterit, nificertum Clerum C populum quibus prce-

gaverit fuper terram &c. tribuasei, Domine, Cathe-

» [it habuerit, & a Comprovincialibus fuis audtori-

Ea

dram Epifropalemad &EGENDUM Ecclefiam tuam , C9

» tate Metropolitani, ad quem vice Apoftolicz Se-

PEZBEM sIBI COMMISSAM.

Sir ei auctoritar.fis eipo-

» dis cura ipfius Provinciz pertimet confecrandus

teftas , fis ei firmitas.

Profe&o an non effet Deum

]

irridere, fi talia in confecratione folémni ritu Ordi-

» fuerit, nec certus, nec fundatus, necverus, fed

li

» Pfeudo Epifcopur dicendus ett & habendus, nec

nando commendarentur, & a Deo füfis precibusat-

3*

)

que elata voce in coelum dire&tis peterentur; & in-

w

inter Canonice plantatos vel factos Epifcopos com-

jl

putandus, quia cum Epifcopus dicatur fuperinten-

terea neque Pontifex ordinans, neque Epifcopus or-

*e

)

dens, aut fuperinfpiciens, cui Clero, autcui Po-

lé

dinandus fieri aut facere intendant quod pracipitur,

$

P]

Ü

aut obtinere a Deo quod precantur? Obterva etiam

pulo hic talis füperintendit, qui nullius Cleri, nul»

» liusque Populi, quibus füperintendat, eletionem

nonobfcurehinc colligi, Epifcopos a Deo ipfo, non

» bhabuit, intüper & Metro

politani atque Compro«

autem a R. Pontice Jurisdi&tionem accipere.

» Vincialium auctoritate caruit. ,,

A

Hunc ipfum locum Hüumberti Cardinalis preclare

Olim dicebantur ordinationes irrite, dum vitz'ofe

in rem noftram, ipfe, quod miraberis ,Papendrech-

" ordinatis fabjirah-ebaæur jurisdifïz'fo.

tius pag. 35 1. col. 2. adduxit: cum inde concludi vo-

luit, Cormelium Steenovium Píeudo Epifcopum fu.

xa.

- liL Quihimo perX.aut XI. fecula Ordo feu Cha-

iffe, quod aliis vindicandum relinquimus.

rader Epifcopalis, & Epiícopalis Jurisditio feu fpi-

Tantummodo hic obfervamus, Humbertum Car«

ritualis poteftas & auctoritas regendi Ecclefiam Dei,

dinalem ad Canonicam confecrationem Epifcopi prz-

àdeo conjunQda & ut ita dicam , individua cenfe-

cipue requirere, utcertum Clerum & populum ha-

j

bantur, ut per SS. Canones dicerentur irrit &

beat quibus prafit, (üperintendat, fuperinfpiciat,

inanes illz ordinationes, in quibus licet Epifcopalis

ut pateat. quam abfurda fit opinio adverfariorum ,

Charader imprimeretur, tamen propter vitium quod

cum volunt Sasboldum & Rovenium ordinatos fuií-

illis accidebat, vitiofe ordinatis fubftrahebatur ab

fe Epifcopos ad Ecclefiam Philippenfem, ubi nul-

,

* Suppl. Qper. Van Efpen Pars V. —

l12

us

(1) Cep. T. 15. 16. & IH 5. £. 9.

(2) Joan. XX g. 22.23..

: "(3) Matth, NXVIIT, tþ.

(4) Pontificale

Rom, de Confecr, Epifc,

(S) Thefaur, Anecd. Martin. & Uifin,

.Durando 'romo S. COI. 3430 CQP' 5.

452

Vi&ï?lCI!E ResorvTioNtís Docr. Loü&.

0

jus Clerus , nullusque populaserat, cui proeffe vel

per quam füblatum volait abu'füm Epifboþorürh me

m

re Titularium : caterum nos ftudere honori Roma-

fuperintendere deberent.

hii

norum Ponti&cum , & in qua przfident Sedis ÀApo-

d

ftolice , cum cenfemus Sasboldum atque Rovenium

u :

Epifcopus cog'it,ur: ire ad Eccle]fam. fibi commiffam.

non ita ad Ecclefiam Philippenfem , fed proprie ac

.

XI. 'Quani autem ferio ac veraciter voluerit Ec-

reipfà ad Ultrajectenfem ordinatos fuüiffe, curantibus

eur

clefia ordinari Epifcopos ad Titulum, (ive ad cer-

Romanis Pontificibus, ut pofteriori huic Eccle(ia

pifi

tum Populum regendum, patet ex SS. Canonibus,

Epifcopale minifte

:

rum ügbiliter atque unicg impen-

n

qui Epifcopos femel ad certam Eccletiam ordinatos

derent.

ad Sacrum Minifterium füfcipiendum fevere adftrin-

ut d

gunt, adeo ut jam olim Decretum fit Canone 17.

Praxis Curig Romana non femper innoxia.

pIO

Concilii 4ntiocheni anno 341. qui refertur Ditl. 92.

clel

Can. 7. Str Quis ErrscoPos, communione privari

XV. Quoad alios ca(üs, in quibus nulla videtur

j

oportere Epifcopum, qui fihi commiffum minifteri-

excufationis ratio fuffragari, agnoícere debemus ;

Ài

& ip(i fümmi Pontifices

4

enofcunt, fe homines ef-

um fubire neglexerit, nec acquieverit ire ad. Ecclefi-

f

Illu-

qns

am [ibi commifJam.' Hic Canon cum reliquis ejus-

fe & humanis interdum a

ecdibus fubiacere.

Jurr

dem Concilii ab univería Eccle(ia receptus fuit. Vi-

ftre in re, huic quam tradamus rnaterix fatis cog-

W.

de Tom. 2. Conc. col. $61.

nata, exemplum fübminiítrat idem Clemens V. int

Ecc

fua Conttitutione anni 1307. quz ref:rtur in Extra-

f&

vag. 2. de Preb. in Comm. ubi fatetur (e in exordio

Or'diiz.ati ad Titulum [labiliter illi deferviant.

Peni

fui Pontificatus diverforum Ordinum Monaftteria de-

XII. Infuper ordinati ad Titulum prioribus fecu-

ftituta Pattoribus , quinimo Epifcopales Ecclefias

rno)

commififle nonnullis füb Commerde vel Guardic

du

lis debebant illi Eccle(iz, cui erant adícripti, ftabi-

que

liter defervire. Quare in. Canonibus /fzaci Lingo-

aut adminiítrationis titulo, idque ad vitam vel ad

certi temporis fpatium

neque tacet motiva qua

nen(is feculo IX. prxcipitur Tit. 10. Cap. 5$. , Ut

alul

» Presbvteri, qui in Titulis confecrantur, fecun-

ipfüm impulerant. , Ex antiqua, inquit, notitiaRe-

abul

» dum Canones, antequam ordinentur, promiflio-

» gum, Prelatorum, Magnatum, & aliarum No-

3)

bilium perfonarum Eccle(iafticarum & fecularium,

fiart

» nem /labilitatis loci illius faciant. ;

d

Et in Capitulari Synodi Gallicanz fub Carloman-

35

ac ipforum aliquibus, tum quia in terris moran-

no anno 742., cui interfuit Bonifacius Apoftolus

5

tes eorum,. gradum hujusmodi promotionis ha-

hm

Pbl

[7

Germaniz tamquam Apoltolicz Sedis Legatus Cap.

buimus; tum quia folitz ad eos amicitiz: affeGti-

$. ftatutum eft, de Sacerdotibus qui Titulos fuos

23

bus ducebamur, aliquibus vero exaffueta Roma-

Qu

35

norum Pontificum liberalitate, quam in fuis ex-

i

absque licentia Epifcopi dimiferint: ut tamdiu a

D

communione habeantur alieni, quouíque ad íüos

]

ercere foliti fünt novitatibus, volentes honoris

Titulos revertantur.:

3)

& liberalitatis affluentia complaceres ad eorum

It

?5

Hr

Parem autem vel ftridiorem hac in parte Diíci-

importunas tamen & multiplicatas precum inftan-

plinam olim obtinuiffe circa ipfos Epifcopos, abun-

3)

tias. 35

i

Narrat infuüper hic Pontifex in eadem Conftitu-

fni

de probat hiftoria Formofi Pontificis.

dj

tione , quod mala quz ex hujusmodi . Commendis

proveniunt, non fatis perfpecta habuerit, quoadut-

Näino in duabus Ecblejiif irzt-ituleiui'.

que ipfüm zazfmrmitate fatis periculofa. vifitavit om-

| XIII. Denique cum nemo duabus facile poffit Ec-

nipotens. ,, Tum enim a negotiorum utcumque

» difcuffione femoti, ait, ad hoc füb diligenti exa-

lUt

clefiis Minifterium Sacrum impendere; rede con-

ftituit fupra laudata Synodus Calchedonen(is Can.

» mine direximus aciem no(ítrz mentis, demum-

1o. qui refertur Cauf. 21. Q. r. Can. CLERICUS, item

» que profpeximus evidenter, quod Ecclefiarum

Niczna II. Can. 15. apud Gratianum ibidem Can.

» & Monaíteriorum eorumdem cura negligitur ,

CLERICUM. Ne quis in duabus fimul Eccle(iis inti-

» bona & jura diffipantur. . .. ,, Denique hifce

malis remedium adferre cupiens, ,,omnes & fingu-

tuletur.

i

Idem ftat

uit Synddus habita anno 1095. Placentic

, las promiffiones hujusmodi per nos, ut pr&-

»l

füb Urbano IL id eft in fine feculi XI. quz una re-

, mittitur, fadtas , zuquit, quibuscumque cujuscum-

$T

3

)

novat antiquiores Canones de neceffitate ac ftabili-

que ordinis , dignitatis aut ftatus, fed etiam S.

»(

tate; Tituli : , Sanclorum, inquit, Canonum flatu-

P]

R. Cardinalibus, quocumque modo vel tempo-.

»

35

re Kéx nofcantur, euctoritate Apoítolica ex

»1

» tis confona fanctione decernimus , ut fine titulo

» facta ordjnatio irrita habeatur, & in qua Ecclefia

23

nuncex certa ícientia revocamus, caíffamus, &

$ (

» Quilibet Titularis eft , in ea perpetuo perfeveret ,

» annulamus.

"

»f

Anno fequenti po

(t editam hanc Con&itutionem.

» omnino aut autem z duabus aliquem titularinon

»f

33 liceato '),

Clemens V. indixerat Concilium Zieznmenfe Gene-

»]

itur, h&nc'e(ï"eindubitatam men-

rale, quod non ni(i anno 1311. habitum fuit, exe

Concludamusig

tem Ecclefie, ut Epifcopus aliter non ordinetur ,

hortatus omnes quos convocabat, Epiícopos, ut

Tior

nifi ad certum populum regendum, quem cogatur

congruas fecum adferrent inítru&tiones circa illa

»(

collapíe Difciplinz punca, qua reformatione in-

adire, cui Epifcopalem folicitudinem impendat tan-

» IE

quam proprius Paítor & cui perpetuo atque unice

digere viderentur. Extat adhuc Libellus Reforma-

» k

tionis (ive tracdtatus de modo- congregandi Conei-

DI

Í

adhzreat : nifi neceffitas aut. evidens utilitas aliud

fuaferit. -

lium Generale Guilielmi Durandi Epiícopi Mima-

)58

ten(s, in quo. inter catera exponit abufum Cor-

a

Oljettio.

mendarum, quem recenter ait indu&um effe con-

u,)]

XIV. Unicum eft, quod obiicivantïadverfarii ,'ne'm-

tra Canones, fimulque contendit pag. 34. Papam

»

e hoc modo condemnari praxim fümmorum Don-

non polfe concedere novas leges contra antiquos

hE

tificum, qui non raro ordinent.aut ordinari faciant

Canones; & pariformiter infectatur (p. 88.) inftabi-

Lj

Epifcopos mere zitulares, uti vocant, ia partibus.

litatem Clericorum ab una Ecclefia, ad quam inti-

[//

tulati erant, ad aliam tranfeuntium ; itemque pag.

Refpondeo, hujufmodi praxim non tam condemna-

rianobis, quam a SS. Canonibus & Conciliis, at-

329. abfentiam Ep

i(cqporum qlioruanue Paüor.um

que ab ipfis Pontificibus Romanis, & fignauter a

a fuüis Ecclefis.

Clemente V. in íua C.onüituti'oqe IN PLERISQUE ,

— Nihilominus ea. turic *,fuit temporis iniquitas, ut

COFI'

"DisquisiTIO PhiMA,

453

h

Ima

conceffiones Commendarum wagis magisque fuerint

ri, & prafertim Papendrechtius, quiaffevetat Ca.

lpu

multiplicate, uti obíervat Claudius Fleuty, in fua

nonem hunc a Dottoribus fz

^

l

/:

hift. ad annum 1307.. Quamquam nec poftmodum

nomine Z/. Com

lii ceumemici.

fa fide citatum ; füb

*

Imm

Xv

defüerint Romani Pontifices, qui illas refciderunt,

Fateor DoGores Canonem citaffe füb nomine V],

s

uti Denedidius XIl, anno. 1335. & fignanter Sixtus

Concilii &cumenici; fed nefcio, cur ita mürmurent

IV. fub finem feculi XV. in Brevi ad Carolum Bur-

Iüæ

adverfarii ob hanc citationem, quandoquiderm igno-

Kl

gundie & Brabantie Ducerh de2. Martii 1476.,. ig-

rarenon potuerint, hos Canones Trullanos feu 5y-

nificans fe cupere Commendis tandem fimem impone-

nodi Quini fextein Trullo celebratz , patfim fhb no:

re , & ab earum conceff/ionibus penitus abflineve.

mine Vl. Synodi citari non tantum a Gracis, fed

Hzc de Commendis eo tantum fine perftrinximus,

etiam a Gratiano, & a Corre&toribus Romanis, ip:

ut appareat, nec ipífos füummos interdum Pontifices

fisque Romanis Pontificibus fidem Gratiani fecutis,

ltm.

probare abufus varios, qui fortecontra antiquos Ec-

& fic inter alios videmus, quod ipfe Sixtus V. Ca:

clefia Canones & facras Regulas in Curia Romana

m

invaluerunt.

ronem 91. Trullanum in füa Bulla contra procuran:

r

Ex quo confequens eít, peíffime ab

tes abortim Citaverit füb nomine Synodi I/I. neque

Adverfariis confüli honori S. Sedis, dum veluti pro

ullus umquam legitur propterea invedus in Gratia-

llü

aris & focis contendunt, Clementem VIII. & Pau-

(2.

num, neque in ejus Decreto id corrigendum duxe-

It

jJum V, ordinare voluifle Sasboldum & Rovenium

runt Corredtores Romani;s fed id unum indicarunt,

ad Philippenfem , nequaquam vero ad Uitrajeclenfem

trd

hofce Canones adfcribendos non effe celebri ifti Sy-

dig

Ecclefiam : hoc eít, ordinare eos in Epiícopos ad

nodo contra Monothelitas habite, quod & plure$

fiditium & imaginarium Titulum Eccle(iz Philip-

Eruditi jam pridem ante notarant, .

de

penfis, & una fubítrahere Ecclefa Ultrajedten(i

[its

Quinimo eodem modo Canonss illos citat VII.

proprium Epifcopum & Paftorem, affignando illi

Synodus oecumenica, Canone 1. Divinos, inquit,

lt

dumtaxat Vicarium f&u Delegatum;. quorum utrutm-

4

que xque SS. Canonibus adveríàri ottendimus.

Canones amplexabiliter teneamus, qui a sEX fanttis

Generalibus Synodis promulgati funt. Quin enim pet

üz

Talia enim adfcribere fammis Pontificibus, quid

fexiam harum generalium Synodorum . intelligenda

l

aliud eft, quam velle introducere graviffimos illos

(o

veniat Tru//ana , nemo ha&enus dubitavit, eo quod

abuíüs & morbos, quibus pridem laboraffe Eccle-

fciatur fexta Synodus contra Monothelitas congre-

It

fiam ,ac prafertim Curiam Romanam conquefti fünt

gata nullos prorfus Canones edidiffe, uti & cecume-

il«

u

dele&i Cardinales aliique Pralati fub Paulo III. pa-

nica quinta nullosedidit: quamiob rem hzc Trulla-

lam fatentes , quod ntonnulli Pouiifices coacervaverunt

na Synodus annis undecim poft fextam oecumeni-

J

Jibi Magi[lros ad defideria fua , non ut ab eis difcerent,

Id

cam congregata in Tru//o, live eodem loco Urbis

quid facere deberent ,. fed ut eorum [ludio C9' callidita-

Conttantinopolitanz iisdemque pene Epifcopis du-

x

te inveniretur ratio, qua liceret id quod liberet. . . .

centis & amplius przfentibus, ut nempe füppleret

rs

itaquod voluntas Pontifitis, qualiscumque ea fuerit,

quintam & fextam Synodum condendis Canonibus

Jtt

Jfit regula, qua ejus operationes C9' aclioner dirigan-

mores & difciplinam- fpedantibus, vulgo dica eft

n

tur.... Ex quo fonte.... tamquam exEquo Trojano,

Quini fexta, prout, fatente ipfo Papendrechtio, ex-

irripuere in Ecclefiam Dei tot abufus 9. tam gravif-

pofuerat Efpenius in przfatione ad Canones Trulla-

t

fimi morbi, quibus nunc confpicimus , inquiunt,eam

nos.

]ir

gzd dejþerationez?? fere falutis laboraffe.

Reperiffet & ibidem Papendrechtius,

fi infpicere

if

lubuiffet, in Scholiis ad dic&tos Canones

notaturi ,

$. IV.

quinam ex iis praxi ac Difciplinz Ecclefiz Romana

üe

conformes, quinam vero illi contrarii

(

d

Rette .a Do&loribus Lov. pro caufa Sasboldi C9' Rove-

recepti non fuerint.

P üVe ab illa

n'

nii adhibitus fuit Can. 57. Concilii Trullani,-

Mitlis porro nugatoriis d

igr*emonibuä & invedtivis

t

Papendrechtii, dicimus quod in Confültatione feu

Refolufio Dodorum.

cafus Refolutione, de qua agitur, non effet locus

(

opportunus agendi critice dehifceCanonibus eorume-

L Dixerant in Refolutione füà Dodores, »&

que nomenclaturis, fueritque Canon 37. Trullani

35

mente Ecclefie omnino fore alienum, (i vel in

3

Concilii citatus fub nomine VI. Concilii oécümenicis

f*

minimum Epifcopali dignitati vel auctoritati quid-

more Do&torum, qui in iis, quz veritatem nequa-

»

25

quam diceretur detradtum, eo quod odii & invi-

quam Lledunt, aüt ad rem non pertinent, plerüm-

3

dix Acatholicorum declinandi caufa. Ultrajecten-

3

5

que Gratiani auctoritatem fequuntur. Quemadmo.

21

fis Epifcopus, cui Titulum hujus Ecclefiz, cujus

dum & ipfi Romani Pontifices, imso & ipfa Conci-

» cura ipfi principaliter incumbit, & ad cujusregi-

lia Generalia ad ea parum attendunt.-

P

men unice eft. eledus & ordinatus, gerere non

Videat nunc viciffim Papendrechtius, an merito

P

)

non eft confultum, teneatur fub peregrinz Eccle(iz

hanc Synodum Quini-fextam vocet Coneiliabulum

w

H

Titulo delitefcere. ,,

p.230. col.2. & Pfeudo—Sy?zodum. p.23t. col. I',

(e

Ut autem hoc ipfam probarent, adduxeruntCa—'

t

nonem 37. Concilii Trullanis . nimirum ,, cum qui-

Vindicatur auoritas Canonis 57. Trullani, |

» dam effent Epifcopi. quorum Civitates Epifcopa-

r

l

» les effent infidelibus fübjugatz, ut ideo non pof*

III. ,Quodvmagis ad rem facit, nemo qui lhos Ca»

» fet ejus CivitatisPreful, poftquam ordinatus fuif-

nones Scholiis illuftravit, aut de iis mentionem fee

» fet, füuum Thronum apprehendere, & in eo in

cit, ha&enus repertus eft, qui hunc fpeciatim Ca-

» Sacerdotali (tatu collocari, decrevit Synodus Can.

nonem 32. ab Ecclefia Romana repudiatum, aut

» 37. utqui propter przdictam caufam in fuis Thre-

;:-

ejusdem praxi feu Difciplinz contrariümeffe vel in-

E

» nis non funt conftituti, absqueulloex ea re pra-

finuaverit; fane fi quid tale dicendum ifuiffet,. noa

» judicio conferventur: , hoceft, interprete Zona-

dubium quin Duczus e Societate Theologus non ine:

?

$

rà ad.hunc,Canonem, omnia is Privilegia, five pro

ruditus, idipfum faltem verbo annotaffet,

munere y

à

icit quidem Anonymus,

apud Natalem Alexàári«

vindimbit,

: æfe&qræ quam obtinet , debita nihilaminu;

drum lib. s. hift. feculo VIIL

Dift. 3. inter Canones

1j

Trullanos, qui tamquamDi

fciplinge occidentalisEc-

Vindicatur citatio Canonis Trulldm füb nomíne

clefiz confentanei laudantur, non recenferi hunc

. VT. Synodi.

Canonem 37. fed quid Anon

ymus iride conficiat ,

U. Hoc argum

entum vellicare nituntur adver(a-

m idem Autor eodem

[

non vidgm'us, quandoquide

loco

454

ViNprCUE RESOLUTIONIS Docr. Lovax,

tum opponunt adverfarii, quod Saybbldm & Rove-

n

loco, quemcitat, pauciffimos exiis recenfeat Ca-

il

noites ab Ecclefia Romana reprobatos , inter quos

nius numquam a Pontifice appellati fuerint Epifcopi

i

etiam non occurrit iíte 37.

Ultrajectini, neque alius ipfis in confecratione eo-

Quod autem ipter 102. Canones Trullanos, mo-

rum , autin Literis Proviftonis affiguatus Titulus prz-

Ü

fà

res aut Difciplinam fpe&antes, aliqui ab Ecclefia

terquam Ecclefiz Philippenfis , uti , inquiunt, conttat

ii

Romana admiffi non faerints nullatenus offici auc-

ex Alis Confiflerialibus aliisque Monumentis.

toritati czterorum vel ipfius Synodi Quini fextee

Probatur Sasboldum €9 Rovenium ordinato?

pel

Quis enim ignorat, plures Canones Concllii Tri-

in

dentini ad Difciplinam pertinentes in quibusdam Ec-

ad Eccefiam Ultraj.

clefíis admitos non fuiffe, aut admiflos dumtaxat

(]é

cum certa re(trictione feu modificatione ;quod nem-

II. Non dubitarunt DoGores, quin Pontifex fo-

K

íi

pc contraria in ii

-

D

s Ecclefiis difciplina & fine . falutis

lum Titulum Ecclefiz Philippenfis in ipfà £rovifione,

difpendio fervari

, & non nifi dit&culter aut cum in-

qui& in Confiftorie fieri folet, exprefferit, eadem

videretur?

forma ufus, quz in provifione Epifcoporum Titula.

Ti

genti malo abrogari po(le

rium adhibetur, hancque ipfam Provifionis formu-

pi

Quid multa, cum ip

(e tandem Papendrechtius

hunc Canonem 37. etiamnum

hodie follicite ferva-

lam in adis feu Tabulis Confiftorialibus infcriptam

"

[!

ri & fervandum effe profiteatur pug. 230. col. 2. in

voluerit,

^5

k

Sed & hoc ab

sque,dubitatione merito cenfüerunt

t

fine? Hoc unum itaque infpiciendum , an Doctores

DoGores, quod fummus Pontifex per confecratio-

recte illum cafui pfælänti applicuerint.

nem Sa;/zoldi & Rovenii fatisfacere voluerit tumne-

1j

ceflitati Ecclefie viduatz Ultrajecten(i ecundum SS,

pi

Obje£tio Papendr. de fenfu Canonis Trullani.

Canones, qui hujusmodi Ecclefiis de proprio Epif-

d

IV. Prztendit Papendrechtius p. 232. col. r.infine

copo & Paftore providendum effe praícribunt;tam

(qL

zfentem quazftionem addudum hunc

Cleri voto & nominationi aut poftulationi Principis

:

perperam ad pr

Canonem, quo

din eo agatur de Epifcopo, qui jure

Belgii, qui hanc Provifionem UltrajeGen(is Eccle-

I

Thronum, ad quemordinatus eít , profequitur,quam-

fiz de perfona Saszoldi ac dein Rovenii fieti exop-

t

at ,, poft Schenc-

tabant.

bi

vis impeditus illum apprehendere;

d Thronum Ulitra-

» hium, inquit , nullus umquam a

Neque dubitarunt Do&ores, quin Pontifexinïp-*

fe

» jectenfem promotus fuerit, nullus promoveri ra-

Ío Confiftorio expofuerit Cardinalibus hanc (ibi vo-

di

» tionabiliter aut Canonice potuerit , Civitate aut

luntatem effe & intentionem dare Ecclefiz Ultrajec-

fo

» Dioecefi armis occupata a Poteftate plane aliena

tinz Epifcopum & Paítorem, qui populum fidelem

f

» a Religionis noftrz dogmatibus & Hierarchia. -

illic regeret, (imulque juftam neceffitatem , ob quam

te

Sed a mente & argumento Docdtorum turpiter

is Epifcopus ordinaretur quafi Titularis füb nomine

j

peregrinz Ecclefie Philippenfis, ut nempe fuüb hoc

aberrat Papendrechtius; nam per Canonem 37. ne-

h

quaquam illi

probare voluerunt, Sasboldum & Roue-

titulo ac nemine extraneo fecurius lateret, & gre-

[

nium ad Titul

um & Thronum Ultrajectenfem ordi-

gi tuo Batavo, utilius ad(ifteret.

il

natos fuiffe, fed dumtaxat, nihil Epifcopali digni-

Precipue cum minime ignoraret füummus Ponti-

tati vel auctoritati detradum iri, etiamíi odii & in-

fex, neque Cardinalibus ignotum effet, fine jufta

vidiz Acatholicorum declinande caufa Ultrajecten-

caufà atque urgente neceffitate ordinare Epifcopos

Titulares in Partibus haudquaquam licere, uti $$. II

fis Pra(ul füb peregrinz Ecclefiz titulo cogeretur de-

& III. oftendimus.

liteícere.

Nequaquam enim

ignorabant Do&tores, Canonem

Neque enim latere eos poterat id, quod recenter

57. uti & 39. agere

de Epifcopis ad certas Ecclefias

in Concilio. Tridentino acciderat, nimirum tantg

i

Thronum ob Barbarorum in,

verborum ac rationum pondere a quibusdam nomi-

jamordinatis, quarum

cur(ionem feu Dominatum appreh

endere nequibant;

natis Patribus hujusmodi Titularium Epifcoporum in

»

fed neque de hoc. dubitant, quin Saszoldus atque

Partibus, totalem etiam abolitionem fuitfe poftula-

tam.

Y

»

Rovenius reipía ordinati eflent ad Ecclefiam Ultra-

»

jedinam, ut eam tam

quam proprii iliius Epifcopi

. Noverant infüper, qui eidem Confiftorio inter-

»

ac Paítores regerent.

Imo & pro certo habebant ,

fuere, Decreta Concilii Tridentini, circa abuíüs

Ecclefia füb ditione Ordinum Aca-

tollendos hujusmodi Titularium Epifcoporum , vel

»

quod licet hac

»

tholicorum con

(ifteret, nihilominus hi Antiftites eam

przcipue Curiam Romanam, ipífosque RomanosDon-

a&tualiter rexerint non minori auctoritate quam S.Cy-

tifices concernere, utpote quibusarecepta fepe me-

»

aginenfem

atque adeo reipfa, aliquo

morata Extravagante Clementis V. Provitiones atque

(

prianus Carth

ufque faltem ,

'Thronum fuum apprehenderint.

ordinationes talium Epifcoporum refervatz effent,

Si igitur (quod Dodtorum eft a

rgumentum) Ca-

feque falubrium horum Decretorum religiofos ob-

il

non T1rullanus Epifcopis ad Ecclefias ordinatis, ubi

fervatores atque executores eíle debere.

li

ü

ob Barbarorum Domipatum, Thronum füum appre-

. Quis igitur dubitet, prudenterexiftimaffe Do&o.

hendere non poffünt, omnia tamen jura Epifcopalia

res , quod a Pontificein Con(iftorio Cardinalium ex-

velit obfervari, eosque ubi meliora fuccedunt tem-

pofita fuerit caufa, quz ordinationem Sa:sbeldi item

i

quanto magis

ora, Thronum fuüum conícendere

Rovenii titulo peregrin Ecclefiz Philippenfis plane

«

iuxta eumdem Canonem confentaneum eft dicere ,

excufaret , nimium neceffitas atque angu(tia Eccle-

Sasboldo & Rovenio, qui Thronum füum apprehen-

fiz Ultrajectine, qux propriumfibi dari Epifcopum

R

oftularet, füb alieno tamen nomine odii Acatho-

derunt, fed palam ac libere affümere Titulum &

[

T

corum declinandi caufa deliteícentem,

À

plene,

ut ita dicam, Thronum conícendere non

potuerunt ;

omnia jura Epi(Copalia coníervata man-

h

Vindicantur Pontifü

r

Qfï'e [

boldi C5' Rovenii.

fices a Tendacio ín Provifione Sas-

)

DT

]

Refr

ondetur dd argumentum , quo evincere condntur,

III. Impertinens porro eft,id, E;uodPapendrechf

tius exprobrando Dodctoribus adfert p. 226. col. 2.

nonfu

i[fe Sasboldum C9' Rovenium ordinatos Epifco-

ma Provifionis ipforum.

in medio, fcilicet ex hac ipforum exiftimatione con-

pos Ultrajectinos ex For

fequens effe, quod Romani Pontifices eain re, tam

Objedio Adverfariorum.

feria tamque gravis momenti , turpis mendacii ac

fidionisarguendi(íint; quianempe LitereT'ontificiz

I. Quafi inconcuffum atque ineluctabile argumen-

nil

J

DisQuimsrri0 SEcUNDA.

u

455

Qp

nil aliud p. 227. col. 1. in prineip. exprimuat quam

Refy. ad cavillum deexpedii

3

$

iE

tittlo Philippenfis Ecclefice fuiffepromotos C9'conjecra-

i0ne Literarum Praz;i-

g.

fionis.

to* Sasboldum Vosmerum C3 Philippum Rovenium,

st

cum juxta Doctores hi Epifcopi nen ad Philippeufem

: IV. Aü CHViE&hïlM Adverf.är".'

fed ad Ultra

.'qimd .'nernn'o pbf'—

j

E

jeCtenfem 'ex »itïïtentie'lïe Pontificum ordi-

hit apprehendere poffeflionem Beneficii aut dignita-

nati fint Ecclefiam.

E

r

tis cujuscumque, nifi obtentis apud Daiariam íeu

Quafi vero ex circumftantiis non fuerit omnibus

Cancellariam Rom. Literis, iisdemque in forma or-

pertuafum, unice ordinatos fuifle illos Epifcoposad

dinaria expeditis : ex que conaludunt

. neque;Sa»

D.

3

impendendatn Pàftoralem euram ac folicitudinem Ec-

voldum neque Rovemium, deficien

tibus utique hu-

fj

Clefie Ultrajectinz, in quo minifterio apud certam

jusmodi Literis, umquam àccepi

li&

Ecclefiam ex vi accepte ordinationis obeundo con-

piícopatus UltrajeQini,

Hïþoïeiäonem E-

s

m

fittit Verus ac realis tizn]us ordinationis Epifcopalis.

Nugari eos diceres, dum ifta ing

eæ*ïxnt advertarii:

ul&.

Neque dixerunt Do&ores, quod per ipfam for.

quafi vero non licuitfet Pontifici omittere hanc for-

u

mulam aut per ipías Litteras Provitionis de Eoclefia

malitatem literarum in Dataria exp

ediendarum, qux

m

Philippenfi volüerint Pontifices fignificare Sasboldi

per XII. fecula ignota fuit, & tandem eeulo XIII.

acRovenii intitulationem CS'incardinationem in Eccle-

introduda eft per Decretalem Bonifacii VIIL i

b

n Cap.

ünt

fia Ultrajectenfi. Sed hoc centuerunt, circumttan-

INJUNCTIE inter Extravag. Comm. de Elect.

10-

tias iftarum ordinationum aperte fignicaffe Epifco-

De qua quidem Decretali graves querele fadte

pos illos confecrari ad minifterium Eccle(ie Ultra-

fant in Concilio Conttantienfi, quaíi ad hocinduc»

Y

jelenfiss formulam autem Provitionis de Eccl&iia

ta effet; ut Epifcopi, aliique Pralati cogerentur fol-

pif

Philippenfi in partibur folummnodo (ignificaffe nud um

vere Annatasin Dataria,ante quam

adire poffent pof-

üm

aliquem Titulum honoris, quo tàanquam tegumento

fetionem tui Epi

icopatus alteniusve Pralaturze. Nam

Qquodam, ut fecurius delitetcerent , regerentur.

cum Cardinales appellatfent a Detiberatione trium

pis

Je.

Unde hae in parte nequeunt jure Pontifices plus

Nationum circa utfum Znzgatarum , Natio Gallica con-

mendacii aut fidionis argui, quam mendaciiaut fic-

tra eos Refponiienem protulit, in qua art. $. not

p

at

tionis:argui poffint Epifcopi & Sacerdotes in parti-

conquerens : Violentari Ptovifos ad folutionem v

el

bus infidelium vel in ipfo Belgio Confaederato,dum

promitfionem hortüm juriumt

emporalium per reten-

p

fefe per exteriorem' habitum , non quales funt ho-

tionem & detentionem Litte

"

rarum, (2) Quia, in-

ee

dierni Miniftri Eccle(i2, fed ut Laicos, vel etiam

quit, quantumcumquepromoti, ben

edicti , vel con-

forte militares homines preferünt, An mendaciiaut

fecrati, & notum fit Monatteriis vel

em

J

Ecclefiis, qui-

qt

fi&ionis accufandus S. Eufebius Samofàtenfis, qui

bus preficiuntur ; fine Litteris e

jusmodi non poffunt

li

tefte Theodoreto;-l. 4. bift. Cap. 13.. militarem ha-

intrare pofletfionem , propter

Con[titutionem poenalem

d

l0C

bitum fumens C9' Tiara peregrino more Syrorumac

fadam in favorem hujufmo.,

/j indubitarum exaílo-

Perfarum capiti impo[fita Syriam, Phaenicen ac Pale-

nuüm; qute incipit, INJUNC1X.

(

Jlinam peragravit, Presbyteros ordinans ac Diaconos,

Quin ergo licuerit Po

Z

ntifici, fed& dequerit hanc

J

aliosgue Ecclefie ordines fupplens?

expediendarum litterarum formalitatem, in Pr

ovi-

Exemplo ieitur Sané&torum, & conformiter ad

fione afflictitlimz tunc Ecclelie Ultrajectinz omitte-

i&a

Chrifti monitum de vitanda perfecutione, ubi fcili-

m

re, nemo elt qui non videat : eamque odii Acat

ho-

ceteam declinando veritas aut charitas non lzditur,

licorum declinandi caufa a. Pontifice ex ind

utiria

ll

prudenter fefe gerere exiftimarunt Pontifices, dum

omiffam fuille five neglectam absque injuria Tituli

pifcopos Ultraje&inos fübalieno titulo fecerunt de-

Ultrajecteníis Ecclefie , ad quam reipfa ordinati fue-

tet

liteícere, nealioquin pradicationi verbi & faluti ani-

re prelaudati Antiítites, non dubitarunt Do&Gores:

I

cum enim vellet Pontifex E

lul

Tharum nonexiguum inferretur hocumentum.,

pifcopos illos Ultrajec-

Quid quod adverfarii ipi fateantur, (1) , potuif-

tinos in ipfa Pro

vifione & contecratione füb titulo

ff

fe certe Pontificem ab initio conferre Sajboldo **

l?.

Philippenfis Ecclei occultare, confequenter non

35

(idem eft de Rovenio aliisque fuccefforibus) (imul

poterant congrue expediri Littere, ni(i confüeta

33

eodemque Decreto Confiftoriali utrumque Ar-

2

forma Provitionis Epifcoporum Titularium ad Eccle-

25

chi-Epitcopum, nempe Philippenfem & Ultraje-

U

35

&enfem, admonendo hominem, ut ob tempo-

fias in Barbarici fi/V.,, in Partibus irädeliu772 conítitutas

r

35

rum acerbitatem ab ufü pofterioris tituli interim

Quomodo Sasboldus C5 Rovenius aceperini po[Jef]io-

f

» abflineret in Belgio, ,, Igitur potuere hi Praules

nem 'Eþifmpatuf Ultraj.

v

(quod revera fa&um fuiffe judicarunt DoGtores) fi-

üc

mul infigniri titulo PAilippenfis Ecclefie in partibus,

V. Caterum quis dubitet,

quin poffeffio Epifco-

jf

quod preftitum füit per ipfam formulam Provifio-

patus multo ar&tius validiusqu

e capiatur

per realem

nis, & reipfa ordinari ad titulum Eccle(iz Ultraje-

ejusdem admini(trationem, five per fün

&iones or-

Geníis, quod & Pontifex cenfendus eft verbotenus

dinis & jurisdidionis Epifcopalis exerci

tas in Ec-

Cardinalibus expofuifle, & abunde ex circumtftan-

clefia, ad quam quis ordinatus eft Epifcopus,

quam

X

tiis colligitur.

per nudam expeditionem & exhibitionem L

ittera-

Deinde potiori jure dicerent Do&Gores, quod ex

rum ProviGonis facta in Cancellaria Romana,

!

. Ne-

adverfariorum. opinione de Epifcopatu SasLoldi &

que porro Fideles Ecclefiz Ultra

jedenfis dubitarunt,

Rovenii coníequatur, mendacii arguendos effe Ro-

quin Sasboldus & poft eum Rovenius e

manos Pontifices, cum fecundum hanc opinionem

Epifcopi Ultraje&tini,

f(lent proprii

prefertim cum & ad eam Ec-

?

Romani Pontifices ordinarint illos Antiftites ad fo-

clefiam regendam eique prefidendum per Clerum

lam Ecclefiam Philippenfem, & tamen noluerinteos

& Principem poftulati fuiflent, & ad occultandum

eamdem Ecclefiam gubernare, imo per Decretum

eos ills temporibus,

ordinationis füb peregring

n

confiftoriale inhibitum Sasboldo fuerit Pontificalia

Ecclefie Philippenfis tit

illic exercere.

mO— us.

ulo a Principe effet f'u- ggeftus

»

(i) Anonym, pagl. 1$,in prin(:ip.

(4) Preuves lde la liberte de l'Eglife Gallicane Tom, 2, ch, a2, art, ?4,

I

6. VI.

456

ViNpICIE RrEsorUTIoNIS DocT. LovaN.

!

$. M9E

Obje&iö qnod Sasbold. €5' Rov. xþa]]ïm vocati fue-

rint Vicarii Apof[tolici.

Prerogativa Vicariatus lApejïblici, qua auttijfuere

Sasboldus C2'Royenius , nrequaquam impediwit

IV. Sed, inquiuntadver(arii, ubiin litteris Ponti-

quo minus e[Jent veri ac proprii Epifcopi

ficum & S. Congregationis de propaganda fide, de

Ultrajectini.

Sasboldo & Roveniohit fermo , dumtaxat Vicarii Apo-

ftolici predicantur ipfiquehi Prefüles Vicarios À po-

Refolutio Do&drum.

ftolicos fefe nominant, & in ea qualitate grato erga

nt

S. Sedem animo geftiunt. A4d quid autem hec omnia

K

]. Dïxärant

&ores in fua Refolutione, quod

inquit Papendrechtius, pag. 289. col. 1. i S. Sedes

N

etiam Sasboldo & Rovenio , eorumque füccefforibus

bt

non habeat quod difponat, quod curet , quod regat.ïin

», datus fuerit Sedis Apoflolicis Vicariatus , fivefue-

qll

Fg&demtis belgii Provinciis !

n

$5

rint per Provincias Confoederatas 7/icarii Apofto-

35

lii, & ut tales fe infcripferint : nequaquam jus

Säsbold. €3 Rov. tantum fuere Vicarii Apo[l. in

Pa

Epiftopale eorum minuerit, fed potius eorum

quibusd. S. Sedi refervatis.

Q

3

auctoritatem extenderit : eo quod una cum 7/ica-

U

riatu Apo[lolico Facultates ampliores (prout in ba-

V. Infulfa plane &impertinens interrogatio : cum

ä

f

tavia Sacra pag. 78. col. 2. exprimuntur) eis con-

nemo ignoret, R. Pontifici tamquam totius Eccle-

cederentur. .,

fiz Primati, primoque Chrifti in terris Vicario, plu-

dis Apoflolicc potius

rima preíertim juxta modernam praxim refervata

Ut proinde hic Ficariatus 5e

u

ad augmentum quam diminutionem juris Epitcopa-

competere, in quibus aliorum rpifcoporum aucdto-

K

ritas reftridia eft; exempli caufa, circa difpenfatio-

lis cenferi debuerit datus : quemadmodum jam pri-

:

dem legimus fimilem Vicariatum Ecclefiz 'Theffaloni-

nes füper impedimentis matrimonii, füper irregula-

«

cenfi , Arelatenfi , aliisqueilluftrioribus non in earum

ritate, aliisque materiis.

Hec & hujufmodi fünt,

m

depreffionem, fed exaltationem indultum.

quaz Pontifex R., tamquem S.Sedi refervata, inex-

teris Regionibus per Vicarios difpomet, curet, re-

nud

Opinio Adizerfariorum.

gat, & in quibus vices Apoftolice Sedis obvierunt

e

ii

Sasboldus & Rovenius in Foederatis Belgii Provinciis.

II. Sed fi adverfàriis credimus , Sa.rholdur; Rove

Et hzec quidem locum habere poffunt non tantum

nius aliique poft ipfos Epifcopi more Titular

ium ad

in Batavica, fed & in reliquis orbis Catholici Eccle-

fiis.

Sed mirum videri non debet, Romanos Pon-

m

Ecclefias in partibus infidelium ordinati, nullo prz-

108

terea munere quoad regimen Ecclefiz Ultrajectinz

tifices poftremis hifce temporibus hujusmodi Vica*

riatum Apoftolicum prz cateris conceflifle gcclefiz

n|

au&i fuere, nili meri Vicariatus X Officialatus, a

Q

quo ad nutum , arbit

rium, beneplacitum Pontificis,

Uitraje&en(s Redoribuss quia banc prerogativam

vel

let, removeri potuiffent.

pra czteris impendi fibi merebatur fidelis populus

ht

quotiescumque is

de

» Vicariatus qu

ippe Apoftolicus, quotantum no-

in Confoederatis Belgii Provinciis pro fuain fide con-

le Hollandie Miflioni* ,. inquit

ftantia, füzque paupertatis atque ab officiis & Ma-

po

, mine praerat il

de Petro Cod-

Lt

Anonymus pag. 61. & 62. loquens

giftratu feclufionis levamine, Quinimo hzc illi pra-

deo, , erat oficium five mi

nifterium i

li demanda-

rogativa ferme neceflaria videbatur, tum propter

&i«

Confoederatarum füb. Acatholica ditione Provincia-

oli

23

tum ad. beneplacitum ejusdem Pontificis €3 Sedis

35

Apoftolice , ideoque ut eo gr

adu moveretur....

rum, ad trecentas leucas ab urbe diftantiam, tum

Po

lo

praecipue ob incomn.odum annexum titulo peregri-

r

non erat lite certandum, nec forentis judicii orc

£

adhibeudus cum ipfo ;

[

Nciali, cujusminitterio ea

nz Ecclefie in partibus infidelium ; füb quo , aliaur-

Sedi

gente caufa, latere debebant Prafules Ultrajedini

5

erat infita lex, ut tamdiu duraret, quoad

35

Apoftolicz placeret, libei'o ei relervato arbitrio. **

namhic titulus alienum quempiam & non proprium

Pattorem fonabat, alacrius autem iidem Antiftites

Refellitur opinio Adverfariorum.

a Clero & populo erant recipiendi fubtitulo Z/icarii

Apojtolici, quo jam pridem eminentium SediumMe-

d

IlI. Sed indignum videbatur Doctoribus talia fen-

tropolitani folerent infigniri.

Á

tire, fibienim perfüadere haud poterant, quod Pon-

Verum quantum ad functiones Epifcopales & Pa-

&

ftorales Epifcopis proprias, nequaquam -exiftiman-

tifex Sasboldum & Rovenium Ecclefizs Ultrajectinz

tib

rezendz ad Cleri votum & Principis nominationem

e

dum eft, hoíce Antiftites Romani Pontificis Vica-

fie

ftulationem ordinaffet, eosque una infignire

rios fuifles quati Pontifex R. Eccle(ix Ultrajedenfis

IN

aut po

voluiffet Vicariatu Apoftolico, uteosa munere pro-

proprius extitiflet Epifcopus illi vero ipfius hac in

mmi

s fuas Epif-

parte dumtaxat Mandatarii.

p

rii Epifcopi dejiceret, atque fünctione

lx

copal

es, & Epiícopis jure proprio competentes ; in

Diftingui enim oportet inter jura

& prærogatixias',

illa Ecc

lefia nonjurerpifcopali feu proprio obirent ,

quz Romano Pontifici competunt ratione referva-

fed dumtaxat vice Pontificis Romani ,

quemadmo-

tionis, five per Canones, five per confuetudinem

lat

dum Vicarii Generales folent jam obire vices zpif-

aut alias, indu&zs & jura Epifcopalia , qua ipfi tan-

lüs

coporum abfen

tium vel prpeditorum, idque non

quam Epifcopo Dioecefis Romanz, uti & cuilibet

qui

alii Epifcopo in füa Ecclefia; incumbunt.

De

nifi ex commiffione,

& ad tempus pro bleneplacito

Quemadmodum & olim diftingui debebant prz-

eorumdem.

E contrario per

fua(üm erat Do&toribus R. Ponti-

rogative, quas Romanus Pontifex habebant, jure

lr

Ultrajedtinis Vicariatum Apo-

Patriarchali fuper . quasdam Ecclefias. Metropolita-

ficem hifce Epiícopis

Q

ftolicum tribuen

do, volui(fe inhzrer

e veftigiis pri-

nas, a jure Epifícopali, quod. unicuique Epifcopo

ixh]

proprium eft. Quare dum Rom. Pontifex olim Epif-

corum Pontificum Romanorum , qui jam olim non

]

in Epifcopalis au&toritatis de

reffionem, fed. potius

copo Theffalonicenfi tribuebat Vicariatum A pottoli-

T

b

usdam Praífülibus prz-

cum, nihil Epitcopali ejus auctoritati detradtum vo-

ad augmentum dignitatis qui

cipuarum fedium

fimilem Vicariatum conceflerunt.

lebat, fed novae dignitatis prerogativam illi com-

la

Certum qüippe

e&, Theffalonicenfem , Arelaten-

mittebat, ut.nempe-vices obiret fümmi Pontiticis

iniis, qua huic tanquam Patriarche in quibusdam

lg[

fem , aliosque olim Ep

iícopos, non propterea jus

?j

roprii epifcopatus perdidifie, quod Vicariatu Apo-

Provinciisac nominatim per Illyricum tum tempo-

easque obiret juxta tenorem ca-

tes

ftolico infigniti effent. :

ris goxnpetebant ;

M

limita-

UT

v

-;Dæsw—ls—xäzo Sx-:cmm.

füe

limïratiönem öon.cr-evdi'ti fibi Z'icariatus five darze com-

rum, qui ïl-loä oräïna-ü'ä;zit,;i:ïta quoqü& .i'bd'ubitaptcr

miflionis; prout manifeftum eft ex ipfislitteris S, Leo-

dicendum eft, minime; vi hujus Clementiga licuifle

]

Romano Pontifici, Ecclefie Ultraje£tinae praeficere

Fonti'

nis, de quibus $. VIII. huiu*s Difquifitionis.

& de

merum Vicarium Apoftolicum, qui nempe non. fo-

?'CW..Sasboldus & Rov. magni fecerint Ficaviatum

ret fimul ejusdem Ecclefiee proprius Paftor

& EpifCO','

: 'p().

x

pus, fed fuus tantum M

Apo

«dpoftolicum.

andatarius & Vicarius.

Er quemadmodum olim , ante Clementitam Epis-

um

VI, Utautem hi Vicarii Apoftolici, majori aucto-

m

copi habebant plenam auctoritatem - mitrendi . Mini-

ritate negotia, qua in Vicariatus füi exercitio occur-

ftros feu operarios ad vicinas Ecclefias g partibus in-

d

rebant, tractare poffent, palamque oftendere (efe

At um

fidelini conftirutas , ubi faluti animarum . expedire

Sedis Apoftolicee Vicaria poteílare munitos, accipie-

judicabant, nec tamen in eorum erar. pote(tate Ec.

bant, quo fe ornarent, a Romano Poarifice Pallium,

clefias illas redigere ad meras Miffiones, in qua Epif-

3

quod primitus apparet fuiffe ornamentum Imperato:

copi, & Presbyteri ab ipfis ordiuati, Apforum effent

rium, ab Imperatoribus Romano Pontifici tanquam

Vicaril, ad eorum nutum amovibilcs :. [ta etiam, li-

Patriarchze indultum. — Unde & fa&um fuit, utanti-

cet hodie provifio Ecclefiarum in partibus infidelium

quirus ipfa hnjus ornamenti communicatione Vica-

Cliti

riatus Apoftolicus communicarus intelligeretur: uti

Romano Ponrifici referyata effet, ut jam multi prae-

Cole.

tendunt, (quamquam ea provincia vicinioribus etiam

niotavit Perrus de Marca l, 6. Concord. Sacerd. & Imp.

:

Epifcopis:vel maxime.incumbart

) ejus tamen pote-

splu-

Cap, 7.

ftati relicium non eft

TYat

; hujufmodi Ecclefiis, ubi

jam

Sed tanti profe&to non feciffent hanc Vicariatus

fufficienter formatz e(fent ,

& numeroío . Clero. ac

üdo.

Apoftolici auctoritatem & ornamentum, majorum

fatio-

Ecclefiaram Antiftires Metro

populo Chrifliano conílarent , perpetuis fecuturis

olirani, fi exiftimaffent

temporibus , preficere. meros M iffignarios , tam-

Ptl

efe accepro hoc Apoftolici

Vi

icariams honore, dein-

[unt,

quam fuos Vicarios a füo nutu dependentes, & ad

ner-

«eps etiam quoad poreftatem Epifcopalem, & regi-

arbitrium füum amovibiles: multoqus minus Eccle-

znen propriz fuz Diccefis, redattos ad nudos Ro-

yT

fias a pluribus feculis formatas, .in quibus Clerus &

Tunt

:ani Pontificis Vicarios , ac mandatarios, a cujus

populus in de Carholica, num

am interrumpta fe-

nuütu jam toti penderent, & ad cujus beneplacitum

rie , conftanter perfeveraffer,

a

E

1Ols,

con"d-iz-i-—onem n—uïdag

OEU

€(fent ab ipfo munere Epifcopali amovibiles.

Miffionis deprimere,

:

Cde-

.. Hine nemo mirabitur, Sasboldum atque Roveniue

Don-

drequeutior compelletio. Vicaviatus "dlpoffol.

lubenter fe(e Vicarios Apoftolicos nominaffe, gavi-

Jiezis Epifcopatui Ultrajedt. frajudicar

[4

Viey-

fos nempa, quod preter munus Epiícopale ; quod

Sefig

405 potuit.

in fua ordinatione acceperant, Sedes Apoftolica una

dvarm

cum Vicariatu plures fuperaddidiffer Facultates tam

Vl-!ï—. Quare faepe laudati Pr

efules Ultrajectini &

julus

honorificas, quam faluti animarum proficuss ; eas-

ejufdem Ecclefie Primores ,

grato quidem animo

COn-

demque Facultates a Ponüficibus Romanis inftanter

Rommanis. Ponti(i

Mi

poftulaffe, tum ut Fideles in Provinciis Confcedera-

cibus acceptum retulerunt í

quod

non modo Vicariatu A

poftolico eos dignati fint, ve-

m

tis hoc accepto levainine afflictionem fuüam ferrent

rum etiam

plurimos Presbyteros miferint in fubfi-

opttt

fidium Paft

&lacrius; tum etiam , ut fibi ipfis quedam jura, quae

orutm ordinarioru

m5 unde & Miffioappel.

fnicide

olim cun£tis Epi(copis competierant, Romanoaurem

lata eft: fed abfit, ut hec

beneficia, afflictee Eiccle»

tum

Pontifici fenfim fuerant refervata 5 commilffione Vi-

fie ex parte Pontificie Mitfi

onis feu Sacerdotum fub-

ter-

caria vac-ii'pibfcerenvtuc*, & quodammodo recuperarenr.

fidiariorum exhibita , juribus Cathedrae ac Ordina-

iaur-

riorum prejudicare potuerint.. Quemadmodum nec

nl

Clementiza in Plerisque bic zog juvat 44-

Stationarii ab Epifcopis mif

It ad Parochias fuze Dice-

um

ver/avi05,

Á

[tites

cefis in levamen Parochorum, minime officere pofa

funt ordinariorum Paftorum juribus. & auétoritari,.

itoni

" VIL.Nec eft quod Doctoribus objiciat Papen-

nMe

Quinimo ipfa Curia Romana. poft Scbeuckii tempora

drechtius, difcrimen efle intet — Z'effalomicenfemz ,

non femel sgnovit diftin&ionem inter ordinarios Pa-

"drelatenfan , fimilesque olim Cathedrales Ecclefias,

ftores Ecclefiee Batavicae & fubfidiarios dumtaxat

x D

& hodiernam Ecclefiam Ultrajectinam , qua in par-

Presbyreros, atque iftorum jura & auctoritatem ad-

(fian«

tibus Acatholicis conítítuta , ad nudam Miffionem,

verfus aliormm ufürpationeg rutata eít; uti videre eft

Vica-

ficut reliquee 22 partibus infidelium , jure Clemeutine

ex initrumentis, qua extant in' Batavia Sacra, & a-

enfis

iN PiERISQUE, redacta fit ; ubi Paflores five pri-

bunde patet

€eX ipfo Decreto Congrepationis Cardi-

acun

mi five fecundi Ordinis Miffionarii & Vicarii dum-

nalium de à

o. Ma

ji16$6. quod DisquisrrioNz I. $, I

taxat Romani Pontificis in Vinea Domini laborent.

T V, attulimus,

1VàS

Sed & etiamfi in fi

'equentiori

apþeïlaïi'onc impen-

erit-

Nam imprimis Clegeztinam 1N PrrRIsQUEnul-

fius laudati Zcariatas "Apoftolici

, & adamata »/fio-

inerm

latenus concernere Ecclefiam Ultraje&tenfem , (ed fo-

92i$ Prefules, aliique Re&tor

es Ecclefiae Ultrajectinae

|Kar-

lum illas in partibus infidelium conftitutas Ecclefias,

aliquid cempori dediffent, a

J

t

l

que ea, qua

remeban-

libet

que carent Clero & populo Chriftiano , Disquifitio-

ne I. $, VI. demonflratum eft,

tur rerum turbatarum neceffitate & anguítia adacti,

amplius aliquid , quam alioquin oporruera

t, quoad

n

Deinde etiamfi Ecclefia Ultraje&ina füpponere-

ujusmodi Vicariatus & Milfionis titulos

Curiz Ro*

tur in ca(u Clementize , hinc tamen mínime confe-

j

manz tribuiffent; id tamen & i

plis in calamitate po-

ia

quens effet, Sajboldum &2 Rovenium ad regendam

fitis indulgeri debuit,

quod ab unica Rornana Eccle-

illam Ecclefiam u meros Vicarios ac Miffionariosor-

oopo

dinatos fuifTe :

fia & Curia adjutoriu

m fibi querendum cenfererur :

Epif-

.imo conrrarium luculenter evinci-

& nec Cathedre, nec juri Epifcopali damnum infer-

(lol-

inus.

re potuir, neque ullatenusi

mpedire, quo minus me-

j Yo

Sicuti enim non licebat Epifcopis , ante evulga-

lioribus (üccedentibus te

L

m

oribus pleniffimo jure, .

^gtfi"

tam Clementinau 3N PLERISQUE, & etiam poft il-

iidem illi Anriftires Ultra

Jectüini ; eorumve füccefo-

ifíci

lam, obrenta ad hoc /peciali Sedis 4poftolicee audlo-

res cum Clero fuo congruos h

ohoris & digritatis ti-

df

vitate, ordinare Epifcopos ad Ecclefias Clero caren-

tulos palam adipifcerentur;

&interea, dum eosdem

n

tes & populo Chriftiano , tanquam füos Vicarios,

occultare deberent, fp

iritualem au&toritatem Epifco-

no

Miffionarios, Mandararios, quinon

jure proprio feu

pis propriam,

ordinario illis Ecclefiis prafiderent

D

fed vice eo-

exercerent,

quam nulla vis fecularis alligare poteft,

(

Supplem. Oper, Fau E[pen Pars 1V.

M m m

Hpc-

458

VipicuE RzsoLuTIoNISs Docr. Lovaw.

i;ïo(cqï!c manifeftum quoque eít ex Epiftola Adria-

b

prou: oportet intelle&a, non modo non Favänt H

nil, ad-Bérthérium apud. Labbeum 'TTom. 6. col.

opinioni de plenitudine Pontificia Poteítatis, fed eam

1888. quam Doctores in (aa Refolutione adduxerunt.

plane deftraunt.

$ Non debet, zzqu/t , Ecclefia ullum damnum fui

Noturo enim eft, quod fecundum SS, Patres, ac

,l

!

» ordinis inde futtinere, fi per €o. aut $0. annos in-

fignanter S. Auguítinum innumeris locis, & prafer-

» ertia quorumcumque Prafulum & vaítatione Bar-

üim Tvact, $. in Joann. ad Cap. 12. uti & refertur a

"

Dj

» barorüm-dienitatem antiquam & R. R, Anti(titum

Gratiano 24. Q. 1. Can, 6. Petrus, quaudo claves

» firmirate roboratam perdidit & amifit. ,

itüque

aceepit , Ecclefiam. Sautlain [ignificavity quodque ut

»

L

licet Sasboldus & "Roveuius nimia fortaffe compeila-

idem Auguflinus ait l. 3. de

apt. cont, Donat. C. 7.

tione füb qualitate icariorum . Zdpoflolicorum aliquid

1N TYPO UN1TATIS Perro dedit. Dominus poteffa-

|

)

»

quóad normen Ultrajectenfium Epifcoporum amife-

tem. lu ut non propterea uni Petro loqueretur Do-

rint, tamen quantum ad rem ipíam, non debuerunt,

minus quod illi majorem poteftatem clavium tribue-

"

D

ullam damnum fui ordinis inde fuftinere5 multoque

ret quam caeteris Apoítolis, fed ut Ecc/efía, cujus T y-

pum & quafi perfonam tunc ge

"

minus iade oportuit Ecclefiee Ultrajectinge ejusve Ca:

flraretur.

z

rebat Petrus, unamon-

»

thedre nq;upy;müm rinfc'r;i,;,

Et hoc SS. Patres ex ipfo textu Evangelii probe

"

»

$ VIL

intellexerunt: cum enim Dominus ad Petrum loqui-

tur, promittit fe illi daturum claves Regni Geelorum,

»

Roimans Pontifex uon ey? propríus fi?e ovdinarius t2

& tamen huic nremiíTo fatisfaciens pott refürrectio-

itmmediatus Paftor. Ecelefie Ultrajétlinag,

Ubi dif.

nem, nomn jarn uni Petro, fed omnibus in communi

If

V

quirvitur de plemitudiue Poteflatis', | quatn volunt

Apoftolis loquitur, & Claves tribuit, dicens: Sicue

Jummo Poutifici in Perfoma |Petri. collatam bisce

un[t me Pater &? ego mütio vot , . . . . atcipite

ol

[

Chrifli verbis : 'T'ibi Dabo Claves: &, pafce oves

ópiritum Sancum: quorum vemiferitis peccata , ve-

meas.

4

müliuutur ei$, G9 quoruus vetinuevitis , vetenta fuut,

6f

a

Hanc doctrinam jam ante Auguflinum tradiderat

d

| 0[25721;0 ä:ïvg;fzrierm.

i

S, Cyprianus de umitate Ecclefieapud Gratianumibid,

Í. -Ürsdvadias: fhéluBblliter ;-üt I exifliant ,

Can.18. ,, Loquitur, zz4uit , Dominus ad Petrum,

Qu

probeat Sasboldutm €?. Reveuium, non fuiffe veros ac

Ego dito tibi... quia tu es Petrus , &2 fuper bane

(

proprios Epifcopos Ultrajectinos, fed Vicarios dum-

v

Petram edificabo : Ecclefiam easm.

Super unum

Ü

jia

taxat Romari Pontificis , tandem recurrunt ad. ple:

»

edificat Ecclefiam, & quamvisApoftolis omnibus,

nitudinem poteftaris & jurisdictionis, quam Chriítus

poítrefurrectionem (üam, PAREM POTESTATEM

fummis Ecclefize Pontificibus in períona B. Petri con-

tribuat & dicat: Sicut mifit me Pater , £? egotaitto

tuliffet quando illi promifit & precepit in hec ver-

??

voj, accipite Sparitum Sanclum ; tamen ut unitatem

?9

ba: 7ibi dabo Claves-Regmi Calorum ; €? quodcumque

manifeftarer, unitaris eiufdem originem ab unoin-

ligaveris fuper terramy erit ligatum &9 iu Calis &&.

»

cipientem fua au&toritate difpofuit.

Hoc erantuti-

p

eu

(Matth. XVI. 19,). & apud Joannem XXL. 17.. Pafce

??

que & ceteri Apoftoli, quod fuit & Petrus, PAnt

oves sea$ , quibus verbis preetendunr fignificatum fu-

??

confortio praditi & honoris & Poteffatis, fed ex-

üt

]io

i(le, omnem jurisdictionem fpiritualem in füummo

LE

ordium ab unitate proficifcitur , ut. Ecclefia üna

Pontifice, tamquam in fronte, refidere; a quo inin-

»

monílretüur. . . . .. Quamunitatem tenere firmi-

pa

feriores Ecclefiee Miniftros ejusdem jurisdictionis par-

2»

ter & vindicare debemus, maxime Epifcopi, qui

leo

ticula derivetur; ita quidem ut Papa potfit eam aliis

??

in Ecclefia prafidemus: ut EPiscoPATUM ipfüm

0on

femel communicatam, tübi bono

k

??

Jcclefig expedire

UNUM atque INDIVISUM probemus, , . , Epif-

fl

judicaverit, revocare, & Paftoribus auctoritatem or-

P»

copatus unus eft, cujus a fin

*

tenetür, , Qcc.

gulis in folidum pars

dinariam fübítrahere; voluntque Romanos Pontifices

C

veipía portionem illam gregis, que in Bel

gio Con-

Lubenter tamen cvm SS. Patribus confitemur , Pe-

Ws

rvaf

fcederato degit, curae fuze Paftorali refe

?C , pOQ'

trum Apoftolorum Principem extitiffe, fed & una

]u

quam judicarunt non poff? illic conftitui proprium E-

agnofcamus oportet, omnes Apo(tolos paribus me-

ftt

(copum, vel faltem idipfüm non expedire propter

riiis, parique dignitate füffoltos fuiffe, prout Gela-

ill

P

ominatum alterius Reli

fiusI, poft SS. Cyprianum €9 Hieronymum , tare lu-

pionis & mifergbilem illius

Eccleüæ ftatum,

culenter expretlit T'ract. adv. Greec.apud Sirmondim

,

in Cod. 'Theod. p. 184. & 187. ,, Num quidnam,

,

»!

Cum autem non lateat adverfarios, opinionem

znquit , reliqui San&ti & beati Apofloli non erant fi-

"]

hanc de plenitudine Poreftatis Pontificie , quae omnes

29

li vivtute(uccinéti? Quis hoc audeat afflrmare?

)*

»

ex equo concernit Ecclefias, non aeque tamen ubi-

Sed ut Capite conftituto Schismatis tolleretur occa-

y (

ue cerrarum admitrendam , aut in praxim reducen-

9?»

fio, & una monftraretur compago Corporis Chri-

d

959

» (

am; idcirco allaborant pretenfam hanc jurisdiétio-

fti ... duodecimcerte fuerunt Apofttoli partzbus zue-

|

nis plenitudinem in unius quafi argumenti fafciculum

» Vitit, parique digmtate (uffulti; cumque omnes ce-

,

,

l

o

colligare cum preetenfo illo jure, quod per C/erzenti-

qualiter fpiritali luce fülgerent ; unum tamen Prin-

Ec

z4n iN PriERISQUE R. Pontifici acquifitum fit in

?5

cipem efle ex illis voluit Chriftus. ,,

D]

Ecclefiam Ultrajectenfem , utpore ubi jam non pof-

IU

fint Prae(uüles congruarm digniratis Poartificalis fereni-

Omuis juvisdiclionis f[piritualis fons Ecc/q'ïk.

li

tatem füftinere. Séd quam frivola illa fint, que de

ferenitate Epifcopalis auéctoritatis füftinenda, quam-

WT. Non igitur , ficut vult Anonymus peag. 232.

1]

que falía, qua de Clementina 1N PrERISQUE adfe-

Romanus Pontifexa Chrifto accepit illam p/Jezi ffemzarm

bl

runt, ante vidimus; reítat, ut illud unicum eorum

poteffatem, que& in ipfo rarmquam zz fetmmo Ecclefiee

lt

refugium, pracipuumque quo nituntur pfeudo prin:

Capite ac juvisdi(iiomis fronte perpetuo maneat, quam-

n

cipium de plenitudine Poteftaris & jurisdictionis, eo

vii zn rivulos f[parfa: íed hoc uni Ecclefiae convenit

fenfa quem volunt intellecta, refellamus.

C

fecundum S. Cyprzagum eodemloco apud Gratianum

o

ubi (ic profequitur: ;, Ecclefia una eft, qua in mul-

Explicatur locus de Clabz'bu: Petro datís,

» ütudinem latius incremento feecunditatis extendi-

2

$,

39

tur: quomodo folis multi radii & lumen unum: &

IT. Itaque illa loca, Tibi dabo Claves, &? pafce oves

3

?

rámi arboris multi , fed robur unum tenaci radice

|

I

L EM

?

?

plurimi de-

$eas Íeeundum unanimem S$, Patrum Qg(&n(üm

fun-datvum; &«um de fonte uno rivi

$r |

» Iu qm, |

t

L3

Db d

- « Disotrsrrro SECUNDA. :

459

&

35

flutit , f&urnerofitas ficet diffufà videátur exundan-

Rationem fübjungit quià «* pöredriaïäiyïiiärüüu &

»

, L

tis copie largitate , unitastamen fervaturin origi-

» paupertatis humilitas: vel füblimiorem vel'inferio-

æfer.

2»

ne. Avelle ràdium folis a corpore, divifionem

» rem Epifeopum non facit : cireru

,

2»

m omnes füc.

Qr q

lucis unitas non capit : ab arbore frange ramum,

» ceffores Apoftolorum fünr, ;;

uafi dicerer ; ofn-

'lavef

9?*

fru&tus-germinare non potefit : a frontepracide-

nes Apoftoli parémacceperuntpore(tatem ; ejüsdetm-

»

rivurn, 'praecifus are(cit: fic& Eccrgsià Domini

le üt

que fuere meriti & Sacerdorii,

.parem proinde pote-

LE

luce perfü(a per-orbem totum radiosíüos porrigit,

ftatem & omnes Epifcopi acceperunt, cum Apofto-

m

?

'l'/ll (l

unum tamen lumen eft, quod ubique diffunditur,

lorum fint fücceffores ; Sücceffores autem in omnia

Q*

?5

nec'unitas:corporis feparatur. ^ Ramos füos in uni-

jura fucced

»

ant Predecefforum J nifi quid qo&atiii* 6R

bue.

ver(am terram copia ubertatis extendit : proflüen-

ce,pmm.

95

tes largiter rivoslatius pandit , unum tamen Capet

iTy.

2)

eft, & origo una & una Mater eft fcecnditatisfuc-

101

Sententia *Syämaäbï- Pape *äe ziü, zka':v

zdsmqwe pofe-

15

ceffibus. copiofa, - Illius fcetunafcimur; illius laéte

3

nurrimur; 'fpirimrejus animamur.

Adulterari non.

, Jitte dutiffitum, '

tobe

?»

poteft fponfa Chrifti : incorrapta eft: & 'püdica.

v. Iï)?e[r;iQae: parém hánc, quam Chn(ius pR

Qu

»

Unam Domuür novit, unius Cubiculi fan&titatem

m

"

lis & Epifcopis omnibus dedir;' poreftatem maxime

Clio:

?)

cafto pudore cuftodit,

energricis verbis exprimere voluit Symitmachus Pàpa

Elec S. /Cyprianus apud G

rátidnum loco citatö,

muni

Epift.I.ad /Eonyum Arelat, vel, uri exiftimat Baró-

ita ur ftupenda res fir, quod Anonymus pa

. $34.

nius, ad Caefarinm, — 242 "'iawtraTis énflar , 'ait, cne

.

ficut

»velit S. Patrem& «Doctorem hac ipía frmilitu

À

ide Cg

jus UNa eff atque

1

*

il

INDIVIDUA POTESTAS, UNUM?/2p d

comparatioze defümpta a fronte in rivulos fpatfo hic

diver[os "dutiffites SACERDOTIUM,—

j 1t

"ufai fuiffe , utprobaret. ARomanum Pontificein 'e(Te

Neque vero hic relinquitürlecus Schalafticz diftin-

Jut,

-omnis jurisdictionis fpiritualis fontem arque origiaem:

&tioni feu fictioni, qua poteftas ordinis dicatur diftin-

curn S, Parer expreffis rerminis contrarium : dicat. ac

derit

guia poreftare jurisdictionis, - adeo üt admittatür qui-

* doceat , ubique unam folamque EcctesiaM. affignans;

dem una atque individua poteftas ordinis per diver«

ibid,

, -tamquam Caput , origigem , matrein, fontemque, ex

'um,

fos Epifcopos, fed impar & divifa- poreftas jurisdi-

'quo omrles tivi fcaturiuat: de qua EccrEsi4 alibi

&ionis. Nagm preterquam quodillà duo eetate Symi-

bant

«( Epift. 73.). pronunciat hanc effe unam ,. gue teget

r

machi Papee reipfa numquam effenr fejuncta, palam

$5 poffidet oM N & w fponfi fw &5 Domivi FotzsTA-

eít ex ipío textui Epiftolze; fermonem effe de Sacer-

lDus,

TEM

T,EM6

dotio pote(tatis & jurisdictionis , prout fatetur Car-

dinalis Daroniusadennum 499. 'T'om,6.n.36. 'Pro-

ittélo

a

f Onmz'lvu:.?a,äöribm diffum:. Pafce oves tmeas.

bat enim Symmaehus, decefforem faum Anaftafium

non potuifle SS. Canoríes fivepriorum Epiftoporum

li

IV. Similiter.dum Chri(tus Petro dici: Pafceover

m

Statuta circa jüra Metropolitanorum de confecrandis

76455 non ad illum folum fermo dirigitur, fed ad

vicinisfeu comprovincialibus Epifcopis violare, quod

PAR]

eum , quiperfonam gerit unius Ecclefie,: penesquam

] ex-

ut Matiem & Domiuam fumma refider auctoritas fi-

ipfius poteítas jurisdi&tionis una elTet atque individua

cum poteftate priorum , quod generali effaro con-

Und

lios five oves Chrifti fponfi füi per füos Miniftros

(f

firmat : Nempe ubi hic Poarifex rerulit in citata Epi-

paícendi, atque ad eum, qui omüium Paftorum Col-

ftola, aliquod inter Arelatenfem & Vienneníem P

qui

legium unitatis 'T'ypo repraefentet , ficut in illo uno

clefiam de ordinandis in Civitatibus vicinis ortum

(üm

omnes Apoítoli & Ipifcopi parem acceperint. pote-

fuife lu&tamen ** quod, z24uit, deceffor noíter S,

jpif-

ftatem paícendi grecgis,

35

recordationis Anattafius tractans confüftonem Prg-.

pii

Ita S. Bafilius locum hune explanat Conft. monaft,

»

vinciz , aliqua contra veterem confüetudinem juf-

C.23. ubi fic haber: PETRE, izquit , AMAS ME PLUS

?v

ferit obfervari, decefforum füorum videlicet otdi-

De

HIS, PASCE OVES MEAS, C9 omumibus deimceps Paffori-

»

nationem, quod non oportebat, füb qualiber ne-

eu

dus £? Magifirit EXMDEM fribuit POTESTATEM, Cu-

*

,»

ceffitate transprediens :^nam dum 442 TnüimrrATIS

me

jus quidem veifigmum eft ,

quod onimes SYMILITER atque

355

éufar , cujus UNA eff atque INDIvIDUA POTESTAS,

i

tlle ligent $9 folvant,

»

?9

UNUM fit per diver/os Jdutifliter SaCERDOTIUM

? li«

Conífonat S, Ambrofius de dign. Sacerd. Cap. ^.

quemadmodum priorurm ftatuta a fequentibus coni-

Ym

»

Cum Petrus, igguit, tertio fuiffetinterrogatus, &

2

venit violari? , .. ,

L

Cana c reverenda ferverut

Jatl,

trina refponfione fuiflet fecurus, repetitum eft a

35

antiquiqtas. c. »

ntj

» Domino tertio: Paíce oves meas.

Quas. oves €2

» quem gregem non.folum tunc B./ufcepit Petrus, fed

ure?

| Ümues Ep'z'fcopz' 2&"" Pa/lbw;v þ&&rü 'C'l;rz-'/i'z'.

ocat

95

etiam zobifcum eas fufcepit, & cum illo eas nos fuf-

,

?

cipimus ommes.

Chri-

.. VI. Conformiter ad hanc dé pari Ebifcoporum po-

f

Idem docet S. Auguítinus de Agon. Chr, C. 50.

teftàte Do&rinam, femper in Ecclefía omnes Epifco-

IVon [ine caufa , inquit, ipter ommes. "4poffolos b

üjn$

o

pi eéque vocati fuerünt Zzedrii Chriffi, habenteseam-

rifi

Eccrtgstue CarHoricE PrnsoNAM fuffiuet Petrusj buic

/J

dem Sacerdotii Chrifti plenitadinem ; ira ut. Epifco-

enim Ecctgsie claves Regni celorum date fuut, cutn

patus unus fit , & omnes Paítores unum quodán-

Petro date funt : 69 .cum ei dicitur ad owNEs. dicitur:

modo Paítorem conflituant ,

AMas ME ?. PAsCE OVES MEAS.

;

qui .Ciïfi&qm repra.

lentet,. & Chrifti vice füngatur.

Hacautem SS, Patrum Doctrina adeo femper cer-

. lta S. Cypriagus Ep. 35. ** Neque

aliunde harefes

ta habita fuit in Ecclefia, ut ipfe Pfeudo Ifidorus ver-

»

n

fubortee fünt; zzguit, autnata (ünt (chismara, quam

f

ba $. Cypriau; de pari poteftate Apofítolis conce(fa

?5

inde qüod Sacerdord Dei non obtemperatur, nec

inferuerit. Epiftole Anacleto füppofita , cujus frap-

95

0]( æ

unus in Ecclefià ad tempus Szcérdos, & ad rerh.

"mrfü'

mentum refert Gratianus Di(k 2 1. Can. 12. 1N. Novo,

"

pus judex Z7ce Chrifli cogitatut. ;,

loc aütem

Ceteri , inquit, "jApoffolz cuim eodém (Petro) PAg con-

1

venit

dé quolibet Epifcopo d S. Dsttore pfai

iüinclátüm,

Jortio bouorem &2 potefatem acceperuut.

Et iterum

ita ex ifta Epiftola evidens eft & indubitatüm , üt fBla-

:num

apud Gratianum Dift. 93, Can. LEGIMUS, ex Epift,

ne capére non poffim,

mül

[^y

. quàhide Papendrechtiüis (pag;

a

S. Hieronymi ad Eva

[]

rium luculenter idipfum dog:

358. col r, füb finerr.) poít aliós Curis Romands

ma expreffumelt. :* Ubicumque, zzqui£ , füerit -

!:

detor

alfentatores illid ad foluim prime& Sedis Poatifizedi

» pifcopus five Rome, five Eugubii ; five Conftan:

adiæ

;, tinopoli, five Rhegii, five Alexandtie, five 'Tà-

N.XL

queat. De quà ré plurà dicentur infrj: $. It

j de

s nis; ejudem aneviti , ejufdet eff . &2 - Sacerdotil: ,

Cypriano accedit 8, Alibiofiusin Y:Cor: V, ; Fpif

nf

m m 23

Suppletn, Oper F'an. Efpen. ParsIV.

» 6opus,

,460

ViNpDiCug REsoLuTIONIS DocT, LovaN,

m

3

qipie !

-» COpUuS, 274uit ,. perfonam habet Chrifti: quafi er-

lis dicitur, ite, dócete omnes Gentes , advertere de-

TECESS

'» goante jadicem Chriftum , fic ante Epi(copum,

»

bet veílra Praternitas ; quia accepimns Gezera/e

xj E

9?5

mandatum , o/zzes etiam zo$ id agere voluit, quia

» qui Zicarzus Domini eft, .., . . (abjecta deber vi-

(]Ml]/m

. ». deri, », fcilicet mulier velando caput füum.

Iic

,

3

illis fic omupibus iu communmi maudavit officium , ne-

ponti (

5

textus A

m

;

?9

ceffe eít, ut competentez noftros fequamur aucto-

ibrofii refertur a Gratigno 33. Q:s. Can. 1.

LE

fuos ^

.MuniR. -

.res; (übeamus orzes eorum labores, quibus onmnes

cefforu

Item

Hormisdas Papa in Epift. 25. ad Univerfos

» Jucceffimnus in bonore. ,. Kleec Epift. hahetur 'Tom.

"

3- Conc. col. 614.

;

Hifpanie Epifcopos. ,, Sicuteft CaputEcclefiz Chri-

"

Prini

» ftus, Chrifli autem . Zzcarüi. Sacerdotes, fic & in

Et Nicolaus I Epift, 42. 'T'om, 3

fi ECCI*

» eligendis his curam oportet effe perípicuam., ;,

Rom. Pontif. Quamvis fingularum Ecclefiarum,

of ,

Quinimo confonat publica Ecclefiae vox in feftivi-

??

inquit, Paftor & Epiícopus ac Pontifex D, N. J. C.

4

tatibus Apoftoloru

m; quos operis tui VicANOS eidem

»

qui hanc creavit & redemit, exiflat, ita ut ille ve-

Bon&fa

[

contulifli , pree[Je Paffores.

L

t0,

raciter ac principaliter ifta fit omnia ... fübiturns

»

m

Conformiter ad hanc Ecclefiaà vocem & do&tri-

25

tamen ad colos, hanc Apoftolis commendavit,

namindubiranter profeffus eft Cardinalis Lotharin-

22

ac per eos tamquagn. heereditario- jure, fucceffori-

D]

pretl

"

gus in commonitorio, quod nomine Epiícoporum

»

bus eorum, nobis fcilicer; quos Paftores & Epif-

? EPII

" Gallie Svnodo Tridentinz affiftentium Romam mifit

?»

copos ac Pontifices fuper ipfam conftituit ,. ejus

2?

rovidentie curam indul(it : quatenus pro Parri-

)

celf

meníe Januatio 1563. quod prorfus eíTet alieuus ab ea

» p

fententia, ut. diceret. Beatiffimuni Papam e[fe sotuM

L

us nati Filii, & pro eis conftituri Principes in omi-

aut UNUM . VERUM CHhiSTI |. VICARIUM ; 2510 , inquit;

nem terram, imitatores eorum «eflemus , ficut &

"

Qnitit

omnes &* Epifcopi 69 Curatifunt Chriflà Ficavii : quod

»

ipfius Chrifti, j

Sautli Martyres. €?. Divi Petvi. fucce[Jores. Pontifices

Heereditario ergo jure, nt loqu

untur prefari Pon-

docuevunt,.

,

tifices, omnes Epifcopi Apoftolis fuccedunt, & qui-

[

Itaque omnes Epi(copi Vicarii Chrifti , Chriftus

dem; quinzuucevocantur Epifcopi , "d poffolos olim no-

unus Paítor, cujus illi vices gerunt: multi quidem

tminabaut ;. [ic enim "ApofToli evant , Pbilippenfium Epae

eminel

"

ris p

Paítores , fed qui conftituunt quodammodo unum

phroditus ,. Crete;

um Tituty "ffianorum Tmotbeus,

Paftorem, Paflores ergoilli,inquit Auguftinus Tract.

ur in r. Tim.I

O

h

' 1

fervat E(penceeus "Theodoreti ver-

& Cot

40. in Joan. p/aze Paffores , &€9' utde uNus Pasron?

ba citans: &confequenter Francifcus a S. Clara,. alias

p a

jam dixi Paffores , quia 1uembya Pafforis ; illo capite

Davenportus, eruditus fcriptor, Ordinis Minorum

gaudebaut ;. ab illo capite concordabant , uuo $pivituim

Provincie Anglie Provincialis , dein Regine mag-

li

flola,

Mu Corpori: compage vivelant, ac per bocomnes ad

nae Britannie a facris, in fua 74pologia Epzfcoporum,

UNUM PasromzM pertzzebaut. —| Ex Lib, de Paft. C. 13.

Cap, 7. dub. r, ex $. Seripture arcanisrecte, ait, de-

dite

ft&ä

Qmnues boni Paffores. in oO funt , UNUM funt , illi

Áimiit

duci, Epifcopos intva [uos diffriftus "Apoffolica juris-

pafcuut , Chriffus pa[cit: nam &T ipfum Petrum , cw

di&lioge donari ,

ejusdt

coummendavit oves fuas, quafi alter alteri, uuum fecum

uyivi potef?,

quastuln tiümirum ex jure divigo defi—

Caeterum

4Conll

acere volebat, ut fic ei ovés comimeudaret , ut e[fet ille

Epiftopi füuccedunt omnibus Apofïolis

Caput , ille figuratm Corporis portavet, ideff Ecclefice,

indifcriminatim, totumque Corpus Epifcoporum fuc-

ln

cedit toti Apoftolorum Collegio.

Alioquin nullus

Jalia

& zamquam fpoufus & fpoufa effeut duo im caruem

unDatn.

Epifcopus, quod abíurde diceretur, effer Apoftolo«

hm

Et S. Cypriauus Ep.40, ad Plebem Carthag.. Deus

rum fucceflor, nifi

dutem

qui Ecclefiae a.licui;fä poítolicae effe:

unuseft , 69 Chrifüuyunus , €? una Ecclefia €? Catbe-

pracfectus,

&n

dra una ... unum altare , €9 ugum Sacerdotzuim.

Certo fenfu vomne: Epi/copi

DUQCU

D

E

N

Qmuibus ii communi Apoþb[i& Ecclefía coinmij]?z.

2cavit.

Petri fu?cejüïyfes &

VII. Quare & univerfz Ecclefie, qvua': fimulgre-

IX, Qg'inimoïlicet Epif'copüs Romanus, tanquahl

X

gem unum conflituunt- omnibus 77 comimum Apo-

in Ecclefia primatumtenens, fpeciali jure dicatur Vi-

dit, q

tolis fuere commifTae: : propter quod dicit Cyprianus

carius & fucceffor Petri, tamen Patres & Ecclefiafti-

N

deunir, Eccl.. Paffores oranes funt, fed Grex unus offen-

ci fcriptores titulosillosuniverfis Epifcopis nonnum-

fitoj

ditur , qui ab "Apoffolis ommbus, umanimi confen[ione

quam attribuerunt.

&ort

pafcutur : & Ep, $2. ad Antonian. ,, Epiícopatus

Ita loquuntur S. Ephrem. de laud, S. Bafilii, Conci-

(ibi

» «z7us Epi(coporum tnultorum cozcordi numerofi-

lium VI, Paris: füb Ludov. piol. 3. C, 8, Petrus Blet-

u$

» táte diffufus.

cens. ad Epiít. Eboraceníem &c.

quod

Unde fic unicuique portio gregis fingulariter com-

Quare S. Cyprianus in Epifl: 67. ad Stepbazum Pa-

potoj

Tnifía füit, ut totius tamen curam non negligeret,

pam non dubitavir Romanos Pontifices, jam defun-

a/terc

ita ut omnes Apoftoli dicere poffint z2ud Pauli: 1w-

&os, anteceffores fuos dicere, utpote qui ejusdem

HEmP

STANTIA MEA QUOTIDIANA, SOLLICITUDO OMNIUM Ec-.

Collegii extitiffent Sacerdotes: cum eünim de mifero

[rims

CLES.ARUM 5 üti 1

píe fatetur Bellamüngs l, 4. de R.

ftatu Ecclefiae Arelatenfis propter Marcianum Epifco-

cuffe

Pont. C.25.

pum fchismaticum queftus effer ;; cuivei, inquit, No-

STRUM .6f? confulere &j* fubveuire, FRATER. Chariffime,

i Ep

(j j

- adpoftolis indi[criminatitn fucceffere Epz'jäbpi.

qui divinam cletnentiam cogitantes 69 GUBERNANDAE Ec-

il

CLESUE LIBRAM TENENTES, CXc.

Ex poflea fubdit:

VIIL. Epiícopos antem in hzc Apoftolorum jura

« l

Idcirco enim, fFyater Chbariffime, copiofutn corpus eft

Wun

fuccedere , ex (upradictis fatis pater; fed. & Coelefti-

Sacerdotum, concordia mutu& glutino, atque unitatis

m

nus I. ac poíft eum Nicolaus I. Papa idipfum clariffi-

vinculo copulatumy, ut fi quis ex CorrsGio noffro ba-

m

mnis terminis expref(ferunt.

refn facere €9? gregem Chrifd lacerave €? vaflave teu-

(ui,

Nimirum Coeleftinus in litteris ad Patres Synodi

tavtrit , fubveniaut CXTRRI... C? oves Dominicas im

Ephefing ita loquitur. ,, Docebatille, qui miferat:

Gregem colligzant.

NY

D

Juii

» docebat, qui dixerat, quid decerent, qui in Apo-

Pluribus autem firnilitudinibus declarat idem Cy.

litn

» Ítolis fuisíe confirmar audiri: hac ad orues iz com-

priasus, opitulationem hanc vicinis precipue Epif-

|

» ?üuni Domini Sacerdotes mandata praedicationis cu-

copis incumbere , deinde fubdit : /Vazn etfi Pafores

d

» ra pervenit: bereditarioin hanc follicitudinem jure

multi fumus , unum tamen gregem pa[cimus £? ovss

ingi

» conílringimur ; quicumque per divería rerrárum,

pui

UNIVERSAS, .q1$ Gbriflus [anguiue fuo &7 paffione qua-

» (rum vice, nomen Domini predicamus, dumil- /ivit, celligere €? foveredelzemus. Denique quod prae

il—hiu

w

cipue

Iuir

DisQUistTIG SECUNDA,

461

"ltde

etqle

cipue hicadrem pertinet, fervandut ef , inquit, Aw-

» dilectionis tuze , qua jiähmi Saceräat?i adepta eft

sql

i

TECESSORUM NOSTROROM BrzATORUM MaRTYRUM Con-

» dignitatem , ia nobis placere agnofce, ut non fo-

NELH ET Lücu Logor gloriofus ,.. .. illi exim . , ..

!l, Q

» lum tibi de honoris augmento , fed etiam Arela-

düdo

dandam effe lapfis pacem cenfuerunt &c. En Romanos

» tenfi Ecclefig, cui te Dominu

Pontifices Corzeliutn £? Lucium ty. Stepbazi Pape &

» Inus, nv

z

)

spr?equui:, gaudea-

QUT)

fuos ^4nteceffores nominat

E

L]

0m,

3

falvo Primatu Petri &ch-

Unde & in prexatione feu oratione in ordinatione

cefforum-ejus Romanorum Pontificum.

Presbyteri, quae ab Hezra&o Falefioin notis ad hift.

— Quemadmodum etiam nihilo obítaute

ecrer

reropativa

Eufeb. Ce[ar.- Leoni Papse tribuitur , ita diftinguitur

Primatus hujus; omnibus communiter

Ü

pifcopis cu-

Epifcopalis & Presbyteralis dignitas, ut Presbyterz

iIUm,

ra Ecclefige univer(e a Chrifto commiffa eft: prout

I' J* Co

dicantur fecuudi Pradicateves, €? fecundi smeviti Mi-

lt ve.

poft S. Cyprianum declarat ac docet S. "4uguftizus ad

niftri: ex quo datur intelligi, Epifco

N

B'onifac.-Papam contra 2, Epift, Pelapian, l,1. in ini-

Miniílros & primi raeriti Paftores.

pos effe primos

itüg

vt

tio. * Cum non definant, zz7uit, fremere ad Do-

Quinimo ipfe Pfeudo - Ifidorus, in Epiít, 2. ad R-

minici gregis caufas, atque ad deripiendas tanto

pifcopos ftalie Anacleto füppofita, non dübitavit E-

UA

pretio redemptas oves, aditus undecumque rima-

L

pifcopos fummios Sacerdotes appellare , & co/umzas

ri, commugmisque fit ornibus nobis, qui ungimur

Santle Dei Ecclefig, 2.Q.7.Can, 15.

v ejui

Epifcopatus officio ( quamvis ipfe in ea praeemineas

Ál«

??

. celfiori faftie

Denique nullum jam nomen Pontificalis digniratis

TW

[e]

io) fp

Papz tribuitur, quin olim Epiícopis tributara fuifTa

35

ecula Paftoralis ; facio qguod

Q«

poffum pro tnei particula* muneris, ,

legatur. . Sicipfe Clerus Romanus in Epiftola ad Cle-

rum Carthaginenfem , 2. Inter Cypriauzcas, Epiíco-

Fmire: , Commimfhvi , 'Cbepij&oþzf ,

|Pon.

Omnes Epifcoj)z'

pum Cyprianum PAPAM vocat, & S. Hieronymus ad

À Qi

Jtotnami Poatificis.

"duguflinum Í(cribens Epift.2. 3. $. & 6. eumdem ri-

tulum ei tribuit :

Domino viro Sanélo £2 Beatiffimó

17

Ilj«

: X. —'Sic igitur fümmus Pontifex inter Episcopos pre-

h Ebge

Pas Jduguffiuoy quod plus eft, Epiícopi olim vo-

eminet, ut aliunde quoad ipfüm jus Epi/copale cete-

cati fuere fumimi Pontifices; itain Synodo VI. 'T'ole-

ilbeur,

ris par fit & Frater , ? Cominiffer, £? Coepifcopus,

[i Vete

& Coufi

tana anno 638. Capitulo I. hec verba préemittunt

- Mliag

facerdos, €x. Collega, prout ipfe olim alios ap-

Patres: Conveuintibus sobis H.

Z/patiiav um , Gaäz;cise-

que PoxTIFICIBUS SUMMIS &c,

orum

pellabat, &r,iPkf ab aliis appellabatur,

IDàg-

. lta exempli gratia S. Cyrillus Alexandrinusin Epi-

OFU

ftola, fuo & Concilii Ephefini nomine ad Neftorium

Sententia Davenporti pof I/'zfïqriam.

E-, de'

directa, anno 431. nominat Papam Celeffigum: &

XII. Ex his omnibus confe

.

quens eft, füummum

firite

fimiliter & ipfe Coeleítinus Papa in litteris ad Patres

Pontificem non effe fontem

jJurisdictioni

0 dj

ejusdem Synodi vocat illos Fratrer, & Maximianum

$, qua ex

illo in caeteros Ecclefie Miniftros deriv

etur5 neque

in illius poteftate conftitutum, eam E

afïolis

-Conüamiuopoliranum Pratremts Coepi/copum hlli:'um.

«

pifcopis aliisve

nfue-

Paftoribus pro arbitriofüo , prour e

:pedire judica-

Ira S. Cj;prz'anm Ep. 3. ad Presbyteros Romanos

verit; adimere, vel eosdetn inEccle

fiaitico regimine

nullug

F'abianum Pontificem Martyrio jam coronatum Co/.

)

frllO[(lo

feu adminiítratione impedire: hacq

u£ erudite ofteif

Jeganmifaum vocat: in Epift. y7.. Corzelium, Confacer -

dit Davenportus iz z4pologia Epifco

/)' Ca L] 7- 5-. Ti-

dotem: &in Epift. 67. Stepbagum Papam, fratrem ;

tylaves Epifcopz, ubi demum ita c

oncludir: JVec igr.

:e(fet

& ira omnoes olim Epiícopi & Pontifices fe(e mutuo

»

vezire efl , ul (Eccleie Antiftiteg

) Epilcopalem ju-

.nuncugabanr.,

risdilionep a Beato Petro acceperun

t, fed a CHnIsSTO

j

Dowmwo; binc etiam ab[gue recurfu ad D, Petrum

(ip-

011((2.3: Epifcopi fumtmi &zc&rdote;.

Jo 2 oppofitum nibil iubilente) alios Epifcopos

Jahfíi-

zuere illis fas evat, qui fibi im eisdem

Jedibus fuccede-

um

XI. Iofüper nec fümmi Poantificis Primatus impe-

vent, ficut obfervat vicloria in Reled].

2. de Pot, Eccl.

it Vi

dit, quo minus omnes cum illo Episcopi fint fümmi

de fucceffor. "Apoflolorum pro 1,2.3. propefimem. — Et

[rafft-

at

Sacerdotes & primi Pa(tores, quorum finguli, fepo-

quideim quod. amplius . eff ,

Jubdit pemes ipfos effe tuuc

nf

fito jure pofitivo Ecclefie , pleniffimam habent au-

legem condidiffe,

qua Juccel]oribus buic fituile Preffare

éloritatem

endi & ftatuendi omnia, qu& ad populi

fibi commi

potuifeut. bt

quainquam mibi] bujusuiodi fanxierant,

oncd

falutem judicaverint expedire. Adeo

tamen Épifcopi, quiillis imumediate

Juccefferant , quis-

Bidf

ut $. Oyprianus in Coucilio de haret, Bapr. dicat,

que pvo [ua Diecefi idipfum Petri j

Y

[

ucceffore inconfulto

quod Aabeat omuis Epifcopus pro licentia libertatis &

Janxife potuiffent , rationem [ubju:

d

gi£; QuiA UNus-

t Da«

potefiatis fue avbitrium propriums tamque judicari ab

QUISQUE IN SOLIDUM SUX PROoviNcug Jugg Divixo

altero uon po[fit , quam utc ápfe potef? alterum judicare :

din«

REcrOR ET PasTOR EsST; proptevea tgitur quod imaxi-

rdem

nempe in his quzftionibus, ut opinari f& ait Augu.

2me ad Provincie borum couduceret ,

zd cuique liceret,

inus, qua nondum eleganti(fima. perfpectione dis-

Sed jam inde

feto.

ab Ecclefía aliter decretum eff atque our-

jíca

cuíTa funt, Noratque Rigaltius, Clerum Romanum

nes bujustmodi a&lus. ( conftituendi fucceflorem ) tar-

N0

in Epift. fua ad. Cyprzauum, que eít inter Cypriani-

[

uam arviti declarantur : uulla igitur. vatione fieri de-

Wmt.

€4$ 31 , etiam agnofcere & probare, quod Sanctus

Vent, quod [i fieri contingat , mulius momenti neque

Ec

ille Praefül tum ad Szepbazum Epifcopum Rom. tum

virtutis babendi[unt. | Utrosque etevimtum "dpoffolos,

ad [ubaianum fcripfit 5 in Ecclefiee adminiftratione

ydit

tum Epifeopos oMNES, qmanquam fua jurisdiélione di-

!

T

unumquemque Prapofitum fu Antiftitem habere vo-

vino jure gaudegt , im eadem tamen exercenda fc &2

luntatis fuze liberum arbitrium, &rationem actus fui

&Gu$ fu0$ AD ARBITRIUM ET CONSTITUTIONES Ec-

tll

17

Domino redditurum, : Quinimo hoc amplius, zz-

CLESUE. fubmittere 69 regulave oportuit , ci

us fe uicin-

quit, Clerici Romani dicere non dubitant ; ícilicet

bra €7 fubditos buumiliter profitentur.

t

*

4 1l

quod Epifcopi coz/cieztiam friazt DEo. sou. debere fe

judiei, . ldem docet S. Doctor Epiít, $$ ad' Corne-

.

Hactenus Davenportus þo(ï Vi&toriam, aperte do.

lium,

cens, fic unumquem

| r

que Epifcoporum Ecclefiz fuae

Epi(copos fummieffe Sacerdotii etiam S. Leo Papa

jure Divino conílitut

um e(lé Reétorem , ut in ea ad-

Eplf

ingenue fatetur Ep. 37.al, 90, ad Ravennium Epifco-

^

miniftranda, oumef, ne Petri quidem fücceffere ex-

onti

pur Arelatenfem, gratulabundas adjicieas ; (ummi

ov

cepto, folius Ecclefie avbitrio ? Couffitutionibus (ub-

illius Sacerdotii dignitatem nona Pontifice, feda Do-

mittere fefe & regulare teneatur,

[

miuo illicommunicatam, « Proveétionem, inquit,

n

$07

E

*

462

ViNDpicue -ResorurIoNIs. Docr. LovaN,

fiwt

Solvituy objetlio de pafcendis agis

jedtinz, . Nam neque Eccle(ia illam ad hanc Dicece.

05

patu

M s ovibus.

fim peculiariter pre ceeteris ordinavit feu deftinavit ;

neque eam ipfi voluit refervaram. — Supererar igitur,

bi

XIII. Sed objiciunt adverfarii, Chriftum commen-

ut ratione prerogativa , in perfona Petri a. Chrifto

daífe Petro omnes agnos, omnesque oves fuas paf-

acceptz, iftius Diaecefeos aut Ecclefiae Paftor dice-

cendas; id eft, non folum Fideles quoslibet de ore-

retur ;. aft jam oftenfüm eft, univer(àm Ecclefiam to-

tumque gregem omnibus communiter & ex squo

Y

ge, fed ipfosetiam inferiores Paítores & Epifcopos,

Epifcopis, quantum e(t ex vi miffionis Chrifti, com-

opm(

Refpondeo ( neple&a diffincliuncula inter yoc.,es

miffum effe, omnibusque communem omnium Éc-

vudin

Pod&

agnos £? ovef , quz in SS. Scripruris indifcriminarim

clefiarum curam incumbere, omnes pari poteftate

tribuuntür ormnibus ad Chriíti grezem. pertinenti-

.inflru&tos, ut, ubi charitas aut neceffitas. exegerit ,

flitt

del

bus) in Apoftolis atque Epiícopis Ecclefias Catho-

pal'ricpxlaribug quibusyis Ecclefiis fugpe.t.iasfemnr.

icae duo in confiderationem venire; primum., quod

ftor

finr Paftores & Chrifti in munere Paftorali Vicarii :

Si Romani Pontifices in celfiori 'f'þve)c»ula ('pr.æüden.

Secundum quod etiam oves Chriíti & pars gregis:

tes, atque invigilantes Ecclefiee Batavice , paftora.

qUO(

ibi preefident, hic vero pares funtFratribus : uti tan-

tüm

lem pro neceffirate curam- impenderint,- Chriíti man-

ta luce Doctrine plebi fuze S, /uguffinus. expofuit ;

dato de pa(cendis ovibus Petro commitlis pro mune-

rsp

nempe in L. de Paff. Cap. . aciterum in L. de ovil.

re füo obfecuti funt; fed non propterea ftatim illius

poa |

Cap, I. ideminculcans ait: Zuo quedam iu zobis (E-

Ecclefiae proprii feu ordinarii atque iinmediati Paíto-

Vi

At

iC

defi

pifcopis) effe coufiderauda ; unum quod. Chriffiani fu-

res effecti funt: quinimo vel in hoc eorum Paftora-

:u5; alterum quod prepofiti [umus: quod ergo prepo-

lis cura emicuit, quod ifti viduatee Ecclefize.proprios

Lum

1 l

Qu

fiti fumus , züter Paffores deputamur , fi bomi [umus:

Epifcopos dederint; .. Quemadmodum olim SS. E-

quod autem Chviffiani fumus, $g Nos voniscuM ovss

pifcopi , Athanafius , aliique Paftoralem follicitudis

Íonu

SUMUS; & Serm. 340. Fobis enim fum Epi[copus

nem exhibuerunt remoritfimis: etiam Ecclefiis, quze

&o

vobifcum fum Chrifliamus , . . . .

$2 ergo plus me de-

ipforum opeindigere porerant, pracipue quod àd

lecfat ; quod vobifcum emptus fumm , quam quod vobis

illas proprios Epifcopos ordinarent; probe intelli-

prapofitus fum , tunc ut. Dominus pracipit , ero.abun-

gentes, fibi ita cunétarum follicitudinem Eeclefia-

dantius vefler [ervus , ue angvatus fim pretio, quo ve-

rum incumbere , ut tamen cuique füa gregis portio

X

fler meraui e[fe confervus.

Et hac quidem difítinctione

peculiariter effet commiffa , cui tamquam proprii ,

j

luce clarius objectiuncula dispellitur,

ordinarii, & immediati. Paftores peculiariter invigi-

ermai

larent, & cqnüanter adhererent.

Tf

Porro ficuti omnes Epifcopi , zz qwantum over

(o p

Chrifti, debentfe fübmittere Clavibus Ecclefize, quas

Fiduate effimantur. Ecclefie donec proprium ac pecnu-

Pon

per Miniftros fuos exercet, ita & fummus Pontifex,

liarem babeant Paflorem.

l

i quautum ovis , indiget aliorum facro miniflerio &

cura Paftorali, cuife fubditum lubenter humiliterque

XVI. Qiare dum pro Ecclefiis propräo Epiícopo

1,1i

agnofcit. Quin & ipfs Petrus in quantum Apofto-

orbatis folliciti erant vicini Antiftites, vel etiam Ro-

lus gregi praepofitus gregem pa(cebát; fed in quan-

lp

mani Pontifices , eisque. Paftoralem opem praebe-

lend.

nd

tum Chriftianusunus erat e grege, oviserat, pafcen-

bant, easdem tamen tamdiu viduaras efle ee(timabant

» f

dus erata Paftoribus gregis, fpirituali pabulo indige-

atque dicebant, donec iterum proprium illa Epifco-

f

bat, indigebat Sacramentiis, indigebat adhortatione,

pum & Paftorem ordinarium obripuiffent, imo pree-

imo & correptione cum effet reprehenfibilis, Sed

» IK

cipuam fua follicitudinis partem in eo conflituebant,

c

tamen 27i dictum fuit : pa/ce oves 12eas , ut fcirent

ut hujufmodi Ecclefiis de proprio Paftore provide-

fe unum Paíftorem effe, & oves univerías unanimi

y li

*

rent. Siauremrales Ecclefie , quibus follicitudinem

»1

füam impendit Romanus Pontifex, nihilominus 7-

'con'fepüone pafcere debere,

Ho

duate reputantur, non eít per confequens Roman.

»€t

Sumima bujus $.

Pontifex illarum ordinarius & proprius Paftor.

»1

»!

XIV. Summa eorum, quæ'in hoc $. hactenus ad-

ducta funt , eft, quod Dominus promittendo Petro

»€

Eadem . Diecefis uon r)dmz'ti*it duos Epifcopos

))P

claves, & precipiendo illo pafcere oves fuas , non

conftituerit íummum Pontificem fontem omnis juris:

ordz';mïif);.

? n

n

dictiohis, ex quo ea in Miniftros inferiores derive-

XVII !diþf'um patet & exeo, quod fi Rom.-Pon;

tur5 fed ipfam Ecclefiam fponfam fuam , quam Pe-

tifex per illud , pa/ceover mear, conttitutus effet Or.

l

trus figuravit : quod omnes Epiícopi in perfona A-

dinarius Ecclefiarum ; ex hac prerogativa non exci-

poftolorum a Chrifto aceeperint parem poteftatem

d

deret per ordinationem atque incardinationem pro-

pafcendi gregem, fub auctoritate tamen Martris Ec-

prii Epifcopi ; atqueadeo jam duos proprios Epifco-

plen

clefae , quz a fponfo fuo divinitus edocla unicuique

def

pos & Ordinarios haberet una eademque Ecclefía;

»ü

modum & ordinem minifterii fui exercendi prafcri-

quod Canones non permittunt, & inter alios, Ca-

bat : quod idcirco falva preeminentia primaze Sedis,

y u

non $. Synodi Nicenz fieri non. poífe fupponit.

omnes Ecclefiae Anüftites eque fint Chrifti Vicarii,

Quare S. Cypriagus , ut probet INovetianum non ef:

)C

qui totius gregis pro fua quisque menfura curam ge-

fe Epilcopum Romanum, adducit Epift, 52. al. j5.

hn

rant, omnes fuccedant Apoftolis, omnes Duces, &

legitimam ordinationem Corzelii jam ante factam,

Arietes 'gregis ,

rima membra Paítoris, fummi

& fubdit , cum pof? primum (Epitcopum) fecundus

m

Sacerdotes , 'Cop(acerdotes, Comminiftri , Fratres.

effe mom po[fit, quisquis poff unum , 4ui folus e[fe

fim

debeat, faéius efü, mom jam fécumdus ille, fed Nux-

N

LUS eff.

Item. Confeflores Rome | confi(tentes,

Conclufio quod R, P. tton [it ordiuarius Paftor Ecclefiee

quorum verba Cornelius Papa (cribens ( Epift, 46..

tel

Ultraj.

al 49.) ad Cyprianum recitat & extollit 5 zec enim

zgnoramus, inquiunt, uzagm Deum e[f?, unum Chri-

XV. Atque hicluculenta demonftratione conclu-

Jtun effe Domiuum , quem coufeffi fumus. unum Spi-

do

ditur, Romanum Ponrificem non effe proprium feu

vitumi Saufium, UNUM EriscosuM in Catbolica Ec-

órdinarium &immediatum Paítorem Dicecefis Ultra-

clefia e[fe debere. Ergo non admittit gadem Ecclefia

: five

Disoutisrrio SEcUN»A.

.463

)læa

five Diccefis duos proprios & ordinarios Epifco-

cic habere limites (aos. Non enim pro lz'bz'i*u, U

UT

pos, eriamfi fingeretur, alterum alteri effe fübordi

4uit, pote(t Papa jurisdiflemem in omnes pev fe vl

Bilip

naturm,

alios extraordinarios pa(fm. exerceve , fed folum. duim

Fi&u

J'ubefl meceffitas ex: defettu Ordinaviorum infeviorum,

Ice.

m de äe?o Fica

s

vel dum appavet evidens utilitas Ecclefie. — 1ra ut. ex

m .

Extaflz)atur fgmentu

Rovenii.

riatu Sasboldi &

hoc ipfo loco pateat; quod fecundum Gerfonium R.

Vg

Pontifex non fit proprius, immediatus & ordinarius

COm.

XVIIl. Vana igitur ädVerfäriomm commenta ('unt

Paftor fidelium aliarum Dicecefium ; ficuti nec Me-

n E.

opinantium, Romanos Pontifices ex fonte, & pleni-

tropolitanus eft proprius, immediatus & ordinarius

t(lte

tudine fug jurisdictionis tantillam in Sasboldumatque

Epifcopus Comprovincialium. Ecclefiarum , etiamfi

Bir,

Jtovenium particulam derivaffe, qua dumtaxat hi con-

extendatur poteítas Metropolitani fzper omues iuferio-

n

ftituri fueriat S. Sedis in Epifcopali munere apud fi-

vet, dum fubeff neceffitas , ex defetfu Ordinaviorum

deles Batavos Vicarii, jure proprii ac ordinarii Pa-

inferiorum.

liden.

ftoris apud Romanos Pontifices remanente,

Ulterius,

fi Papendrechtius T'extum Ge.ijfonis (2)

lon.

Cujus rei abfürditas infuper vel ex hoc oftenditur,

in ipfo fonte infpexiffet , reperiffet quasdam vocu-

Than

quod ipfe Epifcopus proprius & ordinarius, nontan-

las, quaeGerfonis propofitionem reftringant, a'Tho-

TIüne«

tum debeat per fin

2ulas Diccefis (; Paracias Pafto-

f

f

maffino omiffas, INam Gerfon dicit; plenitudinem

ilus

res perpetuos con

ituere, verum etiam ipfe in. pro-

potelftatis Ecclefiafticee fic proprie, uti ipíe explicue-

pria Dicecefi refidere, (1) eamque identidem per fe

Jr(lo.

rat, füumpram non poffe effe de lege ordinata nifi in

(lon.

vifitare, & in qua parte. gregis cura fua Epi(copalis

unico fummo Pontifice formaliter £? fubjeflive,

defiderari poffet , illuc ex vicino accurrere.

Quze

Driog

quas duas particulas omifit "Thomaffinus; cum per

$ E.

tum in Romano Pontifice refpectu Ecclefiae Batavicae

illas lectori in cogitatiopem venire polfit, a Gerfone

locum non habeant, neque habere poffint, planeab-

Itudj

reftringi illam , quam dicit in Rom, Pontifice repe-

Íonum eít dicere, illum effe illius Ecclefise proprium

riri, plenirudinem poteítatis, faltem quoad modum,

que

& ordinarium Paítorem,

i d

ntelli

Reperifet etiam ibidem Confid. X. ubi Gerfonius

Jelia-

So]vitur o'ïij'eäfz'o formata ex textu Ger fonii.

ex profeíTo agit de plenitudine illa Poteftatis Papalis,

di(tinguendam efTe eam plenitudinem, quam Petrus

Otti)

prii,

XIX, Unicum ülpcräü, quod a Papendrechtio ob-

pro feé fuisque fuccefforibus a Chrifto accepit, ab

jectum refellamus. Nimirum, quod Gerfon doceat

alia quadam plenirudine poteflatis, quae Rom. Ponti-

INl

errare eos, qui dicunt Papam non elfe zmmediatum

ficibus lapfü temporum ex favore Ecclefiee aut etiam

Pafforem fidelium omnitio ommiut ; quodque plenitu-

Principum adauéta füit. , Ad differentiam , zgquit

do poteftatis effe non potfit, nifi in unico fummo

?9

Gerfon, poreftatum vel jurisdictionum, qua fuc-

bt

Pontifice.

?)

cefloribus Petri potuerunt convenire, . . . . ex

]pfe 'Textus Gerfonis, prout legitur apud Tho-

L

ipfius Ecclefiae feu Conciliorum Generalium favo-

màífinum de V. & N. Difcipl. parte 1. l, t.. Cap. 6.

»

c0po

rabili conceffione. , . hanc autem diftinétionem,

j Ro

n, 18. ex quo Papendrechtius eumdem textum citare

?5

pergit ibidem, non attendentes aliqui, putaverunt

fe profitetur , fufficit opinioni adverfariorum refel-

39

qbe-

omaia, qua nunc fummis Ponrificibus conveniunr,

lende. ** Plenitudo poteftatis Ecclefiee, zzquit Ger-

95*

competere ex primaria Chrifti inflitutione

jbant

**

fonius, fic proprie fampta , non poteft effe de le-

»

, &/im'

yco-

mutabili jure Divino ; quod falfum eft. ;,

ge ordinata, nifi in unico füummo Ponrifice.

XA.

prae

9?

l'oquin Ecclefiafticum regimen-non e(Tet Monar-

Datfy

Reperiffet infüper Papendrechtius ibidem paulo

93

chicum . , . nec tamen plenitudo pote(tatis Papa-

inferius , ex fententia Gerfonis , Ecclefie majorem

vide«

*)

lis ficintelligenda eftimmediate fuper omnes Chri

inem

quam Papze competere aüctoritatem , cum Ecclefia

»

ftianos, quod pro libitu potfit jurizdictionem in

non tantum Papali dignirai füperaddere poflit no-

!

[*

?9

omnes per fe vel alios extraordinarios patlim. ex

vam quamdam poreftatem vel jurisdictionem; verum.

fman.

9?

ercere : fic enim praejudicaret Ordinariis, qui jus

etiam leges feu regulas prae(cribere, per quas aucto-

»

habent immedietum , immo immediatiffimum,

rias R, Pontificis in uíu. füo moderamen accipiat,

35

fuper Plebes eis commiflas actus Hierarchicos ex-

refert enim benedicens Deo, jam declaratum decre-

LE

ercendi, Extenditur igitur plenitudo porefítatis

tumque effe per Sacrofanffum Conffautienfe Concilium,

)

Papa fuper omnes inferiores, folum dum fubeít

quod zcumenica Synodus habeat au£foritatem pra-

neceffitas , ex defectu. Ordinariorum inferiorum,

Jeribere leges feu vegulas , fecundum quas plemitudo Pa-

vel dum apparet evidens utilitas Ecclefise. ,,

Dort

palis nou quidem in fe , qua femper eadem ef . fed ia

ufu fuo moderatida, vegulaudaque eft.

Or

Imprimis non obfcurum eft, Gerfonium hic agere

eXC

Reperiffet denique mox poít verba , de regimine

de poteítate quoad exercitium, cum quo flat , quod

Monarchico, que Thomaf(finus defumpfir, alteram

Droe

plenitudo poteítatis quoad proprietatem fit penes Ec-

Gerfonii conclufionem ( Concluf, 3.) ubi nota

t

l-

Íco*

clefiam, qua per Miniftros fuos illam exercet :. Ple.

nirudinem pote(latis principalius , modo fuo, e

d

ein

(

» nitudo ; zzquit , poteflatis EcctEsus , fic proprie

Eccleíia quam in fummo Ponrifice.

* Non eodem

r

» fumpta, non poteft effz de lege ordinata nifi in uni

» modo, zgquit, (3) eft pleztudo Poteftatis Ecche

yniti

» «o fummo Pontifice. ,,

» fiaflice in Papa & in Ecclefia. Fatendum eít ta-

| o

Quomodo dicitur f/egitudo Poteflatis EccvEsus,

» men quod eít utrobique , & principalius in- Eccle-

,

f

nifi intelligatur poreftas Ecclefiae propria & penes ip-

fia fuo modo ; & hoc quadruplici refpectu, (cili-

lTl

fam manens: nimirum quantum ad proprieratem ip-

cet indeviabilitatisac indefectibilitatis, exten(ionis,

nduf

fam, licet exercitium illius re

.

periri non quïït nifi in

regulationis , & generalis obligationis , cui fubji-

j

Ecclefie Miniftris ?. -

citur etiam idfe Papa tatnquam. Impevatrici Jpoufee

Deinde fatis fignificat Gerfonius plenitudinem po-

??

VU

Regis fumimi , qua.poteft condere Canones & di£.

105

teftatis Papalis nequaquam effe ralem , ex qua tam:

2

finire, etiam(i fuerit Papa prefens . . , dicit enim

uam ex fonte jurisdictio aliorum Epifcoporum &

46

P

Bonaventura parte Vl. C. $. füi Breviloquii ex

I,um

altorum adinffar rivuli .derivetur : quandoquidem

di&tis Auguftini : S/e zgitur. Baptismus poteft effe

??

hr

doceat, hanc ipfam plenitudinem potöüatis Pontifi-

extra Ecclefiam , mumus autem beatee vite zon zif

(» iUÍYA

j

(:) Vide fupfa $. r. Num, V.

!

(2) Tra&. de poteftate Ecclef. to. 1.

lt

L]

þ, 145. n(')vzlxo-w :: 1:1:,.2?9. confid, x.q, :

(3) Trä&f de Poteft, E,c-clefiäü. & orig. juriþs. Edit. Da Pin, tcm. 2. col, 22 5.. & feqq

&62

ViNDICIE ReserurtoNis Decr. Lovaw,

»

» intra Ecclefiam Wp'e;w'frzr, que fupra Petram fua-

»

ubique per feinvigilare & negotia expedire porbran't,

» data ef , qua ligaadi €9 [oloendi claces accepit: bac

conftituebant variis in Regionibus Jzcarzos, qui po.

» eff una, qu& tenct 9 po[fidet omuen fponfi fui €?

teítatem Patriarchalem Romani Pontificis vice exer-

pO

I

» Domini poteffatem. $, €&c.

cerent, eosque ut negotia majori cum auctoritate &

Hac futfficiunt ad oftendendum , quam perperam

Tplendore expedirent, & perfonam ipfam Patriarchae

fini

t j

j

nitatur Papendrechtius Gerfonium in fuas partes tra-

feu Pontificis reprasfentarent, Pallio ornari volebant.

here; hifce Refolutionis Do&orum Vindiciis tanto-

Quinimo ipfa tandein Pallii conceffio abiit in caere-

p !

T

pere fävenæm—.

moniam, que Zjcarii Pontificii inltitutionem figui-

ficarer.

R«

$.VE T.

Ep!

Porro cum ifti Z;carii Sedis Apo&olicæ non habe-

rent ipíam plenitudinem poreftatis füi Principalis,

tdus

O/Iendi-t&ï , opinionem ddoev[aviorem de plenitudine

qUO

fed folum effent in partem follicitudinis vocati , &

Potefiatis Pontilicie pofferiovibus feculis induttam

aliunde non fat accurare diftingueretur dienitas Epis-

——

U

fuiffe ex: fimifivo iutelle&du diGorutn. $. Leonis , &?

frai

copalis a prarogativa Vicarii Apoftólici ; fen(im ef-

quibusdam p[eudo rionumentis a G atiamovelatis.

fectum e(t, ut Romanus Pontüfex a quibusdam Ca-

ex

noniflis reputaretur habere per totum orbem Catho-

B

Opinio Adveríariorum.

licum | plenitudinem

oteftatis, & ceteri Epifcopi

Do

&

o

dumtaxat in partem

tur.

llicitudinis vocari æ&imaren—

. J. Superiori $.. vidimus non tantum opinioni ad.

verfariorum nihil roboris ex Evangelio accedere, fed

ea, qua indedepromuntur, eamdem potius deftrue-

Tnnocentius II primus affertor Plenitudinis potefatir

re.

Se. XHA.

LU

. Nunc disquirendum , an ex Epiftolis íummorum

Th

P

r

ontificum in decreto Gratiani relatis aliquod funda-

IV. Hancopinionem primus e Pontificibus Roma:

n

mentur habere poffint opinandi, quod omnis juris-

il/

nis, uti creditur, expreffis terminis propofuit Inno-

dictio fpiritualis refideat in. Romano Pontifice tam-

centius Ill. & ranquam indubitatam afferuit in Cap.

Ho

quam in uberrimo quodam fonte, a quo veluti in ri-

IV. & br usu Parri, ubi effirtnat , folum Roma-

64

vulos fparfa in inferiores Ecclefie: Mini(tros derive-

num Pontificem Pall/o uti ubique €? femper , alios au-

tut, ia ut Romanus Paontifex univerlis Epifcopis &

tem Antiítites nec ubique nec femper, hac fübjeétara-

Iu5

Pa(ítoribus omnem, qua pollenr, auctoritatem, pro

üone; * Quoniam ( Romanus Ponrifex) affumptus

nE

fupremo fuo arbitrio commiferit , & jurisdictionem

» 6f im plemitudinan Ecclefiaffice poteflatis , quie

te

cuivis ,, liberepoffit, prout Ecclefiae regimini magis

?

per PALLiUM fignificatur: a/z autem eo necfemper

qui

» Videritexpedire . . . , adimere, eamque jure fuo

nec ubique, fed in Ecclefiafüa, in qua jurisdictio-

» [ive per feipfüm exercere, five alteri fuo nomine

»

nem Ecclefiafticam acceperuntcertis debent ut die-

fer

» exercendam demandare. ,

Hac enim fünt fenía

39

bus, quoniam vecaftz fumt im partem folicitudinis

n0.

& placita (1) adverfariorumr, in quibus proprie to-

209 in plemitudinem poteflatis, ,,

fed

tius controverfia cardo vertitur.

Ex quo contextu certum apparet , Innocentium

Caf

MI. attribuere fibi volui(fe eam poteftatis plenitudi-

qu

Opinionis "ddvevfaviorum orig

nem, quz Romano Pontifici fit propria, & quae, li-

fet

Decretalibus.

0 ex. faæf,

cet ab ipfo in reliquos Epifcopos derivetur, feu pro

do

parte coiiimunicetur, integra ramen fem

n

(0)

1I. . Aft refpondemus , hujusmodi affertiones SS.

quafi in perenni fohte refideat.

per m ïpfo

|

Patrum Decretis & priftine Ecclefize Difciplinz nul-

Quod idem ipfe Innocentius clarioribus adhuc ter-

ii

latenus convenire: illamque, quam adverfíarii prae-

minis expreffit L. 1. Ep.350. wubi ita loquitur: Sic

i

tendunt, poteflatis Papalis plenitudinem, per V1l. &

L

3

Apoftolica Sedes inter fratres & Coepiícopos no-

r

amplius fecula, plane ignotam fuiffe:* neque toto illo

LE

ftros Paftoralis difpenfavit oneris gravitatem; fic

tempore Romanos Ponrtifices eam fibi vindicafle.

ta

» €os in creditee fibi folliitudzzis partem affamptit

Y

Sed illud ultro concedimus , hanc poteftatis pleni-

9

ut nihil fibi fubftraheret de P/enitudine Poteflatis. ,

tudinem auctoritate falfarum Decretalium , ac notan-

ii

fw

ter Decreti Gratiani fenfim Romano Pontifici a qui-

Nequaquam obfcurum eft , hac loquendi formu-

busdam Canoni(lis attributam fuiffe, ipfosque dein

p

la Innocentium IlI, indicare voluiffe, quod plenitu-

MU

Pontifices eamdem fibi , tam

do Ecclefiaflicae Pote(tatis & Paftoralis foilicitudinis,

fona Petri datam, afferuifTc.

quam a Cþri(ïo, in per-

W

feu cure animarum itain Romano Pontifice tamquam

tl

uberrimo fonte refideat, ut ad omnes totius orbis

Ex Pallii conce[fione.

p

Ecclefias ordinario & proprio jure fefe extendat, eam-

YO

que ipfe poreftatem , & curam animarurn ubique ter-

.. HlI. Acceffit ad ftabiliendam hanc quorumdam Ca-

rarum , prout expedire viderit, per íe poffit fideli-

[l

D

noniftarum opinionem ufitata jam olim concetlio &

bus impendere: fed quia ubique prafens effe non va-

xoftulatio Pal/zi a Romano Poatifice; imo illud ipfüm

let, neque eam curam univerfis perfonaliter exhibe-

Q

poítulandi & non ante Epiícopalia exercendi quam

re, ut ait in Epift. 345. item 496. idcirco hujus fol«

concederetur Metropolitanis injeéta fenfim obligatio.

licitudinis partem aliis per varias Regiones Epiícopis

bt

Nempe Palliutihoc, uti jam füprainfinuavitnus, cre-

de

communicet, ipía interim plenitudine poteftatis (five-

ditur primitus fuiffe ornamentum Zrperiale, quolm-

follicitudinis Paítoralis formaliter ac jure. proprio in

Y

peratores, pro fuo erga Ecclefiz Primores affectu

H

Romano Pontifice perpetuo remanente.

& veneratione Patriarcbas voluere condecorari. Pa.

»

triarchee autem ufum Pallii communicarunt quibus.

DI

Atque hoc ipfüm alibi afferit idem Innocentius ab

dam fui Patriarchatus Metropolitanis, tamquam Pa-

Anonymo citatus pag. 232. ** Romana Kcclefia,

»

triarchalis (uce poteítatis Picarizs. — Atque ita Romani

» inquit, retenta fibi plemitudime Potoflatir ad im-

t

Pontifices, quibus ramquam Patriarchis in Occiden.

» pendendum laudabilius officium. Paftorale, mul-

t& fpecialis incumbebar follicitudo & füperintendentia

» tos in partem /o/Zlicztudimis evocavit, fic f(üum dis-

D

fuper ornes Patriarcharu; fui Epi(copos, nec tamen

» penfans onus in alios & honorem, ut mibil fue

[

f

)

Juri

(1) *Andäym. pag. :3:. in fine

[

465

Dtsqusrnq SECUNDA. -

)terant,

» juri fubflraheret., nec juri[di&lionem fuam in aliquo

VIL. di&áumLeonis in Epift. ad AnataGiumiintellexit-

dU po,

» minleret. s.

fe ,. prout intellizi debere.jam.diximus,. de.przroga-

' X

. Vix dubium

, quin Innoc&ntius Hf..& 'vä'rii alii

tiva l'icariatus dignitati Epifcopali fuperaddita;, quz

lttee

poit ipíum Romani Pontifices in hanc de plepitudi-

prerogativa in eo fita erat,, quad Epifcopus Thefía-

tl

W

ne poteítatis opinionem & affertionem indudi fue-

......

lonicienfis quzdam (fupereminentia jura Patriarchatus

lebamr.

rint auctoritate eorum, . qua tum fuppofititia, tum

R. Pontificis, : uti convocare Synodos, (imilesque

I u

truncata & inalienum fenfum detorta in (uacolledtio-

majores cauías pertraQare, co

.

mmifïione'vic,aria ex-

ne congelffit falfarius ille, vulgo. I(idorus Mercator,

erceret.

^

li.

& poftmodum in.Decretum faum retulit Gratianus.

Ac proinden

ihil folidi, prout Baluzius notat , lo-

habe.

Reducuntur autem hzc precipue ad tria fragmenta

co fuüpracitato, exfculpi poteft pro prateníailla ple«

pl

Epittolarum,. quibus probe.femel explicatis aut refu-

nitudine poteftatis & jurifdi&ionis , quafi ex Pontifi-

UT

tatis, omnia. deinceps illis nixa (ive. Canoniftarum

ce, uti ex fonte, in cunctos inferiores Eccle(ia Mi-

quorumdam, five rccentiorum aliquorum Rom, Pon-

niftros derivate, quandoquidem S. Leo ibi minime

I ef.

tificum; afferta fponte fünt ruitura. Primumiítorum

loquitur de przeminentia Romanz -Sedis fuper om-

i Ca.

framentorum defümptum eít ex S. LeowE; alterum

nes totius orbis Ecclefias, fed tantum de fpeciali ju-

Catho-

ex.Epiftola fub nomine ViciLu Pape, & Tertium ex

E

.

re Patriarchatus & de ejufdem exercitio, quod Ana-

íftafio commiferat: Oflendam , inqui: . aluzius ,. Leo-

pifcopi

Pontificis.

piftola, qua extat füb nomine ;ujufdam GREGORII

nem non cogita[fe hoc loco de. fuprema au&toritate Rom.

u

Sedis in univerfum , fed tantum de poteflate quce Se-

.. S.Leo nozz favet opinioni'ädverfariorum.

di Apo[lolicee competebat in Provinciis Ilyricianis, in

rfati

cujus poteflatis exercitio vices fuas .Ana[la[io tribue-

: V ïmprixþis ïïädue fcribit S. Leo Magnus inþEpiPr-.

rat, ita tamen, ut ab eo vocatusfuerit in partem fo-

12. (al. 84. anno 445.) ad Anaftafium Epifcopum

licitudinis, non in. plenitudinem goteflatis ;. illius ni-

Romt.

Theffalonicenfem in hzc.verba: Vrcks enimno[tras

mirum Exarchice vel Patriarchalis, quaz fpeciali ju-

inno.

ita tuce credidimus Charitati, ut in PARTEM fis voca-

re vel confuetudine competebat Romano Epiícopo,

tus folicitudinis, non YN PLENITUDINEM PoTESTATIS.

] Capa

Hoc frament

non titulo Primatus füi, qui ad omnes fe Eccefias

ROm«

£.

um Epifítola S. Leonis legitur C. 3. Q.

protendit, fed jure Exarchatus vel Patriarchatus in-

6. Can. 8.

D

tra.certos fines & terminos conclufi.

I0$ U«

Verum

fi

d

j integram 'L;efonis- Epiftolam .falíüs Iido-

.. Ulterius habetur, nulla fpecie veri ex dicta S. Leo-

rus,. & eum fecutus Gratianus retuliffet , Profecto

nis erui poffe, quod pratenfailla plenitudo potefta-

LUA

nequaquam ea freti pofteriores Pontifices, & notan-

- que

tis, que a íaummo Pontifice tanquam afonte in uni-

ter Innocentius III. illam plenitudinem Poteteftatis,

veríos fcaturiat, a Chrifto fuccefforibus. Petri con-

emper

quam adverfarii pretendunt, fibi vindicaffent.

ceffa füuerit,; cum & praeminentia Patriarchalis fit

dicio.

Evidens .quippe eft, quodin illa Epiftola S. Leo

humuanz inítitutionis, & Patriarchatus , Romani Pon-

u die

fermonem .dinrgat.ad Theffalonicenfem Epifcopum,

tificis, tempore S. Leonis, nequidem pertotum Oc-

m

non quatenus particularis illius Dicecefis Pa(torem,

cidentem fefe extenderet; & eodem quoque jure in

fed quatenus Apoftolicz Sedis per Provincias Illyri-

Oriente gauderent Sedes Antiochena, & Alexan-

ntium

canas /jcarium ;.nam eutmdem oorripit, quod in ea

drinas prout hzc omnia oftendit Ludovicus Dupin

nitüdi«

qualitate limites fuze commiffionis zmrmodice excefif-

L!æ, li'

fet, Atticum Epifcopum Nicopolitanum, ut Syno-

in fua Difciplina Ecc-leþq]ïica.l

" pro

do a fé convocate prefentem fe exhiberet, atrociter

Explicatur. alius löci;f S Leonis;

Q i/pfo

cogendo.

$

Nempe cum

e3 ztate Romävnus Pontifex iurä dig-

i bt Audverfimi doalium Idcifith S,- Len-

[;Mi^g

nitatis fuz Patriarchalis exerceret non modo in Re-

nis nimirum ex Epift. 10, (al. 89.) Ubi omnis ju-

r: Sic

giones füburbicarias, fed etiam per Illyriciim, pu-

riídictionis fpiritualis.fons videtur.in Petro confti-

08 10

ta ordinare Metropolitanos , Synodos convocare, &

tui; hujus, inquit,. muneris (i.e.Evangelica prae-

; fic

majoris momenti;negotia componere, committebat

dicationis) Sacramenitum ita Dominus ad omnium

mpli[ y

iftorum,per Illyricum agendorum folicitadinem, li-

Apo[tolorum officium pertinere voluit, ut in Beatil[imo

AUR

mitatam tamen, Epifcopo Theflalonicenfi tanquam

Petro Apoftolorum fummo; principaliter collocarit, G9?

fuo in hac parte juris Patriarchalis Vicario, adeo ut

ab ipfo quafi quodam CaeirE dona fua velit N CoR-

ormu-

is res difficillimas ,' qux in Provinciis haud facile

lenitu

PUS OMNE MANARE; vel uti ante legebur, Dona fua

componi poffent, fecundum prafcriptas fibi regulas,

velut in omne corpus diffunderet.

Etfíerm.3. in Die

1dinis,

ad Principalem füum, (ivead Pontificem Romanum

anniv. fuz a(fumpt. C. 2.: Si quidicum eo (Petro)

nquam'

tanquam Patriarcham, referreteneretur. . Atque eo

commune cteteris voluit effe Principibus, numquatn

Orbis

plane fenfu fcripfit Leo Papa.ad Anafta(ium, quod

nifi per 1PsUM dedity quidquid aliis non tiegavit.

, m

vocaftet illum in partem folicitudinis, €3 numin ple-

Sed hzc convenienter exponuntur eo fenfu, qui

uect

nitudinem pote[latis. — Prout latius exponitStephanus

apud S. Cyprianum reperitur, nempequod Chriítus

fdeli

baluzius in. Appendice ad l. $. Petri de Marca de

principaliter in Petro collocarit dona fua, qu& a^

on v

Concord. Sacerd. & Imp. Cap. 26. N. s.

ipfo quafi quodam capite velut in omne corpus diffun-

xhibe«

Hunc fenfum aperte confirmant ea, quaz Baronius

deret, & per ipfum cateris quoque Principibus con-

g [ol:

ex P'etro Bibliothecario refert ad annum 1074. n. 3

cefferit: id eft in Petro tanquam Apoftolatus prin-

[copi$

de Legatis Gregorio VII. ad Henricum Regem Ger-

cipio feu exordio, & per ipfüum tanquam exordium

j iv

manix: volebant illi Au&toritate Apoftolica convo-

íeu Typum, qui totum Apoftolorum Collegium,

care Synodum, íed hoc

o i

* nequaquam permifit al-

quin & univerfam Ecclefiam, dum Claves regni Coe-

» legans Liemarus Bremenfis Archiepifcopus vices

lorum; & pafcendum Chriíti gregem fuíciperet, re-

» Romani Pontifwis (ibi.. . in Germania antiquis

.prefentaret: Nam idcirco hoc exordium Apoftolatus

jns 4b

» Privilegiis effe conceffas. ,, Refponderunt autem

ab unitate proficifcitur , inquit S. Cyprianus, ut Fc-

cleüü J

Legati ,. primo quidem quod hujufmodi delegata po-

clefia una mon[lretur: quem itidem fenfum jam ante

teftas non protenditur u/tra obitum ejus , qui dederat

q m

Leonem Magnum claris terminis expreffis Innocen-

| m

Romant Pontificis: praterea quod (icutin primi Leo-

tius l, in Epitt. ad Victricium Rothomagenfem, PER

nis Papce quodam Cayitulo legitur, Pontifex R. vicer

QUEM, Petrum, inquit, & Apoflolatus €9' Epifcopa-

m dis-

i M

fnas ita committit, ut qui accipiunt, z partem fint

tus in Chriflo coEPIT EXORDIUM.

[ollicitudinis vocati, non in plenitudinem Poteflatis.

Porro exordium hoc Apoftolatus & Epifc

opatus

u

Ex quibus manifeftum eft, Legatos ipfius Gregorii

fuit quidpiam tranfiens & Petro perfonale, nequa-

Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV.

Nnn

quam

ViaNbICUE RresoLUTI60NIS DocT. Lovaw,

456

quam vero permanenszaut tale, quod ad ejus tranfie-

Eccdefiay que prima veft, ita reliquz's: 'Eäcle]ïi& VICES

fpit

witfuücceffores. Nam certum eft, quod in Petro &

sUas credidit largiendas, ut im PARTEM fint vocatc

giu

folicitudinis , mon in PLENITUDINEM POTESTATIs. Hoc

[

f;

per Petrum poteftatem Clavium acceperint non cz-

qri

teri folum Apoftoli, fed & quotquot futuri erant

fragmentum ita refert Gratianus C. 2. Q. 6. Can. 12.

l.

K

Apoftelorum, etiam ipfius Petri, fucceffores: Ita ut

Non eít opus pro caufa harum Vindiciarum, la-

;

gtl

borare interpretandz huic fententiz ad fenfum dicto-

Cnor

Petrus principium & exordium hac in parte extiterit

non tantum refpe&u. inferiorum Ecclefiz Miniftro-

rum S, Leon:r, eidem caufzfaventem; füfficit enim

11el Ctl

rum, fed etiam refpedu omnium, qui poftillum fe-

monítrare, quod Gratianus illud fragmentum acce-

hn pf01

perit in colle&ione Pfeudo-Ifidoriana, Epiftole 7-

quig

querentür, fümmorum Pentificum. . Ad folius ergo

Petri perfonam 'pertinet ratio illius exordiis neque

gilii Papz ; manu ipfius Pfeudo-I(idori alteriutve

yis 9*

enim pofteriores Pontifices dici poffunt exordium

ignoti affatum vel quomodocumque confiium.

lius £

Epifcopatus exiftere fuis füccefforibus. Deniqne

Acimprimis monent Corre&tores Romani in anté-

nomu

rioribus Decreti Gratiani Editionibus hunc'Can. 12,

Principalitatem hanc uni perfonz Petri competere

Clud

vel exhocevincitur, quodipfi fammi Pontifices fem-

de quo agimus, Julio Papz attributum fuiffe: ut

Àldri

:

pet fe nominarint VrcARIos PETRI, numquam autem

proinde InnocentiusIII. auctoritatem Gratiani in ple-

dem.

fe nominarint neque recte nominare fe poflint 7/ica-

nitudine poteftatis afferenda fecutus, facile credide-

fi, (

rios aliorum faüorum Predecefforum , uti exempli

rit etiam feculo IV. dum 7ulius Paps Ecclefiz gu-

nam

gratia nemo pofteriorum Pontificum vocavit fefe Vi-

bernacula teneret, hanc de plenitudine Pontificiz

tato /

carium S. Leonis.

poteítatis viguifle fententiam, cum interim conftet,

De

Confonat igitur $. Leo Magnus Cupriano, Typum

emnes illas Epiftolas primorum Pontificum ad Siri-

]V. q.

unitatis in períona Petri ipfe quoque commendans,

cium ufque, qui $0. circiter annis poft Julium Ro.

eam p

imz fedit, fu

prout eodem fermone 3. citato exponit: tranfivit

&as.

ppofititias effe, & feculo VHI confi-

spantis

quidem etiam , anquit, im alies Ape[tolos jus pote[tatis

op'm'u

ijfliuss C9 ad owwEs Eeclefie Principis decreti hujus

Caterum extat quidem quadam Epiftola 7/gilii,

Quin

non ad Eleutherium (vel Eleutherium) fed ad Profa-

conftitutio commeavit; fed noi; fruftra vNYcommenda-

rum

tur, quod oMNIBUS intimetur. PerRO enim ideo hoc

turum Epifcopum Bracareníem; prout cenfet Stepha-

excon

SINGULARITER creditur, quia cuUNcTIS Ecclefie Recto-

nus Baluzius , qui latius de eo tractat inp. fua nova

teneb

ribus Fetri forma preeponitur: quafi diceret: quan-

Conciliorum colledione pag. 1467. fed una monet

Ponti:

do Dominus promifit Petro claves, omnibus Apo-

Caput ultimum hujus Epiftole, in quo de primatu

iemit

ftolis, quorum Typum, figuram, perfonam gerebat

Pontificisagitur, quodque apud Gratianum conficit

Petrus, promifit: uni videbatur fingulariter loqui,

przdictum Canonem 12.in optimo codice Bibliothe-

piam

ipfürm

fed cunáis füb unitate reprefentatis loquebatur:

cz Colbertino non reperiri, & a fe propterea omif-

Cano

quemadmodum & Petrus omnium a Chrifto inter-

fum.

* Cum cztera, inquit, capita referantur in-

jmos

rogatorum nomine refponderat, omnium normine

» tegra in codice 4o6. Colbertino & Lugdunenfis

dum

Chriftum Filium Dei profeffus: ob quam etiam cau-

» idem tamen non habent, qua de primatu R. Ec-

Grig

fam poft refürre&ionem (uam Dominus non jam uni

» clefiz adduntur in colle&ione, quzrefert nomen

e

Petro claves tribuit, quas uni promififfe videbatur,

35 IüdOTi. 93

»

Hinc idem Zaluzius in

additióniBü ad 1. « Petri

Nu

fed omnibus ex equo Apoftolis, cundis in u

p uimn

de pl

congregatis.

de Marca Cap. 26. N. 9. dicere non dubitat de hoc

aliis

Ulterius ex

hoc loco S. Leonis non obfcure hüabe-

Canone feu poftremo Capite Epiftole Z;gilii, ** po-

» ftremum Caput Epiftolz quz circumfertur füb no-

folici

tur, omnes Apoftolos pari fuiffe dignitate fuffultos,

apud

prous füperius Gelafium Papam loquentem audivi-

» mine Zigilii Papz ad Eleutherium effé addita-

mus, nam & Leo omnes. Apoftolos imo & Epiícopos

w

3

mentum ilius impof[loris, qui nomine fidori abu-

þitrio

3

3

füs eft in vulgandis falfis l/eterum Pontificum R.

vocat Ecclefice Principer; quiin Eccle(ia Principatum

j

?

tenent5 ita tgmen ut Petrus & fücceffor ejus fum-

Epiftolis. ,,

miüs Pontifex altiori fit fpecula collocatus, & inter

Similiter & Lud. Dupin. in Bibl. Eccl. Tom. $.

fratres Principes, ficut natu major emineat.

pag. 71. Ed. an. 1691. notat hoc fragmentum, con-

Non habet ergo, ex fententia S. Leonis, Roma-

ficiens Canonem, dequoquazítio, recentiori manu

M

nus Pontifex eam plenitudinem poteftatis, ex -qua

Epiftolz Vigilii adjedum effe, fumptumque ei ap-

in omnes cateros Paftores tanquam in rivulos fpar-

paret ex füppofititia Decretali Julii Papz ad Orien-

Vaf

tales.

:

um

fa jurifdi&tio derivetur.

Qüin & ipfe Leodonum Ec-

u

cleiafticz poteftatis fibi ad menfuram datum effe in-

genue fatetur Epift. 88. C. 2. Nempe Anatolius

IU

Pf

Epifcopus Conftantinopolitanus ad Archidiaconi

Inaue argumentum Adverfarz'orum. ex Epiflola

verf

munus evexerat hominem fufpe&z fidei: dolere fe,

cajufdam Gregorii Pape foi te IV

fed malum fe corrigere non pofle fignificat Leo, pa-

titci

def

tienter, inquit, iíta toleranda funt, ne MENSURAM

folidationis feu folicitudinis folite videamur excedere.

VIII. Reliquum eft, uf videamus de Cregorio,

Q

Ubi S. Pontifex agnofcendo propriam folicitudinis

quem dicunt confonare Vigilio, ead. C. 2. Q. 6

Fecl

Can. 11. ubi refertur fragmentum Epiítolz füb no-

[EU«

menfuram, una agnofcit fe non habere totam illam

plenitudinem poteftatis in univerfos Epifcopos, quam

mine Gregorii ícripta omnibus per diverjas Provin-

08

adver(àrii volunt: fimulque fatetur aliis quoque Epif-

cias; in qua de Ecclefia Romana dicitur, quod vi-

dtüc

ces fuas ita alii impertivit Ecclefiis , ut in partem [int

hf

copis füam fimiliter competere men(üuram auctorita-

tis, adeo utipfe non potfit in aliorum Dioeceüibus

vocata folicitudinis, non in plenitudinem pote[tatis.

Q

pro plenitudine poteílatis corrigere aut inítituere

Quis fit ille Gregorius Titulus Canonis non indi-

u

j

cat, monent Corre&ores Romani quzdam ejus ver-

p

qua vellet.

ba, quz hanc elaufuülam ab adverfariis obje&tam prz-

lts

Pfeudo fragmentum Epijïoïæ Vigilii Papee.

cedunt, ** addita effe ex Epittola, quz extat in Di-

HU

» bliothecaDominicana,& videturefleGregorii IV .;*

tur

ten

VII. Alterum quod pro opinione fua monumen-

prout etiam reperitur fub nomine ejufdem Pontifi-

tum adferunt adverfarii, eft fragmentum Epiftolz

cis T'om. 7. Conc. pag. 157. atque adeo, cum hic

:

fab nomine Zgilii Papz ad Eleutherium, Cap. ult.

Pontifex federit füb medium íeculi IX. poft evulga-

tam collectionem Píeudo -Ifidori, potuit eam clau-

ubi fic habetur: quwi fe fcit aliis effe preepofiturh non

mole[le ferat aliquem effe fibi pralatum: ip[a namque

fulam de plenitudine peteflatir accepiffe ex Pfeudo-

(t

| Epifto-

ii

t stwzszfmo' SECUNDA,'

467

UOCl

à

: ï&qla,iJuïiiL.LPapæ; in qua totidem pene verbis Ie-

$o

" HOC

gitur.-

»

i ,

- Infüper

'ex.; hac Epiftola, prout füb: nomine Gre-

De turbis CS5 comrqdi&ibriibw Ecclefiee A&tz'jïiium,

Em H ]ao

orii extat apud Gratianum,. & Tom. 7. Cenc. ha-

ubi quidaim Pontifices opinionem de plenitudine Po-

i.

etur, quod fuiffet fcripta incaufa Aldrici Epiícopi

teflatir Papalis tentarunt. in praxim veducere: ip-

t ehim

Cenomaneunfis ad univerfos per diverfas Provincias,

Jo Cardinali de. Luca f

1 QCQg.

vel etiam totius orbis Catholici Epifcopos, idque

vita:em.

Aa:ente ejufdem opinionis no-

le i.

in protectionem ejufdem Sanüi Antiftitis, tanquam

"Titfie

!

qui graviffima cuidam. accufationi & condemnatio-

AU di

nis periculo füiffet expofitus. . Verum cum nulla il-

Qüærimbniæ,ï temþore S. Bernardï, ortz.

1 fa.

lius Epiftole mentio fiat in eo opere quod extat füb

ex abufu plenitudinis poteftatis.

J NUA

nomine Geflorum S. Aldrici, uti nec illius meminit

E

Claudius Fleury in füa Hiftoria, (ive dum agit de S.

L Jam inde tempore S. Bernardi, id eft, feculo

ibble.

Aldrico, (ive de Gregorio IV. & aliunde totus eiuf-

XII, maximum populi murmur, & gravitfimz que-

edid.

dem Epiftole contextus valide inconcinne digeftus

rimoniz Ecclefiarum extortz fuerunt, quod Romani

[ Qu-

fit, & abfuürdus, credibile non eft, eame(fe genui-

Pontifices quamdam plenitudinem poteftatis ubique

if

num opus Gregorii lV. quapropter & loco füpra ci-

locorum exercerent, inferiores per varia privilegia

Onfret,

tato Baluzius eam rejicit.

& exemptiones auc&toritati füperiorum fübftrahendo,

d Siri.

Demum licet genuina effet hzc Epiftola Gregorii

ut jam Romano Pontifici immediate fübeffent.

t ,

IV. qui feculo iX. vixit, ifque exprimere voluiffet

Murmur illud & querimonias. candide fatetur S,

Confr.

eam plenitudinem poteítatis, quam adverfarii Ro-

Bernardus ad Eugenium M. lib. 3. Cap. 4.... ** Mur-

manis Pontificibustribuunt; non idcirco tamen illa

» murloquor, izquit, & querimoniam Ecclefiarum,

At

opinio jam tum ab Ecclefia recepta monítraretur.

» lruncari fe clamitant ac demembrari.

Vel nullz

Prift.

Quin ex ipfamet hiftoria Gregorii IV. patet contra-

aut paulz admodum funt, qua plagam iftam aut

rium ; cum enim rumor fpargeretur , Gregorium

33

Xepla-

non doleant aut timeant. Quzris quam? Subftra-

d D0Yd

éexcommunicationem minari Epifcopis, qui partes

huntur Abbates Epifcopis , Epifcopi Archiepif-

honet

tenebant Ludovici Imperatoris, refpondebat illi :

copis . . . fic fa&titando probatis vos habere pleni-

Pontificem,; invitis Epifcopis , in eorum Dicecef(i

itatu

» tudinem potefTatis , fed juftitie forte non ita....

ynüeit

neminem poffe excommunicare, necibidem de quo-

» Honorum ac Dignitatum gradus & ordines qui-

liothe-

piam difponendi habere poteftatem ; abiturum autem

» bufque fuos fervare pofiti eftis , non invidere.* ...

ipfümmet Gregorium excommunicatum,. fi contra

Utj

» Deinde poftquam enumeravit grandia mala, quz

B

Canones excommunicatione ipfos ferire attentaret:

» €x hacemancipatione nafcebantur, fübdit: ,, non

|nenfi

imo & minabantur illum de Pontificatu. deponen-

» eft bona arbor faciens fru&tus tales, iníolentias,

dum;' quibus di&is non modice contternatus fuit

» diffolutiones, dilapidationes, fimultates, fcanda-

Rv EC'

OTRT

Cregorius, uti retertur apud Aftrom. & in vita Val

» la, odia, quodque magis dolendum, inter Eccle-

(C. 16. (1). qua (atis oftendunt, tempore Gregorii

» lias inimicitias graves , perpetesque difcordias. Vi-

IV. in Ecclefia minime receptam fuiffe opinionem

» des quam verus fit fermo ille: omnia mihi licent;

. Petri

le hot

de plenitudine poteftatis, qua Pontifex ita vices fuas

» fed non omnia expediunt? Quid fi forte non licet?

« po.

aliis Epifcopis impertiretur, uthi;nonnifi in partem

» Ilgnoíce mihi, non facile adducor licitam confen-

folicitudinis effent vocati, ipfo fonte jurifdi&ionis

» tire quod tot illicita parturit. *. Tunc deniques

b no-

apud Pontificem perpetuo manente, ex

ddita

;

quo pro ar-

» tibi licitum cenfeas, fuis Ecclefias mutilare mem-

j bt

bitrio Pontificis pro parte dirivetur.

d

» bris, confundere ordinem, perturbare terminos,

» quos pofüerunt Patres tui?... Erras, fi ut fum-

itit R.

» mam, ita & folam inftitutam a Deo veftram Apo-

m. f

*

» Ítolicam poteftatem exiftimas. **

&c.

| Comï' fío hujus $..—

Ex his non obfcure apparet, S. Bernardo t.otiqueï

. COrl-

fhanu

'IIPX.(MA-nima'däeritat interim cahdidus KLe&or, ad

Eccle(iz íeculo XIL intoleranda mala vi(afuiffe, qua

el p-

ex fententia de plenitudine poteítatis Papalis indu-

juam probrofam penuriam redadi fint adverfarii,

cebantur; fed fententiz illius novitatem, quz S. il-

)rien-

dum hujuímodi ex Antiquitáte monumenta depro-

lum Patrem latebat, abufuüm dumtaxat carpebat.

munt, quz velin alienum fenfum evidenter detor-

Quod fi impoftura Píeudo I(idori evo illo detecta

ta; vel ab ignota manu conficta, imo ab impoftore

fuilet, acrioribus fane verbis opinionem advería-

Píeudo-Idoro fuppofita reperiuntur. Si dicant ad-

riorum , qui for&e prateníam hanc plenitudinem,

la

verfarii, hoc Dogma de plenitudine poteftatis Pon-

füftinere voluiffent perftrinxiffet; praecipue fi eanixi

tiiciz non ex iftis przcife monumentis, fed aliun-

Romanos Pontifices prava adulatione ad hoc incita-

de firmatum effe tanquam ab Ecclefia Catholica feu

re tenta(lent, ut integram aliquam Ecclefiam, pura

univería receptum, alia ergo monumenta quibus de

20I10,

Ultrajedtenfem, a proprio Epifcopo & Paítore ab-

Ecclefie Catholicz fententia conftet, proferant &

ftractam ac demembratam fuz immediate Sedi fub-

Q 6

Píeudo- monumenta dimittant, ut autem pateat,

jicerent.

b nà

eos proaffertione füz opinionis, quam pene ut fidei

QUi

articalum depredicant & obtrudunt, niladducere

)d u

poffe preter pofterioribus hifce feculis nata. Curiz

Gratianus C9 eum ".,kcuti Pontifices þroma-

T

p

Romanz Placita, oftenfum imus $. fequenti, quan-

verunt hanc opinionem.

(

tz turbz in Ecclefia Catholica excitatz fuerint, ubi

n

pofteriores quidam Pontifices opinionem de plenitu-

IL. Verum magis invaluit läxodem illo feculo novä

gv

dine- poteftatis, ex Pfeudo - Decretalibus & Gratia-

hac opinio. propter evulgatum Decretum Gratiani,

r

no conceptam, tentarunt in praxim redigere, qux

qui Pfeudo - monumentis illis, unde opinio hzc no-

j bl

turbz fatis oftendunt illius Dogmatis zovitatem ; fà-

ta fuerat, additamenta, quibus adhuc magis a pri-

IV 1

tentibus etia

;

m ipfifmet Romanz Curiaz Defenfori-

mzve Ecclefis Diíciplina &. moribus recederetur,

)nüfi

bus.

adjecit. .. Atque ita $. precedenti oftenfüm eft, In-

i hiC

nocentium lII in afferendo plenitudinem poteftatis

Pa-

clao

; '2!)7.'Vi'clïe VC!,A ,'F.leuer'l..q.G; n. 48-

d

l0

Supplgm. Oper. Van Efpeu Pars IV.;

N nha

Vï?ïï)mï;g Resorv'rioNrs Decr, LWAN,

458

ex (

Papalis, verbis $. Leoriis Maghi in alienum fenfum

pr:decefforis füi Gregorii TX. , mandatque eompet-

detortis, & quibufdam Píeudo- Decretalium frag-

ci Prelatos, qui F. F. privilegiatis & Apoftolica au-

i

mentis a'Gratiano relatis fui(fe delufugm,

&oritate feu miffione munitis obniterentur.

bus

Hunc &alii Pontificés Romani pofterioribus tem-

Hinc porro fecuta eft enormis perturbatío Eccle«

pit

poribus fecuti fünt, inter quos Joannes XXII. non

fiarum non modo in Anglia, fed & fen(im iri reli-

m

]

obícüris terfhinis eamderm epinionem expreffit in

incenía.

quis orbis Catholici Regionibus, &libido peccandit

psi

conftitutione füarelata in Extravag. SurER. de Corftre-

tam

tudine inter comm. .** Super Gentes & Regna, 7-

deit

» quit , R. Pontifex a Domino conítitutus , cum

4Malo *q*bv*ia*t, fed illud not aufert Bonifaciuy P*IIR j

eCt

» perfonsliter (ingulasRegiones circuire non poflit,

&p

», nec cireà gregem fibi creditum curám Pafítoralis

Moderamina quzdam adferre cónatür Bonifaciu?

;

5;

stl

T'IIl. per faam,

&

incipit, SUPER CATHEDRAM, &

» folicitudinis exercere: necefle habet interdum ex

eft relata inter Ex

x

fiisf

, debito impofite fervitutis füos ad diverfas mundi

av. comm. füb titulo, de Sepuità-

Ciot

» partes, prout meceffitates emerferint, deftinare

riy: fic tamen ut & ipfe eamdem opinionem de pleni-

tàdine poteftatis , qua caput & origo erat màli exorti,

» Legatoss qui vices ipfius fapplendo errata corri-

Amu

» gaht, afpera in plana convertant, & commiffis

Bulle füz inferat in verbis: S; véro iidem Prcl

T

» fibi populis falutis inérementa miniftrent. ;, Dein-

prafatis fratribus ad confe[fiónes. audiendás. electit

defübdit, Romanüum Pontificem hanc poteftatem 07

(feu prefentatis) hujufmodi exhibere licentiam vecu-

Qul

ab homine , fed a Deo recepiffe: quare decernit; quod

Javerint: Nos ex nünc ipfi$, ut confeffiones fibi c nfi-

jris

quicumque Sedis Apoftolice , Legatos àut etiam

teri volentium libere liciteque audire valea'n;, CS9 u[-

[Pis

» Nuntios; quosad quafcumque partes pro caufis qui-

dem penitentias imponere f[alutares , atque iif[dem be-

vile

» buslibet Sedes iptà tráusmiferit, prxfumpferint im-

neficimm | abfolutionis impartiri gratiofe cotcedimuy

quc

» pedire, ipfo facto fentemtiam Excommunicationis

DE PLENITUDINE ÁPOSTOLiC/E POTESTATIS.

» incurrant.

Regna, Terre,y & locà quclivét fub-

. Aft equidem cum ea moderatnina F. F. Przdica-

p

füe

It

, jecta eifdem, tamdiu fint eozpfo Ecclefiaftico füp-

toribus nec non Minoritis éodem privilegio donatis

£ul

» pofita interdido, quamdiu in hujufmodi contu-

incommoda & onerofà vídérentur; Beneditlus X4

"

» macia duxerint per(iftendum : non obf(tantibus

ex ordine Pradicatorum irmrediatus fücceffor Boni-

»ll

35

quibuslibet indulgentiis, aut Privilegiis, Impe-

facii 1313. Bullam edit; quz incipit, iNTEK cONCTAS

»(]

5

ràtoribus ac Regibus feu quibufcumque aliis füb

inter Extrav. comrn. füb. tit. de Privilegiis, Extrava-

325

quibufcümque modis, tenoribus & formisa Sede

ganti Bonifácii VIlL. abrogatoriam, in qua mandat

»]

B]

,(

ipfa conceffis, que contra przrniffà nullis volu-

& declarat, quod F. F. potetunt libere au&oritate

»(

235

mus fgffr'agari. »

Apoftolica, abfquelicentià Dioecefanorum, confef:

fiones audire, &c. Rationem ob quàm Zenedictus

Döï

pí

Priviï&gia F. F. mendicgmium D -'inäe- fnate tu*rb.æ:T

abrogátoriam hanc Bullam edere voluerit, ipíe ex«

»t

primit; quod fcilicet Bonifacius VIII. per (iam Con-

»t

- [II. Exhifce & Gmi]ibxls Pontificum Romanorum

ftitutionem, qua PrivilegiaFratrurf reftrinxerat , non

Decretis, in quibus opinio de plenitudine poteftatis

$ 1

fatis intellexifle fuper egenutn C$' paupevem,

» 1

in ufüm & praxim deducebatur, quantzturbz exor-

tz fuerint;, omnibus notum éít: nec minores Eccle-

Clemens V. iz Concilio )ä'änneüji À prædäæ*[]ämm

»l

fiam vexarunt, cum Pontifices ex eadem , qua exifti-

tor

fuorum exce[fibus inederi cOnaiur.

Ti0i

mabant fe füffultós , plenitudine poteftatis ac jurifdi-

de

&ionis, concefferunt variaprivilegia Religiofis Men-

V. Beneditio XL., pOf'cqqüam fediffét 8. mehübu's;

dicantibus per Univerfütm orbem difperfis, notan:

fücceflit Clemens V. qui videns turbas exortas, Ba-

Yi

ter ad predicandum verbim Dei, & excipiendum

nediài Przdecefforibus füi Conftitutionem,

quz d;-

Confeffiones, fübinde invitis etiam Epifcopis & lo-

cordig, utiait, fómentum ton modicum mi

niflravit,

tid

corum]Ordinariis.

per novam Conftitutionem, quz extat in Clemen-

tüna, Dudum , de Sepulturis, caffavit.

b

- Primus qui hujufmodi Ptivilegium conceffit, vi-

detur fuiffe Gregorius IX Scribit enim Matthaus Pa-

. Jam alibi notavimus I

z

iünc Pontificem, fub'kinitikum

et

ris, ad ánnum 1246. F. F. Przdicatores ab illo Pon-

feculi XIV. convocaffe Concilium Viennenfe, &

10

tifice impetráffe INAUDITUM Privilegium. — Impetra-

(o

omnibus Epifcopis mandaffe (1) * ut diligenter in-

to, inquit, inaudito privilegio : hocetiamipfis tempo-

» quirerent &in (criptis ad dictum Conciliu

m defer-

t

vibur novim .. . non fine Ordinariorum jactura C9'

, rent omriia quz pro bono ftatu Ecclefiz

utilia vi-

t

rajudicio, a Domino Papa funtadepti. Bullam Pri-

» derentur. ,, Ob quam cauíam Guiliettnus Duran-

p

hibet idem Auctor, datam IV. Cal. O&

vilegii ex

dus Epifcopus Mimatenfis Concilio obtulit Traca-

1227. in qua mandat Pontifex omnibus Pralatis per

tim de modo generalis Concilii eon

gregandi, ubi inter

Angliam conftitutis, ** ut F. F. Predicatores berig-

Catera parte 5. tit. 2

[

7. tractans de his im quibus haperet

3

, ne recipiant, & populos fibi commiffos - fedulo

fe Romana Ec

a leforinare, cutn pratififfet, quod

, admoneant, ut ex ore ipforum Verbi Dei femen

Epifcopi fint u

llïgf

&i zn locum Apo[lolorum, quiparem

, devote füfcipiant, & confiteantur; cumi ipfis,

eum Petro honoretn €9' pote[látem acceperunt, fubdit

li

35

inquit, AUCTORITATE NOSTRA liceat confeffiones

hunc articulurb reformationis, quod POTESTATEM .

, audire ac poenitentias injungere.

JugispIcti0NEM , prediclis PRigLATIS C9" cuRATIS

!

Nemo eít, qui on videat; ita ád praxim reduci

COMPETENTEM , ET ATTRIBUTA À Dko pojlolir,

T

opinionem de ;plenitudine poteftatis in Bullis & E-

Conciliis; Romanis Pontificib)is , C5* Univerfali Ec-

NI

piftolis Innocentii IIL expreffam: fed fequelas videa:

clefie , íin Locis C9' rLEBIBUS EfsDEM CoMMI

Ssi$, di-

——

—

Inus.

*

&a Romana Ecclefià &o& türbaret ;

—

id eft, amplins

Cum nonnulli Prelati Anglicáni adrmittere rentie-

turbare nort deberet.

rent przdi&os F. F. ad muns predicandi Verbum

Dei, & confeffiones excipiendi, abíque pravia a

Turbas renovat Bülla Alexaudri V. quae

fe impetrata licentia, lii F. F. perfuafi fe licentia il-

düripit: Regnans in Ecclefiis.

la Ordinariorum noti indigere ad Innocentium IV.

rA V.

rect;»rfunt. -Hic autem -Pontifex inhzret veftigiis

VI. Hec bene: fedk poümcdum Alexande

ex

A w V * A—— — Ó9

P

»

(1) Guillielm. Durandus Trn&.-de; tiiodo :enfra.üs Concilii congt. in praf.

»

DisqUisiTF0 SECUNDA,

469

bef

dl

ex ordine Minotum, mox ut ad Pontifieatum af

» dicatur Pontifexin propria Diccefi, Attamen eo-

fiimptus füit, 1409. Conftitutionem edidit, qua in-

» dem themate retento , conclufive fcilicet in(i-

5

N

cipit Regnans in Excelfis, in qua F. F. mendicanti-

nuendi opiniones in Curia jamirma ac receptas;

bus non minus favet, quam BenediGius Xl. Interim

33

hzc opinio pariter damnata eft, atque receptum,

Tel.

propter ingentia màla Ecclefiarum, quz inde vehe-

]

quod Papa tanquam Ordinarius Ordinariorum, a-

al

23

mentius repullulabant, fatebantur F. F. Pradicato-

quo omnis Epilcoporum jurifdi&tio ordinaria im-

res & Carmelitz, fe inífciis, hanc Bullam impetra-

)5

mediate defcendit, concurrere poteft

E

cum quoli-

tam fuiffe,

Sed Minorite nec non Auguftiniani ea-

» bet Ordiiiario. ,,

Ilj

Hifce Cardinalis de L25 candi

dem freti exultabant, neque a concefiis Privilegiis

de 'ä-f!överat-, eam

recedere volebants adeo ut in Galliis, Edi&to Regio

de Pontificiz poteftatis plenitudine opinionem in Cu--

'aciur

& publica preconum voce P'arochis prohibitum fue-

ria R. adeo e(fe firmam ac receptam, ut contraria

&«

tlti

rit fub gravi muldà, ne F. F. privilegiatos in Eccle.

ibidem dammnata habeatur, & qui hanc tenent ultra

Tiis fuis Parochialibus confeffiones excipere, aut con-

Montes , indubie Gallicani Epifcopi, aliique Przlati

Jeni-

ciones ad populum habere finerent.

& Magitiratus, fi non formalis fchifmatis, aítíaltem

XOttl,

Sed crevit malum, altafque radicesjecit. Inge

proximitatis tnacula videantur afperti.

Y

.ælæï

qiuit Ecclefíia, &in Concilio Trid. e Patribus infi(te-

Sed notandum eft teltimonium hujus

Cardinaiäs'än'

li

re, ut hujufmodi Privilegia penitus abrogarentur.

hoc ipío cenfürz fuz textu fatentis damnatam illam

r

At Religioforum Ordinum Przfides res faas anxie.

a Curia R. opinionem effe ANTIQUAM.

Nam f(i illa

j

curantes, & QCuriales Romani verentes, ne eorum:

antiqua it, que in Curia R. damnata eft, confequi-

'il

privilegiis injeda manu auctoritas Pontificis pericli-

tur, alteram ; quz modo in Curia firma eít & re-

n i.

taretur, hifce fortiter reftiterunt; eofque, qui pri-

cepta, cuigue non abíque fchifmatis aut proximita-

imy

Vilegia illa extincta volebant, tanquam Pontificie

tis ejus macula contradicas, novaimm effe atque recen-

auctoritati adverfarios traducebant. Sed & Epiíco-

tiorem.

Quinimo fatis aperte infinuat hic Cardina-

dics-

pi nonnulli, qui e Clauftris ad Epifcopatum evecti

lis, quod illa antiqtia opinio ( nimirum füper iQua-

rm'm

fuerant, munerisfui quodammodo immemores, Re-

LITATE poteflatis Epifcoporum in propria Diavefi cumm

|

laribus fuftragati funt.

* Non defuere (inquit

Papa , quafi quod quilibet dicatur Pontifex in proprit

p

$u

Otlj-

55

Palavic. Hift. Conc. Tl'ld*o Part- I Lib. 70 Ls 4

Diexefi) t eademilla, que füit olim Sandti Cypria-

(CrHs

25

n.4.) qui magis amore przteriti cuculli permoti,

ni, Hieronymi aliorumque SS. Patrum de pari coin-

35

quam przfentis tiarz, in eorum (Religioforum)

fortio honoris C9' pote[latis, quam habent omnes E-

TiVd«

ndat

patrocinium linguam impendere,

Ex his Thomas

pifcopi five Rome federint five Ew

gubii, falva intet

ritzlé

Cafdlius, Dominicanus, Britinorienfis Antiftes;.

Catera prarogativa Primatus.

*

L

35

Qmnes , inquit, leminiftamur oportet, Romanum

Cum àutem omnis novitas, pr

onfef.

fertim ubiin praxi'ni-

ldu

?»

Pontificem univer(i Chriftiani gregis Epifcopum

reducitur, nata fit turbas excitare, hinc tot contene«

35

effe, & unumquemque noftrum in partem folici-

tiones & mala exorta fünt ex-conceflione Privilegio-

t o

tudinis folum vocari, prout íacri Canones loquun-

rum, qua huic opinioni de plenitudine

Con-

ppte&atisy

j flori

35

tur. Proinde npn minus intrat per oftium legiti-.

Pontificie innituntur.

233

mum ovilis, quicumque in Dicecefim aliquam a

Verim quemadmodum Gallicani Antiftites & Cle«

Pontifice mittitur, quam qui ab ejufdem Dicece-

rus ac Magiítratus jam pridem Privilegiis iftis, quae

1771

» fis Epifcopo peculiari mittatur. &c ,, Porro quan-

ex recentiori ifta opinione fluebant, fortiter reftite-

topérehxc opinio afacris, & non fufpectz fidei Ca-

runt, & antiquam DoGrinam defenderunt; ita &

nonibus aberret, $. VII. hujus Difquititionis abun-

noviffime exemplo quorumdam Patrum Concilii Tri«

*

de monftratum eft.

dentini roborati hodiedum in eadem illa azti

q

7) «,fen-ï;

Gbü&;.

Hinc fadum, quod Religiofi paüïm, ui his pri-

tentia perfiftunt, prout & Belgicz Ecclefiz.

; Dé-

vilegiis gaudebant, per omnes Ecclefias diffufi, to-

tj

tidem füerint ubique & perpetui hujus opinionis de

'Conclujïo. Quid cenfendum de *ppinio-nä

PA

plenitudine poteítatis, qua privilegia ifthzec tanquam

Toc-

bafi nitebantur, deféníores.

Atque adeo tandem

Adverfarz*qrüm—.

effedum, ut eadem opinio qua(i articulis fidei apud

Vill. Videat nunc Papendr&cht'iu's, quomoiïöf&-*'

iinm

non paucos deprazdicari coeperits contrarium autem

f& a tam noxiz novitatis nota expurget, dum opi-

P

-

docentes pro hzreticis quodammodo reputari, & ut

nionem de plenitudine poteftatis & inter catera,

e

tales igne & gladio paniendi proclamati , Curia Ro-

"

Pontificem effe Ordinariornm Ordinarium nobis ob-

deíer.

trudit pag. 277. col, 2. in med. tanquam Dogma, SS,

iV

tnara ,piaud-e nte.

Patrum, Theologorum , & Do&orum Catholico-

uráti»

rum vocibus firmatum, &ab omnibus tenendum,

ab

Demo.nftratur novi-ta:- oþiniofzïr de plenitudine

cum ipíe Cardinalis dd Luca

ejufdem opinionis no-

iptet

goteflatis ex Card. de Luca.

vitatem ingenue fateatur.

wertt

Di&a eorum , qui pofterioribus feculis vixerunt,

]UO

VII.'I Verüm quantumcumque invaluerit hzc opi-

ipfiufque Philippi Rovenii , quem Papendrechtius ad-

Artn

hio, numquam tamen novitatis fize maculam abfter-

ducit, minime nos poffünt cogere, ut ample&amur

yodit

get. lrrefragabilem hujus rei teftem habemus Car-

fententiam, quz primum fuum &unicum fündamen-

r

yX

dinalem de Luca, qui totus eft pro exaltatione Ro-

tum accepit in- falfis Decretalibus feculo- VIII. fabri-

RATIS.

manz Curie, is refert in Relatione Curiz R. opi-

catis, éx quibus tot turbe &tam grandia mala in Ec-

70 lh

niones ápud eam receptas; ponitque Difícurfu 2. n.

cle(jam Dei exundarunt.

i Ec

37. hoc fümmarium PaPA EsT ORDINARIUS ORDINA-

Quid Deledi Cardinales , aliique Pralati füb

; 1

RIoRUM £ofqueprevenire valet : Idemque in textu ex-

Paulo IIL fenferint de iis fhagiftrisy qui :docerent

pins

ponens * quamvis, ait, nonnulli Epifcopi, aliique

Fontificem effe Dominum Beneficiorum omnium, vidi-

f

25

Prilati & Magiítratus ultra montes, quorüm ali-

mus fuüb finem DtsQUtisiTioNIs L: acCcedat modo &

P

pro caufa noftra loquatur fupra laudatus Gentianus

quibus, ubi etiam fchifimatis macula objici non

$3

valeat, aliqua tamen proximitàs congruere vide-

Hervetus in Oratione (circa med.) palam habita an-

53

tur, ANTIQUAS retineant oPINIONES füper cquali-

no 1559. de fenfü VI. Canonis Chalcedonenfis , ubi

F]

tate eoram pote[latis iu propria Diccefi cum Papa,

deplorans ingentia mala, qua ex non Refidentia E-

M2

, l

» quinon pofí

i

t circa cafum appellationis & recur-

piicoporum manant, fubjicit hec verba: * horum

e

» fum in eorum poteftatis ac juri(dictienis exercitio

, malorum non minima cauíà eft accepta ferenda

» fe ingerere, eofque impedire, quafi quod quilivet

» nonnullis Pontificii juris Prqfeü"oxibus, Qui fummo

0n-

47o

Vispicug ResoruTIOoNiS Docr, Lováw,

3 MPontiüci affentantes & Cardinalibus, Papam e[fe

marint.

Atque inter alios fic loquitur S. Cyprianus

Epift. 68. quz eít Synodica, fcripta ad Clerum C

», Ordinarium omnium Ordinariorum , & nihil non

,, poífe feraper habent in ore ... longe certe fa-

Plebes in Hifpania confiftentes de Bafilide C9' Martiale

, tius effet Pontifici Maximo a Chriíto traditam &

Epi(copis Idololatris. ** PrEBs, zzquit, obíequens

». Conciliis. confirmatam poteítatem ita przdicare,

» preceptis Dominicis & Deum metuens, a pecca-

» ut interea admonerent, eam non ad Ecclefiz rui-

?5

tore Przpofito feparare fe debet, nec fe ad Sacri-

. nam , fed «dificationem effe convertendam. ,

?5

legi Sacerdotis facrificia mifceres quando IPS4A

)

HacHervetus, qui ob pietatem & eruditionem Re-

??

maxime habeat pote[latem vel eligendi dignos Sa-

ginaldo Polo uni inter dele&os a Paulo III. Gardina-

25

cerdotes, velindignos recufandi.

Quod &ipfut

33

vidimus de divina auctoritate defcendere , ut Sacer-

ies ,. charus, eumque Tridentum fecutus, in ipfa Sy-

nodo aliam quamdam Orationem habere juffus fuit.

»

dos Plebe prefente. (1) füb omnium oculis deliga-

35

tur, & dignus atque idoneus publico judicio ac

35

x

teftimonio comprobetur, ficutin Num.Dominus

25

Moyfi precepit dicens; Apprehende Aaron Fra-

Non juvatur pratenfa opinio de plenitudine Potefïaii.sj

33

trem tuum, & Eleazarum filium ejus, & impo-

25

. Pontificice per hodiernam Difciplinam inflituendi,

nens eos in motem coram omni Synagoga, &c.

35

Deinde fubdit Cyprianus; coram omni Synagoza

dpies — um — ub — a. dl

Cülwrlnaildi', ordinanfii Epifcopos.

25

jubet Deus conttitui Sacerdotem, id eft: inftruit

»

Summa auctoritas defignandi Epifcopis terri-

23

C3' oflendit , ordinationes Sacerdotales nortnifi íub

»

torium eft penes Ecclefiam.

33

populi affiftentis conícientia fieri oportete, ut plebe

?5

prafente vel detegantur malorum crimina vel bo-

4 Dixemhf DoGores in füa Refolutione ad 2. der-

bl

norum merita predicentur, & (t ordinatio ju/la

, tum effe, Epifcopum & Capitulum omnem fuüam

C3 legitima, qua oMNIUM SUFFRAGIO ET JUDICIO

35

fuerit exzminata.

» jurifdidionem & auctoritatem mutuare ab Ecclefia,

Quod poftea fecundum divina

-^ i a um -

» in qua immediate, radicaliter, & quoad proprie-

33

magifteria obfervatur in Actis Apoftólorum, ,. &c.

5 tatem hec jurifdictio & audctoritas refidet. , Ut

Nota veftigium.bujus Difcipline antiquz . adhuc

autem hanc. propofitionem fingularitatis redarguat

hodie haberi in proclamationibus nominum eorum,

Anonymus, oftendatque eam Ecclefiatticz Ditcipli-

qui ad Sacros Ordines fufcipiendos deftinantur, id-

que coram univerío populo inter Miflarum lolemnia ;

nznoncongruere; duas diftinguit (pag. 221.) Au-

&orutn fententias, quorum alii cenfeant — , juriídi-

nempe utpopulus * de elecioneillorum, qui ad re-

» €&ionem ordinariam Epifcoporum immediate con-

» gimen altaris adhibendi fant , confulatur,.. &.

» facilius ei ... obedientiam exhibeat ordinato cui

» ferri, defcendereque a fümmo Pontifice: . . . .

» alii vero, Epifcopos a Deo immediate accipere

» a[fenfum przbuerit ordinando : **

uti exprimit

» poteftatem jurifdidionis, à Pontifice autem con-

» Pontificale in ordinatione Pre'sbyterorum.

» fequi certum Territorium. ** Qua(i fcilicet vel in-

de (equeretur, Romanum Pontificem , fecundum

Ex Clero Romano fub Bonifacio I.

——

9

fententiam omnium , habere il'am plenitudinem po-

]

teftatis, quam.ipfi pratendunt, faltem .in defignan-

III. Coanrmiter ad S. Cypriani di&a Clerus Ro-

do Dioccefim & Territorium unicuique Epifcopo &

manus feculo V. de ordinatione Bonifarii [. ad Ho-

Paftori.

.

norium Imperaterem fcripfit, eam divine inflitutio-

li

- Sed fübdicet Anonymus, quod, . ne veritas occul-

nis ordine peradam fuifle, quod imprimis populus

taretur, commemorandum erat, omnes fere eos,

illum elegiflet & Clerus: Participato, inquit, cum

ä

qui fentiunt omnem poteftatem juriídi&tionis quoad

Chrifliana PLEBE confilio, quem Deus juffit elegimus.

proprietatem toti Ecclefie a Chri(to etfe collatam,

Et infra: acclamatione totius populi ac CONSENSU 1he«

fentire etiam ; . quod ipfi Eccle(iz data fit poteftas de-

liorum Civitatis ageruimus DIVINIS. INSTITUTIONIS

fignandi cuilibet Epiícopo certum Teritorium, íeu

ORDINE corfecratum ; ita refert Bar

i

onius T.. g.a,dan--

inftituendi Dioeceíes, fingularumque limites deter-

num 419. n. 13.

minandi ,. quas finguli Epitcopi gubernent.

;]ci

Conftat fane,. eam defignandi Territorii pote(ta-

&x.S. Athanafio.

tem per IX. & amplius fecula ab.ipía Ecclefia com-

.IV. Unde nec habebantur Epifcopi, qui abíque.

miffam fuiffe Epifcopis vicinis & Synodis Provincia-

libus, non fecus ac ipfam Epifcoporum inftitutio-

popult & Cleri fuffragio fuerant ordinatis proutob.

nem, (ine ulla R. Pontificis interventione; prout

hanc cauíam Julius Pontifex R. (urrogationem Gre-

abunde colligitur ex iis, qua dida funt $. ultimo

gorii in locum Athana(ii uti perperam factam rejicit;

|

DisovisrrioNis L. ubi adium eft de inftitutione Ca-

ipfeque Athanafius ad orthodoxos fcribens, ca(làm

thedralium Ecclefiarum: reftat ut quzdam hic adji-

eam electionem demonftrat, quia (i quis ia locum

ciamus de inftitutione ipforum Epifcoporum, ex

fuum fürrogari debuiffet, id fieri oportuiffet, ** f

ä

quibus adhuc magis pateat, quam olim ignota fue-

» cundum Ecclefia[ticos..Canones , inquit, Apol. 2.

rit adverfariorum opinio de plenitudine poteftatis

» prout Apo[lolus precepit , congregatis populis una

!

Pontificie, ex qua tanquam ex fonte in reliquos

» cum Spiritu S. qui Epifcopum conz/lituant publice,

Epifcopos & Pafítores jurifdidio Ecglefiaftica derive-

» & in prafentia Clericorum Epiícopum poftulan-

V

retur.

"

» tiuminquifitionem fieri, atque itaomnia Caronice

v

(

» peragi. * &cf-

- Ecclefía veliquit olim Ele&iänem Eyifcopi Clero

"

populas. probatur ex 5. Cypriano.

KEX S Caele[flino C9' 5. Leoue M'agäm

V. Confonat Coclefi*inus " ,,.nuïlisinvitis, inquir,

*5 Th Atque imprimis quod attinet Epifcoporum E-

je&ionem; indubitatum eft, eam per XI. fecula per-

» detur Epifcopus: Cleri, Plebis, C9' Ordinis confen-

tinuiffe-ad.Clerum & populum Ecclefie viduate:

» fus & defiderium requiratur **: Epiít. 2. Cap. ;.

» apud Gratianum Dift. 6 1. Can. 13.

ita.quidem ut hanc Diíciplinam Sanái Patres ex di-

) ad Rutii-

ï;ma?tque Apo?mlica traditione defcendere exitti-

Item. $. Leo Magnu; Ep 2 ( al; 9;.

Curm

;"—1(1) In Bï?ne.viönjtgno ponitur 4 P(ebe 'præfgr;:e, vt monet Rigal;iu'*.j;

Disotsrrio SEcuNpa.

471

DN

cum Narbonenfem Cap. ]. apud Gratianurm Dift. 62.

&io effet penes Clerum & populums nihilominus

v

** 'nulla ratio finit, znquit, nec a Plebibus fünt expe-

& hoc c

»

E

n

ertum eft, eamdem plenum füum non ha-

» titi; nec a Provincialibus Epifcopis cum Metropo-

buiffe effedum, ni(i Metropolitánus una cum Com-

I

» litani judicio confecrati. * Item ad Epifcopos

provincialibus eam ratam haberet.

lta ut, qua ho-

d

Provincie Vienneníis Ep. 10. (al. 89.) ** teneatur

M

d

die vocatur confirmatio Epifcopi , ad.

letrop

o 1itanum

» fübícriptio Clericorum , honoratorum teftimo-

und cum Suffraganeis olim pertinuiffe dicenda fit.

)S&

» nium, Otrdinis confenfus C9 Plebir. Qui prafü-

Idque conformiter ad Canones Nicenos 4. & 6. ex

M

Utj

» turus eft omnibus, ab omnibus eligatur. »,

quibus & hoc habetur, Nicenam Synodum voluií-

íe, ut hzc Eledionem ratificandi feu confirmandi

ïer

oli C? Ludovici Imperatorum -

aucdoritas precipue foret penes Metropolitanum,

hn

Ew Sanélione Car

Seculo LX.

EM

utpote qui communi omnium Comprovincialium

confen(u rationabiliter probato, aut (àltem contradi-

l

VI. quüe hanc ele&ionis formam adhuc féculo

centibus quibufdam, plurimorum füuffragio adjutus,

n

IX. viguifle demonftrant littere Hincmari Rhemen-

Eledum per manuum imfofitionem in Antiftitem

po

fis ad Hedenulphum Laudunenfem Epi(copum: & fig-

conífecrari decerneret.

Atque hincaccidit, ut (en-

&C.

nanter Sandtio Caroli & Ludovici Imperatorum 1. 1.

fim hzc confirmatio, intermiffis Synodis Provincia-

082

Capitul. Cap. 84. quam refert Gratianus Dift. 63.

libus , ad folum Metropolitanum devoluta füerit;

t

Can. 34. ** Sacrorum Canonum non ignari, in-

uti poft receptas hac in parte GregoriiIX. & fequen-

íüb

» quiunt, hi Imperatores, ut in Dei homine Sanda

tium Pontificun? Decretales, unanimi confeníu tra-

loje

, Ecclefia füo liberius potiretur honore, atfenfüm

dunt Canoniftz, nempe jure Decretalium ad Me-

bo

» Ordini Ecclefia(tico prebuimus, ut fcilicet Epif

tropolitanum pertinere Epifcoporum fuffraganeorum

if

» Copi per elecfienem Cleri C9' populi fecundum fta-

confirmationem.

» tuta Canonum de propria Dicecefi, remota per-

Q

$

Vlna

)

fonarum & munerum acceptione, ob vitz meri-

ltem . ordinatio.

KC

PL

tum & fàpientiz donum eligantur. ,,

. X. Denique ordinatio feu confecratio E

lüi

pifcopo-

Im

Eadem Electionis forma Rom« viguit per XI. fec,

rum, ab initio pene Ecclefiz ,

poft erectas Metro-

i

poles nec non Provinciarum Eccle(iafticarum divi-

VII. Eamdem hanc formam Electionis etiam in

Inn

fionem factam, pertinuit ad Metropolitanum, ad(-

v

coníftituaendo Romano Epifcopo VII. feculis & am-

ftentibus ut minus duobus ejufdem Provinciz Epif-

plius fervatam fuiffe evidenter oftendit Liber diur-

copis, prout przcepit Canon 4. Nicznus.

nus R. Pontificum nuper editus per Joannem Gar-

eque

Cul

Romanus Pontifex habebat jus ordinandi quem

quam

"i

nerium e Societate Jefu, qui & in notis ibidem ob-

in Epifcopum ni(i in Dicecefibus füe Metrop

ol eos,

fervat, Populum Romanum non íolum contültati-

aut in Regionibus füburbicariis: quare nec

1n Li-

^vum, fed verum &abíolutum füffragium in hac Ele-

bro diurnó R. Pontificum , quem edidit J

0

annes

Gione obtinuiffe, ita ut laici vere eligerent: prout

Garnerius, ullus reperitur defcriptus ritus ordina-

tefítatur ibidem Garnerius Cap. 2. Tit. 4. & alibi:

tionis Epifcopalis nifi circa confecra

idemque notat Daniel Papenbrochius, Diflertatione

U

pum fuburbi;:arium..

ndgm Epiïco-

[

16. in conatu Chronico-hiftorico n. 6. qux fuübjecta

eft Hiftoriz vitz Gregorii l. per Clerum & populum

10

in Epifcopum eledian.71:4. Quinimo eandem eli-

us

Ordinationem Epifcoporum fibi non afferui

l)

gendi normam etiam Romz per XI. fecula viguiffe

S. Gregorius Mag,

iDox infra videbimus.

1if,

Per populum hic intelligenda non eft clamofía

li

Xl. Unde graviter hallucinatur Papendrechtius,

NS

Plebs; fed intelligendi (unt Primores Civitatis, qui

cum ex 3. Gregorio Magno probare nititur,

zpag«.

populum reprafentare folent, & proprerea Novella

334. col. 2. confirmationem & confecrationem

Orm-

4

Juttiniani voluerunt, ut in EleQione Epifcopi, una

nium Epifcoporum ad Romani Pontificis folicitudi-

cum Clero Primates Civitatis, cui Epifcopus ordi-

nem & prarogativam jam tum pertinuiffe. Nam

nandus eft, intervenirent.

Novella 123. Cap. 1.

illz Eeclefiz, de quibus in Epiftolis obje&is agit $.

Gregorius, fcilicet Mediolanen(is, & Horteníis in

Requirebatur C9' confenfus Principis.

Italia, & Salonitana in Dalmatia, fpeciali jure Patri-

[

archatus ad Romani Pontificis curam

ob

VII. Infuper &hoc conítat, quod olim füb Prin-

Quemadmodum conformiter ad Canon

pertinebant,

ft

em $. Nicz-

cipibus Catholicis in Eledione Romani Epifcopi, non

num omnes Ecclefiz /Fgypti pro confe

cratione füo-

olt

fecus ac aliorum Prazfulum perfona per Clerum &

rum Epifcoporum ad Alexandrinum Antiítitem tan-

A

populum eleca ordinari non poflet'in Epifcopum,

Jl

quam Patriarcham füum recurrere tenebantur.

niüà obtenta licentia Principis feu Imperatoris, aut

Sed cum jüs Patriarchz ad ipíam eledionem E.

faltem ejus Exarchi, qui in Civitate Ravennatenfi

refidereíolebat; uti videre eft in citato Libro diur-

pifcopi fe non extenderet; idcirco idem S. Grego-

riu; in ipfamet Epiftola a Papendrechtio objecta

|[ld

no R. Pontificum, notiíque Garnerii: Et hoc jus

fatis ininuat, fefe jus Eledionis Mediolanenfibus

CO

varis Synodorum Decretis firmatum , & Regibus

imtegrum relinquere, falvo , pro confecratione,

a

conífervatum fuifle oftendit Petrus de Marca de Con-

auctoritatis füz aflenfu: & quidem pro fervando

ii

cord. Sacerd. C9' Imp. l. 8. Cap. 9. & feqq.

illius Cleri & populi jure adeo follicitum íe exhi-

Imo legitur fub finem feculi XI. anno 1075. Car-

bet, ut nuda Canonicz electionis relatione COn-

dinalem Hildebrandum , qui dein nomen Gregorii

tentus non fit, fed authentice fübícriptam requi-

VII. affumpfit, in Pontificem R. a Clero & populo

rat, vel faltem certiori indagine, licet hzc ob va.

eledum ,. ordinari tamen noluiffe, ni(i prius Impera-

ris circumftantias difficulter inftituenda tunc erat,

"m

toris approbatio accederet, uti fcribit Lambertus

roboratam. En verba E

4

piftole, ( Joanni Subdia-

il

Schafnaburgenfis.

cono l. 2. Epift. 50.) que totà lédu digna eft:

L

4

,

quanto Apoftolica Sedes, Deo Audtore , cun-

P]

?

Confirmatio Epifcoporum pertinuit olim ad Metropo-

Qs pralata confítat Ecclefiis , tanto inter mul-

litanum, cum Comprovincialibus.

?

L

tiplices curas, & illa nos valde folicitat; ubi ad

3

,

confecrandum Anti(titem noftrum expeclatur arbi-

IX. Verum quantumvis olim Epiícoporum ele-

22

trium, defündo igitur Laurentio Ecclefiz Me-

diolanen(is

472

ViNpicuE RrsoruTIOoNIS Docm, Lovaw.

?5

diolanenfis Epifcopo, fua nobis relatione Clerus

P

confülto Clero& populo Egilonem quemdam Mo-

.« deh

25

innotuit, in ele&ione fefilii noftri Cen/lantii Dia-

Pl

jmo ?

32

nachum nuper de feculo venientem in Epifcopum

23

coni fuüi uzanimiter confenfiffe.

Sed quoniám ea-

Aurelianus Lugdunen(is ordinav

A

erit, eisque illa-

fu$, Ü

35

dem non fuit fubfcripta relatio, ne quid, quod

35

ta vi prepoftuerit nolentibus.

Quo divinà voca-

ifcop.

35

25

b

ad cautelam pertinet, orittamus, hujus idcirco

tione homine excedente, ne in idipfum incurre-

» precepti auGoritate fuffultum, Genuam te profi-

25

rent, concordi voto Clerus & populus Tentbol-

elit |

cifci nece[Je efl. Et quia multi illic Mediolanen-

35

dum ipfius Eccle(ie Diaconum elientes,

E Mi

jelt

.,,

35

ab ipfo

25

fium coadi Darbarica feritate confiftunt, eorum

Papa, fibimet in E

pifcopum confecrari p

etierint.

p u

35

te voluntates oportet, eis convocatis, 21 commtu-

»

Sed ille uniufcujufque Ecclefiz Privilegiu

m incon-

fiont p

25

25

Comqi

ne perftrutari. Et(inulla eos diverfitas ab Eledtio-

cuífum fervare volens id agere di(tulerit ,

eumque

25

nis unitate difterminat, fiquidem in predido filio

25

prafato Aureliano direxerit,

Íícribens ad eum, ut

manuim

35

noftro Coníftantio omuium voluntatem atque cor-

23

fi Cleri populique vota in eu

m concordarent, &

]"ämïf !

?5

35

fenfum perdurare cognofcis, tunc eum a propriis

Sacri Canones illi non obviarent, manus huic im-

tonia

325

Epifcopis, ficut antiquitatis mos exigit, cum no-

»

ponere non differret. « Quod fieri (i ratio prohi-

quaqu

25

ftrz auctontatis affenfu, íolatiante & auxiliante

3*

beret, & id iptum fibi reícriberet, , . Sed cum

"

to 0f

Domino, facias confecrari quatenus hujufmodi

Aurelianus monitum deluderet ,

& nec morz íi

qum C

fervata confuetudine & A poftolica Sedes proprium

Cormd

caufam Stephano indicaret, Clerus C5 pópulus cum

vigorem retineat, & a fe conceffa aliis jurà non

Decreto manu omnium roborato ,

prefatum ( Teut-

lu

35

minuat. ;, Propria for(itan Romani Pontificis tan-

boldum) electum Romam remifer

unt , obnixe fibimet

tunt dj

quam Patriarchze praerogativa erat, ordinare Epifco-

illum confecrari peteutes.

Sed nec tunc (Pontife

x)

jonora

pum Mediolanenfem; unde jus illud proprius feu

id agere acquievit, volens Lugdumnenfi Ecclefice

£olla-

( fl!äï

comprovincialibus Epifcopis concedere poterat, re-

tum Privilegium unmuiilatum confiflere

.

[L]

L

ideoque jam

P tmu

fervata dumtaxat fibi auctoritate prebendi affenfüs.

ditto Aureliano iterato referibens ,

mandavit , at quia

de Du

Aft quam religionis fit S. Gregorius in fervando SS.

concordi voto Clerus C9 populus jat diflum Diaco-

NE FIl

Canones de unanimi Ele&dione Cleri & populi, eam-

"um expetebat, aut

1

pfum confecraret, aut quid i&

f/fe ii

que fibi non afferat

, totus Epiftole contextus infi-

eo reprehenfibile judica

ret, refcriberematuraret. Sed

Il!f FJ//J '

nuat.

if priori inobedientue contumáciam adjiciens , non

Quinimo, quamvis perfona ele&a S. Gregorio in-

folum oblatum confecrare , fed

quid in. eo repreheafi-

Mu

time effet nota & probata, nolle tamen fe illius

Lilejudicaret , tummo Pontific

if

efcribere contempfit.

ele&ioni immifcere fignificat Epiftola (Ibid- Ep. 29.)

Verum contra interdicla, &9 S

$. CANONUM STATU-

Xh

Ícripta Presbyteris, Diaconibus, C9' Clero Mediolanen-

TA, quemdam extraneum C3 ei

det Ecclefice ignotum

quatis

fis Ecclefie , quam Papendrechtius videre potuiffet

in angulo ordinatum illis in

gerere üitipraump(it. 4f

mom

immediate huic, quam objicit, premiffam. ** Com

hiad Pontificem redierlunt

implorantes , ne pateretur

ld t

» perimus, inquit, omnium, ve[lrum in Conftantio

Ecclefiaflica jura violari.

. [No$ auteimn

, inquit Papa,

» filio noftro, Eccle(ix veítrz Diacono, convenire

qui omnium Ecclefiarum in Beato. Pet

fum

ro Apoflcloruimn

Ra

23?

confenfum, qui dudum mihi bene cognitus fuit,

Principe curam [ufcepimus ,

[cientes inter. Epifcopos

nius 1

35

&... longo mihi tempore adhzfit, fed nihil um-

non haberi eum,

qui neque a Clero ele&tus , eque a po«

quor

25

quam in illo quod reprehendi paffim potuiffes in-

pulo eft expetitu

5, fape dictum Teutboldum venerabi-

35

veni.

Verumtamen quia antiquz mez delibera-

lem Diaconum, ipforum lamentabilibus precibus incli-

»«€

35

tionis intentio eft, ad füfcipienda Paftoralis Curz

yat

naii Lingonenfi Ecclefice Epifcopum confecravimus,

C

» p

33

onera, pronullius umquaim mifceri perfona , ora-

Ex hoc contextu

^

patet Stephanum VI. poft SS.

35

Pontifices przdeceff

Ores füos, omnium Ecclefiarum

, ftn

tionibus profequor Ele&ionem veftram. ;; &c.

s fiis

fibi curam in hoc collocaffe, ut

earum jura fecun-

Neque Zozimus, necLeo, Mag., uec Stephanus VI.

dum SS. Canonum Statuta

folicite fervaret, & ubi

» fiq

inferiores Ordinarii ea infringerent, prazeminentiz

y di

XII. Quam vero prifci Eccletx Romiane Ponti-

fuz auctoritate defeaderet; ita tamen

ut femetipfum

fices alieni fuerint ab aliorum Metropolitarum juri-

SS. Canonibus fubje&ctum,

P Pl'i

di fibi non liceret,

quorum limites transgre.

» CC

bus circa Epifcoporum ordinationes fibi arrogandis,

fateretur; àc nominatim lls, qui

patet ex Zozimo Papa, qui apud Baronium, in Ap-

electionem Clero &populo, confirmationem autem

» W

D ln

pend. tom. 5. de iis juribus Metropolitani Arela-

& confecrationem Metropolitano detulerunt.

latenfis afeverat, intemerata fervari oportere; quod

Ipfe quoque Gregorius VII. lib. 9. Ep

:24.tam pro-

oc

contra flatuta Patrum quidpiam hac in parte conce-

cul abfuit a vindicando (ibi jure confe

pi

crationis om-

0i

dere, NE HUJUS QUIDEM, ait, SEDIS POSSIT AUCTO-

nium Epifcoporum; utrogatus a Ro

berto Comite

RITAS.

Apud nos enim inconvulfis radicibus vivit an-

confecrare Epifcopum Melitenfem,

plane noluerit

m

Tení

tiquitas, cui. Decreta. Patrum fanxere reverentiam.

confentire, nifi prius per cognitores

& Legatos ex-

Item ex Epiftolis S. Leonis Magni quas adduximus

ploratum fibi foret,

Epifcopum illum quoad jus con.

H

DisQuisrrIoNE l. $. VII. n. IX.. Et adhuc fub finem

denu

fecrationis Metropolite Regitano non fubjicis alio-

feculi IX. ex przclaro fad Stephani VI. qui di&us

quin ** decet, zzquit, atque neceffe eft, ut ic tua

folu

'eft V.hic enim, prout ex Flodoardo refert Baronius

» devotio in his przcipue, quz Dei (ünt; fete zqua.

tior

T. 10. ad annum 88;. n. 23. Teutboldum in Epif

»

j

«

liter habeat: quatenus fraternz charitatis & con.

copum Lingonenfem confecravit, non nifi extrema

P

cordiz vinculum rumpere, & dile&ionis unita.

'Crut

coaátus neceffitate, inftantiffimi(que Lingonenfium

33

tem in invicem fcindere caveat:

Íolo

»

in mente habens,

iterum atque iterum fa&is poítulationibus, qui &

quod ícriptum eft: fi re&e offe

ras, &rede non

diug

ipfüum Eledum jam Romam miferant, commotus;

25

judicas, peccaíti. ,,

p

poftquam bis id renuiffet, & interim Canonice ele-

*«

Qum proprius Metropolitanus fine ulla allegata cau-

Literce communicationis olim ad R. P. miti folitze,

futr

fa ordinare pertinaciter recufaffet: Qui eft ipfe Ca-

non favent caufre Adver[ariorum.

ehg

füs Gerfonius, de quo $. VII. hujus DrsQUistTIONIS,

Tho

quod nempe poteítas Papze extendatur füper om-

XIII. Nec eft, quod nöbis objiciant adverfarii,

di

nes inferiores folum dum fubeft nece[fitas ex defettu

quod Eminentiorum etiam Sedium Antiftites ordi-

pe

Ordinariorum inferiorum.

Itaque Stephanus VI. in

nati, miílis ad Romanum Pontificem communionis

l

Litteris ad Fulconem Archiepifcopum Rhemenfem

Litteris, ordinationem füam ab illo probari & fir-

fiu

fignificat: * Ad (e Lingonenfis Eccle(ix querimo-

mari, jam a primis Ecclefiz íéculis, poftulaverint :

du

» niam perveniffe, quod abeunte I(aac Epiícopo in-

Nam fimiles communionis litteras ad alios. quoque

Eccle-

. Drsotirsrrero:

SEGUNDA.

473

ln

m

E«clefie Prefüles dirigebant idem rogantes, . Quin-

- Quoad; confivmationet & ordinationen fec. XIV

an

imo ipfi Romani Pontifices in exordio fui Epifcopa-

90

tus, datis ad diverías Ecclefias litreris , aliorum. EÉ-

; XV. Quantum vero artinet ad formam confirma-'*

'Te.

tionis & ordipnationis (quz duo per XI. circiter fe-

pifcoporum affenfum ad fui confirmationem expete-

xj

bant. [taà cum S. Cornelius Papa Roma ordinatus,

eula ab invicem non feparabantur, ) e& integree per-

manferunt penes Metropolitanum circiter ufque ad

W

effer, Epifcopi, qui illum contlituerant, omnibus,

lQ

l

Ecclefiis hoc ipfum per litteras communicarunt ; .

feculum. XIV., quando Romani Pontifices contra pri-

lOn

mavam Ecclefia difciplinam, imo.contra ipfüm jus

ab univerfis totius orbis Epifcopis unanimi confen:

que

fione probata & firmata fuit hec Cornelii ordinatio,

Decreralium , nixi precipue falfis Decretalibus & Gra-

tiani Decreto magis mapisque invalefcentibus, ex

t

Cumque Novatianus fchifmaticus dein fefe in. Ro-

I

:

manur Epiícopum ád Cornelii injuriam ordinari cu-

plenitudine poteílaris, fibi attribuerunt jus refervandi

non folum inferiora Beneficia, fed & ipfos Epifco-

m

yafet, fcripfit S. Cyprianus litteras ( Epift. 52. ) An:

hi

roniano Epifcopo, ut a communione Cornelii ne«

patus ; uti maxime habetur ex Refervationibus & Re-

gulis Cancellarie füb nomine Josnzis XXII. editis.

um

quaquam recederer, utpote cujus Canonica ordina:

lu

tio omnium ae fignanter Africane Ecclefie Antifti-

Quin. & tandem iis in partibus, ubi Regule iftz re-

tum con(enfione-roborata effet : Facfus ef, inquit,

AU

ceptze fuere Capitulis Cathedralibus memorätum jug

l-

Corzelius Epifcopus de. Dei & Chvifli ejus judicio, de

Electionis fuit ademptum.

Formula autem. Provifionis, qua Pontifex nunc

Tiet

Clerzcorum pene ommium teffimonio, de Plebis, quee

et)

tunc affuit, fuffragio, 7 de Sacerdotum antiquovam 87

utitur in creandis Epifcopis: ;, Providemus Feclefice

bonoram virorum collegio (feu Confilio) cum uemo aute

v

,

tali de tali perfona, & preficimus eum.in .Pa-

Jl

atl

Jfe fattus effet, cum. Fabiani locus, id efl, cusa. locus

?*

trem, Paftorem, ac Epiícopum ejusdem Eccle.

Petvi, & Catbedra Sacerdotalis vacavet, quo accupato

95

fie , committentes ei adminiftrationem in fpiritua-

d

10

de De: voluntate atque OMNIUM. NOSTRUM CONSENSIO:

5*

libus & temporalibus, " introduéta tantum eftcir-

NE FIRMATO . , . .. QUuisquis pofà uuum , qui [olus

ca feculum XV.

1 1j

Sud

lf[/ä debe

E

£, fallus efh , sou jam Jecutidus ille, . féd nul-

hus ejf.

nori

J

- Occafi

o qua circa $«c. XF. magis iuvaluit

Jit

J?zzfütio Dæf/'cfþliilæ quoad Elcélionein Sgc. XII.

opinio de plenituäz'rze poteffatis,

TU

XIV, Ceterum Difciplina providendi Ecclefiis vi-

XVI. Circa eadem tempora ccperunt Romani

H

Át

duatis de Epifcopis non nifi feculo XIL. quoad for-

Pontifices quafi ex plenitudine illa poreftatis, qua

mam Electionis mutari ccepit, neque apparet ante

omnes füpra memoraras Refervationes induxerunt ,

[

illud tempus, populum totaliter ab electione exclu-

Regibus concedere jus nominandi ad Epifcopatus ,

!d

fum fuiffe,

itemque jus eligendi reílituere quibusdam Capitulis

ltil

Cathedralibus ; fervato tamen fibi jure Confirmatio-

Refert namque A

'utor eruditus Onuphrius Panvi-

Jor

nius in notis ad Platinam in vita. Innoceutii Il. quod

nis feu Provifionis ; unde & hodie ab Epi(copo con-

p

quorumdam Dellorum. ;; occafione, Romano Pontifi-

fecrando emittitur juramenrum obedientiz ipfi Ro-

1

»»

e Innocentio Il. qui pacem quam Della malebat,

mano Ponüfici, cum anrea fimilis promiffio jure De-

li

il

a.Civitatis adminiftratione fubmoto, novum Rei-

cretalium, pratltaretur Mewopolite, uti conftat ex

95

J h

2

publicae (Romane ) Corpus, przter ejus volunta-

formuia, que adhuc hodie exrat in Pontificali Ro-

$,

9»

rem conílitutum fuerit... . in quibus controver-

mano 5 De fcrutinio ferotizzo,) füb finem,

um

9*

fiis Populus Romanus ,

quod Pontifici rebellis

Un

25

eflet, anathemate noratus, tunc primum a Ponti-

Difciplina antiqua circa pröviþonem Ecclefiarum

ubi

$5

ficiis comitiis omnino exclufus eft* & ad folos Car-

in partibus infidelium,

lib

35

dinsles, Pontificis electio paulatim, Cleri etiam

um

55

Primoribus omnino exclufis, vel in. Cardinalium

XVII, Ha&tenus diximus de in(lituendis Epiíco-

pis in viduatis Ecclefiis, reliquuin eft ; ut & decura &

Jé

3*

.Collegio coóptatis, redacta. Primus porro fine

qui

955

ullo populi interventu Papa creatus eft, mortuo

folicitudine circa Ecclefias ad Chriíti fidem convet-

m

tendas, nec non fub dominatione infidelium redac-

Innocenrio Il,, Celeftinus H.^ — Et non diu polt,

l

occ

afione Schismatum, uti iterum notat idem Onu-

tas disquiramus.

lU

Indubitatum,eft, quod Epifcopi licet certis Eccle-

phrius Panvinius ibid. ad vitam Alexandri Ill C/ero

f

ninimro €? populo a Pontificis ele&lione exclufis, ea ad

fiis, ad quas ordinati funt, alligati ; & quibusdam

Jite

aliis ejusdem fecum Provincig (pecialirer obítricti ,

Cardizales folos. redacla ;; nempe in Synodo Latera-

erit

4enfi füb egdem Alexandro Pontifice celebrata anno

nihilominus non fecus ac Apoítoli, quorum funt füc-

r

ceílores, curam fuam & folicitudinem Pafítoralern

34179. Canone T. decretum fuit, ad evitanda impos-

l

terum Schismata , Electionem Romani Pontificis tunc

jam olim extenderint ad univerías Ecclefias, quae

lÜ

duabus tertiis fuffra-

eorum fübfidio indigere potuiffenrt : & quidem hàfce

folum legitimam fore, fi fnerit

tui

eiorum Cardinaliurn fuffulta. . Conformiter ad hoc

precipuas muneris fui partescirca populos, ad Chrifti

4

Decrerum eleétus fuit poít Z/exandri MI. mortem Za.

Eccleíiam venire cupientes, effe exi

imarint, ut iis

ud

"

'ciur l, anno 1181. & Cardinales coeperunt ad feíe

Rectorem & Epiícopum ordinarent,

Id

folos jus eligendi Pontificem redigere, uti notat Clau-

f1$,

dius Fleury in (ua hittoria.

Exemnplum $. Atbanafii , S. Cbry!bj?omz' £?c.

Porro quemadmodum Capitula Cathedralia, poft

10f

ete&tum Collegium Cardinalium, ad illius normam

XVIIL. Sic V. G. g. Zthanafius , wbi didicerat

formari cceeperunt, ita etiam ejusdem exemplum in

quantus Évangelice Preedicationis früctus fperaretur

n2

eligendis Epifcopis fecura funt, ira ut, Clero iafe-

apud Indos vel potius in Regionibus ZEthiopie ,

riori exclufo, jus & auctoritatem electionis fibi vin-

coacta Synodo Frumentum ordinavit Epifcopum &

dicaverint- -Eítque illud jus.circa initium fec. XIII.

ad illas Regiones mifit: uti refert Rufinus lib. r.

Cap. 9.

.

lf'iiy

per Decretales ^lexandri MI. a Gregorio IX. in col-

üi

le&ione Decreralium relatas:Cap. 4. & , de.bis que

lta quoque qui

dam Epifcopi in Orient& füb Va-

fiust. a. Pvelato - fiue coufenfu Capitali , tandem in&o-

lente Imperatore pro fide exules (1), Mofen quem-

fj5

i

duétum & receptum.

dam Sanétum Eremitam , ad fe adduéctum mox Epis-

j

cogqm

-(-x)'--Socuat.'wl.. 4« Cap. 19.. $o20m. l. 6. C..38..

[ue

Ooo

Supplem, Oper: Fan. Efpea Pars 1V.

7À

VINDICLE REsoLuTmNis Doc'r. LovaN,

tem omnes Doctores convenirent , Epifcopos a Pos-

d

copum pro gente Saracenorum confecrarunt , quod

der

zifice confequi certum territevium £? particularem

Mavia ipforum Princeps cupiverat,

for

S. Chryfoffomius (1) exul Phenicum Ecclefiz ex

Diecefim :: & hoc Pontifici Romano a Chriíto con-

It

ceflum effe, dicente: pafce oves rneas, pag. 185. , Jures

Gearilibus haud pridem collectze curam geffit ; Go-

d

thisque Vuilam (al. Unilam) Epifcopum ordinavit

$5

inquit, divino ad folum füummum Pontificem per-

pun

& in Gothiam mifit.

:

tnet Epifcopos deligere & conftituere, cum a

pe[ll

Porro ordo charitatis poftulabat, ut vicini pre

$?

.Chrifto D. univería Ecclefia commiffa fuerit Pe-

gili (

)9

to.... verbis ilis: JPafce egnos meos, pajce

cateris Épifcopi Ecclefia in .necelïitate fqrte conítitu-

elle

tze füuccurerent,

ové; tned$ 5 & pag. 237. : Haec fuprema potefítas

u

Sedis Apoftelica ,

àit; z2 Epif/copis conffituendis

Sed vicinis Epifcopis deficientibus feu neg

ligcmi"?

vatit

. bus; eadem charitate urgente fuccurrebant remotio:

five confirmandis five ordinandis, ubique terrarum

»

numquam revocata in dubium fuit.? — Quis ferat

(ont

res, ac precipue Epifcopus feu Pontifex Romanus

ml

tam ineptam SS, Scripturarum interpretationem, tam-

tanqum primatum obrinens: qui fibi id prav cete-

pro

'ris incumbere merito exiftimabat, ut Ecclefiis etiam

que fuüpinam antiqua Diícipline SS. Canonibus &

&

unanimi SS. Patrum fententia roboratz & per tot fecu.

diffitis pro neceflitate fubveniret , iisque de neceffa-

nen

Tlis Paftoribus & miniftris provideret.

lorum ufu firmate ignorantiam, «X qu

1

odamquo

1/ ,

neganda confidentiam ?

pnu

Teflimonium S. Gregori Magi.

Neque minus iterum à

bfurde hallucinatur p; 185.

186. 187. opinando quod jus eligendi Praefulem in

Q

quo

XIX. llluftre in hac re exemplum & teftimonium

Ecclefia Cathedrali ex przmgeuia auctoritate ad Sedem

Apoítolicam peruünuerit, feu ab initio fpe&tarit, fed

2

prabuit S. Gregorius Magnus, qui in Angliam mifit

ref

Auge

o

uflinum, aliosque Presbyteros, quia vicinl. E

oflea, perindultum R.Pontificis, penes

Capitulum

Cathedrale efle coeperit.

nf

pifcopi Galliae id negligebant : & de hac fua cura &

follicitudine in hunc modum fcribit '"Theodorico &

Quomodo enim illa poteft effe primigenia au&fori-

245 a Chriíto palam Pontifici fümmo commiífa, qua

a

'Theoberto Gallie Regibus lib. 5. Epill. 8. perve

*

/

Ü

)

nit ad nos, Anglorum Gentem ad fidem C

[

bvifliauam Deo

tot feculis neque nora neque exercita fuerit ; fed cu-

jus origo in Píeudo monumentis feculo VIII. fabri-

pro

snifevante. defidevauter velle cogverti, [od SACERDO'TES

lllà

VESTROS E VICINO NEGLIGERE C deéfidería eorum ces-

catis oítenditur, ex quo fen(im crevit in eam mo-

Ep

Jare fua adbortatione

fuccendere , o8 Boc igitur. 7du-

lem, quam adveríarii füfpiciunt ? Adducant adver-

um Dei cum alüis

. Hlluc previdimus

farii vel unuum Canonem aut textum SS. Patrum, per

a

gujiinum ferv

X. prima fecula, ubi illa auctoritas Romano Poa-

[u

divigeudum , & Epift. 59. ad

Brunichildem Franco-

Tu

perveniffe, Anglorum

tifici afferatur, vel ubi per eju$ zzdu/tum : Electio E-

feq

m Reginam indicat ad fe

Gentem velle fieri Chrittianam, /eg Sacerdotes, qui

-

pifcoporum proprio Clero ac populo commitffa fuis-

qii

íe monítretur.

Profecto hac adverfariornm opinio

li

j

ia ViciNO funt ; PASTORALEM erga £0. SOLICITUDINEM

zon babere. (Quorum , inquit, me amme um «terua

palpabiliter refutata eft per conflantem tor feculo-

ruimn

circa. inftitutonem. ÉEpifcopum difciplinam ,

damnaátione valeant. deperive, cure uobis fuit . . . 7du-

4

]

Divina autto-

guflinum . . .. cum alüs fer

vit Dei illuc dirigere . . .

quam quidem dixerunt. Patres (2!

O. € Fecino fecumr de-

vitate dejcendere . & praecepto Apoftolico roboratam,

.quibus etiam injuuxumnus, ut

deant Presbyteros ducere.

quamque olim £ce/efiaffic: Canones nullatenus violari

pr

permiferunt.

tn

Ex quo patet, quo

d prioribus feculis au&toritas

providendi Ecc

lefiis, in partibus infidelium con(ti-

Hanc Difcipline normam prií.i Pontifices Roma-

(c

ni religiofe obfervarunt :

$. Gregorius íe Electioni

NT

tutis, praecipue penes vicinos effet Epifcopos, — At-

Epi(copi, etiam intra Patria chatus vel Primatiae fuae

lat

que non nifi tandem feculo XIV. per fepe dictam

terminos, noluit mifcere : Stepbanus F1. alterius M«-

Clementinam in PLERISQUE, propter abufus, qui hac

tropoleos Epifcopum in manifefta quoque neceffita-

x*

in parte invaluerant, prohibizum'fuit, ad hujusmo-

te, poftquam bis id renuiffet, vix tandem aufüs fuit

di Ecclefias, que Clero & populo Chriano care-

coniecrare : hos imitatus eít ipfe: Gregorzus. 7/1L.

"

bant, absqua Apofítolice Sedis licentia, Epifcopos

E

ordinare.

Quinimo $. Leze &Magnzus heec Metropolitanorum &

N

Ecclefig jura Nicenis Canonibus firrpata «/2ue ad fi-

lr

gem mundi ynau(ura arbitratus eít.

*

Clementina W. PremsQue, zoz abfjulit ommin

"

j

Deüinant quoque adver(arii ita interpretari. illud

«ll

Epifcopis jus ordinandi.

pajce oves meas pro folo Petro & fucce(Toribus ejus

Q

R. Pontificibus, quafi illis folis wgiver/a Ecclefia com-

pr o Qninimo ex ipfismet verbis hujus Clementine

(

evidens eít, per eam nequidem tunc temporis, id

mia fuerit, poftquam illud omnibus Apoftolis & E-

jþl

piícopis in communi diétum atque mandatum lucu-

'eft füb initium feculi XIV., Epifcopis fuiffs omni

q

" mode ademptam auéctoritatem providendi Ecclefiisz

lenter oftenfum eít. Audiant & . Gregorium Na-

l,

zianzemun,Orat. 19. de Cypriauoloquentem: ,, Noa

par

tilus INFIDELIUM, & ad eas ordinandi Epifcopos;

i

.fed dumraxat decrerum ;

ut antequam ad hujusmodi

?)

Ecclefie Carthaginenfium prafedit foli feu. /4fri-

$5

c&, que ex illo & per illum celebris usquein pra-

p

ordinationem procederent , ab Apoftolica Sede licen-

ja

tiam obrinerent, ne ad eam inprovide profilirent or-

fentem diem facta ett, fed ZZefperie naiver/a , imo

A

»

Orienti fere ipfi

dinando tales, prout runc fierifolebat, quos non fa-

| ad finera usque Aerzdiéi , .Sjeptem-

l

lus animarum , -fed ambitio impelleret, vagos füturos

»

tri0i1 $?

$

[

. & meudicitatis opprobrio Pontificalem Diguitatem in

pojie;('im/'um Pbm*z' ficum uibilo

. vilipendium adducturos.

*

| ARefervatioues

caufe. Ultraje&leufiuin.

11]-2—172ty

Primigenia au&oritas conftituendi Epifcopos mom »

XXII. Ulterius mirari hic fubit, quod. adverfíà.

efd penes R P. ut volunt ,Adverfarii.

ri, (3) ex Extravagante Zenzedifí? XL,. qui fedit

XXI. Ex his omnibus, qua hoc S. adduéta fünt ,

feculo XIV., relata inter comm. de £/e&f. . Cap.

SaucTA RoMaNa, ubi inhibetur ,

quatuor Patriar-

. evincitur abfürditas qua Anonymus p:g. 221. con-

chalibus fedibus xinc,orqxfulta Sede Apoftolica

provi-

trá ;DO&?WS Lovanienfes afferit, quafi in hoc íal. -

deri, ,

(2) Vide füpra IN. H & IV,

B- GB- d Luk a CT 9 G X —— —

'e» T V, p. 292, Baron. ad ann. 405, n. II :

: (3) Anenym, p. 1381., & 149.

Drsouisrtro

SECUNDA.

475

] Poæ.*

larqy,

dþri j '"doäfideärrc"r, nulla ääcet iürïs fpecie, conclu'--

COn.

: Guz'?ïeWk— Durandus. |

dere:non dübitent, provifionem Sedis Ultrajectinae

Jüre,

Romano Pontifici effe refervatam, & Clero feu Ca-

fXXV; Hinc & quere*læ Guilielhmi DWM& Mi-

ipet

pitulo ejusdem Ecclefize illud jus ademptum : quan-

matenfis Epifcopi in Concilio Viennenfi anno 1307.

W a

doquidem apud omnes fir indubitatum , nihil eo-

exhibite in füpra laudato TraGatu de s2do Geueralis

t D.

rum; qua ordinario jure Pralatis inferioribus com-

Conciliüi celebvandi , wbi parte 3. tit. 46, fic habet :

pufee

petunt, umquam dici poffit R, Pontifici refervatum,

deprebeuditur €? notatur in Ecclefia Sanla Dei, quia

tellas

nifi nominatim & expreffe refervatum & ademptum

mauifeffum apparet quod. Ecclefia Romana caufas Ehge-

tudi

eíIe monftretur, quemadmodum uno confenfu tra-

tionum multis viist? remediis ad fe trabit , £? Ecclefiee

aum

cunr omnes Canonifte, eo quod hujusmodi refer-

remanent. ex boc longis temporibus viduatae 5 gregcm-

I

vationis detrahant Poteffati ordimavie C? corrigant jus

que Douimicum

propter defethum Paffovis Lupus vapax

am.

comrmuze s adeoque odiofze fint & reftringendae, uti

?nvadit j &c

w&

multis probat Gozzales ad Reg. $. Cancellari& $. 6.

[fecu.

proémiali. Quod eousque locum obtinet in Gallia

& in Belgio, ut etiamnum hodie, contra decifio-

niodo

,.S&zz&io 'ngmatica Caroli FJI.*

nem JZozifacii Vlil. in Cap. si 4 sEbE, de Prab.

;2 F. fi dubitetur, an Provifio Beneficii vacantis

*XXVI. Hinc quoqu& celebris illa Sanctio Prsg-

19f

m in

prius fuerit expedita, an ab Ordinario an a Pontifi-

matica Caro/i VII. Francorum Regis 7. Julii 1438. ex

ce, femper judicetur pro Provifione Ordinarii 5 eo

certis ordinationibus & flaturis Gieneralis Synodi

dem

; ld

quod hzc fundercr in jJure communi, iftaautem que

Dafileénfis compofira, & foiemnis congregationis

a Pontifice in hifte Regionibus fir, quafi in jure

Bituricenfis calculo probata : ubi in procemio 6ic ex-

ülüm

refervationis, qua' inter odiofa & reftringenda con-

ordirur Rex : , Infcrabilis divine altitudinis pro-

numerantur,

PEI

videntia, per quart Reges regnant, rerumque pu-

Éori«

??

quz

Proinde etiam concipere haud poffum , qua fpe-

blicarum gubernacula poffident, poreftatem Re-

cie conentur Adverfàrii qualemcumque refervationem

?5

iam ad hoc inter cetera ordinavitin terris, ut Ec-

d qu.

29

abri,

Clementinam, de qua jam plusquam femel egimus,

clefiam Sanctam, pretiofo Chrifti (anpuine funda-

protendere ad Ecclefiam .Ultrajectenfem ;

cum in

??

tam, ejusque Miniftros fideliter:protegeret atque

. mo.

ila Decretali ne verbum quidem habeatur nifi de

??

tüeretur, & San&torum antiquorumque Patrum

]ver-

Epifcopatibus z Partibus infidelium ia collapfis,

??

Decreta faluberrima Spiritu Dei promulgata, qui-

y per

ut Clero careaat. 7 populo Cbrzffiano ; palam autem

$9

bus nervus Difciplina /Ecclefiafticee falutarisque

Pon,

LE

omnibus fit, . in Ecclefia Ultraje£tina numerofum

Doctrinz viget ac folidatur, fincere exequi face-

o B-

femper Clerum. & Populum Chri(tianum , gregem-

»

is«

9

ret, illibareque obfervari; f*d & fpeciali debito ju-

que Paftori in . Cath

-o*-lic':a' fide adunatum perman-

ramenri ià noftri Diadematis füfceptióne infigni ;

jinio

ii[ cg

?»

& alias Ecclefize Regni & Delphinatus: noftrotum

CUlo

»

praítiti ad idi

pfum altringimur pariter & obliga-

um ,

»

mut.?

TE

Querimonie adverfus rejewatz'one: Romafzoz'um.

Prælatos

Deinde declarat, $.. Qualiter, fibi per:

lam,

)s;&X!l-ï. Neque Toltlm he Refervationes circa

Dituricenfes expofitum , qualiter per Sanétos Parres

iolari

provifionem Ecclefiarum ftri&te. veniunt interpre-

9

,

priorum. feculorum plures facri Canones & De-

tande ; (ed & notum eít, varias rales per. Concilia

,9

creta (aluberrima pro felici regimiae ftarus Ec-

omae

Generalia Conflantienfe , & Bafileénfe, nec non per

??

clefiaftici , tam fuper Electionibus modisque ip-

lioni

Sanétiones Pra

?

fius Ecclefie miaiftros a(famendi & inftitheadi,

[uge

.latas.

gmati;as & varia concordata fui(ïc'(hb-

»

quam eorum c&terorum Prelatorum (alutari di-

Me

?»)

rectione conditi funt étiam & promuloati ; qui

;

(fia-

L

quamdiu obfervati fuerunt, Ecclefia Dei frnétus

füt

Sauclio Pi:agmdtz;mx S'./.Ludo'vici.

»*

honoris honéftarisque felici ubersate produxit ; Dis-

Jl

XXIV. Extat San&io Pragmatica S. L&dovici

??

ciplinae Ecclefiafticae vigor./perftitit ; Religio,Pie-

n&

Regis Francorum in finé tom. 6. Dibliothece Pa-

LE

tas, Charitas ubertini floruerunt ; ^animi homi-

jl j

trum, in qua fro falubri, inquit, ac tranquillo ffa-

??

num:in-.pace Auctorem pacis excoluerunt. « Sed

1ü Eccefig Regmi moflri , mec mom pro divini cultus

29

proh Dolor ! damnata arübitionis improbitas &

»

jllud

augmento, €g? Chrifla fidelium animarum Jfalute, ut-

»

deteftandae ;cupiditatis - infatiabilitas . . ,

1

ipfa fa-

eus

que gratiam £2 auxilium ommipoteutis De .....

LE

lurifera. Sanctorum: Antiquorum' Patrum

D

.ve

creta

£0l*

(nempe in profeétione fua ad terram Sanctam ) coz-

,

)

paulatim ^ccepit .deferere. ,,, ^ Exinde fübíecutee

E

Jequi valeamus : qua fequuntur , -boc editlo confultiffi-

»9

moruüm corruptiones atque deformirates., (tatus

P]

5

lücti«

-4n0.: £ in perpetuumm valtturo ffatuimus €g ovdinamus,

Ecclefiaftici- delioneftates : atque.| decoloratione£ ,

»A,(l.

3. Primo ut. Ecclefiarum Regni noffvá, Pralati, Pa-

,

ufurpationes graviffimae & prafertim per Preela-

)

turarum ; *

* *

*

NOd

troni, &5 DBeneficiorum collatores ordinarzi , 4us fuum

ignitarüm, ,"' & ?l'igmm Benefimorum

fr

plenariam babeant , 5* unicuique fua jurisdittio debite

L

3

reférvationes, «&c,

ltein EcctgSu£. CATHEDRALES , £? ai

'Denique ftatuit! 'Tit.- .^

Qäm. '—iüten r'cæ*t,e;ra

u

fervetur. — 2.

jmo

Regui moffri, LIBERAS ELECTIONES £ earum cffettum

obfervandum -efle Decretum : Bafileénfis "Synodi de

babeant. . « , « 4. dtem Prornotiones , tellationer, pro-

Elettionibus , quod fic(otiat — Sueri Cononés Spivitu

tll

«ifiones Pralaturarum , Dignitatutn vel aliorutm quo-

Dii promulgati , : procide flatuerant , "at umatjudjue

vuncummQue beueficiorumi, officiovum Ecclefiaficorum

Ecclefia amt. Collegium. feu. Comventus. Prelatunt eli-

j

Regni uoffri, fecundum ^ Difpofitiouen €$?' Ordinatio-

gaut. — Quibus baec eadem S'ynodus eodem - Spivitu con-

wem, tv deermiuationem [uRIS coMMUNIS, SacRO-

gregata inberens flatuit- 69 -diffinivit geueralem vefer-

UM CouciLioguM Ececresuge Dzt, atque inffitetorum

vationem omnium Ecclefiarum Metropolitanarum , Ca-

at

antiquorutn SaNcronuM PATRUM fieri volumimt pariter

tbedvaliuta , ^ Collegiatarum . ..« ar Romantm Pon-

£2 ordinayzus , &c. Data eft hecSanctio Parifiisanno

odit

tificem dé cetevo fieri , aut fa&lis uti nou debive i. fed

1268. meníe Martio ; quem nos vocamus annum

quod pey Ble&iouts €$" Cosifirmationes Catiórdcas [ecun-

A

1269. Notat Claudius Pleury, Y. 11. pag. 907. S.

dum juris commumis d.

1

jj

ria;-

Jpofitionem , predidis Metropo-

ou

dLudovieum Ecclefias Regni füi pramunire voluiffe

üg?na:mer a

&

cantibus debite provideatur ; K infra : Cap. Licer $.

J

dyverfus pþgcïten»fxongs

E

mo??ïnina; Curiaz

$t

3

ïRoa ng,

Statuit,

(f

atuit, ut Elefliomes in ditlis Eccl

É

zz'.gï fine

»

auopedimeuto aut,-oäfarälfi;cmwiæaf fiént: :

Chro-

| Sugplem. Oþer. Fan Efpm, Pars IV.

000;

6

ViNDiCUE. RESOLUTIONIS Doc*xf. LovaN,

tolio.

Chronicot Genebravdi,

poteftatis. Papalis adducta funt, nö'n dificulter per:

nomi[

fpiciet eequus Lector , adver(arios noftros reipía

fc n

XXVII. Pragmaticam hancSanctionem fummopere

impingere in iftud prophanum , quod. .. Gregor;us

in Epif/copi Univer[alis nomine exhorruit ;; precipue

Ei

impetiverunt, & ut penirus abrogaretur inftirerunt

Pius If. Julius , Leo X, ; fed quam triftes fequelas

ubi hoc $. oítenderimus , 'in qua fignificatione S.

fyr, &

habuerint eorum ftudia & conatus notavit Genebrar.

Pontifex hoc vocabulum, quod

pafius.

acceperit.

—pr.o-phanum Vocat ,

dus Archiepifcopus Aquenfis in Chronico ad annum

& 99

1513. agens de Concordato Zeozis X. cum Francifco

Nos ung cum a

dverfariis fateniur, poffe vocabu-

fs DI

1. , Pragmaticarn Sanclionem, ;74u;t, fuftulit'(pe-

lum iílud etiam in bonam partem accipi ; nempe fi

nfcrip

» ciofo prerextu, ut Rex propter Electionum abu-

vel intelligatut suiverfalis Epifcopus , quod univerfce

^ f

» fus. ,,. ad Epifcopatum nominare reneretur , re-

Ecclefie folicitudinem habeat, quo fenfü omnes Éc-

juné

» vera autem agererur myfterium illud iniquitatis ,

clefie Antiftites Epz/copi. univerales nuncupari pos-

1010. :

» quo perditam Ecclefiam

Gallicanam cernimus.

funt; velintelligatur de preeéminentia prima Sedis

$.

, Hinc enim ejus pernicies, in ea omnis generis hae-

Epifcopi, qui fuper univerfam Ecclefiam in altiori

(otot

» refeon, fimoniarum, fiduciarum feminariurm, fci-

fpecula collocatus, cunétis etiam Collegis fuis pracfi-

titulo

dens invigilet, Et hoc fen(ü in Synodo Calchedo-

Conc

» -eqt.iæ, virtutis, piet;tis exterminatio, RegnivP—eftisv."

nenfi S, Leozi Papat fimilem honoris titulum

»-rributum

lecha.

Dominicus . Soto.

fuiffe, dubitare non poffumus.

copllS

Euric

XXVIII. Item. Dominicus Soto de Juft, /&jufe l.

veü

10. q.3. art. 4« » Neque vero, aif, diffitendum eft,

De Focabulo Ubiverfälis R. P. :z'zz.þ

cbedouenfi oblato..

Sjygzodo Cc;IQ

Ciüit«

» hanc peftem , qus& Ecclefias praefentia fuorum

r

» Paftorum expoliat, inde latius inferpfifle, ex quo

obiat

» Epiíco

i afuis Capitulis eligi defierunt ; cceperunt-

II. Sunt tamen non pauca, -quäg circa hanc rem feä

& dit

» «que in

le

uriis vel Romana vel Regiis creari." Heec

circa titulum aziserfalis, in Synodo Calchedonenfi

inde !

Dominicus Soto, quem Carolus V. defignavit, ut

R. Pontifici tributum,; notanda' veniunt,

eum Bartholomeo Caranza Archiepifcopo T'oletano,

I. Papendrechtius pag.:293. col, 2. füb finem &

Sevet

ex illo Autor Anon

pet !

accederet ad Concilium Tridentinum,ubi non parum

ymus Epi/fole 1. Presbyteri Lova-

uienfis ad. Presbyterum. Ultraj. N. XXXIÍ. ftupenda

Àpof

utilis/fuitEccleiiæ rebus.

Qu

confidentia affeverare non dubitant id, quod a vero

Cohclft/z'o bujus $.

maxime alienum «fíe patet vel ex infp

eétione ipfius

g

Synodi, nempe zz Cozcilio Calcbedone

uf ecumernico

Calo

tetpt

. XXIX. Manifefle igitur , uti opinor, demohüra-

VIX ALIUM aztribui Pogtifici Bitulum,

quam

San&iffimi

tum eft, probari minime pretenfam plenitudinem

£? Beat

ifpma. Umver[alis zércbiepifcopi £s

Patriarcbee

lio,

j2

Dàns

poteftatis Pontificiae per modernam Praxim inítitu.

Mague Aome , titulum, irtquiunt, 4

j2

Q?f Tota appre-

€xtat

endi, confirmandi, & ordinandi Epifcopos: quia

bavit. Ecclefia in. Spiritu Santlo legit

i"me congregata.

tantum abeft, Praxim hanc & morem ex primigenia

INam ex 630. Epifcopis ,

(

qui ex computu Szepbagi

T0n

Romani Pontificis a Chrifto ipfi conceíTa auctoritate

Baluzii illi Concilio interfue

re,ne yel un

us umquam,

fluxiffe, ut porius contra primavam & conftantem

exceptus interdum Legatis R. Pontificis

; Mlum titu-

]um, aliumve, ubi nomen.

&83'1

XI. Seeulorum Difciplinam fuerit introducta;, nullis

Univerfalis vecenfeatur ,

adjuta Canonibus,, fed adverfus antiquos Canones,

Pontifici attribuit :

ubi e contra ut trinus trecenties S,

yäqii

Leo Poutifex , five in fuffragiis & fbf criptionibts Pa-

iplei

non fine acerbis querimoniis Catholicorum Virorum;

(

ipforumque Conciliorum, quibus cordi ersft vene-

trum, five.in geftis Concilii. five in

Epiftolis ab ipfo

randa antiquitas, & avira Difciplina, qua ex puro

S. Leotte , vel ad Leonetn fcripüs,

Vocatur

aut fimpli-

citer Epifcopus, rebiepifcepus , Patviarch

1us

fonte profluxerat ;; & una fümmo dolori erant gra-

25 vel Ao-

viffima inceommoda & mala , .qu& novam Praxim

me Ecclefie Prepofitus; Epi/[coput Roma

ne Ecclefia,

tum

commitabantur,:

3

"ircbiepicopus Semiorir Roma ;

Leo Catbolice Ro-

Por

Ex quo ulterius con

fequitur , in- Romani Pontifi

maue hcclefie Epifcopus ,

b

cis auctoritate pofirum nequaquam fui(Te, dare Ec-

copus Rome , €gc.

Aomamus Epifcopus , Epi;-

QU

Tuür

clefiae -Ultraje£tinae merum- ZZcarzum 5 fed ad illam

2. Quod ad Legatos S, Leomis perünet, ii Ac-

fecundum facros Canones ordinare debuiffe propri-

tione VI, fubícribunt tanquam vicem cerentes 74.

5

poftolici. Univerfalis Ecclefte Papa urbis Rome Lo-

ab1

um Paftorem & Epiícopum, qui illam non vicaria

U1j.

Neque tamen vocant Pontific

fed propria.ac ordinaria auétoritate regeret. . Neque

ent |Epz/copum

falt

enim Romano Pontifici licet per univeríum orbem

Unuiver[alem , fed: Pa

pam íeu Epifcopum |Uziverfa-

P

lis Ecclefie. s

4ovteritius ingumnt in fine Ationis

Catholicum inflituere meros J7carios , etiamfi juxta

hodiernam Praxim omnium |Epiícoporum . confir-

XVl.,.quid Jpoffolico eivo

Auiverfalis Ecclefie Pa-

niu

matio atque ordinatio ipfi fit refervara. .. Male ergo

pe veferre debeamus,

Aétione autem VIIL inter-

N

adveríarii ex hac Praxi deducunt, Sasboldam, Rove-

pres véertit :

Urzz'vgrfæ -Ecclef;cg Epifcopus grlrz's Ko-

qu.

sium , aliosque poft ipfos Anriftites ordinari potu-

we Leo.

j

ifle ad regendam. Ecclefiam Ultrajectenfem , ; non

3. Que quidem phrafis habere non þotefï bonum

1

tanquam: proprios illius Epifcopos. & Paftores , ' fed

fenfum, nifi per Unrver/.

alem intelligendo Cazbolicani

UM

ut meros. Rom

ita ut fenfüs alius non fit ab illo; qui hac forma ex-

eo

á

ani Poq,:iügis. Vicarios,: ac Mandara-

fios. -

primitur, Cazbolice Romaze Ecc]

ter

faepius S. Leo appellatus fuit.

efic Epi(&:opus, pmu:

/

er hoc autem quod R. Pontifex dicafur

ïf.al

Ls

Catholice Ecclefie Epifcopus, rantum abeít, pro-

t

bari plenitudinem poteflatis, ut eo titulo non fo-

5 IAJvei]ärii ripfa volupt. R. Pofgtificeni efä Hum'verj)z-

ti

5

£

]lem .Epifcopum, . cujus vel folum nomen S. Gre-

lum Romana, fed & alie Ecclefiee defignentur in

ipfis etiam geftis, que apud. Binium repofita funt

.. gorius tauquam propbajrmm-equrruit.-

in parte 3. Coencilii Calchedonenfis, V. G. in E.

ü

verfalis in meliorem partem

piftola Catholicorum Epifcoporum /Egypti ad. A.

M

.' 'Voca.buluni Ün

accipi poteft.

natolium adveríus nefandum Timotheum Alurum,

L

I

ubi fic fcribunt ; |.$8. £? De " mauti[fimo zdrchie-

pifcopo Conftantizopolitane &9' Catbolice Ecelefie 4na-

.X Ex iis que hactenus de pretenía. plenj*tudine

tojio.

DisQuisrrIO .

SECUNDA.

477

Det:

Sip(ä

?olz',o.' Quinimo & fingulos fideles eodem Catbolici

mana &g. univer[aly Ec'cle]iæ. Sed fpurium illum ti-

nominejam olim nuncupatos & recte nuncupari pos-

tulum, qui nulli alii inter 141. Ep;ftolas Leoninas

LT

precfixus reperitur, hic etiam non inveniffet Binius,

que

Íe notavit Ifidorus Hifpalenfis, Orig. l, 7. C. 14.

$. Votum igitur, quod ex Concilio . Calchedo-

fi antiquiores editiones infpexiffet. Quiirimo illum

$,

nenfi de titulo. Uziverfalis S. Leoni attributo habe-

titulum non habet Holítenii Colle&io Ron an1 a Car-

)Ca[*

tur, reducitur ad 4. Libellos, quos quidam Atha-

dinali Barbarino füummo Pontifici dedicata.

nafius Presbyter. "heodorus & líchyrion Diaconi

12. Sed nec adverüt Binius, ne quidem in illo

abu.

«f

& Sophronius Chriftiani nomine defignatus , adver-

Pfeudo titulo S. Leonem vocari' Uziverfalem . Epis-

|

fus Diofcorum Alexandrinum Synodo obtulerunt

copum ; fed Epifcopum Romanz & Uzivér/alis Ec-

r

infcripti erant Libelli hi accufatorii : $. &g^ Zeatis-

clefie ; ipíamque Pfeudo- Epiftolam Sixii I. eamdem

l

fimo univerfali . Archiepifcopo &* Patviarcba magne

obviam interpretationem pati, qua defignat R. Pon-

20$.

Rome Leoni £? Sauche umiveríali Calchbedonenfi $y-

tificem Uziverf

&i

70do.

alis Ecclfie Epifcopum, non autem

Epifcopum UnmiverJaleim.

tlori

6. Veriüimile autem eft, quod hi Diofcori accu-

Caterum fatemur lubenter maximis elogiis S. Leo-

Ff

nem Pontificem a Patribus Calchedonenfibus cumu-

fatores pradictum titulum opponere voluerint fimili

edo

titulo ,

qui Dioícoro attributus fuerat iu Píeudo-

latum fuiffe; prout decebar extolli primae Sedis E-

lum

Concilio Ephefino, cujus aéta in Calchedonenfi re-

pifcopum & tam eximium Eidei Cathoficee defenfo.

lecta jam fuerunt Aétione I.,

ubi Olympius Epis:

rem. Sed & interdum iisdem pene honoris titulis

copus Évazenfis (al, Evadenfis ) in fuffragio fuo pro

in ipía Synodo affe&tus eft Anatolius Conftantinopo-

Eutichete dixerat : Sagdiffnmus Pater uoffer &2 uni-

litang Sedis Antifles V. Ci, in A&t. V. (apud Bin.,

verfalis "Arcbiepifcopus Diofcorus tnagna zdlexaudriue

pag. 243.) Euftathius Epi(copus Beryti dixit ;

Cu-

Cävitati:.

jus (Synodi Calched.) Prizcipes funt. Deo amaliliff-

. Cum autem iftos libellos adverfus Diofcorum

mitg9 San&iffimi Patres noffvi Leo £? Jdnatolias &c.

nfe&

-

oblatos Synodus Calchedonenfis geftis inferi jufferit,

ltem A&, XIV. Sabinianus Epifcopus offert depre-

nf

& titulo uziverfalis Zrcbiepifcopài non contradixerit ,

cationem fub hifce honorum utulis : $an&iffimis Pa-

inde S. Gregorius argumentum defümpfit, uti notat

£ribus & zdrchiepifcop

omizi Sautio Concilio.

1$ Leomi, 7dnatolio, Mïxjnzo co

n&

Severinus Dinius, dicendi in Epift. (1) ad Eulogium,

-WG-

per S. Calchedoneníem Synodum Pontifici Sedis

Hac de vocabulo Uziverjalis Epifcopi vel potius

inda

Apoftolicee hoc uzzverfitatis nomen oblatutm effe ;

"Archiepifcopi ,in meliorem partem accepto perftrinxi-

TO

quanquam in notis Gz//azv. ad huac locum S. Gre-

mus, ut patreat; nihil folidi inde deduci pro prasten(a

gorii obfervetur, melius dicendum fuiffe z $ yzodo

illa plenitudine poreftatis R. Pontificis, ex quo tan-

fits

T0

Calcbedonenfi , quam per Symodum : & quosdam in-

quam ex fonte omnis jurisdictio quafi in rivulos fpar-

"i

terpretari illud par, ut idem fit quod Zurante Conci-

]io,

(ä in Univerfos Epifcopos & Paftores derivaretur,

"he

Unde ipfíe Leo IX. S. Gregorio pene confo-

j

nans Ep. r. ad Mictaclem Cerularium C. 9. prout

S. Gregorius plaue vejecit vocabulum

uuiverfalis

"ütft,

extat apud Labbeum 'Tom. IX. Col. 949. ait i& Ca/-

pijcopi.

bggyz

cbedonenfi $yuodo R. Pontifici nomen iftad. oblatum,

non autem rR illam Synodum.

III, Dicendum nunc de altera ejüsdem vocabuli

ka,

fitü

8. Caterum addit S. Gregorius in eadem Epiftola

fignificatione, qua adeo tetra & abominanda vifaeft

& alibi, (2) quod zallus (norum Pradece(Torum uz-

S. Gregorio Magno, ut ipfuma penitus abjiciendurn

ür,

$8

quain boc fiugulavitatis uomeng a[[ampferit, utpote quod

effe judicaret: quanquam Graci in mitiorem partem

'D

ipfe exiftimat zogzrez etfe Blafpbemie, quod longeabfit

illud interpretantes, exipui momenti duxerint, Con-

a cordibus Chriflianorum.

ftantinopolitanumn Patriacham íuis hoc ipfum voca-

ipfo

9. Explicat autem craíTo errore deceptus Severi-

bulum tirulis adjicere.

Atque hoc fit verifimile ex

ypli

nus Dinius (in notis ad Act, 3. Caiched.) hunc tex-

eo quod non folum Joannes illius Sedis Epi(copus a

!RO

tum $. Gregorii hoc fenfu, quod' zemo Aemazorum

pietatis operibus magnopere commendatus titulum

j

Pontificut eo tztulo. ( univerfalis)ex folemni ritu fem-

Patriarchae cecumenici affumeret , fed & in hocipfum

h

"n

per €? ia ommibus infcriptiomibus ufus fit.

Quafi fcili-

Anaítafius Patriarchà Antiochenus, itemque Impe-

cet nomen blafphemum, prophanum,. Anüchriítia-

rator Mauritius praberet affenfüm ; imo Eulogius

nüm, uti femper & absque ulla di(tinctione. vocat

Alexandrinus Epifcopus hunc titulum ecurenici ipfis,

(s

$. Gregorius, fibi quidem penitus interdictum, fed

quas ad Gregorzum Papam fcribebat, literis preefige-

ab AntecelfToribus fuis quandoque. & in: quibusdam

ret : idque peft ipfius S. Pontificis graviffimam inhi-

Loo

faltem infcriptionibus jure ufurpatum fui(le idem $.

bitionem. Quare & Eulogio refpondet S. Gregorius

puin

Pater exiftimaflet.

in hunc modum :

» Dixi nec mihi vos, nec cui-

tj

»

quam alteri tale aliquid fcribere debere: & eccein

oni$

16. Sed in craffum hunc errorem lapfus eft Bi-

nius, - propterea quod ceco modo amplexaretur

prafatione Epiftole, quam ad meipfum, qui pro-

D

Píeudo- Decretalem Epiftolam 2. Sixti L. Papae,

3*

. hibui, direxiftis, füuperbae appellationis verbum ,

j2

quae haber hunc titulum prefixum : Szxtus Uuiver-

»

univeralerm me Papam . dicentes, imprimere cu-

le

Jalis "Apoffolice Ecclefie Epifcopus.ommibus .Epifcopis

,

raftis: . Quod pero dulciffima mihi San&titas veftra

i2 Dominuo Salutem.

955

um

Ubi tamen ftatim circa initium

ultra non faciat, quia vobis fübílrdhitur, quod

oculos offendit, & vehementem impofture íüfpi-

»

alteri pl-;,us;quam—.r'a;tiqy exigit prebetur."

(;

cionem ingerit hzc tam abíona SS. Scripturis fen.

[f

tentia : perzt juffus fapiffime pro impio : cum e con-

.. Davenportus explicat lpäum, S. Gregorii,

out

trario Scriptura dicat : azima quae peccaverit ip/a mio-

vietar : filius non portabit iuiquitatem Patris , &2 Pa-

IV. Atque ex hoc & ex p'luri'b;uä atl locis doh

tUL

dev zon pertabit iniquitatem filii ,. guffitia-jufei fupey

obícure eruitur, in quo S. Gregorzus. vitium a(Tnmp-

u)

ti illius tituli Ugzverja/is. reponeret, nempe in eo,

eumn erit C9. ünpietas inpiüi evit fuper eutn.

Ezcc l,

fo-

XVIII. 20.

Es

4

quod durm uni hoc tribuitur, caeterorum Epifcopo-

In

11. Adfertquidemibidem

Binius pro (üa interpreta-

rum dignitati non parum fübtrahatur ac der

O£gretur.

j

Qnt

tione etiam Epiftolam S. Leonis78. (al. 54.) ad Mar-

Quod erudite exponit fazpe laudatus . Francifcus a

, cianum Auguftum, cui fecundum editiones recentio-

Sancta Clara five Daveuportus iz- Z/pologia Epifcopo-

res praefixus invenitur hic titulus : Leo Epz/copus Ao-

ur fingulis

f

ruin Cap, 7. S. ngmödö v aþa(þi*æyïcidt

lie-

, icele-

« (Q).L 4 ind. 13. Epift. 3: ad Mauritium Aug.*d

(

(l) Lib. 7.il]d. I( Eeial 300

ViNpiciE RresoturroNis Docr. LONVAN.

473

Écckfüs, ^ Uhi fic habet ïnïpr?:ncipio : 0» S. Grego-. firmandis, þz)e oidinandis, 'ubiqzle-iärrafzzm nzzn'z;:zzim

» tiug ne in minimo Epi(copali dignitati quóad fuos

revocata in. dulium fuevit: (3) Quemlibet Epifco-

diftri&tas derogare videretur, renuit vocari zzzccr-

pum a Ponptifice cozfequi tale certum tevritorium, 89

[aliy Ecclefize Epifcopus, ut reitatur Canob, Ditt,

particularem: Diecefim , (4) intra cujüs limites po-

95

99. C;'ECCF.,

Si enim univerfalem me Paparn ves-

teftas ejus concludatur :

foli autem R. Pontifici uni-

»

??

tra San&tiras dicir, negat fe lioc effe,. quod me

verfam Ecclefiam effe commiffam feu tozum Chriti

» fatertir univerfüm, — Ét paulo ante: tuncvereego

ovile. (f).

Eumque ubicumque fe confevt , veluti pro-

»

)

honoratus füm , cum fingulis quibusque honor

pria in Ecclefia verfari tanquam (6) innediatum Paflo-

P)

3

debitus non negatur,?

ven fideliuta omnium. — Jurisdictionem fizgulis Lpis-

»

L]

. Deinde explicat Daveniportus in quo debitus ille

copis tribui C? prefimiri a [unnno Poutifice , hujus

Epifcoporum lionor confiftat, nempe ut in qualitate

autem auüctoritatem Epifcopalem nec a Conciliis ge-

»

'Epifcopali omnes finr pares ; idque probat ex variis

neralibus poífe coarctari.

Denique nullum Epifco-

auétoribus; ,quos adducit, nempe Ugolino, Danne-

pum jurisdictionem feu poteftatem paftoralem con-

»

zio, Henrico a Gandavo ; quod omnes Épifcopi,

tra R, Pontificis beneplacitum confervare, neminem

inter quos & Romanus eít, Pratres fint, nulli autem

fine illius voluntete Pontificalia exercere poffe (7)

famuli Sedis Apoffolicee s quod "Apofloli cum Petro pari

ipfüm autem ubique inviris etiam Epifcopis in omni-

U

can[ortio honorem ? poteffatem accepertut, quaudo dic-

um Dicecefibus five per fe, five per alios Epifcopali

)

Tum efh ; pafces oves imeas , ipfis quoque difcedentibus i

munere fungi, ipfum poffe Epi/copos fubprimere vel

f

Joco eorum furrexerint Epzfropi &c.

füblimare, prour ratio dictaverit &c. (8),

)

Nemo eft qui non videat, fecundum hujusmodi

Denique S. Cypriani lócum de. Epifcopatus unita-

L

te explicans idem Davenportus :

» in ratione Epis-

opiniones & fenía cunétos per orbem Antiftites non

y

» copatus. /z4uit, omnes equales (ünr, & quidquid

tantum in ratione Epifcopatus, id eft fepofira ad-

95

uni vel ipfi Papae conceditur ratione Epifcopatus,

ventitia preerogariva Primarus, noneffe pares Roma-

r

P a

))

eriam & fingulis reliquis Epifcopis, quia w5 eff.

no Epifcopo, verum etiam in comparatione R. Pon-

[

2

Quod vero precellat Ponnfex, hoc adventitium

tificis, tanta plenitudine Epifcopalis poteftatis do-

q!

ett Epifcopatui ut fic, feu ratione Epifcopatus i5

nati, adinftar nihil evanefcere, urpote qui ex plenis-

fimo illi mari quosdam dumtaxat rivulos acceperint,

Ev

Fac eruditus ille Francifeanus.

unde nec dubitavit Defirantius, adveríariorum hac

n

in parte amicus, in urbe premiatus, affoverare in

i

S. 'Gregofio cozfouat Leo IX,

thefi 11. Maji 1683. de Ecclefia €? ejus uRBIs ET. O&-

[

215 PoxrirICE, quod ceztuin iuillia Epifcoporum cone

gregatoruti uon ade

V. Quin & habemus Romanum Pontificem, con-

queut aufloyritatem anus Romaui

trà quem Papendrechtius nulla ratione excipiat, nem-

Pontificis. -

e Leonemn 1X. circa medium feculi XLita fcribentem

ad Michaelem EÉpifc, Conftantinopoliranum, loco

| Difliuguen

dum efl ejus Epifcopale ab adve;:titiþ

prevogativa. Primatus.

j

füpra citato (1) zmitanda bumilitas veverendorum

n

Poztificum .. .. fuperbum vefutavit vocabulum peni-

. VII. Scio adverfarios, qui 'dif'cinguere nefciunt

fui, hempe univer(alis Epifcopi, 4uo videbatur , in-

quit, PAR

picNt1As fubféralà cuutiis per orbem Prefu-

aut nolunt rationem Epifcepatus & Primatus, ater-

Ex quo textu

rima nos calumnia denigranres, in odium Catholi-

libus, dum uni ex toto avvogavetur.

confequens eft, Leozer IX. cenfuiffe id; quod fupra

corum conari adducere ;

fed fi duo ifta, quse dixi,

(

equus Lector, prout decet, diftinxerit, illos potius

ac precipue $. VIIl, probavimus, omnes Ecclefie

Prafules in rationé fui Epifcopatus parem a Chrifto

a lententia SS, Parrum . ipfiusque Ecclefiae turpiter

perverfeque aberrare facile deprehendet, atque in

qï

8ccep

iffe dignitatem, honorem & poreftatem ; ita

*

ut qui

liber in füa Dicecefi feu diftrictu fit Epifcepus

Ecclefiam Dei eos reipía introducere illad, quod S.

Sacerdos fummus, five Roma fedeat, five

?

folus &

Gregorius in vocabulo : Univer/alis Epiftopi , fuper-

üu

7)

Eugubii, five Conftantinopoli, five Rhegii ; falva

bia, blasphe

*

jiae, -pr?fana:ioms contineri arbitratus

eft,

)

preeminentia prima Sedls

D

Confideret. ad hoc dumraxat Lector eum Ecclefi-

atuunt R. P. Epifcopusm unzer[a-

afticae precellentie gradum, quod Metropolirani feu

| Advgrþ:';iiz' f

P

lem fenfu reprqbato.

Archiepifcopi fuper Epifcopos fuffraganeos eminent,

Hac enim Metropolirani praeminentia non obttante,

VI]. Atqui adverfarii , contra quos Refolutionem

maret ipfi cum Suffraganeis. par. dignitar Epifcopa-

tus : five caufam fpectes hujus dignitatis & potetta-

Do&orum vindicamus, parem illam Epifcopatus dig-

nitatem a Chrifto inftitutam tollunt penitus & peffüm-

tis, five exercitium, five flabiliratem, itaut quilibet

dant, Nam fecundum eorum principia & maximas,

in fuüd Dicecefi fit fummus, nec poffit in Epifcopali

p

Sc

nulla ampliug eft fpecies unitatis Epifcopatus, & om-

e

fuo munere füngendo per Metropolitanum jure im-

n

Y

i

um £

pediri , ficuti nec ipfe impedire Metropolitanum ,

p

pifcoporum five Romani, five cuius*cumlqtix*fe

d

alrerius loci, in ea qualitate aequalium.

quamdiu quisque intra limites co

qi

mmiífi (ibi gregis

fi

Si enim.originem fpectés,' dicunt R, Pontificem

Paügpfgl'em*curam eXercer.l

H

in Petro accepitTe p/eniffimam potefiatem: Clavium &

agnovit :&qäalliätem Eþi/bo

[

rimigeuiam .(2). auctoritatem , . a Pontifice autem

9: Gþeg'orius

patus -

M

tanquam a perrenni fozte omnem juvisditfionem in

Jeu potius '-Wjitfztem.

Vyja

"

LU

L]

rivulos [pa

" i reliquos omnes Epifcopos deriva-

ri; apud illum interim izmutiita remanente ipfa p/e-

'Vlïl; Et quidem in hac ip'('a, qua inter S. G-re-

)

gorium & Patriarcham Conftantinopolitanum fer-

)

qgitudine poteftatis a Chrifto acceptee... Quahtum ad

exercitium vero ordinis Epifcopalis ac poteftatis ;

juir,'de vocabulo .Umiverfalis contentione, habé-

3

mus infigne S. huus Ponrificis, exemplum, — n&e

y

reliquos Epifcopos non habere neque unguam ha-

buiffe auctaritatem inftitueudi vel ordinandi alios E-

non de pari dignitate Epifcopatus, quem alteripro

b

pifcopos , nifi per indultum R. Pontificis, cujus.fau-

arbitrio füo tollere non poffe faffüs eft, teftimo-

?

rema pottffas in Epiftopis fvot confHituendis , five con-

nium, Sic enim fcublt (L. . ind. 13. Ep..',agg:)

zx)f*ïäi&. I. Cap. 9. apud Labbe. ,TOIE. 9. col. 954.

(2)

Anonym. p. 185. & 232.

(3). Pag. 237.

(6) 'Pág. 290.

€»): Vide Pap. differt, 216;:p. 289.

.:*pï-agä 331. —

m P.' 22 I,

(5) Pap. pag. 291.

: stw;mxo

Sr;cuNn'A,

479

J

Ed

L]

ad Joannem Epifcopum Cor;üantimpolizanum ?» per-

ne loquitulr Gregorius. . . ; . Altero modo äici

*ifCo.

d

L]

poreft Epifcopus univerfalis, qui habet curam to-

», e'f

» Pende, rogo, quia in hac prefumptione temera-

»

» Fa pax totius turbatur Ecclefie & gratie contr£

tius Ecclefie fed generalem, ita ut non excludat

b

s dicitur communitey ompvibus effu[e."

)

,

-

articulares Epifcopos. '.Et hoc modo tribui poffe

E

,

nj-

En parem dignitatem omnium Epi

Ícoporum, Et-

omano Pontifici ex menti Gre

gorii probatur,

trili

poftea: ;, Quid ergo, zzquit, frater chariffime, in

??

& ita Bellarminus de Rom, Pont,

L.2. Cap. 51."

i Dno.

3»

illo terribili examine venientis judicis dicturus es,

Confentiunt Doctores S. Gregorium reprobaffe vo-

?

qui non folum Pater, fed generalis Pater in mun-

cabulum Univerfalis Epifcopi tanquam

ïrrþa.

prophanum ,

|plS.

9*

do vocari appetis ? . . . Nosquidem in quos ta-

facriliegum & Anti Chriftianum pravo

hoc fenfu ac-

9

ceptum ,. quem Papendrechtius ex Bellarmino de-

iuiug

lis tantaque per aufum nefarium culpa committi-

pe.

8*

tur , Íervamus quod veritas precepit, dicens :

fignavit. Nam ad Conítantiam Augu(tam .

4. Ep.

ilco«

3*

34. fcribens

35 trffte Vaide ea',

$i peccaverit in te frater tuus, vade &5 corripe eum

2Uquit, quatenus

Con

3

intev te 9 ipfuta Jelum. , . .. $z autem te ton au-

» defpeétis omnibus,

praedi&tus frater & Coipifco-

»)

m

dierit , adbibe tecum adbuc unum vel duos .. . .

» pus meus (]oannes C. P.) /o/us conétur appellari

(

quod [i tot audierit eos, dic Ecclefie ; fi autem Ec-

» Epifcopus;" & ad Eulogium Alexandrinum ac

mni.

clefiam uom audierit , fit tibi ficut Etbuicus €y. Pu-

Anaftaium Antiochenum (ibid, Ep. 36.) eo exor-

opdi

95

bMicamus. Ego itaque per refponfales meos fe-

bitare dicit Joannem, — , ut uzivera fibi tentent ad-

t vel

?»

mel & bis verbis humilibus hoc quod in tota Ec-

» Jcribere, G omnia, que foli uni Capiti cohezrent,

93

clefia peccatur , corripere ftudui: nunc per me

» Videlicet Chrifto, per elationem pompatici fer-

nodi

b)l

ipfum fcribo, quidquid facere humilirer debui,

» monis ejusdem Crzffi fibi

fion

?;

non omifi,

Sed fíi in mea correprione defpi-

» £gare.?

Ítadeat membra fulfju

| ad.

cior, refdat ut Ecclefiamn debeam adbibere.? — E ex

Confonat hic etiam aronius, cujus in hac re fen-

ve

tentiam adverfarios adoprare dubium none(t: ,, a.

Qma-

rbo Evangelii, quod B. Petrus ranquam ad fe dic-

Pon-

tum accepit, Fratrem fe Confacerdotis fui effe in-

)

tet , 724u:t , accepifTe Gregorium nomen univer[a-

LU

do.

telexit S. Gregorius, Fratrezm appeliavit, & tan-

/is pro lingulari & uno folo, prater quem nemo

lenis.

quam /Yatrem corripuit ; faffusque eft, fe illi ob

??

fiL^ .. . & poft pauca:- ,, Nomen Uive

'-

Jalis

25

edo-

Nfint,

grande, quod exiíllimabat piaculum, auferre non

refpuit R. Pontüfex oblatum a Synodo Calch

hac

poíffe Epifcopatum , fed hoc ad auctoritatem perti-

?9

nenfi, quia noluerit eo fenfü dici Pater totius mun-

»

ln

nere Matris. Ecclefie , utpore quam noverat omnem

di ipfe R. Epifcopus, cui reliqui omnes fube(Tent

| 0R

fponfi fui poffidere poteftatem , & Clavium proprie-

?3

ut filii, & non ut fratres &in adminiflratione Col-

tatem habere,

»

BU

lega. | Alia vero, pergit Baronius, eít ejasdem

25

nominis fignificatio, qua dicitur univer(ale, hoc

Wtj

??

Item aute Gregorium $. Leo Magnus.

eft, quod remanentibus partribus integris

, ipfum

?)

ceereris fupereminet,"

Hzec Baronius.

Ini

IX. Ita quoque S. Leonem fenfiffe atque egiffe

Atqui adverfarii ita depradicant R. Pontificem uni-

jüm füpra vidimus $. VIII, N. Vl. nempe fefe alia-

ve

ríalem Epifcopum, ut omnescareri, quamvis no-

rum Ecclefiarum regimini non immifcere figuificat

mine tenus dicantur Epifcopi proprii & ordinarii fin-

Epi(t. 88. edit, Lugd. 17c0. qua extat in M, S. Co-

gularum Dicecefium, reip

clunt

Fatarii Romani Pontficis.

fa tamen nil aliud fint quam

ater

dici Cardinalis Grimani fcripta ad Julianum Epifco-

pum Coéníem,

Cum enim Anatolius Epi(copus

r* Ordinartorum enim non eft, fed Vicariorum in-

holi-

Confílantinopoliranus Aótio fide & vitz meritis in-

ftitui a füo Principali, in quo refide

t proprietas col-

diy,

figni ab officio Archidiaconi dejecto, in ejus locum

latae jurisdictioni & primigenia autori

Ctiug

tà$, atque adeo

Andream quemdam hazrefi pollutum füffecerat: con-

fecundum adverfarios upniverfi E

pifcopi Zcarz fuot

pitet

queftus de hoc facinore S. Leo Pontifex, quo modo

Romani Pontificis,

ie n

qui folus habeat primigeniam auc-

Cospiícopi (ui acta refcinderet amplius non invenit:

toritatem in(ltiruendi ubique terrar

um Epifcopos. A(t

x $.

P

,

Non eft dubium, zzquit, hanc commutationem

fecuadum Refolutionem Doctoru

fn5 omne

s Epifcopi

ipet-

od

,

ad Catholicorum injuriam pertinere : fed patienter

funt Vicarii Chrifti, & Vicarit Ecclefiaetan

quam quae

TatUS

,

3

interim ifta zoleranda funt , ne meufuram folidatzo-

a Chrifto fponío füo accepit proprietatem

Clavium,

w

,

& penes quam primigenia autoritas refidet,

xcefi

-nis folite vz'degfnur excedere.?

nifeu

2. Similiter. Ordinariorum non eít, fed Vicarig-

"Adverfarios propria confe[fione convictos impingeve 12

rum in exercitio collati fibi muneris, a voluntate &

nent,

þropbanum feufum vocabuli univerfalis.

arbitrio Principalis fui dependere :

omhfes porro E.

fante,

piícopi, fi adverfàriis credamus

. !on tantum

[/pis-

copt-

."X. Caterum ne ngd dubium fuperfit ejus, quod

copatum acceperunt a fümmo Pontifice,

fed & in

jelia-

hoc $. demonítrandum fufcepimus, adverfarios pro-

exercitio muneris Epi(copalis ab illius voluntate &

Ylibet

arbitrio dependenr.

prio ipforem judicio & confeffione in malum, qu

Nemo enim juxta illos Ponri-

odl

S. Gregorius in- profano vocabulo reprehendit, im-

ficalia rite poteft exercere fine voluntate i

' j

llius, (2)

pegiífe oftendemus : nempe ipfi- met ex Bellarmino

quam Ecclefie Conditor Chrifus Dominus

Juum voluit

m

determinarunt pravum fenfum illius vocabuli ; tan-

e[Je in terris arbitrumt? diveBorem : Cuj

us juxta Vai-

r

tüm füpererit demonftrare, quod licet ipfum nomen

ram (3) tanta eff autoritas , quazta Cb

B

Vifii, quique

in pravo fenfu ufürpatum Romano Pontifici non at-

excellit ut Chrtfius ia toto Orbe 7

272 tota Ecc*/ejia.

tribuant, tamen rem ipfam pravo nomine indicatam

Quemadmodum igitur cun&ti

Epifcopi fünt Vicarii

"n

eidem tribuant.

» Duobus modis, izquit Papen-

Chrifíti, ita adveríarii admittant

Vicarios fummi Pontificis,

necqe[f e eff eosdem effe

.

drechrius Bellarmini verba citans, poteít (1) in-

relligi nomen Uziver/alis Epifcopi, uno modo,

. Verum juxta Refolutionem Doctoram, ficuri

Ofn-

Gre

ut ille, qui dicitur univerfális, inrelligatur elfe

nes Epiícopi in regimine füz Dicecefe

0S dependenr

1

folus Epifcopus omnium Urbium Chriftianorum,

a Chriíto, ejusque fponfà Ecclefia, cuj

us Regulis &

m

95

ia ut caeteri non fint Epifcopi, fed Zicarzi tan-

Canonibus omnes zeque fübjiciuntur ,

etiam Epis-

mee

tum illius, qui dicitur Epifcopus Ubniverfalis, &

copi Romani ;

clefias,"

ita omnes th Vicarii C

hrifti & Ec-

??

hoc modo nomen eft vere prophanum, facrile-

brró

"

gum ,&' f&':-ït-i-'Chri&i-anpm—, & de hac fignificatio-

3. Ordinariorum non eft, fed Vicariorum vocari

)

»

dum--

x

1) 'I.dam habret-p'ag;. 290; autor Epi&; II Anonymz Presby;teri Lovan, ad Presb, Ultraj. p. 14, in fine.

.(3) De prarogativa OEcumenicz INemenclaturz, — Patavii 1704. in folie,

[

:—) Peapengdr, pr&f. IN L.

460

*VINADx'ciäS inSoiu'xiïofäi"s' Docä*. LovaN.

e€

'd:umta&ät in partem fohcytudmxs, '& accipere rivu-

'-cdp"oþ*,ï ut tamquam Filä fübelfe debeant fümmo É-

/i

i

lum quemdam jurisdictionis, ipío forite & plenita-

pifco5o & Paftori, quemadmodum fideles tanquani

[/

dine poteflatis apud Principalem remanente, . Jam

lii fabfunr particularibus fuis Epifcopis & Paftoribus;

autem hoc ipfum volunt adverfarii obtinere in uri-

p

iDidum S. Cypriani de Uno Sacerdote£? Judice

(

verfis Epifcopis, utpote in. quos a R. Pontifice taü-

juat a perrenni fonre jurisdictio Ecclefiaftica in fi-

ad folut R. P. falfo detortuin.

(0p

71

vulos fparía derivetur ; *"ipfa" interim poteftatis pleni-,

.

tudine absque fui diminutione in fupremo illo Capite

XI. Denique a

d

:

Iveriini

pertiffime f«

J

uculant ii

füel

vet

remanente,

"Confequeriter íecundum adveríarios

Epiftola I1. Presbytevi Lovanienfis ad Presbyterum UF

Epi(copi meri funt Vicarii R. Pontificis.

trajelleufem /Y736. Nam . poítquam Num. XXVIII.

"

99P

E -contrario fecundum documenta Refolutionis

protulit Áuctor ille predi&tam Bellarmini interpreta-

Doctorum, cum fons omnis jurisdiétionis & potes-

tionem : prophanuni nempe efTe vocabulum Unicer-

7!0

tatis fpiritualis fit non R. Pontifex, fed Ecclefia;

4

jalis Epifcopi, fi per hoc intelligatur, reliquos I£-

39q

omnes Epifcopi, qui ex illo fonteautoritatetem '

fuam

pifcopos e(le Zcarios tautum illzus qui dicitur . Epis-

» (

fumunt, non R. Pontificis, . fed. Ecclefiae Vicarii

copus Univerfalis :

poítea N. XXXIII. dogmarizat,

» |

furit,

*

quod uNus fit 27 Ecclefía ad tempus. SacxRbpos, &g ad

,,f

- .4 Ord

inariorum :non. e'fï—, 'feäþ Vicariorum , adar-

tempus JupEx vice Chriffi ; hocque de Aomazo Poz-

»(

bitrium füi Principalis deponi poffe. . Cum ergo fe-

tifire, non de alio Epifcopo vult intelligi, Jam vé-

cundum opinionem. adverfariorum R. Pontifex pro

ro fi uzuf ille (it Sacerdor feu Epifcopus, & unus ju-

»

arbitrio füo, ubi Ecclefie bono viderit expedire ;

dex ; ;coníequens eít, alios Epifcopos illius dum-

» K

Epiícopos fupprimere poffit : Confequens eít, eos

taxàt effe Vicarios ac judices delegatos, Si umur,

))p

omnes eífe Vicarios R. Ponrtificis,

H

ergo folus, preter quem uemo fit ; adeoqueex fenten-

E, conirario fecundum Refolutionem | Doctorumn

tia Baronii volunt adverfíarii R. Pontificem efle uzz-

tet

omnes fünt Vicarii Ecclefize , quie fola habet primi.

verfalein Epifcopum (entuillo prophano & Anti Chris-

jm

geniam poreftatem ipfos ab Epifcopatu removendi ;

tiano, quem $, Gregorius Maguus tantopere repro-

nic

bavit,

ita ut nequidem fummus Pontifex adverfüs jira Co£.

Mor

pifcoporum fuorum SS. Eccle(ie Canonibus firmata

Aft Auctor memoratz Epiftele gloriatur, fe hunc

»?

^

quidpiam . poffit.

texium de zzo facerdote & judice in. Ecclefia con(ti-

)7æ

$.. Ordinariorum non eft, fed Vicariorum in func-

tuto ex S. Cypriaso defümpfiffe,

» Refractarii vo-

» Ü

tionibus collati fibi Officii peragendis oportrere cedere

»

lünt, zzguit ,

Univerfalem 'Ecclefiam . , , |fic

$ l

ubi Principalis adeít.

Adver(íarü &utem volünt R.

y )

regi ; ut ficut. Romanus Pontifex in particulari

» T

Pontificem ubique terrarum , veluti in propria Pa.

$,5

fua Romana Ecclefia regenda, independens eft

;l

rochia verfari, quem nemo Epifcoporum in Diace(i

??

ab auétoritate & jurisdictione reliquorum particu-

» )

fua absque piaculo recufet ,

velin exercitio Clavi-

35

larium Epifcoporum ; fic etiam.ceteri particulares

5 C

959

um praoccupet aut impediat ; meri ergo Vicarii illi

Epifcopi in fuis quique regendis Ecclefiis inde-

» T

fünt R. Pontificis.

7)

pendentes fint ab auétoritate & jurisdictione Pon-

»t

6. Ordinariorum iterum non eft, fed Vicariorum

33

tificis Romani."?

Et fubdit :

» Hac autemDoc-

P$i

in munete fuo prepediri per alterum a Principali fuo

35

trina, teíte S, Cypriago, (chismatica eft :

INeque

T

»?

polterius delegatum * . atqui pr&tenduat. odverfarii,

ezimn , inquit Epzff. 55. ad Cornel. , aliunde berefes

»

R. Pontificem in aliorum Epifcoporum Dicecefibus ,

»

oborte [unt, aut wata funt fchifimata, quam inde

»

» [

invitis etiam ipfis Epifcopis, per aliosa fe commis-

quod Sacerdoti Dei (noc zsr ftomaNo PowTIEICI)

3

los Paftoralia munia pro arbitrio fuo exercere pof(le.

»

&on obtemperatur 5 uec UNUS 22 Ecclefia ad tempus

def

35

Reliquum ergo e(t, cateros Epifcopos meros e(Ie R.

SACERDOS £? ad tempus Jupsx vice Chr

W

t

Pontificis Vicarios.

35

fuy.?

7/11 cogita-

Tid-

7, Ulterius fxcundum adverfarios foli R. Pontifi-

Hzc fcriptor ille.ad folum R. Pontificem deto;*-

tres

& Ümverfa Ecclefia commitfa. eft : ubique e(t zwime

quet, que ex mente S, Cypriazi ad quemlibet Epis-

Seri

diatus Paitor & Ordizarius. .. Agitur fecundum ipfos,

copum pertinent, queque nominatim de feipfo ex-

alii

fi candide ac fincere loqui. velint, caeteri. Epifcopi

pretfit, " Oportet autem hünc fcriptorem vel Epis-

1i01l

tanquam in sliena Dicecefi verfantur, 4 vicariam

tolam $, Cypriami, quam citat, non legiffe ; vel fi

dumtaxat. poteflarem exercent, cum eadem. Dicece-

eam legerit, turpiffimsee impoílura reum conftitui.

Tün

fis fecundum SS. Canones plures zmimediatos « Or-

Expouit enim . S, Antiftes in hac füa Epiftola ad Cor-

pam

diuavios Epifcopos nequaguam admittar, . Reipfa er-

nelium Epifcopum Rom., quinque Presbyterose Cle-

» f

.go faciunt adver(arii reliquos omnes Epiícopos R.

ro fiüo Carthaginenfi cumeorurm Ante(ignano Z/icis-

»(

Pontificis vicarios.: atque adeo juxta. Daronii & Bel-

fito, íua. & |Coépifcoporum fuorum (ententia, ob

» ]ï

larmini, propriamque fuam. vocabuli .Unpiverfatis ,

rebellionem atque herefim de Ecclefia pul(os ; 7-

»

quatenus prophani & .antichrifliani ,. interpretatio

ciffimus: cum Romam .veniflet, a Cornelio ipfo re-

» di

nem, ruunt in illud tàra noxia prefumptionis pra-

jeétum ; dein Pfeudo Epifcopum orzuzatum, quein

»

cipitium, quod S. Gregorius, & tor venerandi an-

illi de factiofa fua caterva confecrari fecerant, litte-

»

?

te & poft illum Pontifices exhorruerunt, refutato

ra$ commmunicatorias Romam mifi(Te per eumdem 7-

l

etiam. penitus ipfo ambiguse fignificationis vocabulo,

liciffimum , qui fecundo fao adventu, fatfione defpe-

ut ulla (pecie Co&pifcoporum füorum dignitati detra-

vatoruin ftipatus, calumniis adverfus Cyprianum, alüs-

i ]

n

here viderentur.

i

que mendaciis ac minis effecerat, ut Cornelius vide-

Notanda quoque

funt .verba Bellarmini, quinJs

Ti

rerur vacillare, .. um vero S. Cypriagus vigore quafi

Yert

R,. Pontifici. GENERALEM- dumtaxat. caratü totius Ec

Anti(titis veterani tota.lsac Epiítola.hoc agit, ut ani-

mum Collegze íui Coraelii firmet ac roboret: Satis

"d

clfie attribuit, 2a tut ton exchidat partzculares. Epes-

pu

£opos.

Adver(arii autem tribuunt zugmiedzatium & or-

dJuivatus fum , : inquit ; cam advertif[em te minis atque

dinavíam, ac proinde PARTICULAREM , queeparticulares

Lvvroribur eorum..

ER

« aliquagtum «[Je commotutn,

Epiícopos excludit, eosque neceflario dejicit'ad fim-

deinde fübjicit z. /Z&um eff de Epifcopatus vigore ...

jbh

fiti

plicem qualitatem Vicariorum R. Pontificis.

fé «s C perditorum iminas atque infidias pevtimejcamur:

Notanda fimiliter .Baronii dicta, fescundum .quae

.& pott. pauca Epifvcopatus fui honorem arque aucto-

ritatem ádverfus faétiofos illos & hereticos defen-

fin

ceteri Epifcopi R. Pontifici non fübfünt wf Pri,

fed u£ Fratres €7 in adminifivatione College : Adver-

fans : JVeque enim aliunde, inquit, beveferobortee funt,

fio

fün

farii vero ftatuendo R. Pontificem 'Ordinarium Or-

t nhta funt fcbisristh ,-quam indequoil Sacerdoti Dei

dinariorut ;*ad eüm gradum dejiciunt catetos Epis-

totr obtemperatur , -&ec UNUS in- Ecchefia ad tempus./ Sa-

CERDOS

&

DisquiseTIo. SEcuNDA.

481

E

€rRDos CS^ad tempus Jopex vice Chr ifli cogitatur: cui

Pontifex, & E

àti

fifecundum magij[leria divina optemperaret Fraterni-

dinatus.

pifcopus Aalter eidem Ecclefiz incar-

ls;

tas univerfa, nemo adverfum Sacerdotum Collegium

Gaterum mirari fübit Sophiüam iftum, cjucm re-

quidquam moveret ; nemo po[t divinum judicium , poft

futamus, laudatam S. Cypriani fententiam de uso fa-

!

populi fuffragium, po[l Coepifcoporum confenfum, judi-

cerdote ac judice, adhuc ad folum R. Pontificem de-

cem fe jammon Epifcopi fed. Dei faceret : Píeudo-Epit-

torquere aufiim , poítquam hujufmodi craflà halluci-

copum perftringit, füuum ipfius autem Epiícopatum

natio, ne dicam malafides, toties in libris decantata

n

'

legitime & fecundum SS. Canones fibi collatum com-

fuit. Imo ubi omnibus notum eít, fàn&tum illum

H

mendat Cyprianus; quod adhuc magis praftat hiíce

Patrem ac DoGtorem tum fcripto, tum exemplo , tam

IN

verbis quz fübjungit: , (dico compulfus) Quando

alibi quam in hac ipíà Epiftola ad S, Cornelinm, pa-

sm

» Epifcopus in locum defundi fübftituitur, quando

lam declaraffe, quemlibet Epifcopum habere arbi-

ver'ä

» populi univerfi fuffragio . .. deligitur; collegis

trium proprium, rationem fui a&tus Domino reddi-

E

» omnibus fideliter junctus ; Plebi (üz in Epifcopatu

turums tamque ab alio, etiam R. Pontifice, judica-

!

35

quadriennio jam probatus; in quiete ferviens dif-

» Ciplne; in tempeftate profcriptus ... toties ad

ri nqn pg[]e , quam uec ipfe pq/]it alterum jydz'care. !

Lt

'ud

353

leonem petitus, in Circo, in Amphitheatro Do-

0n

35

minice dignationis teítimonio honoratus . .

Lj

23

Sententia S. Cypriani de &o s qu(i vellet fe con-

vé

.Cum talis, Frater chariffime, a quibufdam defpe-

Ju

2?

ratis & perditis & extra Ecclefiam conftitutis im-

| flituere Epifcopuvranpi(bqpolrum'.

pugnari videtur,. apparet quis impugnet.

Non

Iffl

XII. Qubd: pius eft, jam tunc $. Cuprianus opi-

U,

35

icilicet Chriftus, qui Sa

"

nionem noftrorum adverfíariorum , deOrdinariorum

. protegit. ;;

cgrdote; | aut confkituit aut

Evidens eft, S.

Ordinario, antequam. orta effet, pene in terminis

/t

Cyprianzhn fuafn ipfiüs anctorita-

refutavit in Synodo Africana:

4

Neque eaim quifquam

l$

tem in hiíce defendere.

Quinimo indicat Cornelio,

aoft

L

"uin, inquit, EprscoPUM fe EPiscoPORUM corfi-

jam non effe illi liberum de iis, qui in Africa Cano-

[Q

tuil, aut tyrannico terrore ad obfequendi aeceflfitatem

nice condevinati erant, aliud. examen aut judicium

Collegas fuos adi

git: ad quz verba, qua Stephanum

Romz inítituere ,

eofve ad Ecclefiam admittere.

Inc

R. Ponti&icem notabant, fübdit S. Auguftinus l. 3.

Í

ü

Nam cum ftatutum fit omnibus nobis, izquit, &

de Dapt. contra Donatift, Cap. 3. N. $. hanc obfer-

V0

32

zquum fit pariter ac juttum , ut uniuícujufque

vationem in verbis: ;, Quid mantfüuetius?-Quid hu-

35

caufaillic audiatur, ubi eft crimen admiffum, &

h»

» milius?.nulla nos certe deterret auctoritas a quae-

hr

» lingulis Paftoribus portio gregis (it adfcripta, quam

» rendo quid verum fit. .. Quando habeat, inquit**

regat unufquifque & gubernet, rationem fui actus

el

2

Domino redditurus; oportet utique eos, quibus

(hiciterum citat Auguftinus verba Cypriaai :):,, om-

)

(U.

nis Epifcopus prolicentia libertatis C9 pote[latis [uce

35

praíümus, noncircumcuríare, nec Epifcoporum

)

arbiürium proprium, tamque judicari ab alio non

! t]

[e3

32

concordiam cohazrentem fua fabdola & fallaci te-

de

pofht, quam nec ipfe pote[ft alterum judicare.

of

25

meritate collidere; fed agereillic caufam füam, nbi

Similia habet S. Cuprianus Ep. 73. ad Jubaianum.

35

& accufatores habere, & teíles fui criminis pof-

39

0C

35

fint.... Jam caufa eórüm cognita eft; jam de eis

Hzc tibi, inquiz, reícripfimus ,. Frater. cariffime,

nemini przfcribentes aut prajudicantés, quo mi-

]

35

di&a fententia eft nec ceníurz congruit Sacer-

?

nus unuíquifque Eoifcoporum, quod putat, fa-

Ut

35

3

]

ciat, habens arbitrii füi liberam poteftatem. Nos

*

ude

dotum mobilis atque inconitantis animi levitate re.-.

»

prehendi. ,,

» quantum in nobis eft, . . . cum Collegzis . . .

iq)

Staiutum efi

eommibus, aitS. Cypriaizus, id quc»d

5

)

noftfis non contendimus, cum quibus concor-

rpu!

de forma judicii Epifcopalis pronunciat, idcirco quod

35

i

[

diam & Dominicam pacem ténemus.,, .Hxc ille

vetuttiffimo Canone, uti obfervat Rigaltius, ea for-

S. Antiftes tanquam Primas totius fere Afriez dixit,

ma preícriptaeffet: Eamdemque Regulam etiam Pa-

LOT

tres Niceni Canone 5. illibatam fervari voluerunt:

& fcripfit ad commendandam manfüetudinem, cu-

jus limites Ste

phanus R. Epifcopus ei videbatur trans-

pis

Servetur, inquiunt, C9"iflafententia; ut hi qui ab

greffus: Unde & S. Au

gultinus ibid. l. $. Cap. 17.

[f

aliis excommunicàntur , ab aliis. ad. communionem

N. 22. & 23. ad hxc Cypriani di&ia refledens: , in

pi

non recipiantur ,. .XI. Q. 3. Can. 73.

» his verbis, inquit , multa con(ideranda fünt,

uti-

| fi

Conformiter quoque ad hunc Canonem fcrip(e-

1

]

(l

)

bus in hoc viro ... Chriftianz Caritatis fulgor:

runt Epifcopi Africanz Synodi ad Coeleftinum Pa-

elucet: primo quiaid quod fen(it, non tacuit:

/0t

paminhunc modum: ,, Presbyterorum quoque &

2

»

deinde quia tam manfüete & pacifice protulit: quia

nle.

» fequentium Clericorum improba refügia, ficut te

Ms

3

cum his, qui aliud fentiebant, Ecclefiaíticam pa-

i(]j

dignum eft, repellat San&itas Tua: Quia & nul-

» Ccemtenuit *-&c.: nempe, prout indubie Augu-

35

la Patrum definitione hoc Eccle(iz derogatum etft

Africanz , & Decreta Niczena, five inferioris gra-

ftinus intelligit, cum S. Stephano, aliifque qui Ste-

ili-

phano in quzftione de Ba

ptifmate ab hzreticis col-

Ie

35

dus. Clericos five ipfos Epifcopos fuis Metropoli-

lato adharebant.

gt

» tanis apertiffime commiferunt , quxcumque ne-

Denique manifeftum quoque eít, opinionem ad-

u

» gotia in fuüislocis, ubi orta funt finienda. * &c.

verfariornn, quam impugnamus,

confiftere nequa-

l

Itaque luce meridiana clarius eft, S. Cuprianum

quam poffe cum graviffima illa S.

Cypriani fententia,

in Ep. $5. ad S. Cornelium, fignificare, quod in

J

de qua Jatius füpra $. VII. N. II.; ubi ita de Apo-

]u*

unaquaque Ecclefia unus dumtaxat fit Sacerdos feu

ftolis, atque adeo de eorum füccefforibus E

pifcopis

Epifcopus, cuiin iisindubie, quz Canonice decre-

pronunciat, de Unit. Eccl. fübinit. hocera

ide

nt utique

vl

verit, tanquam Chriíti Vicario obtemperet Fraterni-

C? ceteri Apofloli, quod fuit Petrus,

pari confortio

an)

tas Univería: neque plures Epifcopos eidem fimul

particulari Ecclefiz praíidere poffe : uti & Ep. 52.

praditi ö' honoris C9' poteflatis,

at

ad Antonianum dicit, quod quisquis poft unum , qui

- Adverfariorum j?&iozzer deþuzy'æ.

tque

foluse[fe debeat , fa£tus eft, jamuon fecundus ille, fed

tiflhy

nullus fü.-

XIII. Detorfit er

aj

go turpiffime au&or ille Epiflo-

Ubi obfervare e(t, hàc ipfà Cupriani fententia de-

le Il. Presbyteri Lovan. locum S. Cypriani, fed in

jtif

ftrui opinionem adverfariorum de Ordinario Ordina-

(lo

proprium caput, uti vidimus, detorfit Nam cum

feti

riorum , juxta quam eidem Ecclefiz feu Dioecefi prz-

certum fit, S. Patrem loqui de uo Sacerdote (eu E..

funt duo ordinarii & immediati Patores; nempe R.

th

pifcopo , prater quem

Bnem-o üt ;11 Ecclefi

à» qui-

[

,Supplem. Oper. V'an Efpen. Pars IV.

FP

pre.

M

t

A92

VINDICUE REsomrrmms Docr, Lovaw,

]

prafidet, confequens erit fecundum di&tum aud&o-

pedire viderit, valeat revocare. "Neque, fi opinio

if

rem, R. Pontificem effe unum illum íeu folum Sa-

adverfariorum admitteretur, jam evadere poffet R.

ne

cerdotem five Epifcopum, przter quem nemo fit,

Pontifex notam prefumptuo(z elationis, & fimiles

nl

ita ut ceteri omnes Epifcopi Picarii dumtaxat fint

querelas, quas S. Gregorius Magnus de Joanne C.

t

ilius, qui in Eccle(ia unus ac folus fit.

j

P. fcripfit, quod nempe per nomen Uuiverfalis Pa-

P

$i dicant adverfarii, uzum quidem effe Sacerdo-

triarchee, univerfa fibi tentaret adftribere, C9' om-

f

tem & Epifcopum Eccle(iz Univerfalis, qua ex om-

nia quc foli uni Capiti coheerent , -videlicet Chrifto per

.

$t

nibus Ecclefiis particularibus coalefcits particularibus

elationem pompatici fermonis ej

ufdem Chrifii fibi jïzf-

Tom

tamen,hifce Ecclefiis prefidere proprios atque Ordi-

deret membra fubjugare.

iij

narios Epifcopos, qui eatenus (int Fratres & Colle-

: Quid multa? Adverfarii ipfi afferunt terminis pla-

«

Eyij

ge,. non autem Vicarii Pontificis R.

ne equivalentibus Epi(copos dumtaxat etfe 77icarios

j

[

Refpondemus imprimis, fecundum SS. Patrum

R. Pontificis, dumajunt, (1) Ecclefiafticam ,, po-

fjl

Doárinam non modo R. Pontifici, fed & omnibus

, teítatem

.

in omnes, qui fpiritualem juriídi-

Epifcopis m commnuni Univerfe Ecclefis curam a

» €Cionem adminiftrant, derivatam effe a fümmo

Chriíto commiffam effes Apoftolis eorumque fuc-

, Ecclefie Capite, qui eftt Romanus Pontifex, .**

cefforibus Epifcopis commumniter omnibus effufam gra-

fübduntque ex quodam- Pfeudo monumento Vigilii

tiam; Íic tamei ut unicuique Paítori portio gregis

Papz hanc rationem: Zpfa namque Ecclefia, quce pri-

l

fi affignata, cui fpecialiter pafcenda: incumbat.

ma e[l, ita reliquis Ecclefiis Vicks suAs credidit lar-

und

Deinde, licet adverfarii dicant , Epifcopos effe

giendar, utin partem vocate fint folicitudinis, nonin

uti il

Ordinarios & proprios Paftores füarum reipe&tive Ec-

plenitudinem poteflatis &c. | &quivalentes enim ter-

byte

cleiarums reipía tamen eis qualitatem ordinarii &

mini fünt dicere, quod R; Pontifex reliquos Epif-

nid

proprii Paftoris auferunt.

Nam ficíftatuunt R. Pon-

copos conf(tituerit fuos l/icarios, & quod eis vicer

Citc:

tificem Epifcopum & Paftorem Univerfalis Ecclefiz,

fuas crediderit largiendass cum 7icarius ille fit;

o

ut ex ipfius plenitudine poteftatis tanquam ex fonte

vices alterius ab altero fünt commifTz.

P

wcvui

tur,

ppa-

acl

omnis juriídi&io in rivulos fparfa in reliquos Epifco-

Atque hzec abunde füfficiunt, ut luculenter à

Ào

pos & Paftores derivetur; utque per eos ipfe, cum

reat, adverfarios reipfa ftatuere R. Poirtificem Epit-

(dg

ubique przfens effe non poffit, univerfis per orbem

copum Univerfalem feníu illo prophano, quem S.

lu

fidelivous folicitudinem Paftoralem impendat, tan-

Gregorius Magnus tantopere exhorruit: & dum ne-

quam omnium immediatus Paítor & Epifcopus; ac

gant Sasboldum, Rovenium, aliofque Antiftites Ul

n t

füif

proinde evidens eft, juxtaadverfíariorum opinionem,

trajedinos fuiffe veros Epifcopos illius Ecclefiz, rue-

fles

reliquos Epifcopos effe meros Vicarios feu vicem fup-

re in illud abfürdum atque prophanum, ut jam ca-

exid

plentes R. Pontificis, qui jurifdictionem, quam fin-

teri per orbem Epifcopi dumtaxat Vicar

Pontificis aftimandi veniant.

á

li Romapi

SPIL

gulis impertit, ad fe fuamve pl/enimdinem, ubi ex-

Ai

"

: (1) Anonym. pag. 2350. in fine,

fiidi

101

B pE LE RTE E TE EE OE Ea nE RI Ea TE — ang

DISQUISITIO TERTIA.

T

Epi

fiat

Ubi ftabiliuntur Fundamenta Re(olutionisDo&orum, quibus invicte probe-

eun

tur, Capitulum Metropolitanum Ecclefie Ultrajecteníis etiamnum fübfifte-

TIS

Y ecu

1]

audere iifdem juribus, quibus gaudent cetera Capitula .Ca.thedrq.

u

lia füb ditione Principum Catholicorum co11ftit11ta,

Vol

.

nih

$

I

AAþvojiolo; elägiffet, & mififfet -Evangeïizatum d-äbita

tun

poteftate inftru&tos tanquam Principes ac Duces po-

ex

Non folus Epifcopus, fed if una cum Clero Ecle-

puli fui futuros, dein etiam defignavit 72. Difcipu-

n0

fiam. Dei debet regere : quod probatur ex

los, deditque illis, tanquam Apoflolorum Coope-

Dd

SS. Scripturis.

ratoribus, poteftatem Regiminis Ecclefiaftici, iif(dem

ine verbis, quibus eam Apoftolistribuerat, dicens:

tra

ixeruht Do&ores in Refponío ad 3.: , Primis

Ilte , .ecce egu mitto vos .. . Qui vos audit, me au-

» 11

L Ecclefix feculis Epifcopos una cum Clero, ac

dit, C9' qui vos fpernit, me fyernit.

»1

35

notanter Presbyteris & Diaconis füarum refpedi-

Jam vero quemadmodum Epifcopi fint fücceffo-

0

29

ve Ecclefiarum, Ecclefias fibi commiffas tam in

res Apottolorum, ita PresPuteros etle fucceffores 72.

35

fpiritualibus quam temporalibus gubernaffe, ip-

Difcipulorum, certum & indubitatum eft; & ipfe

"

Pu

95

fosque unum Corpus in regimine Ecclefix con-

Píeudo-lI(idorus hoc aperte fatetur in Epiftola.

—

Vr

, itituifle; "*

uti latius deducit & probat Ludov.

Anacleto füppofita, qua &referturapud Gratianum

TT

'Thomaffinus de Difciplina Eccl. p. 1. L. 1. Cap. 42.

Dift. 21. Can. 2. Quorum , inquit, 72. Difcipulorum,

a

Hunc quoque articulum impugnant adverlàrii,

.

conftituti in. Ecclefia.

ypum gerunt Presbyteri, atque in eorum lqcum funt

f

uanquam nil contineat nifi notoriam primazvaz Ec-

&

clefi2 Difci

Igitur quemadmo

dum 72. *Difbipüli,. quamvis

[

fundatam.

plinam in ipío textu SS. Scripturarum

*

Apoftolis inferiores, a Chrifto mitli & conftitui,

Ti

funt, utuna cum Apoftolis Ecclefiam Dei pro men-

Presbyteri fucceffores 72.. þDifcipulorum.

fura füz auctoritatis regerent, ita etiam Presbyteri

d

li

feu Sacerdotes inferiores conftituti fünt in. Eccle(ia,

I Nam imprimis poftquam Chriftus duodecim

utuna curmp Epiícopis gregem Domini gubernent.

Hoc

"

. DrsquisiTio. 'TERTIA.

493

ii

HQC ipfum expreffis terminis. declarat Pontificale

S. Hieronymus Epi(t. 8þ$, ad.Evagr. Dift. 95.

(Zan;

KR

i

Romanum : In ord. ad. Synod. parte 2. pag. 66.

24. item Ep. ad Ruft. Narb. de 7. Grad. Eccl. Dift.

Drilas

nempe Presbyteros efe, fucceffores LXX. Difcipule-

95. Can..6. '& alibi nec non S. Ifidorüs Hifpalenfis

w

de.off. Eccl. L. 2. Cap. 7. & quidem notum eft, Di-

vrum; additque eoídem Epiícoporum effe Coepera-

n Par

tores , fecundos Preedicatores , qui fecundi meriti mu-

vum Hieronymum tantam habuiffe de Presbytero-

" om.

rum gradu & dignitate zftimationem, ut .eos Epif-

nus obtinent, Doctorer fidei.

?Oper

Unde & Theodulphus Aurelianenfisin

Epiftola ad

copis feu Pontificibus pene zquare videretur.

HHW

Cap. 1.

Sacerdotes füz Dioecefeos ita loquitur:

'Tom. 7. Conc.) Scitote veflrum gradum noftro gra-

s plä.

dui- fecundum .C9' pene conjunctum e[fe. Sicut enim

Idem ex 1. VVP'etri V.

Atrior

Epifcopi APosTOLORUM in Ecclefia , itanimirum Pres-

) pQ-

lV. Dedique & -Apvoii(*)lus Petrus Epift. ICap

NINS

byteri ccterorum DisciPULORUM Dmn,ini Vicem .ie-

nent.

s. indefinite. ad omnes Paftores five primi five fe-

I

cundi ordinis, quos omnes Seziorum nomine com-

Ex) [4

ple&titur, ita ait: Seniores .. . qui in vobis funt; ob-

lii

JDe auc'?oritate Presbyterorum ex A& XV..

fecro comfenior, CS9 tellis Chrifi paffionum ... ..

PASCITE QUI IN VOBIS EST GREGEM DEi.

p

t lar.

IL. Deinde & ex A4&. XV. habettlx;, Presbyteros

Quod monitum non ad folos dirigitur Epifcopos.

101j

Nam lIgnatius Martyr, Joannis Apof(toli Difcipulus,

una cum Apoftolis Ecclefiam Dei gubernafíe. Nam,

1l tet

uti ibidem narratur, Apoítoli & Seniores five Pres-

non dubitavit illud ad .Presbyteros etiam extendi;

cum ad Clerum Ecclefix füce Antiochenx, unde

Bpif

byteri de controverf(ia circa fidem exorta in commu-

! Viter

ni difquirunt, jdijudicant, & definiunt, nec non

ad Martyriumrapiebatur, huncin modum fcriberet: |

lt) CUi

circa Difciplinam, quam fideles omnes fequi tenean-

PRESBYTERI PASCITE GREGEM, QUI INTER VOS EST-

tur,decernunt. In Capite Epiftolz, qua judicium

donec Deus de[ignaverit eum, qui Principatum in vo;

ac Decretum füuum promulgant, ita fcriptum eft:

appe-

bis habiturus efl: Ego enim jam immglor.

Bpil-

A»rosroLi €9' Sexionzs Fratres his, qui fuut Antio-

em $.

chice €9' Syrie €9' Cilicie Fratribus ex Gentibus fa-

mng.

lutem. .... Vifum eft Spiritui Sancto C9' Nomis, — Et

Canou IV. Synodi VII. Oecumenicz refert loca AG,

5 Ul.

ne exiftimemus, Seniores feu Presbyteros illic ad-

XX. & 1. Petri V. ad Preslyyteros,

Tüg-

fuiffe, & in Epiftola nominatos, tanquam meros te-

n -

ftes Decreti Apoftolicis non modo voluerunt hanc

exittimationem excludere bifce verbis: Vifum ejfl

. V. Verum hunc ipfum locum Petri, quod Le-

Jbani

Spiritui Santlo C3' NoBis; fed & in eodem Cap. XV.

Gor mirabitur, nobis objicit Anonymus pag. 225.

AG. refertur, quod Paulus hujus Decreti Apoftoli-

in verbis:

» Petrus íummus Ecclefiz Paftor & Re-

35

ci Bajulusperambulabat Syriam C9' Ciliciam, confir-

&or in Epift. 1. Cap. 5.fic admonet: Seaiores er-

mans Ecclefias: preecipiens cuftodire PRogcEPTA APos-

55

go, qui in vovis funt, obfecro. Confenior CS tejlis

35

TOLORUM ET SENIORUM.

Chrili pajffionum , pafcite, qui in volis.efl, gre-

-s

55

gem. Dei, previdentes noncoacte, fed fpontaneé fe-

?^

cundum Deum. .

. Neque dominantes im Cleris,

ldem ex A. XX.

??

fed forimma gregis facli ex animo; quod quidem

93

monitum ( pergit idem Anonvmus) ad Epifco-

III. Infüuper idem Apoítolus Paulus A& XX.

»

pos refert VII. Synodus Generalis Can. 4.5 & ex

35

eo fatis conftat, Clerosa Paftoribus diícerni, nec

Epiícopum & Presbyteros, qui in commtune Eccle-

obe.

fiam Ephefinam regebant, disjungi noluit, fed in

)

ad Cleros paícendi gregis officium, hoc eft re-

exhortatione fua utrofque fub eodem quidem hono-

b

gendi munus, referri, fed ad Epiícopos, qui ad-

ifle-

ris ac minifterii vocabulo complexus eít: a /Mileto,

3

monentur quemadmodum íe gerere etiam cum-

inquit, mittens Ephefum vecavit majores natu Exccle-

»

debeant cum Clero: velnti parte illius particula-

d-

33

J

iv , eoíque adhortatus eft hifce verbis: Attendite

ris gregis commiffi eorum curz & gubernationi. *

Vobis

C9 univerfo Gregi, in quo Vos Spiritus San-

Fatemur, Synodum VIL monitum illud Petri

in cafü Canonis 4. Epifcopis, prxfertim Metro-

Gus pofuit Epifcopos REGERE Ecclefiam Dei.

Licet Apoftolus hic Epifcoporum vocabulo utatur,

pelitanis, applicare, & nos ipfi minime negamus

nihilominus & ad Presbyteros fermonem dirigit, qui

per Seniores a Petro intelligi precipue Epifcopos.

tunc temporis etiam vocabantur Epiícopi: prout &

Sed verum non eít, ibidem ex numero Seniorum,

jebita

ex hoc ipfo loco conftat, ubi eofdem, quos Lucas

qui gregem Dei paícant, per S. Synodum exclu-

po-

nominavit majores natufive Presbuteros , Paulus ap-

di fecundi ordinis Presbyteros, & mülto minus,

J

eofdem ad conftituendam gregis a folo Epifcopo

j0pe-

pellavit Epzfcopos.

En verba Canonis:

Hoc ipíüm notavit jam olim S. Irenzus L. 3. con-

paícendi partem religari.

i(dem

tra hares. Cap. 14. N. 2. dicens: Paulus . , in Mi-

3)

Preco veritatis Paulus, quemdam veluti Cano-

Cents:

2

?5

leto convocatis Epifcopis & Presbyteris, quierant

nem Ephefiorum Presbyteris imponens, vel uzi-

p d-

verfe potius Sacerdetali multitudini , fic libere

&c.

» ab Ephefo & a reliquis proximis C-ivitatiþus. -

3)

dixit: argentum C9' aurum aut ve[lem nullius con-

cello-

Item

"Theodoretus in Ep. ad Philipp. Cap. I. 1.

25

cupivi &c. . . . Quocirca nos ab eo edoli (ta-

8T

Paulus hic Epifcopos, iuquit, appellat Presbyteros,

tuimus, ne turpis lucri gratia Antiíliti in men-

ciple

utrumque enim nomen habebant illo tempore: id-

» tem veniat. . . . aurum vel argentum yel ul-

li. 2

nos etiam docet A&duum Hiftoria: cum

lam aliam fpeciem ab iis qui fibi fübfünt Epif-

anurm

que, ait ;

enim jdixi

ffet S. Lucas Divinum Apoftolum Ephe-

copis vel Clericis vel Monachis exigere. . . ..

jrüm,

fiorum Presbyteros accerciville Miletum , exponit

x

Si quis ergo per auri exadionem, vel alicujus:

illis didta fuerant: attendite enim, inquit,

P

i fiti

etiam qux

alius fpeciei, vel propter aliquam propriam af-

volis ipfis C9' univerfo gregi, in quo vos pofuit Spi-

fedionem a Minifterio arcere inventus fuerit,

amViS

ritus S. Errscopos pafcere Ecclefiam. CnRisTI , eoí-

vel fegregare fuorum Clericorum aliquem, vel

üimi:

demque nominavit Presbyteros X Epifcopos. — Simi-

venerandum Templum claudere: ne in eo fiant

mel

lia habet idem Theodoretus in 1. Tim. III.

divina myfteria, talionis erit legi obnoxius. ut

bvtefi

Idemque poít Irenzum & Theodoretum refledit

qui fit mandati Dei transgreffor: precipit enim

glelïa.

EhAD2

» Pe.

Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV.

'nent-

[oc

484

VixptcuE RresorWwrrowts Docr; Lovaw,

Ü

,; & Petrus Aþö(*tolorufh fummus: pajtite £

regem :

oportet, eum & illay qua adducunt; adverfus cau-

» Domini non coatte, fed fpontanee *

fam noftram nullatenus militent; & penitus diíqui-

H

Nefcio qua fpecie Anonymus hunc Canonem »fi

fita eamdem ftabiliant. Nam imprimis $. Synodus

(

quidem illum infpexerit, pro caufa fua adduci poffe

Seff. 6. Cap. 1. de Reform. utitur p?zdi&tis verbis

Aypoftoli, ZAttendite. &c. ut declaret, Epifcopos te-

Jl

judicaverit. Nam 1. exponit Synodus verba Apo-

)

ftoli Pauli 4&£. X X. Attendite vóbis C9' univerfo gre-

néri ad re(identiam in füà Ecclefia, atque adeo oc-

//

gi, in quo vor Spiritur S. pofuit Epifropos regere Ec-

currat abu(ui longe perniciofiffimo circa primorum

3

clefiam Dei: non ad folos primi ordinis Sacerdotes,

Pattorum a gregibus fuis abíentiam & defertionem:

fed ad Presbyteros vel univer[am potius facerdotalem

Sed inde minime féquitur, ad Paftores inferiores

idem illad monitum Paul

fod

multitudinem dire&ta faiffe.

k

iex mentg Concilii referri

fot

2. Refert quidem Synodus monitum Petri ad E-

non debere.

Praterea, nec r

Mj

pifcopos, ut eos pro re nata a turpi lucro & fimo-

;eHekit adVeïfäri'us', hunc ipfum

niaca labe deterreats fed cui unquamin mentem ve-

locum Tridentini aliunde. caufx potius Ultrajecten-

fium favere: fi enim S. Synodus, nixa hoc loco

nerit illuds non turpis lucrigratia, fed fpontanee,

ad folos fpe&are Epifcopos, & non etiam ad Pres-

Scripturz, quod EpiJtopi pofiti fint a Spiritu Sancto

byteros, quos indubie eadem Synodus ii(dem Petri

regere Ecclefiam,Dei , quam acquifwit fanguine fuo,

Íevere moneat ommne». .

b

verbis redarguiffet, fi tuncfimile aliquod éorum de-

.. Cathedralibus Eeclefüir

lidum, quod Canone coerceretur, extitiffet.

QUIBUSCUMQUE ; QUOVIS NOMINE AC TÍTULO prz-

3. Si verum id eft, quod dicit Anonymus, ex eo

fectos, ut attendentes fibi C9' univerfo gregi, IN QvO

loco Petri fatisconflare, Clerosa Paftoribus difcerai,

Spiritus S. pofuit eos regere Ecclefiam Dei .. . mini-

nec ad Cleros pafcendi gregis officium, hoc e[l regendi | fierium fuum . impleant: Quod dein abfque perfona-

munus, veferri, fed ad Epifcopos: cum S. Synodus

li refidentia fieri non potle declarat: profe&o jam

jbidem velit coercere Metropolitanos, qui 4b ii5,

R. Pontifex, i quidem homori illius, prout decet,

i

pi

qui fibi füberant, Epifcopis fuffragzneis vel Clericis

ítadeamus, dici nobis non pote(t ordinarius & im-

vel Monachit àurum vel argentum vel (imile aliquid

mediatus Paftor Ecclefis Ultragjeden(is, a qua ad

Y

of

exigebant, tanquam dorninantes in Cleris, confe-

300. leucas is perpetuum remotus eft, quam nun-

quens erit, ad folos Epifcopos Metropolitanos per-

quam vidit, nec vifurus eft unquam.

&

gl

tinere regendi munus, Epifícopos autem íuffraga-

Quod aü Seff.. 23. Cap. 4. pertinet, ibi (imiliter

YO

neos cum reliquis Clericis ad partem gregis a Me-

de Epifcopisloquens $, Synodus Tridentina, iiídem

tropolitano pafcendi effe reda&os.

Quin & ex Ca-

Apofttoli vocibus utitur, ad oftendendum, Eccle-

lj

none 6. ejuídem Synodi manifeftum ett, hic agino-

fi& Pralatis divinitus traditam poteftatem regendz

ji

minatim de Dominatu Metropolitani in füffraganeos

Plebis: fed nullatenus excludit ex Ecclefiaftico re-

lu

ad Synodum Provincix accedentes: vetat enim, ne

gimine ipfos Presbyteros: Quin contrarium fatis in-

ex his, quz fecum afferunt, vel jumentum vel ali-

finuat, ubi verbis immediate prxcedentibus decla-

f&

el

quam reim aliam petat feu exigat.

rat, priüeter ccteros Exccdefiafticos gradus, Epifcopos

4. Denique non tam affeveran

ter aää*erf—us Pres-

qui in Avoftolorum locum fuccefferunt , ad hunc hie-

T

farchicum ordinum rrcIPUE pertimere: dicendo

fit

byterorum munus locum Petri adduxiffet Anony-

mus, fi illius loci interpretes confuliffet, interquos

enim przcipue Epifcopos ; non obícure adftruit,

bl

robatiffimus Guilielmus Eftius , quamvis'fateatur

Presbyteros etiam, quamvis fecundo loco, adeum-

In

Ü

quod multi Latinorum & quidam Greci Cleroshie -

dem hierarchicum ordinem pertinere,

ac proinde &

interpretentur Clericos.

» Veruttamen , :mquit,

a regimine Ecclefiaftico non excludi.

fi

Quinimo hoc ipfum palam adttruit eadem Se(t; de

V

3

,

longe probabilius eft, per Cleros intelligi gregis

35

Dominici Portiones, qui fingulis Epifcopis pat- -

Sacramento Ordinis Can. 6., ubi fic definit: Siggis

D

35

cende ac regendz velut fortito obtigerunt . .

dixerit in Ecclefia Catholica non e[fe Hierarchiam di-

f

53

nam Clerus fortem fignificat * hancque interpre-

vina ordinatione infitutam , que con[lat ex Epiftopir,

lj

tationem latius ibidem & folide pro more fuo pro-

Presbyteris C9- Miniflri ; anathema fit.

bat idem Eftius: & juxta illam Presbyteri, qua ta-

Quam Ecclefiafticam Hierarchiam eadem S. Sy.

les, gregi füpereminent, tanquam Epilcopi in re-

nodus ibidem, Seff. XXIII. Cap. 4. ex B. Pauli Dc-

gendi munere coadjutores.

&rina demonftrat, nempe Jefüm Chriftum quoídam

quidem in Ecclefia dediffe & pofüiffe Apoftolos,

quoídam autem Prophetas, alios vero Evangeliítas,

Synodus Tridentina locum A&. XX. & t. Petri V..

d

alios autem Pattores & Do&o,res. ,.Vide I. Cor. XII.

)

refert eziam ad Presbyteros.

aE GUPDNLIV. E

V

VI. Hac de tmonito Petri, & Canone 4. Synodi

Denique, quod rem plane conficit, tantum in-

j

VII. oecumenicz: Videamus nunc an meliori nobis

)

iciendum eft Tridentinum Concilium hac ipíà fef-

&

ä

fpecie conentur eripere monitum Pauli A& XX.

one 23. quam Anonymus adduxit, nempe Capite

Q

per ea, quz Synodus Tridentina hac in parte pro-

1. de Reform. habetur, quod locum A. XX. &

l)

tulit.

fignanter 1. Petri . S. Synodus non tantum ad Epit-

(

Cüm igitur dicát

'Apo(tolus, Attendite vobis Cs

copos, fed & ad inferiores Sacerdotes & Curatos,

U

wüiver[o Grégi, in quo Spiritus Sanctur vos pofuit E-

referat. ,, Cum praecepto divino, inquit, manda-

Íce ,, vocibus uta-

3

]

pifcopos regere Eccléfiam Dei, & hi

tum fit oMNIBUS , quibus animarrm cura commi[fa

f

, tur de Epiícopis loquens Sacr. Conc. Trid. Setf.

3»

efl, oves füas agnofcere, pro his facrificium of-

tl

95

6. Cap. 1. de Reform. & Se(f. 23. Cap. 4. de

» ferre, verbique Divini praedicatione, Sacramen-

e

35

ord. ** Inde re&e concludi vult Anonymus, quod

35

torum admini(tratione ac bonorum omnium ope-

non Clerus cum Epifcopo, fed foli Epifcopi con-

» rum exemplo pafcere &c. '*

Ubi indubie Patres

ftituti fint ad regimen Ecclefix. * Idque per ju-

Tridentini refpiciunt ad locum A&. X X. & Pres-

rifdiclionem, que fingulis tri

buatur C3' przfiniatur 4

byteros, quibus etiam c

ura animarum commiffa eft,

fummo Pontifice: cum e contrario Divinus Apofto-

compledi volunt.

Jus in ipfo textu expreffe dicat, quod Spiritus San-

. Deinde (übjiciunt: Sacro fancta Sunodus eos (om-

&us, non autem quifpiam Ecclefiz Mini(ter, po-

nes quibus animarum curam commiffam effe dixit)

füerit eos regere Ecc

^

aümonet C$' hortatur , ut Divinorum preaceptam me-

&avimus.

"

le(iam Dei: fed hzc alibi tra-

TOTe$, FÀCTIQUE FORMA GRECIS i7 judicio C9 veri-

rerfürios no(&og effe-

Curatos,

' vProfe;tq; bgne inermes. adv

*

tate 'IfASCANïI'-fjf REGANT En gd omnes

etiam

Disquisrrio. 'TERTIA.-

485

r

qui

etiam fecundi ordinis, S. Synodus refert monitum

inde jurifdidionem fpiritualem Presbyteri conjun-

lduS

1. Petri V. . Quare & ibidem decernit poenas primo

&im cum Epiícopo palam exercebant, prout patet

in-Epiícopos non refidentes, tanquam quibus prz-

ex Epift. 10. & 11. S. Cypriani, & przcipue ex 9.

tbis

te

cipue cura animarum incumbit, quique magis per

quz eft ad Clerum Carthaginenfem, ubi conqueri-

0C

abfentiam fuam delinquunt; ac deinde fimiles poe-

tur de Presbyteris, qui abíente & inconíulto Epif-

"um

nas de Curatis inferioribur C9* aliis quibufcumques

copo temere pacem Japfis dederant: Quando aliqui

n

ui.... curam animnarum häbent,þSacro'—San&a

de Presbyterir, inquit, nec Evangelii nec loci fui me-

Synodus declarat €9' decernit.

more$. .. . meque nunc fibi preepofitum Epifcopum co-

JfQs

erri

Proind

:

e oftenfum eft, quo

d non folus Epifcdpus,

gitantes. .. . cum contumelia C9' contemptu Prepo-

fed is una cum Clero Ecclefiam Dei regere debeat,

fiti totum fibi vindicent. .. .. Nam cum in minoribus

um

fecundum Difciplinam in i

pífo Evangglio T fc.riptifque.

peccatis agant peccatores paenitentiam juflo tempore,

len.

C3 fecundum Difcipline ordiuem ad exomologefin

Apüftglicis fundatam.

veniant , C9' per manus impofitionem Ertscorr. ET

0CQ

itlo

CLERI jus communicationis accipiant , nunc crudo

i : I ,L ,.

tempore, ... nondum manu eis ab EPIscopo ET CLE-

Jity

ifr

Ro umpofita, Euchariflia illis datur.

Ubi S. Cupria-

05 uhci-cum -Clerb Ecclefiam regere debär&, pro-

nü$affirmat, Clerum habere partem in publico ufü

n

EFQD:Op

Clavium, five exercitio poteftatis Ecclefiaftice: tan-

QUO

batur ex SS. Patribus C9 'sz'cz'l-*iis.

tum ne Presbyteri totum (ibi arrogent, fed memo-

;ini-

res fint Epiícopi Przpofiti füi, quocum tanquam cum

)nq

Prqbaütur«ex-. S: Igna'þip Marty—rg.

Capite fuo conjun&im debeant operari.

Rm

VI.- Nemo circa hunlc"articulhm-, inter SS. Patres

Quod clarius expreffit idem Cuprianus Epift. 4.

(t,

five inftrudtior five antiquior S. Ignatio Martyre E-

If

ad Presbyteros Ecclefiz füz Carthaginen(is, quos

pifcopo Antiocheno, & Joannis Apoftoli Diícipulo.

Fratres fuos appellats cumque ab hac.Ecclefia prop-

ad

Varias hic Epiftolas fcripiitad diverías Ecclefias, quae

ter perfecutionem feceffiffet, eam ipfis commendat

n

omnes eximie commendant Epiícopi & Cleri in re-

his verbis: ,, Quoniam mihi intereffe nunc non

genda plebe confenfionem & unionem. — Sic exem-

M

permittit loci conditio, peto vos pro fide & reli-

üter

pli gratia in Epift. ad Philadelp., ad Epbef, ad Trall.

3

gione veltra fungaimini illic & vejIris partibus &

X

vocat Presbyteros Epifvopi confeffum , Conufe[Jores

35

imeis, ut vel nihil ad difciplinam vel ad dilizen-

(le

Epifcopi, Synedrion Dei ; monetque fideles, oPedire.

35

.tiam defit. ** Suas ergo partes in regimine Ec-

ii

fubditos, atque fubjeclos efle Epifcopo & Presbyterio.

clefie habent Presbyteri, & vices quoque abíentis

iC

Neque in arbitrio Epifcopi relinquitur, ut vel fo-

Epifcopi, quantum poffunt, debentfüpplere.

) If

lusregat, vel cooperatores Presbyterosaffumat; quia

cla

fecundum eumdem S. Martyrem hxc communis Re-

Bx-.S. Chryföj?omo.

TD03

eiminis norma inftituta eft a. Jeíu Chrifto; dum in

hie

minifterio Evangelii coadjutores Apoítolos aflump-

Iil. C,þnfo-nat Chryfoftomus-hom. RII. in 1. Tim.

ndo

fit, & przterea 72. Difcipulos, quos illi in coope-

II in principio, ,, Poftquam, izguit, de Epifco-

[l

Ü

rarios advocare tenerentur, defignavit. ^ Epifropo,

pis dixit ( Apoftolus) ... omilffo interim

?5

Presby-

üm

inquit lgratius, ad Trall. N. 2. fubjecii eftis ut eju

terorum ordine ad Diaconostranfvit: cur

id quie-

&

Chriflo . .. . fed C9' Presbyteri

ubditi fitis, ut.4po-

59

fo? Qui fcilicet inter Epifcopum & Presb

yterum

ii

flolis Sefu Chrifli. Quin &;altius repetit hanc Di-

non magnum eft intervallum, & ip(i Pr

esbyteri

.de

vini minifterii formam , cum ait, Quemadmodum

curam docend.i füíceperunt, & prafüntEc

M

Dominus fine Patre nigil fecit ipfi unitus, neque per

cleüæ. x

ql:

di

b3

[

fe ipfum , neque per Apo[Tolos , ita neque C2' vos fine

1!,

uf Concdlii Cartha

ginenfis IV.,

Epifcopo C$' Ptefbyterio quidquam facite.

Ex Canonib

C? Toletani IV.

$

Ex Tertullano, S. Cypriano . C5' S.

N

. Cornelio Papa.

. IV. Neque contentiofe quis prætenda»t', ,Presb.v -

A

qui

terii Senatum, ac Prxlaturam in eo dumtaxat con-

J08,

II Hanb normam Regiminis Ecclefiaftici fucc«e-ï

ftitui, quod Antiftiti (üo ad(iftat & opem ferat, ex

dentibus feculis videre erat in omnibus Ecclefiis;

ipfo interim regimine & poteftáte exclufüm,

[a5,

quia

Xl

teítis eft Tertullianus referens quomodo facri Con-

praterquam quod huic nudo famulatui non co

nve-

ventus peragerentur : Prafident , inquit, proPbati

niat graviffimus Presbyterii conceffts, conítat ex SS.

Canonibus, eos in judiciis five deDodtrina aut Di(

Ir

quique Senmiores. Etexpreffius adhuc S. Cyprianus

fdf

ad Cornelium fcribens Ep. 42. Compresbyteris, in-

ciplina, fiv

*

quit, tecum confidentibus : & Ep. $$. ad eumdem;

giun.

e de perfonis jam olim habuiffe f;gfh*a-

pite

Florenti[fimo illic Clero tecum prefidenti. . Si Cleras

Sic legitur in Concilio , quod vocatur Cartha-

conítat ex iis, quos Compresbyteros Cornelii vocat

ginenfe IV. anni 414. Canone 23., qui refertur

pl

apud Gratianum 15. Q. 7. Can. 6.

»

l

0$)

Cuprianus, (i Cornelio confideat; (i cum Cornelio

pitcopus,

yda

prefideat; evidenseft, Cornelium una cum Clero

» inquit , nullius caufam audiat abfque

praífentia

fuo Ecclefiam Romanam regere. Indignum eft igi-

» Clericorum, alioquin irrita erit fententia E

n

pl&()-

of

tur, quod adverfarii volunt, exiftimare, Clerum

» pi ni(i Clericorum przfentia firinetur.. *

effe partem gregis. qui a folo Epifcopo pafcatpr &

Extat & Canon 4. Concilii Toletani IV. anni

n

j

regatur.

633. decernens, ut Presbyteri in Synodis refideant

Porro R

egimihis/ Ecclefie non infima pars eft,

a tergo Epifcoporum, ftantibus Diaconis: additur-

t

I6

decernere quinam & quomodo a fchitmate redeun-

que in antiquis additionibus hzc claufüla, Ozor ta-

65

EB,

tes, in Ecclefiam (int recipiendi; de his autem fcri-

men , Presbyteros, fecu feffuros Metropolitauus ele-

bit S. Cornelius ad Cyprianum Epift. 46. fe exquifi-

gerit, qui utique C9' cum €o JUDICARE aliquid €9' pg-

viffe confenfum Presbyterii: placuit, inquit, con-

FINIRE po[Junt.

Invenitur hzc claufüla in

o

Antiquio-

trahi PRESBYTERIUM : adfuerunt etiam Epifcopi quin-

ribus editionibus ipfius Pfeudo-Ifidori,

deordine ce-

xt

que

e *

ut firmmato Concilio, quid circa perfonam

lebrandi Concilii; quas Au&ores Romani edition's

n

eorum obfervari deberet, CONSENSU OMNIUM STA-

Gratiani 1582. in monito ad Le&orem notarunt effe

L

TUERETUR.

exactiores: itemque habetur i

It05;

ipfam func poteftatem. Clavium ac pro-

n ordine Romano Caxj-

Quinimo

dinalis Cogtani &c.

Ex

486

VixpiCue Rresorwemtowis Docr; LovaN.

Ex Conciliis Romganis fub LeoneMagno C2*

copatus fui€ 9 Eecleficé Miniftros ; fiautem & Diaconi

goanne XF.

Eccle(iz :;Miniftri üint, cujus.etiam Miniftri funt ipfs

Epifcopi,. in ipfa etiam a&ione, qua Diaconos fibi

V. Hanc nofmar fequebsntur ïpïï. Romani Eþiïf-

conftituunt aut ordinant, potiusex ipío loco S. Cy-

Ser-

copi; prout $; Leo Magnus de feipfo teftatur

priani inferre poffümus, Epifcopumuna cum Cleros

mone 15. quieft 5. de jejunio decimi menfis

Cap.

cujus pars funt Diaconi, minifterium feu regimen ab

Ecclefia fibi commiflum exercere, quanquam certun

4.» ubi refert , quomodo ad obviandum Manichzo-

rum contagio, de eorum facris nefandis inquifitio-

fit,, Diaconis multo inferiores & alterius ordinis par-

tes in Ecclefia(tico regimine competere, quam Pres-

uem fecerit ; refidentibus , inquit, mecum Epifcopis

ac PRESBYTERIS.

byteris, quos ipfe Dominus in typo 72. Difcipulo-

.]ta & in Concilio Romano;

| quodx füb.Symmacho

rum, nonfecus ac ipfos Apoftolos elegit: Quare &&

U. AOCOW 4" "o M PRENNCIUEN I UEL

Papa celebratum fuit anno

$04. 'Tom. 7. Conc. p.

Presbyteros cum Epifcopis confidentes, ftantibus

fed €5'a PnesnY-

Diaconis, vidimus fupras exquibus fecundum ipíius

1371., non folum ab Epifcopis,

ERis acclamatum eft .. htec CoNFIRMAMUS, €9' heec

Cupriani fententiam ab Anonymo objediam, inelucta-,

DOCEMUS.

.

bili nos argumento concludinius, Presbyteros una

E. ,. AE Lr OC EL .

Sub Joanne XV. habitum fuit Concilium Latera-

cumEpi(copo inEcclefiaftico regimine partem habere.

nenfe ànno 993. in quo cum propofita effet atque

Deinde quis non videat craflo. vitio argumentari

difcuffa caufà decernendz elevationis corporis .5.

Anonymum; dum exeo quod Diaconus non habeat

Udalrici Epifcopi Auguftani, fi

ve,utnunc loquimur,

partem in regimine Ecclefim, colligi vult, nec ul-

lioadfftebant

lam habere Presbyteross quandoquidem de Diaco-

Canonizationis; omniumque qui Conci

expetitum judicium : Canoni

zationis Decreto (quod

nis recte dici poflit, eos effe minifiros non tantum

Epifcoporum, (íed & Presbyterorum: Presbyteri au-

in hoc genere primum eft) eadem formula cum lon-

tifice fubfüripfere quinque Epifcopi füburbicarii, no-

tem non tam Miniftri fintEpifcoporum, quam Com-

miniftri, Cooperatores, fecundi Sacerdotes , fecun-

vem Presbyteri, & tres Diaconi Urbis Romz; unde

& Clerus inferior partem habere dignofcitur in Re-

di Przlati, & Antiftites, uti füpra vidimus.

gimine Ecclefiz, idque in negotiis etiam magni mo-

menti, qua

le eft, dum agitur de decernendo pu-

2

liem circa alium locum . Cvpriani.

delis Plebs Reliquiis & memo-

plico cultu, quem fi

VIIL. Videamus & alterm locum ejufdem Cupria-

rix alicujus San&i exhibeat.

ni Epift. 68. quem objicit Anonymus: Ecclefia, in-

quitS. Do&or, Plebs Sacerdoti adwnata , C3' Pafteri

fuo grex adherens : unde fcire debet Epifcopum in Ec-

Ex antiquis Nomenclatüris Presbyterorum,

clefia effe , €9 Ecclefiam in Epifcopo. . Ex quibus ver-

VI. Propterea

autem quod Presbyteri poft Epiíco-

bis (inittreja fe intelledtis itaatguit Anonymus: ; In

Epiftopo quidem Ecclefia eft, non autem in E-

pum curam Ecc!

efiz (üfceperunt, & Ecclefie pr-

fint, di&ti fünt a Gregorio Naz

. Senatus fpleiididus,

pifcopo & Clero: ficque Clerus continetur in gre-

Liib&

«'7'1'-'

z

ün, inquit

ge, cujus univerfi intra Dioecehm fibicommitlàm

& in fecundis thronis przfidentes: pr

i

Carm. Jamb. 23., feeundos qui tenent. T'empli faeri

Paftor eft Epií(copus; jam non Clerus, nec Ca-

thronis

)9

N

enatus ille [plendidus, Plebique prevfident.

pitulum reprzfentans Clerum; dici focius & con-

Di&i Curati inferiores, prout illos vocat 5ynodus

fors jure füo poteft Epicopi in jurifdi&tione ordi-

Tridentina & minores Pralati, uti notavit Gerfo-

naria, ufüque fpiritualis poteftatiss qu.a hoc po-

nius de potett. Eccl. Con 12..,, Domini Curati

fito fequeretur Clerum efle fimul & gregem & Pa-

Gaminores Prelati & Hierar:

ftorem füi iphus. **

» inquit, funtin Eccle

Refpondemus adverfarios non re&te, uti apparet,

» che ex primaria inftitutione Chrifti * &c. Quin-

in

jmo Jacobus Sirmondus

&

- Joannes Savaro ad Sido-

capere Eccle(iz unitatem, divinamque Miniftrorum

in. Enift. XL. L. $. exemplis probant, Pres-

connexionem , quam $. Cyprianus tam excellenter

nii Apoll

byteros oli

m di&tos fuiffe Antiftites ordine in fecun-

expofuit. Agit in loco obje&do S. Pater, adveríus

Florentinum Schifmaticum, qui eo vefaniz devene-

do, Epif

copos in ordine & gradu Presbyterorum,

fecundos Sacerdotes &c.

rat, utdiceret, quotquot cum Cypriano communi-

carent, fpem vitz eterne perdidiffe: oftendit au-

Solvitur objeétio circa locum S. Cypriahi.

tem S. Cyprianus, perperam eum velle communica-

re Ecclefiz, qui a Dei Sacerdote, Ecclefic intime

VIL Obiicit Anonymus pag. 224. $. Cuyprianum

unito , fefe fegregat.

Quandoquidem ii fint Ec-

dicentem Epift. 65.

» Meminiffe Diaconi debent,

clefia, inquit, Plebs Sacerdoti aduaata, C Pa[iori fuo

5

quoniam Apoftolos, id eft Epifcopos & Prapo-

grex adherens, nempe unitate fidei, &glutino cha-

35

fitos Dominus elegit; Diaconos autem poft af-

ritatiss tum fubdit: Unde fcire debes, Epifcopum in

Ecclefia effe, €3' Eccleflam in Epifcopo, C9' fi qui cum

95

cenfum Domini in coclos Apottoli fibi cohftitue-

25

runt Epifcopatus fui & Ecclefi& Miniftros, * Un-

Epiftopo non fit, in Ecclefia non effe, C9' fruftra fibi

blandirieos, quipacem cum Sacerdotibusr Deinon ha-

de fic infert Anonymus: ,, Nonigitur Diaconi, nec

5

?

Clerus, cujus ilii pars fünt, exercent fimul cum

bentes obrepunt, C latenter apud quofdam communica-

re fe credunt, quando Ecclefia , quee Catholica una e[t,

Mw»

$

Epifcopo tninifterialiter jurifdidionem Ecclefiz,

fitum

5

3

fed ipfi preftant potius minifterium fibi impo

fciffa non fit, nequedivifa, fed fit utique connexa C9'

95

cohcerentium fibi invicem Sacerdotum glutino copulata.

ab Epifcopo. * Verum quam inaniter & falfo ifta

inferantur, nequaquam obfeurum e(t: loquitur enim

Hoc igitur eft argumentum S. Cupriani: Sacerdos

S. Cyprianus adveríus quemdam Diaconum, qui in

feu Epifcopus Plebi nnitus eft, indeque exurgit Ec-

Epiftopum fuum. contumeliofus extiterat: ut autem

clefias - qui ergo a Dei Sacerdote fe fegregat, ab.

oítendat, quanta Epiícopus in Diaconum reprimen-

Ecclefia, quz in Epifcopo eft, íe fegregats & qui

íe fegregat ab una Ecclefia, etiam fe fegregat ab

dum atque abftinendum polleret au&toritate; utriuf-

que primaevé conftitutionis meminit: quanquam

omnibus reliquis, quz illi coherentium (ibi invicem

Sacerdotum glutino fünt copulatz.

quod Diaconos ab Apoftolis conftitutos dicat, mi-

nimearguit, ordinem Diaconalem ab humana dum:

Non loquitur quidem hic $. Do&or de Clero, fed

taxatinftitutione manaffe. Ubi non advertit Anony-

Clerum Epiícopo fuo tanquam Capiti cohzrentem

mus, non dixiffefimpliciter Cyprianum, quod Apo-

fupponit.

Quare fi materiz opportunitas exegiflet,

ftoli Diaconos conflituerint fuos Miniftros, fed Epif-

pauter monuiffet, & Clerum efle in Ecclefia, & Ec.

clefiam

—

: pisouisrTIo TERTIA,

487

)ni

p

clefiam in Clero. Ab('urdamhuïp'pe fdret dicere Ec- 'hoceffet SS. Patrim, inquit, ïn]ïitüfidkiäu: contra-

l

cle(iam.defuncto Epifcopo velextingui, veljamom- rium: cum ergo hic Pontifex minime ignoravefit,

J

ni Paftore Chriíti vices fübeunte carere.'

: fecundum SS. Patrum'inftitutiones, Epifcopum una

er,

Monftrofüm quoque eít, quod vult Anonymus, 'cum Clero Ecclefiam gubernare debere, monuit Pa-

F

Clerui nil aliud effe quam partem gregis: Namcum triarcham Hierofolymitanum, ut idem cum Cano-

um

S. Cypriano , in loco obje&to , grex Paflori adherens « micis füis Cathedralibus, qui Cleruri Eccle(is füz

Eu

idem fit; quod Plebs: Sacerdoti adunata; oportebit, - reprzíentabant , praítare non omitteret, .

rrt

m

Unde mále ex hoc ipfo Capitulo Alexan

dri III. ü-

lo

fi Anonymi interpretationem fequi velimus, Clerum

cum Plebe confuridere;-cumque Clerus preflet mi- * milibafque Anónymus infert, p. 226..&.227. quod

X

aifterium fibi impofitum ab Epiftopo , uti loquitur A- ' folus Epifcopus Ditecefim fibi uni commi[Jam.regat ju-

Dus

nonymus, confíequens eft, quod juxta ipfüm Plebs rifdiftione ; Capitulum vero eam

uoque. regat uti

(lug

fibimet ip(i minifterium ab Epifcopo impofitum im- - Conciliarius Epifcopi. Quandoquidem SS. Patrum

d

pendat, fitque fimul C9' Gréx €9' Paflor fui ipfius, - inftitutiónes, quasfequi nos oportere Alexander III.

la

atque ita in hoc ipfüm abfürdum ac monftrofüm in- fignificat, aperte declarent, non uni Epifcopo íed

CR

"

& Clero Ecclefiam effe commiffàm; non tantum E-

cidit Anonymus, in

quod adyerfägrios füos àbire, fi-

Áar]

ne cauíà contendit.

piícopos fed & Presbyteris fübditam effe debere ple-

at

bem; non fólum Epifcopum, fed & Presbyteros in

ul

Tif DIinifh*i Ecclefiee. C9" Chriftiani

confeffü judicare;- definire; confirmare: Epiicopi

iU

Di(ïiizf?æ qualita

in eadem- per/[ona.

fententiam irritam fore, tifi Clericorum prefentia fir-

üm

metur; qux omnia Capitulo Cathedrali, quod in to-

al

IX. Diüinguat autem duplicem qualitatem in iis, tius Cleri jura fücceffit, dici nequeunt convenite, i

Qm

qui fimul fünt & Miniftri Ecclefie & Chriftiani, at- nudus Epifcopi confiliaris

pro ax-bigr;q'ïdumtax;t

ün

que omriis illico difparebit, quam hic fingitin ad- audiendu

s

$ æüi'metup

verfariorum füorum fententia, contradidio; quam

nec ipfe in propria opinione nifi (ic di(tinguendo de-

clinare valet. Itaque in quantum quis Epifropus eft

Ex Concilib Burdigaleqji 1 5.8if.

aut Presbyter , vice Chritti pattoralem curam Fra-

nd

tribusimpendens.

Pattor utiquee(ts cumquefimul

XI. Adhuc magis mirum, Anonymuni pró opi-

In

Chriflianus (it, hoc nomine & hac quaálitate cuivis nione fuafirmanda adducere Concilium Burdigalen-

leri

de srege in Chrifto zqualis eft, per Ecclefie Mi- feanni 1581. Tit. de Epifc. quod Cap. . .... N. 28.

.

niftros feu Chri(ti Vicarios ipfe paícendus.

Hoc S. declarat: PmueciPUAM in ipfis Ecclefiis au&toritatem

Auguítinum humiliter in Sermone ad populum de 4 Epifcopos pertinere, eojque confilio C2' opera Ca-

W.

It

fe cognoviffe fupra diximus, DirseursrrIoNE II. $. pitulorum CS' dignitatum juvari debere, ut membro-

VII. Num. XIII. & ita quoque S. Leo Magnus Serm. rum Cayiticoherentium Cs'lobfequentum. Namex hoc

96. in Cath. S. Petri, qui nuper ex Cod. M. S. Bi- nihil prztidii elicere potett Anonymus pro opinio-

g

bliothecz Regiz Gallicane eft editus, femetipfum | ne fua, nempe quod folus Epifcopus Dioece(m re-

h

qm

(

non dubitat reputare inter oves non modo Chrifti; eat jurifdidtione, Clerusautem confilio tantum; cum

fed & Petri: fic enim fidelibus Fratribus de Petro hoc fit foli Epifcopo tribuere totam auéctoritatem, ubi

C0

loq

ii

uitur, ipfe, ipfe per femetipfum dicat, quod C3' Synodus Burdigalen(is ei dumtaxat preecibuain tri-

po

vonis C9' Nonis agendum e[fe decernat, & ad eum- buat

N

dem: Ápoítolum fermonem convertens, ait: Ecce o

Dicendum igitar, Synodum Burdigalenfem idem

Beatillime PAsTOR NOSTER, NOs TUi£ OvEs fimul ad- . plane declarafle, quod Do&ores refolverunt in Refp.

ad 2. ex Card. de Luca , fcilicet ,, Ecclefiam Cathe-

qret,

fumus, C9 ut nobis dotiringtuc

| alimentatribuas, hu-

mum

militer obfecramus.

» dralem efformari conjuactim ab Epifcopo & Ca-

» pitulo, abillo fcilicet tanquam Capite, ab hoc tan-

DT

De auä?oritate Capitulorum Cathedralium

» quam reliquo Corpore, Ecclefiaítica juriídictione

iu$

ex Alexandro IlI.

en

, penes totum Corpus habitualiter re(idente, exerci-

» tio autem iz plerifgue competente Capiti. * Hoc

üni

| X. Hac abt;nde fufficiunt, ad firmandum Refolu-

eft, audtoritatem re(idere penes totum Corpus habi-

du

tionem Do&orum in eo quod dixerunt, primis Ec- tualiter, fed minifterium feu exercitium pracipue pe-

tll*

clefice feculis Epifeopos una. cum Clero, Ecclefias ib nes Epifcopum. "Unde Anonymus perperam ac fál-

tme

commi[Jas guberna[fe , ipfofque unum Corpus in regi- fofuggillarevidetur Do&ores, ubideclarationi Con-

t li

mine Ecclefie conflituiffe. Nec minus hoc ipfum poft cilii Burdigalen(isa fe citate mox fübjicit, tanquam

"iild

Jl

erectionem Capitulorum Cathedralium obíervatum ilius declarationis caufam fuiffe, quod — ,, przpo-

.

wha

fuiffe conftat.

» pofterum videretur Capitulum (ibi vindicare (um-

i i

Primus, qui de hujufmodi Capitulis mentionem ,,, mam poteítatem Epifcopi, cum ea potius repeten-

a

ingerit, eft Alexander III idemque hanc regiminis ,, da fit ab Epifcopo, quippe qui Caput & vertex fit

T

normam egregie confirmat feculo XII. fic enim fcri- ,, Canonicorum. * Nam quisunquam vel cogita-

hd

bebat ad Patriarcham Hierofolymitanum, in Cap. 4.. , vit, quod Capitulum jure fibi vindicet füummam

titd

da de his que fiunt a Prelato: ,, Novit plenius poteftatem fui Epifcopi, feu Capitis? E contrario

1 6l

p

» tux difcretionis prudentia, qualiter tu & Fratres dixerunt DoGores, quod fümma poteítas, quoad

1 U

» tui (intelligit Canonicos Cathedrales) unum Cor- J exercitium fit penesEpifcopum , utpote quod ;z ple-

llb

» pus fitis, quod tu Caput & illi membra effe pro- rifzue & gravioribus rebus Epifcopo competat exer-

rdos

» bentur: unde non

ecet te, omiífis membris, citium jurifdictionis , quanquam jurifdictio tota at-

tE

» aliorum Concilio in Ecclefiz tuz negotiis uti: que indivifa radicaliter refideat, non penes Epifco-

1b

» cumid non fit dubium, & honeftati tuz & SS. Pa- pum folum, nec penes Clerum inferiorem, fed pe-

» truminft

qui

itutionibuscontrarium. * Ex quibuslucu- nesipíam Corpus: uti infra magis enucl(eabitur.

u

lenter patet, juxta Alexandrum III., Epifcopum una

jcem

cum Capitulo Cathedrali debere Ecclefiam regere.

Ex Con;ilz'o Tridentino.

Fratres enim vocat, nonfamulos, & proindein Ec-

clefiattico regimine confortes, dicit illos conftituere

XII. Infuper quis non miretuf, qu'od'Anon'ymüs,

h fEd

nitern

unum Corpus, cujus Caput non decet membra reli- ut probet folum Epifcopum Dioecefim jurifdidtione

qua abjicere: atque hoc ita decere affirmat, ut ab regere,; adducatinter cetera Decretum Concilii Trid.

;liïet,

yho-

d

hac norma pro arbitrio recederg-non poffit; cum ngf, 25. de ref, Cap. 6., ubi e contrario S. $

UI

n

$85

Vixpicus ResorumioNis Docr. 'Lovaw.

p

ous Capit-ufo Cathedrali nontantum Confilium & nu-

5. III-A

dum (üffragium tribuit, fed jurifdictionemin termi-

»

»

nis

* Caeteris autem in rebus, inquit, Capituli

Epifcopus una cum. Clero.omnem fuam j arij dictionets

»

» jurifdiélio.& poteflas, i qua eis competit, .& bo-

- €g auctoritatem mutuatur ab Ecclefia, curtraditee

3»

norum adminiftratio falva & intadia omnino relin-

funt Claves , C9' penes quam immediate, radicali-

»

S

»

32

quatür, ** -En.plura ex eodem Cap. Si , quando,

tér €9 quoad proprietatem orimni

33

inquit, Epifcopus contra aliquem . . .. . rocedat...

sjurijltlio piri-

u

| -;qui;f.äj" auctoritas refidet.

" f

35

extra vifitationem (1. e.judicialiter ) vult facra Sy-

85

nodus,.ut Capitulum initio cujuslibet anni eligat

»

Pl

: :ECClefziä- h,igc; ,ir?t&lligitqr univerfalis.

J

ex Capitulo duos, de quorum confilio & affeníu

»

2

35

Epiícopus velejus Vicarius, tam in formando pro-

1, 'Ptdþöüti(phïeghiin*;tritulo hu';us $. expreffam,

»

ceffum, quam.in c&teris omnibus adibus uíque

.quam. Dodores in. Refp, ad 2. adduxerunt, carpit

DI

)

23

ad finem caufz inclufive.. . . procedere teneatur,

Anonymus , quafi cum Ecclefiz Diíciplina nequa«

ä;

35

unum autem tantum (it utriufque votum; poflit-

quam congruere videretur; duas imprimis pro caufa

9*

íuacommemorans Au&orum fententias, quarum uná

ftus

que alter-Epifcopo accedere.. Quod fi ambo ab

u

23

Epifcopo diícordes in.aliquo au, feu interlocu-

dicit omnem Epiícoporum juriídictionem immediate

25

toria vel definitiva fententia fuerint,. tunc intra

a íammo Pontifice derivari, in quo tanquam in fonte

pu

aul

3»

fex dierum fpatium cum Epifcopo tertium eligant,

refideat; altera vero ,. eam quidem immediate illis

3»

& i in ele&ione- tertii etiam. difcordent, ad vici-

venire a Deo, certum tamen Territorium eis affig-

Ie.

35

nante Pontifice Románo. . Sed füubdicet tertiam fen-

U

uf

niorem Epiícopum electio devolvatur , .& juxta

35

eam partem,.cum qua tertius conveniet, articu-

tentiam eorum , qui füftinent firmiffimis S. Scripturz

plO

22

lus, inquo erat diícordia, terminetur, alias pro-

fan&orumque Patrum nixi fundamentis, Epifcopos

j

f

25

ceffus & inde fecuta nulla fint, nullosque produ-

& Paftores tum jurifdidionem tum territorii deter-

33

cant juris effedus .

. Epifcopis pratterea ubique

minationem accipere ab Ecclefia, prout oftendimus

jllu

3*

is honor tribuatur, qui eorum dignitati par ett,

Difquifitione II $. X., & latius, hoc $. oftenfuri fu-

ad !

25

eifque in;Choro & in- Capitulo '; ... :fit prima fe-

mus, atque interim tacite infinuat Anonymus pró-

35

des &locus .. . & precipua omnium rerum agen-

pofitionem , quam vindicamus, omnium Dodtorum

pe

Doi

.,2

darum-aué£oritas. ** Quam bene hzc ultima.ver-

fententiz repugnare: in quoagendi modo defiderari

fcriptoris finceritas videtur.

(i

I

ba coníonant cum dgcl«aratioxxe Synodi Burdigalen-

Deinde oppugnat refoluti

onem,. quäü in ea po«

Toi

« Qui—(Epifbopi) f aliquid (p&fgitAS.JSynodqs

neretur, omnem juriídidionem in Epi(copum deri-

pot

» lrid.) Canonicis ad. deliberandum. proponant,

vari ab illa certa. Ecclefia, cujus gubernationi preeyo-

fe,

].

23

nec dere ad füuum vel íüorum commodum fpectan-

[itus efl. . 1ta uteppugnet quidpiam quod a Dodori-

23

teagatur , Epifcopi ipfi Capitulum convocent, vo-

bus afiertum non fuüits dixerunt enim fimphciter,

Epifcopos omnem fuam jurifdidionem mutuare aP

25

taexquirant ; &juxta ea concludant.. Ábfente vero

p

33

Epifcopo, omnino- hoc ab iis de Capitulo, ad

Ecclefia ,. fcilicet Catholica illa per orbem diffufa, vo-

füi

35

quos hoc de jure vel: confüetudine fpediat, perfi-

lueruntque fignificare,. quod jurifdi&tio in Epifcopos

XT

non derivetur a Romano Pontifice.

E

25

ciatur, nec ad id Vicarius Epitcopi admittatur.

33

Cateris autem in rebus Capituli jurifdidio

L .

Legitur quidem S. Firmilianus ad S. Cyprianum

"

35

fülva & intacta relinquatur. , Hxc ex Synodo

fcripfifï'e lEpift. 7;. inter Cyprianicas , quod omnis

lz

'rid. latius citanda erant , ut luculenter appareat,

pote[las €9' gratia in EcCLEsIA conftituta [it, BI PRu&-

x

quam non vere afferat Anonymus, folum Epitcopum

SIDENT MAJORES NATU; Quodque poreflas peccato-

&

regere Dioece(im jurifdi&tione: fimilia, uti exiftimo,

rum remittendorum Apo[lolis data fit, & Eccrests,

b

IN

nequaquam prolaturus

ii

quas illi a Chriflo milfi confttuerunt, C7 Epifcopis,

ts

., fiintegrum textum Concil

E

qui eis ordinatione vicaria fuccefJerumt : Ubi videtur

inípexiffet. -

lignificare particularibus quoque Ecclefiis collatam

)

Ex [latutis Capituli Metropolitani Mechliuienfis.

3 Chrifto omnem poteftatem, a quibus proinde E-

di

pifcopi eam debeant mutare; fed indubie hoc S. Fir-

P«

XIIL. Quinimo fi vel infpexiffet flatuta Capituli

miliani di&um fic intelligi oportet, quod cuilibet

ch

Ecclefie particulari omnis. poteftas data fit, quate-

Metropolitani S. Rumoldi, cujus eft membrum Pa-

p

endrechtius, reperiffet in fine, quo modo fuerint

nus univerüks Chrifti Eccletiis copulata.

u

illa condita & confirmata 13. Nov. 1600. non tan-

tum ab Archiepifcopo, fed etiam. a Capitulo, qui

E

procul dubio jurifdidionis aQus erat: Nam r. om-

Cldz'ex, Ecclefice tfgditas effe , probaturex |

ck

nes Canonici przífentes, non fecus ac Archiepifco-

Matthei XVIL.

i

pus Matthias Hovius , unanimi confenfu, & approba-

fig

tione fübícripfere , quidem unus eorum .ntornius

I Hoc igitur afïeräre '—QolueruntDo&ores, quod

lo

Daf[fcliers, qui unaerat Senatormagni Concilii, fub-

de hac re apud SS. Patres toties affitmatum reperi-

D

ícripfit cum certa modificatione C3. Declaratione. 2.

tur, non uni alicui perfonz, fed Ecclefi& univerfz

Non tantum Archiepifcopus figilli fui appenfione illa

traditas a Chrifto Claves, & proprietatem omnis fpi-

p

communuivit , fed & (imiliter Capitulum fuum quoque

ritualis jurifdidtionis ,. quam per miniítros fuos exer-

F

lnän

figillum appendi ju[fit. 5. Neque decreta illa univerfo

ceat,

u

Clero publicata.fuere, niti poftquam D. Archiepif-

C

Atque hoc fundatum eít in ipfo Evangelio, Matth.

ib

copus a DD. Decano

C2

7 reliquis quefiwiffet, an place-

XVIlIL...ubi occafrone. contentionis inter Apoftolos

d

ret, ut publicarentur ; & omnes ac finguli Domini

vel Difcipulos exorte, quis eorum major effet futu-

qi

annuiflent.

4. Sunt illa ftatuta feu. Decreta univer-

rus in Ecclefias Jefus propofito prius exemplo hu-

l:U

fo Clero füb poenz comminatione ad obfervandum

militatis in parvulo, quam omnes imitari deberent,

declarat fümmam . poteftatem futuram non penes

propofita.

Profe&o illa non conveniunt opinioni.

N

adverfariorum , qui. Capitulares Ecclefiz Cathedra-,

unum aliquem eorum , quafi Principem Monarcham,

lis, univeríum Clerum reprafentantes ftatuunt tales

fed penes ipfam Eccleliam, . cujus omnues. membra

»

»

dumtaxat con(iliarios & affeffores Epiícopi; quorum.

forent, omnes filii; atque adeo (ibi mutuo Fratres

fententia ullius ponderis, nulliufque audtoritatis fit;

& Collegz.

» $i peccaverit, inquit, in te Frater.

»

»

nifi quantum.1lli concedere

pral arþitriofuo jügiiþa-f,

» tuus , vade & corripe eum inter te, & ipfum fo-

; verit Epiícopus. .

-

» lum . .. fi autem te non audierit,

*

adhibe tecum

5 A QMUE

.

.. Disquistmro Trnr1A.

489

9»

adhuc unum,-vel duos, .. .. Quod (i non audie-

» lum, alias non poffet ali

querm fimpüciter éxcom«

Utb

25

rit eos, dic Eccefie : fi autem Ecclefiam non au-

» communicáre. ,

"Mi

33

dierit; fittibi ficut Ethnicus & Publicanus. Amen

Quomodo autem dehuntiationes, que olim ipfi

iCali.

25

dico vobis, quzcumque alligaveritis fuper terram,

Eccle(ie fiebant, poftea inceperint fieri folis Eccle-

ln

35

erunt ligatà & in coclo : & quaecumque folveritis

fie Prafülibus redte exponit Adrianus Mangotius

1

25

fuüperterram , erunt foluta & in coclo :iterum di-

in fuis Monitis facris: parte 3. Monito 35. ,, Domi-

35

co vobis , quia fi duo ex vobis confenferint uper ter-

2

nus, inquit, eum (peccantemi fratrem) jubet de-

ia

25

ram, de omni re quamcumque petierint, fiet illis

35

ferri apud Ecclefiam , id eft fidelium congregatio-

35

a Patre meo, qui in coelis eft. Ubi enim fünt

25

nem.... dicit autem : dic Ecclefiee : &nondicE-

»?

duo vel tres congregati in nomine meo, ibifümin

Pl

pifcopis & Prafulibus Ecclefiz, quamvis his ma-

m

Cürit

33

medio eorum , tuncaccedens Petrus ad eum dixit:

2

xime fit dicendum.... itaque in primitiva Eccle-

LE

Domine, quoties peccabit in me frater meus X

35

fia, fecundum hoc Chrifti przceptum denuntia-

léQuás

Tenin

35

dimittam e1?,, &c.-

2

bantur peccatores poft unam & alteram Correp-

Totus hic contextus clare demonftrat , quod Chri-

5

tionem toti Ecclefiz alicujusloci, hoc eft, Chri-

Il urg

didfà

ftus Ecelefiam Petro pratulerit.. Nam Petrus. erat

25

ftianis legitime cum fuo Epifcopo congregatis ,

unus e Fratribus, qui peccántem in eum fratrem pri-

]

ibique fi impoenitentes per(iftebant, omniumcon-

nf

'e 1l

rnum privatim, ac dein adhibiti$ àd majus pondus

9?

fentüu & approbatione excommunicabantur ab E-

authoritatis, adhuc uno vel duobus corripere debe-

)5

pilbo]]o- s$069

Verum poftea cum optimus ille Ec-

d9

3?

m (en«

ret, tandemque fi nec fua nec aliorum concurren-

clefie primitivz ftatus remiflüs eft, &ob inítabi-

tium autoritas valeretad emendationem, fi opus ett

P

lis vulgi tumultus non conveniret pleraque agi ar-

*

pturg

5

0pos

prorei gravitate & qualitaté perfónz corripiendz

bitrio & confentu vulgi, coeptz funt denuntiatio-

implorare fupremum etiam Eccle(iz tribunal, quam

nes fieri tantum ad Eccle(iarum Praüides.,, &c.

detet-

]1non audierit, tunc demum & non ante, habere

ä

-

dimus

a&c Mangotius.-

illum ticut ethnicum & publicanum.

Accidit tamen interdum, ut unus aut pauci Pa-

1ri (l

;xtione fratern a

:]n.

* Hunc Chrifti fermonem de corre;

ftores graviffimam aliquam caufam dirimere nequeant

ad fingulos de fraternitate directum, ad fe quoque

& ad Concilium Generale, quod univerfam Eccle-

Orum

derari

pertinere Petrus non dubitavit; quare illico petiviG

fiam repratentet, res deferenda fit. — Atque hoc ip-

Domine , quoties peccabit in me ERATER MEUS; CZ

fuüm Chriftus in citato textu videtur voluiffe fignifi-

4 po«

dimittam £i? Pariterque & Petri fücceffores, acno-

care : nam poftquam jufferat indicari Ecclefiz, ei-

minatim S. Gregorius Magnus , agnoverunt, fibi

que fub graviflimaanathematis poena ab omnibus ob-

deri«

temperari, mox addidit; quinam nomine Ecclefize

T0

poft priores correptionis gradus adhuc reliquum et-

fe, ut Ecclefiam debeant adhibere. "Vide DisQuis.

deberent contumaces fratres anathemate ferire

A-

Qori-

II. $. XI. N. VIIE.

JCILAT,

inen dico vobir, inquit, quaecumque alligaveritis fu-

Quinimo totum hunc Chrifti fermonem vel prz-

pér térram, erunt ligata C9' in celo.

Omnibus in

dte d)

CipueadPetrum tanquam unum ex Eratribus dictum

l, VO'

communi Apoítolis . & Epifcopis loquitur, & uni-

'füiffe, adeo notum fuit in Ecclefia adhuc . feculo

)*

verfo coetui Difcipulorum , qui üniverfim Eccle^am

C0p0S

XVI., ut in Mif

:n

jüii

Romano huic Evangelio, de cor-

-

Ia

Do-

reprzfentant , quandoquidem- Epifcopi funt in Ec-

reptione fraterna, quod recitatur ferja 3. pol

clefis, & Eccleliz in Epiftopis : Qua quidem re-

n

minicam 3. Quadragefim, pramiffa fuiffe legantur

pratentatio expreffior ett, quando omnes Eccle(iz

Jniiy

hzec verba

Refpiciens Sfefus in. Difcipulos Juos di-

Minittri in unum fünt congregati.

M

xit SiMoNI PETRO : fi peccaverit in t& FRATER TUUS

E ita locam Matthzi XVIIl. de univer(ali Eccle-

(iato-

&c. .Hzc eadem verba bahentur quoque in veteri-

clefia explicarunt poft Auguttinum l. r. cont. adv.

JESIIS'

bus Ecclefiz Traiedenfis Miffalibus, tum manutcrip-

leg. & Proph, C. 17. N. 36.

Patres. Concilii Bafi-

?Oþif ,

tis, tumimpreflis Ann. 1511. 1514. 1515. &C.

ié&nfis in Refp. Synodali: T ,, Que domus, aiunt,

detür

"Quorim autem cura verba illa : dixit Sünoni Pe-

llator

eüaam claves folvendi & ligandi accepita Domi-

tro, ex Miffàli nunc expunctafint, haud difficile eft

25

no. Hanc domumi fi quis corripientem corrigen-

de E-

divinare. Oportebat autemtioc humilitatis monitum

35

temque contempferit, lit tibi, inguit Dominus, ut

$ Hir-

P

Petro pra cxteris inculcari, né fe propter promiflas

ethnicus & publicanus.,, Dellarminus quoque 1.2.

ilibet

claves & folutum didrachma, qux hoc monitum

de Cone. Cap.18. fatetur hanc illius textus explica-

lüäïC'

precefferunt, (ic aliis, prelatum exiftimaret, utnul-

tionem rejici non pofle: ,, hic enimlocus, inguit ,

lius in terris poteftati aut tribunali tubjiceretur.

3

etfi varias explicationes admittat, tamen cum Con-

3

Quemadmodum autem Petrus, tanqüuam unus ex

cilium legitimum omnium confenfa maxime pro-

Fratribus, confratris (ài contumacis deliduum ad Ec-

w

?

prie dici poflit Ecclefia, non poteft ullo; modo

3

)

clefiz tribunal deferre debebat, ita quoque ipte, fi

rejici hzc explicatio, quo afferimus, Dominum

reprehenfibilis fieret & contumax , indubie ad Eccle-

9*

jufliffo, ut fententiz legitimi Concilii obediamus

. 593

Item Adrianus Man

fiz? judicium deferendus erata Fratribus, quibus non

P4

gotius Mon., Sacr. parte 3. ex-

quod

fecus ac Petro prxceptum de correptione fraterna

hert. 35.

E

*

Quod fi al

las a Chrifto nominätim Petrö dictum

peri-

Dominus intimavit.

verfa

. Cxterum licet Ecclefia poffideat Claves quoad

fit : Ti81 dabo Claves, indubie Petrus tunc totum

isfr

proprietatem tanquam Domina, pote(tatem tamen

Apoíftolorum Collegium, totamque Ecclefiam in fe

exe-

illam exercet períuos Mihiftrros, quos ei fponfus fu-

veluti in Typo figuravit. Hc Chrifti fponfà per mi-

us affipnavit, vel ipfa fibi delegerit. Atqueidcirco

nifterium Sacerdotum exercet poteftatem clavium ,

[stth.

ubi opus eft in correptione fraterna ad Matrem Ec-

per gemitus & preces fidelium Deo reconciliat poc-

clefiam recurrere, ad ejus quidem modo recurren-

nitentes , perque ar&iflimam charitatis inter membra

tolos

fatü-

dum eft Miniftros, qui ipfius nomine & au&oritate

füi corporisunionem exturbat obí(tinatos peccatores:

) hü

lieant & folvunt : Sed dum illi fecundum Ecclefiz

qua omnia facer textus ininuats poftquam enim de

3rent,

Canones hanc poteftatem exercent, fine dubitatio-

Miniftris Ecclefiz dixit, eos ligare & folvere, ne

ne Ecclefia ligat & folvit. ,,Epifcopus particularis,

exiftimemus czteros fidelesad hoc Ecclefiz judicium

yenes

hatfiy

» inquit AMlmainus, de antor. Eccl.'C. $. Refp. a

à

nullatenus féu precibus feéu charitatis confenfione

» 3., non folum gerit vices fuz Dioecefis in ordi-

concurrere , fübjecit: z duo ex volis confenferint fu-

qmbrá

as

» nead populum fibi commiffum, fed etiam totius

per terram , de omni ve quamcumque petierint , fiet il-

, Ecclefix Univerfàlis in ordine ad eumdem popu-

vatet

$

lis à Patre meo: ubi enim funt duo vel tres congregats

nfO

Suppl. Oper. in V/an-Ejpen Pars IV.

Qqq

in

Jc*um

(1) Tom, 12. Conc. col, 676. vel 680,

Uv

e

]

À

»

VI'NDICI?E RESOLUT;ONIS Docr. LOW.?AN.

in nomine meo, ibi fum in medio eorum. 'Ubi & rez

NA "oftea efl.. Novit enim Pontifex ; fe non fecus

y

linquitur fubintellisendum , prout fübintellexit S.

ac alios fideles hunc Symboli articulum pálam pro-

»

Gregorius l. 7. Epiit. 112. Quod /i adeffe dignatur,

fiteri

Credo Sanciam Ecclefiam Catholicam; illani

5

ubi duo vel tres fuerint, quanto magir mon deerit ,

jl

nimirum Matrem & Dominam (üam, a qua fpiri-

übi plures convenerint Sacerdotes.

tum & vitam hauriat, nutrimentum & reconcilia-

H

J

tionis facramentum accipiat : San&torum , inquit »

Idem probatur ex Patribus.

commünionem , Remi[honem peccatorum.

X

Quapropter Patres Batile&nfes ad . pronuntiatio-

III. Certiffimum hoc dogma, n'e'mþe Claves da-

nem hujus articuli.

Credo unam fanttam , Catholi-

tàs effe Ecclefi , unanimi Patrum fententia tradi-

cam , C9' Apo[tolicam Ecclefiam, genuflectebant , ut'

tum eft. Memento, inquit Tertullianus in Scorpia-

ita honorarent Matrem C$' Dominatn fuam , que u-

co, Clavereali Dominum Petro, C? per eum, live

na tenet C9' po[fidet omnem [fponfi fui ? Domini po-'

in eo, Ececlefice reliquiffe. Et ad Martyres Cap. 1. eb

teflatem : de qua & Tobias XIII. prophetavit dicens:

af

hanc poteftatem Clàvium Ecclefiam Dominam vo:

ü

Luce fplendida fulgebis C9' omnes fines terre adora-

cat

Domina, inquit, Mater Ecclefía.

Quod S.

bunt te, & lfaias XLIX. 25.

vultu in terram di-.

n

Cyprianus magis exponit. Ep. 73. — H«ee (Ecclefia,

mi[Jo adorabuntte , C9' pulverem pedum tuorum lin-

Y

ait) efT UNA, quze teuet C9' po[fidet óoMNEM fpo

njz fui

gent.

li

€9 Domini POTESTATEM.

f

Varii SS. Patrum textus huc pertinentes in Cor-

Omnis poteflas vefidet penes Ecclefiam radicaliter

1i|

pus Juris Canonici ab ipfo Gratiano relati íunt. Sic

quoad proprietatem C$' immediate.

al

extat locus S. Auguttini 24. Q. 1. Can. 6. defump-

d

Si hoc

tus ex tra&t. $6. iri Joan. XII. hitce verbis

V. Quod autem poteflatem, quam totam, tefte

fe

(folvere & ligale) Petro tantum dictum fit, non hoc

Cypriano, Ecclefía tenet C9' polfidet, re&e dixerint

tü

facit Ecclefia....

Si hoc ergo in ECCL&EsIA fit , Petrus

Doctores radicaliter C2' quoad proprietatem penes

quando Claves accepit, ECCLESIAM SANCTAM SIGNI-

ipfam Ecclefiam refidere, clare expofitum videre eít

p

FICAVIT. Et idem $. Auguttinus l. 7. de Bapt. Cap.

a Toftato Epifcopo Abulen(i, qui tefte Poffevino

LT

$1. apud Gratianum ibidem Can. 2o. Quax Domus

Jetuita, tanquam fan&us honoratur in Abulen(i Ec-

Dii

(fapra Petram zdificata) Claves accepit, ac potefla-

cletia, & qui ob vaftiffimam eruditionem appella-

e

teu folvendi C9' ligandi. Notiffima funt hz & (imi-

tus eft /Iupor mundi, in Cap. XV. Num. Q. 48. fic.

h

les fententizx illius S. Docoris

Serm. 295. Claves

habet : , Ipfa multitudo non habet jurisdictionem

tu

1on homo unus, fed 'UNITAS acctepit ECCLESUE , UNI

^

)

(Icilicet formaliter) cum jurisdi&tio fecundum ac-

35

tU

TÀS (1) tenet, UNITAS dimittit; DIFICIUM (2) fupra

tum non pofht cadere in communitatem, fed in

l

Petram ligat C9' folvit, CoLuMnA (3) tenet , CoLuw-

35

perfonam determinatam, qua jurisdiclio requirit:

C

BA dimittit &c.

£

33

aQus, ut judicare & imperare : Communitss

f

Unanimis eà eft SS. Patrum & Antiquorum Theo-

)

autem..

non poteft exercere actus aliquo:.

lt

logorum fententia.

33

Imo impoffibile eft in communitate effe jurisdi-

5

&ionem fecundum actlum

N

Fulgentius, (4) ,, Beato Petro, inguit, hoc ett

eít tamen jurisdictio

» EccLEsrE fuze, in terra ligandi, folvendique tri-

3

fecundum originem in communitate, & fecundum

[

» buit poteftatem.;,

25

virtutem, quia omnes perfonaz accipientes juris-

H

Gregorius Magnus (5) ,, Quod antiquis nusquam

35

didionem ex virtute communitatis accipiunt ,

H

» dicitur, modo UNivEensaLi EccrtEspe dicitur €

»»

quia ipfz poffunt per fe judicare, communitas

)

» quodcumnque ligaverit fuper terram &c. ,

autem non.

Ita autem videtur de clavibus Eccle-

Venerabilis Beda (6) ,, Quando Petro di&um eft,

25

fie , quia ille datee fünt a Chrifto toti Ecclefice ,

» tibi dabo Claves Regni celorum, UNIVERSAM fig-

5

Quia tamen non poterat tota Eccle(ix.

f

Quia ta-

ll

nificabat EcCcLEsIAM. ,, Et alibi (7) , omni igitur E-

3)

men non poterat tota Ecclefia difpenfare illas ,

» ledorum Eccrzsrx ligandi ac folvendi datur au-

35

cum non effet aliqua perfona, tradidit eas Petro

nomine Ecclefiz.

33 tOI'ltaS. $3

?5

non fuerunt date claves il-

Petrus Lombardus, five Magilter fententiarum

33

(Apoftolis) tanquam determinatis perfonis, fed.

(8) Ecclefiz contulit (Deus) poteftatem ligandi &

35

fed tanquam . Miniflris Ecclefie , cum Ecclefia ,

f

folvendi.,, Idem docent Almainus, (9) Adrianus

» quz habetipías radicaliter , numquam moriatur. ,,

VI. (16) Adrisnus Mangotius (11) aliique, de qui-

Et Q. 49. , Ecclelia, inquit, fufcipit clavesa Chri-

bus infra N. V.

P

i

fto, & Apoftoli tanquam Miniftri Eccleiz , &

[u

Denique adeo inconcuffà eft hxc Doctrina, ut

5

nunc Ecclefia illas habet & Przlati habent, fed

Concilium Tridentinum anatbematizet eos, qui

P

aliter Ecclefia, quam Pralati, nam Eccle(ia habet

negaverint Claves EccLEsix effe datas ad folvendum

Pj

fecundum | originem C virtutem, Przlati autem.

5

habent fecundum ufum earum. ,,

C9' ad ligandum. Sett. 14. Can.-lg.

Similiter quando Doctores dixerunt, jurisdictio-

Pontifex Minifler C3 fubditus Eccläjz'æ.

nem & audGoritatem fpiritualem zmmediate refide--

re penes Ecclefiam ; plane idem dixerunt , quod

C

-IV. Abfit autem per Ecclefjiam intelligamus fum-

in Schola Parifienfi docent Theologi uti teítatur

mum E«cclefi: Miniftrum, R. Pontificem.

Quiali-

Natalis Alexander Hiftor. Ecclefis Sec. 15. & 16.-

&

cet is in Domo Dei inter mini(ítros primus & füm-

Dift. $. Num. 53. ubi ex fententia Theologorum

mus conftitutus fit, per hoc nullatenus voluit Chri-

Parifienfium fe loqui profitetur: ,, Scholaftici, iz-

:

ftus fponíx fuz poteftatem minui, fed manifeftari &

w

,

quit, poft Magiftrum fententiarum & S. Tho-

|

clarificari & ; ipte autem Pontifex fete filium & fer-

», mam, claves Ecclefiz femper appellant, non

vum Ecclefiz agnofcat neceffe eft ; prout Gregori-

» Claves Sandi Petri, quia immediatius Ecclefiz

us VII. fatetur l. $. Ep. 10. dum Ecclefiam omnibus

P

traditz. fünt, quam Sanóáo Petro, illique com-

2

miflz fünt, ut Ecclefiz perfonam gerenti : unde

prælat-am dicit his verbig : Qua MarER C3?' Donr-

ligandi

ä

(1) L. 3. de Bap. Cap. 17..

(2) Serm. 395. N. 3.

(3) L. 3. de Bapt. Cap. 18. N. 35.

(4) L. 3. de re-.-

miff, pec. Cap. 290.

(5) L, 6. in 1. Reg. IIl. N, 24.

($) In Joan, XXI. tom. s. pag. 622.

(7) Hom. in fefto

S. Petri,

(8) In 4. Dift. 18.

(9) Expof, circa. decif. M, G. Ockam. in append, tom, 2, oper, Gerion p. 1669, edit.

Dupin.

(10) In 4. Quaft. 3. de Saer, Peen.

(11) Parte 3. Monito 51.

DisQuisiT10 TERT'IA.

491

d

LE

teftatem & jurisdidionem, fed ab: Ecclefia, cuius

ligandi f'olvendi.qüe-poteüas in Ecclefia, tanquam

| Dto

25

in proximo fubjecto re(idet, ut cum Pari(ientibus

Miniftri illi fant, qui R. Pontificem aliosve Epifco-

lani

3

3

loquar, in $. Petro & ejus fuccetforibus tanquam

pos confecrant.

[piri

25

in fubjetto remoto. ,; Neque hic a Petri fuccetfo-

"Necefle eft ergo fateamur claves ligandi atque fol-

ribus Romanis Pontificibus femovendi funt cateri

la

vendi perpetuo quoad proprietatem refidere penes

Juit ,

l

Epifícopi, cum omnes cum Petro claves fuíceperint,

Ecclefiam, neque quafi de manu ad manum tranfiis-

uti Difquifitione II. $. VII. oftenfum eft, pracipue

fe, fed jam tunc (1) quando B. Petrus claves fuíce-

lati

"

pit, ipfum cum univerfis, qui futuri erant, Epifco-

IN .

l h

li

pis easdem fufcepiffes tuncque cum illo omnes eas

Summa äuïiorimr Eccl

1 üt

efi

ie Primatui R. Pon- |

fufcepife Epiícopos. "Unde & claves Eccle(iz ap-

I u

tificis non obe[ft.

-

pellantur, nonautem claves Romani Pontificis , quod

lo

earum proprietstem ipfe non habeat, fed Ecclefia :

COns

VI. Quod autem dicat Anonymus, 'quod eam

&:propterea etiam , uti obfervat alibi Vasqueüius ,

lorg

affertionem Doc&tores .de Ecclefia Univerfíali intelle-

Epiícopi in excommunicando vel abífolvendo, item

!l dz

Qam, fic declarari conveniat, ut non deroget fupre-

Sacerdotes in ufi clavium, nequaquam dicere pot-

1 1

mue Poteflati fumini Pontificis , cui in perfona Petro,

funt, fe excommunicare vel abfolverein nomine vel

inquit ,. tradita a. C. D. fuit plenitudo omnis fviritua-

authoritate Papz :.fed rem peragunt nomine Chrifti,

lis jurisdiclionis, promittendo i//i Claves regni Ccelo-

& tponfi ejus Ecclefiz , quandoquidem ipfà , accep-

fer

rum Maith. XVI.eumqueprarficiendo ovili [uo , joan.

ta omni fponfi íui ac Domini poteftate ,

3

liget &xfol-

üult.

Mirum quod velit Ánonymus eam Doctorum

vat.

IV.

a(fertionem trahere ad eum fenfum, quem ipí(a evi-

$

denter impugnat, quemque DisQUISITIONE ll. prz-

fe(le

&t

fertim poftremis $$. refutavimus.

Nam fi intelliga-

Epifcopus efl. Caput Minifleriale, mom vero

tur de proprietate & radicali poteftate clavium,ea a

ene

Etfentiale Ecclefice cui Prelfidet,

ICe

h

DoGoribus a(feritur ele penes Eccleífiam, non vero

Si vero agatur de ufu & exerci-

Refolutio Do&orm-n.

VinQ

penes Pontificem

( E

tio clavium , illud penes Pontificem eft tanquam Mi-

Jellt«

niftrum Ecclefie, quemadmodum & penes reliquos

l. Dixerant Doctores in Refp. ad 2., ad proban-

ejusdem Eccleie Miniflros in folidum, ficut tam

dum in Ecclefia Ultraje&ina potuiffe Capitulum Me-

$f

nem

hi quam ille omnem poteftatem & jurisdictionem mu-

tropolitanum ejusque jura confervari, quod , ta-

tuentur ab Ecclefia. Adeoque luculenter confequi-

933

metG Epifcopus reputetur & (it Caput íüuz par-

l (*

ln

tur, füpremam poteftatem & plenitudinem omnis

39

ticularis Ecclefiz fuique Cleri, nequaquam tamen

fpiritualis jurisdi&ionis non rede convenire Pontifi

»5

il

t

cenferi poffit Caput Effentiale, a. quo ipfa juris-

Ci, qui dumtaxat Minifter eft Ecclefiz ; fed eam re-

$3

di&io & auGteritas regzendi. Ecclefjam defiuat in

WP

fidere penes Eccle&am, qux eamdem per Miniftros

5

]uo,

inferiorem Cleram, íed unice contiderari poflit

fuos tanquam Proprietaria, Magiftra, & Domina

25

ut Caput Minifleriale Eccle(iz , five ut primus &

imis

Mater exercet.

55

lictio

principalis hujus Ecclefiz Minifter, qui una cum

Verum quidem eft, & lubenter £ temur, Prima-

?

inferioribus Miniftris au&toritatem fpiritualem pe-

Vi

tum Petri ad Petri fucceffores tra

L

r

x

li

fles fed ille Pri-

??

nes ipiàm Ecclefiam re(identem minifterialiter ex-

Jurie«

matus nou eximit füpremos Pontifices e numero Mi-

$4

ercet. ,.

*

Int ,

niftrorum, & fubditorum Ecclefiz , Pontifex primus

Ex quo conclufum voluere Do&ores, quod juris-

nutas

eft inter Miniftros, fed ipfe conditionem Miniftri

"ttlt-

noo

di&io Capituli Cathedralis integra penes illud iptum

nonexcedit. Reliquis comminiftris ita p

À Q

fidet qua-

remaneat mortuo Epifcopo, aut aliunde prepedito;

it ,

fi natu major inter fratres, in altiori fpecu!a colloca-

ü u

nec verum fit, jurisdictionem a R. Pontifice , de-

tus invigilat fuper ipfis confervis füis & coóperariis.

ficiente proprio, in Capitulum derivari.

[l5 ,

Omnibus preeít, ut omnes cum ipío in eadem vi-

Jetrü

nea Domini laborantes concordiam fervent, & di-

Vani conatus Adverfariorum.

2541

ligentem operam praftent.. Sed omnes illi Operarii

fed

& Miniftri Ecclefiz, ab ipía tanquam omnem fponfi

]. Hanc porro propofitionem Doctorum, quod

'üa )

fui poteftatem poffidente & miffionem & jurisdidio-

nempe Epifcopus fit Caput Minifteriale non vero ef-

Ir- »

nem accipiunt immediate ; ita ut hxc miffio & juris-

fentialeEcclefiz fuz particularis,redarguit Anonyrmus

Al

di&tio proprie non fiuat. per Pontificem in alios Epif-

p. 222. dicens: ,, Si ageretur de Epifcopo relate ad

, &

copos & Miniftros, & multo minus aPontificetan-

3

E

Ecclefiam Univerfalem, tunc recte poffet ilii con-

, fed

quam primo fonte derivetur in alios.

,

3

venire ea Miniflerii vox, quanquam non conve-

ubet

niret Epifcopo alterum vocabulum Capitii. At

t

Mini[lri inflituuntur C9 opeMntur'auc'ïeri- :

23

relate ad Ecclefiam particularem, potius videtur

95

late Ecclefia.

dicendus ejus Caputeffeutiale, quam minifleriule,

o

cum [Ecclefia Cathedralis tine Epifcopo effe non

U

(ide

'VIl. Unde quando Pontifex modo inftituit Epif-

poffit. ,,

COpOS , lisque territorium defignat, jurisdidio & au-

i

Multum hic hallucinatur Anonymus, cum nequa-

atut

toritasfpiritualis, quam 1illi accipiunt, non profluit

quam obfcurum fit, Do&oresid unum voluiffe fieni-

ex R. Pontifice, quafi ex quodam fonte feu pleni-

a

ficare per Caput Minifteriale, quod Epifcopus inter

rüm

tudine jurisdi&ionis, quz fingeretur in ipfo refide-

omnes füz Ecclefiz Mini(tros fit füramus, (ive Ca.

re; fed Pontifex in ea re eft inítrumentum & Mini-

n

put,, cui prz cateris totius Ecclefiz regimen incum-

[h0

fter Ecclefie, ex qua totum derivatur.

bit; qui Clero przfidet & füperinvigilat, quique una

nol

Quemadmodum dum olim Metropolitani, jure

cum inferioribus Miniftris eidem Ecclefie praepofi-

lefiz

quod Ecclefiz Canones illis concedünt, inftituebant

tus eft a Domino n opus Miniflerii, ad «ificatio-

)offi

Epifícopos, & Dicecefes illisaffignabant , non fluebat

nem Corporis Chrifli, Eph. IV. 12.

illa jurisdidtio fpiritualis in novos illos Epifcopos ex

mde

di

ipfo Metropolitano tanquam ex quadam plenitudine

Capizt e[fentiale Ecclefice folus Chriftus.

& fonte, Neque ipfe Pontifex R. dum inftitaitur &

j

confecratur ab Epifcopo Oftienfi, ab eo accipit po-

III. Quod . autem D-o&ofgs non appellaverint

fifo

Suppl. Oper. Van Efpen Par; IV.

"9

'pi-

edl[

(1) Vide Difquifitionem II, $. V?I. N, IV.

]

XixDicurE RéEsorvrioxis Docr. Lovax,

452

fii

Sed hzc, caufe qüäm vindicamus , adeo non ob-

Epifcopum (impliciter Caput aut Caput effentiale (uce

f

Ecclefiz , fed cum adjecaa particula reftringente Mi-

funt, ut potius infigniter eam juvent, nam. & idcir-

712]36

nifieriale , prudenter a fe didtum arbitrati funt, ne

co oftendimus Difqui(itione Il. $. I. unicuique Ec-

jie

quis fufpicaretur, quod vellent Epifcopum efle Ca-

Clefit (eu Dioecefi , ubi fufficienti numero eft popu-

duph

put effentiale fimili fere modo, quo caput humanum

lus Chriftianus, provideri debere de proprio Patto-

fcbi

eft effentiale membtum humanicorporis, quo defici-

re & Epifcopo

ut vel hinc patefceret Sasboldum &

lo

tnteautnoninfluente, vitalimotu deftituitur & coit-

Roveniüin veros & proprios Epifcopos Ultrajectinos

Quià

cidit totum corpus.

Simile enim caput non agnos-

fuiffe, & huic Ecclefie a Pontificibus RR. datos :

uni

cunt Do&ores nifiipfum Chriftum , cujusfpiritu non

nifi quis, quod abfit, exftimaret, illos Pontifices

fiora

influente füb(iftere nequit corpus Eccle(iz , feu mern:

nequaquam ftuduiffe perfedtioni feu edificatieni Ec-

Mini

bra illius vitam fpiritualem haberenon poflunt. Cref.

clefiz, fed eam e contrario diflipationis. ac deftru-

de !

éainis in illo, Àinquit Apoftolus, Epi. IV. 15. 16. qui

clionis pe/iiculo expofuiiïe.

V

eft Caput Chriflus , ex quo totum Corpur compaéttum

rüldt

C? connexum per omnuem junciuram fubminiftrationis

E*e.v'byteri le'cdrii Chriffi.

Q

fecundum operationem in mernfuram uniuscujusque

.NL Ul.tel'itls fecindum hunc intelledura. capitis

cop

membri, augmentum Corporis facit in edificationem

con

fui in charitate.

Idem inculcat Apott. Eph. V. 23. &

effentialis, nec Presbyteri inferiores ita dependere

n

col.1.18. Quapropter nec fideles dicuntur membra

ab Epifcopo füo cenfendi fünt, ut (int illius miniftri

Ej

I

"

füi Epifcopi; fedem?bra Chrifl.

feu Vicarii utinec Epifcopi fünt Vicarii Pontificis,

fed omnes funt Miniftri Chrifti & Ecclefiz , & ita

[i£]

Epifcopi igitur improprie & analogice dicuntur

elta

capita füarum refpedtive Ecclefarum, quod fcilicet

nomine Epifcoporum Galliz palam profeffus eft Car-

dv

extrinfece per minifterium, feu per adtus fenfibiles

din. Lotharingus in fio commonitorio ad Joannem

atque hierarchicos myfteria Dei difpentent: fed.fo-

Britoiem Romam miffo 1563. Profiteor , inquit, quoá

qU(l

unt

Jus Chriftus proprie caput eft Eccietix, qui folus pet

prorfus fim. alienus ab ea fententia, ut dicam, Bea-

«

Ó

interiorem fui fpiritus influxum in membra iniluit. ,

tilfimum Papam e[fe folum aut unum verum CunisTI

eumque influxum alligare voluit externis illis fignis;

VicantuM, imo omnes C9' Epifcopi C9. Curati funt

fcle

CunrsrI Vicauu : quóod Sanéli Martyres , C9 divi

puta pradicationi verbi Dei, adminiftrationi 5acra-

diar

cramentorum &c.

Atque idcirco, & eo, quem

Petri fucce[Jores docuertut,

eui

paulo fuperius expofüimus fenfu, recte vocamus E-

piícopum Caput Miuifleriale , Chrittum Jefüm autem

Epifcoptit recte vöcrifur'Caput Minifleriale

Caput Effentiale.

. feu Ecclefiee.

fnit

u Ponlifeäc Capül Aläzzifïeriale Ecclefier.

VII. Denique, quod Anonymus loco füpra rela-

. V. Unde nec alio fen(i R. Pontificem, qui inter

to infinuat, Epifcopum non itarede dici Caput Mi-

A

ï

Epifcopos primus eft, caput dicimus ?

Vinifteriale Ec-

nifteriale Ecclefie füz particularis, absque caufa di-

clefis, & ita fere jam pridem notavit Gabriel Diel ,

&um eít ; nam cum Epifcopus reprzíentet caput

Le&ione23. in Can. Miffz litt. N. vocans Chreiftum

Chritum, tanquam Minifter ejus atque Vicarius ;

caput Principale, Papam vero caput fezundarium teu

re&e vocatur caput Minifteriale ad diftinctionem tci-

Vicarium. ldem docent Petrus Alliacentis Card.. in

licet illius Divini cápitis, cujus Miniiterium gerit.

Mi

'Tra&. de Eccl. auctoritate, pag. 1. Cap. r. & pag.

Deinde Epifcopus non. tantum eft Minifter Chrifti

3. Synodus Ba(ile&éntis in Refp. Synod. edita an.1432

& Ecclefiz univerfalis, fed etiam (àno fenfu Minifter

f

al«o

s

tur* P. f5

tüt

uz incipit, cogitanti, quz integra h

particularis fuzs Ecclefiz, nimirum ad hoc illi prz-

Conc. col.673. & inter eaillius Conciiii monumentà

fedus, ut illi miniftret, feu gregi facrum Minitteri-

G

numeránda venit, quz ab Eugenio IV. folemaiter

um impendat ád exemplum Chrifti, qui non venit

miniflrari, fed miniftrare. Porro inter miniftros cu-

p

approbata funt an. 1434. Seff. 16. Item Joaunes Ger-

T

22

H

fonius art. IL. inter articulos contra Pe

um de Lu-

jusque Ecclefiz primus, feu caput eft Epifcopus.

far

Stitis, inquit, Matth. XX. 24.28. Quia Principes

na. Unde, prout notavit Bellarminus l. 2. de Conc.

autor. Cap. 19., Corpus Ecclefire non moritur , mo-

gentiun) dominantuv eorum, C? qui majores funt, po-

u

teflatem exercent in eot , non ita erit inter vos : fed

cl

viente Pepa : fed eo mortuo manet uia, fancta,Ca-

i

:a & Apottolica Ecclefia, & ut talem etiam, nul-

quicumque voluerit inter vos MAjoR leri, fit vefler

K

MiNIsTER, C7' qui voluerit iuter vos PRUMUS effe , erit

e[

lo exiftente Papa, recitatione Symboli palam confi-

5

r

ve[ler SERVUS.

hi

'tem';

Quo fenfu Epifeopus dici poffet Caput Effen-

p

Adver[arii ex propriis diclis vefuiati.

tiale fuce Ecclefiee.

tai

V. Caterum fi per caput effentiale Ecclefiz par-

IX. Quinimo, fi examinemus, quo fenfü Áno-

C0

£icularis Anonymus intelligat eum inter Miniftros

nymus dixerit pag. 222. quod /i ageretur de Epifcopo

qu

em, fins quo Eccletia quoad hierarchicum

relate ad ECCLESIAM UNIVERSALEM , tüunc recte po[Jet

K

principal

illi convenire ea MixisTERIH vox 5 clare , utiexiftimo,

regimen perfeda efle non poffit, libenter fatemur ,.

I

patebit, eum iterum hoc dicendo cautàm noftram

Q

Epifcopum eo fenfa efle capat eflentiale füa: Ecclefiz;

*

& illo fenfü dixit S. Chryfoftomus aliique poft ipfum,

adiuvare.

tü

non enim e[Je Ecclefia fine Epifcopo poteft. Nàm hoc

Nam vel Miniflrum intelligit relate ad füum Prin-

10

dixit Chryfoftorus, uti refertur apud Palladium in

cipem ac Dominum, a quo poteftatem mandatum

l-

M

miniftr

ll

1f*

di accipit, fi autem hoc fenfu dicatur E-

ejus vita, dum hac monita dedit Diaconiffis, ut

T

quicumque absque ambitu in Ecclefia Conf(tantino-

pifcopus Aimifier Eccdlefice Univerfalir, ergo Eccle-

0

fia Univerfalis dicendaeft omnium Epiícoporum Do-

politana ordinatus fuiffet Antiftes.ei fe ut capiti per

omnia fübmitterent: (cilicet Chryfoftomus verebatur,

mina. a qua & poteftatem, &illius exercenda man-

ne diuturno fuoexilio, utiobíervataudor Tractatus

datum recipiant: atque ita ruit opinio adverfario-

de au&loritate €9 necelfitate Epifcoporum, quem ci-

rum, qua totius caufz unicum pene fundamentum

tavimus DisQuisirioNg L $. V. N. IX. Ecclefia diffi.

eít, de plenitudine potettatis Pontificiz, quafi R.

aretur, ceflitque jure füo, ut unitati Eccleftie. &

Pontifex effet fons omnis jurisdictionis.

perrennitati provideret, quam fine Epiícopo diu

Vel intelligi vult Anonymus Miniftrum relate ad

perfeverare non poffe credebat.

fübditos fui Principisac Domini, quibus impofitum

1

— ——

493

DisouisrTIO.— 'TERTIA,

10f

clerum, íede vacante, remanere iurisdi.&ionemx &

doir

fibi minifterium impendat, provideat, opituletur ,

faccurrat; aft, fi tali relatione Epifcopum dicatMi-

auctoritatem paícendi gregem.

Eít ea Epiftola inter

E

Cyprianicas 2. in qua Clerus Romanus clerum Car-

ni[lerium uuiverfalis Ecclefice, jam neício qua incon

Opu

thaginenfem füi otlicii admonet, quid nempe circa

ll

fiderantia hoc pofuerit, propriam fuam opinionem

duplici ex parte deítruens ;.

1. Quiaficadmittere de-

lapjos, interea. dum Cyprianus illorum Epifcopus

rm&

ius R. Pontificis,

abeít, fieri oporteat.

, Cum incumbat nobis, /z-

Ms

bebit, univeríam Ecclefiam non fol

fed omnium Epiícoporum cu

rz effe commitfam. 2.

uiunt, qui videmur prepofiti effe, & vice Pafto.-

08

re&e dicatur Minifter

ris (Chriiti) cuftodire gregem , fi negligentes in -

Quia fi hoc fenfu epifcopus

lCes

univerfalis Eccle(iz, quod folicitudinem fuam pa-

25

inveniamur, dicetur nobis, quod & antecefío

Fe

ribus noftris didum eft, qui tam negligentes pra"

ftoralem ad illam extendat, multo mag

is dici poteft

m

pofiti erant; quoniam perditum non requi(ivimus'

Minifter particularis fuz Ecclefig, cui adminiftran-

25

& errantem non correximus, &claudum non col

da fpecialiter e(t confütutus.

Vl fortaffe dicere vult epifcopum effe Miniftrum

lisavimus, & laceorum edebamus & lanis eorum

relate ad Ecclefiam univerfalem , quia univerfalis EC«

25

operiebamur.... lNolumus ergo, Fratres dilectif-

-fimi, & vos Mereenarios invenire,íed bonos Pa-

clefz unus Gt Paftor R. Pontifex, reliqui vero epif-

Diti$

copi ejusdem Pontificis Miniftris & hic fenfus recte

flores, cum fciatis non minimum periculum im-

CT

minere, f1 non hortati fueritis fratres noftros fta-

convenit cum opinione adverfariorum de plenitudi-

uflri

atione reliquorum

i

re in fide immobiles; ne przceps iens ad idolo-

ne poteftatis Pontificiz , & voc

latriam fanditus eradicetur fraternitas.... & alia,

Qcl,

Epiícoporum in. partem dumtaxat fo!

icitudinis : fed

i

1

',-Jn

IN

m

quz incumbunt vobis, etiam ipíà fübdidimus , ut

figpifcopi fint Mini(tri R. Pontificis, feu , quod

*

Car

e(t, Vicarii,jam ex propri

o teftimonio convicti funt

fi, qui in banc tentationem inciderunt , coeperint

t

adprehendi infirmitate & agant poenitentiam facti

adveríarii, ie inciditle reipía in illam Blafphemiam,

juod

quam S. Gregorius Magnus it

1 vocabulo Epiícopi

33

[ui, & deíiderent communionem,

- utique fubve-

lg

niri eis debet. ,, &c.

univerfalis exhorruit, prout D

*

ISQUISITIONE ll. $. ul-

ASTI

timo, oílendimus.

Ubi Clerus Roranus hortatur clerum Cartbagi-

Adverfarii, extricare

nenítem, ut & ipfi fimiliter paítoralem folicitudinem

funt

Quocumque ergo fe vertant

diu

gerant, tum circa lapfos in idololatriam, tum circa

feíe propriis laqueis nequeunt.. Nos interim progre-

*

diamur in probandis atque elucid:

indis juribus cleri

poenitentes, .& circa eos, qui adhuc flabant in.fi-

de, &licet valde modette fcribant Presbyteri Ro-

feu capitmiaüathedraïis clerum repratentantis.

mani, tamen fatis indicant, fe habere autoritatetm

V.

primarig Sedis vacantis, precipue cum addunt in

$.

fine: ,, Salutant vos fratres, qui funtin vinculis &

estotum Corpus, quod -ex

» Presbyteri & tota Ecclefia, quz & ipfa cum fum-

Integra jurifdiclio vefidet pen

H

(

Epiftopo €7' Capitulo Cathedra

li Clerum reprefen-

» ma folicitudine excubat pro omuibus,q

[

» nomen Dominj. ,

ii invocïanr.

Mi

tante con[iat , defuntloque Epifcopo ad Capitulum

Ti

Idem Cierus Romanus, Sode vacante ,. gratias a-

devolvitur jure non decreícendi.

aput

gens Cypriano de folicitudine Paftorali, qua ipfos

circa Privatum , Epilcopum Lambef(itanum hareti-

l$ y

Epi:(copus & Clerus unum Corpus.

J

U

Mi

cum inftruxerat, ita fcribit, Epi(t. 3o. ,, quodaü-

35

tem pertinet ad Privatum Lambefitanum , protuo

ent

]. Epifcopus & clerus conftituunt unum Corpus

!

1

Miniftrorum, cujus Epifcopus eft caput feu princi-

3

5

more fecilti, qui rem nobis follicitam nunciare

?

bl

voluiftis omnes enim nos decet pro Corpore to-

i

patis Minifter

: huie corpori ex primzva fua in(ti-

tutione, five feclafa refervatione, quam Ecclet

ie

3»

tius Ecclefiz, cujus per varias quasque Provin-

DI

35

. cias membra digelta funt, excubare. ,,

Ubi im-

lt

li

r

Canones induxerunt, concredita eft plena poteftas

primis Clerus Romanus Cyprianum laudat de folici-

eni

& jurisdictio regendi Dioecefim, & gregi commillo

scu

providendi de omnibusad animarum falutem neceí-

tudine pro Corpore totius Eccle(iz, &una fibieam-

fariis.

dem Epiícopalem folicitudinem incumbere figni-

lpl

1$

ficat.

Ea porro poteftas & jurisdi

&io fic tota atque in'

m

Epifcopo &

j

divifa et penes ipfüm corpus, quod ex

clero conttat, ut tamen exercitium in plerisque fit

Idem probatur ex S. Cupriano.

f?d

penes ip

füm Epifcopum, qui & a Chrifto pofitus

lr

eít, ut ad unio

nem atque concordiam reliquis infe-

III. Et quid miri, quod Clerus R. Sede vacante

,e'lt

rioribus Mini(ris prz

(ideat , majori ipfe Sacerdotii

fumma follicitudine excubare fe diceret pro omnibus,

cum $. Cyprianus ita ad Cornelium Papam Refcrip-

?

lenitudine donatus.

ferit : Florentiffimo illice Clero TECUM PRIESIDENTL,

|taque omnes inferiores Miniftri fub Epifcopo ,

b uno capite coadunati, unum

Si enim Clerus cum Epiícopo fuo pezx(ideat Eccle-

tanquam membra fuü

corpus & quodammo

do unum conftituuntPa&orem,

fiz, utique non fiüfe autoritate paícendi feu regendi

nó

Chrifti

gregem, multo magis debet & poteít Sede vacante

qu

i Chriftum Paítorem repraefentat, & vice

i

Ecclef

iam regit & pafcit : ita tamen, ut Epifcopus

eamdem follicitudinem gregi impendere.

)u

' Idcirco idem S. Cyprianus voluitrationem reddere

non (it hujusmodi caput effentiale, ex quo jurisdi-

f10,

&io & autheritas fpiritualis defluat in inferiorem cle-

fui feceflus tempore perfecutionis Clero Romano,

at

rum : fed indivifa illa poteftas & auctoritas penes

tanquam qui przfidendi autoritate fulgebat, etiam

totum Corpus Miniftrorum re(idens, derivetur ab

Sede vacante: ,, Neceffarium duxi, inquit Ep. 14.,

fili

» has ad vos litteras facere, quibus vobis adtus nos-

Ecclefia omnium Matre & Domina » neque hzc ju

tum

» tri & difciplinz & diligentiz ratio redderetur. ,,

risdi&io , moriente aut abícedente Epiícopo, defi-

er

ciat in clero, fed tota in illo perteveret.:

Refert & in eadem Epift. Cleri fui Carthaginenfis

'Cie

infignem follicitudinem Paftoralem, feabíente, cir-

De

Deficiente Eyiftopo jurirditiio manet penes Clerum

ca lapfos: , PresPyteris, inquit, & Diaconibus non

nan

»

defuit Sacerdotii vigor, ut quidam minus difci-

probatur ex Eyift. Cleri Romani.

IU

?5

plinz memores & temeraria feftinatione przcipi-

]

)

tutm

.II,.Hoc iprum olim Clerus Romanus, defundo

tes, qui cum lapfis communicare jam coeperant,

iA

Fabiano Pontifice, exemplo fuo & litteris ad clerum

5

comprimerentur, intercedentibus nobis. , En Cy-

Carthaginenfem datis (Cypriano Carthaginenti E-

prianus clerojCarthaginenfi adfcribit 'igorem Sacer-

eud

pifcopo exule) monftravit ac docuit; Ícilicet penes

dotii, id eftau&toritatem quodammodo Epi[fconglem

in

tim

)

2

i

VINDICUE Rx-:s-owrmms !

494

q

in comprimendis iis etiam Clericis, qui fane difci-

tur feu tranfiret ad Clerurn vel ad.Capitulum Cle-

plinz circa lapfos nocumentum inferebant.

rum reprzfíentans : fed,uti recte notavit Cardinalis

»

»

Infuper ex eadem Epiftola patet, quod S. Cy:-

de Luca, quafi jüre non. decrefeendi apad Clerum

prianus voluerit cum lapíis mitius agere, partim prop-

remanet; fic enim ait hic Cardinalis Difcurfu 31.in

»

»

iereà quod hoc videretur magis convenire litteris

:

onc. Trid. N. 1. ,,quod Sede Epifcopali vacante

Cleri R. ad Clerum Carthaginenfem datis, quarum

j

de jure Epifcopalis jurisdictio atque Ecclefiz ad-

fs

füperius fragmentumattulimus: ,, Necinhoclegem

»

miniftratio devolvaturad Capitulum, non quidem

Pb

35

ex aliquo privilegio vel fpeciali delegatione;. fed

C0f

dedi, inquit, aut me audorem temere conítitul ,

ne

?

fed é6um videretur & honor Martyribus haben-

?5

ex ratione juris non decrefcendi, eo quia Ecclefia

325

dus, & eorum, qui omnia turbare cupiebant ;

55

Cathedralis efformatur conjun&im ab Epifcopo &

tifi

|

3

impetus comprimendus, & praterea veftra fcrip-

»

Capitulo. ab illo fcilicet tanquam Capite, ab hoc

pOa

35

$5

qu

ta legiffem, qu& huc ad Clerum noftrum... nu-

tanquam religtto Corpore , Ecclefiafticajurisdictio-

füt

bP]

per feceratis, ut iis qui poft lapfum infirmitate àp*

35

ne penestotum Corpus nabitualiter refidente , exer-

35

3»

prehenfi effent, & poenitentes communicationem

citio autem in plerisque competente capiti. .

25

deüderarent, fübveniretur; ftandum putavi, &

Et conféquenter intert idem Card. de Luca N. 3.

!

à

—

235

cum. veflra fcientia, ne adus nofter, qui aduna:

defun&o capite jure confolidationis , vel ex jure

E

25

tus effe & coníentire circa omnia débet, in ali-

35

non decrefcendi univerfa jurisdidtio five totum jus

33

»

quo difcreparet.

Plane cazterorum caufas, quame

Cathedraticum, tam in habitu, quam in exercitio

P

vis libello a Martyribus accepto, differri manda-

»»

remanet penes Capitulum tanquam reli

tij

9»

quum Corf

35

vi, & in noítram przíentiam refervari, ut cum

]

pus politicum feu intelletuale. ;,

p

25

pace a Domino nobis data, plures Prepofiti con-

Ubi hic Autor tanquam in compendio refert, &

Ca;

35

venire in unum coeperimus, communicato etiam

tanquam certam fententiam proponit, quam íüpra

pltl

25

VOBISCUM confilio difponere fingula C9' reformare

variis $9. feu. diftin&is articulis latius oftendimus :

eatt

b

P

poffimus. ,

huncquetam luculentum textum Autoris minime ad-

elt:

Notandum quod tum temporis reconciliatio lap-

veríariis fufpe&i in füuam fententiam adduxerant Dóc-

jn

forum non fieret nifi per minifterinm Epifcopi, ubi

tores Refp. ad 2. Sed adverfarii alto filentio illud ip-

ln

aderat.

Unde dum Clerus R., Sede vacante , itern-

fum diffimularunt.

"

que Clerus Carthaginenüs, abíente Cypriano, mi-

Cardinali de Luca confonat Toftatus Abulenfis,

dar

in Nur; XV; Quzft..48. vel 49. qui in eamdem rem

VET

nifteria ifta impendebat. poenitentibus, precipuam

auctoritatem & poteftatem Epifcopalem feu miniíte

ita fcribit : ,,Sedevacante Capitulum habet omnia,

IT

35

fui

rium atque ufüm Clavium in ligando & folvendote

qua pertinent ad jurisdiciionem rrelati... ergo

habere monftrabat.

9?

videtur quod jurisdi&io illa radicalius erat in Ec-

x recitavi-

»

Deinde in iisverbis Cypriani, qux mo

clefia, quam in Pralato.. Non.tamen haberet Ec-

mus, videre eft quanta veneratione Cleri Romani

35

clefia, nifi in principio ei tradita fuiffet. ,,

autoritatem füfciperet S. Epifcopus, fic ad illum feri-

bensac fi R. Sedis Epifcopum literis füis adiret.

Surisditlio non a Romano Pontifiee , fed ab Ecclefia

pa

0

Idem patet ex Epift. 22. Cypriani ad Clerum R;

derivatur in Ca,þiïula jeu Clerum.

»

235

Laborantes hic nos, inquit, &contra invidizim-

"

22

. petum totis fidei viribus reiftentes, multum fer-

'L Quapropter rederefolverant' Doctores, Ca-

» ]

95

mo vefter adjuvit, ut divinitus comoendium fie-

pitulum Cathedrale, Epifcopo decedente, de nóvo

» ]

EE

ret, &... declararetis nobis, quod fecundum E-

jurisdiftionem nen accipere. fed eam retinere , quam

35

van

21

zeliil

egern ftet nobifcum fortiter atque unanr-

una cum Epifcopo prius exercebat.

de

e

$a

miter etiam veftra fententia.

Ex quo u'terius confequitur, merum figmentum

i

effe,quod occafione falíarum Decretalium a quibus-

3b

Capitulum Cathedï'alev fucce[fit in jus Cleri.

dam Curiz R. adulatoribus inve&um eft, quafi de-

leo

functo Epifcopo, Capitulum Cathedrale jurisdi&io-

Ut

IV. Ha&enus de au&oritate Cleri Sede vacante.

nem acciperet per conceflionem , aut zndultum Pon-

tificis R. quandoquidem de novo non accipiat,quod

Qu

Notum porro eft, quod, uti prioribus feculis Cle-

L

rus curp. Epifcopo conftituebat unum corpus , feu

ab initio habuit, & jure divinitus conceflo inamifli-

f

biliter, quamdiu Ecclefia in Clero & populo perfe-

facrum Ecclefie fenatum, labentibus feculis, nu-

ele

mero Clericorum excrefícente, coeperint quidam e

verat, & quamdiu ipfum Ca

chi

t

r

pitulgm univerfüum Cle-

"Clero feligi, qui totum Cleru

i reprzfeatarent, &

rum repracfentat, poflidet.

ut

'vocati fint Canonici Cathedrales, . quafi Cathedra E-

Nam quemadmodum Ecclefia univerfa femper &

fl

pifcopali proprius

adherentes, eorumque conven-

iramiflibiliter omnem fponü fuüi poffidetpoteftatem,

e[t

tus feu corpus appell

atum Capitulum Cathedrale. Ita

habetque proprietatem clavium, ita fingulis Eccle-

ut demum feculo X. vel XI. illud jus totius Cleri ,

fiis particularibus tota ea poteftas jurisdictionis, quz

ü

Epif-

adminiftrandis illis neceffaria eft, indivifa & absque

quo fecandum Canones olim adinflar Sezatus

T

copi curn eo fim

ul Ecclefiam regebat, ad Capitulum

ulla fui diminutione remanet, íalva tamen modifi-

u

Cathedrale devolvi coeperit: unde & Alexandrumlll.

catione illius quoad ufüm & exercitium, quz facta

fit ab univeríali Ecclefia.

tlf

fupra audivimus, fcrip(iffe feculo XII. quod Epiíco-

Sicuti enim Epifcopatur

0E

unus eft ,cnjus a fingulis in folidum pars temetur , uti

pus & Capitulares fint um Corpus, cujus ille Ca-

[i$

put exiftit, i(ti vero membra.

ex S. Cypriano de Unit. Eccl. refert Gratianus 24.

Q

is jurisdidio Epif-

Q. 1. Can. 18... ita & fingulz Ecclefie eamdem at.

Quare mortuo Epifcopo, omn

Tur

copalis eft penes Capitulum Cathedrale, tanquam

que indivifam poteftatem & jurisdidtionempoffident;

proutomnesuna-

prout ipfe. Cyprianus Epi(t. ;2. verfus finem hanc

(ig

univerfum Clerum reprafentans

O

nimiter notant Canoniftz ad Cap. His QUE $4 de

fimilitudinem adducit : ,,cum fit a Chrifto, inquit,

» una Ecclefia per totam mundum in multa mem-

D

Majorit. C2 obed., & quotidiana praxis etiam in Belf

0r

2io.contonat.

35

bra divifa, item Epifcopatus unus, Epifcoporum

, multorum concordi numerofitate diffufus. ,, Dein

M

Defuncto Epifcop

0

J

25

commemorat ,,connexam effe C9'ubique conjunctam

rirdicdio levolvitur ad Cdpitulum

35

Catholieee Ecclefite unitatem. ,

Clariffime autem

Vl

jure non decrefcendi.

hoc ipfüm, nempe fingulas Ecclefias in folidum ac-

pi

*V. Non quafi jurisdictio &aucteritas Epi(copalis,

cepifle poteftatem clavium expreffit | S. Firmilianus

proprie loquendo ab Epifcopo defun&o devolvere-

iis verbis, que & $. 3. hujus Difquiitionis attuli-

Íu

mus

Disovisbrio

"(TERTIA,

Jle

495

dlis

mus ex Epift. inter Cyprianicas ?;. ;, Poteftas , -

Con. col. 1872. ubi inter cztera ad Pfesbyteros Ver-

um

» quit, remittendorum peccatorum Apoítolis data

ba dirigens ait : , Meminiffe vos decet, o Dei Sa-

t

, e(t; & Eccefiis, quas illi a Chrifto miffi contti-

» Cerdotes, propofiti & ordinationis veftrz, qui

lte

» tuerunt, & Epifcopis, qu

» gubernacula tenetis animarum , & pofiti eftis co-

a

» fucceflerünt.,,

,i eis ordi*nation*'e vicaria

» lumna in Ecclefia Dei.,, Deinde fübdit, quod &

m

Hzc aliaque prafertim ex S. Cypriano depromp-

ipfi poteftatem clavium exercerent per impofitionem

led

ta, & omnium Antiquorum Patrum Dod&r;ina adeó

mantuum ; in qua tunc temporis magna pars;jurisdi-

confona, manifeíte, uti exiftimo , demon(trant ina-

ld

&ionis fpiritualis confiftebat, & cujus exercitium

&

ne effe figmentum adver(ariorum de indulto R. Pon-

principaliter ad Epifco

l0C

tificis, quafi per indultum illud, defun&o Epifco-

ex S. Cypriano.

pum pertinere fuprax vidimus

10

po, jurisdidio tranfiret ad Capitulum Cathedrale,

Obfervandum hic quoque, quod (icuti R. Ponti-

AL

quod vivente Epiícopo omni jurisdi&tio

qe'fui(i'et de-

fex inftituebat Vi(itatores pro Ecclefiis viduatis , qua

ftitutum.

jure Primatiali aut Metropolitico ad ordinationem

ipfius pertinebant, nempe n Italia &Sicilia, eodem

lr

Diflinguendum inier Jurisdiclionem C3' ejus

quoque jure & alii Metropolitani folicitudinem fuam

ln

exgrcitium.

extenderent ad Eccle(ias viduatas füarum refpective

TU

Provinciarum, quod;jus eis datum erat per Canones

VII. Lübenter tamen fàtemur, fàno fen(u admit-

Eccle(ie, & non, uti volunt adveríarii, per indul-

0t

P9 799

t -

[5 ] I]em"

tum R. Pontificis.

ti pofle id. quod dicit Anonymus pag.

&

peliurisdi&ionem, quz Sede vacante ad Capitulum

Cathedrale devolvitur, antea non competiiffe Ca-

$ VI

n

g

pitulo, quando illa re(idebat in Epifcopo vivente ,

eamque exercere non impedito : hoc enim verum

Nulla ratio fuadet, cur Capitulum Metropolitanum

al

eít, fi intelligatur de exercitio jurisd ztionis, quod

0C

Ultrajectenfe non gauderet iisdem juribus, quibus

in plerisque privative competit Epifcopo, quodque

gaudent ectera Capitula Cathedralia.

p

tandem Sede vacante ad Capitulum devolvitur ; ita

utitunc Capitulum plenam jurisdictionem per quos-

(is,

Capituli, Epiícopi & Ecclefiz Ultraje&enfisï.

dame gremio a fe dele&tos exerceat.

Sempertamen

jura connexa.

e

verum manet.

Ipfam jurisdictionem, f(ive vivente,

Hl

h

j

five defundo Epifcopo, habitualiter eile

penes ip-

I. Poftquam Do&ores in (üa Refoh,;ntione often-

fum Corpus Miniftrorum Ecclefiz.

derant, Ecclefiam Ultraje&inam per mutatum apüd

|

batavos Religionis ffatum nequaquam fuiffe collap-

Obje£tio de V. i!ït atore Ecclefiee viduatee.

fam, fed in Clero ac populo hodiedum perfevera-

re

eidemque Eccle(iz, non obítante ea ftatus re-

VIII. Objicit, vel potius afferit Papendrechtiuä

volutione, veros ac proprios Epifcopos datos fuitle

fit

pag. 247. col. 1. folita fua confidentia; ,, conftanti

Sasboldum, Rovenium, aliosque; jam fponte fe-

35

& Canonica traditione...

certum e(le, in veteri

quebatur, quod hifce Epifcopis licuerit pro füa au-

35

Ecclefia, non Clero vacantium Epifcopatuum cu-

(

éoritate X Paítorali folicitudine adicifcere fibi quos-

35

ram & cuftodiam fui(le demandatam, (ed Merro-

dam delectos Presbyteros e Clero, qui vice totius

QU0

3

1]

politano , aut Epiícopo vifitatori. ,,

Cleri Senatum Epifcopi Ultrajectenfis conftituentes

atf

Sed refpondemus falfum id effe, fi. intelligatur

una cum Epiícopo Eccle(iam illam adminiftrarent.

de cura ordinaria & regimine animarum. Erat enim

lul

illa cura & cuftodia Metropolitani, aut Vifitatoris

us

Nomen Vicariatus non obe[t Capitulo.

ab ipío quafi nomine totius Synodi Provincialis de-

legati, dumtaxat cura füperintendentie, ut auxili-

II. Quod autem Antiflites UltrajediniSenatum il-

ili

um folatiumque adferret Eccle(iz viduatz , officium-

lum vocaverint Z'icariatum füuum, hoc minime im-

0n

que Vifitatoris (uti patet ex Epiftolis S. Gregorii l.

pedire potuit, quo minus Collegium i(tud fele&torum

od

2. Epift. 19. 20. 21. 27. &c. & Hincmari Rhemen-

Presbyterorum zque reprafentarit univerfüm Cle-

fi.

fis T. $. Conc. col. 1866. item ex vetere formula

ï

rum, & vice totius Cleri Ecclefjam Ultrajectenfem

f

eledionis Epifcopi, quz habetur in Spicilegio A-

rexerit, idque non minori auctoritate, quam mo-

:!e-

cheriano Tom. 8.) fere ad hec tria redigebatur; 1.

derna Capitula Cathedralia hujusmodi Ecclefiaftici

g.

o

Cu-

ut perficeret funeralia defundti füi Collegz.

Regiminis potiuntur;

prout ibidem notarunt Do-

[

raret inventarium fieri rerum Ecclefiafticarum, quod

Gores.

ff

eít conforme Canoni 22. Calchedonen(i, quo, uti

Notarunt infüper, quod Senatus ille Ecclefiz Ul-

& antiquioribus Canonibus, cautum e(t, ne Cleri-

;le-

trajecten(is ftudio di&us fuerit V'icariatus, non au-

üs

ci poft mortem fui Epifcopi res ejus diripiant, qua-

tem Capitulum Cathedrale vel Metropolitanum , nem-

re & Canone 2;. ejusdem Synodi decernitur Eccle-

peut quemadmodum ipíe Epifcopus füb alieno titulo

fue

fice vidua redditus apud OEconomum ipfius Ecclefice

invidiz Acatholicorum declinandz caufa delitefcere

d

integros refervari, Canon. 26. ne ipfi Epifcopi fine

debebat, ipfe quoqueSenatus illius Ecclefiz ob eam-

OEconomis res Ecclefiafticas tractent,

"

dem politicam caufam, füb inufitato, noftris quidem

utt

ris officium praecipuum erat curare, ut indilate &

temporibus, honoris vocabulo lateret : ne fcilicet

Z

Canonice perficeretur novi Epifcopi ele&io per Cle-

hi Presbyteri viderentur proventus Canonicatuum

rum & populum, componere obortas forte conten-

"

jamab Acatholicis poffeffos velle fibi vindicare : Quos

nlb

tiones ac divifiones, & electionis inftrumentum

aliunde non tam dignitati füz neceffarios exiftima-

nó

omnium manu roboratum deferre ad Metropolita-

bant,

j

num, ad quem przcipue pertinebat confirmatio &

riofius.

quin eis pro confervanda fide carere effet glo-

Vll'ï;

ff

ordinatio novi Epifcopi.

Neque porro Capituli nomen quid honofificeritius

Nemo non videt, bzc omnia optime confiftere

j

eft quam Collegii aut Vicariatus vocabulum , neque

on

cum jure & audboritate fpirituali regendi Ecclefiam

ullatenus neceffarium ad jurisdidionem ordinariam

1

viduatam, quod Clero integrum relinquebatur ;

feu auctoritatem fele&is Pre

,

sbyteris conciliandam ,

prout conftat vel ex ipfa allocutione Vifitatoris ad

m

quia, utnotarunt Doctores ex Claudio Fleury, In-

J

Clerum & Plebem viduatz Ecclefis, qua contigit

fti. Juris Canon. Part. 1. Cap. r7. admodum re-

Capituli

us

fub'Ludovico P;o Imperatore & habetur T. 8.

centis zetatis eQ, quod Clerus Cathedralis

nomi-

Elli-

496

Vixpicug RresoruTIONIS Docr. liOVAN.

, Mc*

nomine vocetur : Ubi&idem Autor obf"&rvahquod

5

Ultrajedinos, cum ratio & Canones agant de folo

, Caf

S. Auguftinus e Clero fuo quosdam fibi adíciverit,

Epifcopo, quem volunt in communi una cumPres-

qui adinftar moderni Capituli Cathedralis Senatum

byterio Ecclefiam regere, non autem de Vicario A-

, üt

[uäb

Ecclel& Hipponenüs conftit

gye;*ent Es ,ung fecum

pottolico, de quo nullus unquam Canon fimile quid

eam regerent.

E

praícripfit; nec ut przfcriberet, ratio fuafit

cum

eri

Vicarius Apottolicus fit.dumtaxat R. Po

u i

| Inter Cathedrales Clericos þoj]'ünt effe Pa[tores.

datarius, & vices illiux agens.

n«tificisMan;-

H

m

Denique quis unquam dubitavit, quin Rovenius,

, Ut

III. Quod autem Rovenius in Vicariatum füz Ec-

ejusque fucceffores Anti(tites Ultraje&ini adhibue-

: gm(F

clefiz adícivérit etiam quosdam e Pattoribus in re-

^

rint Collegium iftud Presbyterorum , ut fibi ad(ifte-

4l

gimine animarum exercitationes, & qui unde ale-

reut in gubernanda ifta Eccle(ia; veluti probati qui-

pa

Q,à

rentur haberent; id ipfum conformiter ad Concilium

At

que Epitcopi Dioece(im füam gubernant & pafcunt;

n

Emeriteníe anni 666. Canone 12. fadum fuiffe no.

non autem eflent fibi dumtaxat tanquam Vicario À-

"n

Can

tarunt DoGores, ubi declaratur, quod fi Cleri ad

nec

poítolico affeffores; pro quare eis minus indigebant.

LU

Ecclefiam principalem five Cathedralem ordinati de-

:

P

ficiant, Epifcopi Provinciz ,, de Parochianis Pres-

Nomen Miüïonis non obeft Capitulo Ulfrajefïenf :

» byteris atque Diaconibus Cathedralem (Clerum)

Capih

» fibi in prin

í

.. VI. Sed Vicariatus ille Presbyterorum Ulttajec.

» hcentla. :','9

cipali Egcleïia facere maneat per ania

tenfium, inquiunt adverfarii, paffim Miffionis no.

J '

Quin permittit eadem Synedus, ut hi Parochiani

mine inícriptis fuit, unde autem id fa&um fit Dis-

Jl

abi

Presbyteri in Clericos feu Canonicos Cathedrales

quifitione Il. in variis $$. fatis indicavimus. — Ulte-

clefa

ele&i, pergant partem aliquam proventuum recipere

rius addi hic poteft, quod cum illud Col

legium feu

copaïr

ab iis Ecclefiis, in quibus prius /co'niï:;rati funt.

Senatus nihil fufidii temporalis un

quam acceperit a

ibus:

Congregatione de propaganda fi

de, prout folentalia

ue i

Capitulum Ultrajectenfe ut tale agnitum ab

Miflionariorum Collegia acc

ipere, id argumento qno-

i

mile

que fit Collegium Presby

tererum Ecclef1z Ultraiec-

Conot

indigenifw CS9 exter'i.f.

tenfis alio fenfu ad M

.

iflionem pertinere : ita utnon

ventu.

IV. Poftremo notarunt Do&ores Boc Collegium

fit Collegium alicu

jus nudz Mi

flionis, fed vere füb-

fint: !

Ultrajectenfis Ecclefre non tantum ab omnibus illi-

fiftentis Ecclefis Cathedraticz

, ln qua tamen prz«

fis eu

us Provinciz Clericis. & fidelibus, fed & ab exteris

ter ordinarios Paftores, in íüb

r

fidium vene

w

runt& dif

nem (

recognitum fuiffe tanquam hujus Ecclefiz Capitu-

redi funt plurimi Sacerdotes Millionarii.

*

Tibus

lum Metropolitanum, tamefi deliteícens füb nomi-

Conciudamus igitur Collegio Presbyterorum Ec

-:

N

ne Vicariatus

ita quidem ut Cardinalis Buffis ,

clefize UltrajeGentis varia non

àna Zcariatus , Sena-

tunc Internuntius Bruxellis refidens, in litteris de

fiftent

tus F'icarii Apoflolici, Millio

his & Dimilia, itemque

adici

21. Juny 1702. hoc Collegium, una cum Capitulo

conditionem P

aftorum,,-ex quibus conftat, nulla-

MIUT|

Harlementi, præ'cïam Capitula vocaverit,

tenus officere, quo minus gaudeat iisde

m juribus;

&u[ F

quibus gaudent cztera Capitula Cat

hedralia.

Ultrajecienfe probatur ex fuo iuflituto

.riüeni

Capitulum

C? Jui juris limitibus.

$-; VIL

(;

V. Quod autem Roveriur ejusque fücceffores vo-

Erectio , Extz'nc'ïio, aliave D'frofitio Capituli Ultra-

]uerint fele&os Presbyteros fibi ad(ifteré, tanquam

]gfïenjis nequaquam jure Refervationis aut Devo-

J

Senatum Cathedraticum Ecclefiz fuz Ultrajeécten(is,

lutionis ad R. Poatificem pertinet.

tefe |

& non tanquam merum con(ilium Vicariatus fui A-

Opinio Adverfa-riorum dee

Harl

poftolici ; vel inde luculenter conflat , quod expret-

xtin&iöne Capituli

fe determinaverint regimen hujus Senatus extraDioe-

Uitrajectini.

pare

I. Quod Ecclef

nihil

cefim Ultraje&enfem fefe non extendere, quod &

ià Ultrajectenfis minime redadla (it

notavit Illuftriffimus Neerkaffelius in Epift. ad Inter-

ad ftatum merz Mi

llionis, prout alie quzdam in

Vos,

nuntium Pontificium 1665. ,, Collegium iftud, iz-

partibus infidelium

conftituta

Àuti

; evidenter , ut credo,

Evaf

33

quit, ex vi fuz erectionis vel amplificationis illud

patet tum ex Refolutiene Dodorum, tu:

n przcipue

25

habet juris in Dicecefi UitrajeGen(i, ut Contili-

exiis, quz DisQUIsITIONE

L $. V. & D

Quen

ifquifitione

lus o

35

um vel Senatus Ecclefiafticus Vicarii Apoftolici

L $. II

-N. lL. $. VI. N. VIIL &c. de Cle

mentina 1N

33

pró Diccefi illa , quomodo Capitulum Cathedrale

PLERISQUE, dictaíünt, ita ut hx

C D,e-cretahs hiclo»

At

35

e(t- Confilium Epifcopi, quem ex privataauthori-

cum habere non poflit.

25

tate, inconfultis füis Presbyteris regere nec ratio

Sed pratendunt adverfarii ,

Capitulum Ultrajec-

» nec Canones permittunt. ,.

tenfe jam dudum intercidiífe,

eo quod przbendze

"j

Ubi Neerka[felius vult non obfcure fignificare ,

aliaque adminicula Canonicis il

lius Ecclei

N

je erepta'

Vicariatum illum feu Collegium effe Senatum Epif-

fuerint, &in locum decedentium alii Pres

byteri Ca-

pore

copi Ultrajedini, quem Anti(titem, cum non lice-

tholici Canonicatus nomine & Prebenda

ant

non íucceflerint. -

gaudentes-

thol

ret proprio nomine ac titulo nominare, uti Disqur-

SITIONE II. didum eft (zpius, folebat is (üb alio ho-

» Exitialis, inquit, p. 13. Anonymti-s fuit Capitulis

prer

noris titulo , quo audus fuerat, nempe Zicarii A-

35

Bl

annus 1622. promulgatum enim eft Edictum ,

per

pojlolici, compellaris prout hic compellatur a Neer:

5

quod licebat quidem Catholicis, qui jam Can

oni-

pen.

ca[felios certe cum Epifcopi Ultrajectenfes, ratione

59

catus affecuti effenty fuüis frui Prebe

Ia

5

;

ndis quoad

Vicariatus fui Apoftolici curam fuam extenderentad

viverent : fed ealege, ut decedenti

bus nullusal:

1b

omnes Confoederatas Provincias, per confequens de-

3

"

ter Catholicus exin poflet fubrogari.... facile

ptoy

3

w

buiffet cura quoque illius Collegii, fi mere contti-

igitur percipilicet, pergit idem Anonymus, ve:

h

ti(let ex a(fefforibus Picarii Apo[tolici , qua talis mini-

3

ld

rum Capitulum Ultra

4

Tat

me intralimites Ultraje&en(is Dioecefis coar&tari.

3

^e

fe : fienim null

jectinum jam tum intetcidif

us poit Fridericum Schenckium fi

pon-

Ts

Deinde dum fibi Neercaffelius & Reverendiffimis

P

ld

fus Archiepifcopalis Ecclefiz Ultraiedinz 5

f1 Pa

23

T

Collegis fuis applicat illud, quod Epifcopum ex pri-

latium Archiepiícopale conceffum Gubernatori Ci-

lis

vatà auctoritate inconfultis fuis Presbyteris regere néc

L:

vitatis, aula vero Capitularis affignata . Proteftan:

eti

vatio nec Canones permittant , procul dubio confide-

23

tium Confiftorio, fi fübl

atam Odeum & Templi

It

rat er &Qullegas fuos antecefforestanquam Epifcopos

3»

arz ever&e ; fj Decimze

» Cenfüs , proventusque

Tun

»etro.

N

497

Drsquisrrro. TERTIA.

(olg

» Metropolitanz Ecclefiee Acatholicis attributi ,' fi ab

Collatio Cauomicatuum 'Ultrajed. üon fuit devoluta ad

ts

9

, lis multz: primum , deindeque omnes Prabenda

R. Pontificem.

0A

» Canonicales occupate , nullo amplius permifo

Quic

Catholicis ad Canonicatus aditu, fi univeríà fpiri-

V Quamquam fücceffio Canonicorum- Ultraie-

9?

Cum

tualis jurisdictio profcripta; fi quicumque publicus

&enfium eorumque provifio & ele&tio , ftatuto tern-

l

a

9?

orthodoxe Religionis ritus, veftisque Ecclefiafti-

pore, & forma corifüeta ob perturbatam illarn tune

L

cee ufüs interdi£tus, quanam juíta ratione áffeve-

rerum tempeftatem , factee non fuerint; non idcirco

UTR

2

rari poterit, Capitulum Metropolitanz Ecclefize

tamen Romano Pontifici refervate fuiffe cenfendae

*

g

LY

Ultrajectenfis conftitiffe, femperque incolume vi-

füunt, aut ad ipfum devoluta.

e

i(le

3

guiffe ?,, &c, Etfimiliarepetitalibi Anonymus pag.

Nam notiffimum eft injure, quo

d Collaio.Belte

qui.

212, & 217. Similiaque decantat Papendrechtius ,

ficiorum , Praebendazum , Paítoratuum , Epifcopa-

ünt

pag.241. col.2. qui inter c&tera habet hac verba:

toum, numquam devolvatur ad füperiorem, nifi dum

À.

» Ádquid . . , confervari debuit, ( Capitulum) ubi

inferiores inveniuntur zeg/gentes , quodque negligen-

It,

» Canonici non porerant officium fuum peragere...

tes effe non cenfeantur, dum obftar juftum impedi-

» nec Capitulum habere fplendorem fuüum aut im-

mentum, quo minus ab iis fiat ifta Collatio feu pro-

l.

» perium? ,,

vifio : idque five fuerit 7s impedimentum, fivea-

TA

&i, Quod clare fundatur in. Cap.. $.5€ de Conce[J.

C

Prabende , ubi refpondet lanocentius III. Tempus

MU

Capitulum poteyl Jubfiffere /z'ne redit?'bu: t præblemlz's.

füfpenfionis Archiepifcopi , quo fcilicet non valuit

Di

Il. Veram hujufmodi figmenta Disquifitione l. &

conferre prebendam , nullatenus computari intra il-

]I. abunde refutata fünt ; quemadmodum enim Ec-

los 6. menfes, quibus elapfis, juxta Concilium Lare-

lte-

Ratio-

Met

clefia Cathedralis Ultraje£tina, nec non Sedes Epis-

ranenfe, collatio devolvitur ad füperiorem.

copalis, quamvis hujusmodi prarogativis tempora-

nem addit: * Curm illa Lateranenfis Concilii Con(ti-

lL

alia

libus carens, falva tamen & integra perflitit: itaquo

)

)

tutio contra negligeutes tantum fuerit promulgata:

ue indubitatum eft, quod licet proventus, aliaeque

??

& runc, fi voluerit, zomtamen vajuerit Archiepif-

Jüo

í

hd

,

e

miles prerogativae temporales, ut nomen Cagozicz,

copus in confere

ndis præbgndis uti propria pote-

Canonicalis habitus, locus Capitularis, publicuscon:

2

ftate. ,,

101

Confequenter etiamfíi Ecclefiae Ultraje&tenfi ob ne:

(üb

ventus, Capitulo aut fenatui illius Ecclefiz adempta

fint: nequaquam tamen proprerea Clerus Ultrajecten-

ceffarium impedimentum ex parte Ordinum Acatho-

n

licorum, in aliquo minus fuiffet provifum , feu col»

di

fis feu Capitulum Clerum reprafentans jurisdictio-

nem Cathedraticam amiferit , utpote qua ab exterio-

lationes preebendarum & Paftoratuum confueto tem-

ribus illis adminiculis minime dependet.

pore faéte non fuiffent ; non propterea illae provi-

F

Nam ur&in hac Disquifitionelll, ea, qua ad fub-

fiones & collationes ad Romanum Pontificem fuiíTent

)na

fiftentiam Capituli Ultrajeétenfis fpecialiter pertinenr,

devoluta ; quia equidem Clerus illius Ecclefie, pro-

üe

ut notarunt Doctores in fua Refolutione, * formam

|

adjiciamus ; CaxoNicus zomen ef orgicil, OPERIS &

Ill

MiLITUE Clevicaliy , 202 REDITUUM ; PREBENDARUM ,

,. rcgiminis integram , quantum temporis conditio pa-

Jify

Nec ullus

&üt EMOLUMENTORUM , utireéte notar Guilielmus Pa-

» tiebatur, omni (íludio confervavit, ;;

unquam hujus Ecclefiae primores, qui in fide Catho-

.;'i(ïenüs, de Collat. Bene£, Cap. 4.

lica conftantes perflitere, zegligeztie accu(avit.

Capitulum Ultr

4

Quare quo magis adverfarii nituntur perfuadere,

je&tenfe eque potuz't' ful*fjigre ac

'ü

— Harlemesfe.

Capitulum Cathedrale Ultrajectenfe jure fuo Cathe-

dratico excidiffe, propter ereptas praebendas & pro-

IIT. Ad heccum Adverfarii filentio fuo hac inp'af

fcriptum per Ordines Acatholicos Religionis ritum,

te fe faris conviétos fateantur de fübfiftentia Capituli

eo magis oftendunt in exercitio illorum jarium juftum

Harlemenfis; non videmus, qua fpecie id ipfum ne-

interveniffe impedimentum , adeoque locum non fu-

j

pare poffint de Capitulo Ultrajectino: fi enim iftud

iffe vegligenti? , ac per confequens provilionem illius

nihilo obítante mutatione ftatus Religionis apud Bata-

lt

Ecclefiae & jura Capitulariaad R. Pokntiftcem minime

devoluta fuiíTe.

vos, falvum potuitconfiítere, quare non & alterum?

m

Aut fi hoc neceffario periit, cur non & prius inreriir?

do,

Evafiones quas adverfarii obtendere volunt , fübfe-

INon ilitat bic prefc

cviptio )zdvetfits jz)m'

)ue

quentibus obíervationibus ita fecludemus, ut iis nul-

Capituli.

)ne

lus omnino lo;us relinquatur.

IN

VI. Hocipíum confirmarunt Do&ores perrefcrip-

lo

"dcatbolicà Canonicatus quoad . [pirituale occupave zon

tum Joannis VIlI. apud Grat, caufa 16. Q. 4. Can.,

potuerunt,

Porro. 14. Ubi Paganovum €9 incredulovumfuror, in-

&C-

quit, i2 caufa eff , quantalibet pretereant. tempora ,

dz

IV. Nullus Acarholicus Capitularibus , qui tem-

juri non. prejudicant XEcclefiavum, — Sive ut loquitur

pla

pore Srbenckii Capitulum Metropolitanum conftitue-

Conc. Hifpalenfe ibid. Can. 13.

INon evit objicienda

Licetenim Prabenda ab Aca-

W.

bant, vere fucceffit.

!

rafcriptio tempori:, ubi ueceffitas iutevce]Jevit boffi-

5

tholicis occupatee fuerint , id eít proventus alieeque

litatis.

1

prerogativa exteriores, ipfitamen Canonicatus quo-

Sed, inquiunt adverfarii, Canones illiagunt de Ec-

jli$

ad auétorifatem & jurisdictionem fpiritualem;, que

Ecclefiis, qua non funt extinctae , cum illud, quod

:

penes Capitulum refidet, nullatenus occupari potue-

non eít neque exiftit inrerum natura, jum ullum ha-

Ju

re.

Notum quippe eft, Beneficium Ecclefiafticum

bere non poffit, Jamvero putantper mutatum apud

J

ab haretico poífe(fum, ipfo jure & facto vacare: ac

Batavos Religionis ftatum , extin&tum effe Capitu-

dl

proinde, etiamfi omnes prabendz five ante five

lum , extinctam Sedem Epifcopalem, ipfamque ex-

j

poft obitum Capitularium Acatholicis fuiffenr a(Tig-

tinctam Ecclefiam Uitrajectinam ; adeoque illis, ut-

v

nat&, attamen potui(fe femper Catholicos Presbyte-

poteinrerum natura non exiftent

3

ibus, fþa jum rema-

j

ros in veram dignitatem Capitularem fürrogari. &

nere non potuiffe,

.

J

'que reprefentare Senatum Ecclefie fug Cathedra-

Verum ifta jam a

bunde, uti exiftimo, funt refu;

L

lis, prout illum reprafentant Capitula Cathedralia,

tata. Nempe quamvis jam pridem heac Ecclefia vo-

u

etiamfi illi nomen Canozici non gererent, quod nec

cata fuerit Miffio, ejus Epifcopus vocatus Eprfcopus

i

Presbyteri Cathedrales per X, & amplius fecula gefIe-

Pbilippeufis , aut Ficavius "dpoffolicus , vocatumque

runt.

i

pl

Capitulum , a Aoverio inftauratum , Z2cariatus, feu

Supplen. Oper Fan. Efpeu ParsIV.

Rrr

Colle-

;uc

l

N

498

Viwprett, ResoruTtoNfs Doer. Lovax,

Collegium "Ficavia "poflolici , omnia hac nomina nil

, Refp, urräque DisayisfrioNs. füperiori abunde o-

H

mutarunt in ipfare, . nulla hic objici poteft prae/fcviptzo

fteníum eít, Ecclefiam Ultrajectinam dignitate fua

temporis , ubi ueceffitas intevce[[evit boflilitatis , inquit

Cathedratica haudquaquam excidiffe,

De Capitulo

precitatus texrus.

Manfitreipía Ecclefia Ultrajecten-

quidem Metropolitano , fatemur illud multis afilictio-

lis conftans.Clero & populo; manfit Sedes Epifco:

nibus tempore Aovezi fuiffe infirmatum ; fed & per

palis, in eaque federunt. veri Epi(copi Ultrajectini

eumdem Anüílitem, neintercideret, inftauratum fci-

mus,

.

D]

$asboldus.&g Rovetius: incipiebat quidem collabi Ca-

D

pitulum, fed Ecclefia habebatjus, cui prafcribinon

Quamquam, etiamfi daretur priftinum Capitulum

D)

potuit, ut Capitulum inftauraretur, & Aovenius ha-

intercidiffe penitus, fatis nobis effe debeat novum

»

erigi potuiffe, & revera a Rovenio erectum fui(Te.

bebat jus.& au&o-ritaxem illud inftaurandi,

LU

Nempe quamdiu Ecclefia perftat in Clero & populo;

bà

on prajudicat juribus Eccle-

tamdiu jurisdiétio fpiritualis. abfque ulla fui diminu-

, duertia Prfefulum "

Rn

þqrum.

tione radicaliter & habitualiter, uti fupra oftendimus

r

$. V. refidet penes totum Corpus miniftrorum: de-

e

oNR Quinimo etiamfi inertia quoramcumque Prz-

functoque Epifcopo devolvitur ad Clerum jwre noz

b

fulum, & vaftatione Acatholicorum aliquid de digni-

decrefcendi, Devolvitur ea quidem ad Capitulum Ca-

[u

tate fua perdidi(fet Capitulum Ultrajectenfis Eccletiee,

thedrale, fed non ob aliam caufam, quam quod Ca-

pirulum Cathedrale conftans ex felectis Clericis uni-

idque per rempus longiffimum , inde tamen nullum

deberet ordinis fuüi damnum fuftinere , quemadmo:

verfum Clerum repra(entet, & confequenter eodemi

0

dum notarunt Doctores ex Epiftola Adriani I.. ad Ber-

juve non decrefcendz , five comfolidationis devolvitur ad

fi

therium . Archiepifcopum Vienaenfem , apud Lao-

reliquum Corpus Clericorum , ubi Capitulum eft

beum T. 6.col. 1886.

d

* Nondebet, zzquit, Eccle-

collapfüm feu extinctum.

j

» fia ullum damnum fui ordinis inde fü(tinere, fi per

Quemadmodum vero |

am olim, excrefcente) nu-

» 60.aut 8o, annos inertia quorumcumque Pra(u.

mero Clericorum, Epifcopis in füis refpective Eccle-

i

2)

lum , & vafítatione Barbarorum dignitatem . anti-

fiis pote(tas fuit & auctoritas, de confenfu Cleri fui,

[U

99

quam & Romanorum Antiftitum firmitate robora-

erigere Senatum , Presbyterium aut Capitulum Ca-

»

tam perdidit & amifit. ,,

Unde licet Curia Rom.

thedrale ex felectis e Clero viris, quod totum dein-

q1

n'l

propter inertiam Canonicorum, Capituli jura fibi affe-

ceps Clerum reprafentaret: ita quoque indubie Ao-

ruiflet, V. G, «creando Vicarium generalem Sede va.

g

venio poteítas & auctoritas fuit, deconfenfü Cleri Ul

nt

cante, non propterea debet idem illad Collegium

trajectenfis, erigere Senatum ex Cleri primoribus,

ullum inde damnum ordinis fui fuftiaere, ut loquitur

qui finomen Capituli Cathedralis non gereret, tamnen

«

i

non minus vere ac realiter Clerum ejufdem Eeccletiae

Adrianus L.

reprefentaret , quam ia aliis Ecclefiis Cathedralibus

i

l6

Juio uec exilium ipfum Capitulo þræjudicare

Capitula euridem Clerum reprarfentant.

Porro eumdem Ultrajeéctenfis Ecclefie Senatum a

potui[jet.

Rovenio reipía inftitutum fuiffe füb nomine Zzcaríatus

b

| Vxlïf; Infüper dixerunt DQ&OL*GS, tametfi ipfum

conílat: atque in eo jurisdiéctionem ordinariam dein-

Ca;j.)i,tu!um Metropoliticum una cum Clero & populo

ceps femper agnovit Clerus & populus ejusdem Ec-

d

U

exira fuam Provinciam ia ditione alicujus. Priancipis

clefiae , refertque ipfe Aovezius in hujus erectionis di-

Catholici exulare debuiffet, ob hoc fane gloriofum

pleimate neceífariam cauíam , ob quam hunc Eccle-

«

fi

exilium nequidquam de fuis juribusaut privilegiis amite

fie Senatum inftaurare adactus fuerit: ** Crefcezte,

tere debuiffet, (ed integra eifervanda fuiffent. Quem-

53

inquit, per Dei Gratiam Catbolicorum numero , vi-

d

demus etiam labores noftros & follicirudinem au-

Lr]

admodum Patres Concilii Quinifexi Can, 39.. ]o-

39

p

» anni Epifcopo in Cypro , & ob invationem Dar-

2

geri : ideoque merito ad hoc nobis attendendum

Q

; barorum in Provinciam Hellefponticam una cum

23

duximus, ut pluresetiam ex pracipuis hujüs Dice-

99

fuo Clero & populo exulanti jura & privilegia ipfi

233

cefis Sacerdotibus Cooperatores in partem follici-

li

95

per Synodum Ephefinam conceffa indubie integra

L

tudinis & in laborum levamen affumeremus. ;

d

)

confervanda decrevere. ,,

Quid ergo huic Collegio dele£torum Sacerdotum

eí

u

Et quidem iidem Patres di&o Joanni, quafi ad ho-

ad rationem Ecclefiaftici Senatus deeft? Et fi vereSe-

l

natus eft Ecclefiae Ultrajectenfis ; cur non haberet

fe

noris aupmentum aut compeníationém novum jus

indulferunt, nempeut, quamdiu Provincia fua a Bar-

eadem ura, quz in primis Ecclefiee feculis ufque mo-

l

d

baris occupata, in Hellefpontica pro fide quafi exu-

do, ubique ia omnibus Cathedralibus Ecclefiis Pres-

lare debebat , Hellefpontus cumipío fuo Metropolita

ID

kbyterio compctierunt?

ei fübjiceretur. tanquam Primati , quemadmodum is

antea fübje&us fuerat. Patriarchee Conftantinopolita-

$ V1

f

no; uti expofitum videre eftin Tract. hiftorico Ca-

nonico exhibente Scholia in omnes Canones Conci-

Quod R. Poutifex t2 valuevit Capitulo Ultrajefigo

liorum ad.dictum Canonem 39; quamvis Papen-

jura. Capitularia eripere ex quadam pleuitudiue

drechtius pag. 231. col, .. verba Auctoris adalienum

"ddulatores Curia R.illi

| potejiatir, quam

fenfüum detorquens,

afnuguut.

refolviffe.

velit ;Ilutn contraria fcripfiffe &

Hic iterum argumentum fuum de plenitudinä pote-

Objeäïz'o. "Adver[aviorum de jure Poflliminiü refzn!ata'f

flatis Pontificiee impendunt Adverfarii.-

]

(

I. Poftomnia ad hunciterum articulum relabuntug

]X. Dicunt adverfarii , in omnibus illis preecitatis

f

textibus de jure Po/Zlimizii , lecundum quod Ecclefia

adveríarii, quod, quidquid fit de fubfiftentia Capi-

f

Ípoliara, eriam poft longiffimum tempus iterum in-

tuli Ultrajectini, equidem nulla gaudere poffit juris-

tratin poffeffionem priftinorum bonorum : Ecclefiam

dictione. cum R, Pontifex eam Capitulo huic adimere

autem bonis fpoliatam, ea jam non habere fed forte

potuerit, & reipía ademerit.

recuperaturam , fi feliciora fuccedant tempora.

Íta

» Ex vi, inquit "dnouymus pag. 232. pleuiffime il-

quoque aiunt, -Ecclefiam Ultrajectinam fpoliatam effe

» lius poteflatis , que in fummo Ecclefiae. Capire ac

ä

Cathedra fua,.& Cathedrali Capitulo , & quamvis

» jurisdictionis fonte perpetuo maner , quamvis in

poftit forta(Te ea poftmodum recuperare, manere ta-

5

, rivulos fparfa , dubitari nequit, quin R. Pontifex

men iis hactenus fpoliatam.

» libere poffit; prout Eeclefi regimini magis vide:

P

.

"Dlswrsrrm 'TERTIA.

499

d (.

LE

opinione adverfarii adducunt, ingenue fateatur, tum

E

rit expedire, jurisdi&tionem Capitulis indultam adi-

Ditilg

,*

mere, eamque jure fuo, five per feipfum exerce-

Ecclefias tum Epiícopos dignitatem fuam non a Ro-

re, five alteri füuo nomine exercendum demanda-

li.

?*

mano Pontifice, fed a Deo, vel ab Ecclefia Catho-

?*

I'e.",. .*

Quemadmodum in dies ufü venire etiam

lica accepiffe, feque propierea eam adimere nulli pot-

ht

mf

LE

videmus in ipfis Catholicis regionibus, in quibus

fe, fed omnibus inviolaram fervare debere: /ollicitu-

33

fi Sede vacante per obitum Epiícopi, conftitutus

do woffra, inquit Epi(t, ro. (al. 89.) ad Epifcopos

H

ad eam Ecclefiam regendam fuerit a fummo Pon-

per Provinciam Viennenfem confílitutos, zoz fua que-

ülum

?»

üfice Vicarius Apoftolicus , jam neque locus re-

veus, fed que fuut Chrifli, dignitatem divinitus datam,

W

9*

manet electioni Vicarii Capitularis , neque Capi-

tzec Ecclefis , uec Ecclefiavum Sacerdotibus abrogabat,

ff

5*

pulo,

tulum gubernationi Ecclefiae viduatee Paftore feim.

hoc ipfum plurimis locis inculcat ac pracipue Ep. 78.

mifcet. ,,

Sed hac ratio nec hilum valet ad pro-

(al. 54.) ad Marcianum Auguítum, ubi fcribitin haec

minu.

ba

limtg

ndum quod Anonymus intendit, quia &i interdum

verba: * Privilegia enim Ecclefiarum , San&torum

R. Pentitex ad regendam Ecclefjam viduatam Vica-

99

Patrum Canonibus inílituta, & venerabilis Nica-

1 de.

rium Apoftolicum rite defignet, id procul dubio fa-

??

na Synodi fixa Decretis, nulla poffunt improbi-

"C ton

cit jure devoludonisin cafu negligentie eorum , qui-

?5

tare convelli, nulla novirate violari, -In quo ope-

1 Cs

bus fecundurn. SS. Canones hujusmodi Ecclefie cura

?

re, auxiliante Chrifto, fideliter exequendo , ne-

d Ca.

commiífa eít,

Notum quippe eít, quod fecundum

9

ceffe eft*me perfeverantem exhibere Famulatum:

$ üni.

Decretum Concilii 'Trid. fefl. 24. de Reform. Cap.

»

quoniam mihi difpenfatio credita eít, & ad meum

odomi

Vicarium infra

16. Capitulum Sede vacante. . . .

»»

tendit reatum, fi paternarum regulae fanctionum,

turad

octo dies poft mortem Epifcopi conftituere, vel ex.

99

qua in Synodo Nicena ad totius Ecclefie regimen,

m eft

fiftentem confirmare omnino rteneatur: & fi fecus fa-

99

fpiritu. Dei inftruente , funt condite , me (quod

&tum fuerit, ad Metropolitanum deputatio hujusmo:

abfit) connivente violentur. ,,

& nl

di devolvatur, Sicutiergo plane abfonum foret, ex

(a

l. 3.) indubitanter ait, easdem illas lepes, qua a

iccla.

hocinferre , quod jurisdictio Jprimitus Capitulis in-

»

PP. Nicenis funt condite, maz[uras usque im finem

Ti füi,

dulta fuerit a Metropolitano , quodque Metropoli-

mundi: :quod nominstim. de Canonibus Nicenis,

n Cs

tanus jurisdi&ctionem Capitulis adimere poffit, .eam-

concernentibus jura Ecclefiarem & Metropolitano-

dein-

que jure fuo per fe ipfüm exercere vel alteri fuo no-

rum, S. Pontificem Leonem Magn

7

e -

ües inculcaíTe conítar.

Y*

gm dixiffa & to-

mine exercendam demandare quandocumque id. re-

riUl.

gimini Écclefize mapis viderit expedire; ita quoque

ibus,

nulla fpecie probat Anonymus , Capitula non exer-

amen

cere jurisdiéctionem , nifi per zzdultum Romani Pon-

Fins bavum Vindi(farum.

dlelire

tificis, ex eo quod videamus ab illo in Ecclefiis vi-

IV. Caterum hafce Vindicias, amplius quam ne-

ilibug

duatis Vicarios.conítitui; quod, uti diximus, dum-

ceffe forían fuerat, terna DisQurrioNE circa fübfi-

taxat facit jure devolutionis in cafu negligentiae alio-

ftentiam Ecclefie Catbedralis Ultrajectenfis , ejusque

um à

rurt

ey2.3:1

Epifcopi, & Capztuli extendimus 5 ut cau( illius -

rutut

18 fcilicet argumentis nituntur adverfarii ro:

quitas quocumque ex capite conf(ideratze , indubità-

bor

;

"«lfäïläi?ä 6

dein-

:

priacipium füum, in quotamentotius

tum robur habere monflretur; alioquin fufficere po-

n lic

dif

Ài

::

ionis cardo vertitur: Nam hoc eftprimum ac

ttiffet vel unum ex his 3. articulis indivulfa aequitate

ï

iis d-

ulnaeii

!

H

15 ad quod refugiunt, R. fummum Ponrifi-

connexis liquido demonflrare: Nam Eccelefia Cathe-

?cde-

cem efte.«

;z

ï

2

mnis jarisdiétionis fontem, cui fi rivulos

dralis Epifcopum requirit & Cleri Senarum five Ga-

Cettlt,

fuos, quos ia inferiores Miniítros pro beneplacito

pitulum; Epifcopus autem titularis ac proprius fine

), Vi

derivat, fübftrahere aut fiftere placuerit, illico & E-

Ecclefia Cathedrali eff? non poteít, nec absque Pres-

T at

pifcopos & Capitula & univerfum Clerum omni eva-

byterio gubernare finitur ; denique Capitulum Ca-

xdum

cuari jurisdictione necelTfe fit.

thedrale fupponit Ecclefiam Epifcopalem , cüi Epi(-

Die:

Ubi quidem mirari fübit, quare omnis ille Hifto.

copus jure recufari non potett,

Unde dum unus ex

ollici

rie & Diífertaionum apud Anonymum & Papen-

his tribus articulis probatur, reliqui fimul firmitatem

drechtium apparatus: cur toties inculcare collapfam

accipiunt.

N

otum

effe Ecclefiam Ultraje&tinam propter proícriptum Ca-

Dijudicet aequus le&tor , an triplex Disquifitio ha-

rum Vindiciarum Refolutionem Doctorum Lovanien-

reSe-

tholicae Relipionis ritum, ubi, etiamfi veller Ponti-

beret

fex, nullus jam Epifcopus fedem habere queat, nul

fium non inviéte adverfüs Anonymum Papendrecli-

e mo-

lum Capitulum jure Cathedratico gaudere ? Si qui-

tiumque juftificet : ubi hoc unicum ref(tat obfervatu

dem in confeffo fit;, quod Clemens XI. quantum in

dignum , quod , dum adveríarii Romani Pontificis

Pres:

Monarchiam abfolutam inducere conantur, Sacer-

ipfo'erat, declarat nihil juris competere memorato

Collegio Presbyterorum Ultrajectenfium, & per con:

dotii & Ecclefiae unitatem divinamque Hierarchiam

fequens fufficeret probare hoc unicum de plenitudine

infringant , ac tollant ; dum Epifcopos tanto inter-

Pontifisie poteftatis, quam pene ut articulum fidei

vallo infra ífümmum Pontificem abjiciunt, ut ptaete£

i(lt

nomen honorificum fimul & inane, nil ipfis reli-

3 cunéctis Caïholjcis agnofci 'deberc contendunt,

quum fit, nifi ut ejufdem Pontificis vices gerant &

n

Opiniomem bane 7Aloefaviorum dejecit $.

mandata exequantur, dumque pari paffu Presbyteros

five f(ecundi ordinis Sacerdotes tantopere infra Epis-

Cyprianuus.

copos deprimunt, ut partem ipfius gregis efficere di-

II. Sed hanc eorui opinionem Disquifitione T. &

cantur, quod quid eít aliud , quam omnes, prater

pO[Cf

Il. poftremis prafertim $$., uti exiftimo , invicte

Romanum Pontificem , paítorali dignirate privare,

dejicimus ; oftendimusque quod adverfàrii varios tex-

& uni foli omnia Chrifti membra fubjugare? E coa-

trario hae Vindicia ad hoc unice tendunt , ut Eccle-

tntur

tus S. Cypriani fibi adverfos ad alienum plane fen-

fum detorqueant ; ac fignanter illum in quo S. Pater

fiae feu fponfie Chrifti unitas numero(a' multitudine

CAl

per orbem diffufa, uti par eft,

o

elorificetur, com-

TUrIS*

expreffe docet, Ecclefiam Catholicam effe fontem;

ex quo cunétain illius membra redundant ;5 non au-

mendaturque unio Paftorum divino glutino cohae-

imere

tem, urturpiter textum detorquent, Romanum Pon-

rentinm, falvo Primatu Epifcopi Romani, totaque

tificem , ex quo omnis in Epiícoposjurisdictio fpiri-

falva Ecclefiaftica Hierarchia, ut non fit fchisma in

mæi]'

;ualis derivetur.

corpore, neque unum membrum adverfus alterum

jire 4

extollatur: fed detur omnis gloria Jefu Chrifto, qui

Vis in

Item.S. Leo Magnus.

unus eft Paftor & Epi(copus animarum, zpfe dedit,

gufet

HI. Quid, quod ipfe S. Leo Papa, quem pro fua

inquit Apoítolus , Eph. IV, quosdam quidem APo-

3v?d€'

Errio

STOLOS,

n

Supplen. Oper, Zzn Efpea Pars1V.

. NsaNpniGum Resoruri:0NIs Docr. LovaAN,

400

sTOLOS, Quosdata autem Pyophetas , alios vero Evau-

compa&lum , £ conmexuim per. otimamn jun&iuram . füb-

mimfhvatiomis , fecundum operationem am men[uvana

geliflas , alios autemm PastonEs , & Docronss , ad

confammatioueyi San&lorum i2 opus Minifferii, ad &-

uniusc

u

ju[que sneinbri , augineutum Carporz': facit ia

difieationem Corpovis. Cbriffi.... cvefcamus in 10o per

edificatioueun fui ia cbavztate.

emuia, qui eft Caput Chriflusz ex »quo zotum Corpus

l

f

Q

M —— ——

«-—-—--)J(-

[i2

(

mnm&mew

pl(!

pr |

i

ORE UT

M

L

RESPONSUM JURIS

q

CIRCA INSTITUTIONEM

fi

H

— EPISCOPI HARLEMENSIS,

l

xCA'SU,-S .PO'S.ITIO.

Gorzelius ?ozmne: Barchnam JFuytiers, inflitutus 12,

I.

Aprilis 1725. ac

fi

poítea c.reatgs Archiepifcopus Ul-

r

trajectinus.

nno 1559. äfe&us eft Epifcopatus Harlemenfis,

Á

. qui ficuti defümptus fuit ex Dicecefi Ultrajecten-

Infuper notandum eft, cäuod Capitulum iiiud Us-

t0

fi, ita ejus Epifcopus, Suffraganeus erat Archiepis-

tjue adeo in dicta fua permanferit negligentia, ut ha-

copi Ultrajectini, ad dignitatem Metropoliticam per

étenus nequidem tenzaverit Ecclefiae füze de proprio

H

idem tempus evecti.

Epiícopo feu Pa(tore providere,

Eodem rempore in Eczc.'lefia Harlemenfi erectum

. Accedit quod Romaip(ä.totoillotämpore, ingenti

«

vi laboraverit, qwatenus hanc Ecclefiam juribus fuis

eft Capitulum Cathedrale.

fpoliaret, atquead fimplicerh & nudam redigeret Mif-

Eidem Ecclefize aliq'uam.diu provif'üm eft de Epis-

fionem.

copo proprio, idque per nominationem Regis Ca-

b

Idque maxime vel ex eo patet, quodeam non per

tholici, ac confirmationem Romani Pontificis.-

proprium Epifcopum, fed per füos Nuntios, nequi-

dem refidentes, regere ac gubernare agereffa fit.

Poftea veto prevalente illis in partibus Religione

Quodque Internuntius Bruxellenfis in loca defün-

Acatholica ,varias ob cauías Ecclefie Harlemenfi de

&orum Parochorum fübftituerit Presbyteros, hacad-

proprio non fuit provifüm Epifcopo: Capitulum ve-

dita Claufula : u/gue ad revocatiomm,

fit

ro quod femper perftitit, fuam exercuit jurisdictio-

.. Quod Nuntii

olonienfes ac Bruxellenfes Inter-

nem per Vicarios fuos; ac etiam tranflulit in Metro-

nuntii per totam Dicecefim, Epifcopalem exercuerint

p

politanum, nempein Archiepifcopum Ultrajectinum ;

Jurisdictionem , abíque eo quod dictum Capitulum

[

ita ut vel ipfe folus, veljunctim cum aliis a Capitulo

Harlemeníe vel mu(citare aufum fuerit, contratalem

Harlemenfi electis,Vicariis Epifcopalem exerceret ju.

fui juris iovaGonem,

3

risdictionem.-

IO.

!

Aft quod plus eft, eos ipfos qui de Canonicorum

;Verum abhinc annis ph;tquam viginti ccepit Ca.

Harlemenfium numeroerant, prefati Miniftri adhi-

pitulum antediéctum , occafione quorumdam diffidio-

buerunt, ut ipforum Miniftrorum nomine Ecclefiam

rum jura fua palam negligere, quod vel exeo pater,

adminiftrarent; vidit hec & tulit. Capitulum iftud;

quod in libello fuo fupplici Clem, XI. an, 170$. obla-

adeoque hilari vultuin propriam füi Ca

;fï

to , diícertis verbis (ignificaverit, /e prop£er variasva-

nem allaborantibus affenfum prabuit,

pituli di&in&io-

tiones, €? pro fua erga primam fedem obferoantia de-

iI.

ü

suon[tranda, mulli unquam Pafforatum aliquem contu-

Denique permifit Capitulum iftud , ac nihil adver-

4

liffe . neque poft declarationem Santlisatis fue ipfis in-

fando approbavit, preefatos Miniftros exigere ab iis,

(

timatam, iu Ecclefig vegimen ullatemus fe z'ngeJi[]?e.

qui in Dicecefi Harlemenfi paftoralem curam obireat,

(

juramentum, quo promitterent fe nullum hujus Ec-

!

Perfiflit Capitulum Haral.emcänf'e in ifla agendi ra-

clefiz Superiorem agnituros, nifi quem ipfe Pontifex

t

tione, nullos, durante longo annorum intervallo,

pro libitu aut nutu íuo defignaret , quod tamen juri-

nec per fe, nec per Vicarios fuos, conftituendo Pa.

bus Capituli e diametro repugnat.

f

ftores; nullis dando ad obtinendos facros ordines,

I2.

Dimifforias; ac ut verbo abíolvatur, nullam

peni.tu?s

'Tandem permifit Capitulum hoc Diccefim Harle-

exercendo Jurisdictionem.

menfem in fimplicem redigi miffionem , dum Candi-

datos fuos permifit tor annorum fpatio curam fufci-

xï

(luod' cum perfpexiffet : Capitulurh .MetrOpoIita-

pere paftoralem, hac addita claufula: z:4ue ad Yévo-

num Ultraje&tenfe, fecundum prerfcriptum Concilii

catipnem.

Tridentini, ipforum fupplevit negligentiam, confti-

13.

tuendo Vicarios Generales Ecclefie. Harlemenfis:

Hinc orta fünt innumera mala & fcandala, maxim&

idque jure devolationis; qui etiam füb dicta qualitate

quod ab omni parte Clerici ac Presbyteri, notorie

w EE

eam direxerunt.j quorum ultimus nunc eft Illuft. D.

inidonei ac indigni:adfiuxerim, ac hanc olim floren-

damr

üiflimam

p

ReseoNsUM jURIS CIRCA INSITITUTIONEM Emscor-r HARLEMENSIS.

sol

Jl

u D

tiffimam vineam demoliri pergant; quinimo & fchis-

omies Epifcopum fequimini , ut S'efus Chriftus Patran:

d

l

ma invexerint, ac malee perver(seque doctrinee femi-

Jitie. Epifcopo. nemo quidquam, faciat eorum , que ad

na fparferint.

Ecclefiam fpetlant ; uon licet fite Epifcopo ueque bapti-

indies crefcentium malorum nori

Verurg cutn tot

zave, neque "dagapes celebvare.

facile fperare finem liceat, nifi fecundpgm Chriíti in-

Hinc Tertullianus lib. de baptismo , dandi qäiäem

ftitutionem ac facros Ecclefie Canones, huic viduate

(Baptiemi) babez jus funiznis Sacerdos , qui eft Epif-

Ecclefie de proprio provideatur Epifcopo ac Patto-

copus, debinc Presbyteri &?. Diacoui, uom tamen fine

re: cumque eriam ex preemiíTis evidenter pateat Ca-

Epi/copi au&oritate , pvopter Ecclefig bomoveta ,

/

quo

pitulum Harlemenfe nuillatenus cogitare ut fibi de pro-

Jalvo, falva pax. eft.

Non minus clare ac di(lincte 1

prio Epií(copo provideat; qua negligentia tanto ma-

oquitur S. nyþria-

gis culpanda videtur, quod modo Suprem«e Patriz

nus dum ait Epift. 27. ( Edit. Pam.): Dominus uoffer

Moderatores ejusmodi elcctioni ac inftitutioni nonad-

cujus pracepta metuere &? obferoave debemus, Episcopi

verfentur :

bouorem , &g' Ecclefig vatiouem difponens, iu Evange-

Hinc fanior p *s Ecclefie: Harlemenfis Paftorum

Jo loguitur €g dicit Petyo: ego tibi dico, quia tu es

fideliumque fe a

Metropolitanum conttülit, ut fe-

Petrus 69 f[uper iffam petram adificabo Ecclefiammeatn

cundum Canones cum coní(ilio Capituli füi, aliorum:

- ?ude per temporum & fucceffionum vices. Epifcopo-

que virorum prudentium , Ecclefie Harlemenfi de

vut ordinatio €?" Ecclefie vatzo decurvit, ut Ecclefia

Epiícopo provideret ; adhibito etiam Illuftriffirno Pra-

Juper Epifcopos conflituatur , &? omnis atlus. Ecclefige

(b E ao i

Íule Babilonienfi , qui per plures annos.

in Diæcgü

per eosdem prepo[itos. gubernetur.

Cum boc itaque

Harlemen( degit.

&ivina lege fundatum fit , miror quosdam . audaci te-

Qus omnia, cum ita fint,

sneritate fic. miibi Jevibere voluiffe : quando

&'C! t'f/i a t

Epzfcopo &2 Clero,

r dn otiuibus flantibus Jit confHi-

QUæRITUä

£uta.

2. Neque Epiftoporum ordinati*o j ad hoc folum

I.

inflituta e(t, ut omnes Epifcopi fimul ac junctim re-

514,

r

An non oporteat farisfie

J votisæ fanioris partis Pa-

gerent ac gubernarent Ecclefiam Dei, fed ut fingulug

Ul

ftorum ac fidelium preeficiendo huic Ecclefie Harle«

fingulam gre

gis Dei portionem , tanquam Gaput,

menfi Epifcopum proprium?

Sponfus & Prepofitus,

gubemaret, ac ipfi particu-

larem curam impehderet.

) us.

. Per quem ralis Epifcopu; fit conftituendus , a-t'teh-

Unde & videmus Apoftolum pracipientem Tito

tha

to quod nulla omnino fpestir, fore ut per Capitulum

Tit. Cap. l. $, ut per. Crvitates. coufitueret Presbyte-

Harlemenfe id efficiatur ?

905.

prio

In.

Quod autem hic per Presbyteros, Apoftolus intel-

Quo meliori modo in con(ti

iuendo Epifcopo pro-

ligat Epifcopos aperte docet $. Chryfoffomas , fimul-

"enti

cedere poffit is ad quem judicabitur id pertinere?

que obfervat Apoftolum precipere 'Tito ut. per . fin-

fuig

gulas Civirates conflitaeret Epifcopos , fic enim lo-

Mif-

Quomodo agendum qua;ztum fpectat ad Confir-

quitur, Hom. 2. in Epi(t. ad. Titum:

mationem , an illa petenda fit a Romn. Pontifice? an

Epifcopos bue intelligi oult, quemadimodam alias fe-

|pat

vero a Metropoiirano petenda fit?

pius diximus , per Civitates , zsquit, uequa emim pro-

Qui«

fe&to volebat infülamn totam wni viro permitti, fed ugi-

euique propriami curamb ac follicitudinem . éndici : ita

[,

RESOLUTIO CASUS PR/ECEDENTIS,

f

ün

enim [ibi laborem fove leviorem fcicbat, €? fubditos mia-

jori diligentia gubermandos, fiquidem Doátoy non mul-

cad-

Vifo &examinato cafü propofito, nec non qua-

fitis inde dedulis, cen(ent intrafcripti,

tavum. Ecclefiavim vegimine diffraberetuy , fed uni tan-

Ad l. Omnino fatisfieri debsre poftulationi Cleri

tum vegeuda vacaret , eamque componere enoribus ,- at-

r

rint

populique Eccl, Harlemen(is , proprio paftore defti-

que orzare fluderet,

lum

tuta: idque eo magis , quo hec illorum poftulatio

Simili fere modo, ip

(ïus'interþr&s in hunc locum

lem

magis fundata fit in iaftitutione divina, ac conformis

loquitür "Theophyla&us dicens: Epiffopor bic Pres-

SS. Canonibus , Ecclefieque primavee praxi ac mo-

byteros etiam vocat , ut €? in Epiflola ad. Timotbeum,

ribus.

per civitates, zgquit, noluit emim univer[am iufulam

Füfr

1. Certum enim eft, & apud omnes. Catholicos

uni commifJam eJfe , fed quodlibet oppidum proprium

dli

indubitatum ,. Epi/copos , fccundum Apoftolum , A-

babere Pafforem : fic emim &2 labor levior €? cuva ex -

achiov.

[jum

&tor. XX.28. a S$prritu San&lo pofitos elTe vegeve Eccle-

Quin & obfervat Eftius in hunc locum, Apofto-

ld

fiam Dei: ac confequenter illorum inftitationem juris

d9

effe divini.

lum hic per Presbyterum intelligere | Epifcopum ,

Id non obícure, ex hoc eodem textu fignificat Con-

cum f* ipfum iaterpretaas paulo poft fübjicit: oporte?

cilium Tridentinum , dum declarat : Seí, 23. Cap.

euim Epifcopum . (iue cvimine effe. — Ac. ulterius quae-

4. preter ceteros. Ecclefiafficos

oradus , Epifcopos ,

rens utrum Epiícopi & Presbyteri nominibus Apo-

[

JI$y

E

ui im poffolorum lJocum fuccefferunt , ad bierarcbi-

f

ftolus fignificare velit eum quem nunc Epi(copum

cum

Ecclefie. ordinein. PRZECIPUE, pertineve y €g

vocamus, refpondet: Epifcopi aominetam hic quam

ORl

Éc

pofítos, ficut idem Jdpoffolus ait, a Spiritu Sancto ve-

in lpiftola ad "'imotheum, ex ommium intevpretui

gere Ecclefiam. Dei.

G Patrum [eiutentia , figsificari eun , quem Ecclefit

ex

Verum non contenta

.Synodus hoc folum declaraf-

cotjfuetudo Épifcopum vocat; boc eff , qui tam ordine

uti

fe in di&to Capite , ulterius procedit, & fub anathe-

quam jurvisdi&iioue cateris

h

; qui tagtum Presbyteri funt,

mate prohiber, nequisnegare prefumar, Epifcopos

Juperior ejf.

ad Ecclefi;e hierarchiam divina ordinatione inítitu-

Et explicans

haec Apo&o!i verba pev Cäz)itatæ, an«

je

tam pertinere: ficenim definit Can. 6: 54 quis dixerit

notat quod fecundum conf(truétionem trextus oreci

(die

in Ecclefia Catbolica non effe bievavcbiamy, divina ovdi-

habeatur per fizgulas civitatey: unde fen(um Apofto:

Yi

natione inflitutam , que& conftat ex Epifcopis, Presby-

li integrum exhibens dicit: »mozet. ergo- Zituim. 7dpos

n

Jiolus ut per fingulas civitates conflituat . Presb

zevis , £2 Miniffris , anatbema fit.

-yte;w ,

Hanc Epifcoporuminftitutionem

'divinahï e(fe, ab

Epifcopos , [cilicet. fingulos per fiugulas.

initio naícentis Ecclefiae agnovi(Te SS. Patres eeque in-

3. Praerea fingulas Civitates füos proprios ha:

imé

dubitatum eft. . Quam ob rem a $,Ignatio Epifcopo

buiffe Epi(copos, etiàm tempore Apoftolorum, lu:

Jie

culentilfime evincitur ex Apocalyfi S. Joannis .1,2, &

'er

& martyre diäfufxïlegimtls Epitt. ad "T'rall. N. H. om

$. ubi

502

REsPOoONSUM, JUuURtIS

f

9. Quinimo tametfi etiam a tempore Conc. Ni-

3. ubi Spiritus San&usäubet Apoítolum (cribere fep-

qum

tem Angelis (eprem Ecclefiarum que fünt in Afia: cani quidam Epifcopi in alias Ecclefias quamdam

Angelo fcilicer Ephefi,-Angelo Smyrne , Angelo obtinuiffent auctoritatem; puta Metropoliticam, at

[v

Pergami, Angelo Thyatire, AngeloSardis, Ange- ' Patriarchalem, quemadmodum manifeítum eft ex

Vi

lo Philadelphiz & Angelo Laodicie: qui Angeli fe- Can. 6. di&ti Concilii; nihilominus conítat quod E-

(

cundum communem omnium interpretum explica- pifcopalem feu Paítoralem follicitudinem & curam

40

tionem, erant earum Ecclefiarum ac civitatum par- non extenderint, ad Ecclefias fibi Jure Metropoli-

uf

ticulares Epifcopi.

tico aut Patriarchali fubjectas, fed eam curam feu fol-

nes ]

4. Hanc Apoftolorum praxim ab initio fecuta eft

licirudinem integram permiferint fingulis Epifcopis

pom

Ecclefíia: unde & videmus illam femper ficu* & ho-

earum Ecclefiarum ; contenti cura & fíollicitudine

Paftorali fuz particularis Ecclefiee , five portionis gra-

pit

die, tantopere follicitam fuiffe, ut fingulis Ecclefiis

paü*

fuüs proprius affignaretur Pattor ac notanter Epifco

gis, quam tanquam Epifcopi feu Paílores regen-

pus : fimiliter ut fingulis Epifcopis fuus defignare-

dam fufceperant, juxta illud S, Cypriani-füpra rela-

crat

tur populus certis finibus circumfcriptus, ut ei tan-. tum : fizgu/is Pafforibus portio gregis fuit commi[Ja,

vari

quam füo fpeciali populo curam impenderent, unde

quain vegat upusquisque $9 gubernet.

& illad S. Cypriani: fipgulis Pafforibus povtio gregis

biu

1o. Hinc & videmus quod Epif'copus-Romanüs

fuit ad[cripta , quam vegat wzmquque €? guberaet.

nullam prater Metropoliticam aut. Patriarchalem au-

patr

C0

f. lllud ipfum Synodus Nicaena füppofuit, fingu-

&oritatem in Epifcopos aut Ecclefias füburbicarias ,

inf

lis Ecclefiis, fcilicet, five populis, fuos fpeciales E-

ipfi eo.jure fübjectas, fibi a'fTump[Ierit vel exercuerit.

pifcopos feu Paftoresfui(Te praepofitos, dum & ipío-

r

rum formam electionis & confirmationis fuis Ca

7

DQ-

Ir. Quin & in librodiurnorum Romanorum Pon-

nibus expreffit.

tificum, quem publicavit Z'oanzes Garngerius e Socie-

Epi

a

6. Porro con

füetudo hazc, conftituendi per fin-

tate Jefu, nihil pene circa auctoritatem Epifcopi Ro-

ulas Civitates Epifcopos adeo videtur conítans &

mani quoad Epifcopos fuburbicarios eorumque Ec-

fn!

clefias legituraut exponitur, prater ritum ordinatio-

ä

E

indubitata fuiffe primis [;cclefiae temporibus, ut quan-

g

doque parvis civitatibus feu Urbibus , imo & Caftel.

nis Epifcopifuburbicarii, quz ordinatio indubitanter

lis & Vicis darentur Epifcopi ; quod fane non conti-

fpeétabat ad jus Metropoliticum, quo gaudebat Epi-

þOil(l

gilfet, nifi confuerudo obtinuiffer, fingulis faltem ma- fcopus Rómanusin dictis Ecclefiis fuburbicariis; quo

fl

joribus feu frequentioribus Civitatibus praficere E-

jure etiam rempore S. Leonis gavifum & u(um fuitfe

Epifcopum Rom. habcmus ex ipfius Epiftola 16. ad

quli

pifcopos.*

Quod autem minoribus Civitatibus , feu oppidis,

Epifcopos Sicilie , Cap. 7. (ult.edit. )

Ü

fubinde prepofiti fuerint Epifcopi, vel ex eo patet,

12. [nde etiam factum eít, quod Eccle(iz particu-

Qiuut

quod defuper varii variis temporibus ; quibus hoc

lares, & fi fupra fe recognoícerent Metropoliticam

prohiberetur facti fünt Canones. ' Unde & Zacharias

feu Patriarchalem Potefítatem 5 nunquam tamen fuum

fe":

Metropolitanum, Primatem aut Patriarcham pro fuo

inf

Papa in Epift, 6. ad Bonif. in princ. — Memzneris quid

in facris Cauonibus precipimur ob[ervave; wt minime

proprio Epifcopo agnofcere voluerint: fed unaquae-

P

in villula$ vel in modicas Civitates

que Écclefia faum particularem & proprium voluit

(io

Epi/copos ordz'ne-

22045 , z6 vilefcat momen fïpzfcopi.

habere Epifcopum; uti & femper h,abui;,

que

Diot:

7. Quin conformiter ad hanc ftabilitam difcipli-

13. Itaque etiamfi Eeclefia Harlemenfis recognof-

Gio

nam qua fingulis Ecclefiis , ac Civitatibus affignaba-

cat, & femper recognoverit a principio fuz erectio-

exd

tur Epifícopus fevere interdixit Synodus Nicana ne

nis, Epifcopum Ultrajectenfemn pro füo Metropoli-

aliquis Epifcopus fe regimini, feu cure alicujus par-

ta, eique ur tali fe fübjecerit; ac infuper, etfi ipfum

l,

ticularis Ecclefiee , non fibi, fed alteri prepofito fub-

Rom. Pontif. ut primum Epifcopum , & Ecclefize

TüiT

jecte , fine ejus licentia immiíceret; volens ut inte-

vifibile Caput agnoverit , nihilominus nec Ecclefiae

dral

gra cura relinqueretur ei, cui portio

*.

illa gregis fue-

Ultrajectine Epifícopum, nec Ecclefie Romana E.

C

rit commifía.

pifcopum, ut füuum proprium & particularem Epif-

qui

Sed & paulo poft ipífam Synodum Nicenam cele-

copum reputavit , feu reputare poteft,

À

brata Synodus Antiochena, Can. 22. fic flatuit, fe-

(

14. Merito proinde Clerus populusque Harlemen-

cundum verfionem Gentiani Herveti : Epz/copus in

aliam Civitatem, que ei [ubjecla monefl , non afcendut,

fis, five fanior parsillorum, propriurm f(ibi eonftirui,

41

zec i Regionem , que ad eum non pertinet , ad. alicu-

feu ordinari Epifcopum poftulat,

Imo hac illorüum

Gj

jus ordinationem , nec Presbyterum nec Diaconutn con-

poftulatio corroboratur per id, quod ipía Synedus

t

ffituat in locis alii Epifcopo fubjetiit , va[i cum volun-

'Tridentina non tantum circa fingularum Ecclefiarum

Epifcopos, fed & circa fingulas Parochias mandavit

t

£ate proprii illius vegionis Epifcopi 5 fi quis autemtale

quid aufus fuevit, infirma

,

fit ordinatio, U ipfe a $-

obfervari ; nempe ut fingule Parochiae fuum perpe-

o

zodo puniatur. (a)

tuum ac peculiarem defignarent Epifcopi Parochum,

fett

Idem Canon extat apu

d Gratianþum Cauf. 9, queft.

fic enim ait fefT. 24. de Reform. Cap. 13.: Mazdat

Teat

2. Can.7. ex verfione Ifidori Mercatoris, ubi

Sanéta Synodus Epzfcopis, pro tutiori: auimarum eis

firma, legitur, irvita fit ordinatio.

pro m

commi[[Javum falute, ut diftintlo populo im certas, pvo-

KX

C

Plures eriam Canones in eamdem rem recitat ibi-

;

priafque Pavocbias , unicuique Juutm' perpetuum pecu-

/

dem Gratianus.

liavemque Parochum a[fignent, quà eas cognofcere va-

b

8. Hanc Difciplinam non nihil füb rempora fua col-

leat , €? a quo folo licite Sacramenta fufcipiant ;5 aut

o«

lapfam, reftitutam voluit Synodus Tridentina, de-

alio utiliori tnodo , prout loci qualitas exegerit, pro-

cernens Seff. 6. Cap. $. de Reform, 4404 zulli Epif-

videant.

p

copo liceat cujusvis. privilegii pretextu, Pontificalia

Notandum autem quo

d id pro tutiori animarum

Cag

7u alterius Diecefi exerceve nifi de Ordinarii loci expvef:

falute ftatuerint Patres Tridentini, tametfi non igno-

n

Jà licentia , &v im perfonas eidezm. Ordinarvio fubje&tas

rarent ; fingularum Dicecefium Epifcopos, quin &

ü

tantum: fi fecus fa&ium fuevit. Epzfcopus ab exervcitio

Archipresbyteros feu Decanos Rurales earumdem.

Pontificalium £2 [ic ordinati ab executioue ordinum fint

fi feu dl-

E

fingularum Parochiarum , füb fua Dicece

ftrictu

m

apfo jure fu[penfi, .

(4) Iftpud Labb. Tom,2. Conc. Gen, ad ann, 341. pag. 56a.

d

CiRCA INSTITUTIONEM

503

N

Erriscop: HARLEMENSIS,

lm

ftrictu confitentium, auctoritatem , five curam ali-

ad Capitulum noviter ere&um, .una cum ceteris pra-.

qit

quam & infpectionem obünere,

rogativis & juribus rranfiiffe dicendum eft,

eX

15. Cum igitur in cafu propofito füpponatur quod

.. 8. Fatendum quidem eft, hec jura Capitulorum

iE

Ecclefia Harlemenfis jam pridem fuerit in Ecclefiam

poffe non nunquam certis de caufis reftringi necnon

lam

Cathedralem, feu Epiícopalem erecta; adeoque ju-

aliis deferri, quemadmodum : videmus in noviífima

dicatum fuerit Clerum populumque Harlemenfem

oj

Synodo 'Tridentina, nonnulla Capitulorum jura fuiffe

fo]

adeo numerofum, ipfamque civitatem adeo celebrem

circumícripra aut limitata & aliis refervata feu tradi-

ut fecundum inftitutionem divinam & (àcros Cano-

rpzs

tà; fed & hoc fcimus quod ubi ceffanr rationes ob

ine

nes iis praeficeretur Epifcopus, indubitatum eft, Cle-

quas circumfcriptio feu limitatio ralis facta eft, inte-

:

n

rum populumque merito inftare ut fibi detur proprius

grum illud jus facile revertatur ad priftinum flatum,

u

Paftor feu Epiícopus ; qui curam & f(ollicitudinem

five ad ipfum Ca

paftoralem ipfi impendat.

pitulum 2 cui de Jure Communi com-

lt

petebat,

D

ï;ï

Ad Ii, r. Certum efíTe circa electionem & confe-

S

niliter fatendum eft quod

per Bullam ereétio-

lh

nis no

k

ss

l

crationem Epifcoperum , pro temporum & locorum

um Epifcopatuum in Belgio, ad pofttulatio.

varierate variam fuilIe Ecclefiae Difciplinam.

nem & inftantiam Principis a Paulo IV. conceífam,

Tius

2. Verüm quoad electionem Epifcoporum, indu-

jus electionis, Capitulo de jure communi compe-

bitatum eft, f1 fpectemus priftinam Ecclefiae difeipli-

U

tens, quodammodo ipfi Capitulo fuerit ademptum;

Iij,

nam, quod unaqueque Ecclefia ex Clero populoque

eo quod in dicta erectionis Bulla refervatum fuerit

conftans, jus habeat eligendi & nominandi perfonam

Principl, tanquam Ecclefiarum illarum fundatori feu

Til

in Epifcopum confecrandam. -

dotatori, velut jus quoddam Patronatus feu jus no-

Hinc Canones qui prafcribunt Epifcopum confe-

on

minandi perf'onxam in Epifcopum confecrandam.,

a

crari non pofle fine pravvio Cleri ac populi confenfu.

Epifcoputn confecrari nou convemt, dicitSynodus Ro-

ho

10. Porro ficuti indubitatüm.efï: quod beneficio-

E

mana fub Eug, Il. z

70 (ldCl.äïZCif €? populo fuerit po-

rum collatio de jure communi fpeélans ad Ordina-

fiulatus.

tl0

rium, nequaquam per jus Patronatus etiam laicum ,

Et S. Leo Epift, 54. alias 82. velg4. — Curm de fur-

plane extünguatur, aut eo jure fpolietur Ordinarius,

IN

7u Sacerdotis ele(fioge traGlabitur, ille omnuibus pre-

pI

fed dumtaxat €o jure collationis uti nequeat quousque

ponatur quem Cleri plebisque confenfus coucorditer po

Patronus non exciderit jure prafentationis , vel ei

Juo

fiulaverit.

i[fe

renuntiaverit; ita quoque dicendum eít Capitulum

Et iterum Epift. 7o. alias 90. Cap. r. ad Ruftic,

in cafu propofito nequaquam omnino excidifT: jure

Md

zulla vatio finit ut iuter Epifcopos babeantur , quineca

electionis, fibi de jure communi conipetente, fed

Clevicis funt elecli, uec a plebibus expetiti, nec a pvo-

impeditum dumtaxat fuiffe per jus Patronatus five no-

a

m

vincialibus Epifcopis , cum Metropolitasi judicio con

minandi Principi refervatum, propterea quod Ca-

Jecvati. (a)

pitulum jure fuo (radicali ) uti nequiverit quamdiu

uf

3. He&cele&tio Epifcoporum pluribus feculis etiam

jus nominandi Principi reman(it, & eo uri voluit.

D

in Romana Ecclefia conftanter remanfit penes Clerum

11. Undenec mirum, quod Capirulum Harlemen.

Ils

populumque Ecclefie vacantis: neque fine Cleri ele-

fe, uti nec alia Capitula per dictam ereétionis Bullam

t

&tione etiam Epifcopus Romanus electus legitur us-

fundata vel erecta, ad electionem novi Epifcopi ne-

que ad tempora Alexandri lll. quando primum, ut

:

quaquam procefferint quamdiu fuerunr fuüb Princi-

notat Onufrius Panvinius, in vita Alexandri 1Hl. ele-

?

pe Catholico, qui jure nominandi gaudebat, & eo

&io Rom. Pontificis ad folos Cardinales pertranfiit,

uti volebat.

iU

exclufis caeteris Clericis Ecciefie. Romanae.

j

12. Verum poftquam Rex Catholicus hoc jure uti

amplius non potuit, jus electionis de jure communi

m

4. Exemplo vero Ecclefia: Romane fenfim & alio-

Capitulo competens, &tantummodo per hocjus Pa-

[f2

rum Epifcoporum electio ad folos Canonicos Cathe:

tronatus five nominandi Principi olim refervatum,

[

drales, non fecus atque ipfos Cardinales, tanquam

quafi fufpenfum , integrum ad ipfüm Capitulum re-

Cathedrz Epifcopali propius adhzrentes, & unum

diit, non fecus atque collatio. beneficiorum extinéto

;

if

qua(i corpus cum Epiícopo conficientes (ut loquitur

jure Patronatus, redit ad ip(üm Ordinarium.

Alexander Ill.) plenum jus electionis exclufo reliquo

13. Cum itaque Capitulum Harlemenfe ignorare

Clero tranfivit.

non potuerit liberum jus electionis juxta jus commu-

fl

$. Quaproprer in Decretalibus Greg. IX. in Capit.

ne fibi competere, idque ideo quia Rex Catholicus

l,

4. novit. 10. de bis que& fiunt a Pralato fiue coufenfu

amplius nominare haud poterat, quod extra omnem

lu

Capituli , jus eligendi Epifcopum non ipfi Clero fed

controverfiam eíl, falrem po(t pacem . Monafterien-

üg

Capitulo Caàthedrali tanquam Clerum totius Ecclefie

fem ; & tamen negligens extiterit de proprio (ibi

j

reprafentandi defertur,

providere Epifcopo, indubie fequitur, quod in mo-

j

Et quod notandum e

(t, in Decreto Gratia'ni,' nulla

ra ceepit conftitui eligendi fibi Paftorem feu Epifco-

"

omnino occurrit mentio Capituli Cathedralis , prae-

pum.

I

fertim quoad electionem Epifcopi, ut vel inde appa:

14.

Porro tametfi, ut pi'obarum eft, electio Epis-

i

reat quod non nifi poft divulgatas Decretales Greg.

copi olim penes Clerum populumque eífet: tamen

1j

IX. jus electionis Epifcopi devolutum fit ad folum

electio illa non fuum fortiebatur effzétum, nifi prius

Capitulum Cathedrale, exclufo reliquo Clero.

per Synodum Provincialem, five per Epifcoposejut-

6, Unde flante hac difciplina, qua ejus eligendi

dem Provinciz, acfenfim per Metropoliranum fuiffet

Epifcopum tribuitur Capitulis Cathedralibus, eo ip

probatra tam quoad perfonam ipíam electam, quarn

il

[o que Ecclefia aliqua, in Cathedralem five Epifco-

quoad formam electionis.

0-

palem eripitur, jus eligendi Epifcopum cenfetur ad

.Unde & illud S. Leonis Epifl. 70. al.90. C. z. ad

Capitulum feu ejufdem Ecclefia Canonicos devolu-

Ruftic: zulla vatio [init ut inter. Epifcopos babeantur ,

tum effe,

qui nec a Clericis Junt. eleii, mec a plebibus expetiti,

7. Proinde cum tempore ereclionis Ecclefize Ca-

nec a Provincialibus Epifcopis cum Mett"opolitafzi ju-

thedralis Harlemenfis, quae facta fuit per Paulum IV.

dicio confecvati.

g

anno 1559. electio Epifcopi ad Capitula dejure com-

De Comproviucialibus (Epifcopis) Ordinandis cum

muni fpectarer, indubitanter hoc jus electionisetiam

confenfu. Metvopolitaui, Cleri &2 civium juxta prio-

VAuln

, (0) Vide etiam Grat, Quaft. 62, Cap. 1.

$04

RreEspPONSUM Jt€nrts.

facultatibüs fuis Ecclefia etiduata prave difpendium þaf

yuth Cagonum jTatuta , woluntas erelettio ïrgguæ*rqtu'r-.

atur : ac infüper occurrere volens periculis anima-

Duolzmnut tribus, qui tamen digni funt , q'uo":?oiz-

yumt? Ecclefiarumtindemmtatibus providere, decvevit

.

*

udició

feufus. Cleri & plebis felegerit , Metropolitam j

ut ultra tres menfes. Catbedvalis Ecclefia vel vegularis

ejusque Coepifcopis praefentatis , quem Jovs praeum

te E.

Pralato ion vatet ; & addit: infra quos juffo impedi-

enento cefJante, i electio celebrata mon fuevit, qui eli-

pifcaporum jejunio , Cbriffo Dorino terminante wmoh-

fivaverit, beneditlio confecratiouis accumulet, ( 'b;) |

gere debuerant , eligendi poteffate caveant. ea. vice, ac

$i quit Epifcopus de quacumque civitate fuerit de-

tpfa eligendi poteffas ad eum, qui proximo prae[fe dig-

fun&us,

ston ab aliotiifi a Comproviscialibus , Clero 69

Wo[citur , devolvatur, 1 vero ad quem devoluta fuerit

civilus fuis altevius babeatur ele&tioy

botef]as, Deum pra oculis babens aon diffevat ultra tves

ordinattio irvita babeatur. (c)

x

f -ali'tgr-, bujüs

penfes eum confilio Capituli fui &? aliorum virorum

Gratiani fü-

15. Unde & illud habetur ex Decreto

prudestium , viduatam Ecclefiam de per[ona idonea ip-

perius relato, quod licet jus eligendi Epifcopufn trans-

fius quidem Ecelefi vel alterius [ digna non veperiatur

latum effet ad folos Canonicos Cathedralés, Capí-

£2 ilay Camomice ordinare fi Canomicam voluevit effuge-

tulum conftituentes, & Clerum totius Ecclefie re-

ve ulitonem.

Ex hoc Decteto evidenseft, atque unanimi Cano-

prefentantes , nihilominus jus confirmandi feu ordi-

nandi Epifcopum man(erit falvum & integrum penes

niftarum confenfü probatum , Concil. Later, tempus

Synodum Provincialem five Epi(copos Provinciales,

rovidendi, Ecclefiis viduatis five regularibus, five

fecularibus de Preelato, reftrinxifTe & limitafTe ad tres

prout Canonibus; notanter Nicanis, erat coníli-

tutum.

menfes, intra quos a rtempore vacationis [Zcclefiae vi-

16. Verum cum

labentibus feculis Synodi Provin

duate de Prallato debeat provideri, idque per electo-

ciales fenfim interrümpi & rarius ob plura intervenien

res ad quos fpectat provifio feu electio.

tia impedimenta celébrari coeperint, contigit, ut né-

22.

reterea Concilium enixe defiderans ut intra

gotia majoris momenti , que per Synodos Provin-

temptis, hoc fuo Decreto prefixum, Ecclefia vidua-

cialesexpediri deberent, paulatim ad Metropolitanos

te de Pralato provideretur, ipfos eleétores fi negli-

tanquam Synoderum capita tranfierint.

gentes hac in re extirerint, pro ea vice jure eligendi

17, Certum autem eft, ac fufficienter probatum,

excidiffe declarat: ;zfra quos (tres menfes (cil.) ju-

inter juraSynodorum Provincialium, juxta Canonicas

fto impeditnento ce[Jaute, fi ele&tio celebrata non fucrit,

fan&tiones, fuife jus examinandi, ordinandi & con-

qui eligere . debueraut , eligendi poteflate careant. ea

firmandi ele&um in Epifcopum : ac proinde hequa-

vice.

quam dubitandum, quin & jus illud, prout pluraalia.

23. Ne vero ob negligentiam eorum ad quos fpe-

etiam ob defe&tum Synodorum Provincialium; ad

&abatelectio, Ecclefiaaliqua diutius remaneret vidua-

Metropolitanum tranfiverit; & inconcuffum apud

ta, infüper expreffe voluit ac ftatuit ut defectum ne-

ipfum manferit ; idque tam diu quam jus eligendi

gligentia fuppleret ille, qui proximo przeffe dienof-

3

P

ifcopum , Clero populoque aut etiam Capitulo

ceretür, his verbis: ac zp/a eligendi potefflas ad eum,

qui proximo preeffe diguo[citur , devolvatur.

Cathedrali Clerum rz2prafentanti, falvum integrum

que remanferit.

24. Verum his non contentum Concilium, ne &

18. Jus autem illud fuiffe penes Metropolitanos

illé àd quem devoluta eft poreftas elivendi, pro libi-

multis Canonibus probari poteft: ac imprimis Nice-

tu füo viduatee Ecclefie providere de Paítore nimis

num Concilium fié ftatuit Can. 4: Cum Epifcopur a

diu differret, ulterius ftatuit, idque füb pcena Cano-

nica, ut ille etiam intra tres menfes Ecclefiae viduarae

tribus prafistibus , alisque per litteras confeutientibus

ordinatuy : au&loritas verum geftavum in [ingulis Pro-

de Epl(LOpO prOVideret, 2f UVtYO, dicit, ad quem de*

vinciis Metropolitano defevatur.

voluta fuerit potefas (eligendi) momdifferat ultratres

Et iterum Can.6: fj quis absque Metropolitani fen-

men[es viduatam Ecclefiam de pey [oma idomea providere,

teutia f.

ff Cationicatm voluerit effagere ultionetn,

a&us fit Epifcopus , eum magna Synodus defint-

vit uon e[fe Epifcopum.

25. Notandum vero quod hoc Decretum fat aper-

Et Calchedonenfe: Citraconcientiam Metropolita-

te (upponat non folum in Ecclefiis Regularibus, fed

ui Epifcopinullus audeat ordimare Epifcopum. (4)

& in fecularibus electionem Preelati ad Regulares feu

;;

19, Manfit autem hzc auctoritas Metropolitano-

Seculares , Capitulum fcilicet conficientes , perti-

rum, circa confirmationem & ordinationem Epifco-

nere,

Quod & etiam .patct ex Cap.24. ejusdem Concil.

porum pluribus & ut minus o&to feculis inconcuffa.

" Imo quod amplius eft, etiam jure Decretalium,

in Capitulo 42. eodem , relato ubi Concilium agens

confirmatio & ordinatio Epifcoporum defertur Me:

de triplici forma electionis, inter alia dicit: £? iz

tropolitanis; extatque in hodierno Pontificali Roma-

Jtripto vedatía ( votafcil. eligentium) mox publicent

1o formula juramenti, quod Epi(copi fingularurm Pro:

in communi, tullo pror[us appellatiozts obfdaculo inter-

je&to , ut it collatione babita eligatur , ia quem omnes,

qä

vinciarum fuis Metropolitanis, tanquam fuis Ordi:

nátoribus pra:ftare jubebantur.

-

L

i

D

vel major , vel famor pavs Capituli confentit , vel fal-

j

20. Jam autem ficut jus exami

nandi electionem &

tem eligendi poteffas aliquibus viris idoneis committa-

Wi

electam perfonam , fimulque quadam füperioritas in

tuY , qui vice ommium Ecclefie viduate provideant de

Epiícopos fuffraganeos ad corrigendum & fupplen-

Paftore,

ll

26. Et fane neícitur jus eligendi Prelatum fivere-

!

dum, eorum, aut aliorum Clericorum defectum,

penes Metropolitanum remanfit, fic etiam jus cor-

gularem, fivefecularem, Clero feu Capitulo Clerum

reprafentanti, fuiffeademptutm, five ad Pont. Rom.

l

rigendi & füpplendi defe&um & negligentiam eli-

gentium penes ipfum manfiffe nequaquam dubitan-

vigore alicujus refervationis, aut ad Principem viali-

[/

dum eft.

cujus Indulti, fuiffe translatum, exclufo fcilicet Cle-

ro feu Capitulo ; cum communiter Canoniftz tra-

Í

21. Quod autem ele&tum eligentium corrigere ac

plere poffit ac debeat Metropolitanus, fatis clare

dant, Epifcopi electionem jura Decretalium effe pe-

t

of

e

nditur ex Decreto Conc. Later. füb Innoc. III. re:

nes Capitulum Cathedrale,

t

lato in Cap.41. sà de Eleionet? eleSi poteflate , vo-

27. Sed etfi perregulas, quas vocant Cazcellariz,

el

lens enim Concilium iftud providere e pro defetlu Pa-

circa feculum 13. & 14. jus eligendi Epifcopum ge-

neraliter videri poffer Capitulis ademptum , ac

floris gregem dominicum lupus vapax -z'n'vadqt, aut m

om.

u

(4) Aurel, 111, Cap. 3. (2) syxxodus Barcfnenenfïs Cap. 3 («) Cabilonenfis 'Syxiodus 16. (4) ixmoc.ïp'. zf.*C.!.

(

n

CIRCA INSTITUTIONEM. EPiscori: HARLEMENSI.

$03

Rom. Pontifici r&(eræ*äfum, famen cum iftz regule

.Ecclefiz de Przlato Canonice providere, evidentef

tantum operentur in iis locis in quibus publicatz &

fequitur Metropolitánum iítius Ecclefiz, qui fine

receptx funt;.& aliunde certum fit, quod nec in

ulla contradidioneeft Archiepifcopus Ultraedinus,

Gallia nec in. Germania publicate nec recepte, íed

defectum (ive negligentiam -didi Capituli fupplere

potius exclufz fint, per famoía concordata, quibus

poífe ac debere, atque in vim devolutz ad fe pote-

ele&io & nominatio tribuuntur Capitulis & Principi-

ftatis juxta formam Decreto citato prafcriptam, zz-

bus, extra omnem controverfiam eft, jus illud Ca-

ira ires menfes Ecclefiam illam de pe

videre.

rfona idQnea pro-

pitule Harlemenfi nequaquam fuiffe ademptum , ted

€ contra ipfi proprium efle ac integrum refervatum.

Idque maxime tenetur Metropolitanus, cum, ut

28. Quinimo & per iftam Bullam erediionis novo-

in caíu propofito afleritur , notabilis ac fanior pars

rum Epifícoporum in Delgio, di&is regulis Cance//a-

Cleri ac populi Eccle(iz Harlemenfis ad ipfum jam

ric hac in parte derogatur,cum in ifta Bulla jus no-

dudum recurrerit pro füpplenda negligentia Capi-

tuli fuüi, in conftituendo five eligendo proprium Pa-

minandi perpetuo relinquatur Principi Catholico

ftorem huic Ecclefiz viduata.

Philippo IL. ejusque füccetforibus.

Jam autem füpra probatum eft quod faltem ab illo

36. Conftat enim juxta Canones ac praxim Ec-

tempore quo rex Catholicus füpremum dominium

clefiz, fipopulus feu notabilis pars fidelium petat fibi

4n iftas: Provinciasabdicavit, jusque nominandi Epit

debere.

prafici Epifcopum, eorum voto ac petitioni fatisfieri

€opum minime exercuit vel exercere potuit, illud

integrum redierit ad Capitulum Cathedrale, unde

Precipimus inquit Greg. II. Epift. 8. ad Bonif; E-

in Principém translatum fuerát.

pifc. poft princ. ut juxta facrorum Canonum flatuta

29. Quare dicendum eft ,jus eligendi Epifcopum

ubimultitudo excrevit fidelium.... debeatis ordinare

de jure communi integrum fuiffe ac effe penes Ca-

Epifcopos.

pitulum Harlemenfe.

Et Conc. Carth. 11. cap. 5. I7/a (Dioecefis) quae

30. Ulterius ex Decreto di&ti Conc. Later. & hoc

aliquando habuit (Epiícopum) habeat proprium; €3'

habemus, fcilicet negligentiam electorum fupplen-

fi. erefcente fide , Dei populus multiplicatus defiderat

dam effe, non quidem per Rom. Pontif. fed per eum

proprium habere Reczorem, -ejus voluntate , in cujus

qui proximo prae[fe dignofcitur.

31. Aft nemo inficiari poteft

, quin & agnofcü»nt

p:tejlate eft Diecefis con[lituta habeat Epifcopum.

pariter Canonifte , per eum qui proximus dignoíci-

. Proinde comperta veritate expofite fibi querelz

tur füperior, intelligi Metropolitanum.

Metropolitanus tanquam immediatus (üperior tene-

2. Et fane quandoquidem ex Decreti contextu

tur hanc negligentiam Capituli fupp'ere, ac confe-

manifeftum fit, id ipfum | voluiffe Patres Conc. La-

crare huic Ecclefiz proprium Epifcopum & Pafto-

rem.

teranenfis fcilicet, utquam poffit citius Ecclefia Ca-

thedrali vacanti de Epiícopo provideretur : non mi-

B r hL n Qubd Metropolitanus ad quem inïca-

rüm quod voluerit ut hec devolutio five authoritas

fu negligentiz juxta Conc. Later. fit devolu

tio pro-

providendi in cafü negligentiz devolveretur ad Me-

videndi Eccle(ie vacanti ,

uti in refponfo ad fecun-

tropolitanum potius quam ad Rom. Pontif. utpote

dum quzfitum fatis probatum eít, procedere debe-

cui Metropolitano & vacatio Ecclefiz , nec non ele-

at eo modo qui ipfi in dicto concilio prafcriptus eft

&orum negligentiacitius innoteícat quam Rom. Pon-

his verbis : ,,Is vero ad quem füuerit devoluta pote-

tifici, ipfique facilius it quam Rom. Pontifici de Per-

» ftas, Deum pre oculis habens, non differat ultra

Íona idonea ac Eccle(iz vacanti conveniente provi-

35

tres menfes cum confilio Capituli fui & aliorum

dere.

»

virorum prudentium, viduatam Ecclefiam de per-

33. Proinde non dubitarunt Patres didi Concilii

2

.Íona idonea iptius quidem Ecclefiz , vel alterius

penes Metropolitanum e(fe authoritatem füpplendi

35

fi digna non reperiatur in illa, Canonice ordina»

:

defeQum féu negligentiam füorum Suffraganeorum,

5

re, íi Canonicam voluerit effugere ultionem.,,

inter quos merito numeratutr Capitulum Cathedrale,

Sede vacante , utpote pro tempore vacationis in ju-

Ex quibus verbis ante omnia notandum occurrit,

risdidionem & regimen Eccletie füccedens & vices

quod Concilium, illum ad quem facta eft devolutio

L

Ordinarii five Epifcopi füpplens.

jubeat, & quidem füb poena . Canonica, Ecclefiam

l

am feu de-

Ulterius , quod jus fupplendi negligenti

viduatam intra tres menfíes de perfona idonea Cano-

fe&um eligendi Epifcopum non folum Pontifici, fed

nice ordinare.

i

& Metropolitanis de jure Communi competit lucu-

2. Non enim, ut redte obfervat Panormitanus ,

(Ig

lentiffime oftendunt verba Greg. VII. in Syn. Rom.

Metropolitano aut proximo füperiori injungit Canc.

ii

quoties defuncto Paflore alicujus Ecclefiee , alius e[H ei

ut intratres meníes a facta devolutioneob n

egligen-

[

Canenice fubrogandus , inflantia vifitatoris Epifcopi,

tiam eorum ad quos fpe&tabat ele&tio, ipío

s electo-

2

qui ei ab Apoftolica vel Metropolitana fede. directus

res cogat aut moneat procedere ad eledionem, feu

7;,

efl, Clerus C9' populus, remota omni feculari ambi-

moram purgare, imo nec ipfi Metropolitano injun-

j

tione, timore atque gratia C9 Apoflolice Sedis , vel

git, ut ipfe eligat, fed fimplicitermandat Metropo-

r

Metropolitani fui confénfu Paftorem fibi fecundum De-

litano ut Eceleüæ vacanti ordinet Epifcopum.

l1

um eligat, qui[i correptus aliquo vitio aliter agere

prefumpferit , ele&lionis, perperam facie omui fru-

Itaque Conc.,üinpliciter injungens Metropolitano

a

&tu carebit , €9' de ectero nullam elettionis poteftatem

ut intra tres menfes a facta ad fe devolutione vacan-

m

habebit : eleclionis veropoteftas omuis in deliberatio-

ti Ecclefiz ordinet Epifcopum , evidenter defert Me-

jur

ne Sedis Apoftolice five Metropolitani fui confiflat.

tropolitano ea omnia quz reperiuntur ut Ecclefiz

4l

34. Itaque attento moderno jure Communi prz-

vacanti & viduatz provideatur de proprio Przlato

A

fertim Decretalium . ele&io Epifcopiin cafü propofi-

& Paítores ac propterea -defertur Metropolitano &

U*

to , indubitanter primario pertinet ad Capitulum Ca-

ele&io, & ejusdem in Epifcopum. confecratio, &

thedrale, fola confirmatione & ordinatione, ficut

confirmatio , qu& omniaquafi.unico a&u per ipfum

P

etiam provifione in cafü negligentie, fpedante ad

perficiuntur: &iphi per Concilium deferuntur dum.

1

Metropolitanum.

prefcribit, ae ultra trer menfes differat

* e$ w.e

vidua-

3$. Ideoque cafü quo Capitulum Harlemenfe ,

tam Ecclefiam de Perfona idonea Canonice ordina-

ge-

TE.

V

jufto impedimento ceflante, negligeret viduata fuz

"$s5

Suppl. Oper. z'iz'Van-Efpen Pars IV.,

3. Quoad

C

Q Gratian. 16. Q. 1, Felix Cap. 50..

s&

RESPONSUM

506

MC

g, Quoad'elec"tores vero qui neglexerunt viduatæ

Metropolitanum devolutum .'fit, nec nón huic injun-

Ecclefix intra tres meníes de Epitcopo providere ;

&um fit ut intra tres menfes a facta ad fe devolutio-

ne Eccle(iz vacanti Przlatum ordinet, hinc fponte

hi juxta di&tum Cencilium privántur ipfo fado , po-

teítate eligendi faltem pro ea vice:ju/lo impedimento

profluit quarti hujus quz'iti refpontio five refolutio,

ceffante , [i electio celebrata nonfuerit , quieligere de-

ícilicet confirmationem, prafertim in cafü propofi-

to; non nifi a Metro

r

buerant, eligendi poteftate careant ea vice.

dam effe.

politano petendam & obtinen-

i

enim Oobíervavit etiam Panormitanus cum

ait : unde hic non requiritur aliqua fenientia, fed ex

2. Cum enim ordinari nequeat E

pif&opus , niü

prius illi, qui manus debet imponere compertum fit

juris difpofitione fit ipfo fatto devolutio.. Quin &ad-

eum qui confecrandus fit effe idoneum ad viduatam

dit : quod fi elapfo trimeftri , eleCtores eligunt, C5 fu-

gerior ad quemfatía e[l devolutio ipfa elettione non caf-

Eccletiam regendam: quomodo ambigi poteft quin

fata alium elegit , nonvalet electio fatta per electores,

& ipfi Metropolitano cui defertur ordinatio & pro-

vifio, una deferatur,examen ele&i five ordinandi ?

.

fed efl nulla po[t devolutionem pote[latis ad fuperiorem;

fecus ejjet fi n effent privati fed privandi per fenten-

hoc autem patenter oftendit Decretum Concil. La-

Ham.

E

ter. füpra citatum , cum injungat Metropolitano ut

o neceffarium eft monere Cä-

hoc examen ferio inftituats ac Deum pre oculis ha-

$. Itaque nullo mod

bens, cum confilio Capituli fui C9" aliorum virorum

pitulum Harlemenfe fi electionem neglexerit, ut ne-

gligentiam emendet, fed ipfo jure five Canone, hac

prudentium viduatam E«cc

"

lefiam . de: perjona idonea

,

poteftate privatur eà vice.

Canonice ordinet.

6. Simili modo res fe habet in inftitutione Vicarii

3. Nihil proinde evidentius

quamuq'u'o'd per didum

"Capituli Cathedralis füffraganez Ecclefiz, quem fi

Decretum confirmatio conferatur ad Metropolitanum

infra octiduum non elegerit Capitulum, ipfo jure

tanquam ad Ordinatorem.

fine ulla monitione fecundum Concil. Trid. Seff. 24.

4. Enimvero nihil magis confor

ihe facris Cano-

nibus, quam quod Metropolitanis tribuatur ipforum

Cap.16. Vicarium conftituit Metropolitanus. Capi-

P

tulum, dicitSynodus, Officialem feu Vicarium infra

fuffrasaneorum Epifcoporum confirmatio.

o&fo dies pofl mortem Epifcopi con[lituere vel exiflen-

Sic enim hac in re ftatuit ac loquiturSynodus Ni

cena: poteflas fane vel confirmatio pertinebit per [in-

tem confirmare omnino teneatur... fi fecus factum fue-

rit adMetropolitanum deputatio ejusmodi devolvatur.

gulas Provincias ad Metropolitanum Epifcopum. (4)

7. Jus vero providendi viduatz Ecclefix de Epif-

Hujusautemrei pote[tas(ordinationis fcilicet)in on-

ni Provincia ad Metropolitanam pertineat Eyifcopum.

'copo in caíu negligentiz , privative pertinet ad Me

tropolitanum; qui & hoc implere debet intra tres ali-

Et iterum : /lud generaliter e[t clarumquod fiquis

os menfes; fi Canonicam voluerit effugereultionem.

prater fententiam Metropolitani fuerit fattus Epifco-

$. Netamen in hacordinatione temere quidquam

pus ,hunc magna Synodus definivit Epifcop

"

oporteve.-

um ij? non

agatur, vult idem Concil. Later. ut in hoc negotio

fümmi momenti Metropolitanus procedat cum con-

Similiter loquitur Innoc. I. Can. 5. extra co

Wien-'

filio Capituli füi & aliorum virorum prudentium ,

tiam Metropolitani Epifcopi, nullus audeat ordinare

Epifcopum.

:

quemadmodum jampridem procedere debebat cum

Et $. Leo ad Anaítafiam Theflüilonicenfem, fic

Concilio Epifcoporum Synodi Provincialis.

9. Proinde dicendum eft, Metropolitano Ultra-

fcribit : cum ergo de fummi Sacerdotis ele£tione tra-

jeGenfi in cafo propofito convenire, preter Capitu-

Gabitur , ille omnibus preponatur quem Cleri plebis-

que confenfus concorditer po[tulaverit : ita ut fi in ali-

]jum füum con(ülere prudentiores fanioris partis Cle-

ricorum Ecclefiz Harlemenfis.

am forte perfonam partium fe vota diviferint , Metro-

jÍ-

10. Infuper merito cenfendum eft Illaftriffimum

politani judicio is alteri praferatur ,

qui majoribu;

ac Reverendiffimum Epifcopum Babilonienfem , qui

€9 fludiis juvatur C9' meritis. (P)

Et Concil. Antioch. zoz debet ordinari Epifcopus

nunc in Dicecefi Harlemen(fi Domicilium habet, pof-

fe füpplere locum Provincialis Epifcopi, atque adeo

absque Concilie C9' preefertim Metropolitani Epifcopi.

in omnibus ad Epifcopi Harlemenfis inftitutionem,

Epifcopus non e[t ordinandus [ine Concilio 63 pr&

fentia. Metropolitani Epifcopi. (c

2

conjunctim cum Metropolitano Ultrajedtenfi concur-

rere : Illuftriffimo enim illi ut Epifcopo jure divino

Eodem modo loquitur Concil. Carthagin. 4. C. r.

incumbit Univerfalis Ecclefie, adeoque & Harle-

cui interfuit S. Auguttinus. Cum conventutotius Pro-

vincice Epifcoporum, maximeque Metropolitani vel au-

menfíis curam gerere; deinde cum ille prafens ad-

fit, poteft tum de neceffitate Harlemenfis Ecclefix

ihoritate vel prefentia ordinetur Epifcopus. (c)

habendi Epifcopum, tum de capacitate fübjedtorum

Syn.VII. Can.2. Metropolitani munus effe decla-

ad id muneris & dignitatis conftituendorum, optime

rat futurum Epifcopum examinare , probareque arx

facra fcientia fit fatis in(tru&Qus.

judicare : atque etiam ob eandem prafentiam com-

modiffime operam fuam illi impendere , adeoque po-

$. Et (ane ufque adeo confirmandi poteftas olim

J;;

terit Illu(triffimus ille Preful rogari, ut Epifcopi Pro-

penes Metropolitanum erat, ut fiquisaliqua ex cau-

ía in Metropolitana civitate non fiuffet ordinatus E-

vincialis locum dignetur fupplere.

pifcopus,is intra tempus duorum menfium fuo Me-

(

1i1. Ergo dicendum eft Metropolitanum Ultraje-

i

&eníem debere eo modo (prout dictum eít) proce-

tropolitano fe prefentare teneretur, fi increpatio-

1

j

deread Inftitationem & Confecrationem Epiícopi

nem fratrum füorum effugere vellet.

Sic enim ftatuiturin Traconenf(i

Concilio Cap. s.

[

Harlemen(fis cum Confilio Capituli fuüi, aliorumque

(

virorum prudentium, &maxime Illuftriffimi Prafu-

apud Grat. Dift. 65. C. 8.

Si quis in Metropolitana

l

lis Babilonienfis.

civitate non fuerit Epiftopus ordinatus , po[1quam fuf-

cepta benediclione per Metropolitani litteras honorcm

:

fuerit adeptus ,id optimum e[fe decernimus ut poftimno-

Ad IV. 1. Cum ex diüis in refolutione fecundi

Í

& procedentis quafiti fufficienter probatum effe vi-

dum [latuto tempore, id efl , impletis duobus menfibi g

deatur, quod Capitulum, fi jufto impedimento cef-

fe Metropolitani fui reprefentet afpectibus, ut abilo

monitis Ecclefiaftcis inftru£tus, plenius quid obfervare

l

fante, intra prefixum tempus neglexerit Ecclefiz

viduatz de proprio Paítore providere, jure provi-

debeat , recognofcats quod fiforte hocimplere neglexe-

dendi five eligendi exciderit, quodque eo in cafüu

rit ,in Synodo increpatus a fratribusr corrigatur, C9'

fiforte infirmitatealiqua, ne hoc impleat , fuzrit prce-

fü

vjus illud ad eum qui immediatus eft fuperior five ad

peditus,

(a) Gratian. Dift. 64. Can, I, Can. 7. Gan. 8.

(P) Epift. 33. Al, 84. vid; etiam Grat. Dift. 65. C. 36. /;

ferte,

(c) Dift. 65. C, 2, & 3.

Bo u

VABS UI - CAOUA NNUEUBBN Ri

- CIRCA INSTITUTIONEM. Errscopi HaRLEMENSsI.

$07

rum ordinatio five confecratio ab ipfo Pontifice im-

peditus, hoc fuis litteris Mgtropalimno andicare pro-

curet.

f

pendenda erat.

. 6. Hanc authoritatem antiquitus per facros Cano-

10. Scimus quidem hodie confirmationem pluri-

nes Metropolitanis conceffam ipfis integram mane-

um Epiícoporum, ac notanter in Belgio, vicinis-

res & fi aliqua. occafione five negligentia lxfà fuif-

que regnis x Provinciis poftulandam ac obtinendam

Tet, reftituendam effe voluit Adrianus I. cum ad Ber-

efle a ontifice Romano.

Verum hos Epifcopos non

therium Viennen(íem Epiícopum fíic loquitur : 7/a-

nifi per Rom. Pontificem, aut ex ejus commiffione,

cuit nobis ut omnibus Archiepifcopis C9' Epifcopis au-

authoritate, (ut dicitur) Apoftolica, confecrari aut

thoritatem litterarum noflrarum mitteremus , ut [icut

ordinari zque notum ett.

antiquis privilegiis fingulee Metropolitance urbes fun-

11I. Cumiigitur in cafü

przfenti ordinatio ob negli-

datce funt ,ita maneant, ut habeat unaqueeque Metropo-

gentiam Capituli terminis expreffis perDecretum dic-

lis civitates fibi fubditas ,quas beatus Leo, C3' alii pree-

ti Concil. Later. ipfi Metropolitano deferatur, ipfique

dece[Jores ac fucce[fores ipfius po[l Calchedonenfem Sy-

injungatur ut degerfona idonea Ecclefice viduate ordi-

nodum, fingulis Metropolitanis diftinxerunt y nec prop-

net , nihil eftevidentius quam quod Metropolitano u-

terea ulla Metropolis preejudicium patiatur , fi alicui

na deferatur jus confirmandi, (ivequod idem eft exa-

fuffraganeorum aut nos aut preedece[for nofler , rogan-

minandi perfonam in Epifcopum confecrandam.

tibus piis Francorum Ducitus pallium largiti fumus,

12. Verum quidem e(t quod Epifcopus Harlemen-

ä

nec debet Ecclefia ullum damnum fui ordinis inde fu-

fis olim antefuam inftitutionem non obtinuerit con-

flinere [i per 60. C9' 80. C9' eo amplius annos, iner-

firmationem a füo Metropolitano Ultrajedtino, fed

tia quorumcumque Prefulum, C vaflatione Barba-

eamtunc petiveritac obtinuerit a R. Pontifice; fedil-

rorum dignitatem anitiquam C9' Romanorum Antifli-

(2

C

lud mirum videri non debet, cum Capitulum Harle-

um firmitate roboratam perdidit

j'amifit, quando

menfe per id tempus non habuerit omni ex partelibe-

innumeris pene anuis illa, Spiritu Deidifpenente , ufa

ram fui £pifcopi electionem, fed per Diploma feu Bul-

)-

fuerit. Authoritate, igitur Beati Petri Principis Apo-

lam erectionis EpifCopatus & Capituli , jus nominans

flolorum, fingulis Metropolitis antiquo more pote[ta-

di perfonam ad Epifcopatum , datum feu conceffum

tem fuam reddidimus.

fuerit ipfi Principi Catholico Phili

ppoIlI. Regi Hifpa-

. Ex his verbis evidenter coníftat, etiam(i Metropo-

niaz,nec nonComiti Hollandiz,e

jusque füccetforibus,

i

litanz quaedam inertia quorumcumque Preefulum , (ive

13. Hinc & confequens era

t

quod toto tempore

alia occa(ione juribus füis orbatz diufuerint, eisdem

quo Rex Catholicus obtinuit füp

remum Dominium

l

tamen jura fua antiqua Metropo

harum Provinciarum , & vi

ll

:

litica competere ac

gore hujus imperii, jus

integrum reftituenda efle.

nominandi perfonam ad

Epifcopatus

recenter per

Ay

-. Prattérea poteftas confecran

di Suffraganeos, quz

Bullam Pauli IV. eredtos , Capitul

(«

um Harlemeníe non

de antiquo.jure: competit Metropolitano, exigit ut

potuerit conítitui in mora, in eligendo (ibi Przla-

n

etiam jus confirmandi penes ipfum fit, idque con-

tum five Epifcopum, quandoquidem potius a. no-

formiter àd ha&enus fervatàm ac in jure divino &

minatione Principis quam ab electione Capituli de-

On.

Naturali fündatam difciplinam, eo quod nemini fas

penderet vacanti Eccle(ie de proprio Paftore feu Pra--

!

fit cito alicüi manus impünere, ne communicet alie-

lato providere: quare nec poteftas providendi in ca-

nis peccatis.

fu negligentiz devolvebatur ad Metropolitanum »

fic

Hinc itta Innoc. III. in Concil. Later. Cap. 26. z;-

nec locum habere poterat talis devolutio.

'ü-

hil.efl quod Ecclefice Dei. magis afficiat quam quod in-

14. Infuper per eandem Bullam. non tantum jus

1f«

digni affumantnr. Prelati ad regimen animarum : vo-

nominandi ad Epifcopatum ipí(i Princi

lli«

pirelinqueba-

lentes 1gitur huic morbo süece[Jariam adhibere medelam

tur; fed & confirmatio & ordinatio

perfone per

T0

irrefragalili con[litutione Jancimus,quatenus cum quis-

Principem denominatz ad Rom. Ponti

£. deferebatur

//Ty

piamad regimen animarum fuerit eleCtus , is ad quem

plenarie; itaut, quoad confirmationem & ordinatio-

pertinet ipfius confirinatio , diligenter examinet C9 ele-

nem períong ordinandz, nullz effent partes Metro-

m

&lionis proceffumCS9 perfonam eleéli : ut cum omnia vite

politani.

(j

concurrerint munus ei confirmationis impendats quia

15. Cum igitur ele&tio perfonz ordinandz tunc

rt«

fifecus fuerit incaute prayumptum non folum dejicien-

proprie non fpectaret ad ipfüm Capitulum,

nequa-

dus e[t indigne promotus , verum etiam indigne promo-

quam potuit efle locus devolutioni in cafu

morz ad

J;Il

vens puniendus ; ipfum quoque decernimus hac animad-

ipfum Metropolitanum, ita ut Decretum di&ti Con-

nte

ver[ione puniri : ut cum de ipfius con[literit negligentia,

cilii Lateranentis, de quo fxpius hadenus, locum

dil-

maxime fi hominem infufficientis fcientice, vel inhoneflee

habere non poffet, quiaibi fpecialiter agitur de cafü

vitee, vel ctatis illegitime approbaverits non folum con

quo Capitulum intra tres menfes vacanti Ecclefiz ,

&clt

Jirmandi primum fuccefforem illius careat pote[late, ve-

jufto impedimento ceffante,

negligeret perfonam in

ea

rum etiam (ne aliquo cafu penamreffugiat) a perceptio-

Epifcopum eligere.

ne proprii beneficii fufpendatur , quousque (fi equum

16. Verum poftquam jus eledionis integrum ad

)

It

fuerit , ) indulgentiam valeat promereri. (a)

Capitulum rediit, prout rediiffe in refponío ad fe-

a

7. Cum ergo nihil magis Ecclefiz Dei officiat

cundum quzfitum probatum eft , difpofito Decre-

quam quod. indigni affümantur Przlati ad regimen

ti Conc. Later. nunc locum obtinet.

F

jj

En

animarum , ipfique talium promotores fecundum dic-

Cum enim libera eledio five provifio de Przlato

tum Concilium fevere puniendi fint, quis negare po-

l

)o

dependeret a Capitulo, hoc Decretum Conc. Later.

teft, quin maxime Ordinatorum fit invigilare & cit-

indubitanter & hos eletores five Capitulum com-

cumípicere netale quid fiat in Ecclefiz detrimen-

prehendit.

"

M

m

tum, ac confequenter penes ipíos fit jus confirmandi

17. Ex ipfo enim Decreti contextu evidens eít

ad Przlaturam promovendos !

H

quod Conc. generaliter conftringere volueriteos ad

J

J

orttt

8. Quare & videmus quod hadenus nulli delatum

quos eledtio five provi(io Prelati fpecret, ut intra

Ib

fuerit jus examinandi & confirmandi electionem &

terminum ibidem prefixum Eccle(iz vacanti de Prz-

i

H

ele&am perfonam nifi illi aut illis qui partes haberent

lato provideret; ut fic occurreret incommodis qua

^

I)

in ordinatione.

ex diuturna vacatione Ecclefiz viduate or

pro ut fatis fupra oftenfüm eft.

iri poffent,

t

loy?

9. 1mo nec legitur quod Romano Pontifici de lata

18. Caterum &illud certum eft Concilium inhoc

fuerit Epifcoporum confirmatio, nifiillorum, quo-

,Ü

Decreto jus providendi Ecclefiz vacanti in cafü quo

Suppl. Oper. Van Efpen Pars IV.

$$2

Gapi-

j

(

(a) Décretal. Gregorii IX. de Ele&tione &e. C, 44

$98

RzseoNsuM JuRIs CON'TTRA INSTITU'FIONEM EPiscoPi HARMELENSIS,

Capitulum moram in eligendo traheret, proxiimo

Canoniftz per litteras Apoftolicas & in illis contén-

fuperiori (ive Metropolitano detulidle, eique man-

tus claufulas derogatorias, nequaquam cenferi dero-

daffe ut ultra tres meníes hatic ordinationem non dif-

gatum Decreto Conc. Gener. nifi illius fiat fpecialis

ferret.

mentio ac derogatio.

19. Quapropter negari nof poteft, quin Patribus

24. Cum igitur necin Concordatis, neque in re-

Concilii providere omni modo volentibus ut intra

eulis Cancellariz , neque etiam in litteris erectionis

breve tempus Ecclefiz viduatz provideretur de Prz-

novorumEpifcopatuum ulla fiat mentioDecreti Conc,

lato, fat perfpe&um effet, quod fi confirmatio & ot-

Later. füb Innocentio IIIl. concludendum efít, ne-

quaquam huic Decreto , ípecialem cafüm cencernen-

dinatio períonz electz (ive defignatz petenda fuif-

fet a Rom.Pontifice, mora in eligendo feu providen-

te derogatum effe, fed jus providendi Ecclefiz va-

do ifti Eccle(ix de Pralato, indubitanterin longius

canti ipfi Metropolitano per hoc Decretum attribu-

Qquam voluiffent tempus protraheretur, prafertim quo-

tum, integrum relictum effes przfertim cum ut fü-

pra notatum eft, hoc falibre Decretum Conc. Later.

ad Eccle(fias longo intervallo ab urbe diftantes.

20. Cum igitur Conc. Later. in hoc . particulari

totaliter everteretur, fijusconfirmandi & ordinandi

ca(ü detuleritordinationem Epifcopi Ecclefiz vacan-

cenferi deberet translatum ad fümmum Pontificem.

2$. Ex quibus omníbus concludendum eft , maxi-

tis ad proximum Superiorem , quia intra brevetem-

pus five tres menfes poft compertam moram Capi-

me in hoc cafü, poftquam conftiterit Metrópolita-

tuli providere deberet : nequaquam verofimile eft

no de negligentià Capituli in providendo Pralatum

quod in hoc Cafü Conc. Later. voluiffet hancordi-

Ecclefi viduatz, ipfüm Metropolitanum non fo-

nationem Romano Pontifici deferre, quandoquidem

lum poffe, fed & debere Eccleíiz viduati Pralatum

certum fit fcopum totius Decreti, qui eft utquam-

ordinare, juxta formam fzpe citati Decreti Conc.

citius de Pralato Ecclefix vacanti provideretur, per

Later. neque neceffarium etle confirmationem pete-

re a Romano Pontifice, fed (icut ordinatio a Metro-

hanc ad Rom. Ponti£, delatam ordinationem tvtaliær

everti.

politano fieri debet , (icetiam confirmatio ab eodem

21. Fatendum quidem e(t hodie receptam effe in

dem petenda ac impendenda eft.

Curia Remana, & a Canoniftis Decretalibus Ponti-

. Itarefponfum Lovanii primo Aprilis 1727.

"

ficum fcrupulofe inhzrentibus, opinionem Pontifi-

(erant fignati)

cem Decretis Conc. Generalis ex juíta caufa & pleni-

Z. B. va& Efpen, J. U. Do&or, & SS, Can. Pro-

tudine poteftatis derogare.

effor.

22. Verum & illud communiter a Canoniftis pro-

INicolaus de Gros , Pfesbyte*i*, Sacrz Theologiz

batum & receptum e(t, Decretis Conc. Generalis per

derogationes aut difpenfàtiones Pontificias non cen-

Dod&or, Canonicus Ecclefiz Remenfi$, Lug-

feri derogatum nifi Decreti

oncilii in ipfis litteris

duni Batavorum die 12. Junii 1727.

derogationis aut difpenfationis fpecialis fiat mentio :

Infrafcriptus Notarius atteftor fignaturam Clariffr-

alioquin litteras Apoftolicas cenfendas effe per füb-

mi Domint Z. B. van Efpen fupra pofitam , effe ve:

reptionemi aut nimiam occupatiener a Pontifice im-

re ipfius manu (mihi intime-nota) exaratam : infü-

petratas, uti refpondit Hon. III. in Capit. III. de Ca-

per eum mihi declaraffe effe fuam. In cujus fidem,

pellis Monachorum.

figno Lovanii 2. Aprilis 1727;

Cum enim Abbas & Conventus Riven. Veneten.

Dioecefis allegaret fibi, per litteras Apof[lolicas con-

JEgidius Denique Not. Apoft. C9* Regiuy,

ceffum , ut in fingulis ipforum Prioratibus , fingali

Nos Cchfules & Scabini Lovanienfes, teftifica-

IMMonachi commorentur , fi pluribus facultatibus non

fuppetunt eorumdem ; ipfeque Epifcopus Dioecefanus

mus /Egidium Denique effe Notarium publicum A-

id contrarium crederet, Decreto Conc. Later. füb

poftolicum & Regium; & omnibus ipfius adis, tam

in judicio, quam extra judicium plenam fidem ad-

Alexandro III. de quo in Capit. II.. de ftatu. Mona-

hiberi

chorum , ceníuüit confülendum Honorium III. Pon-

in cujus fidem przfentes per unum eSecre-

tificem qui refpondit : fraternitati tuce breviter ref-

tariis noftris expediri, fubfignarique curavimus, &

figillo noftro muniri. A&um Lovanii fecunda A-

poudemus , quod hujusmodi litteras ab Apojlolica Se-

de non credimus emanaf[fes quod fi per occupationem

prilis 1727.

fo

r

cilio fupradicto..

fitan emanaverint , nalumgy per hoc derogari Con-

P. Kayaerts, Secretarius.

23. Conformiter ad hoc. refponfum concludunt

g

cx

-N

U

—

——

C 2

u

SANSNSENNSN EE N

s

-

ï

T

6555 9559 559

RIS.

MONITUM EDITO

reecedens juris Refponfum varis Facultatis Theo-

pluries citate , eui titulüs : Recueil de divets te-

P

logicee Parifienfis Do£tores, nec non. multi 7u-

moignages de plufieurs Cardinaux, Arclievéques,

risconfulti €$" Caufidici in Curia. Parifienfi, ap-

Evéques, Univerfités, Facultés de Theologie ou

de droit &c, en faveur de la Catholicité & de lale-

probarunt annis 1736. 1754. C9 1756. cum agere-

tur de ele&lione €9* confecratione Epifcoporum fafra-

gitimité des droits du Clergé & des Chapitres , des

aneorum Provincic Ultrajetlenfis, Horum autem

Archevéques & Evéques de l'Eglife Catholique des

Provinces Unies &c. A UrR&cHT chez G. VAN DER

refpon[iones hic referre non duximus, quia inveniun-

WEYDE, Libraire. 1763.

tur in Vl. C9 in VIL Parte lucubrationis jam

FINIS QUART & PäRTI&

f

eu

SUP-

n

SUPPLEMENTUM

AD VARIAS COLLECTIONES OPERUM

u

i

J

J. U.D. & SS. CA

NONUM PROFESSORIS

IN UNIVERSITATE LOVANIENSI.

äïsmaw&a»me-—:awe:——æme:—-mæ—.——me—amæ—awe—am(e—aweæauæ-—.-—.-æm(e:m

PARS QUINT As

CONTINENS MOTIVA JURIS,

. aliaque qommenta ejusdem Do&oris circa we

gotia fibi.

aut fuis Qperiläzts illata.

[2 —

sl n

A

—— X z-

: äü(f :

CONCLUSIO FINALIS

pro Confultiffrimo Domino JOANNE BAPTISTA vau CUTSEM

J. U. L, Univer(itatis Lovanienfis Promotore feu Fifco Generali , nomi-

ne officü. ACLore,

Contra Patrem. BERNARDUM DESIRA

MUU MNCAPRET i t

NT Reum inquiütum, perfonaliter

citatum. (4)

PR OOEMIUM,

Atrocitas & matura criminum | de quibus agitur in bae Caufay obiter propouitar :

differitur de suodo quo in illis pev[equéndis procedatur : expenduutur qualitates

tefrium ,. gzzz'b.us AGoris iuteuiio fuudatur.

t

trocitas criminum, Magnifice Domine,

vitam iànocentiffimorum atque integerrimorum om-

e5;

de quibus in hac cauía criminali agi-

nis conditionis virorum excogitata, ad perniciem

Qu

tur, jam fàtis diu Belgiüm totum Eu-

&eipublice omnisque focietatis humanze fübverfi

:

je

ropamque univerfam commovit, &

Q'Em manifeíte tendentiá,

[

poenas tandem in |Reum criminum ;

dei

voce publica depofcit.

/.4. Hac crimina evitande confüfionis cauía, quám

DEA

fieti poterit brevi(fime, oculis Magnificentiz Veftra

4. Crimina fünt numero multa. enormitate füa &

A&Gor fubjiciet;

novitate inaudita, confilio prorfus diabolico & in-

4. Primum crimen eft confi&io & confcriptio E-

fernali , in fortunas, libertatem, famam, caput X

piftolz de 1o. Januarii 17e7, ad Dominutn van den

Neffe-

(4) Primo 'Typis datà anno 1708. Hujus operis Autorem effe Efpenium ipfam. certiores nos fecerunt viri optimz not&, qui

cum ipfo intimiorem habuere familiaritatem ; ipfeque fatis clare ,igiïnuat Epiftolà LX?QXïV. Vide commenrária in Vitam & Ope-

rà Efpenii, Parte Ilyl. Cap, VI. Att; L.

J

CoóNcLUsIO

FINALIS

31O

Nefle Paftorem San&z Catharinz Bruxellis : nec non

19.' Cérte nequaquam megari poteft, quin ea fit

ejusdem Epiftolz fal(à &adulterata fignatura (ub his

conditio horum criminum (quz in falfificatione fig-

naturarum, confidione falforum infttuméntorum ,

quatuor.itterisZ. B. V. E. quz funt litterz initiales

nominis Zegeri Bernardi van Ejfpen.

proditorio eorum omnium uíu; item in expilatione

$. Secunidum crimen eft, confidio &confcriptio

domus Curforis conüiftunt) ut fecreti///me maximeque

impii formularii, di&x Epiftole inclufi; cui fórmu-

clancularie, femotis teftibus perpetrári, atque ideo

lario finguntur parati effe fübferibere viri plurimi,

difficillima foleant effe probationis

ita ut merito

ante omnia difpiciatur de modo, quo in fimilium

quorum.nomina in ea Epiftola fünt expreffa.

6. Tertium eft, confidio & conícriptio alterius

criminum probatione procedi foleat, ut res majore

nonminus impii & horrendi formularii de mente Ju-

cum claáritate procedat.

20. Magnus in his pro

AGore juris faVor eit. at

nio 1706, jam inde fübfcripti complurium Virorum

fiditiis fignaturis.

nefpublica malis hominibus careat, quies populi &

7. Quartum, con

H&ib&confcriptio libri con-

tranquillitas publica confervetur, maleficia non ma-

neant impunita, fed noxii compefcantur.

gregationum & refolutionum cum nominibus con-

juratorum, non tantum Ecclefia(ticorum , fed &lai-

21. Unde ex communi Do&orum opinione & re-

corum ,qui hifce congregationibus & reíol

cepta praxi, adveríüs accufatos de hifce criminibus

interfuiffent fcilicet.

"

utioïnxib-u's

proceditur per indicia , prxíumptiones, aliasque pro-

.$. Quintum eít, confiio & confcriptio plarium

bationes artificiales, uti poft Mafcardum, Meno-

aliarum littérarum cum adulterata & falfa fimiliter

chium, jJulium Clarum, aliosquequam plurimos ci-

tatos, tanquam indubitatumtradit Simon van Leeu.

fignatura di&ti Zegeri Bernardi van Efpen; quarum

quadam continebant machinationes in vitam Petri

wen in Ceníura forenü. Part«2. Lib,3. Cap. 7.

Nicolai Tourteau.

;

Num. 5«

mnià ad .A'lt'i-bres Potefta-

22- Inter

hzc delicta Aüthoräs communiter com-

9. Sextum, quod hace

tes imo &ad. Supremas , transmiffa fint ad eas ita cir-

putant fuppofitionem partus, fimulationem, frau-

cumveniendas. .

dem, dolum; Menoch. de Arbit. *fudic. lib. 2. cafu

116. & lib. 1. quefl. 58. idéoque & in iisdem prz-

10. Septimum denique eft , violatio domus Cur-

:

i

Farinac,

foris Regii, & pluriüm litterarum ex ea (urreptio.

fumptiva & conjedturata probatio fufficit

11. Hzc, inquam; adeofüntatrocia, ut dum pri-

lib, 2. Criminalium . tit. 6.. queefl. $$. N. 40.

Mas-

mum in lucem em*eríerunt, immanitate fua omnes

card. de Probat. Concel. 11324. Num. 13. Boff. tit. de

commoverint & perculerint nunc vero penitius ex

Delicl. Num. 20. Vivius Decif.296. N. 2. Menoch.

cuffa horrorem incutiant fupra quam dici poflit.

de Preefumptionibus lib. 1. que[l. $8. Num. 2. & plu-

res citat fequiturque Giurba -Conf. Crim. 2. N. 44.,

12. Finis eorum nefandorum moliminum per fe

& dictus vàn Leeuwen i.

patet. Nec enim alius effe poteft, quam famam , for-

tunas, libertatem, imo & vitam omnium , quitum

23. Quod f(imiliter verum eít, fi agatur de delic-

tis commiffis innemore, monte, aliove loco fecre-

in libro refolutionum,tum in Epiftola de 1o. Janua-

rii 1767. aliifque confidis inftrumentis nominantur;

to; item de furto, maxime no&urno, in quibusrae«

modis indigniffimis perdere : quod ex deledu ma-

tione loci & temporis difficulter teftes haberi pof-

funt; Farinac. di&to tit. 6. quee[l. 62. Num. $5. Ànt.

terie graviffimz , nimirum Status & Religionis, &

ex transmiffione ad Supremas Poteftates adveríus

Gomez tor. 3. variar. Refol.

Cap. 12.—& van Leeu-

eós przventas, eaque clancularia, jure prefumitur:

wen loco citato.

24. Quam hzc funt affinia delidis

de quibus hic

eodem plane argumento, quo ex qualitate teli, ex

loco inflidi vulneris, & ex infligendi modo recte

quzftio ! Machinationes enim illz diabolice apud

colligitur animus occidendi.

Clariffimum Dominum van Efpen, ut horrendum

librum reiolutionum pro, füo agnofíceret , adhibitz

13. In hoc priori negotio virulentus machinato-

ris animus eo ufque proceffit , ut nec Regiis quidem

per Patrem Leopoldum, aliosque, quid aliud (unt

commodis, five, ut vocant, intereffe pepercerit ,

quam partus, & quidem infamiffimi, füppofitio ?

ä

Idem dici poteft de tractatibus habitis cüm Patre

modo maledicentiz (uz faceret fatis : aufusinfando

[

huic negotio involvere Supremas Poteítates, Regi

Grauwels fub pratextu Sacramenti Poenitentie ad

foederatas; quod natum erat,eas cum Rege & inter

procurandam denuntiationem, & de attentata clans

deftina denuntiatione; quz latius in hac Finali Con-

fe committere & collidere; uti ipfe Reusadmittitin

fuo perfonali refponfo ad libellum gravaminum; &

clufione deducentur,

infra latius oftendetur & amplius expendetur.

25. In quzftioneautem de clancularia transmiffio-

14. De ipfis criminibus, feu de cerpore, ut vo-

ne ad Supremas Poteflates (üb pretextu boni finis ,

cant, delicliamplius qugrendum noneft : Deo enim

& excufatione bonz fidei, manifefte vertitur qua&«

2

fic difponente fa&um eft, utabipfo penehujus cau-

ftio de fraude & dolo.

fze initio in confeffo fuerit, ipfa deli&ta vere e

;

fe per-

26. In expilatione vero domus Cürïoriæ»agitur de

/

petrata, idque toti orbi innotuerit.

furto natura fua occultiffimo, & quod non nifi fe-

15. De inftrumento fimiliter conftat. Petrus enim

cretiffime peragi poteft.

l

Nicolaus Tourteau ultro faffus eít, & conftanter

27. Denique cum agatur precipue adverfüs Reum

Q

pergit fateri, fe harum fidionum & conícriptionum

tanquam primarium Authorem & Inftigatorem, qui

pi

fuifle inftrumentum, fed merum & nudum; infti-

faciliime latere poteft, non vero contra manualenm

executorem; credit Actor füb correctione, fi in ul-

[

gatorem vero, & primarium Authorem affirmat fu-

[

iffe Patrem Defirant in hac caufa Reum.

Ja, certe in hac caufa loctim efle debere conjedurae

1

16. Qui P. Defirant de feipfo etiam faffus eft &

tis & prafümtivis probationibus.

din Crimi-

8l

conftanter fatetur, fefe hifce omnibus fuiffe ufum ,

28. Nec obítat commune didum , quo

L

eaque ad Superiores Poteftates mififfes fed tantum

nalibus requirantur. probationes luce meridiana cla-

Obtentu £onc fidei excufare fefe laborat.

riores: cum nullo jure cautum fit, quo probationum

lu

l

17. Ita ut przífens judicium unice verfetur circa

genere claritas haxc elici debeat.

H

hanc quzefítionem : AnReus, fcilicet P. Defirant, fit

29. Porro conftàt quod probationes fundatz fü-

d

horum ícelerum inventor, inftigator & primarius

per argumentis ex pluribus indieiis conglobatis, &

Artifex ?

prafumptionibus concurrentibus non minus clare &

18. Secundo, an aliquam bonam fidem pratexere

perfpicuz effe queant , quam qua fundantur in dic-

offit in uf fidtorum inftrumentorum, eorumque

tisteftium, etiam omni exceptione majorum, cum

L

transmiffione ad Supremas Poteftates ?

eonon obítante ignoti maneant ánimj receffus.

C

3e. Quod

ï

CowNTRA, PATREM BERNaRD DEsIRANT,

SII

.056. Quod.admodum eleganter pluribus probat

di&o focii criminis, in criminibus occultis, jun&a

Antonius Matthaus de Criminibus, tit.

De yrobat.

infamia Rei, caufari femiplenam probatienem; & fi

Cap. 6. Nuin. 1. qui addu&tis plurium Audtorum de

cum his concurrantalia plura indicia, que excedunt

hac probationis fpecie ,opinionibus, tandem con-

efhcaciam unius teftis, omni exceptione majoris ,

cludit pro eorum opinione qui exiftimant indiciis &

cenferi plenam probationem impletam.

argumentis convi&dum, non minus ordinaria poena

39. Quin etiam admittuntur teítes inhabiles fi a-

affici poffe, atque fi teftibus convi&us eflet.

liter veritas haberi non poffit, uti in his delictis con-

--31, Argumentum, fecundut Ciceronem , ait ,. mihil

tingits Farinac. li. 2.

Operum crim. tit. 6. qucjt.

eft aliud quam ratio que rei dubicefacitfidem. | Res

63. Num. 28. Grammat. Decif. Neay. 11. Buríat. liP.

x

autem,dubic non utique pecuniarice dumtaxat C9' pri-

4. Conf. 346.

sate , fed C9 publice C3 capitales funt. — In utrifque

40. Quid, quod eo ufque hzc procedant, utad-

igitur-argumentis locus eft.

mittantur focii criminis (i cum eorum dic&tis concur-

32.. Arguimentum. porro vel. nece(farium ,. vel con-

rant indicia, & mala fama Rei, uti füpra oftenfüum

tingens e[l :necefJarium , cujus confequentia nece[Jaria

eft ex Cravetta aliisque, cui conformes fünt Abbas

efl ,. contingens ,. cujus confequentia probabilis ejt.

Cap. Sicut. Felin. Cum in tua. de te[libus , Boer. De-

33. Nece[Jaria quoniam nece[Jariam confequentiam

cif. 319.

habent , ob id ipfum , nece[fe eft, tam in criminibus ,

41. Hic favor eft utilitatis publicze: quantum enim

quam in civilibus caufis locum fibi vindicare.

aletur audacia, & quz fecuritas erit. tranquillitati

34. Contingentia vero, quauquam fingula fidem

publicz, fi non ni(i ab occulatis & idoneis teftibus

non faciant ,pluratamen conjuncia crimen manifefta-

& conteftibus metus fit pernicio(is hifce criminibus,

re po[Junt.

*

quorum natura eft, arbitros fugere, quod in hujus-

35. Rem umo atque. altero exemplo declarabimus

modi fceleribus facillimum fibi effe- norunt.

(pergit Matthzus.). Occifus efl. Kalendis Meevius ,

Titius perempti inimicus fuit, eidem fepius non. fo-

42. Dedu&o jam procedendi modo, & ftabilita

lum interminatus ,. fed C9' infidiatus eft. Cum depre-

qualitate teftium qui in hac caufa produci poffunt ,

henderetur iisdem Kalendis im loco ceedis , cruentatus

reftat ut perfonz teftium in eadem pro parte Adto-

cum gladio cruento ad menfuram vulueris facto , toto

ris produ&orum expendantuz , ut in ipfo limine Mag-

vultu expalluit 5 interrogatus nihil refpondits trepi-

nificentiz Veftrz conftet, eos in hac cauíà planeef

de fugit. .. Hic fingula quidem argumenta inferiora

fe idoneos ad intentionem A&oris, juxta naturam

funt ,univerfa tamen cedis Authorem Titium eviden-

cauífz hujus, fundandam & ad füfficientiam Juris

ter defignant.

probandam.

36. Preecepta C exemplum tradit. Quintilianus s.

43. Quod

& ferviet pro falvationeadverfus repi*ö—

Inftit. Orat. 12.. Firinif; mis, inquit, argumentorum

bationes quas variis ex illis oppofuit in caufa fua Pa-

!

fingulis inftandum s infirmiora congreganda funt : quia

ter Franciícus d'Herbe focius Rei complex, & quas

"

illa per fe fortia non oportet circum[lantibus obfcura-

Reus adoptavit, hoc modo oblique tentans evadere

re, ut qualia fint appareant.

Heec imbecilla natura,

effe&tum feclufionis a. facultate reprobandi , quam

mutuo auxilio fu[tinentur. . Itaque fi non po[funt va-

contumacia íua incurrerat.

lere.quia magna.non funt, valebunt quia multa funt

44. Quanquam enim pleraque clariffime proben-

quc. ad ejusdem rei probatienem fpectant : ut fiquis

tur teftimoniis Teftium omni exceptione majorum,

[

L]

heereditatis gratia hominem occidiffe dicatur

here-

Eximiorum Dominorum DawEN, DakLMAN, PaR-

ditatem fperabat , C9' magnam heereditatem , Cg'paa-

MENTIER, Eximii Patris T'SERAERTS, item Eruditi(-

per erat, C9 tum maxime a creditoribus appellaba-

fimi Domini Plebani PauwzLs, Patris GRAUWELS &

:

ris : C9' offenderas eum cujus hares eras, C9' mu-

aliorum,quos ipfe Reus non folum non reprobavit,

taturum tabulas fciebas. Singula levia funt , C9' com-

fed etiam pro fe produxit, & nominatim ex ipfius

;

munia, univer[a vero nocent , etiam[i non. ut fulmi-

Rei clariffima confetliones non tamenaliorum teftt-

n , tamen ut. grandine.

TO

um depofitiones negligendz fünt in fimilibus cau-

"

37. SicC3. Cicero 4. R

hetoric. ad Terent. Ejusdem

fis, in quibus copia teftium, concuríüs prae(ump-

generis, ait, efl illa frequentatio que plurimum con-

tionem, multitudo & varietas indiciorum, aliaque

j

je&turalibus. caufis opitulatur , cum fufpiciones qua

adminicula, przcipuum momentum & pondus ad-

feparatim dictee , minute €3 infirma erant, unum in

dunt, uti mox dedu&um eft : in(üper & fervientad

o

locum coacie rem. evidenter perfpicuam facere , non

elidendas frivolas excufationes, q

fufviciofam : nam unum aliquid aut alterum pote[l in

Reus fe a crimine expedire nititur.

uarum obje&ione

X!

ld

Reum cafu cecidifJe fufpiciofes ut omnia inter fe a pri-

4$. Prateribit AQor Teftes quorum depofitiones

mo ad po[lremaimn couveniant maleficia , neceffe e[t ca-

unice inferviunt ad oftendendam falfitatem eorum

quz in libro Refolutionum & confidis inftrumen-

(e

fu non pofJe fieri.

l

38. Imo &in hifce criminibus praxis habet, quod

tis continentur; falíitas enim eorum vel ipfo Reo fa-

plures diverfz probationes in genere fuo imperfedz

tente publice fatis innotuit, ut ulteriori probatione

nl

conjunganturad plenam probationem, de qua re

nequaquam indigeat.

predi&us Matthzus eodem tit. C. 3. N. 4. Unus te-

46. Generali itaque imprimis exceptione remotos

qul

lat

flis audiendus fi alia argumenta concurrant : nonenim

vult Reus omnes illos, quorum nomina reperiuntur

nece[fe efT unum.crimen uno C9' eodemprobationis ge-

in libro Refolutionum & litteris aliisque inftrumen-

ul-

j

nere oflendi, veluti te[Hibus tantum vel tabulis velar-

L]

tis de quibus qux(tio; quia, ut ait, omnes & fin-

gumentis

L]

po[Junt C9' diverfa geuera ita conjungi ,

guli eatenus fünt partes in caufa.

ff*

ut que fingula non nocerent, ea -univerfa tanquam

47. Sed hoc plane a veritate alienum eft,cum nec

grando Reum opprimantl.3. $. Ejusdem ff. De te[li-

fint AGores nec pars. civilis, imo ne quidem dela-

Q

bus : hoc eft quod aliis verbis dicitur, plures vroba-

tores,uti jipfe Reus non folum aflerit , íed etiam for-

ymm

tiones imperfectas po[fe conjungi. . Idem cenfet Bal-

titer urget ad Articulum Sexage(imum interrogato-

dus in 1. Spadonem$. Qui jura ff. De excufat. tutor.

rium , item in refponfione (ua ulteriori ad Libellum

1

Anchar. Conf. 276. in fin. Aretin. couf. 65. Verf.

gravaminum.

L

Quod quartus teflis.. Butri. in C. fin. Verf. . Quod fi

48. Sunt quidem pars lxía, fed eo titulo a feren-

t

vecepti fint, de *Turejurando. Salic. in 1. Bonee fidei,

do teftimonio re

.pel.li non poffunt, aut fides ipfis

dic-

Verf. Vilis, quc femiplenam , l. Si certum petat. &

abrogari.

cum

Crav. in Conj. 178. N. 3. ubi diíerte concludit, ex

49. Quo-

J

COoNCLUSIO FINALIS

512

—— m

49. Quotidianumenim eft, quando fürtum com-

oftendat didum Dotorem tàn Efpen varia d

5

miffum, vis publica vel privata illata eft; aut (imile

qua non videntur confonare veritati.

öpöfuiiï'c

di&a

crimen patratum, ut mox Officiarii apud eos qui fur-

60. Sed per omnia inepte : nam imprimis

tum aut vim paflifunt , decrimine ejusqueauthori-

declaratio exhibita füit non per didum Docterem,

us informent, & ea patfos in teítes producant ,

fed per AGorem, qui 29. Aprili

: iplum produxit L

ubi nulli unquam in mentem venit ejusmodi teítes

& füper illa recolligi fecit. :

folo hoc titulo reprobari poffe.

61. Deinde fpecifice allegare debebat, fi quid

$0. Prafertim cum publice nota fit eorum inno-

pratendebat ab eo dicum effe quod cum veritate

centid , notafitinjuriaenormiffima quam paffi (unt.

non concordaret : unde adverfüs vagas ejusmodi &

$1. Et hec res apud ipfüm Reumin confeflio eft ,

indeterminatas affertiones , ACtor impendit generalia

"

nec preefenti judicio de eo|queritur

fed unice ,quis

Juris. -

hujus injuriz fit Author, quod ipfis certe indiffe-

62. Quanquam non cre

datur Reus quidquam aliud

rens eft. At neque caufam legitimat Reus allegat,

adveríus declarationem hanc habere quod opponat,

cur in ipfum potius quam in quemlibet alium cri-

quam difcrepantiam pratenfam, an dies, qua Pater

men illud conjicere vellent.

Leopoldus ad didum Dodorem venit, füerit 16; Fe-

$2. Certe nullo modo hoc deduci poteít ex eo ,

bruarii, uti Reus & dictus Pater Leopoldus conten-

quod articulo fequenti in fcedula reprobationum di-

dunt; an vero r2. ejusdem, uti affirmant A&tor &

cat, quod etiam prafuümi debeant opponenti plus

di&us Clariffimus Dominus van Efpen.

jufto infenfi, eo quod eundem prafümant & jaci-

63. Et quanquam Reus füper hoc Articulo

(pg-

tent «ffe Reum factionis feu fictionis.

cialiter produxerit didm Patrem Leopoldum Car-

$3. Manifeítam enim hoc involvit petitionem

melitam Diícalceatum & fratrem ejus Patrem Sylva-

principii, infenfi fiquidem animi hzc folum afferre

num ejusdem Ordinis; tamen A&or confültum non

poteft Argumentum, quod putent Reum effe Au-

duxit fuper eo Articulo teítes in contrarium produ-

thorem nefandz hujus a&ionis, hoc autem eít de

cere (nempe Clariffimum Dominum van Efpen

quoinhaccaufaquzritur, quodipfis indifferens effe

ejus famulum Jacobum Le Jeufne, paratos juridice

paulo ante oftenfum ett,

deponere id fa&um fuitfe dicta 12. Feb. ne nova pro-

$4. Inter teftes quos reprobat nominatim , ante

dud&ione teftium , caufaà tanti momenti inutiliter pro

x

,

omnes occurrit clariffimus Dominus vanEfpen Juris

rogaretur.

Utriusque Do&or,cui opponit primo, quod fit prin-

64. Prefertim cum infra capite tertio oftendatur,

cipalis pars in caufa. Sed hoc jam mox refutatum eft,

uod five dies illa fuerit 12. Feb. five 16. e

iUSdem —-'-,

uübi de generali ejus exceptione adverfüs omnes no-

nihil ad Rei levamen inde deduci poffit.

minatos in Libro Refolutionum & in litteris de

65. Finaliter objicit eidem Clariffimo Domino van

bus quztio, aQum eft.

qui-

Efpen, quod apud defüundum Red&orem varias in-

$$. Secundo dicit, quod allaboraverit evulgatio-

ftantias fecerit contra Reum , in hoc fe non tefterís,

ni famofz copix Epittolz de 10. Januarii 1707. Sed

fed manifeftam partem gerens.

plane inepte; nam di&us Clariffimus nihil aliud fe-

66. Sed omnino negatur generale illud & inde-

cit, quam copiam dictz Epiftola transmitit Domino

terminatum; & fignanter ullas inftantias a dicto Do-

Canonico Vivien , exquo nefcitur quid Reus deduc-

Qore eíle fa&as quam ut judicium acceleretur , &

tum velit quod fidem ei abrogare debeat : copiae-

Author rei adeo infande, quicumque ille fit, inno-

nim quam transmifit eft omnino fidelis & concordat

teícat & pro merito puniatur;ut poenz exemplo de-

cum originali con(ignato, nec oftenditur didtus cla-

territis quibusvis aliis, ipfe lzfüs deinceps fecurus

riffimus ulli dixiffe ejus Epiftolz Authorem effe Pa-

effe poffit

in quo nihil eft quod officio teftis re-

trem Defirant.

pugnat, ut ante oftenfum eft.

$6. Dicit tertio, quod Petrus Tourteau familia-

67. Contra vero Dominum

Profefforem Cincq oï)-

riter litteras ad didum DodGerem fcripferit. Sed ne-

ponit Reus, quod una ex Epiftolis Henrici Grafper

gat Petrus quidquam di&o Doctori a fe fcriptum ef-

Ícripta fit in ejus cubiculo, & quod palam ja&tet fe

fe, nifijlitteras, quibus veniam injurizm quam intu-

paratum omnes przedici Grafper litteras.cum inclu-

lerat, humiliter petebat. Ad hoc autem quznam

fis publice defendere, & quod Dominus 'Krys E-

familiaritas requirebatur, cum cuilibet liberum fitad

piftolam aliquam ad ipfüm infcripferit & direxerit.

quemcumque etiam ignotiffimum litteras fcribere?

Etiamíi hec vera forent, quod tamen non probat ,

$7. Deinde familiaritas ultro eitroque exerceri de-

quid hoc quafo, facit ad przíens negotium,inquo

bet, alioquin familiaritas dici non poteft : nullzau-

nulla quzftio eft, an dictz Epiftolz Domini Grafper

tem litterz Refponforiz unquam oftendentur(neque

fiut bonz an malz, fed tantum utrum Reus fit Au

enim exiftunt) a didto Dodere ad Petrum Nicola-

thor horrendz illius tragoediz?

&

um Tourteau.

68. Quod vero ulterius dicat, quod dictus D,

$8. Dicit quarto, quod didus Do&or varias in-

Cincq ubique fe fotmaverit maximam partem inhoc

ftantias fecerit apud defüunctum Re&orem ut di&tus

negotio; colludendo cum Advocato Fiícali, hoc

Petrus relinqueretur apud Oratorios.Sed omnino im-

iterum rnagis vagum eft & indeterminatum, quam

P

pertinenter

defun&o enim RKedori (parato & in-

ut illi refponderi debeat.

ftrudto a Reo, ut Univerfitati proponeret an ad par-

69. Sequitur nunc Eximius Dominus Martin, ad-

cendum expenfis, placeret Petrum Nicolaum Tour-

veríüs quem allegat, quod fit inaduali lite cum Reo

teau transferre ex Oratorio ad Domum Promotoris)

pro quorumdam Collegiorum Proviforatibus; feda

1

nihil aliud dixit didius Dodor, quam illa propofi-

longo tempore Iis illa quiefcit.

tione nihil effe opus; cum intra quindenam totum

70. Indigna autem fuüfpicio eft quam Reus ad-

negotium poffet terminari. Quanam, obfecro,hic

verfus iftum Eximium format; quaíi (ex eo, quod

ratio eft , teftem reprobandi? Imo diQdum ejus tam

eorum Proviforatuum confequendorum fpem indu-

equum vifüm fuit Re&ori defuncdto, ut ei acquiet-

bitatam fibi formet D. Martin, fi Reus quocumque

cens ad Univerfitatem de hac re nihil retulerit.

modo ex loco ftri&z Facultatis deturbetur) in hoc

.59. Quinto, contra eundem opponit, quod fig-

negotio non fincere procedat : hoc enim, attenta

naverit Actam declarationis eorum quz inter didium

hujus caufz gravitate & exiguo fructu di&d'orum Pro-

Clariffimum & Patrem .Leopoldum a San&a There-

viforatuum , horrendum foret, nec prafumi debet

íia acta & dicta fuerunt, eamque medio Juramento

in Sacerdete & Dodore, nifi przfumptio folidis

adminiculis fülciatur; maxime -attento, quod ipfe

relno'yjav.erit ; & hanc decla:rationem«anneätit, ut

Reus

A:

!

CONTRA PATR'EM BERNARD, Dssmm'r.'"

513

Reus didum Exirhiüm Dominum Martin in locum

bus tentatus & examinatus fuper minutiüïmis cir-

ftri&tz Facultatis cooptarit.

l

cumftantiis, ex tempore & fine hzfitatione refpon-

dit, & refponfa ejus collata cum anterioribos Infor-

71. Eximium Dominum Renardi, qui ordine fe-

mationibus inventa funt concordare.

quitur, dicit Reus palam (fàlva doctrina) adhzrere

przcipuis qui funt de parte adverà. Sedquidtum;s

$3. Vocati judicialiter & auditi füb juramento

cum tamen notorium fit, & ipfe Reus fit faffus ad

omnes, quos in fuis refponfionibus nominaverat,

Articulum 35. Interrogatoriorum, quod fit illi ad

aut qui de fa&tis quz allegaverat notitiam habere po.

modum familiaris, ita ut maxime idoneus fit ad fe-

terant, refponía ejus per omnia confirmarunt, uti

rendum te(timonium?

videre eftinInformationibus die28. Martii & fz

72. Sed labore adverfus füas frivolas reprobatio-

tibus.

quen-

nes falvandi nos levat ipfe Reus, dum hoc loco ip-

84. Et quod fpecialem attentionem meretur, jam

femet allegat ea, in quorum probationem produ&us

fere per decem meníes in nullo retractavit aut variac

fuerat dictus Eximius Dominus Renardi: videlicet

vit.

quod Reus detoto hoc negotio nihil cum eo egerit,

8$. Magna profe&o in eadem períona & tempo-

& deinde quod ab illo obje&um fuerit Reo, talem

ribus plane contiguis quantum ad has duaa accufa-

& talem congregationem non fuiffe factam tali vel tali

tiones diverfitas! Nonne itaque ficut in priori mox

die propter talis vel talis abfentiam.

deprehenfa eft falfitass ita in

73. Contra Dominum Profefforem Goethals op-

cet veritas?

pofteriori claf'iHïme elu.

ponitur, quod ab Univerfitate deputatus fuerit Bruxel-

86. In his etiam attendere dignetur Magnificen-

las cum expreffa claufüla, tanquam ex parte inter-

tia Veftra, quod prior accufatio, quam retractavit,

effe habentium: fed hoc equeimpertinenseft, quam

tantum fadaa fit in Informationibus, quz minus fo-

quod ante objecit in fua generali exceptione adver-

lemnes fünt & minus effi

colle&ione.

:

caces; fecunda vero in Re-

fus omnes , quorum nomina in litteris, de quibus

quzftio, & afferto libro Refolutionum continentur.

$7. Ulterius ipfi opponitur,

quod tertio variavit :

74. Habent quidem hi intere(fe ut judicium acce-

fed fine ullo füundamento.

:

leretur, & non impediatur per confli&tum jurifdi-

88. Variavit quidem, donec re(ïpif'cens apud Acta

Gioris, ad quod ferviebat afferta deputatio Domini

in füis refponfionibus depofitionem füam priorem

Goethals Bruxellas s nullum vero intere(fe habent,

ad onus DoGoris van Efpen retractav

R1

,

ut Reus plus quam quilibet alius crimine, de quo

Reum deponere cosepit:

it, -& -adverfus

quaítio, teneatur, uti fzepius dictum eft.

89. Ab eo vero tempore conftantiffimus & (ine

75. Hzc ad frivolas reprobationes teftium prz-

nlla variatione permanfit, &adhu

;

c plura, quz priora

cedentium: aliquid forte amplius difficultatis habere

confirmabant , depofuit.

poffentteftes fequentes, in quibus paulo diutius im-

90. Nec hic attendendum eft ad atte(tationes ali-

morandum.

quot, vel ex ipfo Tourteau extortas & emendica-

76. Inter hos primus eft ipfe Petrus Nicolaus

tas, dum in fua mente turbatus erat ex confideratio-

&

Tourteau, qui, ut fatetur, a Reo ad hec omnia

ne abyfli in quam fe przcipitatum videbat, exiftens

adhibitus fuit tanquam in(trumentum ; &quidem in-

apud Patres Carmelitas ad San&am Catharinam, aut

dubie fides ejus ex obiedo perjurio aliifque pluri-

0

declarationes aliquot prateníàs viva voce ab ipfo fa-

&as ibidem:

P

mum imminueretur, ni(i ipíe Reus illum ipfum ad

.

haec omnia feduxiffet, ut fidem ei omnium auferret,

91. Hzc enim omnia fünt plane extrajudicialia,

Us

uti Cap. 6. latius oftenditur.

ad quz in judicio non attenditur, uti notorium eft,

t

77. Sed (üpra oftentum eft quod in hac caufa ad-

92. Reftant nunc Nicolaus Tourteau pater didi

mittantur teftesinhabiles; imo & complices, fi cum

Petri Nicolai Tourteau , & Clara Lemans Petri

)

eorum dictis concurrat Rei infamia, aliaque indicia,

Nicolai uxor. Et hoc quidem negari non poteft,

t

quibus veritas przfumitur, qualia hic concurruntad-

vera effe, qua in termino producionis eorum de

[

modum confpicua.

78. Atque illud

die prima Junii allegata funt, fcilicet quod unus (it

n

inprimis, quod poftquam a Réo

pater & altera uxor Petri Nicolai T'ourteau. quod-

fedudus falfo accufaverat, & quidem interpo(ito ju-

que eo titulo in caufis ejus re

probari legitimo pof-

rl

ramento, Clariffimum Dominum van Efpen; ubi

fent:

peccatum fuüum animadvertit, illud retradaverit:

um

93. Sed proprie hzc non eft cauía ejus, qui hic

quo

quod attenta gravitate materiz , fine maximo füo

non eft AQor; imo proprie loquendo ipfe nullam

t

periculo fieri non poterat.

caufam habet; crimen íuum fatetur, poenam non

Àü

.79. Secundo, quod jam conítanti decem men-

deprecatur, tantum in illa irroganda clementiara

fium, vel circiter, experientia, plane cognita &

4

exploratà fit e

Magnificentiz Veftre implorat.

D

citas.

jus'in pofteriori (ua depofitione vera-

.94. Unde imprimis perperam imponit Reus di&

hoC

Nicolao Tourteau, quod perdite defendat caufam

8o. Dum contra Clarifïïinum Dominum van Ef

filii füi;, qua nufquam exittit.

hot

pen deponebat, quamvis res diu fuiffet premedita-

m

95. Nullam inimicitiam aut caufam odii in his

ta, mox variavit: circumfítantias, quz fimul nullo

teftibus Reus allegat, a przfenti cauía diftinctam ;

d

modo confiftebant , allegabat; teftes, quos nomi-

imo contrarium plane patet ex Adis, ex quibus per

naverat, füb juramento interrogati contrarium de-

totum. conftat; quod ufque ad dete&um myfterium

A0

ponebant; detentus in domo Magnificentiz veftrz,

ed

iniquitatis Reus dido Tourteau feniore femper ufüs

turbatus & deje&tus ftimulis confcientiz amare flebat,

fit, & quod Clarz Leemans íxpius pecunias fübmi-

d

ut coníftatex de

pofitione patris ejus, de data prima:

ni(traverit.

unii.

96. Hzc autem caufa talis eft, ut teftes alioquin

vod

81. Mox iifdem ftimulis agitatus ad Conventum

ndi

incompetentes admittantur & fidem faciant; prafer-

Carmelitarum ad Sanóam Catharinam fe recepit;

tim fi fides eorum pluribus adminiculis ita fulciatur,

nque

paulo poft corde compun&tus coepit auxilium exqui-

ut Judici prudentem credulitatem moveat, uti fü-

| hOC

rere, & aliquibus negotium aperire. Et hzc om-

pra ofteníum eft.

téntd

nia fada fünt minori tempore, quam quindenz, ut

97. Quantum ad Nicolaum Tourteau attinet, ille

NU

patet ex igitio Informationum.

depofuit de facto proprio, id eft de iis, qua partim

j

.$2. Nunc autem a 26. Martii , qua fe recognof-

cum filio fuo, partim cum Reo egerat.

ol

1d5

cere & veritatem aperire coepit adverfüs Reum, ad-

98. Super omnibus, quz præpara'torie"depcfuit;

p

huc exiftens apud Carmelitas, di&a die & fequenti-

Reus, in Interrogatoriis examinatus & interrogatus

2

Supplem. Oper. Vau Efpen Pars IV«

Ttt

plura

WE T n

$14

- Cowxcrusme rrNanSS -

plur;l admifit, aliquibus aliam fciem & fpeciem in-

que tunc flagrabant inter »Exz"mimn-Patrem Defirent

duere conatus eft, tamibi, quam in fua Refponfio

f

C? prafatum Provincialem C9 Ordinem, circa cubi-

ne uberiori.

D

cula, quateria, hovrtum fue habitationis in Moua-

99. Quantum vero ad

ea, qua negavit, mere in

fierio Lovanienfi , C9' circa preetenfionem , quam fere-

feeativis perí(titit, cum interim nullam omnino pro-

batur. diétus Pater. Defirant habere ad - fuccedendum

bauüonem.in contrarium., velfaltem indicium adfer-

in:Provincialatu dicti Ordinis; diddus Pater Provin-

re potuerit, quo fides Nicolai in dubium vocaretur.

cialis, prefente Deponent

. d2

2

afferuerai C9' monuerat

loc P

100. infulfüm autem & ridiculum eft, eidem op-

—

Dominum Steyaerte, quod indo

Lw) &

atris Defirant fi-

ponere; uti hic /

:g,[*a;:

J r

t Reus, quod anteriores fal(jfi-

bi per[petia e[fet C9' toti Ordini.ab anno ciatis cir-

Cationes filii (ui Íciverit, ttec Reo indicaverits etiamfi

citer decimofeptimo, quoingye[Tas eft Ordinem, C9' quod

H

enim omnia vera forent, .quis cum ratione .a l'atre

teflatus e[t in confcientia coram Deo ,. Patrein Defiran-

exigere poteít, ut filii füi nequitias prodat, unde

tium eo e[e ingenio, quod. pro fua fortuna. augenda

fiat ut

groprioque iutereffe venderet , traderet . C9' yroderet

8 domibus in quibus viäum lucrari poffet ar-

:

H

"s

E

[2

GC

ultateim Theolo-

ceaturj

profatum R. Steyaerts C9 toiat

i01. Clara v

ero Leemans uxor ejus plura dedit

gicam , in

$U

4n

C3 fuum Ordinem Eremitarum. Santl

Í

^

finceritatis.indicia: nam imprimis cum quinta Martii

Auguftin

23*

.S' Summ

um Poutificem C5 Religionem Ca-

maritus ejus depofuiffet fub juramento, quod Epifto-

tholicgm: quibus auditis exhorrefcen: diélus Dominus

Steuaerts 1mandavit D«

lam de 15. Januarii füb di&amine Clariffimi Domini

]

ponenti, ut priditfa veferret

van Efpen fcripiffet, & eumin finem, exiftensapu

Eximio Patri Defirantio , C9' Deponeus eadem retulit

Reumia dida fua uxore vocatus £uiffet ad. dictum

diéo Defirantio, adjiciens ex mandato Doinini Steyar-

Dominum van Efpens

tii, quod, fi ille fibi confcius. effet ingenii tam nefa-

102. Ipfa poft biduum a

d dandum fuper eo tefti-

rii C9 fcelefli , indignus effet coufortio. honeflorum

monium comparuit, ibidemque verbis maxime effi-

Virorum; [in autem innocens e[Jet , forti animo fer-

cacibus dicta fui mariti falfiarguit, dicens quod nun-

ret adeo tetram defcriptionem: Pater Defirantius au-

quam ipfaájeum apud Auguftinus vocaverit; fed fi

tem hir auditis , mihil repofuit , nec conce[fat , vec ne-

,

fuam domum quisquam vene;it, qui eum vocaret,

^

gauit.

quo tempore ipíe apt

:

d Auguttinianos effet, vocan-

108. Sane quod de ftudio agendz fortune dixit

tem aut ad focerum aut a

d ip'os Auguftinianos mi-

Reverendus Pater Provincialis, plura ipus eviden-

ferit 5 de cztero fe nunquama Dod&ore van Efpen,

tia argurmenta Orbi univerfo, ac precipue huic Uni-

ii

.

aut aliquo ex .domefticis e

.

jus requifitam ut maritum

verfitati exhibuit Reus.

fuum vocaret , it

jo fe ne nomen quidem ej

us audi-

i09. Notum imprimis eft qua

nta av.ä.dätatä, quan-

o fno & focru.

vitle nil a merit

$

tifque fallaciis jam pridem invaferit lectionem Hifto-

103. Notari hi

c merito poteft biduum quod in-

ricam in Collegio 1:ilingui, reclamante& fe oppo-

nente tota Univer(itate: qualibus artibus & technis

terceffit inter comparitionem didz Clare Leemans

feptima Martii, & compar

iüonem mariti ejus quin-

per plures annos curíum juftitiz ftiterit; ac tandem

!

^ rl

A

ubie de omnibus amarito

per continuas cavillationes caufam ufque modo pro-

ta ejufdem, 1atra quoc i

fuo informata fuit, & p!

2

"ríertim de periculo quod

*

traxerit, atque ita fe in hac le&ione cum no abili fli-

us teítimonio falài eon-

pendio, Profeffori

utrique imminebat, fiex ej

.Liqnguþæ Latinz íolvi contüueto,

vinceretur.

manutenuerit.

$4

mi?:firkmm finceritatis & veraci-

i1o. Nimis quoque notum eft Magniücentie Ve-

104. Unde lucule

tatis ejus indicium apparet,

quod maluerit in mala

ftrz totique Univerfitati, quibusartibus fe in Facul-

am füam prodere &

tatem Theologicam intruferit, & via Juftitiz occlu-

ifta incidere, quam conícienti

falíi crimen committere.

fà, íe in ea mánutenere hactenus (cverit

miffis rem

ipfam AGor aggfe-'

i1r. Neque eít quod A&or Magnificentiz veftre

y- 105. His itaque prx

ditur, fperatque

fore u

t juxta hzc principia & hy-

probet, quanto fcandalo Reus ruper amplam hzre-

ffime intentio A&oris probetur, &

ditatem occupare fciverit Domin: ceSteldershoven,

othefes evidenti

Vitanda

de przdidis omnibus R

eus convincatur.

hominis locupletis, minime mali, ab ac5!s duc^us

cum dimidio circiter mortui; quem infigni: hic ^z-

T WMCC r BPT PER.)

autem confüfionis caufa p

rteíentem Conciuüoncm in

redipeta cum jam fenem, & carentem liberis í:m-

per effet affecatus, decumbentis poftea leQtum,

— —— Ilv

aliquot capif:a diftribuet, ,

quotidie fine intermiffione obíedit, & tandem fub

pratextu Religionis ex demortui exuviis, prater plu-

rima gemmati operis, immenfum pondus argenti &

auri tam fignati quam fabrefaQi deporteavit, ita ut

l

adrgu

rhenti: €9 indiciis generalibus evincitur, Reum

effe .Au&torem omnium fictionum C2 Cri-

qui moderatius loquuntur,, ad triginta millia floreno-

D

:

minum primariuim.

rum noftrarum illud aícendere faciant.

His & Rhe-

[

da cum equis & famulo, quibus in omnem vitam

uteretur, acceffit,

ü

" 106. Pro *argun*gemis & indiciis generalibus habet

V

AGor il

!a omnia, que conducunt ad probandum,

112. Pluribus hic exponere non intendit A&or,

tum Au&orem hujus aut illius

quze publica fama fert, Reum nuper füb alio Regi-

Reum effe non tan

til

contiái inftrumenti parti

culariss fed generaliter to-

mine, cum huic civitati Prefectus effet Comes de

eil

diz omniumque fidionum

Souternon, tentaffe contra Primarios füi Ordinis Pa-

tius hujus horrendz tragoc

torem &auctorem

& nequitiarum in(tigatorem, inven

tres, eos apud didum Comitem tanquam qui con-

!

L

fpiraffent cum hoftibus in traditionem hujus Civita-

Ti

primarium. -

tis,. veluti Patrie Proditores , traducendo: Et hi

107, Inter hec primu

m petitur a genio ipfius Rei,

W

fitione

de 21. Junii 1707. Fr. Mar.

quidem iidem fünt, quos ut Religionis & Status per-

quem in fba depo

d

tin N. N. teftis expreffi

t his verbis: Quod cum R.

duelles producit iterum in hac fcena Scriptorum füp-

Dominus Steyaerts interp

oneret fe apud.proefatum Pro-

pofitorum. (4)

)

d componendas diffcultates,

113. Hac Magnificentie Veítrz in memoriam

p

vinczïalam ditli Ordinis à

reau-

Epi&oïim, ex Originali exaratam , ad hujus amïguïi elueidationem.

l

di

(

a) Hic inferendam putavimus

Lovanio, ve

.

] pauca vel flerilia veniunt ad nos nuntia de

famofa caufa omnes tamen in-

lu

R. Adm. &

Eruditifhime Domine.

tenti tenemus ora

, exfpe&tantes. ayide juftu

m finem, Non ita pridem per manus amici cujufdaim mifi noftras, rogantes informa.

per finceritatema veflram merear inftrui de ftata:

tionem vcü;am :

fed reíponíüm non accepi. — Quare rurfas rogo ; ut quandoqþe

caufz ;

AUMRU RD COR

CONTRA ParREM BEnNaRD. DEsIRANT,

S'IS'—

reducit AQor, utappareat, Reum nequaquam a füf-

que. Belgio, imo C9' in. vifceribus Ttaliee conflitutos,

picione horum c

colligationem , quos fibi invicem dicunt, agglutinari,

potfe eximere.

riminum ob eorum atmcitatem; fe

C3' adluerere tanquam focios , deftribere Adver[arios

114. Graviterenim ubique conqueritur Reus, mi-

communes, vindicare commune dogma, conteferari mo-

nus Chriftiane facum a2gi, quod vel fufpicio tam atro-

do loquendi, fcribendi , faciendique ea omnia, quee

cium fícelerum commifforum de f&habeatur, Dodo-

folis partiariis ufitata. [int.

Que confaderatio ab

re Catholico, Religiofo, Facultatis Theologica Re-

eifdem fufpicitur tam potens C9' numerofa, ut. quafi

gente Seniore.

^

non de nihilo metuant , ne accipiat olim tantas vires,

115. Atqui novit Magnificentia Veftra, nec gra-

ut beneficio alicujus fecularis Poteflatis in nefcio quam

dum eminentiorem, nec cujufcumque dignitatis, fa-

Rempublicam erecta compefci

po[tea ab. Ecclefia non

ftigium defe ullam probitatem homini conferres imo

polfit. lgnofce, Lector benevole, magnum iftam in re-

experientia nimis notum effe, füb umbra eminentio-

cenfeudis iis, quce alii dicebant, libertatem.

ris dignitatis & gradus, peffimam fzpe mentem de-

121. Quam hzc íunt fimilia, imo identica cum)

litefcere, & atrociffima quzque füb hoc velamine

Libro Retolutionum, Epiítola de 10. Januarii, aliif:

impune perpetrari, atque innocentes Frequenter'op-

que de quibus quaftio?

Tantum contulendi fünt

primi, aut faltem in ditcrimen adduci.

oculi, ut mox appareat, ipfam animam dicti Libri

116. In quam. profundam malorum abyffuüm tan-

Refolutionum, aliorumque fabricatorum inftrumen-

dem etiam conítitutos in fnmma

C

lo

Md

3

nitate Ecclefja-

torum hic, immutatis paulum verbis, defcribi.

ftica abducat defiderium & libido augendz fortunz,

£

122. Ubique enim ver(íantur circaaugendum nu-

propriumque interetfes id. oftendit exemplum illius

merum amicorum, fovendam unionem, &affe&tio-

nem mutuam, in qua tótum robur focietatis confi«

infelicis, Apoftoli & difcipuli; qui procitor ex(tirit

:

Magiftri fui Chrifti.

.

ftat; item circa contefferationem per varia formula-

117. Quod (i Scriptura de quovis avaro pronun-

ra, novas & arcanas (ignaturas, circa procuratio-

tiat, Nigil avaro fceleftius effe , & alibi, Radicum

nem communium negotiorum, defenfionem com-

omnium malorum effe cupiditatem, quid timendum de

$

munem, & invafionem hoftium & fimilias ita ut,

Monacho paupe

&

tatem Religiofamfolemniter

—

rofet-

fi A&tor exadium eorum parallelum inftituere velit,

;c*;f;

LVitt

fo, quitotartibus & fallaciis d

as fibi aucupatur?

futurum fit ut omnia ferehic confcribenda (int: un-

Quam hic appofitum eft illud antiquum Monacho-

de ad didui Commonitorium & fi&itia inftrumenta

rum etfatam, a Chriftiano Lupo adoptatum ad Ca-

brevitatis caufà fe refert.

nonem 6. Concilii Tholotani: AMonachus , qui habet

123. Quantum vero ad preten(am confpiratio-

obolum, non valet obolo.

nem , utadveríus Poteftates Eccle(iafticas, & earum

118. Ut autem propius ad prafentia crimina ac-

decreta fe tueantur, dehoceos accufavit eodem (ug.

cedatur, evincatque Actor, contictiones has contra

libro in. verbis: Scopus

e

a

fe v

Lv

H

letur fabricare liber-

Adverfarios füuos non e(fe a genio Rei alienas, pau-

tatem , libros omnes, feu proprios, jeu alienor fibi

ca hic fideliter extraca e libro cui titulus, Commo-

bene vifos ab Ecclefia quomodolibet profcriptos in ani-

nitorium ad Orthodoxos; qaem pro fuo agnovit Reus,

mo, & faltem fecreto tenéndi, credendique ut Ca-

producenda duxit: e quibus Maguificentia Veftra fa-

tholicor. pag. 6o. Scopus efl cum vi argumentorum

cile aznofcet, jam pridem in hoc libro per Reum

fín

ii

im-

opprelJi , miïzþulfi fuerint mutare terminos , prout

adveríariis füis (imilia, vel eadem crimina fui

inaxime patet ex propof[itionibus de Gratia, nituntur

putata, de quibus in his fiditiis & adulteratis inftru-

fe fubducere auctoritati Ecclefia. pag. $97.

mentis acculantur, quor

124. Quod vero eos alienos non habuerit ab im-

nuntiantur,

ümque Aud&ores iidem de-

ploranda protedione Hzreticorum, facile deduce-

119. Et imprimis. pagina 602. & 603. hujus libri

retur ex eo, quod pag. 433. eos defcribat, uf ho-

in jucicio: conügnati, ait: Advertendum Adverfa-

mines quorum [zopus videtur effe, adiittere quafvis

rios inter fe arctiffumo federe , cre, confilio, manu

w3

.

ffe

in quocumque [latu hominum perturbationes , ut ma-

conte[Jeratos animosjun

vhl:

J

, virefque , C9 cunctos ad

nuleneant fua principia.

*

communem fortem pro eadem doctrina ceupalladio quo-

:

125. Certe eos in hunc finem ab heterodoxis

dam ferendam invariis Provinciis diflributos compo-

aljenos non putaret, quos alio loco defcribit tan-

nere validum corpus ,. intraque diverfías refpublicas

quam meditantes acceflum ád eofdem in verbis: 4

unam quodammudo inter fe conflituere, futuram mox

)

vera fint omnia que de eorum confiliis circumferun-

formidabilem nifi Poteflatés publicee preveniant , C9

tur, nefcio, quod autem fludeant medium quoddam

appouant providas mamnus.

inter modernas Seclas CS' communem Eccl

le

efiee praxim,

.120. Et rurfüs pagina 566.

Hac profopopeia far-

forte ut. Seclar

i Religionem Catholicam faciant eo

i

tam C9 tectam e[fe credebat. ( Hennebellius) arctiffi-

amabiliorem , quo viciniorem , fatis eguidem verofimi-

mam illamn, quam mirantur alii C9' tantum non for-

le efl: hinc circa dogmata, que& a Luthero €7 Cal-

,n

.

midant, inter. quofdam in Galliis, Hollandia , toto-

fi nung

vino impugnata C$3' rejecta fuerunt. nuper, ip

ali-

cäu."æ; nam füm curiofus. üt octo. Et quid fiet de canfa praterita perfide nobis impofita in materia preditionis?. Utina

m. revie

vifcat nunc cum moderna !

)

Comparande fuünt Epiftole quas D. Comes de Suffernon defüper feripfit'ad Aulam Brüxellenfem, & vi quarum ex parte Con-

cilii Regii. miffus fuit pro informationtbas habendis Lovanium Illaftr, Dominus Fisq

Heh , Preécurator G.cneralis, qui eas ad Con-

eilum iítud tulit.

H»c omnia debent effe in ifto Concil

io Regio, vel apud. D. Fisquem.

il

Deinde numquid fubt modo Bruxellis D. Comes. de Tirmonz, D. Cancellarius , 'D. Conciliarius van der Bruggbe, & D. Fis.

quen , qui faerunt membra iftius Concilii Regii, qui omnia viderunt, legerant & audiverunt, &

poffent dare veritatis, illius tee

l

ftimonium?. NNunquid defuper poffent interrogari , & deberent Cathagorice refpondere ?

£

]

Ego in illo negotio pot

fam plurimum lucis adferre; quia habeo caufam-illam dedu&am, prout mihi füit narrata a D. Cóm.

"

miffario Leou, qui omnia przfens & audierat & viderat; & habeo varios teftes fübfignatos de audita füb juramento & habeo unum

de vifü: qui omnia fiimul juuta facianr femi plenam probationem , & argumentam füfficiens: ad torturam.

r-

D. van. Laezen , & P. Procurator: Boffuyr imultaetiam ex ore D. Leon audiverünt , adeoque & ipfi poffent interrogari & cauf

am

juvare, Hze fcribo pro inftru&tione veflra danda amicis, dum effet tempus tractandi caufam iftam, || Si. fim nece(Tarius poffet Re&

per litteras.me citare Bruxellas, cam inandato reproducendi omnes chartas & notitias quas habeo circa caufam illam.

Hz íunt

méez cogirationes.. Forfan habebitis eafdem; forfan alias & meliores, quas libenrer intelligam.

Hzc omnia maneant inter nog

duos tantum,

Salveant amici, Maneo exfpe&tans gratiffimas veftras R, Adm. & Erud. D; V. R.

Adm & Erud, Domine famu.

jus vefter humillimus.

F, Emapuel Ballexo Exprovincias.

ll

Gandavi u'* juiii 1707.

Idv

( fuperferiptio :)

d

D, Guillelino v&n den Ne[fe, S. T. L.ädv' Paflori $. Carbarine, éec,

Brüxellis,

1tt4

Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV

CONCLUSIO TINALIS

516

aliquid tradunt ,. qnod cum Cafholiciy Teliquis mon

ío affedu agituin Epiftóla de 10. Feb*ruärii äd D. Ja-

ger omnia convenit, ut, que errones ifli nimis cra-

cobum Ignatium Krys.

de dige[Jerant, hi mitigare velle videantur.

138. Nihil ergo mirum fi ex ante fuggefta & prz-

600'0

P?gina

parata materia continuationem hanc fingere & initar

126, Hzc abunde

| -quicere: autumat .Au&or j ü

anteriorum compohnere potuerit Petrus, licet om-

e

nium earum rerum antea plane fuerit ignarus.

perípectum fit :Magnificentiz Veftrz, crimina,

quibus agitur, non effe ab ingenio Rei aliena.

139. Nonlevius quoque argumentum contra Au-

étorem criminis commiffi exfurgit ex fcopo actionis.

127. Sed in ipfa tragoedia plurima funt, eaque

urgentiflima, quz non tantum gravem contra Reum

140. Scopus in criminibus committendis fo et effe

lucrum vel commodumaliquod temporale, quod ex

füfpicionem ingerunt; fed ipfümtotius hujus nefan-

diffimz & horrendz tragoedix primarium Audtorem

crimine commiffo fibi promittit Auctor criminis: uti

effe evidenter convincunt.

enim commune habet di&um, Nemo malus eft gratis.

128. Ut autem hacindiciorum & argumentorum

141. Unde inter plures de delido infamatos ve-

vis & roburmagis eluceícat, dignetur Magnificentia

hementiffima oritur eo nomine przfümptio adverfus

Veftra animadvertere, manifeftum & notorium effe

eum, qui folus commodum,ex deli&to percipit: ne-

ex dedudtione & inftrücione hujus caufz, nullum

mo enim in commedum alterius malus prafumitur ;

in fafpicionem horum criminum vocari, ni(i Petrum

prafertim in enormibus criminibus, quz Audores

Nicolaum Tourteau, & ipfum Reum, five Patrem

fuos graviffimis poenis reddunt obnoxios.

142. Unde hac prafümptione gravari non poteft

Defirant, atque alterutrum ipforum certo e(le om-

nium illorum Auctorem: Ita utargumenta & indicia,

di&us Tourteau, qui nunquam malo aliquo affectus

fuerat a Clariffimo Domino van Efpen, aut ab ali-

quz przfumptionem a dicto Petro amoliuntur, eam

in Reum conjiciant, iptumque gravent, & Audo-

quo exillis, in quorum perniciem Epiftolz & inftru-

rem probent.

menta, de quibus modo quaftio, fabricata funt, uti

129. Dum de Audore deli&i inquiritur , inter

Reus faffus eft ad articulos 92. C9' 93. Interrogato-

s

prafümptiones locum ordine primum merito obtinet

riorum.

ipfa criminis materia primaria, ad quam catera refe-

143. Quare interrogatus art. 94., Quo motivo in-

rantur.

du&tus fuerit ad illa ditius Tourteau , [ine ulla merce-

130. Ver(atur vero hzc tota tragoedia circa for-

dis [pe, aut odio velrancore? Refpondit fimpliciter,

mularia in Materiis Theologicis circa negotia, X

fe illud ignorare. lndubie, (i Tourteau quidquam

habuiflet contra Dominum van Efpen, (ive praten-

arcaaa confíilia Theologorum diffentientium , quz

captum & profeffionem diài Petri Nicolai Tourteau

fos Contpiratores, quod ipfum ad confingenda hzc

r

inftrumenta in ipforum perniciem, movere potuif:

longe excedunt.

131. Juvenis enim erat annos vix natus viginti,

fet, id indubie Reus tam aftutus facile advertitfet ex

familiari & diuturna cum dido. Tourteau. converfa-

qui, ut in comparitione die ro. Martii 1707. decla-

ravit, non ultra quam Logicz ftuduit, recenter con-

tione.

jugatus, quem rei familiaris procurandz neceffitas

144. Itaque reftat, ut illud fecerit Petrus Tour-

ftudiis, multo minus rebus iftius generis, non mul-

E

teau inductus pretio & lucri cupidine, utrevera in-

tum vacare finebat.

du&us füit; fed inductio illa fierilnon potuit, nifi ex

122. Ipfe vero Reus defcribit ipfum articulo qua-

parte Rei (cui foli inde erat tota acquifitio )5 xidque

dragefimo fecundo füi Refponfi ulterioris, hominem

vel pretio, vel promiffis.

144. Ita ut ex eo capite plane ftabiliatur depofitio

conjugatum , merum Scribam, quipro pane lucrando

ibat de domo in domum ad fcribendas copias.

di&i Petri Nicolai Tourteau, qua plurima fibi pro-

mitfa fuiffe depofuit; & confirmat pater ejus Nicolaus

33.. Accedit quod in pluribus Epiftolis & con-

gregationibus unice pene de negotiis ad Reum fpe-

Tourteau in Ínformationibus die fecunda Aprilis

&antibus agatur, quz Petrum nulla ratione tange-

l 707.

]

bant, & de quibus in'tru&us non erat.

146. Neq

ue enim ulla fpecies verifimilitudinis eft,

134. Unde ex hac parte tota pretumptio ab ipío

otuiffe Petram fingula feciffe ex innata (ibi malitia,

in Reum recidit, qui profeffione Theologus eft, qui-

& fingendilibidine,

dequa ipfümaccufat Reus, fed

quein fimilibus negotiis & confiliis plurimum eít ver

non probat, articulo quarto & fequentibus

fuze Ref-

fatus, & in talibus adolevit.

pontionis ulterioris.

135. Contra hec Reus: Petrum Tourteau fuiffe

147. Ex omnibus enim fadtis quz allegat, fi vera

ä

fint, femper apparet, quo fine, velquaípe illafece-

capacem ut ipfe folus Librum Refolutionum aliaque

ficta inftrumenta componeret, ofteridit continuatio

rit, fcilicetad emungendas aliquas pecunias in fadto

litterarum ad Abbatem Vlierbacenfem: ad.obtinen-

Congregationum & Refolutionum, quam ipte exi-

[

ftens in Conventu Carmelitarum ad S. Gatharinam

dam puellam in matrimonium, in fado de quo Do-

Íc

minus de Kinderen in fua A&a exhibita, & Depo-

fecit ad requifitionem Eximii D. Parmentier, uti &

Hi

aReo confignata eft.

.

fitione de data vigefima prima Julii.

136. Verum ex hac cont

j

nuatione , fivefidta con-

148. Et in caufà atteftationis confenfüs paterni in

gregatione & refolutione, non habetur quod ipfe ap-

matrimonium de quo in articulo duodecimo patet

23

tus fuerit ad przdidum librum & Epiítolas fingen-

ratio, videlicet, ad obtinendam difpenfationem fu-

das &componendas: nam; utiipfemet Petrus fuper

per bannis.

(

hac. continuatione interrogatus die 27. Martii dixit

149. Nu

llum vero cafum allegat, quo fine fpe lu-

criaut livore vin

di&z aut (imili motivo, fed mera

l]

jn fuüo Refponfo, tunc temporis ipfi difhcile non

erat aliquam congregationem & refolutionem fingere,

malefaciendi libidine fimile quid attentaverit.

156. Quod vero Articulis 20. & 49. Refponfi ul-

cim tantum effet profecutio ejufdem materie ,. C9 jam

formam illas componendi fciret memoriter.

terioris fufpicatur, quafi Petrus ab aliquo condu&us

37. Et revera in hac ficta congregatione & refo-

fit ad Reum fallendum, plane ridiculum eft, prz.

&

fi

Jutione unice agitur de negotio Domini vander

fertim ubi a&ionis tam infamis, articulo quinquaga-

"Vloet contra D. Rayrsaeckers, de quo & in przce-

fimo & fequentibus, duos Presbyteros infimulat,

f

dentibus litteris, ac nominatur in Epiftola de 5. Fe-

quos probitas eorum publibe nota a temerariis illis

bruarii füb fignatura Z. B. V. E. ad Paftorem S. Ca-

fufpicionibus fufficienter purgat, nimirum Domi-

dn

num Canonicum Vivien, & Dominum Jacobum

nii

tharinz - Bruxellis, -inventarizata füb litt. LL. Item

de falutando Excellentiffimo D. van den Berghe ex

TEF

Veþlliel. |

Hollandia reduce, de cujus in confpiratores praten-

1jI.

(n

CONTRA ParnaEM BreRnNanR», Degsmawr.

517

1$r. Uti & fola confideratio quod Tourteau jam

primarium AuGorem; tamen fiomniafimul coniun-

poenitens & clementiam Magnificentie Veítrz im-

ganter, non eft dubium quin ex illis adverfus Reu:

plorans, eos indubie nominaret, fi ab ipfis in la-

probatio fufficiens exurgat.

queum hunc induc&tus fuiffet.

168. In tantum ut de his fimul jun&tis eque con-

152. Deinde didi Presbyteri produ&ti in fua re-

cludi queatj contra Reum tanquam fi&orum in(tru-

collectione decima octava Junii 1707. & fuper ea re

mentorum primarium Architectum; quam ex pluri-

interrogati, ambo fe fuper ipía expurgarunt.

bus ju&is indiciis contra Titium ut Audorem oxdis

153. Denique duo illi di&um Tourteau nunquam

concludendum cenfüit Quintilianus ( relatus a Mat-

induxiffent ad pejerandum contra Dominum van Ef-

thzo decriminibus, in verbis citatisin Proemio hu-

pen illis amicitlimum, fed potius contra Reum, fi

jus Conclulionis finalis articulo 35.) concludi, in-

.

hunc per di&um Petrum perdere voluitfent.

quam, ejus exemplo potelt: Hic quidem fiugula ar-

154. Unde huic coimento íuo ipífe Reus non

gumenta inferiora funt; umiverja tamen ficlionis Au-

multum fidere videtur, quippe qui nullum, ne vel

éforem Reum ENVIDENTER defignant.

minimum quidem ejus fundamentum alleget.

155. Quid commodi ex fücceffu harum fidionum

AGSASP U LoS ESC UAN-D U M.

fperaverit Reus, facile videbit Magnificentia Veftra,

fi attendere dignetur , quantum odii recenter con-

Reus oflenditur Auclor primariur Epiflolee de decima

cepiffet Reus in przcipuos fui Ordinis Patres, qui

Januarii ad. Dominum van den Neffe Paflorem

in hanc fcenam producuntur, ex deftructione ele-

Sancic Catharincg Bruxellis, &5 Formu-

gantiffimi füi horti, & fübverfione fuüz familie; &

larii eidem acclufi.

quos tanqunam maximos fuos in Ordine adverfàrios

ubique deícribebat, & perfequebatur.

169.

Hzc eft Epiftola, qus primam totius hujus

156. Notum quoque ett iphus Rei vetus odium

horrendz tragcediz fcenam conficit, continens im-*

in Clariffimum Dominum van Efpen, ob evulgatos

piam plurimorum Ecclefiafticorum, tam Academi-

ab hoc Do&ore libellos adverfus peculia Monacho-

corum, quam exterorum, Secularium & Rexsula-

e

rum.

rium (

quorum nomina in ea exprimuntur) contra

157. Scitur per quot libellos & thefes, fcomma-

Statum & Religionem confpirationem.

w

tibus & conviciis referta, una cum Amico fuo Petro

170. Horrendum.in(üper Formularium eidem ac- -

Clenaerts,. dictum Clariffimum impetierit.

cluíüm, ab omnibüus ibidem nominatis fignindum.

158. Ab eo autem tempore animum plane aver-

171. Epiftolam hanc fub fida fignatura Claritlimi

(üm a di&o Clariffimo Domino habere vifus eft:

Domini van Eípen, quatuor Litteris initialibus no-

1

ufque adeo ut ad ei invidiam conflandam , ipfum li-

minis ejus expreflis, effe confictam, exultronea Pe-

cet profeffione Jurifperitus (it,, cum 'Theologis illis,

.

tri Nicolai Tourteau confeffione conftat; eamque

ui vago Janfeniftarum & Rigorittarum nomine tra-

a íe confcriptam fub falfa & fabricata fignatura didti

d

ucuntur, conjunxerit, uti patet ex (upra citato li-

Clariflimi ipfe fatetur: unde de hac re nuila quzftio.

bro cui titulus Comrmmonaitorium ad orthodoxos , quem

172. Supereft tantum ut oftendatur, quod Reus

hujus fi&ionis coníciusfuerit, quod dictum Petrum

X

pro füo agnovit Reus, & hicin judicio contignavit

A&or.

Nicolaum Tourteau ad fabricandam hanc Epifto-

e

159. Quin &ipfum in ipfiuslibrititulo, tanquam

iam & Formularium eidem acclufüm cum adultera-

de do&rina heterodoxa füfpe&um, una cum tribus

tione fignatura pradicti Clariflimi impenderit, ma-

0

'Theologis, Hugenio, Henneb

i

ellio, & yOp&ratio-,

teriamqueeidem (übminiftraverit; ac proinde prima-

orthodoxis denuntiat.

rius bujus fictionis Au&or fi habendus.

M

16o. Deinde in Imagine Commonitorio praefixa,

173. Inprimis f1 materia hujus Epiftolz & adjun-

$

fingit, didum Clariffimum una cum przdicis Theo-

&i Formularii confideretur, nequaquam obícurum

logis a Belgio perfonato denuntiari Ecclefiz, tan-

erit Magnificentie Veftrze, quod argumentum pri-

l

quam qui privatis monitis corrigi non poffint, extre-

mo capite ex parte materiz deductum, huic Epifto-

u

mo proinde remedio, dic Ecclefie , competcendi.

lr & Formulario applicari poffit; concludatque,

d

1651. Odium hoc in Clariffimum Dominum van

Reum potius quam dictum Petrum, eífe Epiftolz &

[

Efpen indubie non parum creícebat, cum Reus Do-

Formularii Primarium Au&torem; utpote cujus ma-

minum van Efpen in deítru&ione horti aliifque, cre-

teria captum Petri longe excedat

) & contra cum

4

deret przedidtis Ordinis füi Patribus favore & confi-

Rei profeffione omnino conveniat.

]io affiftere.

174. Similiter argamentum a Períonis in hac tra-

20

162. Atque hinc Vir ifte Clariffimus in hac fcena

goedia comparentibus defumptum, hanc Epiitolam

l

tanquam omnium fictarum Congregationum & Re-

& Formularium Reo ut primario Auctori adícribenda

)0

folutionum Coryphzus & Przfes depingitur, om-

efle, convincere perípiciet Magnificentia Veftra,

u

nium ficdtarum Litterarum ÁAuc&tor & fignator.

fi ad Perfonas in Epiftola nominatas attendere dig-

165. His pofitis, Reus ex fua nefandaactione du-

netur.

n

plex commodum fíperabat, deledabile, ut vocant,

175. Denique argumentum petitum ex iis z

& utile.

"

jam pridem contra fuos adverfarios confinxit in fuo

yet

i«

164. Dele&abile.fcilicet ex vindida: nam natura

Commonitorio ad Orthodoxos, ipfuüm & hujus E-

corrupta magnum invenit, licet miferum, in ultione

piftolz & Formularii Auctorem probat.

du

folatium: unde illud Poetz:

176. Ita ut vel illa fola fimul juncta, plene con-

pr—

—

ITZIB.S'

a

Tamen €S9 fumpfiffe mere

cludant, Reum efle primarium hujus Epiftolz Au-

Letabor penas, animumque expleffe juvatit.

&orem & Sugsgeftorem.

Hll

164. Quod nonraro vel eo ufque procedit, utad

177. Atfi confiderentur, quz circa hanc Epifto-

eam confequendam homines patrimonia fzpe amplif-

Qu$

lam contigerunt, quzque tum ex propria ipfius Rei

a

fima impendant & prodigant.

confeffione, tum ex tefítium omni exceptione majo-

166. Utile vero ex eo, quod illis exauctoratis,

ag

rum depofitione habentur, fenfas communis expers

^

facilior foretilli per Superiores majores reftitutio, &

fit oportet, qui non videat, Reum fuiffe hujus ti

L

L

u-

ulafu

amotis ac in malam rem abaáis moleftis fibi homi-

Ts

tix Epiftole & Formularii eidem acclui primarium

:

:

nibus, fpes foret, ut partis opibus fecure frui lice-

Aucdorem.

jini-

ret.

»uffl

178. Et quidem fi dumtaxat expehdimtur modus

167. Hac argumenta & indicia, tametfíi forfan

& tempus , alizque circumftantiz quibus delatio hu-

fingulanonevincant, Reum efié totius hujus fabulz

Reum

jus Epiftolz per Petrum Toqrteau ad ipíum

de-

-l.

CowcrLUsi0 FINALIS

g;xS

deferibitur; & quid circa Epiftolam ad fe delatam

adiviffe Minoi'i:tmn Confeffarium fuum , & exordina-

tioke hujus, cifca quintàm vefpertinam ejufdem diei

ezerit Reus, manifeftum imprimis erit omni homi-

C

ni

fenfto, Reum fuifle fidionis confcium; & im-

tuliffe ad Reum ipíam Epiftolam.

192. Videre poterat Reus moraliter impoffibile

offibile effe, ut Reus potuerit Ponà fide credere,

hanc Epiftolam effe fcriptam a D. van Efpen; vera

effe, ut tantillo fpatio a fcripta, claufa, & miífa E-

pittola àd Poftam, Petrus potuiff t banc Epiftolam

que

effe qux Reus dicit (ibi a Petro relata.

179. Imprimis deponit.

Petrus Tourteau die quintà

apud Curforem intercepiffes eaque intercepta accet-

fifle Confeffarium iuum Minoritam, &quod amp'ius

Martii (quando omnia adhuc deponebat, prout in-

ter ipfüm & Reum convenerat)

fe Epiftolam hanc

eít, ei ómnia, quz hoc negotium tanti momenti

fpeQabant, expofuilfe, & Confeffarium ea omn:a,

fcripfiffe in Bibliotheca Clariffimi Domini van Efpen

inter horam tertiamn C9' quartam promeridianamt. ,

prout res hzc éxigebat, mature examinafle , ante-

quam ipfum mitteret ad Reum.

180. Ulterius in A&ta de vigefima feptima Januá-

rii ( confecta per Notarium van Dormael

in quarte-

193, Nonne Reus, fi fi&ionis & complex non fuif-

quin & per

ffet, mox Petrum interrogaffet, quare Confffarius

rio ipfiusRei, & per ipfum confignata;

ipfüm compofi

tà, ut infra Capite 4. oftende

tur) te-

ipfe Epiftolam non aperuiffet, & contenta exami-

viderit dicfum Clariffr-

naffet; & quomodo hzc omniatam exiguo tempore

ftatur dicdtus Petrus , quod

muim faa mana fignantem quatwor majuf[culis,

pofl fin-

peragi potuiffent!

194. Si intellexerat Reus ex Petro, fe miffum ex

gulas ponendo pun

C

um C9 dictas. Litteras clauden-

qem,

I)

y mitteniem a

d Poflain per famulum füum.

ordinatione fui-Confeffarii; ergo dubitare non pote-

raty fi verum diceret Petrus, negotium ipíe Con-

181. Dix

it pricterea didtus Petrus ipfi Reo, quod

feflario notum efífe.

eam Epitolam ad ipfum ferret éx ordinatione fui Cor-

19;. Quid igitur naturalius magifque obvium,

feffarii ad denuntiandum , uti fatetur Reus àd articu-

lum undecimum Interrogatoriorum.

quam ut Reus, fi veritatem negotii fcire »voluiffet,

182. Credibile non eft, quo

d Reus adeo aftutus,

petivitfet a Petro, ut liceret fibi cum ipífo Confet-

hic falitatem non fuitfet dete&urus, ni(i ipfe fidtio-

fario de hoc tanti momenti negotio agere, & om-

nia ferio difcutere?

nis'& falfitatis confcius fuiffet.

;)deci-

* 183. Inprimis, nonne fufpedum erat,

quod Cla-

196. Dicit quidem Reus ad articulum du

merum fcribamn

mum Interrogatoriorum, hunc Confeflàrium, prout

riffimus ille Süvenem conjugatum ,

Petrus ífaltem nominabat, fuiffe Patrem van Kanii,

qui pro paue lucrando ibat de don

10 in

domum ad fcri-

quem non audebat ad je vocare ;

bendum copias (ut eum defcribit Reus articulo quà-

|

drage(imo f

ecundo Refpon(ionis ad Libellum Grava-

197. Sed frivola excufatio! nunquid fufficientit-

1

Epiftolam tànti

fima ratio evocandi aut faltem accede

nci

hunc Pa-

qminum) impendiffet ad fcribendam

trem Confe(farium, erat, quod ipíe Petrum cum

momenti ad Dominum Pa(torem Sanéte Catharinz

Epittola tàam horrenda tantique momenti ad Reum

ä

fibi familiariffimum & amiciflimum *

H

Clariffimo D. vàü

miüffet? ut collatis confiliis, rei veritatem inquire-

184. Poterante Reo inci

aere ,

"r

&is confpiratori-

rent, & quid in hoc negotio

«

o

endum effet, deli-

Efpen, cxterifque omnibus ei lun

berarent?

E

bus etiam fai Ordinis Patribus, ign

otum effe, quod

hic Petrus jam a pluribus menfibus ipti effet familia-

198. Nec dubitare poterat Reus, fe h

uic Co'n-

feffario notum, quandoquidem alioquin ad ipfum

ris, & pro Amanuen(i impenderetur!

185. Qua ergo fpecie cre

dere poterat, hunc ia

mifturus non fuiflet Petrum, prztertim in tanti mo-

«

ment! negotio.

0t

tanti momenti Litte

ris fcribendis a Domino van Et-

199, Imo quod Confeffarius Minorita Petrum ad

pen fuife adhibitum "

didum Clariffimum

Reum potius, quam ad Lectores fui Ordinis mifit-

186. Nonhe fciebat Reus,

am, nernine conício,

fet, fatpedum debuerat facere negotium ipfi Reo,

ls

poffe per f& fimilem Epiftol

fi nefeicbat fe huic Confeffario fpecialiter notum.

d

fcribere? Autíialium impendere volebat, potius

füum famulum, aut aliqu

em ex pratenfis confpira-

200, Sed Reo veritatem non quzrenti fidionif-

di

152

li.

que conício, hao fcilicet non incidebant.

toribus fibi notis & familiaribus rogaturum fui

187. Si forfan (üb alieno chara&tere latere voluit-

201. Nec tantum Epiftolam, tametíi Juvenis at-

if

fereret eam apud Gurforem interceptam, recepit;

Vi

fetin cafum interceptionis, an eam tunc fcribendam

CY

commififfet Scribae publico, cujus char

ac

ter notus

íed infüper aperuüit, legit, copiaíque authenticas

f

fieri juffit.-

de

erat paffim omnibus; düt eam tunc quatuor fui no-

minis litteris facile dignofcendis, fignaffet?

202. Et hzc quidem ex fide tantum illius Petri,

cujus etiam mendacia in hac eadem materia de Con-

188. Proterea dicit Reus ad Articulum 8. [nter-

D

ybgat. Petrum hanc Epittolam fibi attuliffe eadem

gregationibus & confpiratione

: Janfeniftarum ipfo

uintam: &cum

Reo probata fuerant.

die decita Januarii inter quartam C7'q

263. Retulerat enim

Petrus, (ï Reó credimus ad

Cor

Petrus dixerit, eam fe inter tertiam

..*

quartam 1ub

Q

articulum 29. Interrogat., quod circa 17. Octobris

di&amine diái Clariffimi icripfiffe , ac vidiiffe, quod

eam claufàám Clariffimus mitteret. ad Poflam per fa-

1706. habita fuiffet pretenforum Janfeniftarum Con-

fho

vregatio, cui prefediffet Clariffimus Dominus van

mulum fuum; intelligere debebat Reus, quod Petrus

pui

hanc Epiftolam debuiü'etün*ripuifiä apüd Poftam àve

Éfpen, & interfuiffent DD. Melir, Sullivane, alii-

&j

.

ue.

.

Curíorem.

E

189. Si fidionis conícius non fuiffet Reus: non-

204. Retulerat id Reus fuüb idem tempus in Con-

&f

gregatione Facultatis, ubi prefens Eximius Domi-

ne mox Petrum interroga(fet füper modo intercep-

1]

tionis, & qua auctoritate ipfe Epiftolam ad Curfo-

nus Renardi repofuit, non potuifle haberi fimiles

Düty

Congregationes: quia eo tempore didtus Clariffimus

rem allatam intercepiffet ; negantem autem fufpe-

fuiffet Bruxellis, & Dominus Melis jam a fex fep-

Dy

&um habuiffet ?

Wt

i dictis Rel credere ve-

timanis jaceret lecto atfixusex podagra, uti conítat

190. Addiderat Petrus (

TU

limüs) fe ex ordinatione fui Confeffarii Epiftolam ad

ex depofitione Dominorum Renardi, Martin, &

lum

Parmentier de 23. Maji, ut latius oftendet Ad&or

Reum ferre, eumque Confetfarium effe Minoritam

ti,.

dixerat.

Capite $. ubi oftenditur, Reum ab initio hujus ne-

^

gotii ufque ad finem femper fuifle in mala fide, five

191. IgiturafcriptaEpiftolainter tertiam C9' quar-

&

fet,

tam in Bibliotheca Clariffimi Domini van Efpen

23

conícium fuifie fidionis Epiftolarum & inftrumen-

1ffe

[J 7

itten-

torum.

poft quam viderat Clariffimum claudentem &

Culo

tem ad Poflem per famulum fuum, debuerat Petrus

20;$. Nunc videat Magnificentia Veítra, quo fün-

ent

d-

CONTRA PATREM BERNARD, DssmAN'r.*

$19

damefito nixus fit Reus ad aperiendam Epiftolam

.220. Quin & articulo decimo

hanc a

1

tertio Interrogatus,

k

oud Curforem, ut Petrus afferuiffe dicitur,

Quare Joco quod remiferit Epiflo

la

n diétam ad Curfo-

furreptam.

rem, nonmifit ad Magnificum Do

206. lllud defcripfit in fuo Scriqpto; cui titalus:

minum Recferem, ut

auttor hujus facinoris propriama

nuconv

inceretur,pu-

Vera C [incera Relatio, quod dictavit in comparitio-

niretur cum omnibus fuis complicibus,

ne die14. Martii, & in Refponfo ad Articulum un-

C9' Congregatio-

nes C9' Confpirationes tales dilfiparen

tür? Refpondit:

decimum Interrogatoriorum.

Quod iti retanti momentijudica

-

verit premittenda con-

- 207. Interrogatus, Quormodo alienam Eyiflolam

5

filia. cum pradiclis de flritla

Facultate,

aufus f

que Confilia

uerit aperire C9' legere? Refpondet: Ex fuper-

ULO

J

(a) duraverunt ad vigefunam tertiam 3.

44

Dudrit 1707.

infcriptione,

ebat effe charatterem ipfius Tourteau

221. Si verum hic dicetet Reus,

& his Dominis

junioris, qui referebat contineri horrenda a fe fcripta

fincere *otum negotitim ex

pofuiffet, unaque indi.

r1

C3' ab alio fubfignata, quod ferret eam ex ordinatione

catflet, Petrum Tourteau ha

)

us Epiftolz Scriptorem

*

fui Confeffarii pro denuntiatione: argumentabatur ;

& Bajulum, nec non quod h

uj

fiEpiftola fit fiéla, tota pertinet ad Tourteau, €9' de

fidei unice inniteretur horrenda

us tam infignis Bajuli

hzc Confpiratio cone

ejus licentia pote[l aperiri: fi fit fatta vel vera, con-

tra Statum & Religionem, de

quain Epiftola & For.

tinet horrendum fcelus, in quo Tourteau equ

iv i

;;CJ-!)

eft

mulario adjuncto; aliaque falte

m

complex tanquam Sceriptor;

C e

G a

appareret in Reo ad

o cafu fcelus ulterius

detegendam hujus Epiftole fi

nceritatem facta dili-

poterit examinari. Heoc argumento fe permotum

gentia & finceritas;

e(fe, ait, ad aperiendam Epiítoiam.

vincetur.

fed nihil minus feciffe mox COf«

208. Horrendum faneargumentum! quo via fter-

222. Interim hic confiderare dignetur

Magnifi-

nitur ad omnem fidem & fecuritatem Rei Curforiz

centia Veftra, ipfüum Reum fateri

adimendam, & Litterarum commerc

; quod in re tàn-

dum!

ium fubvertg'n-

ti momenti judicaverit,

quod folus procedere non

deberet: atquehinc videt

209. Si enim liceat Litteras etiam apud Curforem

tionem Epiftole ejufq

ue ufum

, nec folum ipfüm ad aper-

proceffürnm furffe,

interceptas aperire, eo quod juvenis aliquis, cujus

nifi fciviflet eam effe

à

fi&am &

fi&ionis ipfe fuiffet

etiam fides pluribus ex circumftantiis vacillat, affe-

complex.

rat, eas horrendum

Litterz erunt fecurz?

fcelus contineres que tandem

223. Sed uti przcedentia omnia

per eum facdta

fuere, ita quoque quz hic de adhibit

isin confilium

;216.. Ad hzc ponatur, revera Reum fundate fuf-

di&is Dominis narrat falfa & fià

a (unt,

picatum fuiffe, quod fcelus horrendum in hac Epifto-

224. Tantum enim abeít, ut fecer

it,

quz fe fe-

la contineretur; an ipfi licebat propria & privata au-

ciffe hic afferit, ícilicet, u

t di&is Do

Goritate, pretextu fceleris detegendi, Epiftolam

minis, aut

ulli de Facultate, Epiítol

am ipfam dze decima

Janua-

alienam apud Curforem publicum intercept

am » ape-

rii oftenderit, ipfisque t

otum n

egotium fincere ad

nre

inquirendam veritatem aparuerit

211. Hzc non ad privatas, fed ad publicaä & al;

; Ut omnes fimul in

corpore, & finguli. fep.ratim

fi

u

juramento decla-

tiores Poteftates pertinere fciebat, aut fcire faltem

raverint, nunquam fe de hac Epift

debebat indubie Reus, publicus & Regius Politices

0la audivitfe ante

Profetfor.

?

P

vigefimam tertiam Januarii, quo

die ejus copia Do-

minis de ftricta Facultate iz corpo

r

212. Ipfius ergo erat, Epiftolam hanc, ut minus

Daminum Daelman exhibita füit:

? COngrepatis per

"E - — D

ad Magnificum Dominum Re&orem deferre, qui

quam copiam ip-

fe Dominus Daelman nec tunca Re

0, fed a Domino:

omnibus examinatis judicaffet, quid in re tanti mo-

Licentiato Opftraet acceperat.

menti fuiffet azendum.

r

:

225. Interrogati enim die 25, &

24. Maji arti-

213. Aut faltem eam debebat, antequam aperi-

culo tertio, an Eximius Pater Defira

nt 10n oflende-

»

retar], communicare Sacre Facultati: quandoqui-

rit undecimq Januarii 1707. Epiftola

dem ad ipfüm delata effet tan

quam Zice- Decanum

decima ad Dóminum van den N.

"m famofam de

dicte Facultatis.

effe Paftorem Santdge

f

Catharince Bruxellis,

aut (altem copiam authenticam?

214. Noverat enim Reus, & ipfemet fatetur, uti

Refpondit imprimis E

ximius D

l

infra notabitur, quod quando aliquid denuntiatur

Oominus Parmentier,

quod nunquam viderit originale

m Epiflolam de d»cima

b

V/ice-Decano, aut 7Meinbro Facultatis, ille non pof-

Januarii V7o7. antequam ?am

viderit in manibus Do-

4$

fit idproprio artetradare, fed corj

mini van Efpen circa. initium jv

de Facultate,

unciim cum aliis

lartiis quantum autem

ad. copiam authenticam dicit ,

quod tiunquam eam vide.

[h

21$. At nihil eorum fecit Reus; fed :

propria &

rit nifi vige[ima tertia 3anu

ari

j

privata au&toritate aperuit. -

hora undetiina dum

Eximius Dominus Dacanus (q

u

1 tuncin Merito erat:

T

216. Evidens argumentum, ipíüm fi&ionis fuiffe

Dominus Daelman) exhibuit eam

conícium; predidaque omnia per Reum fuiffe ex-

Facultati fibi tradi-

cogitata, & Petro fuggefta ad tegendam fidionem.

tama Domino Opflraet, C9' quod

nunguam audiverit

d

de illa vel de illo negotio lo

qui , nifi pridie vefperi, dum

*

[i$

217. Stultus fit, qui credat, Reum in re tanti

Eximius Dominus Mart

n

momenti, qualis eft apertio Epiftolz alienz apud

talem copiam in manibu

im inmenfa dixit, fe vid

iffe

£ Eximii Domini Decani.

an

publicum Curforem interceptz, fic voluiffe propria

226. Et die vigefima

quarta Maji füper eodemar-

.

lii

& privata auctoritate agere, nemine etiam de ipía

ticulo interrogatus Dom

inus Pauwe

Facultate confulto, niíii

&i Petri ref;

Is Plebanus San-

píé omnium fuiffet Conícius

ondit, fe nihi] de illir f

dre.

J

& fiGionis fociüus.

227. Eodem die fuper di&o articulo

interroeati

218. Reponet Reus, fi fictionis & falfificatz fig-

DoG&ores Damen & Daelman,

u

naturz conícius fuifet, non contuliffet confilia cum

refponderunt fimpli-

il2

citer negative.

fus

Do&oribus Daemen , Parmentier, & Domino Ple-

228. Item interrogati fü

bano Pauwels, quibus íüb fecreto hanc Epiítolam

per quinto articulo, qui

&

erat, Zn dictus Pater Defira

at cum Deponente velcum

procapiendo confilio o&endiffe fe refponditad Articu-

aliis iniverit confilia,

an Ep

e

iflola de decima 3a

nuarii

(uit

lum 5. Interrogatoriorum, idque diezzdecima Janu-

communicanda e[fet Magn

i

tii, fivepo(tridie, quam eam tulerat Petrus Tourteau:

to Domino Rettori, 69* an

dv

ha confilia duraverint u

ne

219. Cum enim articulo quarto Reus refpondit-

ejudem menfis ?

fque ad vz'gefimam Iertiam

fet, fe Epiftolam eadem die decima Januarii often-

29. Àd hunc articulum re

(ne

diffe Domino Ádvocato Schoubroeck, deinde arti-

fpondit predictus Do-

en

minus Plebanus, fe fuiffe v

ocatum per Eximium Do-

culo quinto refpondit,

Iniaum Parmentier fecunda

Februarii,

derit di&tis Dominis.

quod die fequenti eam qften-

C? ame ex par-

fun

te Defirant aihil de illa Ep

iflola audiv

ilje, nec de om-

t

&

nibus

L

820

CoNCLUsIO FINALIS.

L]

Eximius Pater cum Stri&la Facultate mifit regari di-

nibur aliie mezotlie eirta hane Epiftolam , €9 confe-

quenter nulla confilia defuper cu:'n Eximio Patre De-

&um Licentiatum , ut curaret reproduci Originale cum

Jirant hatuiffe ante fecundam Februarii.

promiffione detegendi Scriptorem ad convincendam

dem 1

!

fictionem vel factionem.

.230. Super eo

interrogati Domini Doctores

Damen, Daelman. & Parmentier refponderunt, fe

242. Dignetur hic a

dvertere Magnificentia vePtra,

nulla confilia dediffe, imo nec ante vige(imam ter-

quod Reus fciret, Copiam hanc per Licentiatum

tiam Januarii quidquam de Epittola fcivitfe.

Op(traet traditam Domino Daelmaa, & per hunc

231. Ulterius interrogatus articulo feptimo Do-

exhibitam Stri&de Facultati, miffam fuifle Bruxellis

minus Plebanus, 4 diéttur Pater Defirant adhibue-

a Clariffimo Domino van Efpen ad Canonicum Vi-

iu*

rit confilium Domini Deponentis, vel alicujus alter

vien, qui eam communicaverat Domino Licentiato,

ad detegendam veritatem hujus famofi negotii , Cc9

Opftraet, uti narrat Reus in ulteriori Refponfione

articulis 141. & 338.

quale coufilium fuerit ei Jugzeftum? Refpondit, fe qui-

dem ibidem aliqua audivi]Je circa diétam Epiftolam C5'

243. Quis, nififi&ionis confcius, hinc non con-

famofum negotium , fed nulla dediffe confilia , nifi for-

clu(iffet, aut faltem non dubitaffet, hanc Epiftolam

[itan hoc vocetur confilium, qued Depouens dixerit,

fub fignatura di&ti Clariffimi fuiffe confidam?

quod Pater Defirant melius fe informaret, C9' quod

244. Nonne omni homini fentato evidens erat,

quod, fi Clariffimus fuiffet Auctor hujus Epiftolz,

Deponenti omnia viderentur conficta.

dem articulo Eximïüs

tam horrendam contra Statum & Religionem con-

.232. Interrogatus füper eo

Dominus Parmentier reipondit; fe non meminij]e ul-

fpirationem continentis, copiam illius nullo modo

lius dati vel vetiticonftli.

miffurus fuiffet nec evulgari permiffurus, palam pro-

233. Similiter interrogati Eximii Domirii Damen

clamando, íe negotium tam horrendum cum aliis

& Daelman, refponderunt, fe aullum confilium dedifJe.

fuis Confoederatis ibidem nominatis tractare ?

24s. Numquid dictum Clariffimum , item Licen-

234. Et quid plura? hi aliique de ftricta Facultate

Theologica Do&ores in Ada de vigefima Maii per

tiatum Opftraet, & Canonicum Vivien, qui & in-

ter praetenfos conípiratores numerabantur, opor-

ipfos in judicio confignata & recognita declararunt,

tuiffet effe infanz mentis, fi negotium , quod fe-

ftfe hujus Epiftole nullam notitam habuiffe unquam

ante diem vigefimam fecundam Januari.

cretiffime & maxime clancularie tra&tandum erat, fua

fponte, nemine urgente, aut de eo loquente, pu-

235.. Ad calcem hujus A&z adjecta eft declaratio

Domini Plebani, quod ante vigefimam fecundam lap-

blice divulgaffent, idque prztenforum confpirato-

fi. Janua

rii nullam ante memorate Epi[lole notitiam

rum, interquos &ipfierant, propriis nominibus ex-

re1iis :*

hatuerit,

quodque inifto famofo negotio nullam unquam

partem habuerit , aut in ipfius proce[fu ullum unguam

246. At Reus totius fi&ionis non tantum Com-

confilium dederit.

plex, fed & primarius Au&tor, hzc nihilifecit, tan-

bi non conftans,

tum intentus, quomodo fidioni fuz aliquam verita-

236. Et ipe Reus in mendaciis fi

articulo 399. Refponfionis ulterioris, fatetur, quod

tis umbram affingeret, aut faltem fic omnia adorna-

ex parte fua nihil revelatum fuerit ne quidem Eximiis

ret, ne fi&tio detegeretur, donec finem intentum per

eam affecutus effet.

Dominis Damen, Daelman C9' Plebano C9 alüis uf-

qu

e ad prafatam vigefimam tertiam "januarii.

247. Ut ergo ulterius appareat, quod Reus nego-

tium hoc ne quidem amicis illis aut aliis de Faculta-

-

237. Quin ipfe in fuo Provifionali intendit, po-

te communicaverit ad inquirendam veritatem, im-

nit articulo octuagefimo feptimo hoc Interrogato-

rium amicis fuis (quos nominatim expreffit articulo

primis fatetur Reus, dictam copiam Epiftole per

fcilicet Dominos Damen,

Dominum Daelman, qui eam acceperat a Domino

o&uage(imo feeundo ,

Daelman , Parmentier ,

& Licentiatum Pauwels)

Opftraet, exhibitam fuiffe Strictae Facultati vigefima

od Eximius Pater nullis ex pravfatis nominatis ami-

tertia Januarii, di&amque Facultatem íe cupidiffi-

qu

die decima janua-

mam oftendiffe videndi originale hujus Epiftolz, imo

€if

quidquam de famofa Epi[tola de

rii detexerit, antequam illius copia

:

fuifet exhibita per

ipfüm cum Strica Facultate (pius per fuum Bedel-

Licentiatum Opf[iraet.

lum egiffe cum di&o Licentiato Opftraet, quin &

cut Clariffimo Domino van Efpen, eofque etiam

238. Hinc perfpe&um eft Magnificentiz Veftrz,

g

uanta impudentia Reus mentiatur, dum dicit, quod

importune ufiffe ad habendum erigipale.

dieu

ndecima Sjanuarii Epiftolam famofàm de decima

248. Reus omnibus hifce Facultatis Refolutioni-

Janu

arii communicaverit Dominis Parmentier, Da-

bus affiftens, quin & primarius Refolutionum Au-

men

& Plebano, aut aliis de Facultate Theologica,

&or, fciebat, Dodores Stri&tz Facultatis unice op-

tare & expetere dicti Originalis infpedio»em, ut eo

q

uodque cum diáis Dominis aut aliis de Facultate

* heo

logica con(ilia ceperit, & hec duraverint ufque

infpe&o, poffentex Charadere deprehendereScrip-

ad vigefimam tertiam Januari;.

torem, & perhunc, ipfum verum Audorem, ut &

hoc pa&o hi Do&ores omnem a fe hujus fictionis

239. Quod ergo Epiftolam hanc originalem non

miferitad Magnificum Dominum Redtorem, at /4u-

fufpicionem amolirentur.

&lor hujus Epi[lolee propria manuconvinceretur , non

249. Hic jam elucet vafrities, ne dicam horren-

da nequitia ipfius Rei.

fuit, quod

in retanti momentijudicaverit pramitten-

da confilia cum predi€tis de St

ritfa Facultate, ut fin-

250. Viderat ipfe decima Januarii Epiftolam hanc

originalem manu Junioris Tourteau fcriptam, eam-

git Reus ad articulum decimum tertium Interroga-

torierum; fed vera ratio erat, quiamerito verebatur,

que apud fe in diem fequentem retinuerat, ac plu-

ne per Magnific

um Dominum Re&orem, detecto

res copias authenticas fieri jufferat; & non tantum

characterem, fed & Scriptorem nofcebat, ut patet

Scriptore, facile ipíà fidtio detegeretur,

ac una ipfe

primarius fictionis Audtor.

ex ipfius propria confeffione ad articulos 2. & fequen-

240. Malebat ea Altioribus P

bteüatibus clancu-

tes ufque ad 11. Interrogatoriorum.

lum communicare nullo adhibito confilios quia has

251. Interrogatus enim art. 3. Zn agnofrat Epi-

contra pretenfos Confpiratores;& Janfeniftas nove-

ftolam de 1o. Sanuarii 1707. feriptum ad Eruditiffi-

rat magis preventas; & confequenter facilius hifce

mum D. van den Neffe jam in originali ipfi exhibitam

fidis initrumentis (ine magno examine fidem ab ipfis

€9 fignatam Z. B. V. E.? Refpondit effe illam quam

habitum iri in perniciem fuüorum Adverfariorum.

Peirus Tourteau ad Interrogatumtulevat.

241. Dicit autem Reus: Confilia hec duraffe ufque

252. Et art. 4. dicit, quod Tourteau eam fibi

attulerit eadem die 1o. Januarii: quodque ftatim juf-

ad vigefimam tertiam Januarii, quando (ait) Domi

nus Lxentiatus Oyp[lraet exhibuit coptam , C9' flatim

ferit ejufdem fieri copiam per dictum Tourteau; at-

que

LT

AE

CoxTRA PaTREM BERNARD. ' DrsmaNT,

$21

que eodem die Epi&o!am oftenderit D, Schoubroeck,

ergo noverat Reus Senior Facultatis , omnia fibi

ut coptam autbenticaret.

in ea qualitate.allata, deferenda effe ad Decanum,

, 2$3.. Et art, 5 dixit,

quod die f[equenti eodem sodo

tamquam Caput Facultatis, a quo dein negotium

offenderit Notario van Dorimáel ad eosdem fines prout

Facultati foret proponendum ; idque füb juramen-

aute Domino Schoubroeck,

to faciendum intra menfem, ut patet per extractum

254. Et/rticulo 11. diferte fatetur, quod quando

ex Statutis S, Facultatis per Reum exhibitum vel con-

fib

i allata fuit Epiftola, ex füperfcriptione noviffet e[fe

fignatum.

cbaratferem S'unioris "Tourteau.

266. Et tamen conílat, Eximio Patri T'Seraerts

25;. Hac ergo omnia noverat Reus, & tamen

tunc temporis Decano & Lovanii exiftenri nihil un-

quafi omnium nefcium fe gerebat, nihil eorum Facul-

quam a Reo de hoc negotio fuiffe communicarum, uti

tati aperiens,

pater ex depofitione diécti Eximii Patris de

vigelima

256. Imo deponit Eximius Dominus Daelman ad

fecunda [unii 1707.

Articulam quartam, die vigefima quarta Maji fibi

267. Interrogatus enim, 47 iz qualitate Dgcawt

propofitrum, quod Eximius Pater Defirant vila copia

aliquaudo fuerit vocatus ad Exitnium Patvem Defivant

22 Pacultate die vig

»

fa. tertía Januarii, ue quidem

ad videudum $? examinandum famofuta uegotium cum

12 gcuevali aliquid dixerit.

aliis Dominis , ' refpondit, zegative, uec folus , uec

'inrer-

cum alis.

257. Super hoc agendi modo ipíe Reus

rogatus Articulo decimo quarto, quomodo cura-

268. Et productus per Reum die vigefima Julii res-

verit fieri. per Facul

tatem (nimirum ut rogaretur

pondit ad Zrticulum 105. quod im Januario circa fi-

Licentiatus Opftraet ,

ut curarer reproduci origi

gem po[l examen . alicujus. Licentiaundi viderit copiam

nale) cum decima Januarii conftiterit Interogato

Epiflole de décima Januarii v7o7. apud Patrem Defi-

di&am Epiffolam fuilfe confeviptam smamu. Shunioris

vant exiffentem in Fucultate Sacra , &? ibidem profere-

T'ourteau C? inde babere plures copias ? — Refpondit,

batuv ;. Deponentem autetm ab illa vice babuiff? vem fus-

quod Eximmuus Pater. bauc vem moluerit tra&lave siar-

pectam, aste autem) vel poff nunquam egiffe cum Exi-

amio Defirantio vel a

lus de illa &

,

16 proprio, fed conmjunétun cum a, i5 juxta fiylum Fa-

piffola , vel alio quo-

cultatis Sacve, ubi licct aliquid denuntietur uni de cor-

cumque boc uegotium conceruente.

"

pore 5 ille tamen o folet procedere folus , féd comjunc-

269. Nunquam

igitur de hac Epi(tola totoque

lo

funcum alin.

negotio cum Decano aut Corpore Facultatis Reus

[e

258. O hominis impudentia ? Si zo/uerit bazc

tractavit, & tamen fi ipfi credimus, Epiftola, aliaque

veH) troclare MARTE PROPRIO , Jéd CONJUNCTIM CUM

hoc negotium fpectantia ad ipfum tanquam Zjire De-

le

ALIS DE FacurtrTATE juxta ffylum ejusdem. Facul

canutn delata funt, & non nifi in ea qualitate accepta.

20ti$, quare cum nullo de Faculrate rem commu-

1-

Que figmentra !

nicavit a decima Januarii usquead vimefimam ter-

270. Omnia ipfe proprio Marte tanquam ad (e

Uam ejusdem meníis, fed omnia proprio martetrac

privative fpe&tantia, inconfülto Decano & Facultate,

tavit ?

tractavit & direxit, copias authenticas confici juffit,

259. Quare faltem vigefima tertía Jannarii, dum

Altioribus Poteítatibus, aliisque quibus fibi vifum

fnit;, communicavit.

Facultas congregata occafione Copie cxhibite folli.

cite de Scriprore & auctore Epiftolae inquirebat, Fa-

271. Nec puratur exftare ullum exemplum quo

j

cultati hoc negotium cum omnibus circumf(lantiis non

negotium alicujus momenti ad Decanum vel Vice-

expofuit, ipfumque Scriptorem & Delatorem Epis-

T

Decanum ut talem fit delatum , quodque Decanus vel

tole non nominavit, utjuxta /7y/um Facultatis facre

Vice- Decanus nulla ad Facultatem facta relatione, pro-

0

conjuntlim cum aliis procederet ?

r

[r:0 Marte traCtaverit,

260, Mera er

i

Occultandam veritatem adinventa.

20 hec mendacia funt, per Reum ad

272. Et fane incredibile eft, quod Reus negotium

)

tam fcabiofum, ubi etiam deexpilatione publici Cur-

261. Addit ulterius Reus art. 13 1. Aefp. ult, quod

foris agebatur, froprio marte & folus tractaturus fuü-

j

Perrus Tourteau Epiftolam rulerat fibi tanquam ex-

iffet, nifi tanquam füum propriwm habuiffer, & ut

ul

ifleuti de Stricla Facultate Theologica ; — prout vevera

tale ad finem perducere intendiffer.

eff ejusdem Fice. Decanus pevpetuus.

Et coufequenter

273. Fateturipfe Reus ad articalum decimum quin-

(ait. arf. 132.) non acceptavit eam , mifi qualitate qua

tum Interrogatoriorum , quod copiam hujus miferit

zdoneus &2 capax vecipiendi. principium denuntiatiomis

ad Altiorem Manum, & quod ad bec zou adbibuerit

t

talium revum.

confilium Corporvis ftfritle Facultatis.

E

p

262. Et in Provifionali datendit proponit arfcu-

&

274. Addit quidem, fe hic adhibuiffe confilium

Jo 5$. hoc Interrogatorium : quod Exzmzus Pater

zantum aliquorum ;

fed & in hoc rurfüs mendacii

)

omnes Litteras a 24.. Decembris usque ad. decimam

redarguitur ex depofitionibus Doctorum dictz Facul-

i.

Jgauuarii inclufive adimiferit tanquam Vicg. DEca-

tatis ad Articulum quintum ipfis propofitum die 13.

Dj

NUS.

& 24. Maji, qui erat :

Zn de confilio Domini Depo-

263. Abfurda rurfus

'mendacia.

Sciebat Reus ,

nentis eadem Epiffola mi[[a fit ad "dltiores. Poteflates?

T

quod a 31r. Auguíli 1766. usque ad ultimam Fe-

ad quem omnes interrogati, una cum Domino Ple-

bruarii

1707.

effet & fuerit Decanus Facultatis

bano refponderunt zegative.

Jiia

'Theologice Eximius P. 'T'Seraerts, uti conítat ex

275. Impudentiffimum igitur mendacium eft, quod

m-

depofitione hujus Patris de 22. Junii 1707. Ítem

ideo Scriptorem & Dajulum Epiftolae celaverit Sacrae

lu

conftat ex ejusdem Reíponío ad articulum gr. &

Faculrati die 23. Januarii & fequentibüs, quia ipfe

um

j2. Provifionalis [Indendit per Reum. propofitum,

banc venm uoluerit tra&lave marte proprio, fed C0£)unc-

ite

quod decima, Januarii r7o07. quando ad Reum fuit

tim cum aliis juxta fPylum Facultatis Sacre ; quan-

(

delata haec Epiftola, [ximius iíte Pater fuerit hic

doquidem conítet ,

omnia froprio zA2arte circa hoc

Lovanii.

negotium a Reo tractara fuifTe,

)

264. Praterea notum erat Reo ,

& confílat ex

1

276. Vera proinde ratio, cur Reus nollet Scrip-

j

depofitione Doctorum .S. Facultatis ad ar£. 11. die

torem & Bajulum Epiftolae indicare Facultati &H

n

23. & 24. Maji 1707. quo prafente & non impe-

fuit, quod previderet conceptum fictitium nego-

m

dito Decano, nulla competat auctoritas Sezior? Facul-

tium cerro proditum iri, ubi Scriptor & Bajulus

innotefceret.

tatis in qualitate Zzce . Decazi.

265;. Sed fi in qualitate Vice- Decani Sacrae Fa-

;

277. Cupiebat igitur Reus negotium occultari ;

p

cultatis "Theologice Epiftola ad ipfum delata fit,

& tamen una ipfam Facultatem eidem intricare ,

d

eamque non nifi in ea qualirate acceptaverit j jam

per Refolutiones captas contra Licentiatum Op-

óupplem, Oper. Fau Efpea Pars 1V.

Vvv

ftraet

$24

ÜoNcLUSsIO FINALIS

ftraat pro. repmduäïöne Oïigi-iuaïis : quarum Refo-

didi Domini Parmentier ad Articulum vigefimum

——

lutionum ipfe Reus erat precipuus Auctor,

primum ipfi propofitum 23. Maji, O ftupenda vafri-

278. Nihil ergo unquam de hocnegotio Corpori

ties, & malitia Rei /

L

Facultatis, imo nec ipfi Decano Patri t'Seraerts com-

289. Nec mirum fi Reus fi&tionem ocultare vo-

municavit ; fed tandem füb finem Januarii & in men-

ens, modum, quo allata erat Epiítola, ac praecipue

fe Februario 1707. predictis tribus Doctoribus ,

perfonam, quae attulerat, omni ftudio celaverit, atque

Daemen ,

Daelinan ,

& Parmentier, & Dominó

inter fecreta non revelànda refervaverit:

ä

Pauwels Plebano, ut amicis fibi magis fidis de hoc

290. Perfpectum enim erat Reo fore, ut detecto

negotio fignificavit aliquid,

[pittole bajulo, cognitoque quod hujus fidei totius

279. Verum, quod notandum, etiam hos fidos

hujus tragaedise finceritas & veritas inniteretur, mox

;3

fuos Amicos particularia, qu& in hoc negotio trac-

oómnis hec fictio ab omnibus, ut rnera conficta fabu-

tabat, ftudiofe celabat, cavebatque follicite nego-

la, exploderetur.

tium clare & diftincteipfisexponere ; ac praferaüm

291. Hec evidenter oflendunt, nihil minus Reo

modum, quó Epiftolam acceperat, callide füppri-

in animo fuiffe, quam veritatem exquirere, quin e

mebat, quemadmodum probant depofitiones Domi-

contrario, nihil adeo ipfum curaffe, quam ut omnia

norum Daemen, Daelmàn, Parmentier & Pauwels

Occultarét, perque ipíafictio detegi potuiffer.

Plebani ad Articulum decimum quintum, qui erat ?

292. [n id quoque rendebat fecretum illud, quo

"n dittus Pater Defiraut aliquando non egevit cum Do-

obílringebat amicos fuos, quibufcum aliquid, tametfi

zuino Deponente vel alio, detnodo quo littevas prefatas

obfcure, de hoc negotio communicabat.,

acceperat ?

.293. Previdebat enim Reus, quod fi dictis Domi-

dicti Domini ad Articulum

280. Omnes enim pre

nis licuiffet de Epiftolis & congrepationibus, aliisque

illum 1$. refponderunt, nunquam modum, quo E.

negotium hoc concernentibus, ac precipue de prae-

piftola hec aliata effet, a Reo fibi fuiffe expofitum.

tenfis ibidem nominatis confpiratoribus libere loqui,

281:. Limo.Dominus Damen refponfum fuum ad

fine ullo negotio fictionem & falfitatem omnium de-

tecturi fui(Tenr,

j

hunc Articulum praveniens in refponfo ad Articu-

lum fextum, poftquam depofuit, fibi per Patrem

294. Scopus igitur ipfius Rei in communicandis

Defirant fuiffe oftenfam famoíam Epiftolam & alià

"

hac Epiítolà aliisque fi&titiis inftrumentis his quatuor

Ícripta, absque eo quod. Diponeus fciat unde vel a quo

Dominis fidis fuis amicis, non fuit inquirere hujus ne-

ea habeat, fübdit hzc noranda verba, animum Rei

gotii veritarem ;

omnia occültandi evincentia: praterea zon nifi obfcu-

A

29j. Sed cum fciret hos Dorninos fibi pra cete-

ve €2 imperfece fua. proposebat.

ris fidos, & contra pretenfos Janfeniftas non parum

282, Et Dominus Plebanus ad

dictum Articulum

preventos, intendebat per hac fictitia inftrumenta

decimum quintum aperte dixit, iJud fuiffe fecretum ,

praventionem hánc in eorum animis accendere ; ut

quod uwnquat. Deposenti. Eximius Pater proponebat.

ita preventi & accenfi, ad agendum apud Altiores

283. Et Eximius D. Daelman productus per Reurn

Pote(lates aliosque, ad eorum depreffionem facilius

depofuit 21t, [ulii ad Articulum g0. Provifionalis In-

& efficacius permoverentur.

ie6 ls Dos

tendit, quod Reus Depozezti sibil umquam dixit an-

296, Hinc & omnibus modis perfuad

?e 2. lehruarii 1707. idque valde ob[cuve, neque /uc-

minis conabatur, de his inftrumentis non effe dubi-

Zovem , neque tmodum dicendo, licet impo[mi[[et fecretum

tandum ; & quorie(cumquc de hoc negotio cum dic-

gaturale.

tis Dominis Doétoribus agebat, femper fimulabat fe

284. Et ad Zrticulum gi. quoad confilia non vi

nequaquam de litterarum aliorumque inftrumentorum

det quomido :3la potuerit dari, cum omnia jam es-

veritate dubitare , .uti deponunt dicti Doctores &

fent prveterita, uec. Exiunus Pater. Defiraut. dicevet ,

Plebanus ad articulos 17. & 18. die 23. & 24. Maji

ipfis refpective propolitos.

quid adhuc vellet faceve 3 — fed dicebat illa debere fibi

occulta tnaneve.

297. Et inter alios Dominus Pauwels Plebanus

28f. Specialiter tamen & follicite cavebat dictis

ad Articulum 17. qui erat : 742 Dominus depozeus uli

Dorinis, etiamfi Amícis fuis, indicare bajulum hu-

*

"dcla bujus uegotii vel aliqua ejusdem a. diclo P. De.

us Epiftolee aliorumqgue monumentorum , ícilicet. firazt exbibebantur ,. mom fignificavevit. eidem fe ts

p

-

etrum INicolaum Tourteau, uti habet relata depo-

[idem mom babere ,. mec. Dounnum van Efpen $9 alios

fiio D. Daelman ad 74rt. 81. Provi(ionalis. [nten-

ejfe capaces talium exce[Juuimi ?. Refpondit fimipliciter

dit.

affirinatioe,

286. Et Advocatus ipfius Rei Dominus Schou:

298. Deinde ad Articulum 18, qui erat: 742 pr

of-

de-

roeck, per Reum produétus in teftern, deponit ad

ter boc dichus P. Defivant uon offeuderit fe Dotino

Articulum. decimum quintum Provilionalis Intendit,

ponenti offenfum ? Refpondit, fe pof? duas vel tres vicer

quod Reus in fua prafentia aliqua. de hoc negotio

gon amplius fui[Je vocatum.

fibi narraverit, tanquam certo fibi conffautia ex rela

299. Et Dominus Daelman ad dictum Zrficulum

tione alicujus, fed diétum Relatorem non zoziügave

17. refpondit: — $e f/zep

vit, fcilicet prafatum Perrum, quer fibi il'ud retu

alitsque varii.

f'm boc dixiffe Patri Defivant ,

g

liffe in fua depofitione de decima quarta Martii 1707.

300. Et ad .4rticulum 18. refpondit affirmati-

afleruit Reus,

(

ve: ita ut ipfi Diponeuti uibil amplius veferret. de

287. Imo nequidem füb initium Marrii , poítquam

jjjo megotio.

Et cum femel Depouens ipfum fpoute

[

originalis Epiílola per Clariffimum Dominum van

ecce[Jit ,. €9 mentionem faceret. de. famofo Q"egotio ,

E(pen oftenfa erat Doctoribus Sacra Facultatis, cum

Exitnius Pater Defirant ipfi vefpondit irriforie; SuwT

:

pra cateris Dominus Parmentier conjiceret ex cha-

LEMURES NOCTURNI , OMNIA SUNT FALSA j /igmifi-

Í

ractere, illius Scriptorem eíIe Juniorem T'ourteau ;

cans pev boc , fe egveferre, quod Depouens alibi ta-

l,

ne tum quidem Reus dicto Domino aut aliis de Fa-

ha dixerat. Et eximius Domiuus Pavmentier Depo-

l

i

cultate indicavit, per dictum T'ourreau Epiítolam

uenti vetulit, fe propterea tertio ab eximio Patre dis-

fibi fuiffe allatam , aut ipfum etle ejusdem Scripto-

gratiatum.

/

rem ?

. 301. Hinc videt Magnificentia Veflra, Reum ita

.288. Sed quafi horum omnium ignarus, tnifit Do-

animum ab agnofcenda verirate alienum oftendiffe, ut

minum Parmenter cum charactere dicti Tourteau ad

conjunétiffimos & ámiciffimos a fe alienaret, quia de

li

Clariffimum .Dominum van Efpen, ut, collato hoc

veritate hujus negotii dubitabant, eaque omnia fiéta

chacaétere cum charactere originalis Epiftolae, Au&tor

& falfa e(Te dicebant,

[

Ícriptionis deprehenderetur , uti conftat ex refponfö

302. Éx his infüper facile intelligit Magnificentia.

V eílra

o

CONTRA PaTREM DrenNan». DrsmaNT.

523

Veftra. qüæ fides habenda:fit Reo inhhis, quae fine ulla

31f. Verum hac alterätiopotius dicenda eft emen-

"

.

probatione in fui defenfionem afferit, qui de tot aper-

datio, quam vitiatio fignaturz.'

tiffimis mendaciis convincitur per depofitiones tefli-

316. Conítat enim ex noti(fimis fignaturis dicti

um , quos ipfe- met produxit & tan

quam fibi amicifTi-

Clariffimi, quae tum in computibus Collegiorum, tum

H

mos & addi&ti(ffimos habuit,

in Refolutionibus cafüum , atque in A&tis hujus caufze

.. 303. Praeterea ex hisperfpiciet Magnificentia Veftra,

Occurrunt , in ejus fignatura, primam fui nominis

incredibile effe,. quod fi ad Reum tanquam ad zmemn-

S

litteram. cum linea füperiore , fem

per & conftan-

brum Stritae Facultatis ,. imo ranquam illius Zzce- De-

ter fic apparere expreíffam

X

camumn, famofía hec Epiftola de 10, Januarii fuiflet

317. Itaque Auctor alterationis hujus Litterze ad-

allata (ut ipfe afferit) eam tanto tempore Facultati,

vertens fuperiorem hanc lineam deeffe in prima lit-

omnibusque etiam fibi amiciffimis occultaturus fuis-

tera fignaturas, vidit litteram hanc mon fàtis conve-

fet, neque ulli modum;

nire cum fignatura Domini van Efpen, voluit eam

& fincere enarraturus.

quo fibi allata eUet,, aperte

corrigere, & fignature Domini van Efpen confor-

l

304, Unde nihil reftatex his concludendum, quam

Tmüorem facere , addendo ín

periorem lineam huic

quod ipfe fictionis & totius tragoediae non tantum

litterae.

Iu

confcius, fed primarius Auctor fuerit; ac propterea

318. Quis autem hic Correclor fuit? Indubie u-

(f

ftuduerit fiditonem occultare, ipfaque fiéta inflrumenta

»

nus ex illis, in quorum manibus h&c Epiftola re-

aliis pro finceris obrrudere conatus fit ; ut propo(itum

erta eft, poftquam uüdecima Januarii Bedellus van

l

fibi in hac fictione fcopum tandemaffequeretur.

b

ormael Copiam illius fecit & cum Originali contu-

üe

30$. His itaque attentis, certa & indubitata ap-

lit, quando linea fü

paret depofitio Petri Tourteau de vigefima fexta Mar-

leclarat,

perinduéta non apparebat, ut ipfe

l,

tii, qua deponit ac fatetur, fe bagc Epiffolam con-

319. Igitur Correclor non eft Petrus Tourteau,

qui

Jcvipfiffe domi fue ex fubuimiffrata imateria per Patrem

declaravit, eam nunquam fui(Te

:

in fua poteftatea de-

Defirant, tam exterius, quam ex libro Refolutiozum,

cima Tanuarii, qua dieejus Copiam fcripfir,

]s

nuotanter ex congregatione 15. Noveibris 1706. quod-

320. Quod & convenit cum confeffi

one ipfius

ot

que ipfe iude cofecerit aliquam minutaim. qua vifa &?

Rei, utpote qui interrogatus zrzzculo d.

C210.

n

i

approbata per Eximium Patvetn Defivant, ipfe uitide

zon vetinuerit diclam Epiflolam ad Curforum deflinan-

exfcvipfit,

dam , vel quo imodo fuerit deflinata ?. au(üs. non füit

Pe.

306. lmo

Reus non tantum hujus fi&tioniscomplex

refpondere, quod eam reddiderit dicto Petro faltem

ad deítinandam:

m

fuit eique materiam in adverfariorum füorum perni-

t

ciem fübminiítravit ; fed & ipíe cooperatus fuit fal(ae

321, Sed füfficienter innuit non effe per Petrum

fignature , dum fignaturam quatuor initialibus litteris

deftinatam, dum dicit,

ut

fe duodecima januarii in-

[6S

Domini van Efpen expreífam, vers fignaturae ejus-

tellexiffe ex Petro ,. eam effe deflinatam,

eo quod

dem Domini conformiorem reddidit,

lUg

ille dixerit: feeam vidilfe i2 Fafciculo Littera

Vun Cur-

3c7. Dictus enim Petrus, antequam infelicem &

Joris Bruxellenfis ;

qui fane hanc rationem non alle-

calumnio(íam füam depofitionem revocaffet, ad eam

gaífet, (fi tamen re

0s

vera allegaverit ,

& a Reo füper

confirmandam fuftinuit fignaturam Z, B. V, E. in dicta

€o fuerit interogatus) fi eam deftinan

dam accepitlet,

1þi-

Epiftola fuifle alteratam & vitiatam.

& revera deftinatfct.

Jic

208. Hunc in finem audiri petriit duog Notarios ,

322, Quare fincera apparet depofitio di&li Petri ,

tfe

fcilicer Dominum Advocatum vanSchoubroeck, &

qua declarat 26. Martii, /e

Ü

Bedellam van Dormacl.

baüc Epiflolam uon defti-

gaffe, fed. famulum, FipgL

dbfi dixilfe , fe bauc Epiffo-

T*

309 Produtci igitur in Teffes , decima Martii

jain deflina[fe.

Rationem, cur fibi dettinandam non

laj

1707. Reo.admodum familiares , ac infuüper ab ipfo

dederit, addidit Petrus in füa Recolle&ione :

Eo quod

in T'eítes quoque producli, interrogati ambo depo-

us

adbuc aliquas fimiles aute tradidiffet: Deponen

H, Qquuas:

fuüerunt, [ignaturam in diéta Epiftola effe vitiatam,

Deponeus non deffinaverat.

[7]

nominatim in eo quod littera Z, linea fuperior fuiffet

.323. Necmirum quod Petrus hasLitteras non vel-

D

addita, idque a tempore quo copiam cum ipíà Epiftola

let deftinare, cum facile previdere poffet, fore ut hoc

if

ongiuali contulerant , fcilicet decima & undecima

modo pub

l

E

icarentur, atque ex Charaéctere di

Jiof

gnofce-

Januarii,

retur earum Scriptor, uti &factum eft.

Yter

310. Imprimis interrogatus D. Schoubroeck , az

324.

uod autem Dominus Paflor Sanctz Catha-

aliquagdo vidifct Epiflolam originalem fcriptam mauu

ring , aut Dominus van Efpen, vel aliquis amicorum

Tif

Petvi d'ourteau de data 1o. Zazuarii vzo7. &2 Depo-

.

ejus, dictam /zzeam fuperinduxiffent litterze Z..

nf«

doxum eft :

, para-

od

uenti jatn bic offe

am &2 prelecfam ? Refpondit , /e

hanc enim alterationem feciffent in evi-

J

eam sidi[fe €? legiffe attente.

dentem dicti Domini van Efp

en perniciem, reddendo.

fictam fi

311. Et ulterius interrogatus, ar reflexerit quibus

gnaturam conformjorem vere fignature dicti

;/um

littevis ea Epiflola fuevit fipuata ? — Refpondit affana-

Clariffimi.

tive, idque [atis atteute, &2 cum temporis intervallo

Ilb Y

325. Qua omnia junCta cum depofïtione feuattes-.

coufideravit quatuor illas litteras quibus Epiftola figuata

tatione diéti Petri atteflantis, Reum fibi fzepius dix-'

erat , fcilicet Z. B. F. E.

Wtl«

iffe, fe fignaturam hujus Epi(tolae mutaffe, dubium

rt Je

312. Interrogatus dein , an JD, Deponens judicet

nonrelinquunt,

quin hac corre&tio copiee per Reum

ab eo tempore prafatas quatuor litteras ez [am offeufas,

ontt

contigerit ; apud quem & in cujus quarterio die un-

jfioy

& quas tumn vidit, 1nodo e[Je vitiatar, €? quenam ille

decima Januarii Notarius van Dormael copiam Epis-

fizt, &2 qualiter fiut vitiate ? Refpondit, quod prà

UNT

tole authentizavit , & litteram illam fine füperiore

sa littera [cilicet. Z. fit vitiata ex eo. quod. ligea. fu-

illalinea ad huc vidit: maxime quia ipfius Rei & folius.

"i

pevior ejusdem totaliter fit. , addita five fuperindutla ex.

ntt

intererat, fictam fignaturam vere fignature Domini

o

pofl. fa&lo in bunc modum 4 , qu& anteerat in iodumn

van Eípen eff» conformiorem,

þqumtæm :

»

iif*

313. ldem refpondit Notarius van Dormael, no-

CAPUT IERTIUM.

minatim circa vitiationem five imrmutationem dictae

, il

fo, Ut

litterae Z. per inductionem füperioris linese.

Probatz)r quod Reus fit primarius A'zttbor.ton)ï:fïi

314. Habemus igitur ex teftimonio duorum No-:

Libri Cougregationum 9 Refolutionum.

j de

(d

tariorum, aliquam alterationem contigiffe circa fig-

naturam quam Petrus ad calcem dicte Epiftolee e£-

'32( . Liber Congregationum & Refolutionum, de

formaverat.

*

:enfil

quo hic agitur; continet Con

gregationes 26. & Re-

Vvva

Ío-

1

Supplem. Oper, Fan E.Dfpen. Pars IV.

CONCLUSIO FINALIS

$24

folutiones fuper iisdem pene pun&is & factis, de qui-

in fpeciem afferendam excopitavit, atque irhprimis

varia tentavit , quibus probaret dictum T'ourteau fub

bus in Epiftola de decima Januarii ad Dominum Palto-

dictamine Clariffimi fcripfiffe, vel aliquid ex verbis

rem S. Catharina Bruxellis, de qua Epiftola Capite

ejus captaret , quo Librum pro íuo agnoviffe vide-

preecedenti.

retur.

327. Hic eft ille Liber Congregationum, qui in-

a341, Primo

tentare voluit famulum Clariffimi

clufus erat fafciculo, quem 27, Januarii fub vefperam

fibi allatum effa per Petrum N. T'ourteau narrat Reus

Domini van Efpen, ut aliquid ab eo expifcari poffer,

Ad hunc Reus mifit Perrum "Tourteau , ut ipfüm

infua prima Depofitione die r4, Martii.

: 328. In hoc enim fafciculo inventa füunt , primo

conaretür ad fs adducere, witi ipfe Reus fatetur 74r-

ticulo 221. Refpoufiouis ulterioris ad Libellum Grava-

Ep

iflola de 13. 9'amuarii, fecundo Formulavium ia

nganu.

i

enenfe S unio aumi Yyo6. & Liber Refolutionum cum duo-

.

L

pEbUCTIO RATIONUM, uti

342. Et.ipfe Jacobus le Teufne famulus dicti

bus ixupreffis intitularis

fatetur ipíe Reus in di&ta Depofitione de 14. Martii.

Clariffimi in fua depofitione de quarta Aprilis an-

no 1707. declaravit fub juramento , — fe per preedic-

Hujus fafciculi cooperculum inventarizatum eft fub

Littera D.

tum Tourteau bis ,. feilicet 12. €9 16. Pebruavii vo-

329. Porro hujus conficti Libri non idem tantum

gatum fuiffe iuflauter , ut vellet accedeve Eximium Pa-

argumentum,-fed & idem plane finis & fcopus eft,

trem Defivant ,

&2 [i zon vellet vel won audewet veni-

re ad Monafieriuta ,

ut [altem veuiret ad Cóllegium

qui pra:dicte Epiftole de decima Januarii,

TYili

H

330. Verüm modus plane alius inventusinitusque

ue ad loquendum Eximio Patri. Defivant, id-

füit, quo Libro huic fides adftrueretur.

que [u

j

promiffioue umius Burvfe feptenmi , €7? fovte de-

331. Nam Epiítole quidem fides ex apparenti pri-

Juper alicujus. altevius gvatificationis , ut aiebat Toure

mo aípectu fignatura Doctoris van Efpen füfficienter

£eau.

at

videbatur aftructa ;

refato Libro Congrepatio-

343. Neque obícure fatetur Reus Axticulo 116.ad

num vi(um fuit nullam fienaturam fübjicere, fed eliam

Interrogatoria, has promifliones famulo factas efle fe

confcio & confentiente, cuj

viam inire ad fidema conciliandam,

(ut ait ) omui thodo cu-

332, Incredibile eft, quas artes eum in finem im-

peret loqui iffi famulo,

penderit Reus, quibus technis & fallaciis rentaverit

344. Ut quid tam follicita tantisque (üb promiffis

circumvenire Dominum van Efpen, utaliquatandem

famuli hujus per Reum facta evocatio ?

Refpondet

Reus Z4rt, 221. Refponfionis ulterioris ad Libel. Gra-

expifcari aut elicere poffet, quibus vel in fpeciem fal-

tem videretur Dominus van Efpen Librum illum tan-

vaminum : £ boro viodo €9 [ine iuvidia ad fe venieu-

tein exalimavet , utrum vevera Petrus Nzcolaus Tour-

quam füum agnofcere.

LI

333. Media cum füis circumftantiis ralia funt, ut

teau 12 edibus Claviffnmi Domiui fcviphffat.

345. ltane vero ? tantis promiffis alicendus erant

'.

credibile non fit, ea poffe ab ullo impendi, nifi qui

fi&ionis firAuthor, fictitiumque opus promovere & ad

famulus rantoque examine eratopus , ur fciretnr a fa-

mulo an in edzlus Clariffimi Domini van Efpen Magis-

finem perducereinanimo habeat.

334. Imprimis ad adftruendam hujus Libri fidem,

wui füi revera feripfiffet Petrus Tourteau?

546. ld fine promiílis fine operofo examine imo

confiéta et preediéta Epiftola & omnes reliqua fub fic-

titia figaatura Clariffimi D, van Efpen.

nullo pene negorio per Theologum aliumve huic fa-

mulo notum, £cire potuiffer Reus.

33$. Omnes enim dicte Epiftole, velaliqua in Con-

gregationibus gefta narrant, vel habitarum Congre-

347. Nec enim veroüimile erat quod famulus oc-

cultare voluiffet id quod omnibus domeflicis & cui-

garionum aut habendarum meminerunt.

356. Ut proinde ex infpectione Litterarum ve-

liber, e&des predicti Clariffimi Domini van Efpen fre-

riffima oítendatur depofitio Petri "Tourteau , qui

uentanri, innorefcere debebat , utrum nimirum di£tus

:

interrogatus de pluribus Epiftolis (üb initium Februa-

etrus T'ourteau foleret in edibus fui Magiftri faepius

Reum fibidixifle, 4uod eas

verfari &fub ejus di£tamine fcribere.

rii confictis, reípondit :

Litteva$ uon debevet. fevibere, mifü pev intevvalla €9 in

348. Imo dubitare non poterar Reus, quin famu-

lus eo fincerius veritatem aperturus fuiffer, quo fim-

fi

agulis littevis aliquid iufirere de tuateviis feu geffis

ut fcilicet fic 01ïe:1dcreuu:

conrinuano — Congrega-

plicius & familiarius per aliquem fibi notum füper

tionum.

hac re fuiffet interrogatus, nullam fraudem füfpica-

:I

tus.

1

37. Duravit hec Litterarum fictio, qua fides hu-

jus Libri flabiliretur , usque ad medium circiter Pe-

349. Aliud proinde fuifTe Rei confilium innuitanxía

bruarii 1707.

hec famuli evocatio, praferim facta per ipfum Pe-

339. Tlunc enim ccpit Reus anxius effe; : ne

trum T'ourteau füper cujus fide hujus famuli examen

erat inftituendum, fi Reo credimus,

"

fgnatura fiéta judicarerur non convenire cum ve-

;

ra fignatura Clariffimi Domini van Efpen ; &no-

3f0. Sane nifi Petrus probe fciviffet, famulum hunc

minatim dum undecima Februarii, id eft ferza fexta

non evocari ut ipfe Perrus de falfitate convincererur,

fcire debebat Reus, faltem rimendum effe, ne Petrus

;

prime bebdomada Z'ubulei noviffitmi, ad Reum acces-

ut famulum

ferat Ampliffimus Dominus van Sufteren Vicarius

fidelem opéram non effet impenífurus ,

Generalis Domini Archiepifcopi Mechlinienfis una

induceret ad veniendum ;

imo. potius curaturus ut

j

famulus non veniret.

.

cum Domino Daemen Decano S. Petri, «uli collatis

Linevis famofis fub nomine Domini van E[pen cutn

;51. Nequaquam ergo ambiguum eít quin verum

variis originalibus Litteris ejusdem Domini van. Es-

fcopum hujus evocationis & praetenfi examinis per

gen, quas "mpliffmus Domiuus van. Sufferen. fecum

Reum inflituendi ,

fincere expreflerir dictus Petrus

f

omnium technarum & confiliorum copnfciusin litteris

attulevat , didius Ampliffimus Dominus abfolute n pra-

fentia Domini Daemen &2 ipfius Rei, judicaverat to-

fuis de 29. Martii ad Dominum Malcorps Fifcalem,

[

& in judicio eonfignatis, nimirumd fiebat ad tentan-

£um e[fé YALSUM ET FICTUM , uti teflarur dictus Domi-

nus Daemen in fua Depofitione de vigefima fecunda

duimn eum feducere ad aliqua veferenda , — ut inde poffet

trabere probas Eximius Pater Defivant ad. confiraan-

Junii 1707.

8

339. ltaque cum videret Reus fictionem fignatura

duin librum Congvegatiomum €7" Epiflolas €9c.

neque

352. Quin & admodum verofimile eft quod addit

Ó

deteítam effe; a fictione litterarum deftitir ,

litterae poft undecimam Februarii, preter unam exi-

idem Petrus de promiffa fibi pittolla in cafüm adduc-

tionis hujus famuli, quamvis id neget Reus : quan-

Í

gui momenti de decima quinta ejusdem menfis, fig-

natae occurrunt.

doquidem, ut ipfe Reus fatetur citato zrticulo 116.

.

3406, Alia proinde media ad finem huic Libro vel

omui todo cupgret- /oqui ;l fang/o, |

(

33

ÜoNTRA PATREM BERNaRD, DesmaNT,

55

m

3f3. Sub idem pene tempus, quo miffus eft a

.

eo, ego timto, quafi Clariffrus Dominus timui[fe

Reo Petrus "Fourteau ad famulum, miffus eft etiam — /

/.

ab eo ad ipfum Dominum vaa Efpen Nicolaus Tour-

36;. Hac interpretatio data a Petro ,. cujus fides

teau, pater fepe dicti Perri, ur ab eodem Domino

(ut. falrem fimular Reus) ipfi füfpecta erat, & de

van Efpen exquireret, 742 aliquid deberet Petro Ii-

qua, uri aíferit, inquirebat, adeo ipfi arrifit, tan-

colao T'ourteau fifio fuovatione feriptionis fub dilaniitie,

reque apud eum fidei fuit, ut mox pofitivo & ca-

& pro exfrriptioge alioyum [criptorum, a quot&g quan-

tegorico refponfo Clariffimi Domini vaa Efpen fine

do;, £9 quod bene deleat atteudere ad Refpou[um ditli

ulteriori examine praevaleret, omnemque ei fidem

van Efpen, ut defuper poffit dare -dtteflationem INota-

adimeret.

vialem.

366. Et quod magis ridiculum eft, fidem (uam.

254. Fatetur Reus di&tum Tourteau eum in finem

Reo adítruxit Petrus, quod ipfe Petrus diceret, zoz

a fe miffum, ad Articulum quadragefimuta fecundum

effe alium timorems quam vevelatiomir, (cilicet in Cla-

Interrogaroriorum , £? 7rficulo 21

5. Refpoufionis ?tl-

riffimo Domino, uti fatetur in füo Refponfo ad A4y-

Zeriovis ad libellum Gravamanum.

LHculum 45. Interrogatoriorum, aliaqueibidem non

.355. Ad quid tam follicitum monitum, tamque

minus ridicula & abíona a Petro fibi dicla narrat,

anxie inculcarum dicto 'Tourteau ,. quod beue deberet

quz ramen mox apud Reum fidem merüuerunt, fi:

attendere ad. Refponfum ditli Doiini van Efpen , quid,

ipfi creditur.

inquam. innuit ?

nifi quod ftuderet Domioum van

. 367. Et quidem eam fidem meruerunt, ut Reus

Efpen capere infermone, & artificiofe ex eo elicere,

dicat in cirate. Refponío, quod baleret mateviata ul-

que faltemn in fpeciem finceritatem Libri Congrega.

terius exauunanudi.

tionum confirmarent.

368. Addit autem Reus

pro argumento quo fidem

356. Et fane eventus confilium iftud aperuit, nam

fuam aítruebat Petrus,

Quod idem junior Tourteau fa-

füper hac queftione : Utrum quidquam filio debeve-

perbiffume uvgeret quod Douinus Opffvaet £? Dominus

£ur, C? an fepius pro Intervogato fcripfifft ?. vewulit

«

van E[pen uou audervent vep

roducere Origizalem Epis-

prediétus Tourteau ad Reum, Clarzffiuim Dominum

folatn de 10. Z'aguavii 1707. quia in confzientia Jcie-

van Efpem vefpondiffe abfolute fe zibil debeve. filio fuo ,

bant, fe veos effe, &2 quod illa effot uuica caufa, quod

g

uec eum pre fe feripfiffe five fub di&tamine five aliter :

vefifteret inflautis Sacrg Facultatis per quatuor vices.

t

uti conftat ex dicta Atteftatione Nicolai Tourteau, &

de triduo im triduum

per fuum Bedelluim itevaiis,ut

fatetur Reus ia citatis Articulis.

;

Origiuale veproduceren

*

]n

357. Hoc Refponfum licet fimplex & abfolutum

369. Si hec a Petro fint nar

tata, idque circa 14.

omni carens aquivocatione, nequaquam arrifit

Februarii,

quando pater ejus ad Clariffimum fuerat-

Reo, neque illo ufüs deprehenditur: Teftaturque

miffus, patet, Reum tanquam Petro familiarem, ipfi

t

dictus Nicolaus, qui tempore facte relationis optime

communicaífe , qua» de hoc tegotio in Facultate trac-

confcius erat inrentionis ipfius Rei, quod Reus 4uoad

tabantur : cum verifimile non fit,

quod alioquin Pe-

"

illud punctum ue petituvus quiden fuilet Atteflatzonem

trus haec tam cxacte fcire potuiffer.

nifi verba aliqua obfcura, quafi a Clariffimo Domino

370. AÁd hec, qua fpecie pouiffet credere Reus,

van Efpen dicta addidiffet.

quod Domini Opflraet & van Efpen non auderent

3

3;8. Evidens argyraentum , Reo animum non

reproducere Originalem E

piftolam , quia 12 con[cien-:

fuifle ex Refponfo Domini van Efpen intelligere ve-

tia [ciebaut fe Reos e[fe ;

quandoquidem Reus fciret

(s

ritàiem , eique'intelle£tze acquiefcere ;; fed ex ore

Copiam ipfius

Epitole per diétos Dominos fuiffe

ü

iplius expifcari quidpiam, quo. vel in fpeciem de

divulgatam.

v

predicto Libro Refolutionum Dominum van Efpen

371. Evidens fignum quod illius Au&ores nom

i

us

fuípectum facerer.

effznt, uti füpra capite 2. art. 242. noratum eft.

US

359. Addit enim in fua depofitione predictus Ni-

Sciebat & Reus quod Dominus Opftraet unice differ-.

cofaus, fe preter dictum abfolutum refponfüum ne-

ret Originalem oftendere, quia Dominus Paítor S.-

gativum retuliffe Reo, quod Dominus van Efpen

Catharing mittere nolebat,

l

i

poft datum predictum abfolutum refpon(um addidis-

372. Confiderer nunc Magnificentia Veflra, qua

Pt?f

fet quafi ingemifcens, zuus filius, tuus filius, tineo,

fpecie ipfe Reus adeo afturus & ingeniofus, uti ip-

(

£imeo.

femet predicat, potuiffet his ridiculis & abfonis Pe-

360. Hxc generalia & æquivocä verba ita pla-

tri diétis ,. & interpretationibus, nullo vel in fpe-

cuerunt Reo, ut iis auditis jufferit de tora relatione

clem verifimili

argumento futfultis, plane acquies-

a

Pe

per ipfum Nicolaum fieri Aéctam Norarialem , uttes-

cere, plenamque fidem habere, nifi una cum Petro

ratur ipfé Nicolaus, & fatetur Reus in Articulis fuper

totius fictionis & wagcedie confcius & artifex, unde-

ia

allegatis.

quaque (üi operis qualiacumque fulcra quaefiviffet ?

261. Pradiécta verba fübje&a tam pofitivo, & ca-

373. Prefertim cum contra Petrum non una . mi-

W

tegorico Refponfo, quid aliud praferebant quam ti-

litaret gravitlima circumftant

ià5 fi ponantur a Petro

tlf

morem fundatiffimum de filio; quem ex illa Patris

dicta ,

i

qu& tanquam dicta profert Reus, & negat

interrogatione tam enormiter mentitum fuiffe collige-

Petrus,

um

374. Narrat enim fibi di

5 Ut

re poterat ClarifIimus.

&um a Petro, quod tam

262. Sed hic verborum fenfüs Reo non congrue-

multa feripfiffet fub di&tamine Clariffini D* van Efpen,

ut b i

üm

bat, alium fibi amplius arridentem & placentem ipfe

pf vefdaret debitor .ad decemi circitev. impe-

Petrus Reo in fitione focius (f1 Reo.(it fides) fen-

viales,

g

fum aperuir, uri'in. refponfione ad Articulum qua-

37;. Nunquid hic £à

,l(um fubodorari debebar

(]US

dragefimum

Reus ?

Nunquid notum ipft erat (e Petrum tanto

'ert

fecundum Íntc rrogatorior»qum declaratip-

íe Reus,

tempore in fcribendo impendifTe, ut. moraliter effet

effly

363. Dixit enitm

audaciter , quod Claviffiuus Domi-

ii

impoflibile, illum tam multurm potuiíle fcribere füb

nus mettiretur, C9 quod illud, lck vREESE , 1CK vREE-

diétamine Claritlimi ?

[/

j

SE, five TIMEO, TIMEO, Zibil aliud effet , quam . quod

376, Qua fpecie credere poterat, tantam injufti-

j

Heret vevelotioneui Epiffolg de vo. Z'anuarii 3707.

tiam, imo duridüem, ia hoc Clariflimo Domino , ut

364. Et rurfüs Articulo 216. & fequenri. /'c/poz-

Petro pauperi; jam conjugato, & rei familiaris aa-

yii

fíonis ulterioris ad Lielun Gravamium Reus de-

guftiis laboranti reflaret debitor ad: decezi civciter ig-

Qu

clarat, quod fenior "Tourteau rediezs a. Domino van

periales ,

qui facile unius alteriusve menfis

ope-

luan'

Efpen vetulevit vefpoufum negativum , fed. Petrus iNz-

rum Petri mercedem confeciffent ?

11

colaus ipterpretabatur preeditia verba , filius tuus , ego

377. lgitur mere ad ftruendas. infidias Cla:*iiEmo.;

miffus

*

$26

COoNCLUSIO FINALIS

mifTus fuit hic Nicoläü*s Tourteau, quemadmoduin

ut ipfi äpparebat, relatis, reliqua fuo filentio coram

ipfe Perrus ad ejus famulum,

fuo Superiore & dictis teflibus racite probavit, uti

378. Verum nusquam ita el

ucenti infidiee & läquei,

patet ex horum Profefforum Depofitione de

.,zgo.. ]u-

quibus di&um : Clariffimum circumvenire ffuduit ,

nii 1707.

.390. Verum qu

idem eft, poftmodum dictum

fi&tique Libri Au&torem reddere, quam in fuborna

tione Patris LeopoldiaSanéta Therefia Carmelitae Dis-

Patrem. Leopoldum in fuis Depofitionibus nonnul-

calceati,

la depo(uiffe di&te. Declarationi contraria ; fed quae

379. Fatetur imprimis Reus, miífum a fe ad pree-

fides his Depofitionibus danda fit perfpiciet Mag-

fatum Clariffimum fuiffe Patrem Leopoldum, in res-

nificentia Vefítra, fÍi dignetur confiderare, quam

ponfo ad Arr. 46. Interrogatoriorum.

fübdole & vafre juxta inftructiones fibi a Reo da-

. 48o. Addit autem ibidem hunc Patrem a fe mis-

tas egerit cum diéto Clariffimo, uti ex dicendis

fütm ad Clariffimum ex zzera. iuteutione ,

ut faltem

patebir.

per unum iucoguitum detegeret. vevitatem , &7 ut Cla-

391. Habetur imprimis ex litteris a Reo ad bunnc

Patrem datis & in judicio recognitis, quod Reus ip-

viffmus. Domiuus fciret fabtum , — quod contra ipfum

attentabatur.

füm perperuo inftruxerit; quomodo cum Clariflimo

- 881. At omnia quz in hoc negotio dicta & acta

agere deberet.

392. Quin cum hic Pater citatus effet die trige-

funt, manifeftiffime evincunt , Reum per dictum Pa-

trem Leopoldum non ftuduiffe detegere vevztaterm, aut

fima Marrii ex parte Officii , ut coram Magnificen-

tia Veflrra deponerer, noluit deponere nifi juxta

facere, u£ Claviffimus Dominus fciret fa&um , quod

contra ipfum attentabatur;

fcedulam, quam ipfe primo confcripíerat, ut habent

-382. Sed contra unice intendiffe veritatem occul-

Aa.

?

tare ipfüumque Clariffimum in errorem & deceptio-

393. Ne quid aurem Reo prejudiciofum depone-

nem trahere, eutnque infinem mendacibus & fubdo-

ret, fcedulam prius Reo legendam & approbandam

obtulit, uti fatetur Reus ad Zrticulum 113. Interro-

lis mediis, quin & figillo Confeffionis Sacramentalis

turpiter & (acrilege abufum fuifTe.

gatoriorum.

394. Interrogatus en

im, 2425 didlutr Pater 1208 ab—'

383. Imprimis enim fatetur Reus ad dictum Art.

46. quod miferit Patrem Leopoldum. ad Domi-

ce[Jerit ipfuin antequam veniret ad vefpoudendum ? Res-

num van Efpen, ut ageret de pacqueto de 13. J'a-

otdit, quod venerit paulo ante teytiam , — antequam

"

-

nuari,

Reus ivet ad ]e&hiouem, dicens quod effet juffus. depone-

:384. Porro conflat ex inventario confecto die

ve coram Maguifico Deuino . &? offendit Eximio Pa-

tri fue depofitiouis cbartamn, quam dicebat [e de uotie

27. Januarii per Notarium van Dormael ad in-

flantiam Rei, & per ipfüm confignato die 2. Ma-

Jciipfiffe.

395*

Item exRe(þon(b Rei ad Art. 112, habetur ,

ji; & inventarizato fub. Litteris D. B, item . ex ipfa

depofitione Rei de 14. Martii $ in hoc pacqueto

quod eadem vefpera venerit ad Reum rejatum, quod

inventa imprimis duo exemplaria, quorum titulus

depofuevat apud Maguificum Dominum.

erat : - Dedu&lio fummaria vationum ob quas zdcademi-

296. Ex quo manifeftum eft, hunc Patrem, totum

ci uon fiut cogendi Semiuaria. Epifcopalia , priusquam

in fuis depotitionibus a Reo dependiffe, & a Reotan-

quam fibi fidiflimium pra ceeteris in Emiffarium fuiffe

ordigenter , inbabitave, unum in charta marmorea,

N

alterum in albis, item ezum volumez cbarte 38. fo-

eleéctum.

liorutn ia folio, fed t0n totaliter conferiptum, cujus

397. Quod autem Reus bunc Emiffarium ad Cla-

Initialia verba :

riffimum non miferit u£ detegeret. veritatem ,

67 ut

zulus evat: Lüber Refolutionum,

"dmici qui intevfuerunt. congvegatiomibus anuo V706.

Claviffinus: Dominus Jcivet fattum ,. quod contra ip-

;

apud Clariffimum Zegerum Bernardum van Efpen [unt

fum atteutabatur , idque per incognitum, uti ja£tat Reus

auuotati pagina fequenti,. Ex finalia verba erant : E£

in Re(íponfo ad citatum Arriculum 46, fed ad fallen-

dum Clariffimum, & expifcandum alíquid, quo fal.

froximam. Cong

vegatiouet iudixevunt in 34 menfis

curventis, [i fiera poffit.

tem in fpeciem adftruererur Auctor fictitii Libri Refo-

— 885. Item continebatur, Copia Declavatiouis uon

lutionum & Formulariiatque Epiftole praedicto pac-

autbentica incipiens y . INos infra fcvipti : & finiens:

queto feu fafciculo accluforum , plura evidentiffime

Cincg Phbilofopbie Profe[for ; denique continebatur

probant,

398-

Imprimis conítat , quod in primo cbngres-

:ä

Origenalis Epiftola incipiens :

Myn Heer , maar een

bertelyke

oeteni[Je foo kote ik U. L ; fignabatur infra

fu Patris Leopoldi cum Clariffimo Domino van Efpen,

Z. B.:V,

E.

data ejus bac erat : LovEN DEN 13. JA-

,

poft plures difcurfüs circa furreprum & mala fide de-

NUARII 1707.

tentum Pacquetum , ejusque per poenitentem facien-

: 386. Hoce

t Pacquetuni, quod , utiafferit Reusin

dam reftitutionem, ad interrogationem dicti Patris,

fua prima Depofitione die 14. Martii, Petrus Nico-

vultue Revereutia veffva ut comburatur , tandem Cla-

laus Touteau ipfi attulit tanquam a fe inventum, &

riffimus dixerir dicto Patri fibi tunc zgcoggito, & ut

furreptum. ia grauario. Claviffmi Domini van Efpen

.

tali per Reum ad fe miflo, e/czo quid contineat , tne-

(

CcWca 13.

J'anuavi, dum eo

die dittus Clariffimus dis-

lius efl ut Reverentia vefiva illud aperiat , 9 videat que

i2 eo contineantuv.

l

eeffiet bvuxellas verfut.

387. DehujusergoPacqueti five Fafciculi tanquam

.

uod non tantum conflat ex citata rela-

tione Clariffimi Domini ,

fed etiam ex ipía Con-

furto furrepti reftitutione acturus mittitur a Reo ad

fetlione

Rei,

fatentis ita fibi a Patre Leopoldo

Clariffimum Pater Leopoldus.

e!

388. Quot mendaciis & fal

laciis inftructus ad fall

relaium , im Reíponfío ad..4r. $3. Interrogatorio-

rum,

p

lendum Clariffimum miffus fuerit, habetur ex fideli

K

atque exa&ta relatione dicti Clariffimi hic in judicio

co. Interrogatus enim , — 227 fimilitev uou vetu-

levit Pater Leopoldus , quod. Domizus van E[pen dix-

confignata & recognitadie 20, Junii 1707.

389. Hanc ita confectam dictus Clariffimus prae-

ifft, ut pacquetum illud apevivet , & fi e[fet vefolutio

ü

legit die octava Martii in Conventu Patrum Dis-

alicujus cafus , vel aliqua. concermeutia ejus familiam ,

I

calceatorum in platea S, Quintini coram Reveren-

ut veflituevet ,.— i vero aliquod pasquenade, iu ignem

It

do Patre Vice- Provinciali ejusdem Ordinis, fpre-

projiceret ; refpondi: quod vetmlerit ut fupra, excepto

Jeute di&o. Patre Leopoldo, finpulaque attente au.

quod loco vefolutiouis cafus , dixerit Librum Refolutio-

J

diente, & prafentibus Dominis Goethals & Cincq

gum cafuum.

.

r

401, Si Reus. tni

ferir. hunc. Patrem ,. ut falteim

Philofophiz Profefloribus: qui Pater Leopoldus

nonne

lt

paucisin ea Relatione annotatis; ut minus fincere,

per iucoguitum bomiuem detege:;*et veritatemn ,

*

ve

— TUIEIIUE EEPUPAIUEIUN

CONTRA PATREM BERNARD.V DEsIRANT.

527

l

vel ex hoc fimplici, nec preemeditato refponfo no-

Leopoldum data & recognita ad 4rt. 168. Interro-

vifler & detexiffer veritatem fictionis; & ad Clariffi-

gatoriorum rogat Reus dictum Parcem, ut dzgzare-

rnum Dominum bunc faíciculum non fpeéctare, nec

tur non excuvvere ad. períonam notam (fcilicet Do-

ab eo miffum effe /4rfZelodamum?

minum van Efpen, ut fatetur ad Articulum | 106,

402. Delata enim erat ad Reum die rr, Februarii

Interrogatoriorum) f zamen ipfemet. excurvat , illi

per Petrum Tourteau Epiftolade ro. Februarii t707.

fimpliciter. diceve,. quod. Patermtas Feflra viderit Li-

fub fignatura nominis praedicti Clariffimni ad /ozgum,

brum — Refolutionum in manu alicujus alterius perfo-

& figno quadro oblongo, ad Jacobum Ignatium Krys

",a qua accepit veniam boc dicendi ifli viro j o

?

Amítelodamum 'ícripta (de qua Epiftola capite fe-

tamnen (aw) —faciat

tentiontim lLLORUM que& conti-

jï

quenti) in qua Clariíffimus deplorat quod pacquetum

nentuv ,

4Uuià NULLO MODO COZUEteni efj,

I$

ut per

cum acclufis ipfi Jacobo [gnatio Krys deftinandum,;

Patergitatem : Feflvaimm. inteligat ,

quid i boc Libro

contineatur.

I

€ domo fua effet furreptum.

403. Si ergo Reus hanc Epiftolam fibi per Petrum

413. Hic agnofcit Magnificentia veftrra, ^ quam

fincere locutus fit Reus, dum dixit, hunc Patrem a

Q

alatam cmedebat elfe firiceram. & veram Epiftolam

Clariffimi Domini, exilla una intelligebat, quod Cla-

fe ad Claritfimum fuitfe miflum, ex raera zgtentione,

l-

riffimus effet conícius furti vel interceptionis hujus

i

ut faltem per incogmitum detegeret. veritatem, €9 ut

pacqueti.

Clariffigmus Dominus [ciret fa&um , quod contva ipfutn

1l

atteuntabatur.

404. Dum erso fuper reftitutione pacqueti furto

(

Sblati, & per peenitentem tempore Jubilei reftituen.

414, Nihil ita cavit, ipfique Patr

.i Leopoldo incul-

ht

di agebat circa 12. aut 16, ejusdem menfis Pater Leo-

cavit, quam ne Clariffimus Facti;jquod contraipfum

po!dus, nonne evidenriffime incidi(Tet Clariffimo ,

attentabatur , notitiam acciperet.

K

certo agi de reftitutione hujus pacqueti furtim edomo

41j. Unde licet agnofceret Reus contenta in hoc

m

fua ablati, praefertim cum ip(e Pater. Leopoldus di-

Pacqueto effe maximi momenti, utpote horrenda

u

ferte diceret, a

gi dereftitutione pacqugi mifTi z2mj?e-

contra Statum & Religionem ,

in Refponfione ad

] odamum?

i

fi

"drticulum 10r. lorerrogatoriorum, id tarnen rur-

40$. An non'lhinc certo conclufiffet Reus ,

fus latere voluit Clariffimum Dominum, uti pater ex

)

veritatem detegeve volui(fet ,

quod Clariffimus nun

Epiftola ipfius Rei ad diftum Patrem Leopoldum :

in

quam permitlurus fuiffet homin fibi incognito aperire

quz incipit : — Zeverezde Pater , — fis forti €7. (incero

j

tale pacquetum, in quo ipfe Clariffimus fciebat tam

anmitno, recognita per Reum ad Zrziculum 104. In-

ja

orrenda contra Statum & Religionem contineri: fed

terropatoriorum.

i

omni modo laboraturus, ut pacquetum claufum fibi

416. In hac enim multisinftruit predictum Patrem

reftituererur, aut faltem in ignem conjiceretur: ut fic

Leopoldum, qualiter agere deberet cum Clariffimo:

I ,

arcana illa & horrenda confilia manfiffent omnino oc-

atque inter alia. moner, eum poffe dicere Clariflimo,

od

culta ?

quod in iflis cbartis (Fafciculi) mibil forfam contiuea-

406. Nec ignorabat Rceus , quod hec horrendain

£ur momentoft.

um

OC pacqueto continerentur : quandoquidem 27. Ja-

417. Et ne ambigua fit intentio ipfius Rei, ipfe

n

nuari 1707. ipfo preíente pacquetum fuerit aper-

eam exponit in explicatione hujus Epiítolae , quam

ilfe

ium,

& ad ejus inítlantiam omnium contentorum

ad J4rticulum 106. Interrogatoriorum diétavit, ex-

confe&tum inventarium per Notarium van Dormael:

preffe agnofcens , fe fcripfiffe Patri Leopoldo, ad.

J

omniaque apud fe retinuerit, pluribusque fub finem

di poffe diéta verba, se feilicet. Claviffitnus: Dumi-

anuarii & initium Februarii oftenderit, ut conftat ex

[

uu$ vag Efpen ex ore Patris Leopoldi coguofcevet con-

depofitionibus. Doctorum Damen & Parmentier de

tcuta.

I

eus

28. Martii 1707.

418, Inde indui)iefa&um eft, ut dictus Pater Leo-

le

407 Hinc perfpicit Magnificentia Veftra, Reum

poldus, in fecundo congre(fa cum Clariffimo, fimu-

[il

vel ex prediécto fimplici refponío Claritlimi & dara

lans fe exponere contenta, nihil quod intelligi poffet

licentia aperiendi pacquetum ,

& cóntenta exami-

ex contentis exprefferit, nifi bina exemplaria Deduc-

e[o-

C

nandi, infallibilirer conclufüurum fuiffe, omnia que

tionis vationum: exigui fane momenti, fed de Epi(tola

? hoc pacqueto retulerat, aut retuliffe fingitur Pe-

ad Jacobum Ignatium Krys, & de horrendo Formu-

(me

trus, effe

z

pura puta figmenta, fi verztatem detegere

lario de meníe [unio in Pacqueto contentis, altum

voluit(fet,

T

piane filentium iuit ; de Libro autem Aefo/utiogum

éfly

408. Sed Reus omnium' fi&ionum confcius, &

feu Congregatioznum nhil nifi admodum obfícure ex-

non inrentus ni(i ad expifcandum aliquid, quo ficti-

|

de

preffit, ut Clariffimus nihil capere poffet.

ien

tio operi veritatis umbram affingeret, ad hac atten-

419. Ut propterea . Clariffimus crederet, agi de

dere noluit.

i!'iS ,

refoludone cafus, utinon tantum ex alegata relatione

409. Quod ulterius Reus nequaquam intenderit per

diéti Clariffimi conftat, fed etiam ex confeflione ip-

(l

huuc Emiffarium inttruere Claritfimum de fatfo quod

T

fius Rei, & depofitione Patris Leopoldi manifefte

coutra ipfum attentabatur ;

fed contra omni modo

probatur,

u

ftuduenrit illud occultare, & Clarithimum in errorem

420..Reus enim fatetur ad Zrticulum $3. Inter

W

inducere, atque eum capere in fermone, quo fictitii

rogatoriorum, quod Pater Leopoldus fibi retulerit,

relar

Libri Refolutionum vel in fpeciem Auétor crederetur,

Clariffimum intellexiffe de Libro Zefolutionuta cA-

,

probatur non tantum ex indiciis & conjecturis ; (ed

SUUM.

N

oldo

ex ipfa Rei & illius Emiffarii confeffione, & litteris

421. Et Pater Leopoldus produ&us per Reum

propriis ipfins Rei ad Emiffarium datis & in judicio

depofuit die 24. Novembris 1707. ad Jrticulum

griO'

recognitis,

120. quod in primo congreffu Clariffimus refpon-

410. Si enim mififfet hunc Patrem Emiffarium ad

derit: Erit forte aliquis cafus ad tne vemiffus ad ve-

,ïetü-

Clari(fimum, u£ fciret fa&lum quod contra ipfum atten-

folveudurn.

du

zabatur, debuiflet ergo curare, ut Clariffimo Domi-

422. Et quod in fecundo congreffü refpondit: Er;£

»llltfo

no van Efpen ab ipfo EmilTario faétum fincere expo-

forte Liber Refolutionum casuuM,

UP

neretür.

'423. Ia ut omnia effent compofita ad inducen-

f

411. E contrário fümmopere cavit, foliciteque in-

dum Clariffimum in errorem & dec

,

,

eprionem, quod

r;gpto

junxit füo Emiffario, ut ira ageret cum Claritfimo,

& unice optabat Reus.

lul

ne per ipfum conrenta Libri Refolutionum Clariflimo

:424. Nam cum ex his, que inter dictum Patrem

innotefcerent,

j

Leopoldum & Clariffimum 'acta fuerant in.tertjo

rme-

one

"—4,12" Et qtl;dgm in Epiftola a. Mar':ii ad Pgttem

vconagljiefïuþ primg Martii iq Conveggu Patrem Ca

h-

d

528

CONCLUSIO FINALIS

litarum Dif&alceatorum (de quibus in gitata Relatio-

me tam certo [cive, quam fciam Reveventiam ve/ir)zriä

ne ClariffimiDomini) intellexiffet Reus , Clariffimum

ibi federe , Scriptum ad me non fpbetiare?

veríari in:errore, eo quod Claritlimus crederet fas-

436. Hac omnia coaflant ex declaratione dicti

Clariffimi in judicio exbibita & recognita , & iplt

ciculum .,per. Patrem Leopoldum traditum efie ipfi

Reo ; tanto gaudio perfufus fuit, ut illud continere

Patri Leopoldo coram Reverendo Patre Vicario Pro-

vinciali, & duobus Philofophie Profefforibus prz-

non valens, in praedicta Epiftola, que incipit : Ae-

-vereude Pater, [is forti €? fincero animo , ita fcribat:

le&a, & tacite per dictum Leopoldum in dictis punc-

gaudeo quod fit in ERRORE perfoga illa, dum putat quod

tis approbata,

437. Hec totius tantaque vehementia & energia

&everentia vefiva mibi aliquid tradiderit , quod uon «f

Veram,

a Clariffimo coram Patre Leopoldo repetia & incul-

425. Et ut ulterius Clariffimus confirmaretur in

cata, quia acta erant, zgfer quatuor ocilos, necícopo

€rrore, fuggerit Patri Leopoldo in eadem Epifto.

per Reum intento congruebant , memoria Patris

la: Poteris inter quatuor oculos dicere ia genere, quod

Leopoldi, fi credere fas eft, exciderant.

attinet. Patrem Defivant, Dominatio Fejiva efl in &&.

438. In prima enim fua depofitione die trigefima

Deinde addit in eadem E-

Martii, ex fcedula (quam Reo pralegerat, uti con-

RORE, ficut verum cf.

piítola : Pozeris etiam ez intev quatuor oculos. dicere,

ftat ex refponfione ad articulum 113. Interrogato-

riorum) dicit : QUANTUM RECORDOR , u//quatn voluit

quod perfona illa , coram qua aperuit , non tradiderit

Patri Defirant , quod usque in bodiernam diem tion ba-

dicere, pacquetum non e[fe fuumn.

beas aliatm notitiam.

439. Et ipfe Reus 7rtzculo $2. interrogatus, n

426. En omnia artificiofe & nequiter ad decipien-

Pater Leopoldus non vetulerit interrogato, Clariffrimum

Dominum van Efpen dixi[[e , fe nullas Litteras perdi«

dum compofita , adjecto etiam apertiffimo mendacio.

427. Falfiffimum enim erar, quod Pater Leopol.

diffe, Refpondit: quod, Quotiefcumque Pater Leopol-

dus usque i illum diem tom babevet aliam notitiam.

dus interrogato de 2ffa ve locutus eft , [emper eodem rió-

428. Cum ipfi compertiffimum effet, quod fas-

do retulit, quod dum Claviffimus Dominus ei locutug

ciculus ille effet apud Reum, quodque illum ipfe

fuerit wwrER. QUATUOR OCULOS, Zunquam volebat di-

apperuiffet & oftendiffet, imo & omnium contento-

ceve fe aliquid perdidiffe , meque fe aliquid uon perdidis -

rem notitiam haberet : quia omtia àn eo contenta fue-

Jt 5 item. Librum. Refolutiomum effe fuum vel mon e[fe

Juum ; féd quando idem Clariffimus Dominus ipfi locu-

vant ipfi offenfa, uti fatetur Reus ad z4rt. y4. lnter-

rogatoriorum,

tus eff poflea coRAM TzsriBUS, Quod tuim dixerit, fe

429. Sed neque my

flerio vacat; quod Reus tam

uegalfa quod aliquid pevdidifet, &g Pater. Leopeldus

ferio inculcet Patri Leopoldo in hac eadem Epiítola,

perfditit, quod. Claviffimus: Dominus van Efpen iuter

quatuov oculos nunquam uegaodrit.

quod zibil pojfet Clariffimo dare fcripto, zec etiam co-

:

yrodu&tus in teflem

van tefle logui, féd àuter quatuor oculor,

440. Et ipfe Pater Leopoldus

:

ab ipío Reo, & ab eodem quid ad articulos fingulos

430. Et rurfüs füb finem Epiftolae : ol upqguam

Joqui coRAM TESTE ve] TEsTIBUS, fed femper pravie ve

refpondere deberet inftructus,. fimiliter refpondit a2

"Articulum 387. Provifionalis intendit: Quod Clarifft-

quire fecvetum , aut alioquim non loqui, tibil etiam dare

Jeripto potes.

D

mus uumguam fibi vefhonderit (NTER QUATUOR OCULOS;

Lurum lum e[fe [uum vel mon effe fuum NY$1 QUAN-

431. Etiterum 1

n altera Epi(ïoqla de fecunda Mar-

tii, que incipit : 74dmodum Reverende Pater , Pater-

DO LOQUEBATUR CORAM 'TEsriBUS.

441. Quid apertius, quam eam cautionem, da

mitas. Feflya, vecognita ad. "drticulum 107, Interro-

gatoriorum : /i Clariffimus Pateruitatem F'effram ipfe-

loquendo zzter quatuor ocilos, unice adinventam, &

;

at accedat , ei loquatur. intey QUATUOR. octlof.

folicite (ervatam fuife, ut quidquid /ub quatuor ocu-

Í

432. Ut quid enim haec tam follicita, ac toties in-

lis a Claritlimo diceretur, negari poffet, fi minus con:

culcara cautio ?

nifi ut Clariffimo deeffet probatio

veniens fcopo a Reo intento deprechenderetur ?

dictorum & aétorum inter inter ipfumn & Emiffarium

142. Si enim coram 'Teítibus a(ferere audebat

bunc: liberumque effet Reo ejusque Emiffario fingere

Claritfimus, nihil a fe perditum effz, quidni idem

inter quatuor oculos affirmaffet ?

4

tanquam a Clariffimo dicta, qua diéta non erant, aut

Hcet;tia Veflra,

negare diéta, quae revera dicla e(lent.

.443. Hinc quoque videbar Magni

D w TPTSg

quod in hac fua depofitione Pater Leopoldus venerit

433. Exemplum. hujus nequiffimi propofiti inter

alia hoc eft : Dixerat. Clariffimus in primo congres:

ad refpondendum a Reo inftruétus, & juxta prefcrip-

tam a Reo formam depofuerit.

fü cum Patre Leopoldo, pacquetum quod ipti fur-

reptum dicebatur , & zuffelodamum dettinatum, zog

444. Unde productus ex parte Actoris die prima

Aprilis in Informationibus, cum nonin(tructus a Reo

Í

po[[e ad fe Jpe&tare , quia, aiebat, mullas littevas "i

d

ZAinfielodamum.

depofüit, fatetur quod Clariffimus in primo congreffu

fibi dixiffet, /e zefezre, quod amififfet pacquetum aut

li

. 484., Et . rur

fus in fecundo congi'e,fïu in edibus

propriis, poftquam narra(let Pater Leopoldusin fac-

Littevas ad . [e pevtinentia,

queto contineri duo.exemplaria impretli Morivi feu

445. Ex ipía igitur Rei confeffione, ac propriis

Dedutlioumis rationum , fbine ulla hefitatione dixit Cla-

ejus Litteris in judicio recognitis, & non tantumex

villin.us : Zinc apertius elucct, pacquetum non e[fe meum,

indiciis & coje&cturis probatum eft, Reum mififfe

T

dic&um Patrem Leopoldum ad Clariffimum Domi-

quia ba&lenus Motivum boc impreffum tom babui, nec

C

ba&lenus .quidem vidi, & polt nonnulla interpofita

num van Efpen, ut ipfum induceret in errorem, &

coaclufit Clariffimus : Ego igterim fum certus pacque-

ex ipfo babere poffet, quo (altem in fpeciem fictitii

fu

[

tum boc ad me non fpeGlave, appaventer perfona illaine

Libri auétor probaretur.

5on uovit, £j ervavit 4 noune ,

smmagis fufpicor ad

446. lnfuper. Reum hunc füum Emiffarium in-

Do&loreim Parmentier [pectave , quia babet Motiva.

ftruxiffe, quibus mediis &fallaciis cum in finem uti

435. "Tandem in ultimo congreffu in edibus pro-

deberet.

P

tu

af

riis Clariffimi Domini die t. Martii fub vefperam,

447. Ex quibus ulkterius refultat, quod non tan-

tum ex probis artificialibus, fed etiam directis con-

Ter

poftquam dictus Parer. Leopoldus dixifTet Clariffimo

Domino, $; Aeverentia . veffra velit dare in fcriptis,

victus fir Reus, quod allaboraverit, ut fictitio huic

operi fides a(lrueretur, ipfeque Clariffimus cum aliis

Mi

Scriptum illud ad fe fpe&lare, quodque nullam difficul-

zatem imovelit buic quarte manui aut prime vel [ecun

Íuis praetenfis confpiratoribus haberetur verus'Auctor.

448. Denique babetur veritas Articulis 13. Libelli

li

de, couabitur efficere ut volis veffituatur 5, Refpouadit

Clari(Iimus., . Quouodo. Reverende. Pater. audes boc. a

Gravaminum : Quod Reus pluribus smediis g occultis

uü

R

!

ue petere iu feriptis, cum decies €9 amplius dixerin,

macbinatiombus ufus fit , ut aliquid expi/cari poj]?t.- quo

ié-

P

CoNTRA ParRUM BERNARD; DrsiRANT,

5

pl

9

Tucutti faceret, &2 nequiffima fitlioni fua fidem aliquam

463. Certum imprimis elt, Qltod nullus Confeffa-

aut Jpeciem conciliaret.

rius ad Reum attulerit Pacquetum: . quia faretur Reus;

449. Prater füpra allezata media & fallacias, qui-

quod immediate per Petrum fibi fuerit allatum die

j

bus keus inflruxit Patrem Leopoldum ad fallendum

27. Januarii, omniaque ejus contenta apud ipfum man-

Clarifimum Dominum Van Efpen ,. addidit & íigil.

ferint : neque ullibi Reus vel verbo indicavit, Con-

lum, feu fecretum confeffionis.

fe(laridm ali

quem füper re(titutione hujus Pacque;i

450. lnterrogatus enim Articulo 46. — p z05 ii-

fecum egiTe.

3

Jerit Patvem Leopoldum ad. Domiuum van E[pen, ut

64. Fatetur fzenius quod

Reverenrï us Pater Grau-

atrevet de Pacqueto de 3. S'amuarü [ub pratextu quafi

wels fit ille Confeffarius, cui peenitens effet confes-

boc accepi][et a quodam pemiteute tempore Srubilei, qui

fus, & cui peenitens dediffet licentiam de hujus faíci

7zon potevat abfolvi mifi fatla veffitutione ? Refpondit:

culi reftitutione agendi cum Reo: quodque praterea

qüod boc fattam fuerit 16. Februarii. Additque, pe-

Reus cum P. Leopoldo inivi(let hanc computationem,

titio factenda evat

Jub. fecveto tanquam . procedente ex

quod Clariffimus refpectu dicti fafciculi effet. przza

Confeffione,

tianus , "Tourteau qui furripuerar fecuzda manus, P,

.4$t. Et Articulo 47. interrogatus, /Zg zoz fit ve-

Grauzels qui acceperat a Petro pceaitente £ertia za-

vutn, quod Interrogatus dixerit Patvi Leopoldo, quod

4us, ipfe Reus cui Confeffarius de licentia pceeniten-

illom notitiam baleret ex. Confeffione, illamque eidem

tis reftitutionem injunxerat quarta :/anus, uti afferit

cominunicaverit fub: eodem figillo ? Refpondit : quod

ad Art, 49. Interro. & latius exponit in Refpon(o ul.

dixevit Patvi Leopoldo , notitiam venive ex peuitente,

teriori Art. 226. & (equentibus.

qui dicebat fe confeJumn fuiffe , €€. Confeffario dediffe Hi-

:465. Sed quandonam Pater Grauwels egit cum Reo

4

ceutiam vevelandi , duumodo fievet [ime fuo prajudicio.

de reftitutione facienda hujus Pacqueti quod femper

. 452. Mirum in modum exaggerat hoc fecretum

apud Reum manferat, quodque ipfe Pater Grauwels

Confeflionisin füpra allegatis Epiftolis ad Patrem Leo-

dicit fe numquam vidiffe, aut notitiam habuiffe ante

j

xoldum, ac nominatum in illa, quae incipit : Aeve-

14. Martii 1707, quando ipli apud Magnificum Do-

veude Patev, fis forti &2 fincevo amimo, ferio monens

minum Rectorem fuit oftenfüm ? uti deponit in fua

fuum Emiffarium, ne loqueretur Clariffimo, ff fub

Depofitione illa die 14. facta,

fecreto acceptato per ipfum , &2

Gj vé

/17?

od non po[fit ultra

i

H

466. Ad hwc ipfe Pater Grrauwels in primo fuo

loqui, &

-

congreffu cum Reo circa 15. Februarii, quo die Pe-

aá perfonam principalem.

ii babita licentia , pro qua babetida fcriþeretur

trus diétum Patrem Confetlionis caufa acceferat, quae-

J

4$3. Prenitens hic indubie erat Petrus T'ourteau,

fivit a Reo, an aliquid fciret de Zibro. Refolutionum?

qui fingebatur hoc Pacquetum de 13. Januarii furri-

r

Refpondit Reus affirmative. Cumque Reus dein que-

puiffe egranario Clariffimi, & fatetur Reusad /4rti-

reret a Patre Grauwels, ex quo talem Librum habe-

cuium 49. Interrogatoriorum,

ret? Refpondit dictus Pater Grauwels , fe perfonam

)$

.454. Sed quandonam Petrus T'ouateau dixerat Reo-

nominatuvum ei, quaudo licentiatm ad boc darvet : (cili-

Íe confeffum fuiffe farreptionem hujus Pacqueti, aüt

d

cet peenitens , uti deponit diétus Parer in (üa Depo,

li

f: licentiam dediffe Confeffario fuo agendi cum Reo

fitione de 14. Martii 1707.

il

de reftitutione hujus Pac

h

tur Pétrus illad. dixiffe.

queti? Nusquam vel fingi-

467. Hic eratille Liber Refolutionum ,. quem prae-

dictus Pater acceperat a Petro Nicolao "T'ourteau die

N

455. Narratquidem Reus in fua Depofitione de r4.

1 . Februarii 1707, ratione Confeffionis tempore Ju.

Mairtii 1707. quomodo Petrus hoc Pacquetum fibi

bilei, uti narrat in eadem Depofitione.

((

atrulerit die 27. Januarii 1707 ; fed de facta Confeffio-

468. lgiiur. ex ipfo Parre Grauwels intellexerat

ne, àut facienda reftitutione, vel data licentia Con-

,

. Reus, qnod non haberet licentiam a

peenitente ipfum

l

fe(lario, nec verbum occurrit.

nominandi,

Jl

. 456. Maníferunt contenta hujus Pacqueti, poftex-

469. Qua igitur fpecie fub idem tempus poterat

amen & iaventarizationem fingulorum apud Reuma

t

mittere Patrem Leopoldum ad Clariffimum ut ageret

dictadie27. usque ad denuntiationem factam Magni-

de reftitutione Pacqueti füb figillo feu fecreto Con-

fico Domino Rectori, cum quidem nunquam dicatur

feffionis, tanquam originem trahente ex confeffione

Petrus vel verbum locutus de facienda hujus Pacqueti

Petri Tourteau fatta diéto Patri, qui ob id dicebatur

i

reftitutione,

tevtia tnauuj, qui de licentia pcenitentis egifTet cum

rit

. 457. Dicit quidem Reus ad Articulum 48. Inter-

Reo tanquam quarta magu: cum conítaret Reo ex

(

rogatoriorum: quod jumior Tourteau jam iude a qenfe

propria relattone Confe(farii

; ipfumr nondum habere

IVovembris, €9 forte citius Eximtio Patri declavavevat

licentiam loquendi.

(à

fe niffum a fuo Coufz[Jario ad ommia vevelanda, prout

.470. Unde nec tunc de reftitutione facienda vel

teo

mentio facta eft.

declaravit [epius, €9 iuter alia, per z4&lam covam INo-

!

(fu

fayio 19 Santuavio.

471. Diebus auter po/ferís quando ad Reum redi-

u

458. Quid ítultius, quam hinc velle deducere,

vit dictus P, Grauwels accepta licentiaa peenitente per

uod refítitutio hujus Pacqueti caderet fuüb fecreto

A&tam expeditam die 4, Martii, tunc P. Grauwels ex-

r

onfe(Tionis ?

bibuit Librum Refolutiomum.: Eximio Patri Defivant ,.

nex

459. Num forfàn in Novembri aut citius junior

£? in i

)

fo ut votnimumicavet ceteris ejusdem Facultatis

(ile

"Tourteau confeflus fuerat furtum hujus Pacqueti, &

.

J beologice , fi placeret,

ml«

onfeffarius injunxit ejusdem reftitutionem ? cum

472. latellexit igitur Reus, ad Patrem Grauwelag

!

furtum, ut Reus narrat, demum 'contigerit die 13.

non fuiff? per poenitentem delatum Pacquetum de13,

t

tl

anuarii fequentis,

Januarii, cui acclufa erant duoimprelfa, Liber Reío-

. 460. Neque in Acta Notariali de menfe Tanuario

lutionum , Formulare de menfe junio, & Epiftola

j m

per Reum reclamata dicit Petrus, fe hoc Pacquetum

fub fignatura Z. B. V. E. ad TJacobum Ignatium Krys,

tuliffe ad Reum ex ordinatione Confeffarii fui, fed id

. & de eujus re(titutione e

1 ud

git P. Leopoldus, fed foluim

afferir dumtaxat de Epiítola de 10. Januarii ad Paíto

Librum Refolutionum.

rem S. Catharinz Bruxellis.

at

473. Imo aec P. Grauwels Cceperata Uetro Togjr.

cot

.461. Mera proinde hec funt figmenta per Reum

teau Librum Refolutionum contentum |in praedicto

adinventa.

Pacqueto, (cilicet. fcriptaum manu Timmermans

l

hüte

lahli

462, Àn forfan Cohfefarius acceffit Reum, eique

étoris quórizatutn fub litt. H, (ed Librum Refolutio- .

hüjus Pacqueti reftitutionem injunxit ex licentia fibi

dU)

€

num fcriptum manu propria Petri "T'ourteau quotiza-

IbEHl

t peenitentem data ,

,, idque fuüb fecreto Confeffionis:

tüm füb litt, C, uti ex dicti Patris depofitione li-

Nihil minus.

R

quet.

r

1(1[

1]

Xx*x

474. -

éupplem. Oper, ag .Efpæ Pars IV,

L

$30

Cowciéveio Frwatit

a74. Ex his evidens eft; omnia de fecreto Con-

ciculum cum acclufo Libro Refolutionum fibi perPe-

feffionis tanquam orizinem trahente ex Confeffione

trum Tourteau allatum narrat Reus.

Petri Tourteau facta Perri Grauwels effe mera com:

486. Dicit enim Reusin prima fua depofitione de

menta a Reo ad fallendum Clariffimum Dominum

14. Martii quod Petrus Tourteau dictum fafciculum

& negotium occultandum fabricata & f(acrilege im-

de2*7. Januarüi fibi attulérit, ac dein modum, quo

penfa.

idem Petrus in edibus Clariffimi D. Vàn Efpen fe fut-

475.

Utque magis elucefcat aftutia & impudenria

ripuiffe aiebat, exponit.

ipfius Rei, refleétere dignerur Magnificentia Veftra;

487. Obfevcatum ef. (ait) quod Dominus van Es-

quod cum primum dictus Pater acceffit Reum , fcili-

pen die 13. Zanuarii , que evat feria quinta, poff meri-

cet circa 15. Februarii 1707. interrozaverit Reus di-

diem difcejJevit Bruxellas verfus , &? tempore ejus ab-

&um Patrem, az Petrus ei confe[fus fuevit a duobus 9?

Jintiee Jub aliquata ve[peram idem Petrus attulit primum

dtnplius enenfibus , & quodidem Pater refponderit, "

Pacquetum , quod dicebat fe inveniffe in granario. Do-

migi van E[pen, €9 quod didicerat ex fcbedula quadain,

debere vecolligere memoriam , uti patetex. Zrticulis 62.

€263. Provifionalis Intendit, per Reum exhibiti, &

quam inveueyat im cubiculo dicli vam Efpem, quando

aliquis qui debet /Amflelodamum dijcedere petet Pacque-

prædi&i Patris ad illos refponfo.

476.. Nonne hinc evidens erat Reo; quod Petrus

tumpro Domino &Kvys , queretur illud in tali gratarii

Tuic Patri oumquam exhibuiffet Epiftolam de 10, Ja-

parte.

nuariiad D. Paítorem S. Catharina, aut fafciculum de

488. Eundem intercepuonis modum narravit ipfe Pe-

13. Januarii, in quibus ram horrenda continebantur?

trus in Epiftolain eodem die r4. Martii mi(Ta ad Mag-

nificum Dominum Rectorem , ut Actis infereretur,

neque Petrum ex ordinátione hujus Confeflarii mif-

- ——

fum fuiffz ut füper iis ageret cum Reo?

inventarizatafub littera Z, quam fibia Reo fübmiffam,

'evera

477. lmpoffibile enim fuiffet, fi predicta r

poftmodum faffus eft Petrus,

coniigiffenr, ut illa memoriz tam cito excidi(Tent, &

489. Nihil tantopere in fuam defenfionem urget

Reus, quam quod ítaltus aut mente captus effe de-

diétus Pater refpoud

:

i(fet, quod metnoriam deleret. ve-

colligere.

buiffet, fi negotium tanti mornenti, & crimen adeo

enorme committere voluiffer uni tali Juveni, qualis

478. Se

d quare Reus non interrogavit di&tum Pa.

trem , utrum Petrus non egiffet cum ipfo ranquam

erat hic Perrus.

fuüo Confeffario füper diéta IZpiftola de 10. Januarii &

496. Sed fi Reus nec (tultusnec mente plane captus

faíciculo de 13. Januarii e granario Clariffimi D. van

fuerit, qua fpecie aut verifimilitudine habere potuit

Efpen fürrepto, & utrum ipfe Petrum ad ipfum mi-

fidem d

1

*

iéto Juveni ralia referenti , fi tamen Pétrus

fiffet tanquam Seniorem Facultatis Sacre ? Cavebat

revera retulerit & Reus non potius finxerit.

id dicto Patri proponer

49t. Numquis fange mentis credere poterat, Cla-

. utpote fcopo fuo nequa-

quam conveniens.

"

riffimum ram ftultum effe, w£ Pacquetuta im gvana-

479. Sciebat eni

m, hunc Patrem mox refponfu-

vio ab[toudi[[ét , & eodem tempore permififfet /ceda-

rüm fuiffe, fe nunquam de his audiviffe: at cum fci-

]am in cubiculo omnibus domefticis expofitam, qua

ret, dictum Patrem habere plures poenitentes; nec

locüs Pacqueti abfconditi ex profelTo manifeftabatur ?

492. Nonne hoc modo zque innotefcebar dome:

poffe exacte fcire, an aliquis a tanto tempore forfan

non acceffiffet ad confeffionem, vix dubitabat Reus,

fticis hoc Pacquetum in gragario abfconditum, acfi

ipfurm palam in cubiculo expofitum fuiffet ?

quin fimile aliquod refponfuüm fuiffet accepturus,

quo certo fciebat fore ut negotium non panderetur,

493. Siconrenta in Pacqueto latere volebat dome-

&interim fuücum poftlea facere poffet,.fe veritatem

fticos faos, atque inter alios etiam fratrem fuum Ad-

inquifiviffe de Petri ad Confeffarium acceffu antequam

vocatum, nonne fecurius illud uni domefticorum corm-

ficla inf(trumenra attulifTet,

mittebatur, quam ut rnodo tam extraordinario intet£

480. Sic videmus, Reum, dum media fallendi

trabes granariüi abfconderetur, & una per /cedulam

Claxitfimum & umbram veritatis fictitio operi affin-

palam exp

ofitam omuibus domefticis locus abeonditi/'

gendi quarit, una fibi profpicere ftuduiffe, qualiter

Pacqueti indicaretur ?

in caíum prodite fictionis f& tueri poffet,

494. Quis enim nefcit, quam hac extraocdinaria

- 481. Videt hinc Magnificentia Veftra, ex propria

& inufitata hujus Pacqueti occultatio , nata effet ex-

Rei Confeffione, & depofitione P. Grauwels (quem

citare domefticorum omnium curiofitatem inveflipan:

Reus in teftem produxit) Reum convictum effe,

di, quid inhoc Pacqueto tam ridicule occultato con.

quod fecretum feu figillum Confeffionis finxerit, &

tineretur ?

495. Quapropter incredibile eft, Reum ram aftu-

Patri Leopoldo impofueritad fallendum Clariffimum,

& fictitio operi etiam hoc facrilego medio umbram

tum Petro hec tam abíurda referenti fidem habitu-

rum füilTe, ipfamque fictionem non palpaturum, ni-

veritatisaffingendam, aut praecavendum, utmedian-

te hoc fecreto fictio celaretur, donec ad perfectum

fi ipfe in hac fictione complex , & Petri focius fuit

foret perduéta.

fet.

482. Habetur quoque ex pradiétis veritas Articu-

96, Unde dubitandum non videtur, quin decla-

li 14. Libelli Gravaminum , quod Aeus pJures perfo-

ratio dicti Petri fa&ta 46. Martii fincera fit.

zas immiferit , qu fraudulentis pretextibus, proxime

497. Ubi interrogatus, utrum dum tulit /oc Pac-.

quetum ad Reum, eidem mon marraverit jam dictummo-

ve] vemote , aliquid aucuparentur , quod pradi&lo ejus

dum interventionis ? Refpondit: Seillud uumquam di-

igi fubferviret.

- 483.. Item Zrziculi 15.. dictilibelli, 404 zzter fraa-

xille Exititio Patri Defirant, fed contra dum intervo-

dulenutos iflos pratextus fuerit, ipfum Jauctiffimum S$a-

gatus exponeret. Eximio Patri. Defirant, quid ve[pon-

£rainentum Ponitentia.

delo, fi interroger ubi illud acceperint ?. Exitnius Pater

484. Quis porro homo fenfatus dubitet, effe pri-

fuggejfit . ut illo cafu boc ve[pouderet.

Ygoin

mnarium operis archite£tum , & promotorem , qui

498. Et Articulo fequenti interrogatus , a e

E«

convictus eft tot fallacibus & facrilegis mediis ftudu-

fua. Declaratione de 14. Martüi miJa ad Maguificum

Á

i(fe opus hoc fuftinere, & ad finem perducere; pra-

Dominum , ut in[fevevetuv A4Gis , n0u declaraverit illud

fertim accedentibustotaliis evidentibus & concluden-

ipfum ,

de quo in "rticulo pracedenti? Refpondit: $e

tibus indiciis & argumentis jam deductis & poftea

illud quidem potuiffe

declavaffe , fed di&tam Declaratio-

deducendis ?

nem per patvem Interrogati fuiffe tnifJamn ex parte Exi-

485. His indiciis merito annumeratur infülfus, &

mii Patvis Defirant , uti Ipterrogati Pater a[fevebat ,

ä

dum illam Declarationemm ad. Interrogatum ferebat,

fictionem legentiblus ingerens modus » quo hunc fas-

499. Licet

CoxTRA ParREM

DgRNaRD, DzsiRANT.

[

331

499, Licetautem ridiculus & abfonus videretur hic

Iaftigatorem falfi juramenti di&ti Petri T

furreptionis modusy quia tamen aliquid inveniendum

ourteau die

l

y. Martii, infra capite 6. oftendet A&tor,

erat, quo fabula tegeretur, hic modus flatim Reo

$12. Similiter e

um in finem follicire dari juffit va-

incidit, fufficiensque apparebat, falrem ut animum

IQ

rias Declarationesa Petro 'Tourteau, puta Àctamde

[.

ipfius Petri anxium & titubantem firmaret : neque

27. Januarii, item de 4. & 14. Martii, quibus Reusfe

forían tunc ex tempore aptior modus palliandi in-

pueri

potfe Fperabat ; in cafüm quo Petrus fidem fal.

ventionem & interceptionem hujus faíciculi occurre-

leret.

ïrl.

bat; credebatque, Petrum fibi manfürum fidelem;

$13. Eadem de caufà füb finem Febr.uarii ad fe

& modum hunc inventionis tanquam verum conftan-

evocari juflit confultiffimum Dominum Leunckens,

ter afferturum effe.

tunc Reétorem Ma

U

gnificum, ut infra capites. often-

5oo. His omnibus addi poffunt indicia generalia

detur.

tum ex parte materie, qua tractatur, tum Perfona-

ll

514. Plura alia media eumdem in finem a Reoim-

do

rum nominatarum , nec nonfcopi, feu finis hujus fi-

penía ex hactenus deducltis, & infra deducendis faci-

€tionis, qua fupraadduécta fünt, ut probent Petrum

le advertet Ma

i

J!i

T'ourreau non effe primarium Architectum Epiítol

notavit.

gnificentia Veflra, & Actor faepius an-

de 10o. Januarii ad Dominum Paftorem Sanctae Ca-

.

tharinz Bruxellis, fed ipfüm Reum.

jor. Hacenim probantipfum Reum, non autem

CAPUT QUARTUM.

p

Petrum effe primarium Auctorem hujus Libri Con-

Convincitur Reus. "]dutlor priucipalis aliavum litteva-

Wt

gregationum & Refolutionum, idqueeo fortiusquod

lm,

vum coufi&arum.

)

multafacta, quorum hic juvenis notitiam habere non

poterat, in hoc Libro occurrant.

t

$1$. Succedit nuncalia actio adverfus Reum, quae

5o2. Reponit Reus, fi (tylus hujus Libri Refolu-

in Libello Gravaminum ^r£iculis 10. €? r1, hocmo-

de

tionum, nec non frivola plura in his Congrepátio-

do exprimitur ;

leü

Quod plures alias Epiffolas Reus pev

nibus refoluta attendantur, patebit beec nequaquam

eundem P«

trum INicolaum Tourteau confiugi curavevit,

ili

convenire cum ftylo & eruditione & aftutia ipfius

cum adultevata fignatura Domini van Espen , circa eam-

hei, &!jconfequenter fe non effe hujus Libri Aucto.

dem mateviam , aliasque, quarumpartim originalibus,

u$

rem.

tuit

partim eavum copiis ufus juit,

jo3. Verum non contendit ACtor , nec Petrus

$16. (Quod inter eas quatuor fist minatorie, eoten-

u$

Tourteau deponit, Reum hunc Librum Refolutionum

dentes ut. Reus di&tum Dominum van Espen , & Do-

& Congregationum compofui(le, quin & ipfe Petrus

muuin Paflorem $. Catbarine Bruxellis

, aliosque de

Jll'

Íe Librum compofuifle fatetur.

quibus i2 dila Epiffola de xo.

hi*

gauuarii v707 , borren-

;o4. Hoc contendit A&or , & Petrus deponit26,

da caluinuia diffamaret , qua

14n vitam dicli Petri Ni-

(lt-

Martii 1707. quod Reus materiam fübminiftraverit,

Auctorque fuerit Petro ut hunc Librum adinftar Li-

colai Tourteau confpivaffent, quibus etiam ufus eff.

u

517. Epiftole, dequibusin preediétis Articulis, in

i?

bri Actorum Univerfíitatis conficeret.

ne

tres claffes dividi potfunt, quarum prima continet

5o5. Itaque Petrus, conício & infligante, mate-

unam de 10. Februarii infcriptam Domino Krys, &

at

riamque fübminiftrante Reo, Librumfuo ftylo & mo-

do compilavit, pluraque que ipfi occurrebant mino-

fignatam Z. B. van Espen, cum fignoaliquo quadra-

——

to oblongo |

|» &eftejusdem pene argumenti

ne

ris momenti, ad orpnatum addidit,

s06. Reus autem, qui omnem de fictione hac

lf'u('-

cum Epiítola de 1. Januarii 1707. habetque fimiliter

Md

1]

picionem a fe amoliri omnibus modis fatagebat, fa-

inclufum Formulare de menfe Tunio 1706. peneco-

cile & (tbylum rudiorem, & impolitum, necnon etiam

incidens cumillo Formulario quod continetur in Epi-

Itef

Ítola preedicta de 1e. Januarii 1707.-

lat

quadam abfona minorisque momenti intermifceri

permittebat, modo fatis ex Libro hoc conítarer, de

$18. Secunda claífis continer Epiftolas, in quibus

ldilii

agitur de tollendo e medio dicto Petro N. T'ourteau:

pratenforum Janfeniftarum & adverfariorum fuorum

conventiculis, & in illis capris refolutionibus & con-

quia, ut pretexitur, fecretum violaverat, & Epifto-

aT

lam pradiéctam de 1o. Februarii cum inclafis, effra-

&

ceptis formulariis contra Statum & Religionem, qua

Ícopo a Reo intenro fufficiebant: fcilicet opprimen-

&ta porta in domo Clariffimi Domini van Espen, in-

gani

terceperat & abftulerat.

:

U

di preetenfos Janfeniftas & fuos adverfarios,

$07. Ulterius indubitatum eft, Reum etiam fibi

519, Et hi quidem Epiftole fübdividi poffent in

duo genera, alias minatorias, alias vero confpirato -

hu

pracavere ftuduiffe in cafüm, quo Petrus, cujus mi-

nifterio utebatur , fidem ipfi nonfervaret, utfeipfum

rias, etfi omnino in eundem finem tendentes.

bitu»

tunc a fictione liberaret, &Petrum omnium Aucto-

$20. Minatorie infcribuntur di&to P.N. T'ourteau,

i

rem, faltem in fpeciera, oftendere poffet,.

& fignantur Z'oanges INympba ; continentque plures

fuij

minas dicto T'ourteau factas, verbis plane fcurrili-

$08. Quem in finem follicite emnes vel minimas

minutas, e quibus Petrus Litteras & Librum confi-

bus: & confignate fuünt per Reum 14. Martii 1707.

:ia

& inventarizate fublitteris DD. EE. FF. GG,

cere aut corrigere debebat, ad fe retraxit, ut Petro

fecretum prodenti

robe deeffent, quibus Reum

$21. Confpiratorie vero infcribuntur Domino Pa-

fie-

à

ftori S. Catharinae Bruxellis & fignantur Z. B. V. E.

fuiffe primarium Au

orem & Subminiftratorem pro-

mzaf

baret,

cum figno eodem quadrato oblongo , & continent

jdi

machinationes, ut dictus Tourteau veíperi prodito-

r

fo9. Unde die 28, Martii deponit Nicolaus Tour-

rie per immiffos ficarios occideretur, & fimiliter con-

teau. Pater Petri; quod cum circa 12. & r3, ejufdem

[jot

ferret aliqua fcripta vel correcta ad filium fuum exi-

fignatae & inventarizatz funt fablitteris JJ. KK. LL.

MM. NN.

af

ftentem apud Carmelitas , Reus ipfi dixer;£ exprq[]äf,

quod illg minute deberent lacevari &9) comburi , uli in

$22. Tertia claffis complures Epiftolas continet,

ol

quae merito vocari poífent anecdote five arcana,

uitiduin e[fent coufcripte.

f(l

$1o0, Eundem ergo in finem, flylo Petri Librum

cum Reus illas nunquam produxerit.

il

hunc confectum voluir, a:tque nonnulla intermifceri

$23. Infcriptae erant omnes ad . diverfas perfonas;

j

facile permifit, qua Petrum potius, quam Reum Au-

qua in hoc theatro comparent, de iisdem argumen-

,

tis, de quibus inaliis inftrumentis

D tio-

€&lorem indicarent, in

"

, & a&tis hujus cau-

,Exi-

cum prodiret,

cafüm quo fictio illa in puþbli-

f?, & fignate Z. B, V. E.

eþdfv

s$11. Eundem in finem Reum fuiffe Auctorem, &

MT

524. Sedin fioc ab aliis diftin

güuntur, quod

Reus

(

AXx24

Supplem.Oper Fau Efpeu Pars]V.

ad«

d

L

asss

332

ïïo deirüvg fuwagas

j37. ltem fimiliter detecta erat falfitas hujus Acte

ad calcem dictarum Epiftolarum arcanarum per 'T'our-

teau feniorem apponi curavetit àtteftationem INota-

five declarationis, qua junior Tourteau declaraverat,

bas fidas Epiffolas a fe fcriptas fuiffe fub ditaminue D.

riaem, quod quatuor ille littere Z. D. V, E. plane

convenirent cüm quatuor primis majusculis nominis

van Espen * Ettamen nec dictam Epiftolam , nec

A&am Reus polt Jite&am fallaciam combuffit aut

& cognominis Domini van Espen.

$25. Etquod fpecialem meretur reflexionem, Reus

comburi fecit, (ed utramque fervavit & configua-

vit.

diflintlis vicibus Epiffolas sta coriplicavit , wt dictus

$38. Sed dicet forfan, ideo reliquse Epiftolze fue-

"l'ourteau fenior zautummodo pol[zt videre quatuor il-

las prefatas litievas , uti hac ultro fatetur Reus in

runt combu(íta , quod continerent Mozacbalia, quae

hic non veniunt ad rem ; uti refpondet ad Art, 71.

Refp. ad Art, 72. laterrogatoriorum.

326. Rationem autem hujus follicitae comp/icatio-

Interrogatoriorum.

$39. Si continebant. Mozacbalia, uec veniebant ad

Xis, per quam tam characterem junioris "Tourteau

quàm contentum Epiftolarum feniori "T ourteau cela-

bic ad vem, quomodo ad ipfum tanquam rembrum

$. Facultatis allatee fünt? Quid Sacre Facultati cum

bat, allegat, quia juzior Tourteau e

xpre[fe snomucvat,

ne Pater illorum aliquid [üiret, ne fieret zelotypus. quod

Monachalibus? Quod tamen in dicta Acta fpeciatim

annotari voluit: quin ut id conftaret, ^&ar babere

ipfe filius pro Dowsno van. £speu [criberet, ubi Pater

ante valde imulta fcripferat pro eodem. — -

voluit, utfüpra exipfius Reirefponfo ad Art. 74 no-

tatum eft.

ja7. Merum commentum ! & confictum rurfus

mendacium! Si filius tam multa , tarnque frequenter

$40. Etquis, quafío, credat, Reum tam aftutum

in edibus Domini van Espen fcripfiffer, quemadmo:

juffiffe hanc Notarialem atteftationem apponi litteris

nihil momentofi ; fed tantum quedam AMozacbalia

dum omnes ille conficte: Litterze, & Liber Refolu-

continentibus ?

tionuin preferebant , eratne veriümiïe id ignorare

$4t. Irno indubitatum apparet, litteras praedicta

potuiffe Patrem ?

$28, Preeterea

fi Reus id latere volebat Pairem,

*

atteftatione munitas puncta maximi motnenri conri-

nuiffe, & (copo per Reum intento apparuiffe oppor-

quomodo fub idem tempus; 1

pfumillum Patrem di-

&i Petri mifit ad diétum Dominum van Espen, utab

tuniores; eásque hac atteftatione munitas ad Altiores

Pote(ítates fuiffe transmiffas , quo tmajor auéctoritas

eo inquireret, an verum effet, quod filius füus zam

gnulta pro ipfo fcripfifet , ut inde aliquorum imperia-

huic fictitio negotio conciliaretur per hanc appofitam

atteftationem de conformitate fignaturee Clariffimi

lium delitor ipfi efét, u füpra Capite 3. oftenfum

elft.

Domini van Espen.

$42. Hinc verifimiliter factum eft, ut cum litteras

;29. Vera proinde ratio hujus complicationis &

occultasionis fuit, quod tunc temporis myfterium

hac 'atteítatione munitas reproducere non poffet,

fiaxerit, fe eas combulfiffe, aut comburi feciffe.

hoc iniquitatis aperire non vellet dicto T'ourteau fe-

niori, qui agnito chara&tere filii füi, & immaniffimo

Litterarum contento , facile filium fuum monuiffet ,

$43. Denique fi he litteree ad Reum tanquam

membrum $, Facultatis fint allate, quomodo eas in-

& a (celere retrahere ftuduiffet : quapropter nec ip-

fum Patrem de expoliatione Domus Curforiz per

fcia & inconfulta Facultate combuffit , aut comburi

fecit? Unde & hoc totum elffe fictirium, facile videt

filium perpetrata monendum cenfuit.

£30. Interrogatus Reus /Zrt. 73. ad quas perfouas

Magnificentia Veítra.

$44. Interim animum advertere dignetur Magnifi-

be Epiflole (arcange)

effent infcvipte, vefpondit: a

perfouas , de 4

uibus in "a jumioris T'ou

rteau de 27.

centia Veftra, ex propria ipfius Rei confeffione ha-

beri, quod Reus hic fictitiis litteris & inftrumentis

Sanuarii autuo

1707. & per Reumdie 2. Maji config-

nata.

tanquam propriis ufus fit, & deillis difpofuerit, alia

nterrogatus 7rt, 74. in quem finem

fibi privarive refervando, alia ad 24/tiores PotefZates

$21. Et rurfus i

illam atteflationem five "AGam babere voluerit, ioter

mittendo aliisque communicando, & alia, fiipti cre-

alias rationes hanc allegat : Uf fuo tempore poffet. di-

dendum eít, comburendo aut comburi faciendo.

$4f. At

uis hemo fenfaruscredet, Reum haec at-

cere , quod ille Epiflolg. ad [e late fueriut. tauquam

suembrum . Facultatis.

tentaturum

d

uiffe,(i haec inftrumenta credidiffet (incera,

f

& fibi tanquam zemibro five F'icedecato Sacrae Facul-

$32. Itaque Epiftolae ad quarum calcemjuffit, pra-

via complicatione , per feniorem Tourteau apponi at-

tatis ad denuntiandum allata?

$46. Quantum vero adlitteras fecundee claffis, in

l

teftationem, quod fignatura quatuor Litterarum con-

veniret cum figaatura Domini van Espen, erant Epi-

quibus tractatur de £ollezdo Petro Tourteau ezedio, il-

ü

las apud Reum inventas, & per ipfum in judicio t4.

V

ftole de quibus in praefata Acta.

/

$33. Inter

has autem fünt tres diftinctee Epiftolz,

Martii confignatas fuiffe conftat.

u

A€a recognofcit dictus Petrus Tourteau

$47. Preeterea fatetur Reus in fuo refponfo perío-

quas 1n hac

tauquam a fe fub dici

amise Domini van Espen fcvip-

nali ad Art. 10. & rr. Libelli Gravaminum , & ex-

i

, cum nonm fuerint. defli-

preffius Art. 167. fui refponfi, fe his litteris ufum

lk

zas, quavuin tria. originalia

fuiffe, etiam mittendo earum copias ad Altiores Po-

gata , vecogmovit covam tne ((cilicet INotario confi-

Q

ciente) zagquam «era originalia, uti fonat ACta: item

teítates.

q

$48. Id unum in fuam exonerarionem ubique re-

lures aliz fub fignatura ejusdem Domini van Espen

!

fcriptee ad Dominum van den Neffe commemoran-

ponens, quod in his omnibus egerit /oza fide , five

fil

uod revera crediderit, litteras has effe veras & fin-

tur,

$34. Nulla autem harum per Reum confignata

ceras: feque per didtum Petrum T'ourrean harum lit-

H

(

rerarum latorem fuiffe deceptum,

eft, nifi una de 20.Septembris 1706, ad R, P. Bal.

I

lexo.

$49. Quam frivola fint omnia , quibus hzec prae-

tenía bona fides innititur, oftenfum eft multis, iisque

$35. Interrogatus autem Reus Art, 75. quid fece-

pu

rit de reliquis? refpondit: Quod fervavit ad tempus

evidentibus argumentis fupra capite 2. & 3. deduétis:

là

quod ipfurn infra ex profeffo oftendet A&tor capite

opportunum, &5 pofi dete&lam fallaciam , perfidiam Q9

perjurium jumioris T'ourteau tanquam ficlas combuffit,

feptimo; ex quibus infuper habetur, Reum nontan-

li

aut comburi fecit.

tum fieglexiffe rmedia, quibus falfiratem facillime de-

M

536. Splendidum rurfus & enorme mendacium !

tegere potuiffet, fed infuper ftudiofe evitaffe & oc-

tit

Nonne poft derectam hanc fallaciag , perfidiam , 99

cultaffe ea omnia , per que falfitatem detegi poffe

[4

revidebat, aut timebat.

tl

yjurium, detecta quoque erat fiétio Epiftolae ad R, P.

0

:

allexo da 20. Septembris in eadem A&la reclaznata?

jjo, Que argurmnenta ad evertendam preterifam

hane

CoNTRA PATREM BrEnNAnp, DrsmaNT.

533

fianc Rei bonam fidem circa Litteras, de quibus nunc

pudor hic extorfit; dubitatio & formido de oppo-

apitur, licet abunde fuüfficere credat Actor, nonnulla

fito,

tamen fpecialia citca has Litteras, que hanc praten-

;63. Neque enim unquam vel minimam de his

fàm bonam fidem evertunt, hicnotandacenfuir; qui-

aliisque hoc totum negotium concernentibus, dubi-

bus & evincatur, Reum ita fe gerere, quafi his Lit-

taiionem pre fe tuliffe; (ed omnia tanquam indubi-

teris fidem haberet , non potuiffe, nifi ipfe fictionis

tata vendita(fe & ut talia aliis obtrufiffe, teftantur fi-

confcius & complex fuiffet.

deliffimi ejus atnici, quibus prze ceteris - hoc nego-

$51. Imprimisin his Litteris fcribitur: Porzas Do-

tium commuauicabat , Doctores Damen, Daelman

gus Claviffimi Domini van Espeu per Petrum Tourteau

& Parmentier, nec non Dominus Pauwels Plebanus,

fuilfe effra&las, &v effra&lis portis di&um Petrumchar-

Imo, ut ex eorum depofitionibus conftar, de veri.

£a5 furte a[porta[Je, quod 1n Epiftola de 3. Februarii

tate & .finceritate vel dubitatibus offendebatur, uti

1707, ad Dominum Paíftorem S. Carharine , con-

plenius Ca

fignata fub litterisINN, itaexprimitur idiomate Flan-

íum eft,

pite 2. Articulis 296, 297. & 298. ofíten.

drico: Dien fiel, die voor ous gefcbreven beeft , enwy

$64. Ut proinde ea, quz de dubitatione & formi-

foo betrout bebben , die beeft de foutigheyt gebadt,

dine de oppofito, hic a Reo pudor extorfit, aliis in-

van te derven teu tyde van myu abfentie , te dewre

numeris adinventis mendaciis annumeranda fint,

pam Typyu buys opeu te breken, ende daev myne Paim-

j65. Dicir quidem Reus, quatuor illas litteras mi-

pieven uyt te nemen ende vam on[e vrienden, id et:

natorias przedictis feurvilibus terminis fcatentes, non

Ifte nebulo, qui pro nobis fcripfit, & cui tantum

figuari litteris Z. /. , E. fed,. Soannes Nymphba.

fidimus, eo audacie devenit, ut aufüs fuerit tern-

$66. Sed nunquid Petrus T'ourteau eas Reo attulit

;l

pore mee abfeniie effringere portas domus meze,

tanquam a Clariffimo Domino, & aliis preetenfis jun-

& ibidem furripere chartas meas & Amicorum no-

&is confpiratoribus profe&tas ? Nonne in Epiítola

ftrorum.

confignata füb litteris DD. notatum erat: Datum im

552. Nonne hec vel fola circumftantia falfitatem

Conugregatione uoflra 28. T'anuarii 1705. &in Epifto-

& fictionem Litterarum Reo evidenter probaffet, fi

la confignata fuüb litteris GG. z

Februarii ?

Congregatione 14.

videre voluifTet ?

ä

$53. Quomodo enim potuiffet fieri ,

| ut effringe-

l

$67. Hec non tantum indicabant, a quibushalit-

rentur portz Doméás Claritlimi Domini van Espen ,

tere prodiiffe fingerentur, fed & apprime conprue-

!

atque effractis fic foribus, auferretur notabilis char-

bant fcopo per Reum intento, nimirum, Z/rtioribus

tarum maífa, nec tamen vel minimus rumor de hac

Poteffatibus (quibus harum litterarum copias mifit

effractione per civitatem fpargeretur? Crederene po-

Reus) períüadendi, vera effe pretenforum confpira-

tuit Reus, hac vera effe, & tamen non audiri ullam

torum conventicula, e quibus füb ignoto nomine

a dicto Clariffimo Domino domum reverío, vel in

hajusmodi littera prodirent.

ejus abfentia per ejus domefticos, prefertim fratrem

368. Sed ut evidentius adhuc patefcat, fidionem

Advocatum , querelam contra di£tum Petrum fuitfe

harumlitterarum non ignoraffe Reum, dignetur Mag-

1.

in(litutam ? nec ullum ut publicam portarum effra-

nificentia Ve(tra attendere, quod inter confpiratoriag

H

étorem denuntiatum ? 1mo nec inter vicinos de hac

direétas ad Dominum Paftorem S, Catharing , JetoJ-

a

«iolenta effractione motum fuifT^ fermonem ?

lendo e dio diflo Petro Touyteau Occurrant duz re-

$54. Num forían credidit Reus, famulum, ancil-

fpective de tertia & quinta Febr, 1707,

ij

lam, ceterosque dicti Clariffimi domeflicos , & vi-

$69. Conflat autem ex plurium teftimoniis in In.

u

cinos ita fuiffe fopori immerfos, utfurem bunc por-

formationibus de 15. Martii & poftmodum recolledlis,

1ó

tas effringentem , domumque intrantem , & chartis

quod prediétus Paftor S. Catharine hic Lovanii fue-

n

onuítum exeuntem nulla ratione perceperint?

rit hofpitatus in eedibus dicti Clariffimi a prima Fe-

s;;. Hac & fimilia nec videre, nec confiderare

r

bruarii ufque ad fextam ejusdem menfis ,

qua difceffit

i"

voluit, unius Petri fui in fictione focii atteflatione &

Bruxell

aS; ita ut ne vel in fpeciem a quoquam dubi-

dictis (fi tamen dixerit) contentus.

tari potuerit, qui hujus Paftoris praefentiee fuerit con:

il

$56. Alioquin quid facilius fuiffet Reo, quam per

Ícius, quin hee litterze effent fictae.

fh

fe vel per alium quemcumque fibi notum hujus rei

j70. Porro Reus non ignorabat, dictum Paffto.

u

veritatem aut falfitatem detegere ?

rem eo tempore fuife Lovanii , uti collipirur ex iis,

$57. Sanenemo non videt, quam frivolum & nul-

qua dicit Art. 173. (üi Refponfi ulterioris, nimirum,

I

la fpecie verifimilitudinis fübnixum fit, quod has Lit-

quod objecerit Petro 'Tourteau quod £pi/2o/a de oSla-

»ll'

teras miferit ad Altiores Poteítates ad detegendam

va Pebruarii fignata Z. B. F. E. ad Pafforcta . Ca-

veritatem , uti afferit citato Articulo 167. Refponf,

tbarine conquerevetur , quod di&lus Paflor ad autevio-

I

ult.

ves nomve[pouderit, quomodo boc

poffet confiflere, quan-

(o

558. Preterea hz Litterae plenz fünt confpiratio-

do

quidein dictus Pa/ior

Lovaui vifus effet die fexta F*

nibus & miais, de tollendo e medio per ficarios ad

iruarü,

u

jf

hoc fpeciatim conductos dicto Petro Tourteau , &

j71. Neque dictus Tourteau Paftorem hic Lova:

quidem difertis verbis admodum fcurrilibus, & exe-

20

nii tunc fuiffe negavit, fed aliud plane frivolum pro-

crandis, puta, Diabolus te aufevat , de te aclum eff.

fertur, quafi a "l'ourteau datum refponfum, ad fu

DDiabolus te auferet.

J* diabolo offerimus uti facrifi-

[e

ftinendam veriratem dictie Epiflolae: cui Reus acqui-

pium.

eícendo vel ex hoc ipfo oftendit, fe fictionis con-

ive

559. Potuiffetne Reo incidere, hec procedere a

Ícium fuifTe, ut infra Ca

(in-

Clariífimo Dormino van Es

pite 7. Art. 772. & fequen-

pen, nifi igfe fictionis con-

tibus o(ltendetur,

jl

Ícius & Auctor extitifTec ?

f72. Ex his perfpicuum effe cfedit A&or, Reum

$60, Hac a genio dicti Clariffimi tam aliena effe

omnium harum litterarum confpiratoriarum & mina«

I

publice notum erat , ut vel i

toriarum primarium fuiffe Auctorem, & fictionisIn-

jíd

pfum Reum puderet, pa-

lam id negare :

ftigatorem , qui folus illis ufüseft, tum cum amicis

us

$61. Interrogatus enim Art. 76, Qui mon viderít

communicando, tum ad Z/tores Poteffates mittendo,

jite

bas littevas plaue alienas e[fe a gemio. diéfa Claviffiuii ?

573. Sed neque oftenditur Petrus Nicolaus Tour-

|rar

Refpondit: 4uod zunquam firuter fibi. perfuadere po-

teau his litteris ufus effe, nifi quod eas fimpliciter

[Cde'

tuevit , Clariffimuim Dominum vau Espen effe capacem

tulerit ad Reum, & ipfe illis tan

quam propriis pro

Ti

talia perpetrave; €? quod

libitu fit ufüs : ut proinde evidens

appareat, Petrum

fuerit caufa, quod rezfimzm'-t

poffe

formidinem de oppofito.

fictionum harum merum fuiffe inflrumentum.

562. Verum fimulata & conficta fuit hac, quam

(iarm

174

J

UCoNcrLUsIO FINALIS

534

$£74. Quod attinet ad Epiftol

am de ro. Februarii

'Tourteau Epiftolam illam acceperat, non fpetetad

cum incluío Libro Refolutonum & Formulario, in-

fpoliationem Curforis , eo quod diceret, fe accepilfe

ventarizátam fub littera B. & qua fola ex omnibus

e manu alicujus juvenis ad portam Curforis quaft per

fidis litteris fignata eft nomine Domini van Espen,

—

fe deflimandam , plane ridiculum eft,

PDPRRUERRUEEeU

I

$987-

uid enim aliud eft, fe infinuare in domum

ad longum cum hoc figno quadro oblongo |

Curforis , ibidemque fe oftendere familiarem infcri-

hanc ut cateras confictam effe Reo íciente & infti-

bendo litteris de Louvain , deinde ad oftium Curfo-

gante, plura argumenta convincunt.

ris ftare tanquam pofitum ad litteras recipiendum ,

j7;. Imprimis ex depofitione DD. Damen & Par-

eodem illo titulo litteras recipere , & ad alium de-

mentier in füa comparitione de 28. Martii, conftat,

ferre?

Reum dixiffe, quod Previ babiturus effet. EpifZolam ,

$88. Sed quis fenfatus non videt totam hanc nar-

in qua momen Claviffimi Dounui vati Espeu baberetur

rationem effe meram fabulam , per Reum ad tegen-

fignatum 4D LONGUM,

dam fuam nequitiam adinvenram :

576. Dein Reus ad Articulum 28. inter

rogatus fa-

$89. Hanc fabulam non excogitaverat Reus dum

tetur, dictum hoc effe de Epi/fola de 10, Februarii.

14. Martii 1707. diclavit figceram &2 fidelem fuam

577. Quis hinc nonjudicaret, Reum, quiiítatam

velationem , ubiloquens de fafciculo , cui hzec Epi-

afleveranter dicebat, aut fuiffe confcium & fecurum

ftola de 10. Februarii erat acclufa, fimpliciter dicit,

de fictione, aut prophetiz dono praditum; ut pra-

Pacquetum hoc fibi per Petrum fuiffe allatum, €9' Pe-

dicere pofTer, talem Epiftolam a Domino van Espen

trus dicebat, quod fleterit ad offium Cur[oris, €$' quod

fcriprum , & fibi allatum iri?

quidam juvemis venifeticum illo Pacqueto , & quod il-

. $78. Audire itaque juvat medium , quod inter hzc

Jud ex ejus tnatmibus. accepiffet , qua[i pev fe deffinau-

duo init Reus ad dictum Articulum 28. quo interro-

dum.

gatus, quaudogam veceperit Pacquetum 69 littevas de

$ 90.

Nulla hic mentio farhuli D. van Espen, qui

10. Feb, v7o7.. per. quem , quis aperuerit &2 quando?

tamen Petro erat notiíTimus.

Nihil de iterata Epi-

Refpondit , quod dictus "l'ourteau die 10. vesper?

ftole hujus ad Curforem relatione, & ejus prius per

venerit ad ipfum dicens , quod illa die pomeridiana vi«

Petrum facta apertione, & claufura, & visa fignatu-

derit ia Pofleria famulum Claviffimi Domim van Bs-

ra nominis Domini van Espen ad longum.

pen fereutem Pacquetum

ad Domiuum Kvysiu[criptum,

$91. Hac enim omnia excogitavit & finxit Reus,

cujus cooperculum fuiffet claufum pane az-ymo , Jed tam

poftquam inrellexit , intimos fuos Amicos Doctores

snale ut facillime aperuerit , & elevato. digito viderit

Damen, & Parmentier depofuiffe 28. Marii fibi di-

manu Claviffimi Domim van Espen

Epiflolam figgatam

&um a Reo, quod brevi babiturus effer Epiftolam

AD LONGUM, £? quod ffatim itev

um claufevit : addit

fignatam nomine D. van Espen ad longum,

quod Pofla difcefferat , ita ut Epiftola illa die deflinari

$92. Verofimilior eft fimplex depofitio ipfius P,

zon potui[fet ; item quod paulo poft idem famulusvedie-

'Tourteau de 26. Maitii, qui fincerefatetur, fedzcama

vit £? Epiftolam repetierit , diceudo quod. eamn e[[et ve-

Epiffolam integvam fevipfiffe , &v figna[Je . snateviam

laturus die ftquentz.

vero fui[fe fabminiffratam ab Eximio Patre Defiraut:

$39. Lepidum profecto inventum , & viro

ad fi-

fimzlitev fe fupey [cviptionetn [cvipfiffe.

e

&iones compofito dignum! fed volens virare charib.

$93. Ulterius declarat, /e Pacquetum, 1

n'quo Epi-

dim malz fidei & criminis falfi, incurrit in fcyllam

ftola & alia continebantur, c/aufiffe , illudque detulif-

fpoliationis Curforis Regii.

fé die 11. Februarii v707. bora oZava maue ad Exi-

580. Si enim verafinr, quznarrat Reus,, manife.

miuum Patvem Defivant, qui in prafentia. Interrogatt

ftum eft,. quod Epiftola hec, in quanomen Domini

allud aperuit : quodque precedenti die Interrogatus, de

van Espen effet expre(fum AD toNcuM, nondum ef-

maudato: Eximii P. Defivaut, venerit ad . Monafle-

fet tunc, quando hac narrabat coram dictis Dominis

riumn $. Martini apud eundem P. Defiraut, qui pe-

Damen, & Parmentier, in manibus ipfius Rei; fed

tüt ab luterrogato, au. di&lum Pacquetum de 1o. Pe»

quod eam brevi babiturus e[fet.

bruarii v707. pavatum : baberet : vefpondit. quod nom,

$81. Pratereacertumeft, quod nondum tunc eam

ex 60

.5

haberet Petrus Tourteau ; fed quod tunc vidiflet

quod copia Libvi Refolutiouum uecdum eyätde-

fcripta.

dumtaxa: levato cooperculo Epz/Zolam [iggatam mauu

$94. Defuper vtvo vepofuit diclus Exitnius Pater ,

Clavi[fimi Domini van Espen ad lougum ; ulterius qu

od

Rogo, ut illud ad sae deferas. vesperi, fed cum'

ve[pevz

paulo poft, famulus Domini van. Espen vedievit, €7'

effet. mimis ob[curum , luterrogatus detulit ilud ma-

1

Epiffolatm vepetievit , diceude quod eam e[Jet velaturus

ne: 9 quod lutervogatus audiverit , quod. Eximius.

die [equenti , fcilicet ad Poftam.

P. Defirant .10. Februarii antequam | Epiflolam . ve-

$82. lgitur fciebat Reus, Petrum T'ourteau eam

cepi[[et , diceret Facultati Sacre , fe vetepturum Epi-

habere non poffe nifi die fequenti, quando famulus

Jfolam , €? aliquid aliud, €? quod illa Epiflola fovet

t

Domini van Espen eam referret ad Poftam, & eam

fignata uomiue Clariffmi Domiümi vam Espemad lon-

ibidem tunc interciperet.

gum,

Í

$83. Cum ergo Reus tam a(feveranter dixerit di-

$95. Sicuti preedictum Rei refponfüm, conficlio.

&is Dominis, quod hanc Epiftolam fic fignatam Pre-

nem & fallaciam oculis legentium objicit, ita e con-

l

vi babiturus e[fet , evidens eft, quod jam (ciret fore,

trario hec fimplex P. Tourteau depofitio finceritae

ut apud Poftam intercipefetur.

l

tem & veracitatem rei geítee legentibusinfpirat: prae-

.$84. Hinc & fequitur, Petrum Tourteau eam in-

fertim quod ex poft fa&to veritas notabilis circume

tercepiffe fciente & füuadente Reo; quia fi Tourteau

j

ftantiae per dictum Petrum adjectae , ex depotitione

!

id proprio motu facere voluiffet , aeque facile ipfi

Do&orum Damen, & Parmentier probata fuerit, ut

fuiffet eam intercipere prima , quam Íecunda vice ;

i

fuüpra noratum eft, & in reliquis circumítantiis nihil

l

tantum enim dicere debueratfamulo Domini van Es-

hactenus falfi fit repertum.

pen Epiítolam repetenti, quod Curfor cum il

la jam

$96. E contrario refpon

fum ipfius Rei, ..præter;

fn

diíceffifTer.

quam quod ipfam fictionem manifefte praeferat , con-

t

$85. Itaque quocumque fe vertat] Reus, aut cri-

tinetinfüper & circum(tantiam notorie falfam , quam

minis falfi; aut expilationis Curforis convictus eft,

[

& Reus fcire poterat , ícilicet quod famulus D. van

Mazgnificentaa Veítra judicabit utrum horum fit veri-

Espen dixerit, fe fequenti die Epiftolam relaturum:

fimilius.

cum lippis & tonforibus notum fit, nunquam duo-

$86. Quod enim pro ulteriori ju&iü&atione allegat

bus diebus immediare fequentibus Curíorém disce-

dere Lovanio Amftelodamum.

)

Articulis 252. & 253.. Refponfiult. guod modus, quo

537*

L

CoNTRA ParnEw DénNARD, Disinaw,

535

59». Ad hec ad i. 28. Interrogatoriorum ref-

poudit, quod ipfe perZiterit in

mere feciffe AGham fub fäc're"tb gataral: 'qüi'n & ex In-

dubie fiuceritatis fub-

terrogatorio colligitur, ideo nec fervatam tminutam-

Jcriptiomis bujus Epiftole.

612. Qua omnia plane redolent genium Rei, &

$98. Et ad 74rt. 33. rurfüs perfiftens in anteriori

]

modum , quem in totó hoc horrendo negotio con-

refponfo ait, quod /icét ipfe dubitaret , tamen alii di-

franter tenuit, omnia fcilicet füb fecreto gazurali vel

cebant fe non dubitare: fcilicet preedicti Amici Docto-

etiam facramenrali: communicandi :

res Damen, Daelman , & Parmentier, & Licentia-

ita ut deponat

Eximius Dominus

Daclman per Reum produétus ad

tus Pauwels Plebanus,

quibus hanc Epiftolam often

Articulum 81.

ditfe

fe afferit citato /4rtzculo 28.

provifionalis Intendit, quod Reusde

hoc negotio eum afuici$ loQuens, n

unquam dicevet ,

599. Interrogati hiamici, die23. &24. Maji 1707.

quid adbuc vellet facer

uper fexto árticulo , qui erat : 727 verum [it, quod

culta mazere.

€» Jed dicebat illa debeve fibi 0£

idem P. Defiant D. Deponentidixerit fe dubitare de ve-

613, Neque fane verifimile eff, quod Notarius

vitate Epiffole de vo. Februarii 1707.' fed quod D. De-

vàn Dormael ad inflantiam Petri Tourteau voluiffet

pouens vefponderit, fe nom. dubitare ; vel au mon Jciat ,

in Acta, quam in qualitate Notarii conficiebat , o-

l

n i tuucaliquis boc dixerit? Refponderunt unanimi-

ter, fe nunquam vidiíTe aut potuilfe colli

mittere telles , minutamque contra officium Notarii

j

gere quod

a fe dimittere : fed quod ad hoc induci fe permiferit

P. Defirant dubitaret de veritate Epi(tolae,

per

eum, cul, ratione acce

pti Bedellatüs, erat ob-

6oo. Addit D. Plebanus: quod P. Defirant ecoztra

ftrictus.

i

]

Jenper. dixit, fe wonm dubitare de veritate

illius Epi-

fiole.

Ju

614. Preterea ex dïepofïtione di&ti Norarii die 5,

lii conftat, quod ipfe hanc Declarationem nonex-

601. Similiter D, Damen addidit, quod P. Defi-

ceperit, dictanre Petro Tourteau, feddictam Actam

rant nunquam dixerit, fedubitare de veritate Epifto:

i

la : fed econtra

confcripferit , ex qinuta aliqua jatn

10do confetta,

j

offesdit , fe peyfuafum de vevitate illius

615. Et quod notandum ett

» apfi oblata in quarte-

[j

Epiffole,

yi0 Patris. Defivant.

602. Arnplius deponit

! Dominus Daelman , zün-

'Tourteau fuitfe

3i bec minuta ipfi per Petrum

li

t oblata, aut ex ipfa minuta Petrus

quam Patrem Defivaut: Domiso. Deponenti dixilfe , fe

aliquid diétatTet

, noneft dubiu

m; quin Bedellus Reo

dubitave de vevitate, quin e contrario usque ad tempus

obttriétas illud in fua de

$

quo Tourteau erat apud. Carinelitas, Eximius Pater

pofitione taciturus non fuif-

[

fet: nec ad Articulum

70. eX parte Rei in provi(io-

Defivant dixit [gpius Deponenti, fe vell

e effe tam fecu-

nali Intendit propofitu

d

yur de fua falute,

m, quierat: 2404 exceperit de-

I

quam de veritate Epiflole,

pofitionem . Petri. Tou

rteau nulta dictautis, e9 libey-

603. Quis ad tantam execrationem non exhorref-

vime figuautis , limpl

icitet. refpondilfet ,

cat? Quispofttam aperta mendacia adhucfidem ha-

Jé excepiffe

"

depofrtiotiem a. Petyo

N. Tourteau frgn

ata:m, nullaom-

n

bebit iis, quae narrat. Reus? nominatim iis, quae fi-

,

nino facta

mentione diZamizis, quod fane non omi-

&ionem fui palam oftentant?

fiffet,

)

f veraciter deponere potuiffet.

n

604. Reflat Acta five Declaratio, quam fape di-

616. Hzc oftendunt, Petrum in hac Aéla nullas

&us Petrus 'T'ourteau fignavit die 27. Januarii 1707,

nifi fignantis partes habuiffe,

coram Notario van Dormael, & quam Reus config-

617'- S! ina]

per ad contenta hujus A&lz attenda-

p

navit 2. Maji, & q

uam feepius in fuz bone fidei ar-

tur, patebir,

n

gumentum adducir.

ficienda direc

quod Reusnon folum hujus Actz con-

A

lionem habaueri

t; fed etiam quod hu-

605. In hac Acta Petrus recognofcit, fe plures E.

jus A&tze falitatem noverit.

att

piftolas ibidem expre(fas, ac nominatim famofàm il-

618. Im

di

lam de 10. Januarii ad Domipum Paftorem S, Catha-

primis enim deponit Petrus T'ourteau in

It

hac Aéla,

quod tres Epiftolas Oripinales refpective

rina [bripfiïï'e fub di&tamine Clariffimi Domini van

de 20, Sep

temb

i

l4

Espen, quodque v:derit iz

edibus brefati Dodtoyis,

ris, & 16. & 18. Decembris füb di-

It

Ctamine Cla

rfimi Domini van E

fpen a fe fcriptas

Jepius €?

eccafionaliter Originalem Librum Refolutio-

corarm ipfo Norario, faz

J0fly

num manius-diverfo

ZVoverit.

quam vera Origz'zzalz'fz' Yecog-

d-

Francica in folio.

rutn fcriptum , »lz'gatïz'zm ligatura

619. Quomodo

poffibile eft, Reum

:

3

606. Afferit infüuper, quod hzc declaret smozituf

tuiffe, Pe

credere po-

H

LU

trum omnes iftas Epiítolas

Originales tanti

uifitus;ex parte Illuftriffimi Q? Revevendi [[iii Do-

momenti potuifTe e cubiculo dicti

Clariflimi furripe-

pen

mini JArchiepifcopi Mecblinienfis,

re, & dictum Clariffimum dicte fu

n

607. Verum hanc Actam elTe pure putüm fcetum

rreptionis tanderi

non fuiffe confcium ?. & Petro fi

u

a fecreta femper

J

ipfius Rei; ipfümque fuiffe con(cium falfitatum inea

committere perrexi(Te,

"u

contentarum ;. atque Petrum 'Tourtea

u dolose per

trum ad Reum allate te

ut litterze deinceps per Pe--

Reum ad fignandum induéturm effe,

ftabantur 2

[fte

preter depofi-

620. Ad hac dicitur in Aéla,

quod Petrus hane

a

uonem ipfius Petri,

plures tum Rei confeffiones, tim

declarationem faciat :

Norarii van Dormael de

tnotitus £? vequifitus ev. pavte

]i

ftantize evincunt,

po(i;iones alieque circum-

llufivifimi £? Revere

udiffimi Domini "drchiepifcopi

Mecbliuienfis,

ho

608. Imprimis habetur ex confeffione Rei ad 74r-

62I.

Deponit autem dictus Notarius van Dormael,

(

ticulum 74. Interrogatoriorum , qüod Aeur bazc /Ac-

in fua d

epofitione de 7. Julii,

Je àm confethione dictaa

ia*

tam [ive Declaratiouem a. Petro babere volucvit.

609. Interro

I ueminem vidiffe ex parte

ditli Domini Jdrcbiepif-

Ua

touem bab

gatus enim 77 quer fipem illau atteffa-

copt tec aliquid ex parte ejusd

*

[//1

g

ere voluerit? Refpondit: partir ut proba-

622,

vet conflautiam jumovis Tourteau, partím ut

Quam fpeciem habet, quod Reus, ad cüjug

ione

Jatisfa-

requifi

tionem, d in cujus quarterio hzec Acta conf-

ut

ceret dis$, que a [e fuerant vequifita,

pavtim deumique ut

clebat

ür, quafiturus non fuiffet a Petro, unde de

Jfo tempore po[fet dicere , quod ille

Epiftole ad fe latee

jihi

fuerimt , taquam imembrum $. Fac

ác requifitione fibi conflaret ,

ubi & quando ipfuri

ultatis.

ad dandam hanc declarationem

(ter

610. Itaque, fi vero dicat Reus,

habetur quod Pe-

epifcopus,

requiüviüet D; Archí-

trus hbanc Actam fiv

cof

fiienem Rei.

e Declarationem dederit ad requi-

623. Quid erat facilius ipfi Re

0 , quam ex ipfo

. Archiepifcopo ejusv

luam

611. Ulterius confta

:

tex lnterrogat. 71. provifio-

e Domefticis, quibus erat fa-

ym

nális intendit

rniliaris,

fcire quid eflet de hae monitione & requifi-

um

L]

per Reum propofito Notario van Dor-

tione :

mael, & hu

jus ad illud r

efponfo die 20. Julii, quod

0.

ipfi Notario impofi

624. At Reus hujus falfitatis conícius, cavebathac

i

tum fuerit /zcretum , propterea fà

de

re dictis Dominis loqui: imo ne quidem Domi-

tefies non adbibuife

» "06 d. Notarialem fecilfe, jed

no van Süfteren Vicarie Generali ipfius Archiepis.

f

COpi

——

5

—

26

CeNcæuisIä Fi1NALIS

copi de hac depofitione locutus legitur, quando die

& cavebat communicare D, Archiepilcopo €o quod

fciret hinc certo revelandurm iri latens myfterium.

ir. Februarii, five feria 6, prime hebdomadz Ju-

bilei noviffimi ipfum Reum fuper hoc negotio ficti-

638. Sed fatis verifimile eft , copias hujus Acte

tio acceffir, dequo acceffu agitur fupra Cápite 3. &

miffas ad alias 74/tiores Poteffates , quas fciebat non

tam probe vetitatem hujus A&z contra pretenfos

infra Cap. 8.

62$. Pra&terea

fi Reus credidit, quod Petrus hanc

Janfeniftas examinaturas, &apud quas nomen D. Ar-

chiepifcopi multum valere praefertim in materia Jan-

declarationein daret, smowiturte vequifitus a Domito

"Arcbiepifcopo , :poteratne ignorare, declarationem

Íerismi probe fciebat.

hanc faltem per copiam authenticam, communican-

dam efle Domino Archiepifcopo , ad cujus requifi-

tionem facta dicebatur ?

CAPUT QUINTUM,

626, Qua erpo fpecie tam follicire, tantaque caue

tela fecrerum fervari a Notario volui(fet ?

Offeuditur Reum e[fe primarium z4u&torem Intevceptio-

627. Quomodo etiam originalem Actam ad requi-

nis Litterarum e domo Curforis Regis.

fitionem D. Archiepi(copi faétam fibi foli retinuiffet,

ut nequidem minuta apad Notarium permittere-

639. Haftenus argümentis evidentibus ac práci-

tur ?

i

pue ipfius Rei confeflione & depofitione te

ftium om-:

628. Denique interrogatus 24r?. 47, Interrogato-

ni exceprione majorum probatum effe credit A&tor ;

riorum: zz quemn fiuem illam attoflationem. balere vo-

Reum effe primarium Auctorem & Architectum fa-

mofz Epiítole de 1o, Januarii ad Dominum Pafto-

Juerit , fi vevera credidiffeteam a Petro ad requifitio-

zem Domini Archiepifcopi datam, refpondi(fer. in-

rem S. Catharinz Bruxellis, & horrendi Formulatii

eidem acclufi, nec non fi&itii Libri Congregatio-

dubie, f& hanc declarationem non poftula(Te , fed

num & Refolutionum, &aliarum Litterarum fictitia-

Petrum monitum &requifitum ex parte Domini Ar*

chiepifcopi eam dediífe,

rutm.

64o. Deducta quoque fünt mendacia & fraudes,

629. Sed cum fibi effét confcius, hanc Actam a

f& fabricatam, & expetitam, ipfumque D. Archiepif-

quin & facrilegía, quibus Reus eft ufüs, ut fcelerato

huic & fi&itio commenro sliquam in perniciem in-

copum nullás partes in hac copfectione habuiffe, haec

fi&tio ipfi perfonaliter & ex tempore refpondenti tunc

nocentium conéiliaret auctoritatem, & Superioribus

non incidit, fed ex tempore confeffus eft, eam (e vo-

Poteftatibus fücur faceret.

641. Hoc autem Capite probabit A&tor, Reum

luiffe babere, fingens ex tempore rariones aliquas, ob

quas eam habere voluiffer,

fuiffe & cenfendum effe primarium auctorem five in-

z omnia dubitari non finunt, quin fince-

ftipatorem interceptionis litterarum e domo publici

630. Qu

Curíoris.

ra fit depofitio Petri Tourteau d 15. Julii, /e oz

fuiffe vequifitum per Illuffviffiznum. Dominum drchie-

642. Conftatimprimis, quodhic Lovanii edomo

Curforia malis artibüs intercepte fint littere Henrici

pifcopum ad deponendum , prout in di&la 4&a , aut

12

per aliquem ex ejus parte mifi per. Patrem. Defirant ,

Giafper fcripre Amítelodamum : hoc enim & Reus

4

fatétur,

qui di&am A&am cum Notario van Dorinacl confecit,

£? didavit, eaque confefía vocatus fuit ad audien-

643. Conflat quoque, quis hujus interceptionis fi-

dam prele&uram, &2 eaudem fignaudam, quampre-

ve fpolii fuerit inflrumentum , five quis has litteras

realiter interceperit, & abftulerit; hoc enim fatetur

diclus Pater Defiraunt €? . INotarius Iptevrogato pre-

lgit fublmifa voce , &7 figmasdam obtulit , €? fig-

Petrus T'ourteau, qui füper hoc Clemeatiam Mag-

2avit.

nificentiae Veftre implorat,

ä

631, Exponitdeinde Petrus, quod Reus ipfüm ad

644. lllud unice hic quzritur, en Reus primarius

fignandum moverit /ub affirtnatione quod dicía 7&a

hujus fpolii Auctor. & inftigator fuerit, dictus vero

'Tourteau merum fuerit inftrümentum, a Reo ad id

lucetn 201 videvet . fed folummodoin[eroiret ad thoven-

dum Illuffviffnum Dominum -rcbiepifcopum , ut fa-

permotum & impenfum.

645. Et quidemad 74rt. 17.

Libelli Gra?aminum»,

cilius fe impenderet ad obtiuendum maudatum de infvta-

j

gendis &? imvadendis adibus Zan[emiffarum ad. ibiden

five ab /4rticulo 237. füi Refponfi ulterioris usquead.

veperienda ipforum Scvipta , Refolutiones €P? cetema,

Zrticulum 28$. . Reusaperte & exprefTe fatetur, quod

:

litteras pluribus di(tinctis vicibus

etrus Tourteau itt

ä

qua a[ferebat apud dictos Z'anfeniffas veperiri.

635. Maligna Rei vafrities & aftutia! omnibusim-

domo

urforia interceptas, tot diftin&tis vicibus ad

onebat filentium, omnibus volebat celare myfteria,

fe ut tales attulerit, quodque ipfe

.

:

'Reus eas penes fe

fibi foli ufu omnium refervato.

retinuerit, & legerit,

633. AGam hanc omnibus volebat occultam tna-

646. Etin fuo perfonali Refponfoad dictum Zrz.

H

17, Libellii Gravaminum , qui erat: Quod Keus Jit-

i

nere, nec lucem vifüuram affirmabat, fcilicet quous-

que id ipfi, apud quem A£&ta remanebar, videretur:

twas aliquas. pluribus DiSTiNCTIS VICIBUS imtercep-

Mi

634.

uod enim Aéta hac aliquando uti intende-

tas, tot diflinclis vicibus ab eodem T'ouyteau ad . fe

l

rit, & aliis eam oftendere, ipfemet fatetur in Refp.

ut TALES allatas acceperit , C9' acceptaverit, motanter

Q

ad dictüm Art. 64. Interrogatoriorum, allegansinter

Henrici Grasper , Refpondet :

ranfead in bonum

t

fiuem.

aliasrationes, ob quas hanc Declarationem five ACtam

habere voluerit, «£/uo tetnporepo[[et docere, quod ille

647.

Id vero vel folum fundande intentioni Acto-

Im4

ris fufficit, cum hinc manifeftiffime refültet, Reum

t

Lttera ad fe late fueriut ; tanquam membrum Facul-

»

eatij.

ad minus effe receptatorem fpoliationis dornus Cur-

m

635. Non poterat autem id docere, nifi ACtahac

forig: itaut velex hoccapite iisdem poenis, quibus

ti

ipfe principalis fpoliator , effet fubjiciendus,

prodiret in lucem, & aliis exhiberetur.

636. Nec dubium eft, quin Reus per hanc aliasve

. 648. Idqueitacautum eftjure feripro Romanorum

tl

AGas & Declarationes, a Petro Tourteau aftutiam

inl.i.ff. Deve

C

zat. & ], 1. Cod. De vi publica, cui

fj

& conformes e

(

& vafritiem Rei non penetranteextortas, voluerit fibi

mores noftros teftatur Zypaus in

precavere cafu quo Petrus fidem nón fervaret, &

INet, S'uris Belg. tit. Defurtis num. $.

Ve

649. Verum pratendit A&tor, quod Reus non

Jx

myfíterium iniquitatis revelaret.

657. Quod additur in depofitione Petri, fibia Reo

tanturm fit receptator, fed primarius hujus fpolii Au-

fac

dictum , de siovendo z4rcbiepifcopo , hoc. incauto &

&or, & infligator, & ut talis puniendus fit,

f

650. Receptator enim dicitur, qui res furtivas ce-

minus perfpicaci juveni imponere potuit Reus; fed

'evh'

emit;

lat

nihil minus in animo habuiffs ex anre dictis con(tat,

lat , & ab[condir, aut etiam easdgm a furibus

vili-

CONTRA PaTREM BreRNaRD, DegsmawT,

537

vilitate pretiialledtus: qui vero alium emittit ut alie-

663. Sed falfum eft, quod hi Tituli prediáis

na furripiat, res furtivas ad fe deferat, in commo-

pacquetis juxta intentionem Sacree Faeultatis inicrip-

dum & ufüm emittentis ce(furas, ille non receptator,

tifint, uti conítat ex depolitionibus Doctorum di-

fed primarius Au&or furti, five fur per alienas ma-

&e Facultatis de23. & 24. Maji ad.Art. 13. qui erat:

nus dicenduseít, eoque nocentior, quod & proprii,

An Tituli pacquetorum incluforum in majori pacqueto

& alieni fceleris Auctor (it.

continentes denuntiationem , faéti fint de fcitu &9* jux-

6$51. In cafu autem prafenti, talis aliquis princi-

ta intentionei Sacre Facultatir ? Re(ponderunt. ne-

pàlis Auctor fuiffe debet: quandoquidem nullus hu-

gative.

jus fpolii appareat ufus, quem dictus Tourteau fe-

.664. Magi(íque fe explicans Eximius Dominus

ciflet, aut intendiffet, niíiillas furreptas ad Reum

Parmentier, refpondit: fenunquam vidiffe illos Titu-

deferre, ob quod folum, nullus fe tanto periculo ex-

los nifi in Cubiculo Magnifici Domini Reftoris, po[t

ponere folet.

denuntiationem fatlam, nec e[Je factos de intentione

652. Nec enim hactenus probatum eft, immo nec

aut fcituSaeree Facultatir, neque ipfius Deponentis,

Reus atleruit, quod Petrus Tourteau harum littera-

665. En quz mendacia comminifcatut Reus, ip-

yum interceptarum ullum ufum fecerit, quam eas

fique Sacrz Facultati quam fplendide imponat, ut

fimpliciter ad Reum adferre.

invidiam fübdole & fecrete hujus denuntiationis a

ic

fe amoveat, & a

653. Unde neceffarium fuit, ut fpe aliqua lucri,

pprobatione Sacrz Facultatis adum-

aut commodi temporalis incitatus fuerit, quod non

bret.

;

lv

nili ex parte Rei fieri potuit.

666. Hinc & intelliget Magnificentia Ve(tra, quz

654. Reus enim folus eft ad quem omnia adfere-

fides Reo in hac confufa & indigeíta narratione ha-

bantur, &in cujus commodum omnia cedebant, &

benda fit, przfertim quia omnium narratorum fides

)

cujus fini omnia fübferviebant, uti fupra Capite pri-

a fola jpfius Rei fide tot falfitatibus & apertis men-

mo o(tenfüm ett.

daciis labefa&ata dependet.

65$5. Ipfe eft qui interceptis his litteris ufus eft,

667. Siveigitur ufüm hujus fpo-lii fiveemolumen-

T

ut concordantiam iafülüftimam , & nequiffimam con-

tum ex eo proveniens attendamus, Reus ipfe prin-

i

ficeret iater di&tas litteras & Librum Congregatio-

cipalis Auctor fpolii habendus eft; quandoquidem

1.

num, ut inde fi&itio huiclibro fpeciem aliquam con-

ipfum litterarum interceptarum omnem u(üm habuif-.

4

Ciliaret, quam concordantiam etiam exhibuit cum

fe, iifdemque ad fuos fines.in füum commodum re

fuo refponto, fub mum. 1. & Zrticulo $. dicti retfpon-

vera ufum fuiffe conttet.

fi &tetur, (e eam variis oftendiffe.

668. Si infüper Magnificentia Veftra dignetur at-

656. Ipfe eft qui earum copias in füum ufum fie-

tendere, quas excufationes Reus obtrudat, quibus

Id

ri curavit.

In períonali enim refponío ad Art. 19.

fe afpolio hoc eximere ftudet, vel ex his manife-

Libelli Gravaminum, qui erat: Quod Reus ommes

tum erit, ipfum non tantum Litterarum intercepta-

u

( di&aslitteras) legerit , C? copias authenticas earum-

C

-

rum receptatorem, fed re vera principalem Au

Ki

dem fieri curaverit, quibus ad fines quos voluit ufus

rem & luftigatorem hujus nefandi & nequiffimi fpo-

efl, Kefpondit(impliciter: Numquam ad malos fines.

lii effe.

657. Ipfeettquiearum copias ad Altiores Potefta-

669. Admittit itaque Reus ad Art. 86. & 87. In-

tes milt, uti fatetur ad . 4r

20. Libelli Gravami-

j:

terrogatoriorum, quod nunquam monuerit Míagi-

r5

num, quodicebatur: Quod earum copias clancularie

ftrum rei curforie, nec Patrem dicti Petri Tourteau,

trangmiferit ad. Altiores Poteftater , nominatim Il/u-

Ut

hunc ut filio fuo invigilaret, quem actiones ejufmo-

flrillimos Dominos Internuntium C9' Archiepifcopum

di &cile ad patibulum deducerent, illum vero ut &

u-

Mechlinienfem , eofque circamvenerit ,, Refpondit:

fibi & publico a talibus caveret.

15

Semper egit bona fide.

670. Negat tamen fe hoc füo modo agendi aluif-

658. Denique ipfe Reus eft, qui eafdera litteras

2U]

fe crimen fpolii, Litteras fic interceptas continuo e

clandeftine denuntiavit, per ignotos eas deftinando

manibus Petri tpoliatoris recipiendo, & penes fe re-

|id

Magnificentie Ve(trz, in tertio fafciculo litterarum

.

tinendo,, quia nimirum, utipfe ait, formale crimi-

maj

ori acclufo, ubi continentur füb titulo & infcrip-

nir aberat.

if

dd

tione, Secreta denuntiatio contra D. Grafper pro con-

671. Nullum enim, ut Reus putat, crimen eft

firimanda veritate: qui titulus finem ipfi Reo propo-

apud Curforem Litteras intercipere, ubi intervenit

d

ul

fitum fufficienter oftendit, nimirum fi&itium opus

au&toritas Superioris informati , quod in illis aliquid

adjuvandi, ut adver(ários fuos hac falfà accufatione

conineatur contra Maje[latem , cui fubfumus , utilo-

j

31

aliquo colore veritatis adumbrata opprimeret.

quitur in Refponfione ad Art. 85. Interrogatorio-

'6$9. Cum enim ipfe fateatur, Art. $9. Interro-

rutm.

gatoriorum: quod/[uperfcriptio majoris pacqueti, item

672. Tourteau vero, fi Reo credamus, illi retu-

M!

denuntiationes vel alice fuper[criptiones in eo contentee,

lerat, íe Litteras, dequibus quafítio, intercepife de

Í

[j

tam pro detegenda, quam pro confirmanda veritate

fcitu C9' confenfu Magnifici Domini ReGloris, quem

"u

fint fcriptee manu Patris d'Herbe emanuenfis fui, C9'

offerebat ad. Reum adducere.

/j

quidem de confenfu ipfius Rei, ipfe Reus hujus clan-

673. Dicit vero ulterius ad eundem Articulurm,

g

de(tine denuntiationis prefümendus eft Au&or.

quod /latim miferit Petrum Nicolaum Tourteau ad

"

660. Multa quidem garrit Reus ad articulum 6o.

Magnificum Dominum , quatenus Magnuificus Domi-

Interrogatoriorum: ut denuntiationem in alium de-

nus dignaretur ad Reum venire.

o

rivet; fed tantum legi debent, ut eorum omnium

674. Idque bis fa&um eíffe debuit, cum hoc ex-

eum

impertinentia & fabricatio patefcat: tandemque dicit,

preffe dicat ad Articulum 86.

Cut

quod diclaverit propofitos titulos pro duobus pacquetis.

67

Hzc fumma eft precipux hujus excufatio-

jibus

661. Ponens Titulos juxta intentionem Sacre Fa-

nis;

H

in qua fünt tot abíurditates, ut A&or fere

cultatir, ad detegendam veritatem , zzimirum fictio-

neíciat unde refutationem earum inchoare.

ynma

nis vel factionis.

676. In primis itaque prajudicii loco fit, quod

etit

662. Si iuxta intentionem Sacree Facultatis dicta-

ipfsmet Reus alleget, quod ad quamlibet vicem ju-

g n

verit hos Titulos, ad detezendam veritatem, ergo

venem increpaverit: f1 autem, quz dicit, vera effe

juxta intentionem Sacree Facultatis denuntiatio erat

& fufficere putabat, quid erat quod illum increparet?

got

facienda: Quandoquidem ipfe Titulus, Secreta de-

677. Si vero allegata non fübf(iftere aut non (u£-

j u

nuntiatio id przferret: adeoque vel hinc manifefte

ficere putabat, ita ut increpationem mereretur, jam

evincitur, Reum dictaffe hanc Inícriptionem cum

male fidei, & manifefti flagitii tenetur Reus, qui cri-

50

intentione ut fecreta denuntiatio fieret.

men juvenis femper aluit, Litteras e manibus e

jus

Supplem. Oper. Van Efpen VPars IV.

*]1)

Q-

emí

fil

$58

C ONcï,üsIO FIMALIS

äoïofe & fcienter recipiendo, quod íi non feciffet,

689. Quid enim. magis ridiculura, quam Juve-

non erat cur interciperet, cum illarum ille nullum

nem, cui prxtendit fe diffidere, in. propria cauía

mittere ad teftem talem, qualis eft Magnificus Do-

ufüm fecerit, quamillas ad Reum deferre, uti füprà

7

notatum eft. -

ininus Re&or; adducendum, & Juvenireverío cre-

dere abíque ullo ulteriori examine; prafertim atten-

678. Quód ad rationem attinet per quam intei-

ceptio, de quamodo quzftio, ju(tificari poffit, noà

to quod idem Magnificus, uti Tourteau pratendi-

adfert Reus aliam rationem a 'T'ourteau effe allega-

tur retuliffe, prima vice non venerat?

tani cur Litteras interceperit, quam quod ornni tmo-

690.. Quod (i exire verebatur Reus, nec poterat

de debébat querere inftrumenta defenfionis füce ad ve-

Red&orem convenire, fàltem fcripto cum eo agere po»

terat, ut quid de rei veritate efletab eo intelligeret.

rificandas Litteras anteriores, €9' Librum Refolutio-

num; ità Art. 28. fuz ReJpon[ionis ulterioris.

d

/691. Imo (i forte rem fcripto confidere non atu-

i0d Reus fcire debebat, quod

deret; aut non vellet, habebat fidum íuum mini-

679. Praterquamqt

(trum & amanuenfem P. Francifcum d'Herbe, qui to-

ratio hic non fufficeret; fatis noturn eft, quod Re-

&or proptereà non permififfet fpoliare Curforem.

tius myfterii confcius fuit, ut nihil eum celare de-

buiffet

686. Imo ad. Articulum $4. dicit, quod ad hoc

permittendum Superior deleat effe informatus, quod

692. Quandoquidem ipfemet Reus exhibuerit

T

in illis aliquid contiheatur comtra Majeflatem , cui

A&am cum Refpon(ione ulteriore fub N

1

im. 14. in

fubfumus.

Qua fpecie poterat Reus cogitare quod

quà füb litt. D. intelligitur, quod di&us Pater prerfens

Re&or de eo effet znformatus circa Litteras$, de qui-

fuerit; dum Tourteau litteras interceptas ad Reum

deferebat, & idem fere depofuit aReo productus in

bus eft quxítio, eatenus ut caufà cognita eam inter-

ceptionem permitteret? .

comparatione fua de 3. Augulti idem R. P. d'Herbe.

681. Ulterius quod ad perfonam Superioris iftius

693. Quod autem Reus certo fciverit, verumnon

attinet, Reus.qui eft Profeffor Politicus; ícire de-

effe Magnificum Dominum Re&orem ad hanc in-

bebat quod Re&ori nullum jus aut jurifdictio com-

terceptionem concurriffe, nec ratione illa, f1 a Pe-

tro Tourteau fuerit allata, permotum effe ad has lit-

petat in Curforesautrem Curforiam, utpote fpeQan-

tem àd Dominia feu facrum Patrimonium Principis:

teras recipiendas,

ita at nullà etfet verifimilitudo quod Re&or

]

694. Hinc evidens eft, quod etiam poftquam

lilli feim-

Reus ex ipfomet Redore intellexit, fe hujus fpolii

anifcere voluiffet.

2

682. Quod (fi aliqua Re&

ori iü Cü'i*foi'eg effet (u-

effe planeignarum, non tamen dettiterit alias rurfüus

de novo interceptas recipere. -

périoritas, uti eft in Nuntios Academicos Epittolas

fe Febr. 1707. Redo-

Academicorum deferentes, Recor legitime infor-

695. Conítat enim, in men

inatus, indubie tuliffet decretum & cum eodem mi-

rem Academicum fuiffe Confültitimum Dominum

Lunckens, modoinhac caufà moderni Re&oris Af

fiffet A&orem vel aliquem ex apparitoribus, qui vi-

$ore ejufdem manus Epiftolis injiceret , eafque in

fefforem.

696. Priterea ex interrogatoriis ex parte Rei didto

judicium deferret, nequaquam vero immififfet juve-

hem; qui malis artibus illas fürriperet.

Confultiffümo proponendis habetur, Reum fateri,

. 683. Imo fi per impofübile vel potius per abfur-

quod hic Contultiffimus exiftens Recor ad Reum

venerit 23. Februar. acceríitus per ipfum Petrum N.

dum Re&or juvenem aliquem immittere voluiflet,

qui modo predido Litteras furriperet , certe ad

Tourteau inter quartam & quintam, ut hqbet Zrt.

Reum fürreptas re&o tramite nullo modo mififfet,

326. provifionalis Intendit.

fedad fe deferri curatfet, ipfeexaminaffet, & fi con-

697. Ulterius ex Articulo 340. & 451. habetur,

filio alicujus uti voluiflet, Litteras eidem commu-

quod ipfe Re&or tunc dixerit Reo, fe nihil de fpo-

nIC&Gäïæ

;

liatione fcire aut audiviffe.

j;

684. Si igitur

Petrus dixerit, fe de fcitu & liöen-

698. Ergo tunc faltem noverat Reus, intercep-

tia Domini Re&oris litteras intercepiffe, indubie de-

tionem non effe fa&am de licentia C9' fcitu Magnifici

Re&oris.

í

bebat Reus ipfum cum litteris ad Redorem mittere;

ut hic Litteras quas interceptas volebat, examinaret,

699. Ad hzc dicit diferte Reus Arz. 279. füse

Re[vonfionis ulterioris: tertium Fafciculum Littera-

& quid deiis agendum effet, ftatueret.

685. Sed nihil minus fecit; nam Litteras omnes

rum Henrici Grafpera Petro (ibi allatum effe die 23.

;;

legit, & penes fe retinuit, amicisfuis oftendit, plu-

velperi.

£

res copias fieri curavit, ad Altiores Poteftates (quas

700. Cumi

gitur inter quartam C9. quintam a Dol

contra pratenfos confpiratores pravenire volebat)

imiino Re&ore intellexiffet, Petrum faltfo dixiffe, ih-

terceptionem fa&tam effe conício Redtore, & nihi-

tranfmifit, ut ubique fatetur, nominatim ad 4rt.

$3. Interrogatoriorum & in Refponío perífonali ad

lominus eodem die vefperi didumtertium Fafciculum

Articulos gravaminum füpra annotatos.

& domo Curforis per Petrum fürreptum, fibiallatum

H

686. Ad Magnificum vero Dominum non mifit

acceptaverit & penes íe retinuerit, & ufus fit, evi-

lI

ni(i poftquam res in motu erat, & id quidem vet-

dens eft, omnia quz in füi excufationem de /icentia

Domini Rectoris adduxit Reus, effe mera mendacia

b

peri per duos ignotos, fuperfcriptione appofita,

Charactere infolito, tacendo quod intercepte forent

a Reo ut aliquid in fuam excufàtionem dixiffe vide-

t

in domo Curforis, totamque adornatum eratunice,

retur fiia & excogitata.

7o1. Praterea f1 Petrus dixerat Reo, fe de Jicen-

ha

ut calumniam & perjurium in quz miferum juvenem

f&

pracipitaverat ,. adjuvaret, uti ex Informationibus

tia €9 fitu Rectlorir intercepiffe Litteras e domo

Quríoris, volebatque Reus per Dominum Rectorem

i

de ». Martii conttat.

It

687. Dicit quidem Reus, quod femel & iterum

de veritate hujus afferti inftrui, quare id non aper-

miferit ipfum Tourteau ad Magnificum Dominum

te & dilucide Re&ori aperuit, dicendo Petrum in

fi

juftificationem. fuz fpoliationis auctoritatem Reco-

quatenus ad fe venire dignaretur, idque, uti pra-

It

tendit & perfüadere conatur, ut ex ipfo Redore in-

ralem inclamare; & quare totum negotium ipfe Re-

telligperet, num de ejus fcitu & licentia litterz apud

&ori non aperuit

Curíorem per Tourteau effent intercepta.

702. Quare a Domino ReGore, priufquam de hoc

il

688. Sed quis non judicabit, virum prudentem,

negotio loqueretur, requifivit fecretumnaturalet uti

habet Art. 321. Provifionalis Intendit.

h

&ab omni delirio remotum, qualis vulthaberi, vel-

p

le decipi, dum tali medio utitur, & eo contentus

703. Siin füz exfpoliationis excufationem Petrus

A

s eraàt

Tu

eít in re omnium maximi momenti?

licentiam Re&oris allegabat, certe impertinen

dif

pe

x

i

toNTRA PaThEM DBrnNARD, DrsmawT,

l

539

petere fecretum naturaleà Rectore, ut veritas habe-

nem, Ícilicet ut aliquid expifcari pofï'et quo fucum

retur,

faceret, & nequiffime fuüz fiQioni fidem aliquam

704. Át omnia volebat Reus íüb /feereto, ne

vel fpeciem conciliaret , zec a. Curforibus gublicis

alioquin vel ex inquifitione & interrogatione inftru-

ab[linuerit , fed diclum Tourteau in[lituerit ad inter-

mentum fiditii hujus negotii Petrus 'Tourteauinno-

cipiendas Litteras in domo Cüurforis hic Lovanii.

teíceret, & Ífic tota hec ho

*

rrendg fabula detegere-

715. Advertere dignetur Magnificentia Veftra,

tur.

quod hz Litterz omnes ex domo Curforis malis ar-

t

705. Denique cur Petrum tanquam furem & ex-

tibus interceptz cum effent claufz, ad Magnificen-

u

pilaterem domus Curforiz a fe non repulit, faltem

tiam Veftram allatz fint apertz.

poftquam a Re&ore intellexit, Petrum falfo afferuiffe

716. Ulterius quod hz Litterz fafciculo majori

ls

de licentia €9' fcitu Re&oris interceptionem littera-

fic jam apertz inclufz, immediate fuerint allatae ex

ll

rum a fe fadiam, fed econtrario apud fe retinuit, fo-

quarterio ipfius Rei , ubi & fafciculo fuerunt inclu-

^yit, quin & ipfius adhuc opera uífus eft, uti ex A&is

Ííz, & fafciculo per manuenfem ipfius Rei, ipfoque

e

ipfis probatur?

Reo di&tante, impofita infcriptio ad denuntiandum.

706. Quare non mox, ut a Rectore falfitatem in-

717. Itaque Reus habendus eft Au&or apertionis

:rjt

tellexit, ipías interceptas litteras a fe dimifit, & Re-

harum Litterarum, nifi probet alium effe Auctorem.

I

Qori tradidit, Petrumque füper hoc nefando crimi-

718. Dicit quidem, Petrum Tourteau eas omnes

ne interrogandum & puniendum Red&ori denuntia-

z

aperuiffe; fed negat Tourteau, dicitque fe dum-

Jl

.vit? Sed a 23, Februarii, quo Redctori locutus fuit,

taxat primum cooperculum aperui(le, Litteras vero

J

uíquead 8. Martii, qua die occulta denuntiatio (de

inclufas a Reo fuiffe apertas.

M

quà füpra) contigit, apud fe retinuit?

719. Cum autem non conftet, Petrum Tourteau

u

707. Nequaquam proinde Reus evocavit ad fe

has.Litteras apertas habuiffe, nec ille probetur eas

Ie

Redorem, ut ipfi finceretotum hoc negotium com-

aperuiffes conftet autem eas apertas apud Reum ex-

municaret, atque ex ipío veritatem intelligeret; fed

De

titiffe, eifque ufam fuiffeReum, prafumptio manet

j ht'

afítute Re&dorem evocavit, & obícure & (ub fecreto

contra Reum, & ipfe habendus eft pro apertore, do-

quazdam dixit, ut dete&ta fidione poffet dicere, fe

nec contrarium probet.

lat

Re&ori communicaffe, & ita, quam inclamat, bo-

720. Igitur veriffima & fincera apparet depofitio

)Ql

l

nam füuam fidem vel in fpeciem afferere: quem in

Petri Tourteau de 26. Martii 1707. qua candide fa-

finem plures fimiles cáutiones adhibuit, uti infra

tetur, fe apud Curforem intercepiffe tres fafciculos

Il

ü$

Cap. 7. oftenditur.

Litterarum, :dque fe feciffe ex fuafu C9' infligatione

lo

708. Allegat ulterius Reus, quod fcedulam cum

Eximii Patris Defirant, qui Interrogato dixerat in

adulterata Rei fignatura, per quam Tourteau ali-

fubflantia: debes conari accipere. Epiflolas deflinan-

Qum

quando Epiftolarn quamdam apud, Curforem inter-

;Af

das ad D. Krys, D. de Swaen, C9' D. de Graef , D.

ceperat, nunquam a Magiftro Curforum repetiverit,

van den Neffe, ad Domicellam van Bont, D. du Cel-

& defuper Petrum Scheybels Magiftrum Curforum

lier , D. Vice-Paflorem S. Catharinv, ad videndum

jido

produxit & examinari voluit.

äteïia

an ex eis nihil po[fet erui pro confirmando Libro Re-

709. Sed quid per hoc intendat, percipere AQor

folutionum.

eum

non valet. Velletne forte indeinferre, quod nefci-

721. Con

firmat id & depofitio Clarz Leämans

nN.

Ht

verit, litteras ad fe delatas a Tourteau apud Curfo-

uxoris di&i Petri de 6. Julii 1707. quz interrogata,

rem interceptas fuifle? fed boc inde nequaquam fe-

an non adierit P. Defirant vel P. d'Herbe ad peten-

quitur, imo contrarium clariffime admitit Reus, &

dum con(lium, poftquam intellexiffet, quod mari-

yetuf,

inadmiffione conftanter perfeveravit, & circumftan-

tus faus pateretur difficultates occafione interceptio-

[po-

tias pluresallegavit, & conformes fünt depofitiones

nis Litterarum ?

Refpondit Idiomate Flandrico :

P. Franciíci d'Herbe.

(*) Dat fy in't beginfel als haren man was gereti-

xC«

710. AÀn forte vult indeinferre, nefciviffe fe, in-

reert tot de Lieve - Vrauwe- Broeders , is gecomen by

T

gniöci

terceptas fuiffe litteras a Tourteau mediante adulte-

P. d,H

€

rbe , ende gevraegt onder andere, mat dat

vato Reichirographo ? Sed quid hoc ad rem prafen-

was van die Brieven , die fy hem hadden doen intere

, li

tem? Cum id certe conítet, Reum fciviffe quod

cipieren in de Poflerye , daer men foo veel was van

jttere-

( quocumque tandem modo

-

) omnino tamen fuerint

fprekende , ende of dat daer eenige rufien ofte afferens

intercepte apud Curforem.

*

in gelegen waeren? If/aer op P. d' Herbe aen haer de-

]it *23..

711. Sed nec ullaratione inde fequiturs quando-

ponente antwoorde, dat met de geintercipeerde Brie-

4 Do:

uidem Reus optime fciret, Chirographum illud a

ven van Grafper de heele faeke wiert klaer gemaehkt,

.Te: lfl

e nec fcriptum fuiffe nec fübícriptum, fic ut inde

terwylen dat uyt de felve klaerlyk waeren blykende 18.

x nihi-

nihil ei foret timendum.

of. 20. puncten waer van gefproken wordt in den Re-

iculum

712. Imo plurimum Rei intererat de ícedula illa

folutie - Boeck.

W/aer op de deponente repliceerde :

allaturm

nullam mentionem facere: ne Magiftro Curforum

Mel Reverende Pater, waerom hebt ghy ghebruykt

interceptio innotefceret, & ne füfpicionem illi pra-

mynen man tot "t ondernemen van die Brieven, ende

j, &Y

jientid

beret, fe e(fe interceptionis confcium.

niet eenen anderen ? Daer op den voorfeyden Pater

möacm

713. Deinde proderat Reo fcedula apud Curfo-

d'Herbe antwoorde : "t is om uwen man de volle eeve

rem deliteícens, ut di&um Tourteau (ibi obnoxium

te geven. van defe afferen voor den dagh te brengen,

ie vide-

haberet, dum íciret qualia negotia ei faceícere pof-

voegende daer hy datter geem moeyclykheyt daer in

Je l£t

fet ratione talis fal(itatis: quin f1i Tourreau animo

gelegen mar, ende dat "t een goedt werckvoor der H.

mutaretur, & Reum proderet, habebat Reusinftru-

Kercke.

e dom

edorem

mentum, quo fidem ejus hoc falífo inftrumento füb

. g12. !Sicuti Refponía & allegata ipfius Rei fi-

falificata fignatura abrogaret.

Qionem & fal(tatem oculis legentium objiciurit,

on jl

714. Ex omnibus his veriffimis convincitur Art.

prafertim i cum füis circumftantiis con(iderentur,

gum i

T d

16. Libelli Gravaminum, Quod Reus in eunder fi-

ita e contrario Reíponía Petri ejufque uxeris tam

cum

jple M

L^ Se initio, eum fuus maritus confugiffet ad Carmelitas, veniffe ad Patrem d'Herbe, & quzfivife inter alia, qui

d effet de

illis Litteris quas ipfüm jufferant intercipere ex domo Curforia, de quibus tam frequens effet fermo, & an ea ex re aliquid mole-

7 ehüc

ftiarum aut negotiorum poffet facefci ? Ad quz fibi deponenti refpondiffe Patrem d'Herbe; totam negotium expediri interceptis

TU

il

Epiftolis ( Henrici) Grafper; quandoquidem ex illis paterent 18. aut 20. articuli de quibus in Libre Refolutionum a&tum effet.

Ad qu« repofuiffe deponentem: Bene Reverende Pater, quare ufi eftis meo marito ad intercipiendas Epiftolas, & non aliquo alio ?

" PEWS

'Tum refpondi(fe dictum Patrem: Ut tuo marito daretur honor dete

gendi hoc negotium; ( addidiffe) ixxfup;x', nullam im ea re effe

difficultaten , & effe facinus utiliffimum San&tz Ecclefiz,

g

eupplem. Oper. Van Efpen Pars IV,. —

XYyy,2

x

$40

CONCLUSIO FINALIS

cum circumftantiis , quam per fe (impliciter confi-

733. Sibi enim perfuadebat Reus, Petro per hoc

derata, (implicitatem & finceritatem fpirant &legen-

perjurium ademtum iri omnem fidem, ita ut nulla

tibus objiciunt.

ex dopofitionibus Petri contra

F

Reum probatio ha-

beri poffet.

CAPUVT .SE'XTUM.

734. Cum autem omnia hzc iniquitatis myfteria

clancularie inter ipfum & Petrum perada effent, pu-

Oflenditur quod. Reus Petrum- Tourteau ad yejeran-

tavit, fe de crimine nunquam convic&tum iri ubi Pe-

dum induxerit , C inftruxerit.

tri in crimine focii fides effet per hoc perjurium la-

befacata.

23. Petrum Nicolaum Tourteau pejeraffe, id-

735. Et revera nihil

—impræfäntiarum magis cla-

que ex certa fcientia, dum quinta Martii coram Mag-

mat, atque urget Reus, quam quod Petro perjuro

nificentia Veftra praeftito juramento depoíuit, fe

contra fe deponenti fides haberi videatur.

ícripfiffe famofam Epiftolam de 1o. Januarii ad Do-

736. Adeo ut hinc omnibus perfüafam fit, haneé

minum Paítorem S. Catharinz Bruxellis cum Formu-

fuiffe Rei aftutiam, ut Petrum ad pejerandum ante

lario eidem inclufo, fub didiamine Clariífimi Domi-

omnia permoveret , quo fe a difcrimine proditionis

liberaret.

ni Z. B. van Efpen, conftat ex ipíius Petri ultronea

& con(tanti confeffione.

737. Et fàne in decurfü hujus Finalis Conclufio-

nis tot tantaque nota funt mendacia & fallacize, ma-

724. Id igitur hic dumtaxat queritur, utrum Reus

fuerit principalis Au&tor & Inítigator hujus perjurii,

leque artes, quibus fidtionis hoc negotium tegere,

quemadmodum omnium fuit confidorum & con-

quin & füftinere, ac tandem fe innocentem often-

Ícriptorum inftrumentorum: five an Reus di&um

dere ftuduit Reus, ut mirum videri nou debeat, fi

Petrum induxerit ad hoc perjürium, ficuti ipíüm ad

& ad hoc perjurium moverit Petrum, ut vel fictio-

ícribendum & fingendum di&a inttrumenta inítiga-

nis fidem adftrueret in.cafum quo Petrus in perfidia

vit, & füb promiflis, fallacibus argumentis & prz-

conftans perfifteret, vel fe contra Petri proditionem

textibus attraxit.

tutaretur in cafüm quo omnia aperire, prout gefta

725. Porro argumenta, quibus probata eft indu-

erant, vellet.

&io Juvenis hujus ad fingendum tot falía & horren-

. 738. Praefertim cum trifti experientia notum: fit,

da in(trumenta, fub nomine dicti Clariffimi, eadem

homines magni talenti & ad honores elevatos, dum

probant, & ipfüm ad hoc perjurium per Reum fuifle

in crimina aliqua ruere coeperunt , pluribus poft-

indücum.

modum ífceleribus fenüm immergi, ut precedentia

726. Sicutienim in precedentibus annotatum eft,

tegant.

verofimile non effe, Petrum proprio motu, voluiffe

739. Ex his admedum verofimilis redditur depo-

tam horrendas Litteras & Formularia Clariffimo Do-

fitio prfati Petri Tourteau de (forte 26.) 27. Mar-

mino van Efpen falfo afhngere, eo quod publice no-

tii qua deponit, quod frepius, imo ipfa die quinta

tum effet, ut ipfe Reus fatetur, Petrum nulla un-

Martii, qua ipfe vocatus fuit ad Magnificum Domi-

quam injuria a dicto Clariffimo fuiffe atfetum, nul-

num Rectorem , primam fuam depo[itionem facturus,

lamque ipfum inter & Clariffimum fimultatem aut

Reus ipft Petro dixerit N PRANDI0: Sam agitur €9'

difcordiam fuiffes. ita & hinc evincitur, verofimile

agetur pro bouo, unde debes firmiter perfiflere, prout

non efle, quod an hanc falfam & juratam accufatio-

in Epiftola de 10. Januarii 1707. C9' [imiliter dixit

nem przfati Clariffimi proprio motu profilierit.

C2 anünavit ut diceret. Interrogatus. de contentis in

727. Ulterius probatum eft, Petrum falfà inftru-

pacqueto Magnifico Domino delato: deinde quod dum

1menta íüa fponte & proprio motu non confinxitfe,

in pra&fatis depofitionibus Interrogatus requifitus fuit

fed fpe Jueri aut promotionuis ab aliquo fuiffe alle&um,

fub juramento deponere, CS' videret interrogatoria

eo quod nemo ad perpetranda tam horrenda crimina

in ipfum dirigi quaft in complicem , nen putaverit fe

induci foleat, nifi Gbiex crimine temporale aliquod

aftringi juramento , ex eo quod Eximius Pater Defi-

commodum obventurum (altem imaginetur: idem

rant ratione antedictorum Interrogato dixiffet , nul-

probat, Petrum ad hoc horrendum perjurium non

lum teneri ea vevelare dum non . effet fama , nequá-

dem requifitus fub juramento a. fudice ,

nifi (b fpe alicujus temporalis commodi effe indug

fed quod ea

Qum.

po[Jet tacere fub RESTRICTIONE MENTALI.

j:

728. Evidens autem eft, non potuiffe Petrum

740. Et in recolledione fua addidit, quod Exi-

f

ad falíum hoc juramentum fpe lucri aut commodi

mius Pater Deürant zpfum quinta Martii vocaverit

temporalis inftigari, vel falfs rationibus, a di&o

ad prandium, C9' quod ipfum egregie inebriaverit,

Clariffimo, velaliquo ex pratenfis ipfi in hoc ne-

antequam iret ad Magnificum Dominum depofiturus.

gotio fi&itio confoederatis inducis cum incredibile

741. Et ut ipfum in perjurio confirmaret, tradi-

l

fit, ab ipfis Petrum ad perjurium fuiffe adactum quo

dit ipfi poftea Zypceum C$' oflendit ipfi Refponfum de

ipfmet in horrendi contra Statum & Religionem cri-

vifitatione lib. 3. C9' Refponfum lib. $. de Schifmati-

Q

minis fufpicionem adducendi erant.

cis, quem librum Deponens adhuc habet in fua pote-

729. Reftat ergo, ut ab eodem Reo füueri

f Petrus

fiate.

t

fedué&us & indudus ad praítandum hoc falfüm juf-

742. Hzc Petri depofitio detradito fibi per Reum

jurandum, a quo ad fin

gendum inductum effe ab-

volumine Zypei firmatur & verificatur per config-

d

unde probatum eft.

nationem hujus volurminis facta

m in judicio per ip-

P

730. Sicuti enim in folius ipfius Rei ufum & fco-

füm Petrum.

pum fidio cedebat, ita & hoc perjurium.

743. Et quidem illud volumen fuiffe Bibliothe-

l

731. Vel enim Petrus hoc jurejurando illaquea-

ce PP. Auguftinianorum probat nota primo folio

tus tmanfurus erat pertinax in perjurio , & tunc

N

infcripta: quz licet fuerit deleta, tamen füfficien-

fcopo per Reum intento plurimum fuübferviebat ju-

ter videtur, charta lumini appofita.

nl

ramentum przítitum, nimirum ad perfüadendum

744. Neque Reus diffitetur hanc notam volumi-

Altioribus Poteflatibur , predictam Epiftolam.& For-

ni huic infuiffes ipfümque volumen effe predictz

mularium re vera effe fcripta füb dictamine Clariffi-

Bibliothecz; fed dicere non veretur, Petrum illud

mi Domini van Efpen.

fürripuifle ex fua Dibliotheca.

ä

732. Sin vero Petrus a Reo

defcifceret ; nince-

745. Rurfus novum eft infigne mendacium!

ria iniquitatis revelando & Reum prodendo, uti ac-

Ü

746. Petrus imprimis illud fürripuiffe non po-

iM

cidit, etiam hoc caíu fibi mire profuturum hoc per-

tuit poftquam ad Conventum Carmelitarum fugit:

jurium pravidebat Reus.

deponere

e

& confequenter poftqugm contra Reum

l

eoepit :

CONTRA PAÀTREM BERNaRD, DxsmawT,

541

coepit: quandóquidem ab eo tempore fegper fuerit

761. Nec fufficit, has 6xcufätiones & exceptib;.

detentus; neque unquam Bibliothecam intraverit.

nes per Reumallegari, fed Reus eas ad füfficientiam

747. Si autem fürripiendi five furandi animum

Juris probare debet, juxta notiffimam Juris regulam,

habuiffet quando familiariter apud Reum & in ejue

Reus excipiendo ftt Aclor: ita ut quantum ad has ex-

quarterio verfabatur, nequaquam hoc volumen Zy-

ceptiones, fufficiat AGtori in negativis confiftere, .óc

pei (quod ab alio volumine feparatum, nullius pe-

Reo foli probatio, non AQori, incumbat: & con-

ne pretii eft) furripiffets fed librum alium pluris va

fequenter condemnandus veniat, f1in probatione fuz

lentem, aut fuppelle&ilem aliquam pretiofiorem au-

exceptionis deficiat.

ferre ftuduiffet.

762. Videndum igitur reftat, quas exceptiones

748. Neque fpeciem habet, quod Petrus volu-

contra evidentiffimas probas non tantum ex circum-

men hoc abítuliffet e Bibliotheca, ut inde Reum

ftantiis &indiciis, fed vel precipue ex ipfa Rei con-

accufare poffet, quod ipfüm reftringere mentaliter,

feffione; & teftium omni exceptione majorum de-

& cum reftridione jurare docuiffet.

pofitionibus refultantes, Reus adducat, & qualiter

749. Conítat enim, volumen hoc habuiffe Pe-

eas probet.

ä

trum, dum adhuc familiariter apud Reum ver(àba-

763. Prima eaque generaliffima exceptio five ex-

tur, & mendaciis fi&itia inftrumenta ut vera contra

:

cufatione, qua fe aformali crimine conatur eximere,

pratenfos Confpiratores defendebat.

eít Pona fides, (ive quod egerit Fona fide. quam ex-

750. Et fi przcogitatfet per hoc volumen in ca(ü

ceptionem impendit in füo perfonali Refponfo ad

dete&z fictionis f& contra Reumtueris indubie mi-

Articulos duodecimum, decimum tertium, decimum

ä

nutam aliquam in hunc finem (ibi refervaffet & abf-

quartum, decimum quintum, vigefimum,. & vige-

ll

condi(fet: qua multo facilius & directius probaffet,

fimum tertium Libelli Gravaminum , & fzpius in

d

Reum effe fiGorum inftrumentorum primarium Au-

^

Refponfo ad Interrogatoria & Refponfo ulteriori.

Gorem.

764. Sed interioranimus, a quo hzc fides depen-

751. Ad hzc incredibile plane eft, quod Petrus,

ü

det, toli Deo cognitus eft, ut nec teftibus, nec in-

qui hadtenus juri przfertim Canonico non Ituduerat,

(trumentis probari queats utproinde Reusin vanum

tum fcivillet talia in Refpontis Zvpxi derettridione

laboret, dumad Articulum ottuag

CJ:'.

D

3

mum primum íul

i

mentali haberi: cum ne quidem a provectioribus ju-

Provifionalis Indendit plures teftes fuce bonc fidei pro-

ris (tudiofis, & ad gradum Licentiz accinctis, Zy-

ducit, qui nequeunt de animo ejus interiore teftari,

:

pxi Refpontà legiconfueverint: quanto minus a jue

fed dumtaxat, quid exterius ipfis apparuerit, depo-

f

vene, qui vix jus falutaverat, & prz anguftia debe-

nere: poffant, uti nec aliud depotuerunt: qua ex-

bat vidum fuum quzrere currendo de domo in do-

teriora frequenter fallere notum eft, przíertim in

0

mum ad fcribendum copias.

hominibus ad fallendum intentis, qualem effe Reum

7$2. $i praallegata argumenta & indicia jungan-

probant hactenus deducta.

n

tur cum pradica (implici & circumf(tantiata ac con-

765. Novit AGor, Ponam fidem , quamvis in ani-

h

ftanti Petri depofitione, indubitatum apparet, Reum

mo confiftat, tamen indiciis & pra(umptionibus pot-.

*Z:'f.

fuiffe primarium perjurii Auctorem & Inftigatorem,

íe probari: fed & hoc novit, fadta, e quibus hz prz-

Vj

Petrum (cilicet ad peierandum movendo, & artes

furaptiones refültant, etfe probanda ficut fa&ta exte-

out

pererandi függerendo, ut proinde ipfe Reus potius

r3, Id eft, vel fa&i evidentia, aut certe legitimis

xit

teftibus vel inítrumentis, non autem nuda.Rei af-

—Quam Petrus poenas perjurii mereatur.

fertione.

U

I

766. Si & Refponía ipfius Rei ad Interrogatoria,

.CAPUT-SEP.TIMUM.

liit

ejuíque prolixum Refponfüm ulterius ad. Libellum

rid

.Refellur;tur Excufationes €9" Exceptiones ipfius Rei.

Gravaminum expendantur, nihil folidi a Reo alle-

gatum, multo minus probatum invenietur, e quo

l [e

li

753. HaGenus Ador.evidentibus argümentis &

bonc fidei prefümptio refultet.

indiciis probavit, Reumfuiffe omnium confi&orum

767. Unum generale adducit in dicto prolixo Ref-

tl«

[l-

inftrumentorum, quz in hac tragoedia fünt exhibi-

ponfo, Articulo quadragefimo quinto, quod fcilicet

ta, quin & expilationis domus Curforiz, primarium

notorium fit, quod ipfe haclenus non fuerit in amen-

i, "

tiam deduéctus.

Auctorem & faggeítorem; Petrum Tourteau vero,

fuiffe merim inftrumentum executionis.

:

768. Probat id Arti

culo quadrafimo fexto , eo

Exi-

yert

754. Infuper ex ipfa Rei confeffione oftenfum

quod ipfi inimicifJuni fui adverfarii quantumvis pe[fi-

Ü ïi:;

eft, omnia hzc ficta inftrumenta & Litteras e domo

meintentionati, agnofcant , ipfum effetam prudentem

Curíoris r;alis artibus furrepta, ad Reum immedia-

C9 cautum , utmultiplicibus eorum conatibus fe oppo-

if

adl

te per didum Petrum Tourteau effe allata.

fuerit , C9' frequentibus eorum infidiis feliciffime

Jife

755. Reum hzc omnia acceptaffe, legiffe, fibi-

hactenus eripuerit.

j tie

t

que foli refervaffe.

769. Suítinet varo Articulo quadragefimo fepti-

756. Praterea eorum complures copias etiam au-

mo, quod nihil eorum, quz Libello Gravaminum

j

i-

'&henticas confici juffiffe.

x

objiciuntur, potuerit feciffe. mifi in fingulo actu, in

757. His omnibus pro arbitrio ufum fuiffe, cum

fingula circumftantia manifefla flultitia proceffiffet.

eurtt

af

(fa

diverfis communicando, eo modo, qui fini ipfi pro-

770. Quod de íua prudentia hic etiam ex Adver-

pofito congruentior videretur.

fariorum füorum judicio

Lr 1p'

758. Quin & omnium eorum copias ad Zltiores

frivolum efít.

glorietur Reug i vangm&-

Poteflates , quas prztenüis confpiratoribus adverfas

771. llli enim , quos füos Adveríarios effe fibi

othe

noverat, mififfe, idque füb fecreto & clancularie.

fingit, aliud in ipfo non agnoícunt quam in(igaem

folio

759. Quz omnia ex i

p(us Rei propria confetfio-

mentiendi & imponendi impudentiam.

jcren

ne habentur.

772. Quod autem ejus mendacia & fallacias non

760. Porro indubitatum eft, non folum jura, fed

femper detexerint, non tam ejusin agendo pruden-

Jhui

& ipíàm rationem di&dare, quod, quiin actione ma-

tiz & cautelz imputandum eft, quam eorum Chri-

odläæ

nifefte flagitiofa deprehenditur, qualis indubie eft

ftianz fimplicitati, qua tantam mentis perverf(itatem

iU

ufus litterarum in domo Curforia interceptarum, a

in homine Sacerdote, Religiofo & Doc&ore Theo-

crimine ejufque poena fe expedire nequeat, ni(i ex-

logo ne füfpicari quidem audebant.

l'

cufationes & exceptiénes admodum fortes & per-

773. Exemplum infigne prudentiz íüzx non ita

n p

emptoriz adducantur, quz prefümptiones ex actio-

pridem hic dedit Reus, dum Marachallo de Bouf-

fuot

U(T

ne flagitiofa refültantes elidere queant,

flers hic Lovanii cum toto.(uo Comitatu refidente;

p

1n

pxt

542

CoNcLusPÓ YINALIS

concürreré Vide"re'fu*f-, follicitavit Reverendum Pa.

in Leáione fu*a publica, & quidem pluribiis diftin-

trem Grauwels; at eo renuente, füperícriptionem

&is vicibus, plura contra períonam Regis Galliz;

ejufqüe circa rés bellicas gloriam effutire non eft

chara&dtere füi Amanuenfis Patris d'Herbe, íed info-

veritüs, non obítante praíentia plurium 'de prima

*

lito; appóni juffit, & per ignotos Denuntiationem

«

loriz Gnt

ceri, ut ipfe interirn lateret.

Nobilitate Galliz, qui, quam Regis fu

ftudiofi; velpuere riorunt: ut velttupidi

i

mus qui

[

. 788. Ex his videt Magnificentià Veftra, nullutà

plane effe arguméntum , quod ex non prifumpto

que videre poffet, quid ei tum immineret; quo

tria.,

íui delirio, in probationem boz& fidei, adducit &

mox evenit, fcilicet exilium e Pa

inclamàt Reus.

ä

774. Sit hoc fpecimenjudicii,

prudentiz, & caü-

tele, de quibus tantopere Reus

gloriatur.

789. Infuper ha eft mentis huimanz natura &

orabile effet Adver-

conditio, ut atfenfüm firmum, qualis ad bonam fi-

77*. Sed licetipfi Reo tam fav

fariórum füórum jüdicium, quàm proprium; nihi

dem requiritur, formare non queat, quantumcum-

tamen argumentum inde defümptum cóncludeéret.

que étiàm vellet, mere pro libitu; fed a lumine ra-

j

tionis debet inflecti; confiderando & ponderando

776. Notum énim eft, homines facinorofos quan-

»

1notiva credibilitatis five affenfus firmi eliciendi.

tumvis aftütos tan

dem folere ferius aut citius, men-

fürà nequitiarüm impleta, in manus Juftitiz incaute

. 5796 Expendendum proinde e(t, num'ea àddu&a

fuerint motiva & rationes credulitatis, ut Virum

incidere, Déo ita difponente, & fapiettidin fapién-

t perdente: unde & illud àntiqium poeticum:

prudentem movere potuiffentad firmiter credendum,

Dii quos perdere voluiüt,

dementant.

inftrumenta per Petrum Tourteau allata, effe vera &

fque ad amentiam redà&us

fincere inftrumenta;

777. Nec tamen eo u

791, Precipuum, ne

dieam unicum, fundamen-

effe debuit Reus ad ficiendum ea, quz fecit, quam

pratendit didto

H

Articülo quádragefimo feptimo.

.

tum füz Ponce fidei, quód Reus allegat inScripto fuo,

m in male dire&o & ftudide con-

cuititulus: era C3 fincerarelàtio, quam in compa-

778. Licét eni

ritione diei decima quartz Martii diQavit, uti & in

tinuato negotio ftultitia quedam àppareaty magna

tamen aítutia eft fibi procurare aliquem, qui ipfüm

füis Refponfisad Interrogatoria, nec non in prolixo

tegat, & quem; fi res non fuccedat, poffit poenz

Refponío ulteriori; pene totum refolvitur in fidem

& auctoritatem Petri Nicolai Tourteau;

relinquere & noxz dedere.

779. Ubique hac Rei apparet va

frities, qua om-

92. Addit àutem Reus in füo Refponfo ulterio-

niafic direxit, omniaque corrafit; quó in caíum

ri; Petri fidem fuiffe (übnixam, quod Dominus Li»

centiatus Opflraet tergiver[aretur prodücere Origina-

dete&s fitionis fibi profpiceret; nec in minimo fe

palam monftrare voluit, fed omnia fub nomine Pe-

lem Epiftrolam de decima januarii.

tri Tourteàu prodire.

. 293. Sed nullum effe fidei adítruendz & firman-

bi a Petro Tourteau, poft.

dà hoc fündamentum, utpote falfiffimo füppofito

780. Hunc in finem fi

fübnixum; ícire poterat ; & indubie fciebat Reus

quam negotium per evulgátionem copie Epiftolz

edecima Tanuarii moveri ccepit, Declaratiónem de

ex ipfis As Sacrz Facultatis per ipfüm Reum cum

orünibus da

1

D

r

fuo Réfponfo ulteriori exhibitis, füb Numero octa-

ri juffit per A&am Notarialem de vigefi-

vo & fequentibus.

ma féptima J

anuarii, & à Réo die fecunda Maji con-

fignatam, quam a

Reo confidam & fabricatàm; &

. 794.. Mox eni

i, üt à Facultate requifitus fuit

a Petro fedu&o fimp

liciter fignatam effe oftendit

di&us Licentiatus per Bedellum , ut feriberet Bruxel-

las ad hábendum Originale, (id fuit vigefima nona

A&or füpra Cap. 4. Articulo 607. & fequentibus.

781. Eundem in finem expediri juffit per di&u

Januatii) mox etiam fcripfit, Iterum interroeatus

Petrutn Actam de quarta & decima quarta Mártii: &

trigefima primà Januartii ; refpondi-t: íe fcripfiffe, &

eadem die Refponfum exfpedari;

quod amplius eft, ipfum ad peierandum indüuxit,

uti toto Capite fexto probavit Adór: ut nimirum in

79$5. Tertià vero vice, id eft, quartà Februarii,

cáfüm detedz fi&ionis, Petro tanquam perjuro fi-

iefpondit humaniter: Dominum Vercouwen Vice-

des ne haberetur.

Paftorem San&da Catharinz, in abíentia Domini

Paftoris, fibi refcripfiffe, dictum Paftorem, ad quem

782. Eedern tendebant Decla

ràtiones, quás fibi

proeuravi

t à focio fuo & in crimine complice Patre

ea de re fcripferat, refpondiffe , quod Originalem

d'Herbe,

& feniore Tourteau, & Domino Advocato

Epiftolam ob aliquas rationes e manibus fuis non efz

fet dimiffurus, ut conftat ex didis Adis.

'"Schaubroeck, & Reverendo Domino Gallot, quas

'&in füi defenfionem exhibuit cum fuo Refponfo ul-

796. Quz, obfecro, hic tergiverfationis fpecies ?

terioï*i;

Numquid Dominus Paítor San&z Catharinz ad

quer przdi&a Epiftola fcripta, infcripta & deftina-

783. Eod

em collimaff& evocationem Magnifici

Domini Re&toris, & obíGuram & fecretam

eidem de

ta erat, ejifdem Epiftole Dominus erat ad excluf(io-

hoc negotio propofitam quaftio

nem, oftendit A&or

nem cujufcumque alterius ?

3. & fequentibus.

797. Merito ergo illam periculis viarum expo-

fupra Capite quinto Articulo 67

784. Et ipfe Reus in Scripto,

cui titulus: Z/era

nere nolebat, preíertim poftquam jam de ea cum

C9 fincera relatio ,

quo

d die decima quarta Martii

Miniftrris Regiis agi coeperats & 'inaudiebat de illa

.

one dictavit, a(lerit fe omni

jam motum aliquem excitari coepifte.

1707. in füaà comparati

femper & ftatim communicaffe cum amicis; aliquan-

798. Aut certe fi Facultas Sacra illa Epiftola ori-

do divifim, aliquando conjundim, partim pro con-

ginali in Judicio indiguiffet, poterat didum Paíto-

rem per litteras compulforiales & requifitoriales ad

filio, partim (quod notandum) at, fi cafüs exige-

tvet , pofet illos adhibere in teftes fuce bonce, |dei. .

legitimum ejus Judicem ad exhibitionem compelle-

79:. Ha & fimiles precautiones malam fidem in

re, non vero dictus Dominus Opftraet, qui nomine

proprio eam non petebat, fic ut immerito dicatur

eo arguunt, & tanto tempore premeditata excu-

tergiverfatus. ltaque temeraria & frivola plane eft

fatio mordentem conícientiam indicat.

786. Ad eandem cautelam referri meretur, quod

füfpicio füper eo fundata,

Reus,apud quem omnia fidia infttrumenta reperta funt,

799. Sed vel hinc maxime apparet nequitia ipfius

Rei, qui unus erat ex dida Sacra Facultate, qua

&aquo omnia procefferunt, aliis communicando,

& ad Altiores Poteftates mittendo , quique omnia

unice originales litteras petere videbatur, uti Reus

fecreto direxit, nufquam tamen palam compareat,

alam afferebat, ut cognito charactere Audor de-

prehenderetur.

nufquam charader ejus confpiciatur, etiam minutis

900. Reus, qui femper przíens erat, noverat

manu ejus fcriptis folicite retra&tis & combutftis.

787. Quin ad ipfam Denuntiationem , ne ipfe

effe characterem junioris Tourteau , & illum te-

ftimo-

us

rR

GONTRA PaTrnEM BEnNaRD. DrsrRANT.,

545

càri & audiri didum Clariffimum petivit; eoque au-

timonio duorum Notariorum poterat probare.

8o1. Et quod amplius erat, jam tum Actam No-

dito, di&um Petrum füper circumftantiis loci, tem-

tàrialem de 27. ]anuarii penes f& habebat, in qua

poris, aliifque interrogari & examinari fecit: poft

didus Tonrteau fatebatur, fe Epiftolam hanc fcrip-

qua opinionem conceptam ftatim depofüit.

fiffe (ab dictamine Domini van Efpen.

814. Si eadem aut íimilia media, que obvia &

302. Nihil de hisloquebatur Reus, quamvis per-

naturaliffima erant, Reus adhibuiffet, quid non po-

füafum etiam velit, hanc Epiftolam dicte Facultati

tüiffet detegere, fi eum aliquid latebat, a medio

O&obris 1706. u(que ad diem quo fe ad Carmelitas

in perfona fua tanquam Vice Decano feu Seniori di-

Gz Facultatis fuifle denuntiatam.

ad locum Azyli recepit? Certo certius & fine ulla

803. Ut facile appareat, quod dete&a jam Epifto-

difficultatetotius hujus tragoediz fictionem detexiffet,

la & (ecurus ut putabat de difpofitione animi di&i

815. Ateam detegere noluit, totius hujus nego-

Tourteau hujus Epiftolz Scriptore & Bajulo; uti vo-

tii tenebrarum primarius Architectus.

luerit ipfa Sacra Facultate, ad procurandam occafio-

816, Alteroargumento fidem dic&i Petriadftruere

nem, ut lufus inchoaretur.

:

conatur Reus, nimirum, quod refponfa ipfius ad ob-

. 804. Reftat igitur fola Petri Tourteau auctoritas

je&a tam effent fübtilia & aftuta, ut Reus faltitatem

pro fundamento & motivo Ponc fidei, quam Reus

detegere non poflet.

|

l:

übique in füam defenfionem allegat.

&17. Volens enim probare Articulo centefimo

—$0;. Videns autem Reus, quam

debile, imo ri.-

feptuagefimo füi Refpon(iulterioris ; quod femper ege-

diculum effet motivum fide., quod nudz & fimpli-

rit bona fide, in probationem illius fubjungit: Ad Ar-

ci hujus juvenis affertioni inniteretur, folicite exco-

ticulum centefimum feptuagefimum, 2uod Petrus Ni-

"

gitavitrationes, quibus perfuadere conetur, fe fui(-

colaus 'Tourteau tam fubtiliter cuntta narrabat, C9? ad

)

Opponentis objecta tain aftute refpondebat, ut faifita-

a

jfe prudenter permotum ut tantam apud ipfüm fidem

meruerit Petrüs, juvenis secdum natus annos viginti,

tem vel fi&tionem non po[fet Opponens detegere.

(

homo conjugatus, merus Scriba, quipro pane lucrane

818. Si ad refponfa. Petri ad objeQa, prout hec

do ibat de domo i domum ad fcribendas copias, uti

a Reo referuntur , Magnificentia Veftra attendere

eum defcribit Reus Articulo quadrage(imo fecundo

dignetur, videbit ea etle talia, ut Reaus facilius fe

Refponfionis ulterioris.

meffte captum fui(fe pro^aturus fit, quam hzc (ibi,

(anam mentem habenti, Pctri fidem adftruxist.

"

" $06. Primo dicit Reusin fua depofitione de deci-

ma quarta Martii: quod Petrus fidem apud ipfum me-

$19. Articulo centefimo feptuagefimo Refp. ul-

"

ruerit, eo quod, dumcaufa Gerberoniana contra Do-

ter. dicit: qued, dum Petrum urgeret , Machinatio-

minum Archiepi[copum Mechlinienfem coram Domino

nem in necem ejus videri a mente ClarifEmi Domini

Il

Abbate Sancle Gertrudis fuit refumpta, hoc Petrus

van Efpen alienam: Articulo centeiimo feptuageli-

Itü

Reo triduo ante predixifjet.

mo fecundo refert pro Refponto a Petro dato, quod

us

$07. Magnum profedto

fidei & Gncefitatis argu-

Petrus ftriniffane perfifteébaty quod. Clarilfimum Do-

r

mentum! Sed ipfemetReus illud fubvertit Árticulo

miniuim melius nofceret , quam ipfe.

d

Subtile profe&q

trigefimo tertio Refpon(ionisulterioris dicens: quod

& aftutum Refpontum!

illud poterat didiciffe, tumex Rotula Magnifici Domi-

820. Ruríus Articulo centefimo feptuagefimo fer-

t

ni, tum Perilluftris Domini Confervatoris, quam aff-

tio dicit: quando Petro objiciebat, quod Epij/lola

(el

due loco Patris C9 cum Patrefrequentabat , advertens

de o&tavo Februarii [ignata Z. B. V. E. ad-Paflorem

)nd

non tantum ad cau[as , quee illic movebantur , veruim

Sancte Catharine Bruxellis conquereretur, quod di-

ILUS

etiam. diligenter obfervans, quee a Procuratoribus C9

&us Pa[lor.ad anteriores non rejponderet, quomodo

T.

aliüs ibi dicebantur,

hoc po[Jet confiftere , quandoquidein dittus Paftor Lo-

$208. Hzc tamen, fi Reo credimus, fidem Petri

vanii vifus fit die fexta Februarii.

itlly

ipfi a(truxerant, fidem inquamillius, qui jam a men-

821. Huic objedioni, fi Reo credimus Zrt. 17.1.

K

fe O&tobri anno 1705. Reo impofüerat, ut ipfe afle-

acutiffimam hoc Refponfüm dedit, idque ex ftempore,

Ti

nt

rit ad Articulum vigefimum nonum Interrogatorio-

uti notatexpre(fe Reus, quód fortaffts pofleriores illce

jem

rum, narrando varia de Congregationibus prztenfe

Littera effent ita fludio conferiptee , ut permitterentur

Jem

habitisin domo Domini Canonici Vivien, five Deg-

incidere in ejus manus, idque de induflria.

)d

gardorum, pre(idende Glariffimo Domino van Ef

822. Notandum, hanc Epiftolam unam effe ex

pen, & przfentibus Dominis Melis, & aliis pluri-

illis, in quibus tractatur de Petro eedío tollendo.

bus, quod, ut fabula male confidta, explofum fuit

823. Quis homo fenfatus credat, (imilem Epifto-

!

P d

a diverfis Doctoribus ob abfentiam dicti Clariffimi

lam fcriptam de induflria, ut in manus mcideret il-

ab urbe, & morbum Domini Melis ledo affixi, quz

lius . decujus morte trattabatur? & nihilominus hoc

Id

lQ

Reolexprobrata fuiffe deponunt DD. Martin, Re-

Refponfüm DodGori Theologo fuit pro motivo fidei

nardi, & Parmentier in depofitione de vigefima ter-

824. Et quod amplius eft, fi Reo credimus .4zr.

10

tia Maji: & tamen ipfe Reus fatetur hzc fibi a dicto

175., Petrus reddebat rationem, ob quam permi(if-

fent hanc Epiftolam in ejus manus incidere, ut ni-

curm

Petro fuiffe relata; & Capite fequenti latius expone-

; iM

tur.

mirum ex illarum tenore deftrueretur veritas ante-

riorum, quas fignantem viderat Clariffimum Domi-

$09. Alia argumenta quibus Petri fidem adftruere

j 0ti

conatur Reus, expendamus.

num przfatum, prout femper conftanter a[feverabat.

$1o. Dicit Reus Zrticulo 415. Refponfionis ulte-

825. Infulfa Petri feu potius Rei fictio, quati hic

Dfto-

rioris, prefatum Petrum accufando diàum Clariffi-

finis, fi a Clariffimo intentus effét, habitus non fuit-

es d

mum fuftinuiffe, eundem di&am Epiftolam de deci-

fet, licet de alio quocumque negotio in Epiítolis

| €He

ma Januarii fibi dictatfe, & fubfignaffe, idgue tanta

actum fuiffet.

mue

826. Interim hzc, fi Reo credimus, ipfi acuta

[icattf

energia exprel[fffe fub "juramento, ut ipfe Advocatus

Fifcalis dixerit hec audiens , HANC MACULAM JANSE-

folidaque refponíà apparebant.

ne €

27. Iterumait Art. 177. quando Reus obiiciebat,

NISTIE. NUNQUAM ELUENT.

811. Atque hinc concludere vult Reus, non mi-

quomodo hec confiflerent cum tantis percuffionis timo-

jpfts

ribus, ut aliquoties non auderet domum vedire? Pe-

rum effe, (i & ipfe Petri dictis fidem habuerit.

-

qux

812. Verum hzc.porius malam quam bonam

trus, ait Reus Zrt. 178,, refpondit: fe non dubitaffe,

1 Reus

dem in Reo evincunt. .

Vere aftutum Petri

quin minatoric fueriut fincerce.

r &t

813. Di&tus enim AdvocatusFiícalis, nequaquam

Refpontum!

in hoc Petri dicto acquievit; neque plenam fidem

828. Art. 179. ait Reus, quando aliquo tempore

ipfi diceret , quomodo ergo retuliffety' fe- femel fuiffe

n r

habuit, uti fe habuiffe Reus fimulat : fed mox VO-L

per-

jtü-

C:ONCLUSIO FINALIS.

$44

Paftorem,. Do&orem Hennebel, Licentiatum Op-

percuffum alapa vel bdculo-, €9' femel gladio petitum

,1

ve[peri circemottavum decima tertia Februarii, [i Oppo-

ftraet alioft

Iu

e, fimilibus íceleftis & clanculariis ma-

uens re&te meminerit, C9' mififfe uxorem fuam qucru-

chinationibus ab Altioribus Poteftatibus tunc non

iam ad Patrem? Refpendit: fe percu[fronem fenfiffe,

fint impetrata!

$

42

T^*

Imo forte omnes hi prateníi confpiratores;

gladium , vidiffe, C9' uxorem mififfe, propter expe-

rientiam , quam cou[lauier afirmabat, Dignum Pe-

nihil minus cogitantes in carcerem ducii & a fe mu-

tuo divulfifuilent: deinde feparatim interrogati, ubi

tro refponíum, & folidum ad fidem ejus aítruen-

dam argumentum!

aliquis eorum de innocenti aliquo congreffü amico-

829. Videbit indubie Magnificentia Veftra, in-

rum aliquid muffitaffet, tormentis fubjeài fuiflent,

credibile omnino effe, ut Reo, Dod&ori Theolo-

ad eliciendum quod nefciebant; forte plures in tor«

/

go, & in detegendis fallaciis adeo aftuto, hifce fu-

mentis exfpiraflent.

tilibus, & inanibus refpon(üs fides Petri fuerit ad-

$43. Hezc quidem concernunt res privatorum,

ftructa.

fed ipfum Clementiffimum Regem & Supremas Po-

$30. Sed his Uït—erius immorandum non ceníuit

teítates ei foederatas attentatum hoc impetit, utpo-

te natum excitare diffidia inter ipíos.

A&or: cum nimis clarum (it, hzc uti plurima alia

a Reo effe confidia & excogitata quafi a Petro dicta,

$44. Dum nimirum Poteítates ei foederate &

amicz apud ipfum füfpecdtz redduntur & infimulan-

quorum nihil unquam di&tum fuit.

831. Imo tantum abeít, ut Reus unquam fuerit

tur quafi in medio harum ejus ditionum fectam ali-

in bona fide, utecontrario oftenfurus fit AGor Ca-

quam fovere vellent a fe dependentem & (üb pro-

pite fequenti, Reum ab initio ufque ad finem fuiffe

^

tedione fia latitantem, & inde adveríus Regem &

in mala

Prote&orem Religionis Catholicz tutam & fecuram

"

ide, omniaque follicite & ftudiofe texifie,

ne fictio detegeretur, & ut fictioni aliquam verita-

reddere.

845.. Deinde nata fünt eorundem , fcilicet Re-

tisumbram procuraret , quz hic repetere fuperfluum

e(Tet.

gis & Confoederatorum, communi caufa maximum

832. Hoc unum attendi rogat A&or, Reum, fi

adferre difpendium, praebendo adverfíariis ejus ma-

vel micam bon« fidei habuiffet, non omiffürum fuit-

teriam fügillandi fidem Regis apud fubditos fuavi ejus

imperio nondum fuübjedos, eumque atris coloribus

fe, mox Epiftolam de decima Januarii cum Forw:u-

lario acclufo, Librum Refolutionum, aliaque ficta

depingendi, qua(iin regionibus (ibi fubditis chariffi-

hzc inftrumenta fibi tanquam Zcedecano Sacrz Fa-

mum illud pignus, Religionem Catholicam negligat,

cultatis per Petrum Tourteau allata, communicare

& Acatbolicorum machinationibus illam permittat,

Facultati, ut juxta ftylum Facultatis negotia tanti

quo nihil efficacius efle poteft ad animos eorum ab

eo alienandoes.

momenti communi confilio examinarentur, Dajulus

five delator eorum de omnibus interrogaretur, alia-

$46. Admittit Reus ad Articulum nonum L ibelli

que ad affequendam negotii veritatem impenderen-

Gravaminum hzc omnia inde nata effe fequi, quam-

tur neceflaria.

vis perperam ad onus Tourteau illud velit rejicere;

333. Sed nihil tale fecit Reus, quia totius fictio-

fed etiam ícire debuit, quanti hzec fint momenti,

nis confcius & primarius Aucor erat.

ipfe qui in famofiffima hac Univerfitate munus obit

834. Alia genéralis exceptio five excufatio, quam

Profefforis Rei Hiftoriarum & Politices: unde igno-

Reus allegat, eft; quod de omnibus fecerit Ponum

rare non prafümitur quod fzpiffime maximi fücceffus

ufum, €9 bonum finem pre oculis habuerit.

bellici a minimis caufis dependeant, fitantur & ever-

83s. Quam exceptionem impendit in fuo Refpon-

tantur,

LU2 diB. X

ío perfonali ad Articulos $. 6. 8. IO. 11.

8347. Verum hec omnia nequaquam ex nuda ho-

19. Libelli Gravaminum, & 17æpius in fuo ulteriori

rum inftrumentorum fi&tione & ícri

eorum ufü fequi funt nata.

p.tione, fed ex

1

Refponfo.

.836. Ufusomnium fidiorum inftrumentorum, nec

848. Porro non fuit ipfe Petrus Tourteau qui ho-

non verarum Litterarum apud Curforem publicum

rum inftrumentorum copias fieri juffit, eaíque clan-

interceptarum per f& patet: cum Reus ipfe fateatur,

cularie ad Altiores Poteftates tranfmi(it, fed Reus:

fe his omnibus ufüm, tum variis oftendendo, tum

fimiliter folus Reus ufus eft Litteris apad Curforem

eorum copias fümendo, hafque etiam ad AltioresPo-

interceptis.

teftates raittendo.

849. Non ergo tam Petro Tourteau, quam ipíüi

337. Finis operis dicitur, qui naturaliter natus

Reo imputanda fünt, que non tam ex fictione &

Íícriptione, quam ex ufu naturaliter fequi contingunt,

et fequi ex ipfo opere five quem ipfum opus fecum

naturaliter trahit.

85o, Ulterius Au&or operis cenfendus eít habe-

re fibi prfixum /imem operis, nifi probet, alium (&

838. Porro finis naturalis hujus operis, id eft,

ufüshorum fi&orum inftrumentorum, copias authen-

habuiffe in opere illo perpetrando finem prafixum.

ticas illornm mittendo ad Altiores Poteftates, prz-

8$1. Quare, ni(i Reus probet, f& habuiffe finera

fertim contra przteníos conípiratores & Janfeniftas

bonum & honeftum in ufíü horum inftrumentorum

fidiorum, cenfendus erit habuiffe finem, qui operi

notorie przventas , eft admodum horrendus & atrox,

prafertim dum hac omiflio & informatio eft fecreta

naturaliter eft conjun&tus; five voluiffe omnia, qua

& clancularia, ut accufatis & apud íimiles Potefta-

ex ufü dictorum inítrumentorum nata erant fequi,

tes infamatis non fuppetat via detenfionis.

& ad quz talis ufüs de fe naturaliter tendit.

$39. Quid hinc aliud erat exípecdandum, ni(i

852. Non ergo fufficit nuda & vaga Rei affertio,

ä

omnium illorum virorum (ic accufatorum oppreffio

quod hzc illave fecerit z2 Ponum finem

$853. Quin nec füfficit, quod fpecifice exprimat

& perditio? prafertim cum ageretur de manifefta

confpiratione contra Statum & Religionem, & diri-

bonum finem ; nifi concludentibus faltem indiciis pro-

erentur contra perfonas, contra quas fciebat Reus,

bet, fe hunc bonum finem habuiffe, prafertim quan-

:

;

ote(tates has effe pracoccupatas.

do opus ex fe ad maluni tendit.

840. Notiffimum etiam eft, quo

din Sxmili.bus ma-

$$4. Porro Reus vix uífquam hunc fuum bonum

f

teriis, nulla perfonarum attenta conditioné, foleat

finem fpecifice expreflit, niíi quod alicubi dicat, fe

etiam ex indiciis & argumentis fatis levibus procedi ?

copias mi(iffe ad Altiores Poteftates ad. detegendam

q

uare mirum non fuiffet, ( bonis omnibus e

*

guti ex-

veritatem, uti fepius expreffit in fuo Refponío ulte-

p

tra patriam eflent relegati.

:

riori, &nominatim Zrticulo 167.

I

X

o Let-

841. Quis fcit, an. famofa Decreta , vul

5

855. Imprimis nulla plane indicia vel comfécturas

tres de caclet, contra fzpe nominatum Dominum

adducit, aut intoto hoc proceflu occurrunt, quibus

!

hünc

!

CoNTRA ParREM BERNagp, DresmANT.

545

hunc füum finem probet: adeoque non nifi ex nuda

eX qua de fictione in uno. momento fuiffet certus?

aflertione ipfius Rei, cujus fides tor mendaciis & con-

..869. Nihil ergo minus intendit Reus n

quam de.

tradictiouibus labefactata eft, haberi poteít.

tegere. veritatem, dum copias ad Altiores Poteftateg

mfit,

v

856. Imo plurima in dedu&tione caufz adducta

funt, qua evidentiffime probant, nihil minus Reum

870. Quod & eventus docuit: fienim inrendiffet

in hac ad Superiores Poreftates copiarum mitlione in

eus, ut per Poreftates illas Altiores veri

tas detege-

animo habuiffe , quam detegere veritatem.

retur, nonne detectee veritati tunc fa

857. Imprimis enim, fi Reus communicando co-

re debuiffet ?

lItem acquiefce-

pias Altioribus Poteftaribus intendiffet detegere verz-

871. Et tamen nihil minus praftitit. Sed contra,

fatermi, debuiffet ante omnia totum negotium expo-

detecta fictione operis per Ampliffimum Dominum

füiffe Sacrae Facultati, ut ipfa negotium examinaret

van Sü(leren Vicarium Generalem Domini Archie-

& veritatem inquireret.

pifcopi Mechlinienfis ,

cepit Reus plura, magisque

858. Preferim cum ipfe Reus dicat, Petrum

horrenda tn

ediaimpendere

Tourteau omnia ad fe tuliffe, tanquam rembrum ,

, ut iétiuo huic operi um-

bram íàaltem v

eritatis in perniciem horum pretenfo-

imo &tanquam /eziorem &in ea qualitate 7"7ce- Deca-

uum dicta Facultatis.

rum Confpiratorum affingeret, uti Capitetertio A&or

notavit.

859. Fatetur ulterius Reus, quod, dum aliqua de-

feruntur ad unum de Facultate, tunc 2uxta f7yluz Fa.

872. Itaque non alius dicendus eft fuiffe finis ipfius

Rei in hac ad Altiores Poteftates copiarum miffione,

cultatis hic non agat negotium illud folus, fad refe-

quam illas contra hos pretenfos Confpiratores prae-

rat ad Facultatem, ut cozjuntdim cum aliis de Facul-

Occüpare, & excitare ranquam contra Statum & Re-

tate negotium illud examinet ,. & dirigat.

In Ref-

ligionem rebellantes, & cum adver(ariis noftrae Reli-

ponío ad Zrticulum 14. Interrogatoriorum.

gionis Catholicaee confpirantes.

860. Indubitatum igiture(t, Reum, fi voluiffet de-

873. Quod autem in (üo Refponfo ulteriori cla»

tegere veritatem, ftatim negotium hoc tanti momenti

mat 7rficulo 158. & fequentibus , fe omnia com-

delaturum fuiífe ad Facultatem , £ conjuz&im, ne-

municaffe etiam ' Altioribus Poteítatibus

gotio examinato , confilia o

4

Jub. fecveto

pportuna yeritatis affe-

gaturali ; omniaque füb alto filentio fui

fle religiose

quende inirent,

fervata uíque ad vigefimam tertiam Jan

uari

861. At nihil horum fecit Reus: fed contra omnia

i, quan-

do copia per Dominum van Efpen miffa a

d Domi-

follicite Facultati occultavit, imo nec ulli quantumvis

num Canonicum Vivien & communicata Licentiato

fibi fido &amico, quidquam ante finem Januarii aut

Opítraet, tandem illo die exhibita fuit Sacre Facul-

initium Februarii ve/ ob/cure communicavit, quin &

tati:

omnia fic direxit, ut Facultati, vel ejus membris ne-

874. Hinc deducit Reus

; Infamationem preetenfo-

gotium non innotefcerer; uii late Capite 2. notatum

rum Confpiratorum non t

am a Reo

e€

*

» quam ab evul-

;

gatoribus dictae copise proceffiffe,

$62. Preterea, fi ad Altiores Poteftates Reus mi-

lj

fit copias, negotiumque communicavit, ad detegen-

875. lantum abeft ut hoc fecretugi minuat ipfum

it

crimen, aut Rei innocentiam aftruar, quin potiusaus

dam veritatem , qua erat Alrior Poteftas ad'id ma-

geat, Reumque nocentiorem faciat ;

imo ipfa fecreta

gisidonea, & .naturalis, ac per fe ordinata , quam

& clancularia apud

us

Altiores Poteftates ianocentum

Magnifcus Dominus Reétor Univerfitatis, cui ipfe

delatio & accufàtio

precipue atrocitatem criminis

4

Litrerarum & inftrumentorum Bajulus & Scriptor,

facit,

ipíe praetenfuüs Primarius omnium Auétor & Promo-

876. Hewc enim eft denuniiatio, que denuntiatos

(«

tor Clariffimus D. Van Espen, ac plerique pratenfi

in fummum diíctimen adducir:

23

dum defenfionis viis

confpiratores füberant, & cujus erat inquirere quee

fubflractis, fre

quenter inauditi & plane innocentes

conventicula inter Academicos, atque in ipía Uni-

opprimuntur per Altiores Poteftates talibus horren-

(

verfitate, ac prefertim contra Statum & Religionem

dis & diabolicis clancularii

$ accufationibus pelfime

i[]*

frequentarentur ?

informatas & praeventas.

Js;

863. Et tamen nullas copias ad Rectorem .mifit

877. Contra has igitur clancularias & nocentiffi-

2u

Reus, imo nec Rectori ante 23, Februarii de omni-

mas criminationes & denuntiatione

$, tanquam Rei-

bus his fictis Litteris aut Libro Refolutionum quid-

publice nocenti(fimas,

& fummopere perniciofas agit

uam communicavi, nec etiam tunc nifi admodum

Aétor,

X

p

obícure & füb fecreto naturali; ut nulla daretur Re-

cludir.

& pro merito Reum puniendum effe con-

'mt.

&ori veritatem inquirendi occafio.

$78. De his quoque unice quer

be

untur preeten(i

864. Mifit autem ad eas Poteflates , quibus vel

Confpiratores: non autem de publi

ca divulgatione

.f

deerat au£toritas, vel certe occafio & opportunitas

copie aut infamatione, qua hinc co

et,

z

ntingere potuis-

inquirendi & examinandi veritatem nonerat, & quas

erà

Íciebat adverfus hos pratenfos Confpiratores pre-

879. Noruntenim, quod, ubi publice fimilia in-

um

Ventas.

notefcunt, fine difficultate poffint pro eorum abfur-

eu

865. Si ergo Reus de veritate inquirenda vel exa-

ditate & accufatorum innocentia refurari & fal(itas

(ue

minanda vel folum cogitaffet, omnia imprimis ipfi

oftendi, uti mox patuit, ubi negotium innotuit.

qUI,

Sacrae F'acultati expofuiffet, qua nullo negotio, &

quafi in momento fictionem detexiffet.

CAAPUT OCTAVUM,

ttio

$66. Probant id depofitiones DD. Daelman & Pau-

wels, quibus Dominis dum vel aliquid licet obfícure

Offeuditur , quod Reus ab initio [uevit in inala jïäe,ïä'

at

de hoc negotio Reus communicavit ; mox dixerunt

exiffens in imala fide filis inflrumentis ufus fit.

& indicarunt , omnia efle ficta & falía,

p

867. Et nonne quafi ia momento ficlio derecta

880. Hiftoriam totius tragcedie effingit Reus in

lüän

fuit, mox ut Re&ori negotium füb initium Martii

denuntiatum fuit?

fcripto cuititulus: Zera? fincera Relatio, quod ipfe

nurf

dictavit in comparitione füa die 4. Martii.

$68. Porro fi Reus copias mifit Domino Archie-

lL (e

881, In hac Relatione dicit Reus , quod Perrus

lldüm

pifcopo ad detegendam veritatem , quare non etiam

lourteau, quem ad fcribendum tunc impendebat,

ipfi communicavit Actam de 27. Januarii, in qua

ülle

die 18. vel 19. O&obris 1706; iuceperit dictre, quod

T'ourteau declarabat ; quod mozitus & requifitus ab

apud Clariffmumn D, van. Espen celebrarentur. fpius

Jluffviffimo € Reverendiffimo Domino. Archbiepifcopo

congvegationes.

^utas

gibu

Mecblinienfi hanc declarationem feu A&am daret,

882. Igitur fi Reo credimus,

cepit Petrus "T'our-

Supplem. Oper, F'au Efpea Pars V.

Eu2

teau,

ifie

CouNcriUsrOo FINALIS

546

teaü ameníe Octobri narrare Reo de celebratis his

nifi Reus exiviffet &f per fe inquifivifft de abfentia

Dorini van Espen vel morbo Domini Melis! Non-

fictis Congregationibus,

883. Priterea fatetur

Reus ad Jrticulum 29. In-

ne de his vel per quemcumque fibi notum Theolo-

um, vel fuüi Ordinis F'ratrem poterat fine ulla plane

rerrogatoriorum, a Petro Tourteau fibi relatum effe,

quod 4ie.17. vel 18. OGobris fuiffet celebrata una $u

difficultate ftatim certior fieri?

897. Quidni potuilTet rogare

Dominum Parmen—-

domo apud D. vau Espen ipfo Prafidente : cai ater-

fuiffent prefati Domini Melzt, Lader/ous &alii: item

tier fibi amicilffimum ibidem prafentem ; ( ut ex hu-

jus depofitione de23. Magi conftat) ut dignaretur de

quod iterum fequenti die alia habira e(let, cui etiam

interfuiffet Dominus Sullivaze.

hac abfentia & morbo inquirere & fibi referre ? -

. 898. At noluit Reus hac examinari, ut ipfe fate-

8984. De his Congregationibus füb idem tempus

coram Do£toribus Sacra Facültatis loquutus fuit Reus,

tur in Refponfo ad Articulum 3r. Interrogatorio-

rum.

202 uominaudo T'ourteau, qui tamen id retulevat , uti

'ad citatum Articulum diferte fatetur Reus.

:899. Ubi interrogatus , quomodo pof? bec dite

Tourteau. adbuc fidem babere potuevit , ubi tam fplen-

$8;. Deponitque Doctor Martin 23. Maji ad Ar-

ticulum fecundum, quod eodem tempore quo hac

dide impofuerat Intervogato ?. Audacter refpondit:

quod uon fuerit examinata abfentia Clarifrmi Domini

Reus referebat , aliqui ibidem prefentes zgterroga-

vent, a qu

o [ciret Pater. Defivantius , baberi talia con-

van Espea , €? morbus afevtus Eruditiffmi Domini

Melis.

venticula €7

vefolutiones eorum ?. Refpondebat ille , ( íci-

licet Pater Defirant) /e illafeive ab umo, qui pre[eus

900.

Nonne fatuus fit oportet, qui hic malam fi-

e2 alii veplica-

efi, quem nuuquam voluit nominave ,

dem & affe&tatam ignorantiam ipfius Rei non vi-

bant, [ó uon credere , quod bomines illi fua ffmtn fi

u

deat?

9or. Jam effluxerant duo & amplius menfes, in-

devent alicui ipfis uou fideli.

$86. Hinc patet, quo

d Reusab initio, quo de hoc

tra quos de abfentia Domini van Espen & morbo af-

ferto Domini Melis potuerat tam per fe, quam per

fi&titio negotio agi cceptum eft, ftudiose celaverit Re-

latorem , cujus fidei preetenfie Conpregationes inni-

alios inftrui, quando füb finem menfis Decembris

minaffet ta-

di&ctus Petrus T'ourteau ad Reum tuliffe dicitur fi£ctam

tebantur : quia certus erat fore, ut fi no

lem relatorem , mox ab omnibus hac relatio -explo-

Epiítolam de 20.Septembris fignatam Z. B. V. E. &

infcriptam Eruditiffimo Patri Ballexo, & per Reum

deretur & fictio detegeretur.

887. Conf(tat preterea ex dep

oütionibus Dominog

die r4. Martii confignatam , ut fatetur in Refponfo

rum Martin, Renardi & Parmentier, quod Reo, haec

ad Articulum 131. laterrogatoriorum.

dehabita Congregatione die 18, vel 19. Octobris nar-

902. Preterquam quod fides Petri jam debebat

ranti, dictum fuerit: hzc non poffe (übfiftere obab-

effe Reo fufpecta ex illis, quze per Eximium Domi-

fentiam D. van Espen eo tempore ab Urbe, & mor-

pum Renardide abfentia Domini van Espen, & mor-

bum Domini Melis, qui a fexcirciter feprimanis non

bo Domini Melis erant relata; ipía quoque hujus E-

poterat

egredi fuo cubiculo.

piftolae contenta fictionem aperte ingerebant.

888.

903, Quod &ipfe Reus nonobfcurefatetur, dum

Id ipfüm non ob(ícure fatetur Reusin fuo Re-

fponfo ad "Articulum 30. Interrogatoriorum.

ad Articulum 134. [nterrogatoriorum, quierat: 747

zon videret, quod illa redoleret ficlionem, €9 quave non

* 889. Addebatque diétus Dominus Renardi prora-

tione fcientiae morbi Domini Melis, qui Congrega-

adverterit filionem ? Refpondit: Quia non occurrebat,

tioni interfüiffe dicebatur : 2uod illo :pfo die bibiffet

904. Acutum Refponfum! Reum de affectara ut

Thée cum . ipfo &7 fepius ip[um

invifi[fet affixum fuo

minus ignorantia evidenter convincens.

cubiculo ditlo tempore, du dicebatur

intevfuilje afüis

9og. Si enim Reus veritatem quefiviffet, atque

4

Cougvegationibus,

bona fide proceffiffet , nonne Epiítolam tanti mo-

$90. Addit in fua depo

finone dictus Eximius: &

menti, & tam extraordinariam fedulo confideraffet,

fic inferebat Dom

imus Deponens , quod otnnia illa e[fent

& omnia diligenter examinaffet, & fic ipía fictio in

- D. Deponens. declavat fuiffe diéla in

oculos incurriffet ?

ficla, qu& omauia

ä

cubiculo Eximii P. Defivant , ipfo Eximio P. 65 ali-

906. Sed Reo fictionis confcio & Architecto , nihil

rafentibus.

examinare placuit.

;

quibus aliis p

$891: INonn

e hinc & Reus inferre debuiffet, omnia

907. Iila, qued

e duplicato & deleta fipnatura fibi

fibi a Petro "Tourteau re

lata (fi tamen relata fuerint )

narrata a Petro T'ourteau afferit Reus in Réfponfoad

fuiffe ficla ?

"Articulum 135. £? feq. Interrogatoriorum , adeo

892.

Verum Reus ,

qui fictitium hoc inchoatum

apertam fictionem praferunt, uttam facile Reus per-

;;j

opus perficere

& ad finem perducere firmiter ftatue-

fuafurus fit fe mente captum effe, quam illis, fiaPe-

rat, confequentiam hanc non vidit, aut certe rifit,

tro di&ta fuerint, fidem habuifle.

"

P

ratülitque feu porius praeferre fe. finxit affertionem

908. Denique nifi Reus fictionis confcius fuiffet,

;us miferabilis juvenis, affertioni Viri Eximii, te-

quid ipfi facilius erat, quam per aliquem fibi familia-

huj

rem fui Ordinis Patrem inquirere , num Clariffimus

ftisque ocu

lati, tot circumftantiis indubitatis & paten-

1

borata,

D. van Espen aliquando ad dictum Patrem Ballexo

H

tibl!S ro

l

893

Dicit enim Reus citato Refponfo ad 7Zrzicu-

.

fcripfiffet? Sed nihil curavit Reus, cuimyfteriumini-

lum 30. lnterrogatori

orum, quod hac objecerit Pe-

quitatis ab initio patuerat,

q

li

tro Tourteau , qui , ait ; agimose pe

tþ]iel/at i fe.illos

909, Perrexit interim Reus Petrum pro Scriba im-

pendere; quin & tanra familiaritate colere & fovere,

vidi[[e.

894. Ha

c Petri animofa perfiffentia praevalebat,

ut ipfum fecum menfz a(Tidere permitteret.

j

conítanti & circumfítantiatae

io. Et quidem ipfo die ro. Januarii, quo famofa

ü

ut perfuadere vult Reus,

N

affertioni dicti Eximii.

Quis homo fenfatus cre-

Epitola ad D. Paftorem S. Catharine fcripta fingitur

dat , id potuiffe incidere in talem Doctorem Theo-

fub dictamine diéti Clariffimi , & circa horam quin-

J

logum ?

tam ejufdem diei ad Reum allata, ipfe Petrus apud

895.

Sed quare faltem Reus mox non inquiüvit,

Reum füerat in prandio, uti narrat ipfe Reus in fzpe

Q

num ea, qua de ab(entia Clariffimi Domini van Es-

citato Scripto Zera &9' fincera velatio.

pen & morbo Domini Melis fuerant objeCta, revera

911, Et quidem tante apud Reum fidei perfeve-

rabat effe Petrus, ut ex fola ejus fide Epiftolam illam

fübüifterent ? Refpondet Reus in prafato Refponfo:

Iie

Et cum non exivet , monm potuit examinave per fe,

de ro. Januarii füa privata auctoritate, nemine con-

Qu

$96. O hominis impudentia! & inaudita licentia

fülto, aperire non dubitaverit, tametfi, fi Reo cre-

J

dimus, eam apud Curforem interceptam dic

eret Pe-

mentiendi! quafi vero haec examinari non potui(fent,

trus s

CoNTRA ParnEM BERNARD, DrsiRANT,

547

Petrus ; e(ï&que "d Reum tanquam fermbrunm , quin

certo fore ut fi&titium hoc opus, quod huc 'usque

& Z'ice - Decanut. Sacree Facultatis allata; pluresque

produxerat, deítrueretur fictione detecta,

concurrerent circumftantiz, que fictionem omni ho-

mini fenfato

925. Hactenus Doctores $. Facultatis nihil preter

palam oftentarent, uti füpra Capite 2. late

hanc dictee Epiftola: copiam de toto hoc negotio vi-

oftenfum eft.

derant aut audiverant.

.. 912, Aliquot diebus poft.allaram famofam hancE-

..926. Nihil enim Do&oribus etiam fibi amiciffimis

piftolam, rurfüs ad Reum accurrit Petrus cum faíci-

Reus hactenus fignificaverat de Libro Refolutionum

culo de 13. Januarii, cuiinclufüs erat Liber Congre-

aliisque fictis litteris per Petrum fibi (ur afferit) alla.

gationum & Refolutionum cum horrendo Formula-

tis, fed demum fub finem Januarii & initium Februa-

rio de menfe Tunio , ac duplici impreffo cui ritulus:

rii aliqua licet admodum obfícure fidiffimis fuis ami-

Dedutlio Rationum £c. adjuncta Epiftola de 13. Ja-

cis, fcilicer Do&toribus Damen, Daelman & Parmen-

nuarii fignata Z. B. V. E. & infcripta Jacobo Ignatio

tüer, nec non Licentiato Pauwels Plebano Sancti Pe.

Krys Amftelodami, uti narrat Reusin

precitatoScrip-

tri, cornmunicare coepit, uti ex horum depofitioni-

to: ZFera €7. fincera Relatio.

bus de 23. & 24. Maji oítendit A&or Capite 2, Art,

.913. Defcribit & in eodem Scripto, quomodo

221. &íequentibus.

Petrus dié£tum Pacquetum in granario: Clariffimi D.

927. Predicti amici, etiam ex illis, quee obfcure

van Espen fürripuerit & Reo attulerit,

& fuperficie tenus communicaverar Reus, circa ve-

914. Qui módus cum füis circumftantiis tam eft

ritatem eorum íe harere dicebant: imo. Dominus

ftultus & exoticus, ut Reus facilius probaturus fit;

Daelman & Plebanus aliis oculatiores, aperte fignifi-

fe tunc deliraffe, quam Petro hac referenti fidem ha-

cabant, fe omnia habere pro fi&tis & falíis, licet Reus

buiffe, 'uti füpra Capite 3. Articulo 483. & fequen-

omnia ut certa & indubitata proferret,

tibus Actor fufius deduxit.

928. Horum Doctorum & amicorum, in hoc ne-

"'9g15. Interim dum hzec, aliaque in hoc fictionis ne-

porio inter Petrum & Reum aguntur , Clariffimus

goto miuime fufpectorum , judicio fpreto , pergit

con(tanter Reusin negotio fictionis jam inchoato, uni-

Druxellis exiflens, mittit copiam famofa Epiítola de

colicet Petri T'ourteau teftimonio fixus.

decima Januarii, ad Dominum Canonicum Vivien,

929. Poft horum enim amicorum judiciuur de fi-

qui eandem die 22. Januarii communicat D. Licen-

&ione Litterarum & Libri Refolutionum , füb ini-

tiato Opflraet , qui eodem die eam tradit Eximio

tium Februarii admifit adhuc Reus ex fola fide hujus

ä

2. Daelmàn ,

4

ut eam communicaret Sacra Facul.

miferabilis inftrumenti litteras minatorias & confpira-

tati.

torias de rertia, quinta, &octava Februarii , quarum

il

.916. Itaque die

!;rrfïv'equenti 23. Januarii dictus Exi-

ficio vel ex ipía earum inípe&tione omni homini

l

mius eam copiam exhibet Facultati in Corpore con-

fenfato ; . nifi fi&tionis focio, manifefta fuiffet , uti

[

gregata prafente ipfo Reo.

latius Ca

pite 4. Art, f43. & fequentibus deduxir

917. Facultas auterm vifa hac copia cupidiffimam

Aétor.

Te oftendebat videndi originale, ut eo vifo poffet for-

930. Imo Reus, licet de fitione totius negotii ab

m

fan ex charactere dienofcere Scriptorem &

rcmu

Au&o—

intimis amicis monitus , has füfpectas & fiétionem

/n

palam praeferentes Litteras non tantum a Petro rece-

/ofj

918. Reus prefens originalem Epiftolam viderat

pit, & legit; íed ad J4/riores Poteflates mifit, uti

(jl,

die ro. Tanuarii, eamque aperuerat & apud fein diem

non obícure faterur in Refponfo períonali ad 4rf;-

lt

fequentem retinuerat; quin & copias authenticas fie-

culum 11. Libelli Gravaminum, & expreflius z4rzz-

ri Juflerat, Scriptoremque non tantum ex charactere,

culo 166, Refponfi ulterioris.

fed & ex propriaconfeffione noverat; & tramen quafi

931. ÀAn hic in Reo vel fpecies bona fidei eft? an

yue

no

omnium illorum ignarus, alto filentio omnia hec

non porius apparet fceleftiffima libido mali

.

premebat, ne quidem in gezerali aliquid Facultati

opprimendi pratenfos Confpiratores ?

$ artibus

Tets

m

indicando , cum tamen, fi ipfi credimus, hac Epi-

932. Dum ita in negotio fictitio pergeret Reus,

ftola ad ipfüm ranquam 7"ce - Decazum ejusdem Fa-

pluraque tanquam certa narraret ami

Qs, qua tamen

;cu!tatis effet allata.

nibil

ut fiécta & falía habebant,

tandem inflanre D. Doctore

919. Imo, quod amplius eít, ipfe Reus cum' ffri-

Damen venit Lovaaium Ampliffimus Dominus van

fibi

&a Facultate mifit vogari dihum Liceutiatum Opflvaet,

Süfteren Vicarius Generalis Archiepifcopi Mechli-

ut cuvaret yeproduci originale cum promiffione detegeu-

od

nienfis, qui feria fexta. primae hebdomadae [ubilzi,,

deo

di fcriptorem ad convincendam ficlionem , . vel fatlio-

id eít, undecima Februarii füb vefperam , una cum

nem : uti afferit Reus ad zrziculum 13.. Ipterrogato-

dicto Doctore Damen acceflit ipfum Reum , ub co]-

per

Yiorumt.

latis Litteris. famo

jbe

&i

[is fab nomiue Domini van. Espen,

920. Miffus fuit Bedellns eum in finem ad D. Op-

cum Orviginalibus Littevis

t

jusdem Domini van Espen,

Ítraet, ex refolutione Facultatis , cui Reus interfuerat

[

iffet,

quas "4mpliffimus Dominus van $

(f

JZeven fecumm contu-

die 28. & 31. Januarii & 4. Febrvarii , quando jam

levat, diclus Admpliffrimus Dominus a

bfolute in prefen-

jili-

ipfe Reus habebat declarauonem Petri Tourteau co-

((nu$

tia diti Do&loris & ipfius Rei judica

vit totum e[[efal-

ram Notario van Dormael de die 27. Januarii & per

Jilm eg fi&'umv

uti deponit dictus Dominus Damen

lle

exO

Reum exhibitam cum Refponfo ulteriori fub. zum. 6.

(l

:

in forma probante die 22. Junii 1707.

ua declarabat Tourteau, íe Epiftolam hanc fcripfitfe

933. Et idem fibi retuliffe dictum Amplifïirhum

ub dictamine Domini van Espen.

4

Dominum van Süfteren , deponunt Licentiatus Pau.

921,. Nihil tamen Reus omnium illorum Facultati

wels Plebanus, & Eximius Dominus Daelman diear,

yverey

aperit, fed quafi omnium gnarus, una cum aliis Do-

Junii 1707.

&ribus cupidum íe exhibet videndi oripinale, ut

934. Quis non credidiffet, fore ut faltem huic aj-

Scriptor dignofci poffet, uti haecfufius deduxit Actor

nGlïUr

Joluto judicio hujus Ampliffimi Domini. acquieícerer

Capite 3. Art.247. & fequentibus.

Reus?

| qum

922, Haec fane Rei vafrities, ne dicam infanda ne-

93f. Nec enim ignorare poterat Reus , n.eqüa-

s HP"d

quitia, luce meridiana clarius oftendit, Reum peffi

quam tam favorabilem effe hunc Ampliffimum prae-

d

ma fide.in hoc fictionis negotio proceffiffe,

923. Sienim vel micam bone fidei habuiffet, non-

tenfis Confpiratoribus & Janfeniflis in hoc negotio

comparentibus, utipfe ineorum favorem ullam fpe-

erfeve'

ne Facultati dictam Actam oftendiffet, &expofuilffet

ciem veriratis neglecturus fuiffet ; nec tale judicium

1 jam

qualiter per diétum Petrum hazc fibi tanquam 7ice-

,

de omnibus his inftrumentis mirum in modum pree.

y 0

Decano fuiffent allata & denuntiata ?

tenfos Janfeaiftas gravantibus laturus, nifi adeo ma-.

924. Sed cavebat hec revelare, non dubitan

3

nifefta efTet horum inftrumentorum fictio , ut.in ocu,

orel PC

los

Supplem. Oper F'an. Efpen Pars V

Ziz Z2

1US 3

CowNcriusr:o FiNALTIS.

548

Jos incurreret, nec hominem, licet maxime preven-

petitionem cujusdam Martini Maeyez Falcob;urgenüä

tum, fu

gere poffet.

Repetentis de Piggoribus &? Hypotbecis non autem

936.

Si Reus bona fide proceffiffer ; nihilque nifi

die decima fexta : fed non credit Aétor , quod hac

bonum finem & rei veritatem intendiffet mittendo

diverfitas circa diem acceífus quidquam mutare queat

copias ad Altiores Poteftates, nonnehas AltioresPo-

in hac cauía: quare ponet, tametfi falso , Patrem

Leopoldum demum die 16. 'ebruarii Clariffimum ac-

teftates , quibus has copias communicaverat , quas»

que per haec inftrumenta finiftre infor

fnaverat, mée-.

ceffitfe,

lius informa(fet, & ex eorum animis delere preven-

-946. Conílat, hunc Patrem Leopold*umïad Cla-

tionem ftuduiffet, fitione'ex judicio rantorum viro:

riflimum per Reum mi(fum fuiffe, ut ageret de re-

ftitutione fa(ciculi de 13. Januarii; quem, fi Reofides

rum omni exceptione majorum jam detecta ?

937. Verum Reus in perficiendo hoc opere totus

fit, Perrus Tourteau Reo attulerat in Janüuario ran-

obürmatus, novas nec minus horrendas machinas

quam a fe furreprum in granario Clariffimi Do-

mini.

impendit, ut huic fuo inchoato gegorio vel umbram

faltem veritatis affingeret, & Claritfimum Dominum

.. 947. Praterea conítar, hunc fafciculum eodem

van Espen, qui in hoc negotio primas partes obti-

die, quo Reus illum fibi allatum dicit, fcilicet 27, [a:

nebat, velin fpeciem Auctorem Libri Congregatio-

nuarii, fuiffe apertum in cubiculo Rei, & ibidem con:

m & fictarum lirteraruni faceret.

2

tenta in eodem inventarizata per NNotarium van Dor-

nu

938. Hunc in finem ftatim poft detectam per Am-

mael.

948. Ulterius, contenta

^Ge inventdtizata fub aljo

pliffimum D. van Süfteren fi&tionem ex collatione Lit-

terarum originalium ipfius Clariffimi cum fi&titiis,

cooperculo repofita rnanfiffe femper apud Reum us-

que ad 8. Martii, quo per ignotos cum aliis fafcicu-

cocitavir tentare ] acobum le Jeune famiulum dicti Cla-

riflimi, mittens ad eum 12. & 16, Februarii ipfum

lis miffa fuerunt ad Magnificum Dominum Reéto-

Perrum Tourteau fidi(fimum füum miniftrum, ut fa-

inulàm ad Reum eonaretur adducere : non dubitans,

949. Neque Patrem Grauwels Minoritam, cui Pe-

quin per vafras interrogationes facilealiquid expifca:

trus die 15. Februarii erat confeffüs , unquam bunc

turus effet ex illo famulo ; quod confirmando ficto

fafciculum vidiffe , aut Petrum unquam de illo huic

E

operi faltern in fpeciem fervire poffet, uti Capite 3.

Patri fuiffe loquatum,

9jo. Et tamen Patrem Leopoldum

Füi(Te miffum

Art. 338. oftenfum eft,

939. Die decimaquartaad Clariffimum mifit T'our-

ad Clariffimum , ut tractarer omnia tanquam pro-

teau feniorem, Patrem dicti Petri , ut interrogaret

cedentia ex fecrero five figillo confeflionis faclee di-

Clariffimum, num filius fuusaliquando pro ipfo ; aut

€to Patri Grauwels, qui tamen nihil de hoc fafci-

culo audiverat, nec unquam Reo de illo loquutus

füb ipfius dictamine fcripfiffet, ac manfiffet pro hac

impenfa opera filio fuo debitor?

fuerat, uti late expofuit Aétor Capite tertio Art.

. 940. Quis non putaret, Reum hic tandem volt

ut

449. & f:quentibus, ubi oftenditur , quantis falla-

cüs inílruéctus ad Clariffimum miffus fit hic Pater,

fe veritatem inquirere? Sed nihil minus intendebat,

ut eventus. oftendit. Retulerat dictus "Tourteau fe-

& quam horrendo modo figillo Confeffionis &

Sacramento Poenitenti:e abufus fuerit Reus, ut Cla-

nior, Clariffimum fimpliciter & abfolute refpondiffe,

filium füum Perrum nunquam füb ejus dictamine aut

riflimum caperet in fermone, & fic aliquid inve-

pro ipfo fcripfiffe; & confequenter ïnihil fe ipfi pro

niret, quo fictitium fuum opus vel in fpeciem affe-

impeuía opera debere,

reret.

95 1. Interea dum hec nefanda tragöedia per hunc

'941. At Reus nequaquam intentus ad intelligen-

dam veritatem, fed quomodo aliquid vel in fpeciem

Emiffarium agitur, evocarifacit , per Peirum Tour-

inveniret, quod firmando fictitio operi fervire pof-

teau f(üuum femper fidiffimum Mini(trum , Magnifi-

fet, hoc categoricum & apertumzefponfum Clari(fi-

cum Dominum Rectorem, qui tunc erat Confultiffi-

mi neglexit, verba quaedam aequivoca & planeinno-

mus Dominus Leunckens,

centia ad alienum fenfüm retorquens, uti fupra Ca-

952. Hic accelfit Reum die vigefima tertia Februa-

pite tertio Articulo 350. & fequentibus oftendit A-

rii inter quartam & quintarn pomeridianam, cuioms

:

étor.

nia tam obícure & equivoce füb fecreto naturali nar-

942. Sed hac parva funt, fiattendatur ad menda-

ravit; ut fatis appareat , quod potius ad deceptio-

nem , quam ad cognofcendam veritatem, vel ne»

cia & fallacias, quibus Clariffimum cireumvenire &

éllaqueare, & fictitio operi veritatem affingere (tuduit

gotium fincere aperiendum fuerit evocatus, uti fu-

per Patrem Leopoldum a S. Therefia Carmelitam Dif-

t

pra Capite 5, Art. 691, & fequentibus deduxit A-

calceatum.

Or.

953. Interim ex ipfo Rectore füo legitimo fupe-

943. Acceffit hic Pater ex commi(fione ipfius Rei

Clarilfimum Dominum die duodecima Februarii die

riore & judice tunc 23, F'ebru

*

arii inter quavtam e?

Sabbathi primae hebdomade Jubileinoviffimi, idque

quintati duo intellexit.

fub horam undecimam in Scholis publicis poft Re-

954. Primum , quod fignatura Clariffimi Domini,

prout erat efformara in fictitiis litteris, effet conficta,

petitioném in ordine ad gradum Licentiz in [ure,

nec effet conformis charaécteri dicti Clariffimi ,

uem

uti declaravit Clariffimus octava Martii coram Vice -

Provinciali Patrum Difcalceatorum , preefente ipío

ad majorem certitudinem ipfi Reo dedit diétus Mag-

Patre Leopoldo, & duobus Profefforibus Philofo.

nificus, utiex Interrogatoriis diéto Confultiffimo Ex-

i

phie, quam declarationem dictus Clariffimus in for-

Rectore per Reum propofitis conftat.

- 955. Secundo ex ipío tunc Re&tore inrellexit, fals

ma probante recognovit.

944. Dicit quidem Reus, quod hic Pater demum

fum efle, quod ipíi a Petro Tourteau dictum fuerat$

ad Clariffimum venerit die decima fexta Februarii,

Ícilicer Petrum intercepiffe litteras Domini Grasper

five die Mercurii fecunde hebdomadae Jubilai novif-

ex Domo Curforis de /citu €? liceztia Reétoris, uti

fimi : idemque deponunt dictus Pater Leopoldus,

látius notatum eft di&to Capite ;, Articulo 693, &e

ejusque Frater Pater Silvanus,

fequentibus.

94$. Si hec varietas date five diei , qua primum

956. An faltem fic per ipfum Rectorem de fictio-

acceíTit Clariffimurn , aliquid ad elacidationem hujus

ne & talfitate inftru&tus ab incepto opere deftitit, &

caufze conducere poffet; Actor paratus effet probare,

juvenem tam fplendide & horrendo modo imponen-

quod vera fit in hoc Articulo declaratio dicti Clarifh

temabepit ? Nullomodo: fed operi perficiendo con-

mi, quod nimirum dictus Pater accefferit primum

(tanter inflitit, & opera hujus infignis inftrumenti uti

P 3

perrexit,

duodgcima Februarii cum effet dies Sabbathi poft Re-

957*

CoxTRA ParREM BERNARD, DESiRANE*.

549

J

m

957. Eadem die fcilicet cigefitna tertia. Fabruarii

ter effec ficlitii hujus negotii Denuntiator, habetur

[

VESPERI poft difceffum Rectoris Perrus Reum accetfit

imprimis ex allegata A&ta de 4. Martii , ubi afferit ,

(àt

VRAWLSS at P

ii

cum £ertio fafciculo litterarum Domini Grasper e do-

quod allatum ad fé Librum contülerit & cum Reo e-

«m

mo Curforis fürrepto, quem Reuseodem modo, quo

gerit ad dete

gendaw veritatem es' z'nþitumdam DExuN-

d

ante binos litterarum faíciculos fimiliter edomo Cur-

TIATIONEM,

foria malis artibus receperat, latusadmifit, & penes

USM T. Depohit infupet dictus Pater Gräbwels die

d

fe retinuit, pro fuo arbitrio eo utens : tametíi jam

14. Martii 1707. quod circa fextam Marrii ipfüm ac-

Ie-

per Rectorem intellexi(fet Petri fictiones & fal(itates

,.

cefferit Petrus Tourteau cum majori fafciculo, cui

deg :

fplendidaque mendacia.

omnia ficta inftrumenta, item Litteree

Grasper erant

.

958. Ad nihil fcilicet intentus - erat Reus, nifi ut

inclufa, quod eft anrotatüm füb num

érO I.

D

opus füuum quocumque tandem modo efformaret, &

.. 972. Ruríus idem Pater interrogatus, 47 dicus

aliquam ei veritatis umbram affingeret.

Petrus ! Nicolaus Tourteau uon v

equifioevit. Deponen-

lm

959. Unde & poft detectam & ipíi manifeftaram

Lm, ut ferret. didum . Pacquetum w

AJUS. aznotatum

tam per Dominum van Sü(teren , quam ipfümmet

Jub. Num. 1. ad

Magmficum Dominum | ReGorem 2

'oïa.*

CQ

Rectorem Univerfitatistotius hujus negotii falfitatem

Refpondit: $e accepille Pacquetum ,

fid . moluiffe. de-

& fictionem aggreffus eft infülfam illam & inequiffi-

Jerie ad Magnificmn Dominum:

uude poffea delatum

Dot.

mam Cozcordantiam inter litteras Domini Grasper a-

eff ad Eximuum Patrem

Defirant per Deponentem vel

pud Curforem interceptas & fictitia inftrüumenta prae-

Jocium,

aliQ

fertim. Epiftolam de 10. Februarii & Librum Refo-

1 us

973, Exhis manifeftum eft, di&tum Patrem Grau-

lutionum , licet eorum fictio ipfi per Dominum van

wels non dubitaffe , quin hac folicitatio ad facien-

kiCUF

edo-

Süfteren & Rectorem Magnificum objecta & o(tenfa

dam JDenuntiatiouem fieret per Reum

; ipfeque effet

effet.

totius hujus negotii Dire&tor:

ut propterea nec du-

960. Ex hac interim Concordantia; patefcit, quo-

i P.

bitaverit , quin ad ipfum Reu

m referrendum effet

modo Reus intentus fuerit undequaque exíugere ;

Duoc

quod huic fictitio operi fpeciem aliquam daret.

Pacquetum , ütipíe de modo denuntiationis defpi*

ceret.

| hui;

961. Habemus ulterius ex litteris Rei datis prima

974. Fareturquoque Reus ad Zrticulum6r.

& (ecunda Martii ad di&tum Patrem Leopoldum &

quod

lmlm

deliberationes complures habuerit cum di&to

.

Patre

per Keum in Judicio recognitis, qualiterad decipien-

fuper modo Denuntiationis

D

quodque ipfüm eum in

p

dum & ducendum in errorem Clariffimum Domi-

um Trilin

finem adduxerit ad Colleoi

gue.

num vàn Espen inftruxerit fze

e di£tum Patrem Leo-

975 Si Reus bona fide in h

oc negotio procede-

fície

poldum, fcripferitque fe gau.

)

ve, quod bic Clari[fi-

bat, credebatque heec in(trume

nta fincera effe, fibi-

Qu

3u$ elfet i& errere; prout. hec latius deduxit & Rei

que tanquam Vice. Decano Sacra Facult

atis allata;

| Àtt,

nequitiam oftendit Actor Citato Capite tertio Arti-

quare tam ftudiose hunc Patrem ad faci

fills«

s

endam De-

culo 406, & fÍíequenrtibus.

nuntiationem folicitabat? Cur hunc faíciculum cum

Patety

962, Imo etiam poft indicatam ipfi Reo, tam per

omnibus acclufis non dedit Sacrz Facultari

is &

, ut per

Dominum van Süíteren, quam Rectorem- Magnifi-

eam potius, quam per dictum Patrem fieret

3

Denun-

r Ch-

.cum , aliosque fibi amiciffimos ; inftrumenrorum fi-

tiatio ,

Inve«

fuiffet ?

que tuünc indubie majore auéloritate facta

€&ionem, & Petri falitatem, obfirmatus manfit ani-

n afe-

mus, per hoc efformatum fuum opus adveríarios

976. Sed noverat R&us, hanc denuntiationem

fuos pratenfos Confpiratores vexandi , diffamandi,

non effe (perandam a Facultate :

quandoquidem jam

hunc

vel etiam, fi po(fét, opprimendi, ita tamen, utipíe

ejus amiciffimi & pratenfis lanfe

Touts

lateret.

niflis minime favo-

rabiles judicaffenr, omnia effe fiGlitia, tametfi non

sprifi

965. Hunc in finem tentavit inducere R. Patrem

Mathiam Grauwels Minoritam, ut horum fictorum

nib! obícure negotium ipfis fuifferexpofitum. Hunc

rf

autem "Fatrem credebat fatis fimplicem & contra

inftrumentorum effet Denuntiator.

pratenfos Janfeniftas praventum , ut caco modo

'ebrue

964, Ut hoc aflequeretur, rurfüs impendit fuum

& fine examine hanc denuntiationem fuíciperet.

:uiom.-

fidum miniftrum Perrum Tourteau, eum mittens ad

Confeffionem ad hunc Patrem cum Libro Refolutio-

«l nat

977. At ipfum opinio fua fefellit,

X

ti0*

num , uti exponit dictus Petrus.

'

978. Nam hic Pater forían fictionem fubodoratus,

ye ner

|

.96$. Interropgatus enim, 44a occa

tone 1pe 'tuleïz't

vel a (üis monitus ne fcabiofo huic negotio fe invol-

uti fü«

fvefatum Librum Refolutionum ad R. R, Graumcls?

veret, Denuntiationem facere recufavit.

yit À«

Refpondit: $e eum tuliffe ad prefatum Patrem d fua-

979. Reus autem omni modo hoc opus perficere

Ju Eximiü P. Defivant dicentis: dradas bunc. Librvum

folicitus, prafertim propter novurm recenter ultima

o füpt

originalem quafi Capiam Confe|Jario tuo, qui tuuc me

Februarii ele&um Rectorem , quem opera & favore

o d.

accedet , 9 tuim ipfi con[ulam ut denuntiet,

fuorum Amicorum ad Lectionem Medi

tum fíciebat,

cam promo-

966. Complura (ünt, qua probant hanc Petri de-

alium Denuntiationis modum éXcogita-

jomitis

pofitionem effe finceram:

vit: Ícilicet per ali

quos incognitos; & modo, quo

967. lmprimis dictus P. Grauwels productus ex

e.

ynfict

poterat, fecretior

parte Rei dépofuit 21.]ulii ad Art. 60. & 64. quod

980. Infcriptionem majoris Pacqueti uti & mino-

, quum

dictus Petrus zoz vif àllo die 15. Febraavii fuevit fibi

s ag

rum eidem incluforum fcripfit ejus Amanuenfis Pater

mo x

confe[fus.

d'Herbe, charactere tamen infolito, idque füb dicta-

968. P

rimo verifimile non e[ï, futurum füiffe, ut

mine ipfius Rei, uti fatetur ipfe Reus ad z4reiculum

Xiï, faþ

proprio 1104 hunc Confeffarium , reje&o fuo ordina-

59. Interrogatoriorum.

rio, in re tanti momenti accederet, nifi Reus hunc

l fuerils

981. Pacquetum fic in(criptum , & ad denuntian-

ipfi (uggeffifTet tanquam fibi notum, & ad exequen-

um-paratum , latum fuit die $ Martii (üb vefperam

Guspt

dum inita inter Petrum & Reum contra

prætequs

ad edes Domini Reétoris per duos ignotos milites,

Janfeniftas confilia apprime idoneum,

982. Hinc ruürfus videt. Magnificentia Veílra ma.

$9)

969. Etquis qualisque effec hic Pater, fufficienter

lam conícientiam Rei , qua tenebras quxrit, ne

BOo-

ipfe infinuat in A&ta de 4. Martii per Reum 2. Maji

tiumque tenebrarum füb ignoris mil

itibus tegere ftu-

ïe 68i0'

1797. confignata & inventarizata in A&tis füb Lzzte-

duit,

[ti[ih

vis F F. ubi Patrem Defirant & alios de Facuitate

983. Et quidem tanta impudentiz Fu,it', ut hec

; onc

"Theologica vocat , de de Parte Romano - Catbolica:

ydo coft

acere attentarit poítquam . etiam de fictione horum

quafi reliqui minus effent Zozzo- Catbolict.

inftrumentorum & mendaciis Petri Tourteau fuerat

970. Quod autem Reus defideraverit, ut hic Pa-

plane informatus, & certior factus per Ampliflimum

Domi-

"u

550

CeNcrLUusio FINALIS

Domi;num van Süfteren die 1 1. Februarii, & per Mag-

99f. Si vero vel Petro vel Reo hic monftrofusfce

nificum Dominum.Reétorem die23. ejusdem menfis ;

tus adjudicandus fit, quis homo fana mentis nonju.

& con(equenter noverat, fi&ioncm his Dominis efTe

dicabit, eum potius Reo quam Petro adjudicandum

notam.

effe ?

984. Quin adeo etiam poft fic detectam fictionem

996. Reus enim eít, qui totum fe impendit, me-

fovit Perrum tanquam in hoc opere fuum fidiffimum

diaque excogitavit, quibus hunc fcetum fuflineret &

Miniftrum , ut ea zpsa die g. Martii, quando fuit vo-

formaret ;

catus ad Magnificum Dominum Rectorem, & falfum

.997. Reus eft, qui Petrum ad- Famulum Clariffimi

,

'Teftimonium dedit contra Clarifhímum Dominum

Domini mifit;

van Éspen, apud ipfum Reum prandiffet, & largiori

998. Reus eft, qui feniorem chrteau ad'C

l*ar 1Hi-

hauftu vini fuiffetexceptus, uti non tantum exipfius

mum mific;

Petri depofitione, f&d & Rei Refponfo ad Zrziculum

999. Similiter Reus eft, qui Patrem Leopoldum

!

tot mendaciis & fallaciis inftruxit, & fic inftr

119. Interrogatoriorum conftar.

4u&um

995$. Sub idem indubie tempus Petrum inftruxit,

ad dictum Clariffimum deftinavit ;

ï

quorodo cum reítrictione mentali jurare poffet, eum

10co, Ipfe eft, non autem Petrus, qui ad denun-

tiandum hec fictit

i

in finem ei tradendo Refponfa Zypai , ut latius Ca-

la in(trumepta folli;itavit Patrem

pite fexto deduxit Actor,

Grauwels;

986. Ultrerius poítquam Petrus in judicio in tan-

1cor, Denique ipfe eft, qui denuntiationem tan-

tum eflet de falfitate convi&tus , ut decretum appre-

dem. perfecit.

henfionis contra perfonam ipíius effet latum , nec

1002. Si ergo fapientiffimus Rex Salomon nondu-

tunc chariffimum fuum in fictitio opere focium defe-

bitaveritadjudicare prolem vivam mulieri, cujus vif-

rere voluit, ipfi fuadens, ut pro loco azyli accipe:

cera fuper ea moveri confpiciebat ; quidni & Judex

rer Conventum Carmelitarum ad S, Catharinam, uti

hunc fcetum adjudicet Reo, qui tanto affectu & (tu-

fatetur & narrat Reus in Refponfo ad Zrziculum 1235.

dio faerum hunc fuflinuit, & ne interiret tam follicite

Interrogatoriorum.

cavit, ut perfpicuum fit, quod eumiin vifceribus fuis

987. Euridem ibidem exiftentem fovit, etiam pro

continuo portaverit.

E

'expenfis ipfius refpondendo, uti fatetur ad z4rtzcu.

dum 124. Interrogatoriorum,

.CAPUT —VNOVUM.

988. Quin & quod amp

lius eft, ipfi varias f'ub-

inittravit inftrüctiones, quibus fe a convictione fal-

Maeudaciorum ? falfitatum. convincitur Reus,

fitatis & fictionis tueri poffet;; minutasque Actarum

& Declarationum , quas Petrus in fuam defenfio-

1003. Plurima narrat Reus, quorum falfitasex cir-

nem in judicio exhibuit, correxit, correctas per

cumftantiis & modo narrandi in oculos incurrit; &

feniorem "Tourteau ad filium mifir, que non tan-

nonnulla tanquam fibi a Petro Tourteau relata, quae

tum. habentur ex dépofitione fenioris "Tourteau de

Petrus a fe dicta conítanter negat circumftantias ad-

prima Aprilis r7o7. fed etiam ex Refponíis ipfius

dens, que dic£torum füorüm veritatem quodammo-

|

do legentibusobjiciunt, & e contra falfitatem ex parte

Rei, nominatim ad Zrticulos 128, & 129. Interro-

"

at

Rei palpabilern reddunt, prout in hac Conclufione

989, Ita usque in finem

hoc opus & operis inftru-

finali fzepius annotatum eft.

Tnentum füftinere ftuduit Reus, quousque inftrumen-

1004. His nihilominus omiffis , folas falfitates &

to & mifero operis fundamento fübfidente , opus

contradictiones referre conftituit A&tor, de quibus vel

'fuum ulterius fuftinere non

otuit : nimirum poft-

per propriam Confe(fionem vel per depofitionem te-

quam ,Petrus pcnitentia du

à

us myfterium iniqui-

ftium omni exceptione majorum, & quos ipíernet

tatis palam cum omnibus fuis circumf(tantiis revelare

produxit, convincitur.

'caepit.

1005. Ín primis Reusad Articulum quintum Inter-

990. Tunc defperans Reus de operis confümma-

rogatoriorum dixit, quod die urdecima Januarii 1707.

tione & adverfariorum füorum per illud intenta op-

id eít, immediare fequente eam, qua Épiftolam de

pretfione , unice cogitare coepit ; quibus artificiis fe

decima Januarii accepir, illam commounicaverat ad

praemuniret , ne fub ruina adificii & operis ipfe op:

-capiendum confilium JDo&oribus Parmentier , Da-

primeretur.

men, €7 Domino Plebano.

Etad Articulum r3, dixit,

991. Non dubitat ACtor, quin ex hactenus dedu:

quod hec confilia cum prediclis de Stridla Facultate

&tis evidens futurum fit Magnificentie Veflrae, quod

duraverint usque ad vigefitnam tertiam Sanuarii.

Reus ab initio hujus negotii , five a menfe Octobri,

Ioo6. Hic falfitatis & mendacii convincitur Reus

quo Petrus Tourteau, fi Reocredimus , depreten-

ex depofitione dictorum Dominorum , qui tum fin-

guli, tum fimul cum aliis de Stricta Facultate Docto-

fis Janfeniftarum Congregationibus ipfi loqui ccepit,

fuerit in mala fide, & affeclata i

gnorantià: fcivem-

ribus depofüerunt, nihil fe unquam audivifTe de hac

Epiftola ante 23. Januarii, quando ejus copia Facul.

que, omnia effe falfa & ficta.

992. Ulterius videt. Magnificentia Veftra , quod

tati exhibita fuit, non per Reum, fed per Dominum

Reus omnibus his fi&is inftrumentis ufus fit; imo &

Daelman , qui eam acceperat a Licentiato Opftraet:

tanquam fincera & vera denuntiari curaverit Magni-

fico Domino, poftquam certus e(Tet de eorum fictio-

1007. Item ex propria confeffione Rei, qui fibi

ä

ne & falfitate, & mendaciis dicti Tourteau.,

in mendaciis non conftans: inrefponío ulteriore Ar-

993. Praterea quod Reus, etiam poftipfi demon-

ticulo 399. fatetur, quod ex parte fua zibil revelatum

flratam & intimatam fictionem & falftatem, totum

uerit , nequidem Eximiis Dominis Damen, Daelman,

fe impenderit; mediaque eetiam nefanda excogitave-

€? Plbano £? alüs, usque ad 23, Sanudrii,

Hec

rit, adhibueritque,

uibus hoc fictitium opus fufti-

omnia deduxit Actor Capite 2. Articulo 225. &

nere ipoffet, eiqu

|

feq.

;

a iq.uam veritatis umbram affin-

gere.

1008. Ulterius Interrogatus dicto Articulo r3,

994. Quis vero fenfatus vel dubitabit, illum elTe

Quave loco quod remitteret Epiffolam di&am ( de de-

operis Architeétum & primarium Auctorem, quem

cima Januarii) ad Curforem , zon tmifit ad Magrnifi-

:;

ita follicitum videt operi perficiendo & fuftinendo,

cum Dominum Re&orem , ut. A&or bujus facimoris

ut talia euam nefanda media impendat, qualia Reus

fropria ianu conviuceretur , putivetur. cum omnpibus

-—

in finem usque impendit ?

Yationes

Juis complicibus, E'J" Congæ'egationex & Conjpi

.talgs

- C a

CoNTRA PargaEM BEnNanp,. DesmaNT,

551

tales Jzyfþnwntw ? Refpondit: Quod in re tanti mo-

mienti

1023. Articulo 4o. interrogatus, quáre non ege-

J

judicaverit pramitteuda confilia cum preditis

rit cum aliquibus vel aliquo ex pratenfis illis confpira-

de Stritía Facultate.

tovibus per fe vel peryalium , ad detegendam veritatem?

1009. Falfitatis convincitur ex depofitione Docto-

Refpoüdit : Propter compromifutti cum amicis.

rum Damen, Daelman, & Parmentier, & Domini

1024. Turpe rurfus mendacium, ütconftat ex de:

Pauwels Plebani, in depofitione die 253. & 24. Maji

pofitione amicorum, qui interrogati Jrziculo zono

ad Articulum quartum , qui erat : 745 dilus Pater

qui erat; /Vum iniverint aliquod fimile compromiffum

Defivaut cum Domino Depotnente vel cum aliis inivevit

cum Patre Defivant , «ut fciaut diélum Patrem babuiffe

con[ilia, au Epiffola de decima. J'anuarii. v7o.. e[fet

coupromiffum aliquod. cum . atnicis ? Refp

onderunt :

communicanda Magtiifico Domino Redlovi, &? ag bec

$e nibil de fimili compromiffo fcive.

confilia duravertut usque ad 23. S'anuavii? ubi unani-

1025, Rurfüs ad Articulum 6; Interropatorioe

miter deponunt: Senibil de dato vel

petito coufilio fcz ré;

rum dixit Reus, quod di&averit propofitos: Titulos pvo

uti di£to Capite 2.. latius expofuit.

duobus Pacquetis , pouens Titulos juxta intentiouem

l

1010. Ad Articulum rz5. Interrogatoriorum dixit,

Sacra Facultatis ad detegendam vevitatem,

quod dum mifit copias Epiftolee de decima Januarii

1026, Super hoc interrogati pradiéti Do&tores &

& Libri Refolutionum ad Altiores Poreítates, non

:-.

amici, ad Zrticulum 13. qui erat, 442 Tituli: Pac-

h

adhibuerit quidem coz/i

quetovum zucluforum in majori Pacqueto coutinente de-

zantumaliquorum,

muntiationem, fati fint de eitu €? juxta iutentionem

rorr, Quantum ad fecundam partem, qua fignifi-

Sacre Facultatis? Refponderunt zegative , mec effe

cat, fein hac miflione ad ZZ/ftiores Poteflates adhi-

Jattos de [citu €? juxta imtentionem Sacre. Facultatis.

)1

buiffe confilium aZiquorum de Facultate , mendacii

Refpondit imprimis D, Parmentier, fe zuzquam vi-

convincitur ex eorumdem Dominorum depofitione

diffe ilos. T'itulos , mifi im cubiculo Magnifici Domini

a

( quibus folis, tanquam fidis fuis amicis aliqua de hoc

Recloris poff denuntiationemfatlam , siec e[fe fattam de

ij

fhictitio negotio communicavit) ad Articulum quin-

intentione aut fcitu Sacre Facultatis

tum qui erat, 242 de coufilio D. Depouentis eadem E-

neque tz'p]i?;f De-

poneutis,

pifola mi[fa fit ad /Altiores Poteffates ?

1027. Alii refponderunt fimpliciter negaïive.

1012. Ad hunc Articulum refpondit D, Parmen-

1028. Hic videt Magnificentia Veftrra, quot men-

tier: Se gunquam dediffe illud coufilium, mec fciviffe id

daciis & falfitatibus ufus fit Reus etiam contra àmi-

fieri, fcivit autem poft fatlum; nifJam effe copiam ad

ciffimos fuos Collegas , ut ipfos (imo & Facultatem

Jiuftrifimos D D. dntermuntium $2 Arcbiepifcopum.,

ipfam) complices & focios hujus fictitii

h

Reliqui fimpliciter refponderunt segative.

Geret.

V-nïcgoæii red-

1013. Interrogatus Articulo 35.. 727 adbibuerit ali-

.1029. Nechiscontentus, mendacia mendaciis cu-

Ia

qua$ diligentias ad veritatem 4udagandam , &? quas?

mulavit.

d

Refpondit: $e adbibuiffe coufilia Amicorum.

1050, Interrogatusenim ;Zrziculo 46, An non mi-

IQ

I014. Interrogati amici unanimiter depofuerunt

ferit Patrem Leopoldum ad Dominum van Espen,

ad Articulum feptimum : Jullum confilium petitum

[

ut ageret de Pacqueto de r3. Januarii ? refpondit, ;2

ne

vel datum e[[e.

ideo fa&um, ut faltem per unutn sacognitum detegeret

1Or $.. Ad Articulum 33. Interrogatoriorum dixit,

veritatem , €? ut. Clariffimus Dominus. fciret fa&hum

,

quod de veritate Epiftola de decima Februarii Zice£

quod contva ipfum attentabatur.

zpfe dubitaret , tamen alii diceveut fe non dubitave.

1031, Mendacii enim impudenrtiffimi hic Reum

ve

iU

Ior6. Super hoc Articulo interrogati preedicti A-

convincunt proprie ejus Epiftolae de prima & fecun-

mici depofuerunt unanimiter ad Z4rtzculum fixtum,

da Martiiad diclum P

(

'atrem Leogoldum, a Reo in

quod nunquam viderint Reum de veritate hujus Epi:

judicio recognitze,

ftolae dubitsre.

1032. In his enim Patrem. Leopoldum unice in-

(

1017. Imo deponit D, Plebanus, quod Reus e

ftruit, qualiter omniaipfi Clariffimo tegere debeat;

0.

vontva [emper dixerit , fe nom dubitare de veritate illius

& eum in errorem inducere , nefanda audacia fcri-

de

Epiflole: & Dominus Damen dixit, quod Reus zuz-

a

bens: Se gauderequod Claviffimus effet in evrore: (ug-

quam dixerit , fe dubitare de veritate 1flius Epiflola :

geritque Patri Leopoldo, :

[

addens Dep

riffimus in errore confirmetur,

quaz dicere -d:cbeat, ut 'Cfla-

Xll

onentem femper declavaf[e quod dubitavet dg

veritate illius.

1033. Cum Reus fciret, in fafciculo, de cujus re-

tüit

1018. Dominus Daelman deponit , quod nun:

ftitutione agebatur, contineri horrendum Formulare

quam dixerit Reus Deponenti, fe dubitare de verita-

de menfe junio, & Librum Refolutionum, nequiffi-

eui

te s quin e contrario f2pius dixerit Deponenti, fàvelle

mam contra Statum & Religionem Confpirationem

fin-

e[fe tatn fecurum de fua falute , quam de veritate iffius

exhibentia, tamen diferte monet füum Emiffarium;

o

Epiftola.

ut Clariffimo Domino dicat;

hac

ror9, Judicet. Magnificentia Veftra , quam fpe-

quod in iffis chavtis m'bz'.l

forjan contineatur znomentofí.

ul

ciem veritatis habeat quod refpondet ad Articulum

1034. EÉtinaliis monet eundem fuum Emiffarium,

um

$7. quod nulli unquam miferit copiam Libri Refolu-

ut fimpliciter dicat Clariffimo, 4u04 viderit Librum

ae

tionum £az4uam vem certam, fed. femper addidevit,

Refolutionum in tmamibus. alicujus. altevius pevfone, a

adbiberi diligentias pro àmvenienda vevitate,

qua accepit vemim boc dicendi ifli F'ivo, uou tamei

fibi

1020. Quantum ad fecundam partem, quod (cili-

(ait) faciat meutionemillorum, que coutinentur, quia

M

cet alii dicevent fe mom dubitare , dixit D. Daelman ,

aullo «10do eff comveurens ut per Paternitatem veftram

rtum

Je boc uunquam dixife Patri. Defivant , wec jcire ali-

iutelligat , quid in illo Libro babeatur.

Jidthy

quem, qui boc ipfi dixerit,

1035. Ecce quam fincere miferit Reus hunc Pa.

1021. Én quam turpia mendacia! fed nondum £i-

dec

trem , u? Clarifrmus Dominus fciret fa&ium , quod

'O

nis. Interrogatus enim Zrziculo 3$. — Quare omuia

etiam n0ou offlenderit Eximio Dowmino Renardi, cui efd

coutva ipfum :at-te.ntaþa.tw' H

h

Eximius Pater admodum fatuiliaris ? Refpondit: Quia

1036. Unicerogat Actor Magnificentiam Veæamg

] de-

alii amicà. di[[ uadebaut,

ut has litteras integras evolvere & confiderare , &

if

1022. Interrogati amici rurfus Reum falfitatiscon-

cum omnibus, queinter dictum Leopoldum & Cla:

vincunt, nihil de fimili diffuafione fe fcire afTerentes

riffimum acta effe, Capite 3. oftenfum eft, conferre

jori

T

ad Zrticulumotavum; additque Dominus Daelman:

dignetur ; nec dubitat , quin luce rneridiana clarius

11]

Se uefcive ,. quod uuquam fuerit f.

H

cognitura fit; hanc miffionem Patris. Leopoldi ad

acia mentio de ;E.xmig

I

Domiuo Reuardi quoad 8oc negotium,

Clarifümumi unice à Reo fuiffe inventam. & exe«

Cu-

CowNcLUSsIO FINALIS

552

cuttoni mandatam , ut Clariffimus in errorem & ge-

fit, Reum effe, qui preedictum Petrum Tourteau ad

ceptionem induceretur,

confingenda preediéta falía inftrumenta induxit , eo:

1037. Qualiter ad hanc

deceptionem abufüs füerit

que in hoctoto fictitio negotio tanquam inftrumento

figillo & fecreto Confeffionis, atque mendaciter af-

ufus eft, eumque direxit & inftruxit,

feruerit, a R, Patre Grauwels Reum electusn efIe ad

105 . Quin nec temeritatis fe arguendum fperat,

reftituendum fafciculum de 13. fanuarii, ex licentia

fi dicat, non facile repertum iri, ut quis talium cri-

pennitentis dicto Patri data; fimiliter probavit A&tor

minum in occulto patrari confüetorum fuerit con-

viétus tantis tamque evidentibus & concludentibus

citato Capite 3.

1038. Hinc & videt Magnificentia Veftra, qua

Indiciis & Argumentis, quam ipfe Reus in hac caufa

convictus eít criminum horum Auéctor & Infítiga-

fides fit habenda Reo in fuis dictis, prefertim nulla

alia probatione aut conjectura fübnixis, imo pluribus

tor primarlus, at

rector.

que totius þujus fictitii operis Di-

indiciis & argumentis de falfitate fufpeétis , uti funt

ea, quz de fua bozafide, €9' bono ufu continuo clamat,

1652, Imo ex ipfa propria confeffione Rei, ejus-

& reiterat Reus,

que propriis litteris in judicio recognitis, teftium-

1039. Legantur Acta hujus]caufee a capite ad cal-

que depofitione, dire&ta probatione convictus eít

i

cem ; nulla vel in fpeciem probatio Joz2 fidei aut Lo-

Reus.

"i usus reperietur.

1053. Primo, quodomnia falía & ficta Inftrumen-

1040. lmo qua Reus in probationem adducit, ta-

ta fuerint ad ipfum allata per dictum Perrum, idque

lia fant, ut potius malam fidem adítruant: eo quod

(fi Reo credimus) tanquam zzembrum imo Fice-De-

tam infirma & parum verifimilia fiot , ut impotlibile

canum five Semiorem Facultatis Theologice,

Iojf4. Secundo, quodipfe hecomnis Inftrumenta

appareat, Reum hisce fidem habuilTe ;

1041. Sed hac ex pofít facto ad obfcurandum &

acceptaverit, & fibi retinuerit.

1055, Tertio, quod fidiorum Inftrumentorum

involvendum negotium effea Reo inventa & fabri-

lcata e

complures copias etiam authenticas pro fuo benepla-

1042. Similiter ea, quae de adhibita diligentia ad

cito fieri jufferit.

inquirendam veritatem inclamat Reus, unice innitun-

1056. Quarto, quod has copias partim fibi refer-

tur ipfius dictis Bine probatione.

vaverit, partim ad Altiores Poteflates miferit, &qui-

1043. Quacumque enim Reus

fe ad inquirendam

dem ad eas, quas noverat contra preetenfos Conífpi-

veritatem epiffe jactat, fi propius attendantur, non

ratores & Janfeniftas effe praeventas,

tàm ad eam detegendam , quam potius obfcurandam,

1057. Quinto, quod de his ipfis falfis inftrumentis

& fictitio operi aliquam veritatis umbram aflingen-

fua auctoritate tanqwam fuis privatim difpofüerit, alia

dam impenía effe , facile apparebit: ut in miffione

fibi refervaus, alia ad perfonam cui infcripta erant,

junioris? Tourteau ad famulum Clariffimi Demini van

mittens, & copias durmtaxat fibi refervans, uti de

Espen, & fenioris Tourteau necnon Patris Leopoldi

Epiftola de 1o, Januarii factum eft, alia etiam, ut

ad Clariffimum Dominum , atque evocatione Magni-

ipfe afferit, comburens.

fici Domini Rectoris, oftendit A&tor.

105$8. Sexto , quod dicta inftrumenta commurii-

1044. Ut proinde quidquid in fui excufationem

caverit Amicis tempore & modo, quibus eacomrmnus

adduxit Reus, unice innitatur ipfius fidei tor menda

nicari ad fines fibi propofitos congruere judicabat.

j

ciis & falfitatibus labefaéctatee.

1059. Septimo , quod tandem hzc ficte Inftiu-

menta tribus diftinctis minoribus fafciculis inclufa cum

CONCL-USIO.

in(criptione ab ipfomet di&tata & per fuum Amanuen-

fem Pátrem d'Herbe charaétere infolito fcripta, unt

]

1045. Duo funt crimina, de quibus in hac cri:hi-—

majori faíciculo conclufa, feceritdie 9. Martii clancu-

nali caufa precipue queeritur, & ad quee ceetera refe-

larie Magnifico Domino Rectori tanquam vera &

runtur,

fincera Inftrumenta denuntiari,

1046. Primum eft crimen falfi , commiíTum in

1060. Ottavo, probatur non tantum ex indiciis

falfificatione fignaturee Clariffimi Domini van Espen,

& conjecturis, fed etiam ex

ropria ipfius Rei con-

& confectione atque confcriptione plurium fictarum

feffione, ac propriis litteris a

d

Patrem Leopoldumin

Epiftolarum & Formulariorum fub ficta ejus fignatu-

judicio recognitis, teftiumque depofitione, quod non

ra, nec non fuppofitione infamis & monfílrofi par-

tantum fimpliciter falfis inftrumentis fuerit ufüs, fed

tus, Ícilicet horrendi Libri Congregationum & Re-

quod infüper plura horrenda, quin & facrilega tme-

MÉbl -- -—-—4. V caeuudü m -

folutionum, praedicto Clariffimo aliisque pratenfis

dia impenderit, ( prefertim facrum figillum Confes-

Confpiratoribus in illo nominatim annotatis falfo ad-

fionis) ut hisce falfis Inftrumentis aliquam fpeciem

feripti.

veritatis afhingeret , falfitateeque umbra finceritatis

1047. Deipfío crimine fa//; admiíTo hic non qua-

adumbraret,

t

&

ritur: hoc enim perpetratum effe,. dictaque omnia

1061. Porronotum eft Magnificentie Veflre, cri-

inftrumenta füb falía & conficta fi

gnatura praefati Cla.-

men falfi non tantum ipfa falfificatione aut falfi inftru-

riffimi conficta effe conftat.

menti confcriptione committi, fed vel precipue ne-

1048. Praterea inftrumentum harum falfiratum &

fario ufu falfi & conficti inftrumenti.

fi

1062. Neque enim tam nocet, & perniciem infert

& impiee confictionis fcitur ex ultronea & conítanti

Ü

Petri Nicolai Tourteau judiciali confeffione , qui (u-

ipfa fictio aut confeétio fal(i inftrumenti, quam ipfe

per hoc füuo attentato crimine clementiam Judicis im-

nefarius ufüus inftrumenti,

D

plorat.

1063. Unde ait Antonius Faber in Codice lib. 9.

Ü

1049. Unice proinde inquiritur, quis harum fal.

tir. 13. definit, 6. Fa/fi peza non münmus tenetur , qui

firatum primarius Auctor & lnftigator fuerit, atque

Jciens falfis inflvumentis utitur, quam qui falfitatis

W

hoc mifero inftrumento ufüs fit, illudve impenderit,

macbinator fuiffe probatur... & in nota 2, definitionis

l

induxeritque ad tam horrendum falfi crimen atten-

decima: Qui fciens a quo falfum admiffutn fuerit, t0n

[

tandum.

potefl if fciens ufus fuiffe falfis inffrumeutis, qua ves

acit eum obuoxium pene ordimarie Coruelie,

10jo. Sperat autem Actor, fore ut ex Informatio:

f

nibus, T'eftium Depofitionibus, produ&is Inftru-

1064. Similiter Julius. Clarus lib. 4. Sentent, $.

Ü

mentis, ipfius Rei propria confe(fione ; caeterisque

FarsuM Num. 18. ait- Üten;

falfo inffrumeuto, di-

In

A&is & Aclitatis hujus caufz , expofira fint in hac

citur falfum committere,

&

Conclufione Finali Magnificentie Veítre indicia &

1065,. Notatque Antonius Mattheus de- Crimini-

argumenta,, quibus luce meridiana clarius oftenfum

bus lib. 48. tit.7. Num. 3. non folum eum ; 4ui

in

Z */fa.

3

dl

CONTRA. PATREM BERNARD. DESIRANT.

555

Teflamentum adulierinum fecerit , fed C9' qui eoufus

diverfo tempore, commiffa reperitur, & his omni-

fuerit , lege Cornelia teneri.

M

bus ipíum efle ufíum conftat : utproindeunum hoc

1066. Et qui

d

| plura?. Jam pridem enim tanquam

crimen pro numero falfitatum multiplex merito re-

indubitatum afferit S. Ambrofius lib. 3. Ofhic. C.11.

lege publica falfi poena teneri, qui falfo utitur in-

1080.

Materia circa quam hoc falfi crimen gi?er-

ftrumento. . De.eo loquor (ait) qui ex Teftamento ,

fatur, gravitatem criminis mi

vat.

rum in modum aggra-

quod. ab aliis licet fa&tum , falfum tamen cognoverit,

heereditatem fibi vel legatum vindicat, C9' lucerum qu&-

1081. Omnia quippe falfà & confida ihïïrumenta

rit alieno crimine , cum. leges publiccee eum qui fciens

unice tendebant, ut non unus dumtaxat, fed füpra

viginti Viri pracftantiffimi Ecclefiaítici tam Seculares

falfo utitur , tanquam Reum ad[tringant facinoris.

1067. Imo uti rede obfervat. celeberrimus hujus

quam Regulares, nec non Laici nonnulli Viri prz-

Academix quondam Do&or & Legum Anteceffor

clariffimi horrendx contra Statum & neligionem con-

Antonius Perezius. ad legem | Corneliam de Falfis

Ípirationis , & eum in finem nefandorum conventi-

Num. 3. Qui falfo utitur iuflrumentoy indubie pra-

culorum rei probarentur.

ä

fumitur falfi Auétor , vel particeps criminis , nifi fuam

1082, Circa crimina attendendum quoque, quo

innocentiam probet.

animo & motivo criminis AuGor inductusfit : utrum

1069. Tantum autem abeít, ut Reus in uíu ho-

fcilicet fübita aliqua paffione, aut etiam premente

-

rum Inftrumentorum füuam innocentiam probaverit,

paupertate ,. aut familiz alendz neceffitate, qua ad

t

«t potius ea ipía, quibus (üam innocentiam & bo-

lucrum etiam malis artibus conquirendum fuübinde

nam fidem adftruere voluit, ipíum de mala fide &

quemquam ,. tametíi animi non omnino perverfj &

icl

mefario ufü convincant, uti multis oftendit AGor

corrupti, violenti quodam modo impellunt.

toto Capite feptimo.

1083. At nihil fimile hic occurrit : nec enim ex

Pereziüs notat, folus ufüs fal-

1069. Etlicet, ut

fübita aliqua paffione & commotione crimen hoc per-

r

forum inftrumentorum, ipíum falfi Audtorem vel

petratum eít a Reo, fed animo plane pacato, inte-

participem criminis conftituat, poenisque falf1 crimi-

.

gris fex menfibus, id eít, a menfe O&obri 1706. uf-

nis obnoxium reddat, ni(i ipfe probet fuam inno-

que ad Martium 1707. huic fi&titio operi perficien-

W

do incubuit.

Ul

centiam , tametíi AQor malam fidem non probaret ;

1070. Nihilominus ex abundanti probavit AGor

1084. Idque unice, ut circumftantiz loquuntur,

p

in hac Finali Conclufione, non folum ex indiciis &

ex inveterato odio adverfus Clariffimum Dominum

((l

argumentis indubitatis, fed & ex propria Rei confet-

van Efpen, aliosque ipfi prztenfefociatos Confpira-

l

ld

fione, & Teftium depofitione , przcipue Capite oc-

tores, nec non,quain fibi perfüadebata quibusdam

tavo, Reum toto tempore quatuor menfium, qui-

fui Ordinis Patribus illatam injuriam, vindicandi li-

nt,

bidine.

d

bus hoc fictitium negotium duravit, fuiffe in mala

fide, notitiamque fictionis & falitatis habuiffe, pef-

108 . Quod ad Perfonarum circumftantias attinet,

t

fimaque fide ftuduiffe per nefaria etiam & excogita-

hzc machinatus eft Religiofus, Sacerdos, Doc&or

Theologus, Sacrz Facultatis Vice-Decanus feu ne-

ünt

ta media ad finem intentum perducere.

r

107 1. Ut proinde nihil reflet, quam ut declare-

gens fenior ,. & in ea qualitate, ad alios in

pietate öc

tur Reus poenam tanto crimini debitam incurrifle.-

juftitia erudiendum & formandum obítridus.

1072. Poenam autem certam huic crimini genera-

1086. Idque adverfus Confacerdotes, adverfüs

m

nf

li lege decretam non effe paffim notant Interpretes,

ejusdem füi Ordinis precipuos Patres , adverfus ejus-

eo quod variz fint hujus criminis fpecies, & quia

dem Academie Doctores & Alumnos, quibufcum

üen

ex varietate circumftantiarum, major vel minor eft

pacem fervare & concordiam fovere in fua Acade-

ünt

deu

criminis hujus malitia.

mica immatriculatione , juxta receptum morem , ju-

1073. Et fane (ait Ant

onius Mathzus *lobo citato

rejurando fe obftrinxerat. -

(X

Num. 3.) cum innumere prope falfi fpecies fint , fin-

1087. Attendenda praterea fant media, qua ad

perficiendum & confummandum crimen, Auctor

ICIlS

guleque fuis quibusdam modis aut aggraventur aut e-

1

leventur,longe cquior hec vindicandi ratio e[l , quam

attentati criminis impendiffe convincitur.

con

fi una eademque omnes paena vindicarentur.Hanc ego

1088. Horrendas imprimis fallacias, & media eti-

mini

am facrilega Reus impendiffe nofcitur, ut Clariffi-

nort

(pergit Matthaus) caufam exiftimo . cur . C. quo-

que Veteres non uno loco refpouderint , crimenpro no-

1mum Dominum van Efípen .circumveniret, & eum

fl

do admil[fi vindicandum.

in fermone caperet, quo poffet fidtitiooperi & falfis

| ffe

1074. Quidquid fit d

e Veterum, circa poenam

inftrumentis fidem conciliare

Ynfes

; umbramque aliquam

hujus criminis, opinione; hoc confítat, hodiernis

veritatis affingere.

Xaem

moribus, prafertim Belgii, poenam falfi effe arbi-

1089. Hzc fi attendere dignetur Magnificentia

Fitats

Veftra, apparebit vel hoc ex capite execranda hujus

trariam , five majorem vel minorem pro qualitate &

criminis malitia.

enormitate admiffi criminis.

,ai

1075. Ita notat citatus Antonius Perezius Num.

1090. Accedit, quod & Petrum T'ourteau junio-

jJrt

38. quod apud Veteres varia fuerit poena pro diver-

rem annos vix natum novemdecim , pauperem & re-

uene

rum omnium egenum , qui de domo in domum cur-

fitate fal(i, ficut (ait) variatur hodiernis moribuspro

ualitate circum[lantiarum.

rere cogebatur ad fcribendum Copias ad panem lu-

ofert

1076. Siliter Gudelinus de jure noviff. lib. ;. Ca-

crandum , induxerit, ut hujus nefandi operis effet

inftrumentum , quin &ipíüm ad pejerandum fübmi-

n lpfe

pite 11. numero 4. Ícribit poenam hujus criminis /10-

die variari pro qualitate circum[lantiarum.

niftrato volumine Zypzi inftruxerit.

[]b. 9.

1077.Et noviflime Dominus Libertus Chriftinzus

1091, Non parum quoque Reum gravant menda.

in notis ad Bugnyon lib. 1. Satyra 189. multis cita-

cia quibus Judicem ipíum fallere, & varios Docto-

l 4"1

res, aliosque Viros fibi amiciffimos, quafi ipfi in

Jfto:

hii

tis Pragmaticis notat; quod eriminis hujus poena pro-

ytiors

pter circum[lantice varietatem fere arbitraria fit.

hoc opere confilio & opera aftitiffent, & ita quafi

1078. In prafenti autem cafü, fierimen falfi cum

horrendaz hujus tragoediz complices, involvere ftu-

h n

fuis circum(tantiis rite expendatur, facile credit Ac-

duerit, ut a fe crimen hoc aliquatenus avertere pof-

2uæ!ü

tor, quod luce meridiana clarius apparebit , nullum

fet, aut certe perfaadere, fe illorum in hocnegotio

in hac fpecie falfi facile reperiri poffe gravius &exe-

confilia fequutum bona fide egiffe, prout Capite fe-

ento

ä'

crabilius.

cundo €9' octavo füfe expofuit Actor.

j, !

'1079. Imprimis falfitas, non circa unum dum-

1092, Secundum crimen; dequoin hac caufa in-

taxat inftrumentum , fed plura diftinda, & quidem

quiritur , eft expilatio publici Curforis.

rimini

qaa

1094.

m;?"*

Sgppl,. Oper. in Van-Efpen Pars V.

nüd

d

CowncLUsio

FINALIS

554

io*gä . Hoc crimen duplici modo perpetrari poteft.

Cum autem neus non oftenderit, Petrum Tourteau

Nimirum per violentiam ipfum Curíorem vel domum

alquid aperuiffe prter exterius coüperculum fafci-

Curforiam fpoliando : vel fecreto malis artibus e do-

culi, cui litterz claufe erantincluf, hactenus Reus

mo Curíoria furri

piendo; -quemadm»odum in cafu

pro earum apertore habendus eft, uti Capite 5. no-

przfenti contigit.

tatum eft.

1094. Sive uno,

five altero modo perpetretur ,

IIII. Si igitur Author falfi haben

dus fit , qui pro-,

indubie crimen eít valde perniciofum, quo nimirum

batur falío inftrumento ufuüs,

quidni fürti five hujus

Status publicus, humana focietas, atque publicum

nefanda expilationis Author

habeatur, quires furti-

rerum omnium commercium turbantur, & quodam-

vas, ide

ft, litteras e domo Curforia

fürreptas ac-

modo invertuntur.

ceptavit, iisque ufus fuit, quin de ip

fis quafi íüis

1095. Quapropter crimen hoc inter crimina Sta-

propriis rebus difpofuit, licet fciret eas

effe furto für-

tus, & hec Litterarum fürreptio non fimplex repu-

reptas.

tandum.eít furtum, fed qualificatum íüa pernicie

multum communia furta excedens.

1112, Prefertim dum conftat, utiin. cafu präe.

fenti, quod actualis & manualis interceptor nullum

1096, Quod hujus expilationis, non fecus ae falfi

rerum fuürreptarum ufum fecerit

; nifi eas ad Recep-

criminis inftrümentum fuerit przfatus Petrus Tour-

tatorem deferendi,

qui de reliquo omnem earum re-

teau; ex ultronea & conftanti ejus confeffione fimi-

rum ufüm (bi privative attribuit.

liter conftat.

1113. Notum eft infüper Magnificentiz Veftrz ,

1097. Neque minus

";ævidentibus indiciis & con-

quod non tantum ip(i fures, fivequi res fürto fürri-

cludentibus argumentis probatum eftex A&tis & Ac-

puerunt, poena furti fint pledendi, fed & furum

Gitatis hujus caufe, Reum etiam hujus expilationis

item rerum furtivarum receptatores. Tototitulo Di-

xque ac falificationis inftrumentorum primarium

geftorum ge Receptatoribus.

Authorem &Inftigatorem fuiffe;ipfumque e(fe qui per

1114. Quero

Petrum tanquam fuum mini(trum & inftrumentum

$. fin. quaf. 92. Num. 9.

(inquit Julius Clarus Sentent. l. f.

Qua pena puniatur Recep-

e domo Curforia litteras malis artibus fürripuitfe di-

tator?^ Refpondet :

In furibus feu furtis receptans,

cendus fit.

Quod toto Capite ;. A&or deduxit.

dicimus , qued Rec

1098. Ad hzcnon tantum ex indiciis & conjectu-

ipfimet furet,

eptatores tenentur eadem peenaqua

ris. probisque, ut aiunt, artificialibus, fed ex pro-

1115.1mo recte notavit famofüs

ille Flandriz Prag-

pria ipfius Rei confeffione, & teftium depofitioni-

maticus Judocus Damhouderus i

n Praxi rerum cris

bus habetur.

minal. Cap. 118. Receptatores ,

1099. Primo, quod omnes Littere per Petrum

qui furibus ullum fo-

latium, fubfidium, confilium,

aut juvaterium famu-

apud Curforem interceptz itnmediate fuerint ad Re-

.

latum prabent , aut furti fuere participes , aut furtiva

um allata.

bona in domum . receperunt, aut ex iif cum furibus

1100,. Secundo, quod neus eas acceptaverit.

comme[Jati funt, [cientes eos effe fures, &9* bona eo

1101, Tertio, easdem' fibi retinuerit, legerit ,

allata furto effe ablata, tales omnes [imili ponacum

earum copias fieri juflerit.

veris furibus plectendos e[fe ,

1102. Quarto, quod illis ufus fit pro fuo arbitrio,

effe furitus fceleratiores.

quin €3' aliqua in parte

idque privata authoritate.

1116. Convi&tus eít autem Reus, qued non tan-

1103. Quinto, quod illas multis oftenderit.

tum Petrum Tourteau cum Litteris furto e domo

IIO4. Sexto, earum copia miferit ad Altiores Po-

Curforia in füum quarterium receperit, & unacum

teftates, nominatim ad DD.Internuntium & Archi-

ipfo Litteris furto fürreptis ufüs fit :

fed quod ipfe

epifcopum Mechlinienfem , quibus domus Curforiz

fibi foliomnem Litterarum fürtivarum

ufum retinue-

fä

cutra non incumbebat.

rit, atque de his qua(i de propriis difpofüerit, cum

110$. Septimo, quod nunquam de attentata hac

fciret effe alienas & malis artibus e domo Curforia

Litterarum furreptione monuerit Magiftrum demus

fürreptas.

f

lt

Curforiz, ut fibi in pofterum contra hec attentata

1117. Et quidem qued his fürtivis Litteris ufüs

provideret.

fit,pro confirmanda veritate fal(orum inftrumentorum

lt

11o6. O

&avo, quod has litteras impenderit, ut

li

falfis & fi&itiis inftrumentis fidem conciliaret, & fpe-

in perniciem & oppreffionem non unius, fed pluri-

morum innocentium & praftantiffimorum Virorum.

ciem aliquam veritatis affingeret, per infulfiffimam

I118. Gravitatem etiam criminis auget, quod non

fuam Concordantiam quam cum nefponfo ulteriori

femel dumtaxat, fed tribus ut minus diverfis vici-

exhibuit.

bus fürem cum Litteris non fimpliciter furtivis, fed

1107. Nono, quod has litteras furto fürreptas die

e publica domo Curforia fürreptis receptaverit , Lit-

$. Martii una cum fi&is inftrumentis denuntiari fe-

terasque furre

f

cerit clancularie Magnifico Domino ne&ori pro con-

fuerit.

ptas retinuerit , isque improbe ufüs

n

ex

firmanda veritate diàorum falforum & fictorum in-

;

1119. Denique quisquis alterius refiznat , aut re-

ftrumentorum.

cludit improbe Litteras, aut legendas tradit, conten-

Vt

1108. Decimo, quod eas acceptaverit, nontan-

taque aliis prodit ,ob quod vel Scripter ,vel is ad quem

tür

tum fciens e domo Curíoria per Petrum earum Da-

fcribuntur . Litterce, aliquid detrimenti, damni, aut

tür

julum malis artibus effe (urreptas, fed etiam poft-

verecundice patitur, is falfitatem committit , C9' punien-

quam per Magnificum Dominum Redcerem fuerat

dus eft arbitrarie, ait Damhouderus loco citato Ca-

certior fadus, quod Petrus ipfi falfa impofuitfet (fi

pite 124. Numero 19.

tamen impofuit) fürreptionem hanc contigiffe de fci-

1120. Quod neus Litteras alterius ,fcilicet Domi-

tu C? licentia Magnifici Domini Rectoris.

ni Grafper, & quidem ex domo Curforis fürreptas

1109. Undecimo , quod iisdem ufüs fuerit ad con-

improbe legerit, legendas tradiderit, contentaque

itfe

firmandam veritatem falforum inftrumentorum, poft-

prodiderit, ex confeffione

fitione conftat.

/

'Rei , leftiumque depo-

&i

quam non tantum per fidiffimos füos amicos, fed

hii

etiam per Dominum van Sufteren Vicarium Genera-

1121. Praterea, fi Petrus reyera retulerit Reo ,

lidi

lem Domini Archiepifcopi, & Magnificum Domi-

quz fibia Petro relata dicit, eisque fidem habue-

num ReGorem de fidione fignaturzfalforum inftru-

rit, habetur ex propria ejus confeffione, quod plu-

mentorum plene effet inftru&us & certioratus.

res Epiftolas tanquam alienas, & ut e domo Cur-

1110. Duodecimo, confat has fürreptas litte-

foris ereptas, fibi a Petro allatss, nominatim illam

ras, dum ad Magnificum D. Red&orem fuerunt e

de 1o. Januarii (de qua a&um Capite 2.) & illam de

n,

quarterio ipífius Rei allatz, fuiffe omnes apertas,

10, Februarii (de qua Capite 4.) propria auctoritate

Qu

refigna-

N

CONTRA PaTrREM BERNaRp. DrsmaNT,

$55

re(ignaverit, recluferit, aliis legendas tradiderit ,

1127. Et quidem cum evidenter conítet, neum

contentaque aliis prodiderit in maximum difcrimen eífe, qui totum hoc horrendum negotium direxit ,

j

Scriptoris, & eorum ad quos (eriptz erant..

mediaque nefandiffima ad illud fuftinendum.impen-

1122. Nihil proinde füpereft, quam ut qualitate,

dit; ipfumque Petrum Tourteau.juniorem, quema

& enormitate tot'horrendorum criminum in oppref-

vitiis retrahere, & ad meliorem vitam excitare. de-

fionem tot innocentium , neus debitas poenas luat.,

buerat, ad tam horrenda flagitia induxit , ipfoqueut

l$

1123. Attento, quod ea deprehendatur in exceffi.

inftrumento ufüs &it; videt Magnificentia Veílra ,

l

bus & criminibus Rei obftinatio & impudentia, utubi

quas prz mifero hoc & fedudo inftrumentoipfe Reus

:

humiliter culpam agnofcere, & Judicis clementiam poenas mereatur.

I$

implorare deberet, contra impudentiffimis menda-

1128, Et fane lnculentam poenam exfpectat Bel-

[*

ciis Judicem fallere, & in alium crimina derivare

giumuniverfum . .przcipue Univerfitas noftra Lova-

"

ubique ftudeat.

nienfis, qu technis non diffimilibus tanto tempore

1124. Quin & virulentiffimis convitiis inülrgere

agitata fuit, & Viris.przclariffimis orbata,

pluribus locis aufüs fuit in ipfos Miniftros Juftitiz,

1129, Etnifi talia crimina fevere puniantur, nul.

ä]

in facta Officii eorum, in quo fünt füb Salvaguar-

lius certe fama, fortuna, libertas, imo nec vita ipía

dia publióa, nominatim vero in hic infrafcriptum,

in tuto effe poterunt.

quem indigniffimetradavit, tam in Scripto nefpon-

1130. Quin.& Religio Catholica, przíertim hoc

fionis Ulterioris, & plurimis Terminis apud Ada

tempore, poenas feveras requirit : ne alioquin neli-

!

fervatis, quam Incidente communicatorie inftructo

gionis noftrz Adveríariis occafio detur, eam iníi-

t

fuper przteníà relaxatione, item in materia füípecta-

mulandi , quod Veftis aut Profeffio xeligiofa, Status-

Ji-

tionis &c.

que Eccle(iafticus prxbeat delinquendi impunitatem

1125. Sic ut Actor merito fperet, fore ut Judi-

. libertatem.

ces in ferenda fententia horum rationem babeant ,

h

1131. Denique nomine Officii füi, omnium vice

]

poenamque eo nomine aggravent, ac fpecialem re-

depofcit A&or, omnia tamen cum debita reverentia

parationem indicant.

:

1f

corredioni Magnificentie Veftrz, & Ampliffimo.

"

1126. Itaque cum Reus omnem Clementiz viam

fibi occluferit, quid füpereft, nifi ut Magnificentia

rum Dominorum Judicgm fubjiciens.

Veftra cxterique Judices ampliffimi, adver(us eum

£-

Signqzum

Ti

meritas poenas decernant.

OH MAL"CORPS;.

f

lfj«

u

"&PPE

NDI

L

0

H

äd Caput V.

Cleri Hollandici ,* eaipfe negotiisfuis fidtitiis a2CCOID-

modet;

quod (ibi difficile non fore praviderat Reus,

"

zpenumero fe jactavit Reus 'apüd' Amicos, & bo-

v

fi modo litteras aliquas in Hollandiam vel ex Hol-

dl

nam fuam fidem probare nititur ex Concordan-

landia fcriptas interciperet.

tia Litterarum Domini Grafper de 16. 20. & 25. Fe-

Nam imprimis, non poterat ignorare neus, qui

o

uft]

bruarii 1707. cum Libro Refolutionum & duabus E-

partes magnas in turbis illis excitandis habuiffe fer-

pittolis fignatis Z. B. V. E. ro. & 15. Januarii 1707.,

tur, graves in Ecclefia Romane - Catholice exortas

píe

quam Concordantiam ilium in finem exhibet Reus,

ue-

effe diffenfiones & turbas, occafione fufpenfionis

If

fub numero primo cum fuo nefíponío Ulteriori.

Illuftriffimi Domini Archiepifcopi Seba(teni ,- & für-

Verum tantum abeít ut per hanc, quam nequiter

rogationis in locum e

jus, primo D. Theodori Coc-

N

finxit Concordantiam, &Reus bonam fidem füam vel

kii, deinde D. Adami

Damen.

in minimo aítruat, ut contra peffima ejus fides &

Neque ignorabat neus , diffenfiones i

las præcipue

Yüs

infignis vafrities non uno ex capite inde evincatur:

ver(ari inter Primarios e Clero Hollan

dico ab una ,

"Ut

ut AGor, hoc ad fin

& Jefuitas aliosque Religiofos Sacerdo

üfle

gulos Concordantiz Articulos

tes & nonnul-

Refponío, p&cndct..

los e Clero Jefuitis adhere

K

ntes ab altera parte; illis

^

Uf

jurium & privilegiorum íuorum def

nor

texentibus , his cxcam er

enfionem pra-

^.

d $ L

ga P'ontiüucis juffà exigen-

[lCl»

tibus obedientiam.

fed

Cum 4conftet in litteris Domini Grafpernihil pror-

Lit

fus tradari eorum, quz tracantur in Libro Refolu-

Dubitare igitur non poterat Reus, quin illi e Cle-f-

road communem Ecclefie íüs cauíam tuendam

at

tionum cum Annexlss aliud ex Concordantia a Reo

confilia conferrent, & ea fibi mutuo Ccommunicae

exhibita concludi non potefít, quam Reum effe in

; re-

rent , eademque etiam peterent ab iis fuis Amicis,

arte fingendi magiítrum omnibus numeris abíolu-

quibus ne

gotiorum & turbarum i(tarum ftatum cog-

tll

tum , qui fciat Concordantiam ibi fingere, ubi cere

nitum effe (ciebant, & denique quin (e mutuoad ju-

tfth

tum eít, Concordantiam non effe.

rium füorum ftrenue profequendam defenfionem ad-

[74

hortarentur.

Jtete

| Ad $. Il.. De Infcriptionibus Eþz']ïolarum.

Noverat pariter Reus, plure'svä Clero Hollandico

Q

hic Lovanii commorari, qui proinde notos fios &

Nulla Litterarum Concordantia colligi poteít 'ex

Amicos, uti fieri confüevit, non modo per litteras

of

eo, quod inícribanturad eundem

cum ad eundem

informabant de negotiis Academicis aliisque affini-

infcribi poflint litterz diverfiffimz, uterant litterz,

sptas

tus, fed qui pariter inftrui cupiebant & certiores

a

de quibus hic; fed ideo Goncordantiam inde colle-

reddi de ftatu, in quo verfarenturres Eccle(iz Hol-

git Reus, quod

landicz, uti &de circumítantiis notabilior

g

fidium quareret.

qualecunque peHïmæ fuz fidei prz-

indies ea occafione eccurrerent, -

ibus,que

0 »

Atque his omnibus inftru&us geus no

n dubitabat,

bt

Ad. $. VT. De Paritate materic.

quin (1 poffet litteras Hol

landorum aliquas intercipe-

|plt*

re, eas totas fingulari füo fin

gendi artificio in füam

Cut-

De iisdem negotiis non tra&ant utreque Litte-

caufam converíurus effet,

rz, fed tractare eas fingit Reus, eo artificio, nt

Speraverat Reus ,

illam

Ícopum fuum.attingere; fi po-

mdc

quz in Litteris Domini Grafper dicuntur de negotiis

teftas ipfi fadta fuiffet Adverfàriorum fuorum cubi-

ritte

- Suppl. Oper. in Van-E[pen Pars V.

Aaaa 2

cula

r

556

CoNcLusio

FINALIS

cula & fcrinia vifitandi : verum poftquam fpe illa ex-

micis indicare Dominus Grafper; utpote , fióut Reus

ciderat (przcipue ex quo Ampliffimus Dominus van

affirmat, ftabilitus ut a Domino — Krys acciperet lit-

teras Amicis exhibendas.

Sufteren undecima Februarii in praífentia Rei, ad-

ftante Domino Daemen , judicaverit Epiftolas &In-

Hinc rurfus aliud evidens habebat Reus argumen-

ftrümenta effe fidia, uti notatum eft füpra Cap. ter-

tum fi&ionis Libri Refolutionum : quia fi revera ,

EEE 91 9299:3::24/:: 9199 8 t

tio, Articulo 338.) aliud medium Reus excogita-

ut Reus aflerit, Dominus Gratper fuitfet (tabilitusad

vit.

illum finem, ipfius fàltem nomen inter gomina A-

Cum probe (ciret, ut füpra A&or advertit, dif

micorum, uti & ipfius nominis fignum, in Libro

fenfiones in Ecclefia Hollandica occafione novi Vi-

Refolutionum fuerat exprimendum, neque illecon -

carü Apoftolici Damen eo recens ablegati, quam

tenta di&i Libri & nomina Amicorum permifius fu-

maxime flagrare, nec-proinde dubitaret, quin illa

iffet ignorare, adeoque nec idem Dominus Grafper

omifitfet icta illa Amicorum nomina in Litteris fuis

occaáfione ultro citroque varie litterz mitterentur :

"

atque infüper notas haberet primarias illas Perfo-

exprimere.

nas e Clero Hollandico. ad quas Lovanieníes ex

Quinto in Libro Refolutionum conftanter com-

eodem Clero vel'alii ipfis noti litteras íuas ple-

miflio ad fcribendum Amicis, & nominatim Domi-

rumque dirigerent, induxit ac mifit Petrum Nico-

no Jacobo Krys , datur Clariffimo Domino van Ef:

laum 'Tourteau ut, quascumque poffet, litteras e

pen, qui in eodem Libro fipius Litteras a Domino

Domo Curforis Regii fürriperet , ac ad fe deferret,

Krys accepifle fingitur, & tamen , ut Reus affirmat,

Dominus Grafper ftabilitus fuit,

quz ad nominatas ilas Períonas forent inícrip-

uta Domino Krys

tz.

acciperet litteras.

Sperabat etenim Reus, facile in litteris illis oc-

Sela fupradidorum confideratio,

quemcumque

curíurum aliquid vel de mediis, quibus Clerus fi-

alium, quam Reum, conviciffet, didum Librum

bi invito obtrufüm Vicarium amoliretur, vel etiam

confiQum effe. Verum fcopus ipfius Rei erat, ut

de aliis ejusmodi negotiis, que hic Lovanii aut Bru-

quocumque demum modo, & quibuscumque me-

xellis agerentur, quibus, qualemcumque ex Litteris

diis huic fuo fidtitio partui, Libro inquam Refolu-

illis intercipiendis Concordantiam cum Libro nefo-

tionum, aliisque confidiis litteris, fidem conciliaret,

lutionum conflando, pro füa nequitia abuti poffet

ut. genuihz crederentur.

ad fücum faciendum tum imperitoribus, tum con-

tra pratenfos Confpiratores praventis.

4d $. IV. De exhortationiäzw Domini Krys ad

Et fàáne mirum non eft, nonnulla attingi in Lit-

unanimiter pugnanduim ad ejiciendos Ad-

verfarios.,

[3

teris Domini Grafper, de quibus mentio pariter fit

in confictis his Litteris & Libro Refolutionum :

quandoquidem impoffibile foret, ut pradictus Do-

Manifeftum erat, litteras Domini Grafper agere

minus Grafper, vel quivis alius potuiffet de novis

de negotio Ecclefix Hollandicz, adeo

que nonnifi

Academicis aliisque affinibus quidquam indicare ,

mala fide hic Concordantiam fingit Re

us inter ex-

dam, de

quin (vellet nollet) incideret in pun&a que

hortationes Domini Krys confictas in Libro Refolu-

quibus in predi&tis confidtis Litteris & con

ficto Li-

tionum, & exhortationes Domini Grafper.

ä

bro Refolutionum agitur , quandoquidem in illis om-

nia omnino attingantur quocumque modo ad res A-

Ad $. V. De modo fcribendi ad -zmi.'-m per eundem

|

cademicas fpe&antia, vel ad caufas aliorum, puta

communi nomine tanquam pro caufa communi.

:

Paftoris S. Catharine, Quesnelli, Gerberonii, Pa-

trum Auguftinianorum, Du Cellier, &c.

Tantum abeft, ut hic Concordantiam ihgre.!i,.e

Cl

De quibus tamen quatuor poftremis negotiis ,uti

potuerit neus, ut, fi bonz fidei füiffet, non potuif-

& multis aliis, ne verbum quidem in Litteris Do-

fet non videre di(cordantiam; nam in Libro Refolu-

ti

f

mini Grafper occurrit.

tionum ftabilitur D. van Efpen, per quem commu-

Vel ex his folis colliget Magnificentia Veftra,quam

ni nomine fcribatur ad Dominum Krys, uti & ad

nequiter prattenfam iftam Concordantiam adornave-

ipfum viciffim a Domino Krys fcribitur: hie autem

I

ritReus, & quam male ex illa bonam fuüam fidem

contra Librum Refelutionum colligit Reus, quod ,

adftruere füuerit conatus.

ut ipfe hic ait, Dominus Graf[per fuerit [tabilitus ,

p

Plurae contrario occurrunt in Litteris predidi

ut a Domino Krys reciperet Litteras Amicis exhiben-

D

Grafper, quax ipfum neum omnino convincere po-

das.

M

terant & debebant, Litteras illas de 10. & 13. Janua-

d

i, uti & Librum Refolutionum effe mere fida in-

Ad $. VI. De novo Forimulário, -

fü

ftrumenta, nifi ipfe Reu

u

s: illius fidionis complex &

Author fuiffet.

Hic iterum difcordantia Reo debebat effe manife-

Primo enim nulla

inEpiftolis illis fgza occurrunt,

ftas cum ignorare non poffet, in Litteris D. Grat

Die

per tantum agi de Formulario Alexandri VII. & ne-

quibus nomina Amicorum deinceps exprimenda ef-

Íe Liber nefolutionüm indicat.

quaquam de Formulariis menfium Junii 1706. & Ja-

fhc

Secundo nulla etiam nomina fida, qualia Liber

nuarii 1707. .

[

il

Refolutionum exhibet, cum Dominos Hennebel ,

Sed fícopo nei conveniebat invenire aliqua, qui-

j

Melis; Opftraet & Cinck füis nominibus expri-

bus, quocumque demum modo , publico perfüade-

fite

mant.

ret,. Adver(àrios fuos fübfcripfiffe vel faltem con-

lr

. Tertio de multis mentio fit inlitteris Domini Graf-

fenfiffe (übfcriptioni bini illius horrendi & execran-

er, nominatim de iis qui habitant in Hollandia ,

719]

di Formularii de menfe Junio 1706. & de 10. Janua-

)

ui non funt noti ia Libro Refolutionum.

rii 1707. Itaque hoc ex Litteris Domini Grafper ve-

f()ri

Imo nec illi ipfi, qui reperiuntur in Libro Refo-

rifimile reddere nititur ex verbis Epiítole de 20. Ee-

^

Thy

lutionum, nominibus iisdem indigitantur.

bruari, in qua fcribit : Z/an "t F

ormulier ift noch

ln

Nam Dominus Opftraet hic vocatur Platearius ,

flil, doch wy hopen ons hier in foo kloeck te draegen,

Qu

Dominus Paftor San&a Catharinz vocatur hic Bru-

als U fich in "t ander gequeten hePt.

Manife[le, in-

hi

xellenfis.

quit Reus, hic fuppenuntur duo Formularia , nam lo-

Quarto nul

la in illis.mentio de celebratis aut ce-

quitur de uno C3' alio.

hu

lebrandis Congregationibus, vel de Refolutionibus

Manifefte hic neus imponit, cum evidens fit ,

in iis captis, cum tamen hzc, fi vera fuiflent con-

ex przcitatis verbis Domini Grafper, illum de uni-

LU

ler

tenta Lili Refolutionum, omiffurus non fuiffet A-

co tantum Formulario agere. Si de uno C9 alio

[

egis-

dri

coNTRA PaTREM BrRNARD. DrsIRANT.

$57

egiffet, fïve deduobuss non poterat (impliciter dice-

juxta Conflitutionem Clementis XI.

re van "t Formulier, ift noch flil, fed dicere debuif-

feliciter regnantis.,

Quoutque vera & fincera fint

hec ultima afferta

fet, van t eerfle Formulier ifi noch. flil, oft van "t

Rei, Magnificentie Veftrz ex

tweede, of van ons Formulier CS9.

pendenxdum relinquit

AGor ex fequentibus.

Deinde, tamet(i fupponeretur Dominus Grafper

Primo notandum eft,

egiffe de duobus Formulariiss ne tunc quidem , nifi

quomode non ita pridem

Facültas Theologica anti

quum füum Formularium

peffima fide neus inferrepotuiffet , Dominum Gras-

ab Alexandro VII. ej

usque Succefforibus probatum

per egifle de confi&is Formulariis menfium Junii

& laudatum immuta

verit.

1706. & Januarii 1707.

Secundo, quod mutatio illa fada fit contra difer-

Etenim Reus ignorare non poterat, primarios e

Clero Hollandico fortiter reíftitiffe invectioni Formu-

tam prohibitionem ifti Facultati intimatam a Przde-

ceflore Magnificentiz Ve(tro Eximio Domino Claes,

larii Alexandri VII. in Ecclefiam Hollandicam , illam-

que invedionem ab ip(íis Statibus Hollandiz fuifle

e unanimi confenfu omnium quinque Facultatum,

& quidem fub gravi mu

icta, & contra prohibitionem

vetitam : imo ícire poterat meus, plures e Clero

Illuttriffimi Buffii tunct

emporis Bruxellis Internuntii

Hollandico cum Litteris dimitforiis defunéti Vicarii

Apoftolici.

Apottolici Potcamp ad füícipiendos Sacros Ordines

Tertio, quod neha&enus quidem conftet de Man-

f,

Coloniam miífos, maluiffe non fufceptis Ordinibus

da

[

to Pontificis , illam immutation

em przcipientis.

reverti, quam ad eosdem ; mediante juramento For-

Quarto, quod mul

to minus conít

et de placetata

mularii Alexan dri VI1, promoveri.

per Regiam Majeftatem Conttitutione C

lementis XL,

Noverat infüper Reus, antiquum Formularium a

juxta quam interim Facultas Theologic

a fua autho-

K

Facultate fua T'heologica hic fuiffe immutatum quod-

ritate Formularium Alexandri VI

[. publicare, ejus-

que plures Theologi Clero Hollandico adfcripti alii-

que praxim regulare aufa fuit.

üt

que a fufcipiendis gradibus in Theologia fuerint de-

Quinto notorium'eft, plures Acad

e

territi.

emicos & pra-

eipue Clero Holiandiz adícriptos per

immutationeny

Ex his itaque fenfüm naturalem & obvium verbo-

illam antiqui Formularii Facultatis, etj

d

rum Domini Grafper colligere poterat Reus, etiam

am Superiori-

bus ipforum coníciis & affentientibus,

a fuícipiendis

dato, quod in utraque periodi füz parte de Formu-

Gradibus in Theologia abftinuiffe.

lario egerit: fenfüs namquetum hic etfe poterat ob-

Hzc omnia ignorare non poterat Reus, adeoque

vius & naturalis: De Formulario hic etiamnum tran-

nec dubitare, quin Formulariüm,

de quo ageret ,

quillum eft : interim fyeramus u0s ia eo non recipien-

& in cujus negotio fe fortiter actur

um fcribebat Do-

do feu jurando tam generofos fore, quam vos fueri-

minus, Grafper (fi nimirum vel ipfe vel alii e Clero.

tis in illo recufando quod vobis obtrudebatur.

ad gradus Theologicos füfcipiendos a fuis

refpedtive

i

Verum at AGor fupra advertit, de unico tantum

Praíidibus cog

erentur) eflet Formularium, quod

if

ormulario agere cenfendus eft precitato Epiítolae

Reus cum fuis propria authoritate in Facultatem T heo-

ex

fuz loco Dominus Grafper, qui ibidem non laudat

logicam invexerat.

Jl-

fortitadinem, quam Dominus Krys & alii oftendif-

Denique evidens eft, in przdictis verbis:D. Gras--

fent in aliquo fimili Formulario altere, ut hic con-

per agi de Formulario, quod timebant fibi impofitum.

tendit neuss fed in alio zegotio, adeo ut füb verbo

ive a fe exactum iri ;

& contra quod fe viriliter op-

m

't ander verbum werck, id ett aegotium intelligi de-

pofituros tcribunt.

beat, prout ex aliis ejusdem Epittolz locis, uti &

Porro evidens debebat etfe &eo

» id non intelligi

ex litteris in Hollandia fcriptis & eidem fafciculo in-

de fidis Formulariis :

quandoquidem nulli invito illa

clut:s manifeftum eít, ícilicet in verbis Domini Gras-

ziy'e

imponerentur,

neque timendum effet, nequisquam

uit

per laudari Dominum Tacobum Krysaliosque a for-

ad (übfig

nandum adigeretur.

()U

titudine, quam oftenderant in negotio non admis-

Confequenter non erant excitandi Amici ad refi-

[mu

fionis Novi-Vicarii Damen.

ftendum cafü quo exigeretur , quemadmodumin lit-

Et àne ipfe Reus in mendaciis fibi non conftans,

d

terisfignificatur; fed potius (ignificaffet D. Grafper,

[em

Interrogatorio 27. hunc effe fenfam verborum Do-

numerum fignantium aut ad fignandum f& offeren-

mini Grafper agnofcit in verbis : qua Epiflola ejus

tium crefcere, & ad fignandum fe animare.

j/

Ilj »

prima abfoluta, fupponitur hic ,ut infra ex aliis ejus

Itaque clarum de

bebat effe ipfi neo, in predictis:

Epiflolis plenius probabitur, quod Dominus Gra[per

Epiftol

ll«

cultatem Theolo

is agi de Formulario Alexandri VIL. per Fa-

cum bonis amicis fuis five bene intentionatis laudent,

gicam introdudo , quod D. Grafper

approbent, C9' urgeaut profecutionem duorum pr«a-

ejusque smici Theologi de Clero Hollandico metue-

fatorum memorialium juxta tenorem trium prcedic-

bant fibiimpofitumiri, &contra quod feanimabant,.

tarum Epiflolarum.

&generoíüm füum animum oftendere volebant.

Et ruríus idem neus Interrogatorio 67. fortitudi-

nife

fil-

nem, quam laudat Dominus Grafper, illam intelli-

Ad $. VIL. De Caufa. Eruditiffni Domini

gi debere cenfet, quae in Memoriis & Litteris expri-

N

van den Nef[e.

mebatur his verbis: EpifTola Domini Grafper ad Da-

a

minum Krys data fic habet : De MrMont- Maeckers

Stultum eft, eruere Concordantiam ex eo quod'

üt

fun geen van beyde uyt myme gi[linge gegaen, de wel

aliquid de caufa Dorini van den Neffe mifceat lit-

meenende prufen uwe dapperheyt. Atlitteram : Nea-

teris fuis Dominus Gralper : quisenim de caufà ifta

) de

ter MEMORIALIUM Confector fofellit conjetturam : be-

Cor

tam celebri in Belgio non fcriberet ad Amicos fuos?

ne fentientes laudae fortitudinem ve[tram.

Cratt

Nequiter proinde neus hoc Articulo 6, füpponit

anua

Ad $. VIIL. De contemptu Confilii Status B'rzzxeïleng

fortitudinem ,. quam. Dominus Grafper laudat in A-

fi*, €9' exfpetlatione Deputatorum Hollandice

r

micis fuis.Hollandis, eam effe, quam illi oftendit-

0. 1

ad fupprimendos J4dverjJarios.

fent i2 aliquo fimili Formulario altero , quod pari ne-

nod

quitia ibiaem innuit efle alterum e Fermulariis con-

Contemptum Confilii Status Bruxellenfis hic mo-

E?Mr

j If

fidis men(ium Junii & Januarii.

re fuo keus affingit Domino Grafper qui nihil aliud

Verum; inquit Reus ibidem, non poteft Formu-

dicit, quam quod Cenfilium fit nonnihil flaccidum,

j

lare; de quo agit Dominus Grafper ,intelligi de For-

quod nihil aliud (igniticat, quam Con(ilium tardius

mulario Alexaudri VIIsnam velle huic Lovanii rofis-

procedere, quam ipfe vellet

,

: qued non eit Confi-

fit ;

tere criminofum eft , C9' quiacaufa Formularii Alexan-

lium contemnere.

1l

o Ul

Porro quod ad (ïïunn—cordantiam hic attinet, eam

" J

dri VILeft publica, €9 Pw'aaïi: ejus jam eft regulata

tam

7

! "Cowcyiusw

FINALIS

558

tam in litteris quorumcumque aliorum invenite po-

cide & clare fignificat, fe Hagzcomitis füiffe, &

tuiffet neus, quam in litteris Domini Grafper, cum

ibi adiiffe omnes illos,' quibus de negotio ifto loqui

confüeverat. Verba Scriptoris fünt : Aomre foo tyt

nonagatur nii de novisc ommuniib.us & public.i*sk quz

Hofffladt, alwaer de gewoone ronde gejchiet is :qua

.-;bribunt-omnes.

verba Reus homo Flander Flandricz linguz fcientif-

fimus folita (ua fide ita vertit hoc ipfo Articulo de-

Ad $. 1X. De :Crufq Dx)&om Hennebellz.

cimo quinto

Samjam venio ex Hofffladt , ubi foli-

tà CoNcnscaTto facla ejt.

Quis poft hzc miretur,

: Idem Refponfum 'fufiibiat.

neum fimili artificio ex quovis potfe colligere quid-

X.. D "Coi-refp-o,ncïenïïa .Domïnï

libet : adeoque inter res diver(iffimas potuifle Con-

Aà $.

. Licentiati Opf[lraet.

cordantiam tali methodo exhibere !

Quidenim affine didis verbis : gewooreronde ,cum

Nec ulla bona fide, aut fpecie 'eo*n*f'equc.entiæ po-

congregatione? lmo (i fuiflet congregatio; non opus

tuit hinc Reus concordantiam elicere; nullo enim

fuiffet facere circuitum folitum , degezoone ronde. -

Quis mortalium non judicabit, hominem illum

modo fequitur : In. Libro Refolutionum Dominus

Opftraet habetur inter przcipuos, & in litteris Do-

profligatz fideieffe, qui adeo multa & evidentia pe(-

mini Grafp

er fit mentio de Domino Opftraet: ergo

fimz fuz fidei argumenta prebet, etiam tunc cum

bonam füam fidem adftruere

;

Liber Refolutionum

& litterz Domini -*G-rafþc;: con-

mntur7 Sed-»n'ondum

cordant.

menda-ciurgm' finis.

4d $. XVI.

— Ad $. XI. De Caufa Eximii .Pa"trisf be]ïmnr.

Et quis quzío de '-Cali'(ä Eximü Patris Defirant ad

Niixïi'l famiïïia'rius in Epiftolis, quam -falutare Ami-

fed nihil

cor, & Amicos appellare homines notos

Amicosnon fcriberet? Ideone ipfius äitte.ræ'coanr-

:

ftultius, quam hinc colligere Concordantiam Epi(-

dgbunt cum Librogefolutionum*

tolarum Domini Grafper cum Libro nefolutiornum,

Authoritate Sedis Apoftolicce

in quo fimiliter de Amicis fit mentio.

| gdg.xu. De

" Ruríus interim pro more fuo infigniter imponit

impugnata, |

Reus hoc ipfo Articulo dumait: In Epiftola ejusdem

In Libro Refolutionum impügnatur quideün-Au-

Grafper de eadem 16« Februarii ad Petrum ofephum

fed Liberifte ab ipfo Reo

Boede, €9 inaltera ibidem ad Mendert Boede , quiut

thoritas Sedis Apoftolica,

apparet non hábent partem in negotiis , romen AMICO-

confi&tus eft, adeoque & impugnatio

Sedis Apofto-

lic:e innocentibus ab ipfo afili&a eft : in Memoria-

RUM nullibi comparet : cam tamen ad calcem cita-

libus vero iftis non defenduntur nifi jura Cleri Hol-

tz Epiftolz ad Petrum Jofephum Boede habeatur in

landici, proinde nulla inter hzc & Librum Refolu-

terminis De ,gwfee;enis aen alle prignden.

tionum Convcordantia.

Ad $. XVIL. De continua éxhortatjone ad. concordi-

dinem C? injiciendum Inimicis

p

"tü Mini/ifor*ïcin .Eccle[i'æ;

am C? fortitu

Ad 5 -XIIIZ. De Contem

etre

| :errbrem.

'"Manifeftum erat, in Litteris-DOmïni Grafper ex-

ilipendio Suþeriorum :Ectjlejï&jf'sz

hortationes tantum dirigi ad fortitertuenda Jura Cle-

E XIV DeV.

corum. I lem.

ri Hollandici, & bonum iítius Ecclelix; in Libro

aütem Refolütionum exhortationes tendunt ad tuen-

T $. XV. De Congregationibur.

da impia Formularia contra Religionem & Statum :

Ne verbum quidem de COngregationibusv*

in Lit—

proinde nullam ni6 fide peffima in iis fingere poterat

teris Domini Grafper

unde nec ex his nifi

fide &

Concordantiam. Sed nunquid potiori jure Concor-

l

dantia ftatui poffet inter dictum Librum nefolutio-

t

confequentia pelfi

ma eas eruit Reus, ac imprimis

eruere eas ni

titur Articulo quinto fuz Conco

rdan-

num & Epiftolas nei fcriptas ad Reverendum Patrem

tiz,exeo, quod Dominu

$ Grafper communi nomi-

Leopoldum a San&a Theref(ia;sin quibus didum Pa-

trem ad fort

j

ne fcriberet, in verbis :

Non po[fit autem intelligi,

itudinem hortatur ,. idqqe ad prjomoven-

li

quod de tot C9'

tantis communi nomine jcribat , nift ii

dum iniquitatis füze myfteriam? -

iquando conveniant;

f

quorum nomine fcribit , alibi C9' al

Ad $.XVIII. De fignaturis Epijïwo'lamm" per fola.r prz.

ecce Congregationes , qud per unü

m fua fenfu j"cribzm-t

Ir

ad eundem , inquit Reus.

— masLitteras nominis C9 cognominis.

His infinuatam cupit Reus;

Lö.vaniic di&as Con-

d

qua per DominumGras-

In Litteris Domini Grafper nulla fignatura eïi -fi—

B

gregationes fuiffe inftitutas

nimirum adDo-

per íua fenfa fcriberenta

deundem,

milis iis fignaturis qua prafecribuntur in LibroRefo-

minum Jacobum Krys :

.

fed jám ante advertit AGor,

lutionum

unde nulla prorfus.inter litteras Domini

in Libro nefoluti

illam commiffionem fcriben-

Grafper & Librum nefolutionum Concordantia eft.

e

onum i

Quod vero hic citat Reus ex Congregatione de de-

V0

di ad Dominum Jacobum Krys & alios, con(tanter

affingi Clariffimo

Domino van Efpen, non autem

cima quinta Augufti 1706. fignari eportere per pri-

Vl

Domino Grafper,

ut hic ruríüs neus fignificat. -

mas litteras tantum , id in pofterioribus Congregatio-

0

nibusjam pridem mutatum erat, quando in Februa-

d

Deinde fàacile Reus inte

lligere poterat, Dominum

Grafper de tot & tantis negotiis communi nomine

rio 1707. fcribebat Dominus Grafper; conftitutum-

b

Ícribere potuiffe, etiam

fiilli; quorum nomine fcri-

que fcilicet, ut in pofterum fignaretur per fidia no-

"

fy

bebat, non convenirent a

libi €9 aliquando. modo

mina & figna.

fcilicet illos feorfim adiret di&dus Dominus Grafper.

dr

Peífima igitur confequentia eft, quam Reum in fü-

Ad $. XIX. De fictis Nominibus.

M

ke

pra allegatis verbis feciffe jam oftenfum eft.

Pejore etiam fide Congregationes illas a7i^i (vult

Fi&is nominibus uti in Epiftolis, omnibus fami-

lee

dicere alicubi) inftitutas fuiffe contendit neus ex E-

liareeft : undepeffime ex eo colligitur Concordantia

Vi

Epiftolarum cum Libro gefolutionum, qui fimiliter

dej

piftola fcripta Leyde nona Februarii, in qua Scrip:

fi&is nominibus utitur.

Ut

U

tor Amico fuo, ad qgem Epiftolam dirigit, dilu-

g

CONTRA PATREM BERNARD, DES[RANfF.

559

Ut fümmum äliqua fpecies confequentie effet

tunc, cum eadem ficta nomina utrobique occurre-

4d interrogatoria.

rent : jam vero cum nomina fictain litteris Domini

Grafper omnino divería (int a nominibus fidtis Libri

Speraverat Reus per han

C fuam commentitiam,

&efolutionum; omnino etiam fequitur, Reum fide

Concordantiam & Interro

quam fuübnedtit,

gatoriorum farraginem ,

peffima inde Concordantiam ani[fe.

vertere Judicem

a caufà

pulverem oculis offundere, & di-

f

principali, & hifce füis fig-

Ad $. XX. De Domino Cinck.

mentis deludere,

efeque ex Reo A&orem facere:

fed ubi jam conft

abat,. Librum R

efolutionum cum

Peffima fide, ut jam fzpius di&um eft, & pejori

annexis Epiítolis confictum effe,

ftultum fuiffet illi-

confequentia fic argumentatur neus: Litterz Domi-

us Concordantiam cum Epiftolis

ni Grafper mentionem faciunt de Domino Cinck ,

aminare , quam fimiliter fidtam e

Domini Grafper ex-

& Liber nefolutionum mentionem facit deDomino

Caterum ex fi&itia illa C

ffe oportebat.

Cinck, ergo Litterz Domini Grafper & Liber Refo-

oncordantia videbit

lutionum concordant. -

Magnificentia Veftra,

quantus in fingendo Artifex

fit&eus ; &quidnonc

ommentorum & cum füis ficti-

tiis Iní(trumentis Con

cordantiarum fuiffet fabricatu-

Ad $. XXI. Excedeütia C9' Exceffa.

rus, fi datum fuiffet

illi, ut fperaverat, fcrutari.char-

tas eorum,

quos fecerat Libri Refolutionum & fidi-

Hic plurä recenfet ipfe Reus, quz continenturin

tiorum For

mularioru

Litteris Domini Grafper & non in Libro nefolutio-

m ac Epiftolarum | Authores,

num, aut Litteris annexis; & viciffim plura quz

Sub Cen[ura.

continentur in his & non in iftis : proindefeipíum

(Signatum)

hic de mala fide convincit, debetque fateri , Con-

cordantiam , quam fecit , veramnon effe, fed fidam.

H. MALCORPS;

ä,—,'

--

z

—

As

—

e

$E Seeemem

Ó5

p

VONNIS

SENTENTIA

IN SAECKE TUSSCHEN

IN CAUSA INTER

Den Paoxoros der Univerfiteyt van

PRoworonzM Univerfita

tis Lovanienfis,

Loven, Aenlegeere,

ACtorem,

E N-D E

B- T

Den DoGoor in de H, Godtheyt Pater

Patrem BrenNARDuM DrsrnA

NT I, Theol,

DoGorem, Citatum.

: BEnNaRDUS DzsraaNT; Gedaeghde.

efien by .de HERREN VEN DE Jomerk geor-

ifaper DöMINos DE J

G

"

donneert door den Raede van Staet gecom-

v

Status commi/fo ad

UNCTA, ordinata a Confilio

mitteert tot de Generaele Regeringhe defer Neder-

gu, conformiter ad Dec

Regimen Generale hujus Bel-

landen, ingevolghe van het Decreet van den 5. Oc-

retum de $. OGlob. 1707. Su-

tober 1707. aen den Souvereynen naede van Bra-

premo Confilio Brabanti

& trausmiffum , Epiflola de

IO. Januarii ejusdem a

nni, fignata Z. B. V. E. cum

bant toesefonden, den Brief van den 10. Januarii

van den felven Jaere, onderteeckent Z. B. V. E.

Formulari Statui C9' Religioni contrario, €o

E]

met het Formulier contrarie aen denStaet en dene-

dam Catalogo Perfonarum quc eidem Form

ularipa-

ligie, ende eene Li(te van de Períoonen die het

rate fuiffent fubfcribere, innibi inclufis ,

direcia ad

felve bereyt fouden geweeít zyn te onderteecke-

Guilielmum Vande Neffe Paftorem S. Catharine hu-

nen , daerinne ghesloten , addre(lerende aen Guiliel-

Jus Civitatis Bruxellenfis : Vifis Informationibus de-

mus vande Neffe Paítoor van Sinte Catryne binnen

fuper captis $. Martii

a

Jequentis , C9' diebus fequenti-

defer Stadt Bruffele : Gefien d'Informatien daer over

bus : Vifo magno f

fciculo , continente tres parvos

genomen den vyfden Meert daer naer, en de vol-

fafciculos , in quibus

inter. cctera repertee funt litte-

gende daeghen: Gefien hetgroot Pacquet behel(en-

vt de 13. fuprafcrip

ti menfis Januarii fignate Z. B.

de dry cleyne Pacquetten in de welcke onder andere

V. E. €9' de 10. Feb

ruarii fequentis fignatee Z. B. van

)

bevonden zyn de Brieven van den derthieníten der

E[pen, ambe direfle ad

voorfchreve Maendt Januarii onderteeckent Z. B.

Jacobum lgnatium Krys,

V. E. ende van den thienften Februarii daer naer,

Amftelodamum ,

cum quodam alio Formulari etidm

h

Statui C9' Religieni contrario cui varim motabiles

onderteeckent Z. B. van Efpen, beyde addrefferen-

Perfonc nominibus fuis refpetlive ibi expre[Jve , jam

de ae

n Jacobus Ignatius Krys tot Am(terdam , met

2

e

ld

een ander Formulier oock contrarie aen den Staet

;

um fubferipfiffent menfe Junio 1706. inibi inclufo

ende Religie. 't gene verícheyde voornaeme Per-

Vifo quodam Libro inibi fimiliter inclufo, intitula-

foonen aldaer met hunne refpective naemen uytge-

to Liber Refolutionum, continente clancularias Con-

druckt alreede fouden onderteeckent hebben in de

gregationes C9' Refolutiones , quas omnes illce pe-

Maendt Junii 1706. daerinne gesloten : Gefien fe-

&abiles Perfonc in iisdem Congregationibus fuis ref-

keren Boeck daer inne infgelycx gefloten, geintitu-

peclive nominiPus defignate, identidem pretenfim

leert Liber Refolutionum , behelfende de geheyme

cepiffent in prejudicium Status C9' Religionis : Vifir

f

Vergaederingen ende nefolutien de welcke alle die

ulterius tribus Epi[lolis fignatis Henricus Grafper,

u

aenfienelyckeMannen in defelveVergaederingen met

tef

hunne refpective naemen beroepen van tyde tot ty-

inibi etiam inclufis cum variis aliis : Vifis infuper In-

de prefentelyck fouden genomen hebben tot naedeel

for-

g60

d.

ÜCONCLUSIO

FINALIS

van den Steet ende deRelfigie : Gefien voorders de

formationibus defuper captis nona. fupraferipti menfis

dry Brieven onderteeckent Henricus Grafper , daer-

inne oock gesloten met verícheyde andere : Geficn

Martii C9' diebus fequentibus: Vifis variis infltrumen-

lis per Citatum in lite confignatis, nec non AClis C?

alnoch d'Informatien daer over genomen den negen-

ften der vooríchreve Maendt van Meert en de vol-

Notulis in caufa habitis , prout etiam Libello fupylice

gende daegen : Gefien diverfche ftucken door den

per Actorem oblato vige[ima oclava Aprilis fequentis

Gedaeghdeten Proceffe gheconfigneert, mitsgaeders

cum Apo[tilladefuper fecuta, continente provifionem

de A&en ende Notulen in faecke gehouden, als

citationis perfonalis ad. onus Citatis.Interrogatoriis

oock de Requefte by den Aenleggere geprefenteert

ccptis 14. Martii 1707. C9' Refronfione Citati defu-

'den achtentwintifchea Aprilis daernaer , metten Ap-

per fecuta : Vifis ulterius Faclis gravaminum, €3

poindemente daerop gevolght , behelfende previtie

Van daeghíel perfonneel tot late der Gedaeghde ,

Refponfione per[onali Citati de wona. Maji fequentis,

de Interrogatorien begonft den vierthieníten Meert

cum.Scripto . 1pfius ulterioris Refpon[ionis in feriptis,

1707. ende deRefponderinge des Gedaegde daerop

Republica A£toris ,nec non Verbalibus C9' Locotermi-

ehevolgt : Gefien voorders die Feyten van belaftin-

ni Citati in contrarium habitis: Vifo Decreto Keéloris

ge, ende de perfonnele Antwoorde des Gedaegh-

Magnifici Univerfitatis Lovanienfis de undecima Sju-

de van den negeníften Mey daernaer, beneftens fijne

Schrifture van naerdere fchriftelycke Antwoorde ,

niiejusdem anni, per quod. Citato provifionaliter inter-

dicebatur ullis Academicis Aclibus intereffe ,. aut Lec.

Replicque des Aenleggers, mitígaeders de Verbae-

Jen ende loco Termini des Gedaeghde daer tegens

tiones ullas exercere , confirmato per Sententiam Juwc-

gehouden: Gefien het Decreet van den nector Mag-

Tx quarta Novembris ultimo elapfi : Vifa Sententia

nifieck van d'Univerfiteyt van Loven van den elfiten

interlocutoric; data decima otlava Suuii eju[dem anni,

Junii van den felven jaere, daer by den Gedaeghde

per quam Actor admittebatur ad probardum Citato fal-

proviionelyck wierde verboden tintervenieren in

eenige Academiecke A&ten ofte Leffen t'exerceren,

va fua prohatione contraria: Vifa confequenter proba-

£

"econfirmeert m

etten Vonniffe van de JoixcrE van

tione partium hinc inde produécla, cum reprobationi

den vierden Novembris leftleden: Gefien het Von-

bus C? falvationibus defuper fecutir ,Scripto intitulato

nis Interlocutoir gegeben den achthienften Junii van

Conclufio Finalisper Partes tradito ,. €9' paríter Li-

den felven jaere ,. waer by den Aenleggere wiert ge-

bello fupplice: civili Acloris de 16. Februarii ultimo

admitteert ten thoon, den Gedaeghde geheel in fy-

elapfi cum rationibus impertinentie per Citatum in

nen thoon ter contrarien

Ge(ien dyenvolgens den

thoon van Partyen hinc inde geproduceert met de

contrarium exhibitis

Omnibus | confideratis: Dowir-

Reprochen ende $Salvatien daerop gevolght, die

NI DE JUNcTA, interveniente Officio Fifcali praeditli

Schrifture geintituleert Conclufie Finael, by Partyen

Supremi Confilii Brabantie , jungentes liti fuprafcrip-

overgegeven, eentíaementlyck die Requefte Civile

tum Libellum fupplicem Civilem , declarant fupra]crip-

Des Aenleggers van den 16. Februariileftleden, mette

redenen van Impertinentie des Gedaeghde daer te-

tas Epi[lolas de decima C9' decima tertia Januarii &5*

gens gedient. Op alles geleth : Dre HEEREN VAN-

decima Februarii 1707. fimul cum fuprafcriptis For-

DE JoINCTE, ter interventie van het Officie Fifcael

mularibus C3' Refolutionibus , qu& omnia confecia funt

van den voormelden Souvereynen Raede van Bra-

bant, vuegende die vporíchreven Requefte Civile

a Petro Nicolao Tourteau (de quibus in lite mentio)

conficta , falfa , [randalofa , €9' feditiofa: Mandantes

totten Proceffe , Verclaeren die vooríchreven Brie-

proinde ut eadem publice manu Tortoris comburan-

l

ven van den thienften ende derthienften Januarii , en-

de thienften Februarii 1707, beneffens de vooríz.

tur, habentesque Citatumtanquam fufpectum, qui con-

Í

Formulieren ende Refolutien alle gemaeckt door Pe-

currerit fimul eum prenominato Tourteau, ad fabri-

trus Nicolaus Tourteau (ten Proeeffe geroert) ver-

candumprcferiptas Litteras, Formularia C9' Refolu-

dlnght ,

valích , fcandaleus, ende feditieus ; Ordon-

d

tiones,necnon convictum quod jufJerit fieri varias Co-

nerende

dyenvolgens dat de felve publieckelyck ful-

piasNotariales fuprafcriptarum falfarumEyiflolarum

len verbrant worden door de handen van den Scherp-

rechter, ende houdende den Gedaeghe voor fufpe&

C? quod easdem tanquam Copias authenticas preeten-

farum verarum Epiflolarum DotlorisZegeri Bernardi

van geconcurreert te hebben beneffens den voor-

noemden Tourteau tot het fabriceren van de voor-

van Efpen mala fide tranfmiferit ad Altiores- Potefla-

íchreve Brieven, Formulieren, ende nefolutien ,

ti;, iisque ulterius ufus fit pro libitu fuo,deinde quod

nceert vante hebben doen

mitígaeders voor geconvi

etiam fieri ju[ferit varias Copias Notariales preeditto-

maecken verícheyde Nota

riale Copyen van de voor-

rum fabricatorum Formularium C9' Refolutionum,ea-

íchreve valíche Brieven , ende de felve als geauthen-

van depretenfe waerachtighe Brie-

demque tanquam verum opus procedens a diCto Dotto-

tiqueerde Copyen

revan Efyen C9' ab aliis Perfonis ibidem nominatis,una

venvan den Doc&toor Zeg

erus Dernardus van Efpen

ter quaeder trouwe gefonden te hebben ad Altiores

cum prafatis defcriptisCS'authenticatis Epiflolis etiam

mala fide tranfmiferit ad. Altiores Poteflates , iisque

Poteftátes , ende fich voorders daer van bedient naer

e

fyn goet duncken, als oock van

te hebben doen

alias ufus fuerit in magnum ipforum prajudicium

-

maecken verfcheyde Notariale Copyen van de gemel-

Habentes eum ulterius fufpettum quod tribus diverfis

de gefabriceerde Formulieren ende nefolutien , ende

vicibus induxerit prafatum Tourteauut interciperet

de felve als een waerachtigh werck voorts commen-

ex domo Curforia fuprafcriptos tres parvos fáfciculos

de van den gemelden Do&oor van Efpen, ende van

Litterarum fcriptarum per pranominatum Henricum

andere Perfoonen aldaer genomineert, beneffens de

Grafper ad varias Perfonas : Nec non conviftum quod

voorfchreven ghecopieerde ende geauthentiqueerde

Brieven, oock ter quaeder trouwe gefonden teheb-

eosdem tres fa[ciculos qualibet vice ad fe. per diclum

Tourteau delatos tanquam ex domo Curforia intercep-

ben adaltiores Pote(tates, endeanders(ints gebruyckt

te hebben tot hun groot naedeel : Houdende hem

t05, eiiam tanquam tales qualibet vice fciens C9* vo-

voorders voor füfpe& van geinduceert te hebben

lens acceptaverit, penes fe detinuerit , eosquein ufum

fuum pro libitu fuo. converterits nec non quod fupra-

Sl

tot dry differente reyfen den gemelden Tourteau

tot het intercipieren uytte Poíterye van de voor-

fcriptis Epiflolis, Formularibus, Refolutionibus d

Ini

inc om-

trà

fchreven dry cleyne Pacquetten Brieven gefchreven

Fafciculis ufus fuerit in evidens periculum ru

nium :

x

CONTRA PaTREM BERNARD. DesiANT.

$6I

doof den voornoemdem Henticüs Grafper aen ver-. gium P'irorum pretatorums . Ft finalitey quod commi-

fcheyde Perfoonen : Ende voor gecorvinceert van

Jevit. ulteviores exce[fus, propius im lite memovatos ,

de felve dry Pacquetten telcker reyfe hem doorden

Dowiwt pg JuwcTA declavramt Citatum. excidiffo om-

gemelden "Tourteau als geintercipieert uyt de Páfte-

pibus LeGiomibus ; — Beneficüis , . &9 Officiit, qu& in

rye toegebrocht, oock voor alíuleke t'elcke' reyfe

Univerfitate Lovanic

2f poffidet, damnant eum exilio

&l willens ende wetens aengenomen re hebben, tot

perpetao extva ommnes

P.

itiones Sue Majeflati fubjetlas,

hem behouden, ende fich daer van bedient te heb-

fub pena avbitrario putitionis , condemnautes eum in

ben naer fijne geliefte3 — mitsgaeders van de voor-

otnues expenjas litis 69 executiomis Zuflitie. — LA um

fchreven Brieven; Formulieren, Refolutien, ende

in bac Civitate Druxellenfi die decitna otlava Maji v708;

Pacquetten gebruyckr te hebben tot evident peryc-

Et erat fignatüm :

kel van het verlies van allen de voor-geroerde Man-

nen ; Ende eyndelijck van begaan te hebben voor-

dere exceíflen ten Proceffe naerder vermelt : Dig

BQDR?.

HEEREN VANDE JomwcrE verclaeren. den Gedaegh-

de vervallen van alle de Leffen ,

Beneficien ende

Officien, de W&c'ke hy binnen de U'niveffïreyt van

Loven is befittende, bannen hem ten eeuwigen daege uyt alle de Landen van de Gehoorfaemheyt vaa

Syne Majefteyt , op pene van arbitraele flraffe , condemnerende hem in alle de coíten ende mifen

van Juftitie.- .Aldus: gedaen binnen defe Stadt Bruffele den 18. May :r7e8. Emde was omderteeckent :

BODRY.

Relatio. executz Combuftionis.

den 1. Junii r768. zyn de Brieven , For-

dià 1j. g'umij 1708. Epiflola, Formmlavia, $g

OP

mulieren ende Refolutie- Boeck , in den bo-

HO

Liber Refolutionum i fupvapofita Sententia tne-

venflaande Vonniffe vermelt, verbrandt geworden

sorata , combufla [uut im Sabulone in bac Civitate

j

op de Savele binnen defer Sradt Bruffele, ^ door

Druxellenfi , per mamus Tortoris , — intevvenientibus

handen van den Scherp - rechter, ten overítaen van

Domino Conufiliario €? Relatore Eelkens, Dotnino Con:

den:. Heere Raedr énde Rapporteur Eelkens, den

Jiliavio &? JAdvocato Pifcali Supremi Confilii Bvaban-

Heere Raedt ende Advocaet Fiícael van den Sou-

tie, Domiuo Malcorps Fifcali Univerfitatis: Lovani-

vereynen Raede van Brabanr,den Heere Malcorps

enfi

15, C2 me Grafiavio infmfcriþto » ultisque eircumie

Fifcael van d'Univerfiteyt van Loven, ende van my

onderfchreven Greffier, ende ter prefentie van vee-

/laætä?u; pæ*æjäiztil/us.

le Ommeftaenderen,

. Et erat fignatum,

li

Eædg mas$ onderteeckeut,

p-

BODRY.

BODRV.

M-'o0 X1 T 9 M

4

NE

wrretuy Letor. videns ex. premilJa Conclufione finali, quod Caujï; z'nfhz:f?a fit coram Magnifico Do-

0)

müno Re&ore Unmiverfitatis Lovamien[fis, & tamuen Senteutia prodeat fub momime alicujus juNCYE :

r

eonetur , ortum fuije confidum Zurisdi&liomis iuter. Univevfitatem ex una €? Minifiros Regios ex al-

e

zeva parte pretendentes Cau[am banc privative ad

pitionetn Regiam fpeciave :

unde babitis pluvibus. tvac-

Jf

tabibus, tandem, ne juflitia ex boc fiffevetur , or

natum 6f a Confilho Status, ut, Caufa coram Redore

Univerfitatis pleue inffru&la ,. Reov duos. /dffeffores. Bruxellas imittevet, qui fimul cum tribus Coufiliariis

li

Supvemni

lu

,

Confglii Brabastie defiguandis , cum z'nterpez)tz'ozfe «dvocati. Fifcalis di&li Confilii, Gaufam deci-

dereut,

b

i

p

" s

"n

AE

ZX

— MJ'e-

23

u

"ii

fit

INSTRUMENTA CONFICTA

T

i

o

. De quibus in Sententia fit mentio,

7

o

E G

Iná

n

Olï'æ manu Li&oris palam Hammis exufta | funt Brüxelüs 15 jJunu 17068.

yqu&

I

amiíes

"Y

FU

—

"

ert

T u

I

9

Jilof

Too LA

TW

De decz'am 7::'mzarïi i7o7f, G FonMUuzARiUM i acclufum,

qaod

U

permaneamtlls;. & in fignnm unanirmitatis cornpo-

g

Erudz'tz'[þ'me 4Domine,

fui hoc Scriptum introclufüm, ab omnibus Amicis

"u

Alute previa, non mihi eft dubium quin. noviffi-

fignandum : nefícis quantam urilitarem nobis fir alla-

j

mae mez Litterze redditee fint. Eruditiffime Do-

turum hoc Scriptum, dum fignatum erit. — Unani-

minationi.Veflrae, quibus cognofcere potuifti, nos-

miter noítro nomine offeremus fupplicam Statibus

j

14

tra:negotia optimo in ftatu effe pofira, i unanimes

Hollandize , ut fub eorum protectione valeamus effe ;

» (tt*

Bbbb

& re-

i

upplem, Qper. Fan Efpeu Pars 1V.

$62

CowvcrLusio FINALIS

W xeferemus, Adverfarios noftros eífe homine;', qui

Eruditiffimus ,Domïnuä Opfiraet ,

cum CGallis commercia tenent, & qui in necem &

Eximius Dominus Hennebel ,

in ruinam Hollandie Statuum conípirant ;. expone-

Dodtiflimus. Dorninus Cinck ,

Dominuws Vivien,

mus fautores noflrorum Hoftium efIe homines qui

Gallis maxime addicti fünt : obfecrabimus, ut ad-

Dominus Verniel,

Ícribi numero Civium Amfítelodamen(ium poffimus,

Reverendus Pater Daert,

ut hoc modo majori protectione frui poffimus: &

Reverendus Pater De Fraye,

non dubito, quin fruituri fimus prorectioni Hollan.

Eruditiffimus Dominus Vande Neffe,

dica presferenda omnibus aliis, Hoc modo poreri-

Reverendus Pater De Hondt & alii ejusdem Re-

mus evadere Romanorum & inimicorum noftrorum

ligionis ,

oppreífiones, qua imminent, ^ Arnici noítri appro-

Dominus Du Cellier ,

barunt, & poftquam Bruxellis fignaveritis, nos pa-

Eruditiffimus Pater Dallexo,

Reverendus Pater Van Wavre,

í

riter hicfignabimus, transmifTuri poítéa Mechliniam,

Gandavum, ut etiam fienent ibidem Amici noftri,

Reverendus Pater 'Tax & alii ejusdem Religio-

nis,

:

Dignaberis fignare cum aliis Amicis, & mihi quam

ma

primum transmittere, ut brevi omnia ed finem bo-

Et innumerabiles alii fignabunt, quorum nom

num pofílimus perducere. NNoílra Caterva crefcet

nimis longum foret repetere.

Supercriptio Evat :

& terrorem inferet Adverfariis noftris.

Nomina pa-

Eruditiff&imo Domino D. Vande Nefle Paftori Vigi-

gina fequenti fcripta fünt, qui fubfignabunt. lnte-

lantiffimo S, Cartharine Bruxellis &c.

rim fübfcribor ex corde, Zzfra babebatur : Eruditis-

fima Domine, Vefter humillimus fervus, Et Erat

Seqüz'tur écriptum iktrorluj?:m.

fignatum : Z. B. V. E.. In margitie babebatur : Lo-

vanii 1o, Januarii! 1707.

Nos ipfrafcripti vovemus & promittimus Statibus

Hollandize toto tempore vite noftree obedientiam,

In pagina fequenti fm'pta ärant Jequentia,

nobis mutuo femper adharere & opem ferre, nul-

los Delegatos Sanétae Sedis ad nos huc miffos veluti

Miniftros ejusdem effe habituros, nulla Decreta eo-

Clariffimus Dominus van Efpen,

Do&Giffimus Dominus Goethals,

rumdem eíle obfervaturos ; nos femper defenfüros

Reverendus Dominus Paftor Begginafii Magni Lo-

fidem noftram, & preclaras Propofitiones Janfenia-

.

nas. *Infüper afferimus , nos contentos effe adícribi

vanii ,

-Reverendus Dom

inus Heermans Vice- Paftor San&ti

numero Civium Amfítelodamenfium, ut frui pro-

Quintini ,

tectione Hollandica valeamus. iane fin

Reverendus Dominus

gnavimus

Melis Prefes Collegii: Fol-

hac.f...

»

*

landici,

KFPÍESTO1. .

De . 13. Januarii £7o7.0

Myn Heer; :

D omin::,

Aer een hertelijke

roeteniffe, foo come ick

f

cordialem ]klu'tationem venio te per bane Epis-

N

-U. E. door deefen

j

rief kenbaer maecken den

PO

tolam informatum de flatu bone mee di[pofítio-

ílaet van myne goede difpofitie, het felve verho-

nis, idem [pevans de volis €9 ommibus bonis zdimnicis

e

nde van U, E. en van alle de andere Vrienden in

in Hollandia: $9 utfatis faciam Epiffole tue ulti-

H

ollant: en om te voldoen aen uwen leíten Brief,

? , mitto volis jam veram copiam de verbo ad ver-

foo fende ick U. E. nu over eene warachtige copye

bum Congregatiosut a nobis bakitavum Refolutionum-

van woordt tot woordt van onfe gehoudene Con

que captavum a menfe Majo i'706. bucusque : un-

de poteritis difcere magnat Concordiam omniutn nor-

gregatiens ende genomene Refolutiens federt de

maendt May 1706. tot nu toe : waer uyt U, E. fult

trum, magnumque atnorem €9. affedum , queva evga

konnen beípeuren de groote eendrachticheyt van ons

5no$ tuutuo gerimus.

Ultevius smatto Pobzs Copian,

five chavtam , qu& de verbo ad verbuta tran[]cyipta

altemael en de groote liefde ende affectie die wy tot

g

malcanderen draeghert, Voorders foo fende ick U.E.

eff ex Formularto approbato & fubfignato ab omnibus

over eene copye, ofte pampier, die van woordt

"dmnicis , exceptis paucis , de nou volendo ulla vatione

defcifcere a (nobis) zmvicem , aut rvevereri Bullas

à

oock tot woordt gecopieert is uyt de Formuliere

U

van alle de Vrienden geapprobeert ende onderteec-

Pontifidios que mobis €9' doCfrine nofira contrarie

Ti

kent, uytgenomen weynige, van geenfints tewillen /ugt aut eruzt. Etiam voswertiores facio, tme e[[t

van malcanderen afwyckem, ofte reverenderen die

occupatum facieudo fubfignari ab Ldmicis tiovum aiz-

0

Paufelycke Bullen, die aen ons en aen oníe Leerin-

quod Formulare, quod tantatn in fe vim babet, quaz-

[

ge contrarie zyn ofte füllen wefen, Ick laete U. E,

fam ilud, cujus Copiam jam tranfimitto. — Hic ba-

oock weten, als dat ick befich ben met eene nieu-

betis otmmuia ex quibus clare videre poteritis mos e[fe

«

Y

we Formuliere te doen teeckenen van onfe Vrien-

bucusque botio animno , idem fperantes de vobis &* om-

den, die foo groote cracht in fich felven heeft, als

mibus. aliis 24dmücit. . Spero megotia nofiva optatum

[j

Hier hebt Gy

Jucce[Juma. babitura , — etiam[i. imimnici noffri contravia

die welckers copye ick nu affende.

ale dingen uyt de -welcke U. E. fült connen claer-

f[pargaut. Statuimus Congregationes zoffras continua-

lijck fien, als dat wy noch altyt van goeden moet

ve priffiuo wneve ; fed im domo aliena C9' igmota , ze

k

moti fiamus.

f&

zyn, het felve verhopende van U. E. ende van alle

Slu[fi etiam fieri parvam cilam cum

D

de andere Vrienden. Íck hope dat onfe affairen naer

tribus firmis fevis ,. im quam jatm imponinmus otmnes

onfen wenfch füllen uytvallen , al ift dat onfe Vyan-

uoflras cbartas , ju[fique bodie deferri illatn. ciflam

lt

fy

den contrarie dingen verfpreyden.

WY zyn van fin

ad aliquem ;4micorum noffrorum , — qui nunc babitat

k

oníe Vergaederingen te continueren op oníe oude ma-

in domo aliena, in cujus itaque dotmo im pofferum

m ejt.

f

niere, maer in een vre»m?t ende onbekent huys, H

eruut nofire Congvegationeó , wfi þ:prfa diBlu

d5

Ü

Z

Co:—:'rm PaTREM BzRNanD, DEsIRANT,

$63

Ick

redene dat wy niet en fouden bekent worden.

Has copias juffi tratufcribi per aliquam ex emaximis

hebbe oock eene.cleyne kiíte doen maecken met

meis dmicisy cui ita.jido uti sibi ipfi. — Omses nos-

drye ftercke floten, in de welcke wy alle onfe pam-

tras cbartas & Epiflolas fcribam ipfe poffea , quia mom

pieren nu doen, en ick hebbe heden die ki(te doen

amiplius fido ifli focio qui fcripfit. Epiftolas toffras 3

by iemant van oníe Vrienden draegen,' die in een

qugndoquidem mimis [epe habeat megotia cum noffvis

vrempt huys woont, in welckers huys dan onfe Ver-

unimicis ; [ed [pero fove ut uos non prodat. — Simul at-

gaederingen in pofferum füllen wefen, gelijck hier

que ultimum ilud Formulavim evit fabfiggatum ,

boven gefeytis. Ick hebbe defe copyen doen uyt-

transmittam volis copiam. — Cominendo vobis ut. dig

fchryven door . eenen van myne grootíle Vrienden,

gemi felicitatem uoffram procurare apud Prepotentes

die ick foo wel betrauwe, als my íelven. | Alle on-

Ordines Hollandie, — Scriberem vobis pluva ; fed boc

& pampieren en Brieven fàl ick felver fchryven daer

momento accipio Epiffolam Bruxellis , quod debeain fine

naer, uyt reden dat ick dien quant niet meer en be-

dilatioge ire/ Bvuxellas, propter. mea. nogotia contra

trauwe, die onfe Brieven gefchreven heeft, mits hy

Stridum Collegium utriusque S'uvis ; ita ut defit mibz

te dickwils affairen heeft met onfe Vyanden' : maer

zepus ad pluva fcvibenda. - INon debetis imivavi bauc

ick hope als dat hy ons niet en fal verraeden. Soo

Epiftolam efft

etam autiquam y Lator bujus uou fciebat:

haeft als die lefte. Formuliere fal wefen geteeckent,

precife quaudogam. "Amffelodamum .e[fet. iturus : . &2

foo (al ick U. E. copyeaf- feuden. Ick recomman-

ut bauc bonam occafioem . non atnitterem , praparav£

dere U. E. als dat Gy ons geluck wiltwaernemen b

banc Epiffolam , ut eam babere poffet. quando difcedeyet.

de Heeren Staeten van Hollant, :Ick foude U. E.

Interea 1282€0, Infra habebatur : — Dormige Fefler pa-

meerdere dingen fchryven, maer ick cr

ge inftante:

yatus g obediens Famulus, Signatum: — Z, B. F. E.

i

moet fon-

lijck eenen Brief van Bruffele, als dat ic

Magis infra habebarur: Domzine mnitto Fobir duos iffos

der uytítel naer Bruffele gaen o myne affairens te-

Lábros, umum pro Pobis , Q9 umum ut detur alicui

gens de Stricte Collegie vande Rechten , foo datmy

altorutm nofirorum J4micorum , ficundum veftram pe-

den tydt ontbreeckt om meerdere dingen te fchry-

titioget.. ln margine habebatur:.

ven. U. E. en moet niet verwondert-wefen, dat de-

Jgamuariü i90g. .

Lg*vanü bac 13.

fen Brief foo audt is ; den Brenger defer die en wit

Superícriptio erat :

Damino Don.ïin;?a.cobo 4gna-

niet precies wanneer hy naer Am(ílerdam foude gaen,

tjo Árys, Amjïelodamz' cominoratti.

en om dar ick defe goede occafie niet en foude ver-

-

inas i unpotur i Mgea od s Go :

liefen; foo hebbe ick defen Brief veerdich gemaeckt, op dàt hy hem

.foude kdnnen'"häbden-; alfmnn"eei*dat

hy vertrock... Ondertuffchen blyve ick,

nderftont-: Myn Heer U, E. bereeden endé onderdaenigen Die-

naer, Onderteeckeut : Z.. B. V; E. Ouderwaerts ftont : Myn Heer ick fende U, E. die twee Boecken, eenen

voor U. E, en eenen om te geven aen iemandt ván o

mavgiue fdout : Loven defen 13. Jan. 1707.

nfe andere Vrienden volgens U. E, verfoeck, — /u

De fuperfcriptie mas : Mya Heer ; Myn Heer -]acobqs ngaü;zs Krys tegenwoordigh tot Amfterdam.

"L PSIS I'G'I'X4

De decima. Februavii I707, ^

Eerweerdigh He&re ;

Reverende Domine,

j

Ck fende U. E. over de 'cAo»py'evy'an onfe C'ongfrega-

ltto vobis topiam woflrarum C'öngrägatiönamæ'

tiens en R-folutiens; volgens U. E. verfoeck. lck

Refolutionum fecundum veffram. vequifitionem ,

u

en twyfele niet, oft dien per(oon die U. E. die twee

& mon dubito quim illa ber[ona qujg vobis tulit iffos

"

boecken gebrocht heeft met de copye van de For-

duos Libros cum Co

pia Pormulavii fignati sn S'unio

muliere gedeeckent in Junio leftleden, U. E. vertelt

m:

Folis tavraverit uoffrum iufortumiuta

heeft ons malheur, van dat pacquet, die ick gereet

de iffo fajciculo quem. pavavevam.

Nibil vefert etfi

I

gemaeckt hadde. — Daer en is niet aen gelegen, aliít

cecidevit in inala$ tnanus , t10m proderit illis qui babent :

f

dat het in quaede handen gevallen is:fy en fullender

C ut not accufemur , iffe mebulo qui illum favvipuit

u

geen profyt mede connen doen die het hebden : en

C negotia Boffra fevipfit , debebit de wiedio tolli. Sem-

lm,

Op dar wy niet geaccufeert worden, foo fal men dien

per [umms bouo amimuo juvamus uos imvicem : otnmia

h

fchelm die het wegh genomen heeft én oníe dingen

nofira uegotia funt adbue in Vono. ffatu , ficut. illa per-'

ht

ge(chreven heeft, moeten van kant helpen. Wyfyn

Jona etiam vobis dixerit. Tantum exfpe&famus Dotni-

l/4

altyt van goeden moet, en wy fya altyt eendrach-

muim Fanden Berge, ut negotia tioffra majori cuim vi-

I

righ, wy helpen malkanderen : alleonfe affairen fyn

gore profequamuv., ? ut inimicos woftros majori vi ar-

i4

noch in goeden ftdet, gelijk dien perfoon U, E. fal

vipiaums, Quod fi gos perfequautur. Romani, Forun-

J

oock gefeyt hebben. Wy en verwachten maer Myn

lario iflo de meu[e Zanuario vyoy. taptum debensus.

"

Heer Vanden Berge om oníe affairen meteenen groo-

uti, quorum copiam etiam vecepiflis, — lpimici woftvé

wan

teren vigueur te vervolgen, en om on(e vyanden met

conantuy 9o$ tevrere , féd fruffras munquam imveuta ej£

hi

een grootere gewelt aen tegrypen. Enincasdar wy

major concordia quam zoffra. — .Mla perfona, que volis

vervolght svorden van de Romeynen, die Formu-

duos iffos Libros tulit , de omanibus vos inftruxerit. Scri-.

j

otf

liere van de maendt Januarii 1707. konnen wy maer

berem pluva , fed tempus eft rnibi nimis breve, ,Adomn-

n

ebruycken, welckers Copye U. E. oock ontfangen

nia vejponfu ex[petabo quam primum, —^ micijubent:

j

eeft.

Onfe vyanden focken ons vervaert te mae-

vo$ C? ommes al zmicos multum falvere, — Intevea.

jnu

j

ken, maeralte vergeefs. Daer en isnoyntgeene proo-

taneo , Inferiuus habebatur : eo, Domize , vefler pa-

tere eendraehticheyt gevonden geweeft als de onfe,

vatus famulus €? (bene) affeus »dmicus. Signatum.

F

Dien períoon die U, E. die twee boecken gebrocht

quti

Ick

£. B. van Efpen, cum hoc figno quadro oblongo

n

heeft, fal U. E. van alles onderricht hebben.

|

|. In mar

:

fou meer fchryven, maer den tydt is my te korr,

gine 'haþeba!tpr : Lovanti bac decima.

«t

Febvuarü OT. —

jl

Ick fal op alles antwoordt verwachten met den eer-

$

flen. . Die vrienden die doen U, E. en alle de àn

dere vriende feer groeten, Ondertuffchen blyve ng,

»,/um

UA

Onder flont : Eerw. Heere U. E. bereeden dienaer ende geaffeCtioneerden Vriendt, 7745 ondevteeckent :

ij

Z. B. van Efpen met dit vierkant lanckworpigb tecken —l—-

|. Op deka

——

. Feb, ,If';.c).-',v.ï

Bbbba

at (tott : Loven defen 10

$upplem. Oper, Fan. Efpeu Pars IV.

FOR.

564

.C-ox-c;.usw FINALIS.

FO R' M UL AR 1 UM

De Menfe jumie . 1706.

ATOs ihfrafbripfi hif&ä dec]afamus, "neqvuaquani a nobis effe honorandas Bullas Rotnanas -cc;ntrarias' Prof

pofitionibus Janíenianis, &

cum recognoverimus has illuftres Janfenianas: Propofitiones fidei noftra

nequaquam efíle contrarias, ia hifce vo

vemus & promittimus. nos eas femper effe defenfuros, occulté

autem fi aperte impediamur eas tueri ;

& ad evirandas omnes oppreffiones qu& nobis hanc ob rem eve-

, nire poffunt,

eas Bullas Romanas exteriori figno reverebimur ,

at interiori fipno refpuendas efTe cenfemus,

Quapropter

Bullas & Formularia Alexandri VII, & hujus Pontificis revereamur omnes ficte & tanquam

dolofe impetratas a

b Adverfariis noftris: infüper nobis mutuo fidelitatem perpetuam promittimus f:cundum

ia inftrumenta. 'Ulrerius nobis mutuo opem ferre paratos effe

refolutionem a nobis captam per litteras & al

is in menfe: Junii

1706. Signatum erat: Van Efpen, : Hennebel, Melis, Opftrae-

afferimus.

Hanc fignavimt

ten, Goerhals, Heemans,

Claeffens Paftor Magni Begginagii Lovanii, Baert, De Fraye, Sariterre, Bal-

lexo, Tax, Van. Wavre, De Hondt, Vande NeíTe, Du Cellier, Vernielen, Vivien ; Cinck P

".

hgþfophiag

dantiam cum Formulari conflgngtq Atteftor.

Profe,(ï'orf &c, Infra babeþatur; : Qoncqp

. Et erat figuatum :

. Banru. HNDRICEX ASecr.et;pl

| äinfci , qui interfuerunt. Congregatiouibus amo. Y706.. apud. Clariffrmum.

Domz'?,zum

Zegerum . Bernardum van Efpen , Junt

anuotati pagiua fmæntz.

: Papina feq.zllemi' f'cripta erant fequeh-tia.

1!7-06. :

NOMINA .1AMICO,RQUM.

riffimus Dominus Bernardus van Efped IU

"Tertia Tunii renovate funt Congregationes Lovanii

CLa

Doctor &c.

Amicorum nofít:orum in edibus Clariffimi D. Ze-

Reverendus D. Melis Prafes Collegii Divze Pul-

nici D, Petri Lovanii &c.

geri Bernardi Van Efpen J. U. Do&toris & Cano-

T

cheriaz.

Reverendus D, Alardus Vanden Steen Precfcs Col-

legii Milii.

Congregatio tertia Z'umii 1706.

Do&iflimus D. Goethals Profe

(lor Primarius Philo-

fophiz.

:

Convenerunt Amici, & Clariffimus Domiuus Ze-

- getus Bernardus van Efpen propofuit Amicis, utrum

Do&itfimus D, Ladderfous Philofophice Profeffor

Primarius.

.eis placeret iterum renovare Congregationes Ami

1

| usl — n À

Doatiffimus D. Cinck Philofophie Profeffor.

*

D

corum.

Eta

b Amicis refolutum eft, eas dehuo renovare,;

Reverendus D. Paftor S. Quintini,.

d

Reverendus D. Paítor Magni Degoi

T

nafii Lovanii.

& primam indixerunt in quintam diem hujus curren-

Reverendus D. Vice. Paftor S. Quintini.

tis Menfis, ad deliberandum ferio füper Propofitio-

Eximius D. Veríchuren Prafes Collegii Alticol-

nibus faciendis a Clariffimo Dormino Van Efpen.

lenüs;

Congregatio 5. J'utii '1766.

.Ex Ordim $. Auguftini 'tre? Jäff'*e."t'*';ï

Convgnit Amicorum mäior & fanior pars , & Cla-

D

riffimus D. Van Efpen propofuit, utrum placeret gra-

Reverendus Pater Baert Ptliof.'

Reverendus Pater Vifitator De Praye,

tias agere Deo; quod nos liberafet a gravi jugo Gal-

Reverendus Pater Santerre &c.

jorum, & quod preces noftras audiviffet.

Re

Et refolutum fuit , rogandum eíle Clariffimum

i

Rdïxzet*enduS' D. Verniel.

D. Van Efpen, ut hzc iterüm proponere dignetur

Reverendus D. Vivien.

in proxima Congrégatione , donec omnes Amici

e

Reverendus D. Van Hec

convenerint.

"

;

nitatis.

,

k Regegs. G—ymnaüi SS. Tri-

Et proximam Congregatione

m »hindixe,r'unt in 1 y;

currentis Menfis.

lx

Dominus Lad

dereer Magifter Poifios in Gymnafio

í

u

. SS, Trinitatis, :

x

Clariffimus D. Peeters Medicine Doctor,

Congi*egatio 15. ?gm'i,-* 1706. . :

D

Magifter Denique nofter Impreffor.

Confülüffimus D. E(Tmck Advocatus &c.

Convenerunt f. aut 6. Amici, & petivit ab eis

T

Clariffimus, D. Van Efpen,

utrum

illis placeret

Propofitio faéta quinta currentis menfis , & refo-

K

. d menfe OGtobri iäteïfzferunt.

lutum fuit, in hac Congregatione nondum polfe

Reverendus D. Opftraeten.

i

defüper deliberari, cum fere nulli Amici compa-

ruiffent,

D

Eximius D, Hennebel $, T

h€01. DO&OI' &C»

Et

i

CONTRA PavREM .BERNARD. DesmaNT.

$63

Eximius Dominus Verfchuren S. 'Th. Doctor

.Et proximam Congregationem indixeruntin vi-

; Præn

gefimam quintam currentis. menfis. .

fes Collegii Alticollenfis. (Ultraj.) -

Reverendus Dominus Vivien Canonicus Divi Petri

Et rogarunt Clariffimum Dominum van Efpen;

Lovanii &c.

ut dignetur curare in (tatutum diem convocari omnes

Reverendus Dominus Verniel &c.

Amicos, ut omnia debito modo peragantur.

Reverendus Pater Baert Prior Conventus S, Augus-

-ftini &c,

Congregatio 25. Z'utii Y706. .

Reverendus Pater De Fraye Vifitator Ordihis.S.Au-

-Convenerunt.omnes Amici & denuo propofüit

guftini Lovanii.

Clariffimus Dominus van Efpen,. utrum placeret

Reverendus Pater Santerre Re

S. Auguflini Lovanii.

gens Rudii Conventus

aperé Deo gratias, quod nos liberaverit ab ifto gra-

vi jugo Gall

orum, & quod noftras preces exaudi-

Magifter Denique ImprefTor noffer,

viffet ?

Con(ultiffimus Dominus Effinck Advocatus &c.

Et refolutum fuit, agendas effe

adas Deo, &in

Et Clariffimus Dominus Peeters Medicing Doctor

eum finem parvum celebrandum e

j

Sacrum 27. cur-

&c,

rentisin Ecclefia Divi Petri, hora undecima, ad quod

Et Amici , ; vifo hoc cathalogo , eperunt pratias

Amici invitantur.

Clariffmo Domino van Efpen, leti numerum etIe

Et cum tempus elapfum effet ad ulterius deliberan-

auctum, & cum tempore auctiorem fieri : infüper

dum füper nepotiis a Clariffimo Dotnino van Efpen

rogarunt Clariffimum Dominum van Efpen, ut dig-

proponendis,indixerunt proximam'Congregationem

netur fcribere Amicis in allis civiratibus, ut ipfi pa-

in quartam Julii , & rogarunt Clariffimsm Dominum

riter cathalogum conficiant, ut cerai poffit numerus

van Efpen, ut non gravetur fe parare ad proponenda

Amicorum inBelgio habitantium, quo cathalogo vifo

& examinato, perpent ferio de negotiis füis delibe-

in proxima Congregatione negotia iíta, fuper quibus

mature deliberandum exiflit. :

rare, apentes Clariffimo Domino van Efpen pgratias,

quod hunc cathalogum huic libro in

feruifïet iü per-

à

Congregatio 4« Zulii A1706.,

petuam rei memoriam,

Et proximam Congregationem indixerunt in 19,

Convenerunt Amici, quibus Clariffimus Dvomyinus

currentis menfis,

ur interca precfatus cat.balogus

van. Efpen propofuit, utrum Amicis non placeat an-

hgberi ,Pomt'

te omnia conficere cathalopgum nominum omnium

Amicorum Lovanii refidentium , ad videndum nume-

Congregatz'o Xx9. Julii 1756.

rum eorum qui defecerunt, & qui noftre catervae

adícribi velint ?

Convenerunt Amici, & Clariffimus Do-minus van

Et unanimi confenfu refolutum fuit, placere, &

E(pen prelegit Epi(tolas, quibus indicatur, nume-

rogatum fuit ut. Clari(fimus D. van Efpen dignetur

rum Amicorum hic & ibi degentium e(fe auctum &

conficere iftum cathalogum, quandoquidem ipíe de

quotidieaugeri: quibus Epittolis lectis propofuit Cla-

omnibus fit inftruétus.

riffimus Dominus van E(pen, quid ulrerius circa in-

Et in hunc finem indixerunt primam Congrega-

quifitionem numeri Amicorum fit'adhuc faciendum.

Jl

e

tionem in oétavam currentis meníis, volentes ut orm-

Et Amici dixerunt ,

fufficere.

pfæle&as Epi—&qlas- fibi ipfis

;

(Je

nes Congregationes poftea fiant poft meridiem, fiita

fieri. poílit.

Et rogarunt Clariffimum Dominum van Efpen,

ut in proxima Congregatione aliqua proponere dig-

netur , fuper quibus maturé deliberandum exiftit.

Cougregatio 8. ?zz(z'z' 1706.

Et proximam .Con

g»regatiogem- indixerunt in 23;

C»ömienerunt'Amici', & pralegit ante omnia Cla-

currentis inenfis. -

riffimus Dominus van Efpen cathalogum omnium

m

ul

Amicorum a fe confectum, cujus tenor & copia huic

Libro noftrarum. Congregationum & Refolutionum

Congregatio 18.0 'ulii 1795.

I6y

de verbo ad verbum habetur inferta modo fequenti.

Conven&rudt Ahii&i, & Cläri(ïïmus Dbminus van

Efpen propofuit Amicis, quandoquidem Bellum- his

&t

ti0

um dinicovutn jam) Lovatii

in partibus ex oprato fuüccedat & fortuna ab Hollan-

| Catbalogus ommui

vefidentium.

dica Gente flet, & pervenerimus füb iftud füave ju»

gum Hollandorum Statuum, ad quod tam diu anhe-

In primis reperitur Clariffimus Dominus Zegerus

lavimus, utrum non cenfeant, primo nepgotia Do-

Bernardus van Efpen J. U. Doctor &c.

mini Gérberonii contra Archi-Epi(copum Mechii-

Do&iffimus Dominus Goethals Philofophiee Profes-

nienfem in materia Appellationis coram

A pliffimo

"d

: for Primarius in celeberrimo Poedagopio Fal

Domino Abbate S, Gertrudis effe profequenda omni

gf&-

conenfi &c.

vigore, & Archi-Epifcopum per hanc litem fümmo-

Jl

Revereadus Dominus Paftor S. Quintini Lovanii.

pere effe vexandum , cum pars. fit in caufa, quan4

Reverendus Dominus Vice- Paítor S, Quinüni Lo-

doquidem ipíe mandatum dederit in hac cauía Pro-

puu

vanii,

D

etur

curatori Tourteau: Secundo tentandum efle reditüm

Reverendus Dominus Paítor Magni Beggin

E Ls

P. Quenelli in. hoc Belgium, ut ip(e via juris Archi-

i

« Vanii

Epitcopum fuper injuriis & aliis rebus invadere pos-

Do&itlimus Dominus Ladderfous Philofophiae Pro-

fit: Tertio executioni curandum effe mandari fen-

11f

. feffor Primarius &c. -

rentiam latam in favorem Caroli Du Cellier, con-

Doctiffimus D. Cinck Philofophize Profeffor &c.

tra Promotorem. noftrum * Quarto tentanduni eífe

reditum Domini Opítraeten & Eximii Domini Hen-.

Doctiffimus: ac. Reverendus Dominus Melis Preefes

. Vigilantiffimus Collegii divae Pulcherize ( Holl.)

nebel in Univerfitatem Lovanieníem : Quinto litem

,

Reverendus Dominus Alardus van den Steen Prefes

Domini Gautii contra Eximium Patrem Defirant eíTe

J

T

- Colleeii Milii.

denuo in Confilio Brabantice profequendám : Sexto

ceret

Reverendus Dominus van Heck Regens Gymnafii

litem Clariffimi Donmini van Efpen, fcilicer mricam

[eRJ'

. SS. 'Trinitatis.

a

contra Strictum Collegium jurium omni vigore effe

po[fe

Doditífimus Dominus Ladd

ereer Profeffor Poéfiosin

profequendam : & (eptimo neporia Fradititfimi Do-

mpa

Gymnafio SS, Trinitatis.

mini Van deq Nelfe contra Archi- Epifcopum effe

Ite-

B

$66

COoNCLUSsIO FINALIS

iterum profequenda & ita catera omnia negotia A-

D'umï Pater Baert fcribit,

.B

micorum effe expedienda, cum uimis lonigum foret,

Dum Pater De Fraye fcribit

E

À

D

x

de uniuscujusque in particulari negotiis proponere.

Dum Du Cellier fcribit,

C.D

Ert refolutum eft, omnesante dictas propofitiones

Dum D. van den Neffe Ícribit

V.N

.

efle executioni mandandas ,

& ad omnes Amicos

Ícii

Dum D. Cinck ícribit,. vel aliqui alii .

femper

copias hujus Refolutionis effe mittendas.

bant primas litteras füorum nominum.

Ulterius propofuit Clariffimus Dominus van Efpen,

Et ut Drevi abfolvamus,: pro omnibus Armicis da«

utrüm Amici fint parati fibi mutuo opem ferre'per

confilia & nummos & alia inftrumenta ?

tur bac generalis Regula, 'ut omnes Amici ponant

tantum femper primas litteras füorum nominum ; ne

Et Amici refponderunt íe efle

aratos : quibus

poítea fiant noti, & hoc modo

auditis Clariffimus Dominus van Efípen omnibus A-

»facillimf.ev pOïerun:

omnes diíficultates vitari,

micis egit gratias.

Et proximam Congreg

í

a.tiqnemh indixerunt in 3.

Augufli 1706. ..

Formulare fignorutm, fi qui tautum þ'gnum- /ïfz-;--»

! Corzgf&gatz'o 3. "dugufli 1706.

| ger'e-—jeu jgribefe volugt,

Convenerunt Amici, & eis propofitum fuit, pri-

mo, utrum femper unanimes fint permaní(uri ; fecun-

Dum Clariffimus D. van Efpen iïgnar:e- "

vult, figno ita hoc modo.

do, utrum adhuc velint approbare Refolutiones in

noviífima Congregatione captas,

Dum D. Vernielen fignare vult, ita hoc

-Et. Amici perfiftunt in Refolutionibus fuis in prac

"

modo,

cedenti Congregatione fümptis,

- Et proximam Congregationem indixerunt in un-

Dum D. Vivien ügnare-vb

;

l;;- ita hoec

modo.

de;ima(p Augufti, fi fieri poffit.

Dum D. Heemans fignare vult, ita hoc

- Cougregatio 11. zduguf?i 17706.

modo.

ä

Convenerunt omnes Ámici, quibus Clariffimus

Dum D. Opftraeten ügnar& vult, ita hoc

L2

Dominus. van Efpen retulit, fe recepiffe ab aliqui-

modo,

L)

bus Amicis Litteras, quibus indicatur, Capitulum

Dum D. Paftor Begoinafii Magni Lovanii

Augufílinianorum quam primum celebrancum fore

fignare vult, ita hoc modo.

&ti]o.

Mechliniz, quam ob rem dignaremur deliberare fu-

per negoriis Eximii Patris Defirant in ifto Capitulo ad

Dum Eximius D. Hennebel fignare

onus ejusdem definiendis.

vult, ita hoc modo.

Q9350-

. Quibus auditis, iterum refolutum fuit, unanimes

Dum D. Melis fignare vult, ita hoc

permanere, & afe mutuo numquar deficere,

Deinde refolutum fuit, congregandos iterum effe

modo.

qU

L.

Amicos in 15. diem currentis Menfis, ad denuo de-

liberandum füper. negotiis íe mutuo concernentibus,

& füper negotuis Eximii. Patris Defirant,. nimirum

Dum D: Goe;häls ügnarg ,V".lf, ita h'oc

modo.

de horto, cubiculo intercepto , de famulo fuo F;-

dele, de Secretario füo Patre d'Herbe, de Rheda ,

& de aliis rebus eum concernentibus, deinde habe-

Dum D. van den Steen fignare vult, ita

hoc modo,

OB.

batur : Con

lutum eft.

gregatiq erit 15, Augulli, uti ante reío-

Dum Magiíter Deni

.hoc modo,

que fipnare vult ! ita. m

L]

Congregatio | 1. Zuguþz', 1706.

Dum D. Cinck fignare vult , ita hoc

modo.,

Convenerunt omnes Amici, & eis propofuit Cla-

riffiopus Dominus van Efpen, quale mediurn poffit

adhiberi, ne Epiftole Amicorum ad fe mutuo fcri-

Dum D, van Heck þfïgnarv& vult, ita hoc

modo,

A

"X

bentium intercipiantur, & ne poftea poffent inde oriri

à

I—129— 2"

difficultates.

Dum D. Laddereer ügnareþ vul

þ, .ita 'llloc

modo,

bX

Et refolutum eft, fingi debere figna, vel tantum

debere ícribi femper primas littera; fuorum nomi-

num.

h

Dum D. PafforS. Quintini fignare vult,

t

Et eode

ita hoc modo.

m die cordpof;ïtum fuit Formulare fequens,

d

Dum D. Du Cellier fignare vult, ità

K

præfentibus omnibus Amicis.

hoc modo.

Ti

Fo*mularc , quomiodo ttomina tr'offvovuta "Atnicorum ad

Dum Pater De Hondt fignäre vult, ita

«

fé tautuo [cvibentium . debeant fcvibà vel notavi in

d

hoc modo,

*

Epiftolis €? cbavtis, ue fiant noti, [i ille

littere. intevcipiantur.

Dum D. van den Neff& fignare "vult, ita

l)

hoc modo.

C

Dum Cläri(ïïmus D. van É

fpen fcribit , ponat i;a

d

cum pronominibus,

Lj

V.E.

Dum R. Pater de Fraye fignare vult,

fr

Dum D. Heemans fcribit,

ita hoc modo.

4

fi

Dum D. Melis (cribit,

É

[

Dum D, van den Steen fcribit,

ä

Dum R, Pater Baert ügnare Vult-, ita

Dum Magifter Denique fcribit,

hoc modo,

u

Dum Pater Ballexo fcribir,

Jä

t

Dum Pater van Wavre (cribit,

g

Dum R, Pater Santerre fignare vult, ita

PT

hoc modo.

äg

X

Dum Pater Tax fcribit,.

T

Dum

CoNTRA PaTvREM BERNARP. DEsiRAN'T,

567

fum, & qui ia eum animadvertere non deerit, ei

Dum D, Ladderíous (ïgn"are vult; ita hoc

modo,

"

affignandum effe focium, qui omnia explorare & re-

ferre poterit fuo Superiori, quid agat, quo rendar &

Dum Eximius D, Verfchueren fignare vult,

qua negotia habeat, & a quibus vifiretur.

ita hoc modo,

Deinde ulterius refolutum fuit, has Refolutiones

indicandas effe ifti proximo futuro Capitulo feu De-

Dum R,. Pater Ballexo fignare vult, ità

finitorio ; demonftrando, non poffe meliora media

hoc modo.

À

excogitari ad frangendam audaciam iftius hominis per-

turbaroris omnium Amicorurn, quam hac ante diéta,

Dum R, Pater Wynants' ïïfgnar& vult , ia

ficuti Definitorium etiam poterit colligere.

Et proximani Congregationem ind

4

G

jxerunt in pri-

. hoc modo.

mam menüs Septembris 17065

Dum R. Pater wan Wavre fignare vult;

LE

Cofigwgatio 1. Septembris 1706.

ita hoc modo,

a o w om m m

Convenerunt Amíci & Do&tiffimus Dominus Goer-

Dum R. Pater "Tax fignare vult, ita hoc

modo.

hals nomine Clariffimi Domini Zageri Bernardi van

Efpen propofuüit, utrum nollent Eximium Dominum

Sullivane inducere, ut pariter via juris aggrederetur

Eximium Dominum Daelman, adita fimul obruen-

Dum D. Krys fïgnare'vu'l*t, ita hoc modo

;

o2

dum negotiis totam Strictam Facultatem Theolopi-

cam, quandoquidem certo fufceptura fit partes Exi-

po

te

tii Domini Martin & Eximii Domini Daelman,

Et ita illi quorum ïï»gna hie non fünt ficta,

runt fibi fingere figna, fingulis Amicis ante omnia

Etrefolutum fuit, rogandum efTe Clariffimum Do-

ea-fignificare tenebuntur , ut illa poflint nofcere:

minum van Efpen , ut ipfemet inducere dignetur Exi-

longum enim nimis foret , omnia figna fingulorum

mium Dominum Sullivane ad opus predi&tum; de.

: Amicorum notare.

monftrando ei, omnia ex oprato fucceffirs effe, pro-

Ulrerius refolutum fuit, mittendas effe Copias ho-

tectionem Hollandicam nobis non effe defuüturam :

ràm inftrumentorum ad omnes Amicos ubique, ut

ulterius dicere poterit, quod nequaquam Archiepis-

àlla noverint.

copum Mechlinienfem vereri debeamus, cum Hollan-

Denique refolutum fuit ,^ chara&terem cujusque

dica protectio preferenda fit protectioni iftius Archi- .

Amici debere mutari & variari, ne poftea nofcantur

epifcopi, qui nos femper profternere conatus fuit :

propter characteres, vel quisque debet curare per

& plura alia Clariffimus Dominus referre poterit, ut

unutm fidelem hominem füb juramento fua negotia

eum ad pracfatam operam inducar,

fcribere, fi facultates habear.,

Et indixerunt proximam Congregationem in diem

Deinde refolutum fuir, inharen

dum effe anteriori-

quartam hujus menfis,

busRefolutionibus, de unanimitate Amicorum,

Deinde refolutum fuit, omnia Amicorum propo-

Cangräga'tio 4 äepteml:rir 1706. :

fita executioni fore rmandanda quam primum, nirmi-

rum litem D. Leonardi Gautii contra noftrum Exi-

Convenerunt Amici & propofuit Clariffimus Do-

mium Patrem Defirant effe profequendam, litem Cla-

minus van Efpen, utrum fint parari Eximium Domi-

riflimi Domini van Efpen contra Strictum Collepium

num Sullivane adjuvare, fi aggrediatur Eximium Do-

Jurium effe refumendam, & in ea omni vigore Juris

minum Daelman via Juris, ut detrudatur ex Stricta

Facultate 'T'heologica *

eíTe perpendum, negotia Domini Hennebelli contra

Regentes Strictee Facultatis Theologicze, & maxime

. Et unanimi coníenfu refolutum eft, fe (empereffe

contra Eximium Dominum Martin effe agenda ormr

paratos ad juvandum Eximium Dominum Sullivane,

ni vigore Juris, & ita de omnibus cateris, prout

Qua Refolutione vifa Clariffimus Dominus van

dictum eft in Refolutionibus captis 28. Julii preeteriti.

Efpen egit pratias Amicis, promittens fe Eximium

Ex cum tempus foret elapfum ad deliberandum fu-

Dominum Sullivane ad prefatum opus.effe inductu-

per negotiis Eximii Patris Defirant, prout latius in

rum,

)

Et proximam Congregationem indixerunt in de-

Congregatione de 11. currentis menfis, ideo proxi-

mam Congregationem indixerunt in 23. currentis

eimam fextam currentis menfis,

menfis, cui omnes Amici intereffe tenentur,

Cougvigatio 16. Septembris 1706.

Congregatio 25. "dugufii vo6.

:

Convenerunt omnes Amici, & Clariffimus Domi-

Convenerunt omnes Amici, & propofuit eis Cla-

nus van Efpen propefuit Amicis, utrum eis placeret

rifimus Dominus van Efpen : Primo, utrum femper

fint confervaturi fidem fibi mutuo datam, maxime

!

deliberare fuper negotiis Eximii Patris Defirant, prout

refolutum fuit in duabus antecedentibus Congregatio-

hoc tempore ; cum omnia Amicorum nepgotia fint in

manibus Judicum pof(ita &c.

nibus, quandoquidem in noviffima Congregatione

de decima quinta menfis hujus tempus defuerit ad

Secundo, utrumipíis placeat adhuc, ut mittantue

defuper deliberandum.

copig iftarum Refolutionum caprarum adverfus Exi-

t unanimi confenfü refolutum füuit, ante omnia

mium Patrem Defirant in Congregatione de 23. Aug,

E

:

Eximium Patrem Defirant Bruxellas aut ad alium

noviffimi, aut ut in Epiftola fcribenda ad Erudititfi-

Conventum curandum effe amoveri, eique injungen-

mum Patrem Ballexo Provincialem noftrz Refolutio-

dum effe a fuo Superiore ut chorum & refectorium

nes fignificentur, quandoquidem Capitulum Provin-

frequentet ,

veluti unus alter Monachus, hortum

ciale RR. PP. Auguftinianorum inftet,

Ad

rimum articulum refolutum eft, fefe inhaeree

füum funditus effe evertendum, füum famulum ex-

pellendum efle, Secretarium füum Patrem d'Herbe,

re prioribus Refolutionibus, Ad fecundum articu-

& Confeffarium effe dimittendos, prohibendum effe

lum refolutum eft, hoccommitti Clariffimo Domino

ei füb pracepto obedientie ne rheda amplius uta-

van Efpen.

S-

Et proxi

mam Congregationem indixerunt in 20,

tur, velfi Capitulum Eximium Patrem Defirant amo-

vere aliquas ob rationes nolit, refolutum fuit ulte-

currentis menfis ante meridiern,

ä

rius, creandum Lovanii effc Superiorem ei often-

Cog-

m

568

CowtrLUsjIo YINALIS

Et proximam Congregationem indixerunt in 17.

Congrepatio de ao. Septembris 1706. aute moidiem,

curremis menfis.

- Convenerunt Amici, & prelegit eis Clariffimus

Dominus van Efpen Epiftolam mittendam fuper ne-

'C'ohgregatib 17, Odlobris ; 1706.

gotiis Eximil Patris Defirant ad Eruditiflimum Patrem

Ballexoi Mechliniam, & ex eis quafivit ,. utrum mit-

Convenerunt Amici & propofuit Clariffimus Do:-

minus van Efpen, utrum adhuc inhzreant anterio-

tenda fit eo modo, quo preelegit.

Et unanimi confeníu refponderunt effe mittendarg

ribus Refolutionibus de profecutionibus negotiorum

Amicorum ?

eo modo, quojam prselecta fuit.

Et proximam Congregationem indixerunt in 29.

Et unanimi con(enfü refolutum eft; omnia neg'o-."

Sepremibris 1706. poft meridiem.

tia effe expedienda, & fefe adhuc inhzrere anterio-

ribus Reíolutionibus, volentes ut tam bene cóntra

Archiepifcopum Mechlinienfeér.agatur,'quat con-

Cöïzgregäiz"o 29, Septembris 1706.

tra alios, quandoquidem per Hollandie protectio-

nem multa negotia modo fauftum exitum habuerint,

Poít meridiem convenerunt Amici, & præïegit

Ex proximiafn Congregationem ind

E

ixerunt in 30.

Amicis litreras, quas ex Hollandia a Reverendo Do-

currentis menüs Octobris,

mino Krys recepit, quibus nobis unanirnitatem com-

mendat, & a Reverendo Domino Quenello; quibus

Cougvegatio 30. curretitis menfis Ocobris 1706.

nos fummopere rogatos habet, ut ipfius reditum in

Convenerunt Amici, & relatum eft Eximium Pa-

Belgium procuremus, ut ulcifcatur injurias nobis &

fibi per llluftriffimum. Dominum Archicpifcopum

trem . Defirant appellaffe a. Refolutionibus captis in

illatas.

Defivitorio Capituli Proviricialis Mechliniee celebrati

[aw wl

P as

— Quibus litteris

'-le&is refolutum eft, prafatis Domi-

ad onus ejus, ad Reverendiífimum Patrem Genera-

nis indicandum eífe, íe muneri fao hisia partibus

lem Ordinis, quam ob rem Patres Definitorii fum-

non eífe defuturos.

mopere effe perturbatos,

Et unanimi confenfu refolutum füit, ideo adhuc

Et proximam Conoregationem indixeruntin diem

ofterum poft meridiem , quandoquidem tempus de-

pergeadum efTe contra Eximium Patrem Defirant.

Ulterius refolutum eft, fe paratos effe Patres Defi-

efletin hac Congregatione ad deliberandum füper

aliis nezotiis,

nitorii adjuvare,

Et cum tempus elapfüm effet, ita ut non poffet de-

Congregatio 30. Septembris 1706.

liberari fuper negotiis adhuc proponendis, ideo proxi-

mam Congregationem indixerunt in tertiam fequen-

le

Convenetunt Amici, & propofüit eis Clariffimus

tis rpenfis Novembris 1706,

Dominus van Efpen, utrum fint conrenü fefe per-

u

mitrere adícribi numero Civium Amftelodamenfium,

Cbngwgkztz'o 3. INovetrbris 1706.

ad'vitandas opprefliones Romaaorum, & ut ita frui

d

poffint proteétione Hollandorum Statuum preferen-

Convenerunt Amici , & propofuit Clariffimus Do«

tal

da omnibus aliis, cum jam fint Dominatores totius

minus van Efpen, utrum hoc tempore omnesRefo-

frg

Belpii,

lutiones in anterioribus Congregationibus captas ve«

Id

Et re

folutum fuit, prius defiip&r marure effe de-

lint generofo animo curare executioni mandari , quan-

Yü

liberandum, & ab aliis Amicis Bruxellis & alibi de-

doquidem nullus fit qui ipfis refiftere valeat, cum In-

ternuntius jam fit milesfine armis, cum Archi- Epis-

Q

gentibus perendum fore , quid ipfis de hac propofi-

$

tione videatur.

copus ipfemet protectione Statuum Hollandize egear,

Et ulterius refolutum eft, agendas effe gratias Eru-

& cum totum Delgium fit turbatum, & cum noftri

ditiffimo Patri Ballexo;. quod noftras Refolutiones

hoftes füb protectione fint nulla.

adverfus Eximium Patrem Defirant. captas pariter in

Et Amici deliberarunt, fe contentos effe ut om-

C

Definitoric Capituli Provincialis refolvi curaverit,

nes Refolutiones executioni mandentur, proutadhuc

fen

Et proximam Congregationem indixerunt in 7.

ante toties réfolutum fuit,

pà

2d

meníis Oétobris 1706.

. Et proximam Con

gregationem indixerunt m I3.

*

currentis Menfis,

Ár

Congregatio 7. Otlobris 170;6.'

Hl

Congregatio 13, INovetibris 1706,

dat

Convenerunt Amici, &prelegit eis aliquis nomi-

ne Clariffimi Domini van Efpen gratas Litteras ex

Convenerunt Amici, & eos rogavit Clariiïïmus

eut

Hollandia a Reverendo Domino Krys, quibüs indi-

D. van Efpen, ut nequaquam obtemperenr Inter-

catur, fi unanimiter pugnemus contra noftros hoft

nuntio, quandoquidem fit homo perfidus, qui con-

2

nos certo futuros dominatores.

tra omnes Amicos, cum Archi-Epifcopo , aperto

Etrefolutum e(t, refpondendurm effe, nos femper

marre vult agere, qui partes maximorum hoílium

pugnaturos acriter cum hoftibus noftris, & nosbella

fufcepit , nimirum Defirant & aliorum, qui ipfos

Efpr

efTe indié&turos eorum Fautoribus,

profternere tentabit, prout Archi Epiícopus tenta-

Cüti

£

Deinde refolutum fuit, negotia Amicorum effe

vit: fi enim non vult indicere bellum;, qua de cau-

(5 1

fummopere.expedienda quam primum, & inter alía

fa fufcipit partes Defirantii qui maximus eft hoftis ?

E

*

proceffum D. Gerberonii contra Illuftrifmum Do-

Infuper rogatos habuit Amicos, ut impediant con-

t

T

- minum Archiepifcopum eífe profequendum, cum

firmationem Internuntij, cum, fi confirmetur, ma-

!

diu quieverit, & hoc negotium commiffum fuit Cla-

jori vi & fortioribus armis fit contra ipfos pügnatu-

Qui

riffimo Domino van Efpen , qui terminos & (cripra

rus.

conficere non dedi

If

gnabirpr ad profecutionem hujus

Et Amici hac oratione audita, refponderunt, ($

$

caufae appellationis.

nequaquam efle obtemperaturos loterpuntio, & fe

ünuj

Ulterius re(olutum fuit, procurandum effe via Ju-

daturos operam, ne confirmetur.

mhüt

ris reditum R, D. Quenelli, prout ei addictum eft

Hac Refponfione vifa, Clariffimus D. van Efpen

indixit in 15, Novembris

Qig

. 'per noftrzs Epiftolas, üt ipfe invadere poffit Archi-

4

1706, -proximam Congre:

. Epifcopum, adeoque eum & Affeclas omini negotio-

gazionem,

i

rum genere obruere.

Con-

'CONTRA PargEM DBERNARD, DtksrANT,

569

Ad primum Articulum refpo

Co-ngre'gazio,x 15. Novembrï; 1706.

paturos.

,

ndertïn'tï, fe eiTe fig-

»

. Conveherdnt Amici , & Clariffimus D. van Efpen

Ad fecu

ndum reï"pondermïtg fe effe contentos.

propofüit Amicis, utrum velint fidem (ibi mutuo da-

.Et füine mora Clariffimus D. van Efpen confecit

tam per aliquam chartam renovare? utrum fíint pa-

unum Royum Eormqlare tenoris fequentis.

rati refpuere omnia Decreta quz Illüftritfimus D« In-

ternuntius, fi confirmetur, feret? utrum fint parati

EO BR MULASTSSE

defendere Propofitiones illuftres Janfenii? & utrum

velint fe permittere adícribi numero Civium Amfte-

Nominum , quibus Amici debebunt "uti in fuir.'*;?iïïeris*

lodameníium ad vitandas omnes difficultatesquz po-

ad fe mutue firibentes , ut omnes difficultates

terunt oriri ?

evadant , fi qu& inde eveniant.

Et unanimi confenífü refolutum. eft, conficien-

dam A &am quam omnes fübfignare tenebuntur , per

Clariffimus D. van Efpen vocabitur- Fr.r Valerianus,

Eximius D, Hennebel vocabitur.

Fr. Paulinus,

quam declarabant fefe conte

À

ntqs effe, ut Præd;&a

ita unt. -

Eximius-D.; Veríchueren , ..

Fy. Pancratius,.

Et proximam

Eruditiffimus D. Opftraeten

Primus Felicianus,

Congfegationgi:ni ihdixerünt in 26

uihitini

curremis Meníis.

Adolphus.

Rev. D. Vice-Paftor S. Quintini

Jgulianus.

Congregaiio 26. Novembris 1706.

Rev. D. Paítor Magni Begginagii Lo-

vanii

IVenceslaus.

Convenerunt Ámici, & pralegit Clariffimus b.

Rev. D. Melis Preíes &c,

- Gorgonius,

van Efpen litteras quas ex Hollandia ab aliquot die-

Do&iffimus D. Goethals

Nicomedus,

bus recepit, & ab eis petivit, quid fit ulterius fa-

u w

Doctiffimus D. Làdderfous

Florentinus;

ciendum?

Do&offimus D. Cinck

Longinus.

Rev. D. van Heck Regens &c.

Philogonius.

E unanimi confenfü eft refolutum, effe refpon-

Rev. D. Vivien Canonicus

Florus.

dendum debito cum refpe&u.

.Et proximam Congregationem indix

Rev. D. Verniel &c.

Nicaftus.

Meníis Decembris 1706.

'

erunt» in j.

D. Laddereer Profeffot Po&fios

Pïæjidiufa ;

Rev. Pater Baert Procurator Conventus -

Congregatio $. Detembris 1766.'"

Sanái Auguftini Lovànii

Cöïüfliüf&

Rev. P. de Fraye Vifitator ejufdem Ore

inis

Convenerunt Amici, & præ'leg'it eis Cïarïiïïnitxä

Vintettius.

Ü

D. van Efpen litteras quas ab Eruditiffimo P. DBal-

Rev. Pater Sante

tre Le&or ejufdem Or-

lexo recepit: quibus le&tis Clariffimus D. petivit, quid

dinis

?

Cyriacus;

ulterius faciendum?

Magiíter Denique

Fauflinus,

Et unanimi confen(u refolutum fuit, effe refpon-

Rev. D. Vande Neffe

Rembertus.

dendum, &ícribendum ad omnes Amicos, hic ten-

D D. Cellier .

Pipinus.

taturos effe conamina fcelefta Eximii Patris Defirant

Rev. Pater de Hondt —

. SITHEO7ls

Qe

frangere, & pariter impedire, ne ingrediatur Mo-

Rev. Pater 'Tax. Priot &ó;

Romanus,

ed

nafterium Canonicorum Regularium S. Auguftini,

Rev. Pater Dallexo

iermánnWfs

04

o Martinienfium, ad ibi habitandum.

Rev, Pater van Wavre

Cálixtus.

vul;

2

Et proximam Congregationem indixerunt in 30.

Rev. Pater Weynants

Vf&üf&

M

currentis Meníis , aliquas ob rationes.

ll

— Ét cum nirmis löhgum foret, ünicuique ita dare

u

Congregatio 366 Decembris '17064,,

fuum nomén fidtam, quifque poterit fibimet finge-

re aliquod nomen, & illud Amicis (ignificare,

Convenerunt ÀÁmici, & prælegit Amicis chartam

u

feu A&am iftam a fe confectam, de qua in Gongres

Notandum, nos poffe Internuntio, Archi-Epif:

gatione de 15. Novembris prateriti, ut eam fignarent.

€opo, Gaállis, Hollandis, Pontifici Romano, Ge-

*

D

Et refolutum eít, eam prius effe mittendam ad

nerali Ordinis San&i Auguftini, Prioribus Conven-

Amicos Bruxellis, ut ipfi eam etiam fignent, — Ulte-

*tuum Ordinnm, fi omnes iftosin nofttis Littetis no«.

rius etiam refolutum eft, omnia ea fub juramento

limus nomináre, dare fequentia nomina

deberetaceri, qux his in Congregationibus aguntur.

Et proximam Congregationem indixerunt in í8»

Internudtius vocabitur

Rilianüs;

cundam Januarii 1707.

Archi-Epifcopus

Simplicianuss

uó

Galli

Lüd() vini.

(7

Hollaüdi

u

'COilängatiO 2. jawgriä 1707,

Frátress

Pontifex Roirianus -

ZAnaftafius.

r

Convenerunt omnes Amici , &Clafifïïmo D. vt

Generalis Ordinis Saticti Augulftini

Edüardur:

um

Efpen novum felix anni aufpicium precati (ünt, fi-

Priores Conventuum Ordinis Sancti Àugutti-

fs

cuti Clariffimus D. van Efpen pariter omnibus Ami-

ni

LE'O]JOle:

"t

cis novum felix anni aufpicium precatus eft,

Qu

Et propofuit primo Clariffimus D. van Efperi,

Deiade ülteriiis re

[9

lutüri, copids effe thittendás

ls ?

utrum fint fignaturi AQam iftam de qua in Congre-

hüjus nov

i Formulatis ad otuines Amicos, nt-omnia

cori

bene noverint, & rogaándurn effe, ut quifque fium

i

gatione de 15. Novembris noviffimi &c. fi forte áli-

qui À mici Bruxellis feu alibi recufarent fignare; quia

cháradterem variet & mutari faciat, ne pofted nof:

Vil

ipfi hic prius non fignaverunt.

cantur, proüut adhiue eft refolutuim in Congregatio-

Secundo, Utrum Amici fint contenti conficere

ne de i;. Menfis Augüfti r706.

Ü f

unum novufti Formulare nominum Amicoruim ad fe

Et proximam Congítegationem indixerunt in 14;

&l

mutuo fcribentium, ut vitentur omnes difficultates

menfis currentis, fi fieri peffit

quaz poterunt inde evenire hoc anno .

fpen

u

ÁLIA

Supplem. Oper, Van Efpen Pars IV.

Cecé

lh

570

Cowcruste FINALIS '

(4)

ALIA INSTRUMENTA CONFICTA

Lt P V.S T o...;L- A

Ad Reverendum. Patrem Ballexo. Ex - Provincialem, de

—— Ào

-20. Septewbris 1706. (b ).

Érdiüfüie Pa

Eruditiiäme Pater,

(

ts S*äü"öns'*iferfbchf is géweeft doorU. E, Brie-

uandoquidem per Litteras tuas regati fuüus', ut

M

ven, dat wy U. E. fouden geven eenen go&-

— Reverentuüe tue aptum mediumt daremus , qo

dén middel, om onfen Defirantius te connen doén

Defirantius nofler cogatur crepare, quandoquidem

beríten, aenge(en dat hy een man is, die U, E. Or-

talis is fit qui vefirum Ordinem femper . conabitur

der fàl altyt trachten te verniélen, endé te faeméri

perdere , C9' pariter ejufdem Ordinis Viros prc-

die treffelijcke Mannen, die in defelve zyn; foo en

claros, non potuimus invenire media magis opportu«-

na, quam heec quee féquuntur:. Reverentia Tua debet

hebben wy geene betere middelen conrien vinden,

als ten Zy

efe naervolgende: U. E. moet doen in

efficere, ut in Capituloproxime in[lanti [latuatur quod

U. E. aenítaende Capittel refolveren, als dat hy moet

debet Bruxellas aut alie ire fub pracepto oLbedien-

nier Bruffel gaen , ofte elders füb precepto obedien-

tic, quod debebit frequentare Chorum C9' Refectorium

tiz, en dát hy fal moeten de Chóor en den Refter

non fecus ac alii.

Oportet Secretarium ejus procul

frequenteren neffens een ander: men moet fijnen Se-

ab eo dimitti , C9 fimiliter ejus Confe[Jarium: oportet

cretaris verre van hem fenden, vanfgelijcken fijnén

ejus famulum expelli: oportet ejus hortum ad fun-

dum ufque dijici: oportet ei prohiberi ne ullo modo

Bicht.Vader: men moet fynen knecht wegh-jaegen:

men moet fynen hof tot den gronde toc af fmyten:

Rheda utatur: C9 fi Reverentia Tua aliqua fpecia-

men moet hem verbieden van geen(ints de Coet(e te

lia habegt ad onus ejus, pote[l proptérea puniri ul-

terius, nulla habitaratione qualitatisejus: C9' fi nom

gebruycken; en iít dat U. E. eenige befondere din-

Pa oU RE * n

gen tot fynen laft hebt, men kan hem daer over

probetur amoveri nofirum Defirantium, Reverentia

voorder ítraffen, geen regard op fyne qualiteyt ne-

Tua debet efficere ut hic [lratuatur Prior qui fit ei contra-

mende: enis dat men niet goet en keurt van onfen

rius quiei ajfignabit Socium qui videat quo vadat, C$'

Deáürantius te amoveren , íoo moet U. E. hier doen

quid dicat, C9' quid faciat, qui exatlam relationem fa-

eenen Prior ftellen die teghen hem is, die hem eenen

cere po[fit : fimiliter fratrem vice famuli, qui omnia

Socius íal affigneren,; om te fien, waerhy gaet, en

polfit explorare C9' referre , quid agat in fuo quarterio,

wat hy feght, en doet, die een pertinent relaes fal

C?' qu& ibi negotia traclentur, qC9' quir eo veniat.

konnen doen: vanigelijcken eenen broeder in plaet-

H«ec funt media maxime opportuna , utcito po[fit de

f& van fynen knecht die alles fal konnen af fpieden,

medio tolli, nec eritjquies in veflra Religione, nifi

ä

en refereren, wat hy in fyn quartier doet, en wat

eomortuo: C9 per media prefceripta Reverentia Tua

affairen daer gehandeltworden, en wie datter oock

poterit domare fuperbiam i[lius boni Socii: C9' in Con-

f

Y

kompt. Defíe dingen fyn debefte middelen omhem

gregatione nofira de vige[fima tertia Augu[li etiam

h

haeft van kantte konnen helpen , en daer en fal geene

decreta fuerunt fuprafcripta, prout Pater Baert po-

ruft wafen in U. E. Religieals tenfy, dathy doodt is.

terit Reverentice Tuc indicare: nullus adeo contra-

ie

Ende door defe voorfchreve middelen fult U. E. kon-

0

rius eft piis Virir Ordinir, quam ifle Fonus Socius :

Hi

nen den hooghmoet van defen quant oock brecken.

C? fi velit auxilium Generalis implorare, aüt appel-

Ende vooríchreve dingen fyn in onsCongregatie van

lare a Refolutionibus Capituli aut. Definitorii, ego

ol

adjutor ero, C9' nomine Cayituli C9' Definitorii, tam

là

den 23. Augufli oock gerefolveert geweeft , gelijck

aer

M

Pater Baert fal U. E. konnen te kennen geven:

belle eum apud Generalem depingam, ut non facile

d

en is niet eenen die foo teghen de Godtvruchtige

fit ei aures prabiturus.

Forte non audebit Definito-

Mannen van de Order is, als ten zy defen quant:

rium preedicta flatuere , quia Archiepifcopo noftrrotam

le

b

en waer 't faecken, dat hy fyn recours wilt naer den

gratus efls fed non propterea omittendum e[L, non au-

he

General nemen , ofte van de refolutiens van het

debit Archiepifcopus nofler parvtes ejus fufcipere in hac

Capittel ofte Difinitorium appelleren ; ick fal wefen

temporis ratione: C9' fiita fimul undique opprimatur,

V

etiam Amici eum deferent , cogitabunt enim non e[fe

YO

den hélper, en ick fal hemin den naem van het Ca-

ittel ende Definitorium foo wel by den Generael

tutum immifcere fe negotiis Monachorum: C9 fi Re-

pe

eíchilderen, dat hy geen groot gehoor en fal beko-

verentia Tua po[Jit efficere ut faprafcripta contra, De-

Ine

men.

Miffchien faàl het Definitorium de voorighe

firantium noftrum mandentur excutioni, femper er:-

bi

Tàt

dinghen niet derven refolveren, om dat hy by onfen

müus Reverentic Tuc memorés: C9' fi heecnegotiaex

Aerts-Biffchop foo wel gefien is; men moet het daer-

voto noflro fuccedant , omnium aliorum propo[itorum

lk

om niet laeten, onfen Aerts Biffchop fal niet derven

ne[trorum exécutionem majore animo aggrediemur:ne-

Ter

mo jam nobis timori eft, depulfi funt Galli, nofque

dei

fyne Partye aennemen in defe conjuncture van tyde:

enis dat hy foo feffens wordt overallen,| de vrien-

tandem ex voto no[iro fuavi jugo Hollandico fubditi,

Ti

den fullen hazm oock verlaeten, want fy füllen pey-

ad quos tam diu anhelavimus: CS9' Reverentia Tua

ul

fen dat het quaet is fich te bemoeden met de affairen

pro certo habeat, nolis non defore protetlionem Hol-

n

i

van Monincken: en ift dat U. E. kont defe voortz.

landicam , que preferenda e[l protettioni Archiepif-

dinghen tegen onfen Defirantius deen uytwercken,

eopi, omniumque A[feclarum: C9' ut omnia paucis

We

wy (ullen U. E. altyt indachtigh wefen: en iit dat

abfolvam , fpero fore ut Litterir Reverentie Tuc pro

&

defe affairen naer onfen wenfch uytvallen, ffly ful-

debito meo fatisfecerim.

Amici omnes Reverentiam

den

len alle onfíe andere voornemens meteenen kloecken

Tuam plurimum [alvere jubent, prout ego itidem

din

moedt gaen uytwercken: wy enhebben niemant nu

faq'o. Interea maneo cum abfequi;' mei ob

latione.

t) dw

Infra

(a) Ad Cap. IV, Art. 536. ad Capit VHI. Art. 901, & fequentes.

€9) Gonfignata die 14. Mart, Cencl, fin. N. 961,

*

CONTRA PaATREM BERNARD, DEsimANT,

571

te vreefen, de Franfchen fyn eweggejaeght, en wy

Infrahabebatur: Reverentig Tuc promptus C5 obfe-

quens famulus, Signatum: Z. B. V. E. In margine

n ten langhen leften naer onfen wenfch onder het

foet Hollants jock gekomen, naer de welcke wy

habebatur: Lovanii hac vige[ima Septembris, 1706.

foo lanch gehaeckt hebben: en U. E. moght voor-

Superícriptio erat: Eruditifimo Patri, Patri Em-

fekert zyn, dat de Hollandtíche prote&tie oock ons

manueli Ballexo Sacre Theologicee Licentiato, Provin-

niet en fal manqueren, die te prefereren is voor de

ciali meritiffimo Ordinis Sanéti Auguflini CS'c. Infr

3

prote&tie van den Aerts-Biffchop, en van den hee-

haþebatur: Amica manu iMechliniam.

len.aenhanck: en om alle dingen kort te maecken,

1

licht voldaen Bebb-e. Allen de Vrienden doen

foo hope ick, als dat ick aen U. E. brieven volgens myne p

U. E. feer groeten, gelyk ick oock ben doende, ondertuffchen blyve ick met offer van mynen dienft.

Onder [tont: Eruditiffime Pater, U. E. bereeden, en onderdaenigen dienaer ,. Onderteecken: Z. D. V. E.

Aen den kant flont:. Loven defen 20. September 1706. Het Opfchrift was : Eruditiffimo Patri, Patri

Emanueli Ballaxo S. Th. Licentiato, Provinciali meritiffimo Ordinis S. Augu(tini &c. Onder flont:: Ami-

ca manu, Mechliniam.

QUINQUE EPISTOL.J (

Confpimt()riæ. (3)

Eruditiffime Domine ,

e bene Lovanium veniffe fignifico, Amici me convenerunt, funt adhuc bono anïfno, a Refolutio^

M

nibus (üis defiftere non intelligunt, continuare Congregationes volunt apud D. Vivien, & ibi tene^

ri no(tras chartas; noftras Refolutiones executioni curabimus mandari. Hoftes noftri multa falfa fpargere

non defiftunt: Die Jovis plura fcribam: hec per modum advi(amenti interea maneo, Znzferius habeba-

tur: Vefter humillimus Servus Z. B. V. E. cum figno quadro oblongo | d. £n margine iuferioriha-

bebatur: Lovanii 1. Februarii 1707. Subfcriptio eràt: Myn Heer, Myn Heer van den Neffe Paftoor van

S. Catharina tot Bruffel. Loven defen 1. Feb. 1707. Cito Cito. Infra habeatur: Faca Collatione cum

fuo originali, Concordantiam atteftor. Sigsatum:

Banr. HrENDRIEKX Secret.

: Myn Heer ,

-Domine ,

Ei:,

[

(,k laete U. E. weten als dat wy heel æ;erftelt fyn.

rtiorem Te facio quod jimüs plane attoniti. .Do-

D

]

Ce

l

Myn Heer Op(traeten die wort geattaqueert van

minum Opf[traet invadit Stricia Facultas Theo-

de Stricte Faculteyt Theologie tot reprodu&ie van

logica ut reproducat Originalem iflam Eyiflolam :

dien originelen brieve: wy fyn vanintentie fyne par-

propofitum nobis efl partem iypfius fufcipere.

Putant

f!

nos terrere.

d

tyeaen te nemen; fy meynen ons vervaert te maec-

Unicum eft quod. deploramus , :Nebulo

ken: mder een ding iffer te beklaegen, dien fiel die

ifle qui pro nobis fcripfit , C9' cujus fideitantum com-

voor ons gefchreven heeft, en die wy foo betrauwt

mifimus, eo progrefJus e[l audaciee, ut tempore abfen-

hebben, dieheeft die ftautigheyt gehadt van derven

tic mec aufus fuerit fores domus mec effringere, €3

ten tyde van myne abfentie de deuren van myn huys

inde meas C9' Amicorum nofirorum chartas auferrez

open te breeken, én daer myne pampieren uyt te

non dubito quin delatce fint ad noftrum. Defirantium ;

ä

nemen, en van onfe Vrienden: ick en twyfele niet

jam diu enim frequens ibi fuit.

Non inveni aptius

Ji

ofte fy fyn gedraegen by onfen De(üirantius; want van

medium quo filere cogatur, quam ut procurem eum

p

langen tyt heeft hy daer verkeert. Ick en hebbe

de medio tolli, tunc poterimus omnia negare: pre-

!

ceenen beteren middel konnen vinden om hem te

flat ut ipfi male cedat quam nobis : parum abfuit

ilt

doen ftilfwygen, als hem te doen van kant te ftel-

quin vefpera ferie tertice veceperit quantum fatis;

[

len, en dan fullen wy alles konnenloockenen: 't is

fed adhuc erexit fe: Feria quartaproxime hebdoma-

1

beter dat hy. qualijck vaert als wy dinftdag (avonts

dc fic accipiet, ut deinceps tota vita fua mon egeatz

"

heeft hy bynaer genoech gehadt, maer hy is noch

eft plane perjurus: citius eum de medio tolleremus ;

"

fed foris funt qui rem debent. executioni mandare.

opgeftaen: en woensdagh in de andere weke íal hy

lIT

voor fyn leven genoechjkrvgen: 'tis maer eenen

Spero fore ut Dominatio Tua confilium hoc non fper-

Jl

perjurus: wy fauden hem eeder van kant helpen,

nat, alias enim perditi fumus.

Totus jam rurfus

1]

maer die perfoonen die d'executie moeten doen fyn

incumbam ut omnia negotia no[lra in bono [latu dif-

yt

buyten de ftadt. Ick verhope niet dat U. E. fült defen

ponam.

Quantumvis inimici no[lri multos rumores

T

raedt verfmaeden, want anders foo fyn wy verloren.

falfos fpargant , non ideo defpondendum efl animo:

[73

Ick gaen my weer employeren om alle onfe affai-

recepi enim Litteras Roma C9' ex Hollandia quee

"

ren te ftellen in goeden ftaet.

Al i(t dat oníe vyan-

nuntiant negotia no[lra in bono flatu effe. — Concor-

n

den vele valíche tydinge verfpreyden, daerom fy-

diam tantum commendo , illa novis clypeus efle de-

f'ue

nen moedt niet verlorens want ick hebbe brieven

bet , quo hofles noflros profligemus. - Placeat tibi di-

litl

gekregen van Roomen en Hollant met tydinge, dat

cere Domino Du Cellier ut fcribat ad Gerberon, quod

Ick en recom-

VT

oníe affairen in goeden ftaet zyn.

[

ipfius. negotia fint in bono flatu C9' quod eum intra

H(

mandere maer d'enndrachti

heyt, die onfen fchilt

breve tempus jperemus hic videre ad. noftrum trium-

weíen moet, om onfe vyan

d

en te verslaen. Belieft

phumn C9' ad ignominiam Archiepifcopi noftri Simpli-

lplfo

eens aen myn Heer Du Cellier tefeggen, dat hy

ciani.

Occupatus fum compo[itione alicujus Scripti,

ii

pTO

aen Gerberon íchryft, als dat fyne affairen in. goe-

contra Strittum Collegium Facultatum Surium, quo

m

den ftaet fyn, en dat wy hopen hem binnen korten

ipforum Scriptum cito refutavero, quo fatto. 4imico-

rum noflrorum negotia erunt mihi cordi, ut inimicis

jm

tydt hier te fien tqt onfe triumphe, en tot fghande

Eon&

nofiris

t

(4) Ad Cap. IV.

(^) Confignate per Reum die 14;

Maitii 1707. C. IV.IN. 530. 521.

L rc0664

Supplem. Oper. Van Efpgn Pars IV.

3572

Cöncwsm TFINALÉ

van onfen Aerts- Biffchop Simplicianus. Ick ben

noflris turbationem injiciam , eaque ipfos occupatos de-

befigh met te gaen maecken eene tchrifture tegen

tineam , quo fic ad fcopum noflrum pertingamus ; in

de Stri&e Collegie der Faculteyten der Rechten die

aqua enim turbida juvat pifcari. Plura fcriberem,

nu haeft haer gerefuteert hebben, en naer dit íal ick

fed tempus breve efl. Dominatio Tua poterit hoc

d'affairen van on(e Vrienden ter herten nemen , om

cum aliig Amicis communicare , quod. faciendo: In-

oníe vyanden te troubleren, en om in troubel te hou-

fra habebatur: .Dominationis. Tuce promptus famu-

den, om aldus tot oníen budt de'komen; want in

lus. Signatum: Z. B.Z. E.--|. | -- Lovanii

troubel waeter is goet vifichen te vanghen. Ick fou-

tertia Februarii 1707. Superícriptio: Dormino Do-

de meer fchryven, maer den tydt is te kort. U. E.

mino Du Cellier Sacree "Theologice Bacealaureo habi-

kont dit te kennen geven aen de andere Vrienden,

tanti jn platea dicla de Quackelfirate, in domo quar-

het welck doende íf0oo.

Onder flont: blyve E. E.

ta ad [iniflram in introitu plateee, ad de[linandam

bereeden dienaer.

Onderteeckent :

Z B.:-V. À

ulterius Domino van de Neffe C9'c.

Bruxellas Cito

- - l

| -- Loven den 3. Feb. 1707. Opfthrift:

Cito. Infra habebatur: Collatione facta c

-

um fuo Ori-

Myn He—e—r-; Myn Heer Du Cellier Baffelier in de

ginqli Concordantiam atteflor.

H. Theologie, woonachtigh in de quackelftraet in

het vierden huys op de slincker handtin 't inkomen

Signatum:

van de ítraete, om voorder te beftellen aen Myn

Heer van de Ne(le &c. Druffele cito cito.

Onder

— Bart. Hendrikx Secret.

flont: Collatione facta cum fuo Originali, Concor-

dantiam Atteftor. Signatum: Bart. Hendrikx Secret.

Eruditifime Domine,

& alute prayia.

Non dubito, quin receperis meas præced&ntes Litteras , quibus cognofcere potuifti,

*

jO Amicos noftros adhuc bene valere: timeo ne noftra negotia fint detedla per noftrum infidelem Ama-

nuenfem, ego non dubito, quin fimiliter probetis noftrum confilium de ipfo vi occidendo, melius eft

ut ipfe laat, quam ut nos luamus: die Jovis vefperi aut Mercurii, hanc Refolutionem executioni curabi-

mus mandari, proutalias fcripfimus. —Magno ftudio conor futile Scriptum noftri Stri&i Collegii rejicere.

Non defis nomine meo, Domino van der Vloetdicere, ut intentet fuam Caufam contra D. Rayemaeckers,

quam citiffime, ut eo modo poflimus denuo nof(tros hoftes obruere multis negotiis. D. Ladderfous mihi

heri Mechlinia fcripfit noftros labores non fruftra effe adhibitos in ele&ione novi Canonici Graduati, fe

non dubitare quin D. Melchiorem (int eleduri, quz res noftris inimicis magnum terrorem afferet, & pra-

cipue noftro Simpliciano: hoc eft iterum noftrum opus, & fiita pergamus unanimiter agere, omnia ita

füccedent.

Noftri Inimici non definunt fpargere faifa nuntia, ideo non parvo fimus animo, noftras Re-

folutiones, antequam oppreffio occulta nos poffit obruere, executioni curabo mandari, & precipue no-

ftri captivi contra Simplicianum &c. Indica femel, utrum nofter Kilianus adhuc accedat Smplicianum,

cum hefterna die refolverimus aliquod opufculum componere contra Kilianum & Simplicianum, de Sta-

tu Clericorum Belgii & ejufdem Superiorum: Nofter magiíter Denique lubentiffime imprimet. Heri

hioftras Congregationes egimus apud Keyenbergh, egregie adhuc rifimus cum noftro Simpliciano & Af:

feclis.

Salufa Amicos, & dic Amicis, ut femper fint unanimes, & bono fint animo.

Mihi Refponfum

quam citiffime fcribas. Signor ex corde. Jnmferius habebatur: Vefíter humillimus Servus. Signmatum

erat: Z. B. V. E. cum figno quadro oblongo. |

|, Et adhuc in margine inferiori habebatur : Si Litte-

rz noftrz ad manus non perveniant, aliud medium adhibere cogemur. — Lovanii $. Feb. 1707. Supra-

fcriptio erat: Jouf£e Jouff* van Bont Gheeftelycke Dochter, om voorder te beftellen aen Myn Heer van

den Neífe Paftoor van S. Catharine.

Bruffelen.

Loven defen $. Feb. 1707.

g

Infra habebatur : Concor-

dantiam cum füo originali Atzeflor. Signatum: Bart. Hendrikx Secret.

!

Eruditiffime ngine .

aluteprzvia, Amici opftupuerunt, perturbati füumus, noftram partem deferuiffe videris. 'Tres aut qua-

*

tuor Litteras fcripfi, refponfum (cribere dees.

Noftri homines qui executionem adveríüs noftrum

ü

Refponíum lubenter haberemus: fi noftrz Litte-

Amanuenfem perficere debent, nondum funt in urbe.

l

rz ad manus non perveniant; indica nobis femel: aliud medium adhibere conabimur. Plura fcriberé

non poffum, cum non vacet mihi. Interim maneo, Jnferius habebatur: Veíter humillimus fervus. Sig-

natum erat: Z. B. V. E. cum figno quadro oblongo |

—

|. /n margine inferiori habebatur: Lov. 8.

Februarii 1707. Amici falutant vos. Suprafcriptio: Myn Heer, Myn Heer Du Cellier Baffelier in de

Theologie woonende in de Quackel-ftraet, om voorder te beftellen aen Myn Heer van den Neffe. Bruffe-

len. Loven defen 8. Feb. 1707. Infra habebatur : Concordantiam cum füo Ori

tum: Bart. Hendrikx Secret.

ginali atteftor. . Sig(za-

Myn Heer,

Domine ,

aer eene hertelycke groeteniífe foo laete U. E.

Co

rdiali falute previa. certiorem te facio, quod

N

weten als dat wy gherefolveert hebben oníe

decreverimus megotia noflra filentio involvere,

affairen ftil te houden, uyt redene, dat wy moeten

quia explorandum nobis efl, quid de negotiir Patrice

aenfien hoe het met de affairen van het Lant fàl

Jit futuruml; neque enim fatis eft, ut commune onus

gaen, want ten is niet genoegh dat wy ons in den

in nos|conjiciamus [ine [pe nos extricandi: finamus

algemeynen laít (ullen gaen ímyten, fonderhope van

omnia quiefcere donec C9' ufque. — 4imanuenfis. nofler

uyt de felve te connen comen; laet ons alles geruft

dimittetur ljber , eumque lenire conabimur. H«c con-

ndum eft

laeten, donec C3 ufque. Onfen Amanuen(isdieíalvry /ilia Dom,in'atio Tua non inficiabitur : time

enim,

,CONTRA PATREM BERNARD, DESIRANT,

573

gelaeten worden, en men fal.hem foecken t'apaife-

enim, nes.fi nihil intentatum relinguamus , male 'pol-

flea nobis cedat.

ret. Deíe raeden en fült U. E. niet difivoueren,

Allaborandum nobis munc efl, ut

want'tis te vreefén, waert faecken dat wy alles te

Inimicos no[lror placemus , ut omnem mali fufpicionem

werck ftelden, dan qualyck daer naerte vaeren. Wy.

a nobis amoveamus.

Famulus meus ferme feductus

moeten nu trachten onsbeftente doen om oníe vyan-

fuit; fed frufira. — Hec eft. Refolutio noflra, a qua

den te verfoenen, om alle quaede (ufpicie van onste

non volunus difcedere. .4mici falvere Te jubent,

amoveren. Mynen knechtis bynaer gefeduceert ge-

proutegoitidem facio, maneo interea: Infra habeba-

weeít, maer te vergeefs.

Dit is oníe refolutie aen

tur, promptus C9' Tui [ludiofus famulus. Signatum:

de welcke- willen- ons houden.

Die Vrienden die

Z. B. V. E. Deinde infra: Lovanii hac decima quin-

doen U. E. groeten, gelyck ick oock ben doende,

ta Februarii 1707.

Superfcriptio erat : Domino,

blyve ondertuffchen , Onder flont: U. E. bereeden

Domino, van den Ne[fe Paflori Santcie Catharince

ende geaffedioneerden Dienaer, Geteeckent: Z. B.

€9v. Bruxellas.

V. E. Noch onder flont: Loven defen 15.Feb. 1707.

Opgefchrifi: Myn Heer; Myn Heer van den Neffe

Paítoor van S. Cathryne &c. Bruffelen.

QUATUOR EPISTOL.J

Minatoriz.- (ayu.

Ad Petrum. Nicolaum Tourteau, fignate , JOANNEQ NxMrHa, (1)

M

agifter nofter, tune audes portas frangere proditor? Quid perfuades tibi? fidem non fervabis? non

ftabis promiffis? (i violesjuramentum , de te adum eít, te períequemur, diabolus te auferet: hxc

pro monitione falutari, ut non amplius portas effringas fub poena mortis, nec prodas amplius, alias im-

provifo opprimeris. . /nferius habebatur: Maneo fervus, Signatum erat: Joannes Nympha. n margine

inferiori habebatur: Datum in Congregatione noftra 28. Januarii 1707.ISuperfcriptio erat : Monfieur,

"- CTF WT

Mon(ieur Tourteau woonende op de aude merckt, Loven, dobbele port. 2. Infra habebatur: Concor-

dantiam cum fíuüo originali atteftor. Sigmatum: Bart. Hendrikx Secret.

agifïer mi, ne prodäs, ne prod—as, alias de te adtum eft. Si prodas, de tea&um eft, diabolus te aui-

M

feret, hzc pro iterata monitione falutari. ZJnferius fignatum erat: Joannes Nympha, In margine

»

inferiori habebatur : datum apud Keyenbergh tertia cras.

Superfcriptio erat: Monfieur, Monfieur Tour-

teau op de aude merckt. Franco. Loven. Zmfra habebatur. Concordantiam cumfuo Originali atteftor.

Signatum : Bart. Hendrikx Secret.

L

ebulo, hzc tertia eft, effregi(ti portäs-, te verberibus exceptum effe afferis, gaudemus: fi mortuus

N

effes, non amplius accederes iftum Schuffelium Defirantium. — Si non defiftas, non amplius verberi-

bus excipieris, fed morte improviía afficieris, períequemur te, hac in urbe tutus non eris, de teactum

erit, te diabolo offerimus uti facrificium, hac eít ultima falutaris monitio, Inferius habebatur: Maneo

nequam fervus, Signatum erat: Joannes Nympba. n margine inferiorihabebatur: Lovanii datum apud

n

A

nos. Sup

erfcriptio erat: Monfieur, Monüeur Tourteau op de aude merckt tot Loven,. Jnfra h'abeþa.;

tur: Concerdantiam cum füo Originali atteftor. Sigmatum: Bart. Hendrikx Secret.

ebulo, mortem non evadere amplius poteris. Ter evafifti, quarto non evades, proditor, perjurus,

N

non dimittetur peccatum , nifi reftituatur ablatum. |.Si non defiftas adire Schuffelium Hiftoriogra-

;

phum, nullibi tutus eris. — Ultima falutaris monitio. Sigmatum erat: Joannes Nympha. In Congrega-

p

I)

tione 14. Februarii 1707. Sup

erfcriptio erat: Mon(íieut, Monfieur Tourteau Fripon. Louvain. Infm:ha-

bebatur : Concordantiam cum (üo Originali atteftor. Sigmatum: Bart. Hendrikx Secret.

(

It

U

(4) Ad Ca/p. IV.

(&) Confignate 14, Marsüi 170;7. fupra N. $3e.

L:

de

f

,

jl

h

rf

fl

1

r

joni

[

)

INSTR?.F—

574

CONCLUSIO FINALIS

INST

RUMENTA;

pX* buvliqs

Patent exceffus, de quibus 1n Sententiaf |

I.

LIBETSLUSCOPPFICTP EESCALEIS

QUO

Obtenta fuit Citatio Perfonalis,

bus etiam juratis dönüat, quód ex parte cfi&i Exi-

Magnifito Domino Rectori.

mii Patris Defirant fragmenta feu partes di&i Libri

xponit, qua per eft, Reverentia D. Joannes Bap-

Refolütionum apud dictum Tourteau quzfitz fuerint

l)

tifta van Cutfem J. U. L. & hujus Academiz

ad corrigendum vel approbandum. Quod omnes

Lovanienfis Promotor, nomine Officii AQor inqui-

Epiftolz uti & predic&i Libri Refolutionum in cu-

rens, omnibus notàs & deploratàs effe extremita-

biculo di&i Patris De(irant diu viía fint & ab eodem

tes, quo funefta Theologorum diffidis procefferint;

dictis teftibus exhibita: quod diverías copias eorun-

dem confici jufferit; adeoque de fictione talium Lit-

fed orinium maximo fcandalo in tantum eruperunt

noviffime diebus hifce , ut totam Eutopam ferme

terarum fecurus erat, ut aliquot diebus ab ante va-

f Onm —— - CM

commoverint, primo per Epiftolam confidam &

riis declaraverit, fe propediem exfpectare Epi(tolam

Formulare de 10. Januarii 1707. dein per fidum

circa eadem negotia integro nomine Do&oris van

Librum feu Regiftrum Congregationum habitarum

Efpen fignatam. Patrem Leopoldum a S. Therefia

& Refolutionum &c. una cum quibufdam Litteris

Carmelitam uti & patrem di&ti Tourteau ad eundem

cujufdam Henrici Grafper, occulta denuntiatione,

van Efpen a fe conítrudos mifit, ut dolofis prztexti-

bus aliquid elicere conarentur, quo fides, vel fpe-

per litteras , & períonas ignotas, Magnificentiz

cies aliqua nefandiffima fabulz conciliari poffets &

Veftrz deftinatas, & apud Acta nona Martii 1707.

[/

reprodud&tas & confignatas. Quodque horrendum,

in eundem finem imo & per eundem Petrum Nico-

eo ufque res proceffit, ut aduiteratz fint variz fig-

laum Tourteau famulum przdicti Do&toris van Et-

!

pen ad fe allicere magnis promiffis conatus eft. Prze-

[/

nature , ipfe Epiítole apud Curforem publicum

ter alios fines quibus ufuseft, impendit Patrem Grau-

0j

intercepte fuerint; violatis in hunc modum omni

fl

cum Exteris commercio, & humanz fíocietatis vin-

wels Ordinis FF. Minorum Le&orem ut totum Mag-

$

culo. Gummque res ipfa loqueretur, & corpus de-

nificentiz Veftre denuntiaret: cumque ex voto non

li&i clamorofe inGnuaret; ÁAlma hzc Univerfitas pro

fuücceífiffet, ipfe (üb cooperculo & füperfcriptione

manu füi Amanuenfis exarata, clam Magnificentie

füo in publicum amore Éxponenti in fua Congrega-

tione de 17. Martii injunxit, ut omnibus modis in-

Veftrz juffit deferri, peffimo fane exemplo, & quo

quireret in

Audorem & complices poenis debitis ca-

delatores occulte; peftiferum hominumgenus, fan-

Giffimis Tribunalibus impune illudant. Infüper re

ftigandos. Viam Exponenti przbuit fama publica,

non füccedente, dictum Tourteau ad Reverendos

quz Eximium Patrem Defirant Sacrz Theologie

Do&orem indigitabat, genio a talibus non abhor-

Patres Carmelitas Calceatos retrahere juffit, ibidem-

renti; notum enim erat , qualiter jam ab annis plus

que eidem varías inftru&iones, quibus in fuis Ref-

ponfionibus fe conformaret, fübminiftravit, quz

quam vigintitam Theübus, quam Libellis in DoQo-

rem Juris utriufque van Efpen invedtus fuerit, qui

omnià plene convincunt primum infandz hujus tra-

tanquam Primaria hujus Scenz Perfona fungitur &

oediz Auctorem effe predi&tum Patrem Defirant.

jnducitur.

Notum.eft odium, quo fertur in przci-

Sed efficaciffimum probationum genus, eft ipía de-

j

linquentis confeffios qualem coram Magnificentia

puos fui Ordinis. in hac Provincia Patres, eo quod

*

fe apponant ej

us modo vivendi voto paupertatis re-

Veftra predidus Pater Defirant apud Acta diei 14.

pugnati,

qui confiderati feorfim a didto Eximio Pa-

Martii hujus anni animo tranquillo & prameditato

tre De(irant, in hac Scena ridicule intrarent.

Igi-

dictavit ex Scedula, ita it mereatur expendi, Ex ea

fiquidem conftat, quod omnia, Litteras & Inftru-

Q

tur inquifitione legitime inftituta, tandem patuit,

totum hunc actum adornatum fui(fe a dicto Eximio

menta, füb fe a principio habuerit4 quod Epiftolas

Patre Defirant, ufo quodam Petro Nicolao Tour-

quaídam aperuerit, alias apertas legerit, quod co-

pias quidem authenticas illarum fieri curaverit, &

teau tanquam miferabili inftrumento , paupere & ju-

iisufusfuerit, cum ex pluribus unam tantum copiam

venculo, magnis promiffis ad hzc condudo, qui

fadi poenitens, & nunc in fequeftro pofitus, totam

reproduxerit & apud Ada confignaverit: quod fci-

Pr.

feriem aperuit coram Magnificentia Veftra in Rel-

verit varias ex iis Epiftolis apud Curforem malis ar-

ütic

tibus fuiffe fürreptas, & eo non obftante eaídem le-

pon(is ad Interrogatoria ei ex parte Exponentis fa-

€a, de data 26, 27. Martii & 6. Aprilis hujus anni,

gerit: imo fecunda & tertia vice iterum recepit, le-

& ex Scedulis tranfmiffis, & ab ipío fignatis & re-

git, & detinuit, ubi viranimo redo &a talibus alie-

Con

cognitis; ad quorum tenorem brevitatis cauía refer-

no, vel prima vice talem latorem domo expuli(let

tüt

& in pofterum füo limine fevere interdixiffet, Lit-

tur: quz Refponfà feu Depofitiones ejufdem Tour-

Sim(

teau adeo conítantes fünt, & tot prefuümptionibus

teras ne quidem le&tas Curfori mox reftituiffet & mo-

tis jl

& adminiculisfulciuntur, & aliis irrefragabilibus de-

nuiffet, ut atalibus, tam fibiquam publico caveret.

pofitionibus roborantur, ut omni animo adverfus

Interim, utfatetur, negotium tale perrexit agere in

tenebris. Magnificum Dominum, qui omnium Aca-

"

veritatem non plane obfirmato plenam fidem extor-

, didum

Íore

demicorum Superior eft, de nullo admonuit

pan

queant, Plurimorum fiquidem teftium depofitioni-

$,

Tou:.-

L

CoNTRA PaTREM DERNARD. DzsmaNT,

575

Tourteau ápud f& détinuit,. ejus. verbis in re tanta,

ria affedti; féd bene quod in commodum didi Patris.

fi perfifteres, fidem habiturus; , ubi omnes fere ac-

Defirant, nimirum vindicare injuriam, quam putat.

cüfatos dtpote A'cddemicos ad manus habebat, &

fibi illatam a DoGore van Efpen & fui Ordinis Patri-

fignanter in ipfo füo Conventü RR PP. Baert & de

bus qui ibidem traducuntür, cum réfletionead nu-

Fraye; quos vel faltem eorum Superiores confulen-

péram Caftrophen omnibus nótam:, de quibus.om--

dos effe ,. füadebat tam Chriftiana prudentia, quam

nibus conftat ex Informationibus & aliis Actis hic

Religiofi charitas; & lioc modo veritatem, fi éeam

jundis. Cumque non folum hujus Academiz,, fed

quafiffet, facile- atf&cutüs fuifet, Sed hoc neple-

totius ferme Europz, per quam fama volitat, inter«

&o, ut fateri pergit, ad dicdtam occultam & peffimi

fit, at tanta crimina(exemplariter caftigentür, re-

exempli denuntiationeti, tnalüit procedere, fic ut

currit Exponens ad Magnificentiam Veftram,

undequaque corruatfrigida excuíatio, quam modo

Rogando, quatenus ad onus dici Eximii Patris

deprehenfüs incldmat,. quafi a dicto Petro Tourteau

Defirant decernere dignetur provifionem juftitiz, feu.

fibi foret impofituró; cun! ex pradi&is nulla reful-

decretum enormitati eoründem criminum. conve-

tét deceptio nifi affeclata & voluntaria; qua etiam

niens, cum permiflione arrefti & fequeftrationis ef-

nullo modo prefamenda eff, cum nihil in hoc ini-

fe&uum ejuídem, füb debito inventario, quod fa-

quitatis. myfterio: réperiatur, quod in commodum

ciendo &c. Et érat fignatum: H. Malcorps. & J.

ejufdem lourteau cedefet, utpote a nemine inju-

P. V. Cüt(em.

; CPIA ÁPOSTIELEJ:

; 'ifo Libeïlo.'fïiläpii'ce-dbgis-'exhibito ex parte D. Joannis Baptifze van Cutem ) U h ühi&ängitaüs; nö;

V

ftrz Promotoris, nomine Officii A&toris inquirentis, nec non. vifis informationibus captis :ex parte

di&ti Officii circa famofam Epiftolam de 10. Januarii noviffime elapfi, & alia: inde fecuta, provifionaliter

adverfüs Eximium Patrem Defirant S, T. D. citationem períonalem decernimus, ut hora nona matutina.

die 3o. Aprilis currentis, in zdibus noftris coram nobis compareat,. & ibidem refpondeat ad Interrogato-

ria & Gravaminaex parte didti Officii exhibenda, füb poena ulterioris provifionis, hac die 28. Aprilis 1707.

Infra habeba;ur. De mandato Magnifici Domini Rectoris. . £ grat Signatum: Bart. Hendrikx Secret;

KOOCELDACUE EL AUPTOOUIS

einfinteert Copye autheütiecque vaft de boven[laen-

infinuata eft Copia authentica Apoftilla füprá po.

G

de Apo[tille met myn Relaes van. daeghfel daer

I

onder flaende aen den properen Perfon van Pater De-

X (itz, cum Relatione mea citationis infra pofita

ad propriam Perfonam Patris Defirant, & accepta-

[irant., C9* acceptavit, ontrent tem Thién uren. voor

vit, circahoram decimam matutinam, hac29. Apri-

noen defen 29. April 1707. Toirconde C$'c. Ende was

lis 1707. In cujus fidem &c. Er erat fignatum:

onderteeckent :- Toanues Baptifla Neffr. Onder

Joannes Baptifta Neeffs. — Infra habebatür: Colla-

ftont : Collatione fatia, Concordantiam . atte[lor.

tione fadia, Concordantiam atteftor.

Sighatum: .

H. W, Quirini Not. Apoft. 1707.

Signgtum: H. W. Quirini No;."Apojf. 1707.

(

DL

0s

f

l$

LIBELLUS GRAVAMINUM

f

nt,

pro Coufultifmo Domiuo JOANNE BAPTISTA vau CUTSEM jJ. U.

je

L. Uuicerfitatis Lovoawienfis Promotore [eu Fi[co Geuerdli, m

It

lh

A&ere Inquirente ,

Q?iiiïzä Off ;'z'ï

J

a

ru

coutra Patrem BERNARDUM DE«SIRA

NT $. Tb. Dotlorem ngm idis

JNs

: quifitum per[oualiter citatmn.

(0

L.

refatus. A&or dcducendo Gravamina ad onus

lum refpondit, ut fe

jati

P

redi&di Réi, füb omnibus &c. dicit, ponit, &

Scholal[lica.

quitur: Fuit utrimqtie dïtä-i*c(*äiiö

(ci

I

àf

articulat fequentia.

Quod notum fit odium'

, qtio di&us Reus fertur

116

-Quod Reus plura pertir'xacis odii figna oftenderit

in przcipuos Patres Ordinis füi hujüs Provinciz,

je

contra Clariffimum Dominum van Efpen, quod or-

qui fe opponunt vitz ejus licentiori, uti contrárize

jlie

tum habuit ex Libello quodam de Peculiaritate &

profeffioni fuxe , & voto paupertatis.

il

Simonid, d quo tempore Dominum van Eípen ama-

Ad fecundum,

[t

ris illis diffidiis Scholafticis femper involvit.

fateiur,

De odió négat , juftam defenfionem

Hac nona Máii, hora nona matutina, coram

Iit

m

eret

Maguifico Domino Re&ore, Ampliffimo ejes Affef-

Quod Petrum Nicolaium Tourteau impenderit ád

æln

fore, Dominis Advocato Fifcali, & Promotore com-

fabricandam Epiftolam de 1o. Januarii 1707. ad Do-

Ae

páruit Eximius P. Défirant, qui ad Primum Articu-

minum van den Neffe Páftorém S. Catharina Bruxel-

u

lng

If

576

COoNCLUSIG. TINALIS.

lis, eo tendentem, ut. di&ctus Domi.nus van Efpen

Ad.decimum quartum, Semper egit bona fide.

& prafati Patres ejufdem Ordinis, una cum pluri-

bus ex Primariis hujus Academiz, aliifque de Clero

Quod inter fraudulentos illos pratextas fuerit ip-

Viris taaquam nequiflimz confpirationis in Religio-

fum Poenitentiz Sacramentum.

nem.& Statum Reéi traducegentur.

Ad decimum Q,Flinïl?l?- Semper egitlbona fidg.:

. Ad tertium, . Negat.

I V.

-Quod Reusin 'eundem,fïne;n neca Curforibus pu-

"Quodibidem notorie adulterata fit ügnafura prz-

blicis abítinuerit, fed dictum Tourteau inftitueritad

di&i Clariffimi Domini van Efpen..

intercipiendas litteras in.domo Curforis hic Lovanii.

nflet nuac.

Ad decimum fextum,. JVegat.

.Ad quartum, Tranfeat, quod id co

d

Quod'præcïiäfa Epiüola. apud Reum viía fit, &

Quod di&us Reus Litteras a

du p

quod eam pluribus legendam exhibuerit.

&is vicibus interceptas, tot diftinctis vicibus ad eo-

*

dem 'Tourteau ad fe uti tales delatas acceperit & ac-

Ad quintum, Tranfeat in bonum frnem.

.

ceptaverit, notanter Henrici Grafper..

Quod plares copias ejüfdem fieri eafque authen-

Ad decimum feptimum, Tranfeat in borum fiem.

ticari curaverit, & iifdem ad fines fuos ufus fuerit.

iwuy LA

;

Quod di&us Reus plures ex illis, fignanter quz

Ad fextum, Tranfeat in bonum finem.

VAE

$

in aliis inclufz érant, aperuerit.

Quod Reus per eundem Petrum Nicolauin Tour-

: Ad decimum o&tavum, Negat.

teau fabricari curaverit Librum Refolutionum, quz

I

*

in variis congregationibus abiifdem prateníis conípi-

Quod: omnes legerit, copias authenticas, earum-

ratoribus captz fuiffent, conformiter ad predidam

dem fieri curaverit, quibus ad fines, quos veluit,

:

confidam Epiftolam de 10. Januarii 1707 , quodque

ufüs eft.

Reus eidem Tourteau tam Libri hujus, quam

m, Nu

hquam ad malor fines.

,di&æ

A-d: decimqm nonu

X

.

Epiftole materiam fuübminiftraverit.

Ad fept—imum , Negat pro utraque parte.

Quod omnia, id eft, Libr

um Refolutionurn, Epi-

L e

ftolas feu eorum Copias clancularie tranfimiferit ad

Quod fimiliter Reus eundem Librum habuerit, va-

Altiores Poteftates, nominatim Iliu(triffimos Domi-

nos Internuntium & Archiepifcopum Mechljuien-

riis lesendum dederit, copias authenticas ejufdem

"

fieri curaverit, illifque:ad fines fuos ufus fit.

fém, eofque circumvenerit. .

Ad vigelimum, Semper

egit bona fide.

Ad octavum,; Tranfeat in bonum finem.

I'

.Quod tam Liber hic, qü.am di&ta Epiftola de to.

Quod di&us Reus non contentus clanculariis fuis

anuarüi 1707. prater horrendam diffamationemi,

diffamationibus, ut resmajori cum auctoritate in pu-

quam continent, manifefte tendantad excitanda dif-

blicum prodiret , abu(us (it (ànctitate Sacramenti Poe-

fidia inter Clementiffimum Regem Noftrum, ejuí-

nitentiz, ut-Confeffarium nihil mali fufpicantem ad

que Foederatos.

denuntiationem impelleret, & huic negotio invol-

Ad nonum,

Tranfeat ad onus Petri Nicolai Tour-

veret.

teau.

Ad vige(imum primum, Negat.

X

XII

digiadi a L i rf

Quod plures alias Epiftc;las Reus per eundem Pe-

Quod di&us Reus, ubi vidit rem fibi non fücce-

trumNicolaum "Tourteau' confingi Curaverit cum

dere, omnia predida füb coopertura una cum intro-

adulterata fignatura Domini van Efpen circa eandem

clufo clancularia denuntiatione peffimo exemplo vef-

materiam, aliafque, quarum partim originalibus,

peri per duos ignotos ad manus ancille Magnifici

Domini Rectoris tradi curaverit.

partim earum copiis ufus fuit.

. Ad decimum, Negat, quod curaverit confingi, aut

Ad vige(imum fecundum, Fuis factum Petri Ni-

quo refpondeat.

copii; ujur fuerit in malum finem.

.colai Tourteau, de

X XIEZL

C

Quod inter eas quatuor.ünt minatorie, eo ten-

Quod eidem Tourteau ad' Carmelitas ad Sanctam

q

dentes, ut Reus didum Dominum van Efpen &D.Do-

Catharinam profugo varias inftru&tiones & falfitates

.minum Pafítorem S. Catharinz Bruxellis ,. aliofque

fübminiftraverit ad eludendum Judicium, & illum

confirmandum in perjurio.

BI

de quibus in dicta Epiftola de 1o. Januarii 1707.

d

horrenda calumnia diffamaret, quafi in vitam diài

- Ad vigefimum tertium, Negat de fa

Petri Nicolai Tourteau confpiraffent, quibus etiam

in omnibus egit bona fide.

mm;,u;, e

ufus eft.-

XX

LP

Ad undecimum ; Negat,

fe feciffe jïf?ien.em vel

.. Quod predi&us Reusin bac Univerfitate eminen-

ufum in malos fines.

tem Gradum obtineat, & formandz jüventuti pra.

r

pofitus fic & inde crimen ejus plurimum augeatur.

Quod plura media qua(i in oculos incurrerent, qui-

Agnefcit Gradum, C3' negat crimen , C9' petit re-

10

bus falfitas horum omnium detegi poffet, quodque

verentiam,]

N

Reus hzc non folum neglexerit, fed etiam &udiofe

Io

evitaverit.

Et 'ha'bita» lectura per(titit & fignavit. Eterat ig-

Th

ona fide.

natum: Fr. BERNaRDUS DEsiRANT S. Th. Doctor C9'c.

Ad duodecim'um , Egit b

..z

d

mediis & occu

Itis rha-

Infra habebatur: Me prefetite tanquam ad hoc aucto-

| Qulod e contrario pluribus

rizatoloco Secretarii. Sub(ignatum : /Egidio Schillinx.

chinationibus ufüs fit , ut aliquid expiícari poffet, quo

Quibus omnibus attentis &c.

fucum faceret, & nequiffimz füz fictioni fidem ali-

Prxdicdtus A&or concludendo contendit, quate-

(

quam vel fpeciem conciliaret.

nus per fententiam Magnificentiz Ve(tre prafatus

(

Ad decimum tertium, Semper egit bona fide.

Reus condemnetur in poenas tam enormibus crimi-

nibus debitas cum expenfis, aut alias &c.

. Quod plures perfonas-immïferit, quæ fraudulentis

-

OFFICIUM &c.

pratextibus proxime vel remote aliquid aucuparen-

Signatum: H. Matco&ps;

tur, quod predico ejus fini fubferviret.-

|

QUA-

CONTRA PATREM BERNARP. DESIRANT.

$377

III

QUATUOR EPISTOLJZ (a)

Patris Defiraut , ad Reverendzmz Patrem Leopaldum. (D)

Reverände Pater ,

ÓH

isforti & fincero animo. XPerfona nota fingit, & loquitur ex fufpicionibus hauftislex ore Domini

V9 Martin, qui imprudenter locutus eft fratri didz períonz. — Veftra Paternitas prudenter egit, & atten-

to fecreto obligante refpondit juxta conícientiam: addi poffet, quod vefter diíceffus in Urbem Bruxellen-

fem caufà fit, quod alius homo non venerit. Nihil potes dare fcripto , nec coram tefte loqui, quia alio-

quin violaretur fecretum, debetque ei dicere inter quatuor oculos, quod nihil ícias nifi füb fecreto , &

quod, nihil ei dixeris niíi (üb fecreto acceptato per ipfum, & quod non poffis ultra loqui, nifi habita no-

va licentia, pro qua habenda fcribetur ad Períonam principalem. |Gaudeo quod (it in errore Perfona illa,

dum putat.quod Veftra Reverentia mihi aliquid tradiderit, quod non eft verum: poteris inter quatuor

oculos dicere in genere, quod attinet Patrem Defirant, Dominatio Veftra eft in errore, ficut verum eft:

poteris etiam & inter quatuor oculos dicere, quod Perfona illa, coram qua aperuit, non tradiderit Patri

Deürant, & quod ufque in hodiernam diem non habeas aliam notitiam. — Videtur timere: bene eft. Ad-

di poteít, quod in iítis chartis nihil forfan contineatur momentofi, & quod ille in cauía fit, non dicen-

do an ad f& pertinerent, quod alias, fi dixiffet veritatem ab initio, res ftatim fuiffet in ejusmanibus. Noli

unquam loqui coram teíte vel teftibus, fed femper przvie requirere fecretam, aut alioquin non loqui:

nihil etiam ícripto dare potes in confcientia. Hzc raptim, fuppofitis fapponendis & allegatis: petere

poteris inter quatuor oculos, ut det vobis commiffionem in fcriptis Sarcinulam recuperandi, utpote ad

íe pertinentem. — Superfcriptio efí: Admodum Reverendo Patri P. Leopoldo a Sancta Therefia Ordinis

?

PP. Carmelit.

Diícal. Procuratori ad San&tum Albertum &c. Lovanii.

Infra habebatur : Collatione fa-

]

&a, Concordantiam cum Epiftola, quam Eximius Pater De(irant pro füa agnovit, atteftor hac 4. Maji

1707. Et erat Signatum: Bagr. HgNDRIKX Se.cret. In margine habebatur : Mánu Patris d'Herbe.

ii

Admodum Reverende Paterg

u

aternitas Veítra prudentiffime & feliciffime proceHït, habet tres dies, qui exfpectandi funt: fi interea

al

Iu

temporis vocetur ad zdes Perfonz notzx, non accedat, fed dicat fe impediri nam Vir ille eft nimis

0i

impetuoíüs, Si Paternitatem Veftram ipfemet accedat, eidem loquatur inter quataor oculos, ac exponat

ea, quz inter Paternitatem Veftram & Minoritam acciderunt, non nominando tamen Períonam neque

Ordinem, addendum tamen quod non fit Auguttinianus.

Subfcribor, Infra habebatur : Admodum

Reverende Pater, Paternitatis Veftrz humil. Servus.

Et erat Signatum : F. DERNARDUS DEsIRANT.

In

margine habebatur: Lovanii 2. Martii 1707. Supe

rf.

r

criptio erat: Admodum Reverendo in Chrifto Patri,

tro-

P. a Sancta Therefia Ord. RR. PP. Carmel. Diícal. ad S. Albertum Procuratori &c Lovanii.

vef-

fici

Adniodum Reverende Pater ,

N*

i jam infinuavi, dignetur Paternitas Veítra non excurrere ad Perfonam notam; fi tamen ipfamet ex-

Ut

currat, illi fimpliciter dicere; quod Paternitas Veftra viderit Librum Refolutionum in manibus ali-

cujus alterius Perfonz , a qua accepit veniam hoc dicendi ifti Viros non tamen faciat mentionem illorum,

Qlam

quz continentur, quia nullo modo eft conveniens, ut per Paternitatem Vefítram intelligat, quid in illo

t3tes

Libro habeatur.

Subfcribor Paternitatis Veftrz Humil. Servus,

I

1

Et erat Signatum: F. Beg&NARDUS DE-

jlum

SIRANT.

do a S. Therefia ad S. Albertum Lovanii.

fra habebatur : Lovanii 2. Martii 1707. Superfcriptio erat: Admodum Rev. Patri P. Leopol-

«

4

Admodum Reverende Pater ,

jnet

ignetur Paternitas Veftra mihi facete honorem eras mane ad me excurrendi, fed prius inquirere pla-

pre

D

ceat, quandonam Lovanii adfüturus fit Reverendus Admodum vefter Pater Vicarius, ut cum illo,

nomine aliquorum Eximiorum Dominorum, de negotio aliguo tractare poffim. Subícribor: Admodum

iif*

Rev. Paternitatis Veftre Humil. Servus. Et erat Signatum: F. BERNARDUS DkstRANT. /nfra habebatur:

?

Lovanii 6. Martii 1707., Superfcriptio erat : Admodum Reverendo in Chri(to Patri P. Leopoldo a S.

"'Therefia Ord. RR. PP. Difc. ad Sandum Albertum &c. -/nmfra habebatur: Collata concordat cum pra-

,at G:(?r.

( O^

diáis Epiftolis tribus fignatis ut ante. .Et erat Signatum: H. MA-LCORPs Nors.

aud

Banr, HENDRIKX Secret.

vl

(«) Ad Cap. III. Art. 412. & feqq.

( £) In judicie recognitz; vide Concl, Fin, N, 409.

Uate-

moatus

; Cfimi'

p

Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV.

Dddd

IV.

U

573

CoN€LUSIO TINALIS

I V.

A CJT AO N?O T .A R'IOATL H 5 u

P ER

Notaüz:m VaN DonMaEL de 27. 3'ammr£'z' 1767. (b)

nno Domini 1707. die 17. Menfis Januarii com-

nata, recognovit coram me tanquam vere origina-

A

- X paruitcoram me Petrus Nicolaus Tourteau Lo-

lia: Item duas de 24. Decembris ad eundem Domi:

vanienfis , matrimonio jun&us , monitus & requifitus

num van den Neffe: Item unas ad Eruditiffimum

ex

arte Illuftriffimi & Reverendiffimi Domini Ar-

Patrem van Wavte, de 29. Decembris elap(i: Item

duas alias de quarta & nona currentis Januarii ad

chi-Epifcopi Mechlinie

nfis, fupereo, quod denun-

füa füb di&tamine Clariffimi

tiatus fit, quod manu

prafatum Dominum van den Neffe, & plures alias,

Domini van Efpen vocatus & rogatus pravio jura-

qua omnes pofteriores deftinatz fuerunt. Item quod

mento fcripferit varias Litteras fufpectas & male fo-

viderit in edibus prafati Do&toris fepe & occafio-

nantes, dare teftimonium veritatis in favorem Jufti-

naliter originalem Librum Refolutionum manibus di-

tiz; Declarat in animam füuam, quod fine ulla frau-

verforum ícriptum, ligatum ligatura Francicain Fo-

lio, & quod C

ia, quam ego Notarius hodie in

de aut dolo ex parte füa, & fine ulla intentione ex

N

alia Ada hujus

di

ei vidi & pofui, pro parte tertia

arte

(füa mále faciendi plurima fcripferit a Menfe

j

ulii anni elapfi fub prafati Clariffimi Domini dida-

concordet cum prafato Originali, prout etiam con-

mine, quodque ni

hil in iis unquam de füo addide-

cordat Copia Declarationis ibidem pro parte quarta

rit aut dempferit ,

& quod ita inter alia fcripferit

pofita cum Originali, quod in iifdem edibus pluries

originales Litte

ras

de die decima hujus Meníis hic

vidit & in manibus habuit, fignatum diverforum cha-

ujus folii manu ejufdem Comparen-

ta&eribus , quorum plures cognovit & recognovit.

in alia pagina h

uz. inci

Et finiens füam Declarationem, dixit, Se in con-

tis copiatas, q

piunt: Eruditifime Domine,

ícientia motum przdiéa declaraffe Confeffario füo

falute preevia ,

non mihi e[ft dubium , una cum nomi-

nibus ibidem expreffis & Scripto introc

lufo, &quod

cuidam Minorite, a quo monitus, quod prafatum

fuis oculis viderit didum Clariffimum Dominum van

juramentum fuiffet nullum & illicitum, tempettive

Efpen di&tas Litteras fua manu fignantem q

?

uatuor

omnia revelavit alicui ex Stricta Facultate Theolo-

majuículis;

poft (ingulam ponendo pun&um,

& dein

giea, confidens fe per hoc fatisfeciffe fu obligatio-

Litteras clau

dentem & mittentem ad Poftam per fa-

ni, paratus omnia predica confirmare füb juramen-

toa Judice fuolegitimo requifitus. Acum Lovanii

mulum füum: addit Comparens, quod fimiliter fub

anno & die ut füpra, Et erat fubfignatum: Petrus

diài Do&oris eodem modo fignantis di&tamine fcrip-

Nicolaus Tourteau. /tem habebatur: Me prafente,

ferit tres Litteras, primas de 20. Septembris 1706.

fcriptas ad Eruditiflimum Patrem Dallexo ; fecundas

Et erat fubfignatum: . J. van Dormael Notarius A-

de 16. Decembris 1706. ad Dominum van den Nef-

poítolicus. nfra habebatur: Collatione facta cum

íe; tertias de 18. Decembris 1706. ad Dominum

Originali concordantiam atteftor. . Signatum : J. J.

van Dormael Notarius Apoftolicus.

Krys; quarum tria originalia cum non fuerint defti-

V.

mcdn dafénre r R K R r a U iE M

ACTA DEPOSITIONIS ()

ZuckRI BenuARDI VaN Espn eorum que iuter ipfum e? R, P. Leo-

Clarz'jimz' D.

POLDUMA

S.'TrenesrA Carmelitam Bi[calceatum acta & dicta funt circa. —

Kee— — dÀ —— 7 — 9-

Pacquetum fice Fafciculum famofinn de 13. Jauuarii Y707. (4) —

nfrafcriptus rogatus d

are teftimonium veritatis de

ue illum abfolveré non poffet, nifi facta reftitutione.

I

z ipfüum Decl

arantem inter & P. Leopol-

His auditis, refpondit Declarans, fe neícire char-

his, qu

herefia fada & di&a fuerunt occafione

tasaliquas fibi furreptas, aut perditas efíe; unde fe

dum. a S. T

nefcire, quz poflent effe hzc Scriptas addens, nifi

r

certi Pacqueti Scriptorum & Litterarum, quod a

forfan effet cafüs aliquis ad Declarantem miffus.

I

Declarantem. hic Pater fpe&are & a quodam fürrep-

i

tumefle & retineri afferebat, declarat fequentia.

Repofuit di&us Pater, non eft Scriptum ad Re-

Juod die 12. Februarii cum egrederetur Decla-

verentiam Veftram miffum, fed a Reverentia Veítra

rans e Schola Canonica poft publicam Repetitionem

ad alium aliquem deftinatum.

Y

Infcriptio , ajebat, eft totaliter deleta, tantum

in órdine ad gradum Licentiz in Jure, accefferit ip-

infra apparét Amftelodamum.

l

füm di&tus Pater tunc temporis Declaranti ignotus,

Ronípondit Declarans, hoc nonpo

teftad me fpe-

petivitque Declaranti loqui.

It

Cum autem Declarans cum predido Patre in par-

&are, quia nullas Litteras mifi Amítelodamum. Imo,

li

tem receffiffet, dixit Pater , quod haberet propo-

addebat Pater, hoc defuiffet bene. ab uno anno &

nendum Declaranti cafüm Jubilei; (erat enim tem-

amplius.contigiffe. .Replicabat Declarans, equidem

non poteft ad mefpedare, quia nec ício ab eo tem-

Ü

pus Jubilzi) eumque cafum exponens , dixit, ali-

pore me ullas Litteras aut Pacquetum Amftelodamum

d

uem ad ipíum veniffe, qui füb fe mala fide retine-

omine.

t

bat aliqua Scriptg ad Declarantem pertinentia; quod-

mi(iffe; unde credo quod períona illa erret in n

His

Ó

c)»Conf-ïgnata a R. P. Defirant, die a. MajiAConcl. Final. N. 780.

a ! Ad*C:;p.i NV. Art. 604, & feqq.

d) Jn judicio confignata & recegnita die 2o, Junii 1707. (N. 388-)

(

(b) Ad Cap, lI Art, 378. & feqq;

3

3

7

"

9g

CONTRA PATREM BEBNA,RD. DsmaANT,

——

His refpondit dicus Pater: Dicit períona illa,

Pacqueto, füper quo Declarantem confüluerat fzepe

ad vos fpe&are: quid igitur fa-

di&us P. Leopoldus; hzcque effe in manibus Patris

quod probe íciat,

Def(irant.

Ciam, petebat Pater. Refpondit Declarans, fi pu-

B

tet ad me fpectare, reítituat mihi. Replicuit Pater,

Itaque die fequenti prima Martii Declarans ivitad

Conventum PP. Diícalceatorum ad San&um Alber-

non potero ipfüm ad hoc inducere. Vultne Reve

rentia Veítra, ajebat Pater, ut comburatur? Ref-

tum in platea S. Quintini, comitante quodam fuo

pondit Declarans, nefcio quid contineat, melius eft,

amico füb horam nonam matutinam ; cumque adve-

niffet didus Pater Leopoldus, dixit declarans: Re-

ut Reverentia Veftra aperiat Pacquetum, & videat,

quz inillo contineantur. Sivideat contineri, quz

verende Pater, nihil amplius audivi de Pacqueto

offent me concernere , & eíle alicujus momenti,

illo, füuper quo me confuluerat Reverentia Veftra,

& ad me fpedare dicebatur. Refpondebat Pater,

poterit tunc fignificare & efficere, ut reftituantur;

fi autem contineantur aliqua fcommata, aut Libelli

períona illa non ampliusloquitur. Replicuit Decla-

famofi, comburat. RefponditPater, beneeft, hoc

rans, fed Reverende Pater, dicitur Scriptum illud

effe in manibus Patris Defirant; an forfan Reveren-

idem inciderat, ego faciam, (icut coram Deo fin-

cere fieri debet.

'Tantum facio, ut confulam didtz

tia Veftra ipfi tradidit, aut communicavit, quia au-

períong, & mez conícientizs nam non dimittitur

dio Reverentiam Veftram fepius adeffe illi Patri?

RefponditPater, ego quidem aliquando adivi didum

peccatum, nifi reftituatur ablatum.

Duobus aut tribus diebus poft hunc congreffum,

Patrem Defirant , fed füper aliis cafibus & negotiis.

ruríüs acceffit Declarantem domi propriz idem P.

Urgebat Declarans ut diceret, num non com muni-

caffet etiam hoc Scriptam? Refpondit, non com-

Leopoldus poft meridiem circa horam quintam : mox

Petivit. ulterius Declarans, num vellet

jetivit Declarans, utrum Pacquetum aperuiffet?

municavi.

efpondit Pater affirmative, addens, illud fuiffe

dare in fcriptis, feillud non communicaffe Patri De-

j

firant.

Hic nonnihil hazfitans dixit, quod füper eo

ligatum cordula rubra in modum crucis, & decem

circiter locis cum cera occlufum.

deberet deliberare.

Replicabat Declarans, quid hic

His auditis, dixit Declarans, hoc non poteft effe

deliberandum? Scis bene utrum communicaveris an

"

non. Refpondit ruríüs Pater, volo füper hoc ali-

meum, quia nullum unquam fimile Pacquetum mifi.

Dixit Declarans, forían Patrem

Addebat deinde di&us Pater, jam propius intellexi,

uos conf(ulere.

|

fuiffe miffüm hoc ipío anno inchoato 1707. Repo-

Defirant? Replicuit Pater, non, fed habemus etiam

Viros DoGores in Ordinenoftro, puta Ledores in

Ü

fuit Declarans: magisid confirmat, noneffe meum;

quia füm certus, me ab illo tempore nullas Litteras

Placet. Dicit Declarans, non igitur hic de ca(ü

aut Pacquetum mififfe Amítelodamum. — His di&is,

'Theologico, füper quo effent confulendi Theologi;

[:

fed dumtaxat quaritur, an Reverentia Veftra hoc

interrogabat Declarans, Quid in Pacqueto contine-

retur? Adhzc extraxit di&us Pater chartam aliquam,

fecerit, vel non ; nihilominus perfiftebat: deinde

AL

afferens, fe voluiffe annotare, quz continebantur,

addebat, fi velitis afferere, quod Pacquetum cum

n

fcriptis pertineat ad fe, efficiam ut reftituatur. Re-

legitque primo in eo repertum efle quoddam impref-

dl

ífum ligatum in charta marmorea: titulum illius , ut

pofüit Declarans, quomodo poffem afferere, ad me

u

praferebat, non bene retinuerat, dicens, Motivum

fpedare; quandoquidem, uti frpius dixi, certus

(

contra Seminaria. Hoc audito, dixit Declarans, ício

fam, illudad me non fpe&are: fed tamen quia is, qui

Pater, erit Motivum, quod Facultas Theologicajuf-

habet , afferit illud ad me pertinere, &nomen meum

Iffl

fit imprimi contra Seminaria Epifcoporum, notan-

haberi, mea interett, ut illud faltem oftendatur.

Perftitit Pater, illud mihi non tradendum, nifi af-

]

ter Cameracenfe. Dicebat Pater: ita apparenter eít

illuds addens adhuc alterum exemplum contineri,

fererem , ad me fpectare; licet Declarans dixiffet, fe

fed non ligatum. Tunc repotuit Declarans: Hinc

paratum dare cautionem de reftituendo Pacqueto,

fiiluddeprehenditlet, adfen

ápertius elucet, Pacquetum nonl effe meum, quia

vo;n iþe&gre ; po(ïquam

hectenus Motivum hoc impreffum non habui, nec

habuiffet infpectionem.

ha&tenus quidem vidi.

Poft hec rurfus in(titit Dec

larans , ut Rev&.rähdüs

Pater daret in fcriptis, fe Pacquetum non commu-

Tunc ulterius interrogavit Declarans; quid prz-

Rurfüs recufavit. Tunc dixit

terea in Pacqueto contineretur ? Refpendit Pater:

nicaífe Patri Defirant.

Scriptum aliquod. Cümque interrogaflet Declarans,

Declarans, loquar Priori veftro.

Refpondit Pater,

j

nec Prior meuspoteít me ad hoc obligare: cumque

quid continet hoc foriptum ? Refpondit; neício,

tantum vide Refolutio.

Tunc dixit Declarans, for-

inftaret Declarans, fe,velle loqui Priori, tandem

fan erit refolutio alicujus cafüs, quem aliquando fig-

vocavit Priorem; quo przfente . -&-adftante ipfo

Patre Leopoldo, omnia quz acta & dicta erant oc-

naverim ; ulterius petivit Declarans, vidiftine nomen

meum?* Refpondit, imo.- Petivit rurífum Declarans,

cafioné hujus.cafüs & Pacqueti retulit Declarans,

ont,

nonne totum legifti? Refpondit, non, quia evoca-

prout jam relata funt, quibus nihil oppofuit L. Leo-

poldus, perüftens, fe nolle dare in fcriptis, quo

ohat

bar ad alia, eo quod fim Procurator Conventus, fed

Jc (e

rurfus Pacquetum occlufi. Dixit dein Declarans;

Pacquetum non communicaffet P. Defirant, fed

ail

rogo Pater, totum legat & videat quid fit, ego in-

quod vellet prius fuper hoc deliberare, & confilium

petere. . His auditis, dixit tandem P. Prior: Non

terim fum certus, Pacquetum hoc ad me non fpecta-

[

re; apparenter perfona illa me non novit; vel erra-

video, quare non daretur in fcriptis, quod ore aífe-

d

vit in nomine. Magis fufpicior, pertinere ad Do-

ritur. Interim aliud nori potuit Declarans obtinere.

P. Prior íe excuíabat, quod de cafu nihil fciret,

&orem Parmentier, quia habet motiva contra Semi-

ntüm

naria, & fic Pater receflit.

Eadem die, fcilicet prima Martii circa me dium

Poft hzc nihil de propofito cafü intellexit Decla-

primz promeridianz acceffit Declarantem didtus P.

Leopoldus , moxque coepit quaf? dolens dicere: Ap-

efe

rans, donec ipfi circa 24. Februarii exiftenti Bruxel-

]mo

lis, fcribitur Lovanio, fpargi Lovanii, repertas effe

paret quod ob diétum cafum poflem aliquando inci-

quaídam litteras Declarantis horrenda quedam con-

dere in aliquas difficultates. Refpondit Declarans:

nu

Imo Pater: unde vadat ad illum, qui habet, & di-

jdem

tinentes, eafque per quandam Filiam Devotam tra-

) te0

ditas cuidam Carmelite Difcalceato, huncque eas

cat, ut reftituat.

Refpondit, ibo: & fic difceffit.

tradidiffe Eximio Patri Defirant , ipíum Carmelitam

Sub medium fextz vefpertinz ejufdem diei redivit.

amüm

Bruxellas diíceffiffe,

rurfus P. Léopoldus ad Declarantem, narravitque,

Declarans redus Lovanium die 28. Februarii in-

(e acceíffifle illam perfonam; fed; ajebat, illa tan-

telligit, hic effe rnmorem, quadam fcripta fub no-

tum eft qguarta maánur, nec amplius Scriptum illud

His ,

habet, fed tradidit in

mine Declarantis evulgata, quz contenta fuiffent in

primam vel fec;mdgm: ( nam

non

Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV..

D d

CONCLUSIO FINALIS

580

non fit bene retinuit Declarans, an dixerit primam.

fünt, quibus auditis di&tüis R. P. Vicarius fe retraxit

) hic autem ivit foras: unde

& ivit ad P. Leopoldum, & poft intervallum femi.

vel fecundam màanum;

ft. Sitamen (addebat

horz citciter rediit, cum dido P. Leopoldo ad De-

illad modo habezi non pote

clarantem & przedi&tos Dominos Profeffores,

Pater) Reverentia Veftra velit dare in fcriptis, Scrip-

tum iliud ad fe fpe&are, quodque nullam difficulta-

Mox P. Leopoldus traxit Declarantem in partem,

dixitque Declaranti, quod fi vellet expedare, quod

tem movebit huic quarte manui aut primz. vel fe-

intra octiduum declararet perfonam, qui Pacquetum

cundz, nam ruríus non bene retinuit, utrum dixe-

rit primz velfecundz, conabitur efüce-rä, ut vobis

haberet, addiditque, unum e mendicantibus relatu-

reftituatur.

rum illudad Rederem. RefponditDeclarans, quod

jam intellexiffet, Pacquetum réferendum per quem-

Poftquam D

eclarans pacifice & fine ulla interrup-

dam P. Minoritam, moramque odidui effe tantum

tione hzc audiv

iffet, dixit, quomodo Reverende

Pater audes hoc a me petere in (criptis ,

cum decies

ad fallendum , unde hzcreputans Declaranstanquam

Ícire, quam fciam

ridicula & effugia, ftatim cum di&to P. Leopoldo

& ampli

us dixerim, me tam certo

acceffit R. P. Vicarium , eique rürfum prefente P,

Reverentiam v

eftram ibi federe, Scriptum illud ad

me non fpedtare? Addebat

Declarans: video clare,

*

.

Leopoldo & aftantibus & audientibus predictis Do-

jicor Reverentiam

minis Profefforibus totam feriem actorum repetiit,

efle fraudes, fourberies, & (ulj

&íciam

prout fupra relata fuit: quo audito, dixit R. P. Vi-

ve(tram illarum effe comp

licem.& confciam;

carius ad di&um Patrem Leopoldum , video effe frau-

34 Reverentia veftra auctorem, etíi deberem impen-

dere Provincialem veftrum, & Generalem, quin &

des, ac voluiffe au&torem harum fraudium uti ope-

dens quoque eft, fe hzcnon

ra veftra ad eas exequendas.

Regemipfum: mihievi

Quz relationi iptius hiftoriz , prout per Decla-

habere ex Confeffione, qu

a1doquidem jam dicat,

períonam,

quz fcriptum five pacquetum habebat,

rantem fuit expofita, repofuit didus P. Leopoldus,

anum, quz non obli

[ce]

gatur con-

exigui etant momenti; fcilicet hzc triá, quod di-

tantum effe quartam m

ceret, pacquetum non fuiffe claufüm per vittam ru-

fiteri, fe Scriptu

m hoc habere, cum non interce-

pitfet;

nec mihi tenebatur reftituere,

fed dumtaxat

bram , uti Declarans forfan exprefferat, fed per cor-

reddere a quo acceperat.

His nihil repofuit diàus

dulam: item non fuiffe obfignatum cum figillis, fed

haec ex Confeffionenon

fimpliciter cum cera Hifpanicavulgo: Lack: negavit

Pater, fattacite fatendo, fe

quoque quod in primo congreffü r. Martii habitoin

habere: his tamen meis di&

is & minacibus verbis

turbatus dixit, video, me poffe incidere in magnas

ipfo Conventu dixiffet, quod fi Declarans affereret

difcultates. Cum idaffirmaret Declarans, tandem

pacquetum ad fe fpectare , illud ipfi refHituturum ; ed

id dumtaxat femel fuiffe didtum in congreffü habito

di&us Pater Declaranti valedicens ipfi gratias, egit,

quod ipíum prz

monuiffet de difficultatibus in quas

eodem die (ub medium fextz pomeridianz in domo

incidere poflet,

promittens fe poft duos dies rever-

Declarantis, proutin dedudionehiftorica expofitum

fuit: denique quod, cum Declarans peteret quid in

fürum; fed non redivit.

manüfcripto contineretur, & Declarans intellexiffet,

Cum ergo aictus D. Leopoldt

:5 non rediret, De-

clarans 8. Martii pofít meridiem

ivit ad Conventum

quod Pater refpondiffet, fe vidiffe, Refolutio, ipfe

RR. PP. Difcalceatorum ad S.

Albertum in platea

nunc dicat, fe dixiffe quod haberetur Congregatio.

Ita declaratum hac 19. April. 1707. Subfignatum :

S. Quintini cu

m Dominis Goethals & Cincq Profef-

foribus Philofophiz, ibidemque locutus

eít, prz-

Z. B. van Efpen, Infra habebatur : Collatione facta

fentibus di&is Dominis, Reverendo Patre Vicario

cum füo Originali, concordantiam atteftor, geinde

Provinciali; eique a&a & dicta inter Declarantem

Jignatum: BAkgr. HENDRIRX Secret.

& Patrem Leopoldurp expofüit, prout fupra relata

W

P. ——

d- — À

pO

VVCl peecmemercerynes

w C —— ——

äü&mw

ä

v

V

r

Y

DEDUCTIO

Q

hB T IY

d5 20c Q 0

fa

dd

de

PrrguM NicorauM 'TougTEAU Reum inquifitum & fequefcratum,

Exhibita per

in Caufa quam füftinuit contra Officium Fifcale

C0

tr

Univerütatis Lovanienfis.

(ue

Magn.ifïcä Domine

putridum eft, ita vix reperietur qui rion aliquando

fen

n Caufa Petri Nicolai Tourteau Rei Inquifiti

4. Ideoque ei qui femel lapfus eft veniam "clarrd'am

Ne

1.—]

& fequeftrati (in quadeprecatione, quz non

effe vetus Proverbium docet: Fenia prinium delin-

(íte

fa&i excufatione fed agnofcendi poftulationém con-

quenti.

tinet, utendum videmus) plurima exiítere, atque

QOT

otiffimum quidemcud ad delinquendum quis

ü]

fit fedu&tus blanditiis, Ifpe pecuniarum aut promo-

&t

concurrere videntur, quibus illa non folum ad mi-

QU

tigandam poenam, fed omnino tollendam fulciri po-

tionis, & cum eo ipfa atatis lubricitas accedat.

Eu

teft.

Á

'6. Quiain poenalibus ztati & imprudentiz füc-

curritur. L. Z4utfaftlo $. Perfona. ff. De 'Penis. L.

2. Et quidem in primis ante actz vitz innocentia.

fl

f

L. Non omaues ff. de Re Milit. Nemo enim adeo ab-

Auxilium. $. In delictis ff. De Minor.

-

"

Num

folutus eft, ut non alicubi erret, fuique aliquando

7. Quiacum natura ipfa multas vias

lubricas o&en.:

dit adolefcentie, quibus fine cafü aliquo auit pro-

Drat

diffimilis reperiatur.

Ccónvenit

1

3. Et ficut in malo punico granum etiam aliquod

lapfione »i-n(ïüef? vel ingr"ecfi vir poteü,

Gr

dpfos

CONTRA : PATREM BE-RNARD. DEsIRAN'T,

$91

ipfos Judices hac in re ultro officium impertiri. Di-

tam fidiarum Refolutionum predicarum, tempöre

&o$. In delictis L. Si adulterium $. Fratres. ff. Ad

uitimi Jubilxi, dixit

ue.ei fe eundem Librum fur-

:

Leg. jul. de Adulter.

ripuiffe a dido Clariffimo Domino van Efpen:

$. Multi enim in prima ztate turpes, & omni ju-

22. Impofuit eidem Patri, ac fi didus Dorminus

dicio deftituti, poftmodum tamen laudabiles exfti-

van Efpen ab ipfo Reo bis|juramentum exegiffet de

terunt, quod utique non fieret fíi omne peccatum

o

non revelandis iis, quz füb didamine apud ipfum

na fequeretur.

fcripfiffet in materia Pro

pofitionem ]anfenianarum,

zi

tergo deveniamus ad Fadum predidi Rei,

Formularium, &c.

Jüvenis vix viginti annorum , qui de Clementia

23. Scripfit adhuc alias Epiftolas nomine prædi&i

Domini van Efp

Magnificentiz Veftrz non defperat, dicemus:

en, notanter ad Reverendos Patres1

.

.10. Quod conftet éx ipfius refponfione perfonali

Balexo & van Wavre.

ad Libellum Gravaminum ad onusejus exhibitum ex

24. Et quod pejus eft, Reus acce

ffit Magnificen-

parte Officii Fifcalis, quod fabricaverit, & manu

tiam Veftram quinta Martii hujus anni 1707. ubi

propria confcripferit Epiftolam illam famofam de de-

füb juramento fuo declaravit quod pradictam Epi-

cima fanuarii 1707.ad Eruditiffimum Dominum van

ftolam famofam , Liftam , & Formulare fcripfiffet

den Neffe, cum Lifta pretenforum Janfeniftarum &

dicia 10. Januarii in bibliotheca przdicta Clariffimi

Forrmulari introclufis;

Domini van Efpen, & quidem fub ejus dictamine,

11. Faffüs defüper etiam eít Reus fe ipfam Epifto-

& quod ei dederit calamum ad manus in finem fig-

lám fignatfe litteris Z. B. V. E. & fic nomen aut fig-

nandi;

naturam Cláriffimi Domini van Efpen adulterafie;

2$. Sed cum Reus non

.folum in eo falfum com-

& (ic ádulteratám tuliffe ad Eximium Patrem Defi-

miferit falfificando fal(à inftrumenta & falía denun-

rant:

ciando, pro ut füpra didum eft, fed defuüper com-

12. Ulterius conítat ex iifdem refponfionibus,

miferit perjurium ;

Iéum füb initium currentis anni fabricaffe falfum Li-

26. Et quod 6c tanquam te

ftis falfidicus tribuspifït

brum Refolutionum, feu Congregationum, ac fi ta-

obnoxius ;

primum Deo cujus praífentiam contemp-

les habitz fuiffent & renovate a praten(is Janfeniftis

fit5

ibidem expreffis, a tertia Junii 1706. ufquead fecun-

27. Deinde Magnificentiz Veftrz quam mentien-

do fefellit ;

dam lJanuàárii 1767. -

13. Ir eodem libro affinxit Reus figna & claves

28. Poftremo innocenti Domino van Efpen alii:

ibidem expreffas & notatas:

que Venerabilibus Viris in Libro Refolutionum no-

14. Affinxit quoque Venerabilibus Virisin eodem

tatis, quos falfo teftimonio lafit, prout habetur Li/,

i

fibro-expreffis aliud Formulare de meníe Junio 1706.

$. Dercretalium tit. 20.

3e fi a plüribus eorum fuitfet fignatum:

29. Idcirco videretur prima fronte, Reum inci-

15. Curavitque pradi&i Libri Refolutionem fieri

diffe in poenam falfi atque perjurii latam de Jure Ca-

duds copias per certum pictorem nomine Timmer-

nonico & Civili, memoratam a Jac. Menoch. e

E;

mans, &unam didi Formularis, quàrum ünam ejuf-

Arbit. Sud. lib 2. cent. 4. caf. 319.5

dem Libri & Formularis inclufit Epiftolae de 15. Ja-

30. Sed cum notum fit omnibus fánze inentis,

h

nuarii 1767. per ipfüm faltificatz & adulteratz fig*

quod minima circumftantia variet cafüm;

haturz Clariffimi Doniini van Efpen, deftinatz ad

31. Hinc eft quod Reus fperet, fore ut Magnifi-

Dóminum Krys Amftelodamum: |

centia Veítra, habita ratione circumftantiarum, non

16. Alteram vero copiam predi&i Libri Refolu-

dedignabitur ipíum abfolvere a

calis:

petitione Officii Fif-

tionum inclufit Reus alteri Epi(tole ad eundem Do-

yinum Krys füb data 1o. Februarii 1707. ab eo fa-

32, Cum ex feéquentibus planä d-ignofbet, non

bricate nomine pradi&i Clariffimi Domini van Ef-

fuiffe fadum Rei, fed alterius non bene intentio-

st

nati, & quod tantum in eo adhibitus füerit uti in-

pen: quas Epiftolas tulit ad Eximium Patrem De-

firant fub prztexta. quod illas intercepitfet refpeci-

ftrumentum executionis criminis alterius, abíque eo

ve apud Curforem & in zdibus Cla

:

riHïmiï Domini

quod íciverit quid fecerit, aut quid ex eo evenire

van Efpen.

potuerit. .

17. Non potuit, nec voluit negare Reus, feetiam

.33. Fuitergo predi&us Eximius Pater ac Magifter

realiter intercepiffe diftinctis vicibus apu

:

.dACür-(b-rem

Bernardus De(irant qui fuit auctor & inventor om-

varias litteras ,

nium factorum füpra -dictorum:

i8. Scilicet 16, 20, & 25. Februarii tres faíci-

34. Fuit ille Eximius qui Reo materiam fübmini-

culos litterárum, quorum duo deftinabantur ad prz-

ftravit & dictavit ad fcribendam illatn fa

mofam Epi-

fitum Dominum Krys Amftelodamum, & alterum

ftolam de 1o. Januarii ad Eruditiflimu

t Dominum

ad Dominum van Goor, per, velex parte Henrici

van den Neffe, cum Lifta pretenforum Janfenifta-

ffl

de Grafper Theologi, quorum aperuit coopercula,

rum, & Formulari introclufis:

& tulit ad przedidum Eximium Patrem De(rant,

35. Fuit ille idem Eximius qui requifivit, & fpe

confedo prius Recepiffe nomine pradiài Eximii Pa-

promotionis Reum feduxit ad fignandam ill

am Epiæ

tris pro uno fafciculo, quem clam furripere non po-

tuerat.

*

$6. Subminiftravit idem etiam Reo materiam fä,—

19. Verum etiam eít quod Reus propria manu

bricandi falfum illum, Librum Refolutionum , feu

300

fcripferit quinque Epiftolas ad Dominum van den

Congregationum pratenforum janíeni(tarum, &

Netfe de data 1. 3. $. 8. & 15. Februarii 1707. con-

dum

non folum nomina eorum dictavit, fed totum Li-

tinentes qua(i ageretur de vita ipfius Rei fürripenda

brum poftmodum correxit, & quidem aliquas refo-

b

ex parte Clarifimi Domini van Efpen, in quibus

lutiones in totum dictavit :

etiam adulteravit fignaturam przdicti Clariffimi per

37. De e«tero omnia függeffit Reo qua-ad illuim

qulS

quatuor litteras Z. D. V. E. &fignum quadro oblon-

Librum pertinent, uti & fictiones & claves in eodem

ym-

gum.

pofitas.

ZO.

Scripfit, & üb*mi' ipfi deftinavit Reus quatuor

38. Retinuit pra

dictus Ekimius fibiittum Librum;

(ut

falfas Epiftolas minatorias füb ficto nomine Joannis

faltem Minutam, prout & omnes Epiítolas fictas, &

rf, i

Nimpliz; ac fi'effent fcriptz ex Congregationibus

de iis difpofuit ad füum placitum,

rout videre e(t

pratenüs Janfeniftarum.

ex refpon(ionibus perfonalibus Rei fxpius.reiteratis:

'thenf'

21. De c&téro tulit Reus ad Reverendum Patrem

93. Juflit etiam idem Eximius facere iftam fal(am

jpro

'GräqïWelsï Minoritam Librum originalem feu minu-

veni

denuntiationem prout -fg&a;.e?t ;

40

fo

COoNGLUSIO FINALIS

582

iderant: ommes pravas Refoluiones, de quibus me

o. ]mo juffit Reum facere falfam accufationem

rxdi&i Clariffimi Domini van Efpen &aliorum Ve-

quidem an

tea fuifJent aufi cogitare, jam exequentur.

«7. Eft Sanfeniana Cohors, quce Iluftrif/imum Do-

nerabiium Virorum eo modo, &quidem fub jura-

inento, prout Reus eam facit coram Magnificentia

minum Internuntium Bruxellis exire curavit ; quia Ca-

volum Archiducem agmofcere tanquam Hifpaniarum

Veftra, quinta Martii hujus anni 1707.

41. Sed ut Magnificentia Veítra caufam clarius

Regem vecufaverat defectu Mandati Pontificii-

& quomodo Reus a przdi&o Exi-

:8. Idque ideo effecifle Janfeniítas, ajebat, ut me-

poffit dignofcere,

lius füas Refolutiones cura(ffent executioni mandari.

mio Patre Defirant fuerit przoc

cupatus & fedudtus;

tur refle&tere ad fe-

$9. Tantis fludiis, profequabatur ille Eximius Pa-

fogat humillime, quatenus digne

ter, pravam doítrinam "Janfeniauam lexterminare

quentia, quz cum nuda veritate confiftant, prout

Reus paratus eft illa ub juramento damnationis ani-

tentavi Scholis Academicis. C iterum invehitur.

6o. Iiluflriffimus Dominus Archiepifcopus Mechli-

qnz fuz affirmare.-

-42. Abfoluto Mechli

nig Capitulo RR. PP. Au-

nien[is etiam tot C9' tantis laboribus extirpare ftuduit

latis quinque Decretis ad

gaufenifiuum , C9' jam iterum magir crefcit.

guftinianorum, in eoque

61. His auditis, cum Reus quzfiviflet ex pradi-

onus Eximii Patris Defirant, iiíque executioni man-

datisin principio menfis OQobris 1706, putans prz-

&o Eximio Patre, utrum Domini Deputati Statuum

Hollandix forent addi&i iis, qui vulgo Jantenittae

diétus Eximius Pater per ea íe kcíum ac gravatum,

querelas- fuas fe

cit ad Reverendiílimum Patrem Ge-

vocantur:

ludens ad caffütionem pradidorum

62. Sine mora eos effe maxime addictos refpon-

n:ralem, conc

Decretorum.

debat, plurimofque tanta efle amicitia coniundtos

Deputatis Stataum Hollandorum, ut omnia quz-

- 43. Ad confcriptionem iftorum negotiorum pri-

ro impendit pradidus Exi

mius Patrem Reri;

cumque rogant, adipifcantur:

4. Sed cum plurima fcribenda forent tam ad Il-

.

63. Etiam Confilium Brabantiz infedtum effe Jan-

feniana lue, ipfümque Prafidem Conflii Statuum

juftriffigum D. Internunti

um, quam ad Illuttrifli-

mum Dominum Archiepifcopum Mechlinienfem, ut

Fautorem & Protectorem maximum effe Jan:eniíta-

rum, ajebat, ita ut boni nihil amplius fperari pof-

& ip(i apud Reverendiffimum Patrem Generalem Or-

fit:

d.nis füi intercederent ;

64. Ulterius his verbis pro

—f"equebatur idem Exi-

- 4$. Et quod Pater Rei non fat cito potuiffet ab-

mius Pater: Totum Belgium perverte:ur , fchifma Re-

f;lvere, curavit Exim. P. Defirant Reum vocari, coe-

ligionis quam primum videbitur , fugam Gallorum de«

pi que eum impendere fimul cum Patre confcriptio-

plorare poffJumus.

ni prafatarum chartarums noverat enim ip(ius cha-

racterem:

65.- Utinam Galli redirent, at iterum hec Falie

Sanfeniana po[Jet domari! Si adhuc forem decem an-

46. Notitiam vero particularem nunquam Reus

antea cum predicto Eximio Patre habuerat.

nisjunior, iterum urbs Roma me videret.

66. Tunc incepit Reo familiariter, ut ante, nar-

47. Sapius quidem eum Reus acceffarat loco Pa-

rare que Rom«z gederat, dicens interalia fequentia :

tris tempore quo podegra laborabat, caufa negotio-

rum Viduz Confirtiffimi Domini Schautens, quam

67. Dumnuper Romceram C3' Janfeniana Dottri-

na fupra modum crefceret in hoc Belgio, ut vix eam

fümmopere protegebat.

48. Cum circiter per o

&o dies fcripfiffet Reus

extirpari po[Je videretur, ego fui qui eam per meam

didum Eximium Patrem Defirant, & quo-

indu[lriam, [tudium ,. prudentiam fuuditus ejeci :

apud prz

68. Ego fui , qui tot Decreta contra Jafeniflas Re-

dam die u

(que ad vefperam, Patre ejus abfente; juf-

(it Eximius Pater eum apud fe coenare.

ma procuravi:

69. Fui ego, qui feme

1 adflans Sungmo Pontifici re«

49. Tempore autem coenz Eximius Pater confi-

derans ruinas hortuli füi, ac pretenfas injurias fibi

tuli, me, dum ibi loquebar , loqui nomine quingento-

rummillium hominum C$ quinque Epifcoporum Belgii.

allatas, poftmagnam perpen(ionem prorupit in hzc

verba :

70. Siforem adhuc Rome , non effet dubium quin

l: Si ämpli]ï mus

Sanfenianam Faéctionem omuino domarem.

go. O nefanda Fattio Janfeniana

71. Cum itaque illa omnia magnis exclamationi-

ac Eximius Dominus Steyaerts jam ad vivos femel re-

4

diret, accerneret Janfenianam F

[/

iClionem mihi C3' aliis

bus & voce expofüiflet Reos non defuit ab illo Exi-

mio Patre petere, quis foret Caput prateníx Janíe-

tot €9 tantas inferre injurias, quomodo non ob[tupefce-

ret , qui tot C9 tantis laboribus ac [ludiis conatus fait

nianz Fadionis!

72. Illico refpondit, Clariffimum Dominum van.

extirpare iflam feditiofam. Fattionem an[enianam.

s1. Et cum Reus totus attonitus incepiffet qua-

Efpen effe Caput, fuiffe iftum qui abhinc viginti

quatuor annis femper hanc Academiam per clancu-

rere ex prafato Eximio Patre, qua de caufa tanto fu-

larias (aggeftiones continuis feditionibus & rixis tur-

rore inveheretur in Janfeniftas ;

v2. Quid, refpondebat , mom imveherer im iftos,

bavit;

73. Eum, inquam, effe feduGtorem aliorum Jan-

g

qui caufa

funt tot C9 tentarum injuriarummihi illata-

vum? El

ifta Janfeniana Cohors quee in[ligavit meos

feniftarum, eum effe qui aliis fubminiítrat media ad

vexandum hanc Academiam, multoíque przclaros

qmaximo:s inimicos ,

quos in Ordine habeo, ut me af[fi-

Viros.

cerent tot opprobriis , actauta inferreut damna:

74. His auditis, cum Reus replicaret predico

j

$3. Amice mi, Amice mi, ajebat ulterius Reo,

Eximio Patri, quod fibi non poffet perfuadere, Cla-

non po[fum fa

tis deplorare vices quorumdam no[tro-

yumn Patrum,

quod ita fint addicli ifli Sanfeniane Ca-

rifimum Dominum van Efpen effa talem prout ibi

(

depingebatur; e veftigio iterum refpondit his verbis:

li

terve ; unus inter alios cujus fortunce auctor exiflo.

$4. Sjam ad oculum. demon[trari potefl, ajebat,

75. Amice mi, Jimice mi, cave libi a fermento

Phariforum; vides tantum exteriora figna, non ve-

e

sganfenianam Turbam a reditu Hollandorum iterum

ro interiora :

à

eornua [ua ceepifJe extollere :

H

$5. Ifli enim, quos G

aL

li tanquam ]'e*ditiofo.r €s

76. Nullibi majores mendaces Sanfeni[lis reperies ;

0l

non adhuc novi[li hos homines ; omnia quee contra fa-

fchifmaticos hoc Belgio, C9' hac Academia ejecerunt,

di

jam protectione Hollandica redierunt:

nam partem Catholicam a Turba SJanfeniana. frunt,

ha

antea per clancularias Congregationes proponuutur

6. Omnia que fupplicant ab ipfir obtinent , hanc

Academiam , Illuftriffimos Dominos Internuntium C9'

C3' refolvuntur.

)

. 77. Hisauditis incepit Reus magna cum admira-

Archiepifcopum , meipfum , C3' tot alios praclaros Vi-

tione rogare pradicdum Eximium Patrem, ut vel.

Iuï

ros omni genere negotiorum C9' iifjuriarum obruere de-

et

*

CoNTRA PaTREM BrRNARD. DESIRANT,

583

let ipi dicere, utrum affeGive celebrarentur. Con-

do Reus fpezpromotionis aliqualiter erat Vi&usllï

D

gregationes.

97. Incepit iterum ei demoníirare przteníam ma-

78. Vix Reus hzc verba protulerat, quin refpon-

litiam Janfeniftarum & quorundam Patrum tüi Or-

derit predidus Eximius Pater, quotidie fere cele-

dinis, dicens:

brari Congregationes apud Clariffimum Dominum

98. Si vellet Reuscollaborare ad eradicandum *fan-

van Efpen, eoque convenire omnes iítos qui inferti

fenifinum , fe gratum opus fatcturum tam I/Juflri//mo

habentur Libro fido Refolutionum: -

Archiepifcopo Mechlinienfi, quam toti huic Academice

/.79. Ulterius, ajebat, SJanfeniflas effe qui eum de-

C3' Belgio, C9

alia faciendo.

quod opus ei ferre po[fet fcrz'bendo, ac

trufum velint ex Lectione fua Hiflorica Régia, C? fic

i

eum fundius perdere.

v

99. Reus autem qui credebat omnia fibi narrata

$o. Hoc audito Reus interrogavit, qua ration

tanquam primo vera, refpondit tunc temporis ad-

huc füb aliqua conditione, nimirum fe paratum effa

eum qua(i folum perdere conentur.

81. Ideo, refpondit, quiaprocuravi Reme tot De-

predido Eximio Patri opem ferre, fi nullum inde

ereta contra ipfos, quia Rome procuravi profcriptio-

effet oritarum malum:

nem Libri Clarif//imi Domini van Efpen de jure Ec-

100. Cui Eximius Pater non defuit refpondere:

elefiaftico univer[o, C9' quia Extirpator dothrine San-

Nullum inde malum po[fe oriri, omnia tantum fore

feniance fui.

in extirpationem Janfenifmi, quem oportebat eradi-

82. Eodemque tempore iterum exclamavit prz-

cari ex hoc Belgio, C9' ex hac Academia; fed quod

didus Eximius Pater & erupit in hec verba:

omnia deberent fervari fub fecreto naturali.

83 . Utinam Galli adhuc redirent! certo procurarem

101. Eodem tempore coepit idem Eximius Pater

exilium Clariffmo Domino van Efpen C9 quibufdam

declarare Reo, fe non dubitare quin caufa Domini

Gerberon, & alix fimiles refümerentur, cum foret

aliis, prout procuravi Eximio Domino Hennebellio, C9'

Eruditil[imo Domino Op[lratio: tam diuquamUniver-

aperta confpiratio Janfeniftarum.

fitas eritinfetla Lue Janfeniana: nunquam erit quies

102. Cum ergo videret Eximius Pater Defirant,

Reum habilem & promptum ad fcribendum, & eum

aut pax : janfeniftee tantum defiderant iftud bellum

in quo cadavera prave fuce do&trince relinquant.

jam fere totaliter effe vi&tum fpe promotionis,

84. Abfolutis his orationibus, quzfivit Reus ab

103. Incepit recantare eandem cantilenam, dicens,

illo Eximio Patre De(irant, utrum 1fta doárina vul-

fibi notam pulchram promotionem fi fe impendere

go Janfeniftarum , etiam effet prava & hzretica?

vellet extirpationi Janfeniími :

$*. Cui ftatim refpondit, illam vere effe hzreti-

104. Promiferat enim ei füucce

ffive nunb unanunc

cam ac damnatam a Sandta Sede, neque effe oran-

altera die, fe procuraturum Vice- Promotoriam Il-

dum pro eo qui in Janfenifmo moritur.

luftriffimi Archiepifcopi Mechlinientis, Greffiariatum

.86. Plura alia dicta fuere tempore coenz ab ipfo

vel Recepturam aliquam Affligemienfem, aut Be-

Eximio Patre, quz honeítus calamus referre pudet,

dellatum Facultatis Theologicz, iniüperpentionem

& in omnem eventum ad caífum impertinentia.

annuam trecentorum florenorum, & fummam alie

87. Coena finita, &adhuc habitis aliquibus fermo-

quam in paratis, fi hoc conceptum negotium bene

^

nibus hanc rem non concernentibus ;di(ceffit Reus;

fucceffiffet.

10$. Iterum ergo, quz fíupra memorata funt,

& poflero die mane redivit, & continuavit fcribere

íolus in appartemento pradidi Eximii Patris Deti-

coepit repetere, & tandem Reum requirere ut fcri-

rant.

beret aliquas Epiftolas nomine Clariffimi Domini

88. Cum foret circa meridiem & Reus domum

van Efpen ad Eruditiffimum Patrem Balexo Expro-

^

vincialem Auguftinianorum & ad Patrem van Wa-

redire putaret, ac effet in ipfo procin&u redeundi,

juffit przdidus Eximius Pater eum per famulum

vre, plenas abíürditatibus, quarum tenores hic re-

füum nomine FipELEM vocari ut pranderet fecum

ferre pudet.

106. Illas Epiftolas retinuit predidus Eximius Pa-

M

tum folum exiftentem, quod haberet quzdam par-

jn

ticularia ei communicanda:

ter penes fe, fed copias authenticas earum milit ad

i.

89. Qui cum affideret menfz folus cum przdi&o

Reverendiffimum Patrem Generalem fui Ordinis,

107. Idque ad o(tendendum quafi przdi&i Patres

[l

Eximio Patre, incepit ei Eximius Pater iterum ali-

"

qua narrare quz przcedente vefpera ei expofuerat.

forent maxime addi&i Janfeniftas, & ac fi effent de

.90. Extraxitque facco füo quzdam Decreta feu

numero iítius factionis.

ye

Bullas Pontificias latas contra Janfeniftas, quas pro

108, Ut autem Reum facilius incitaffet ad con-

L

parte przlegit, dicens, fe eas procuraffe , C2 fine

fcriptionem predictarum litterarum , dicebat, effe

ápfo totum Belgium certo pervertendum fore.

bonum opus , per fimiles litteras Reverendiffimum Pa-

inti

91. Et poftquam plura alia predidus Eximius Pa-

trem . Generalem tentaturum ,. ut preedictos Patres

(«

ter narraverat, quibus mediis, quo ítudio extirpa-

avertat a Janfeniana illa faétione, illafque litteras

tüfe

verit Janfenimum, & fic magnam orationem prz-

nunquam e[fe lucem vifuras.

fatarum rerum habuerat, & ut melius Reum per fal-

109. In menfibus autem Novembri & Decembri

jun

1706. adhibuit predictus Eximius Pater omne füum

Jaciam ad fe traheret ;

1 äd

92. Incepit ab ipfo petere, quod annos haberet,

ftudium partim quomodo varios Patres (uüi Ordinis

"

ttrum juri ftuderet, & quam diu matrimonio effet

poffet cum aliqua apparentia accuíare apud ipforum

Patrem Generalem ;

junctus.

vt

jd

95. Refp

on(ione defüper data, incepit Reum lau-

110. Partim quomodo poffet alios preclaros

(

dare ,. blandiri, & dicere: eum debere egregie [Tudere

ros toti Delgio odiofos reddere, prout Reus ex eo

*

t ibi

it po[Jet evadere in virum do&tum C9 egregium, fe tam

poftmodum cognovit.

111. Cum autem przdi&tus Éximius Pater conti-

ybis?

multos promovi[fe ac eorundem fortunarum Au&'orem

Tenia

.extitiffe ;

nuo affereret, prateníos Janfeniftas celebrare Con-

i

94. ldcirco

j'i-vellet ipfius diCtis effe attentus , C9

gregationes, fibi mutuo proponere & inter fe refol-

vere, quz ab ip(is agi oporteret;

obedire ei, in ipfius poteflate e[fe eum promovere me-

m

diantibus pluribus Amicis , quos fe Bruxellis ajebat

112. Incepit Illuftriffimis Dominis Internuntio &

i

.habere.

Archiepifcopo Mechlinienfi perfüaderes Janfeniftas

jith

9s. His auditis, prout naturale eft omnibus cu-

magna & mira negotia traGare in perniciem Belgii,

yurti

pientibus fibi providere, refpondit Reus, fe futu-

& ipforum Illuftrifiporum Dominorum interitum,

rum eífe ei in omnibus obedientem.

113. Poítquam autem illud prafatis Illuftriffimis

Dominis fignificaverat, iterumrequifivit Reum , ut

du

96. Videns Aergo Eximius ille Pater quod mo-

CIa4-

u[ Vel;

d

$84

CONCLUSþIO FINALIS

"

fcriberet alias Litt&ras tiofnine Gläriiïimi Domini van

fet videri chara&er, ium'f infra fïgnaturam quatuor

Efpen ad Dominum Krys in Hollandiam , ignotum

litterarum fictarum Z. B. V. E. per Patrem Rei, tan-

u

tamen Reo, fed quem Agentem przcipuum Janfe-

quam Notarium publicum, poni hanc atteftationem

ut !

niftarum in Hollandia effe, ajebat.

Notarialem :

"

vol

Eximius Pater Defirant

130. Nimirum, Prafatas qu

atuor litterasljudica-

114. Ratio autem, cur

vi convenire cum quatuor primis litteris nominms C9.

omnia fieri curavit nomine przdicti Domini van Et-

fir

pen;

hac erat: quia, ut ante di&um eft, afferebat

cognominis Clari[|uni Domini van Efpen.

]x

131. In quem finem'curaverat didus Eximins Pa-

eum €

ffe Caput Faüionis Janífenianz:

115. Et ideo omnes fidiz Epiftolz, excepta una,

ter Defirantadferri minutam originalem alicujus con-

t -

(ünt tantum fignatz litteris Z. B. V. E., quia fufti-

tra&us ab eodem Clariffimo Domino van Efpen in

cofi

toto fignatam ad longum:

nebat predidus Eximius Pater, totum nomen Cla-

pOU

rifflimi Domini van Efpen non femper tam vivaciter

132. Has enim copias mifit diQus Eximius Pater

p

& naturaliter poffe exprimi, prout poterant przdi-

ad predidum Illuftrifflgum Dominum Internun

tium, & alibi.

pr

&z quatuor litterz, & quiahic modus fignandi etiam

fitoriales przdidz

brü

conformis erat fidto Libro Refolutionum , &c.

133. Quod cum litterz requi

beb

116. Notandum etiam eft, Eximium Patrem De-

defüper necdum füerint fecutz; pradidus Eximius

Pater in ordine ut'illas obtineret, ufüus fuit alio

firant unicuique femper perfuafiffe , quafi Reus om-

fitü

nes Epiftolas fictas fub di

&amine Clariffimi Domini

ftratagemate :

pat

van Efpen fcripfiffet, & effe eum ipfius Amanuen-

134.. Curavit

fecunda aut tertia Januarii 1707.

fütt

mane vocari Reum ut eum àccedet,

(em, & illas Litteras quafi pro detegenda Factione

ad fe detuliffe.

13;s. Tunc iterum magna cum gravitate allocu-

ten

117. Poftquam autem

Reus fcripferat prædi&as

tus eft Reum dicens: fe facturum opus gratilfumum

Religioni Chriflianc , fortunamque ipfius e[fe factam;,

rof

Epiftolas ,

quarum materiam & formam conficiendi

Gr

pradiaus

Eximius Pater di&taverat , femper eas idem

H

fi rurfus manum imp

endere vellet e;ctz'rpationi Fadio-

fe

Eximius reti

nuit in füa poteftate & utus fuit.

nis janf[eniance :

L]

136. Ác eum rogare 1

ndepit, ut cum ]anfenkiüæ

n

118. Sed Copias iftarum Litterarum mifit ad Su-

periores ad eos excitandos ut indilate agerent adver-

inter fe conficerent parvam Rempublicam, & cele-

Put

brarent Congregationes in perniciem Belgii, uti di-

fus Janfeniftas.

cebat, ut vellet conficere unum librum Congrega-

ruq

119. Ín . men

fe autem Januarii. 1707. incepit ite-

à

dur

rum pr

zdi&ctus Eximius Pater di

cere Reo, íetam diu

tionum nomine Janfenittarum.

fua (tu

dia adhibuiffe ad reperiendum medium quo

137. Et ut Reum facilius a

d confectionem præ;

anfeniítas omnino extirpare

fati libri impuli(fet, perfüafit ei, nulla inde proven-

ter

-poftet J

hia

120.

Seque non potuiffe aliud medium reperire,

tura mala, has chartas nunquam in lucem venturas,

nifi componere aliquas chartas nomine Janfenittarum

& eas gratiffimas fore Illuftriffimis Dominis Internun-

2

tio & Archiepiícopo.

pal

ad fle&endosIlluftriffimos Dominos Internuntium &

dic

Archiepifcopum;

138. Cum tandem cerneret Reum plane viQum,

121. Ut cum J

anfenifte confpiraverint in perni-

& contentum propter perfuafiones & promiffiones

plurimas [xpius reiteratas, incepit ei materias de-

CO!

ciem Religionis Chriftianz , uti dicebat, dignaren-

r

lii

tur dare litteras requifitoriales ad Magnificum Domi-

figna

£, nomina praztenforum Janfeniftarum c»li&a—-

num Re&orem ad obtinendam licentiam effringendi,

re, ac formam oftendere.

139. Minuta iftius libri tan

dem confecaa , 'fecixt

b

& vifitandi zedes Janfeniftarum,

*

Eximius Pater Defirant in eo correctiones varias,

122. Ut hac occafione potui

ffet reperire aliquas

qui

chartas quibus pratenfos Janfeniftas potuiffet vexare.

notanter correxit quz habentur in Congregatione

f0l

de 1;5. Novembris 1706. concernente llluftriffi-

Til

123. Ad quz cum Reus ftatim refpondiffet, quod

ha res certo non valerent, & quod fi deprehende-

mum Dominum Internuntium , quam Congregatio-

retur (imilia fcripfiffe, etíi tamen forent in bonum

nem corredam in toto didavit predidus Eximius

dia

Pater:

finera, veluti ille Eximius dicebat, quod illum cer-

to invaderent:

140. De c«tero addidit huic Libro qux adden-

MH

124. Predictus Pater refpondit, & promuifit eas

da forent & delevit quz delenda eflent, manu, ta-

p

men Rei omnia fuerunt confcripta.

chartas nunquam lucem vifuras, & fe non dubitare

L

pi

q

uin per (imiles chartas , pratatas litteras requifito-

141. Tunc rogavit Reum ut Librum iftum per

VI

ria

les obtineret, iifque obtentis, fe illis. fidtis. char-

manum ignotam & fidelem curaret nitide exfcribi,

n)

quod i& Reus expenfis praedictis Eximii Patris cu-

tis non amplius indigere:

*

125. Parvum enim .

faci

nus licere. pätiar:e , per-

ravit fieri per certum pidorem, nomine Timmer-

þu

fuadebat Reo, ut majora facinora in lucem veniant.

mans, qui & aliquas copias iftius Libri fecit ;

ij

142. Sed Reus manu propria fcripfit duas copias

.126. Ajebatetiam; quod per fas C3 nefas extirpa-

re heerefes liceret ; & tanta eloquentia omnia prafata

caractere Italico, & unam caraáere currenti pro co-

te|

referebat Reo de omnibus iítis negotiis ignaro , ut

pia fervanda ab Eximio Patre predido, idque in cu-

biculo ejus fuperiori;

ipfi

veritatem ipfam dicere appareret.

n

ls

7. Ut autem pradictus Eximius Pater magis Il-

143. Eodemque tempore Pater Rei etiam ibidem

luftriffimum Dominum Internuntium incitaret ut ad-

conícripfit duas, aut plures copias, quz remanfe-

ing

Tri

runt omnes (üb poteftate didi Eximii Patris.

veríus Janfeniftas ageret, iterum poft magnas per-

(uafiones & follicitationes Reo fadtas, curavit per

144. Quatuor aut quinque diebus poftmodum

Qu

elapfis, iterum. incepit predidus Eximius Pater

ipfüm unam aut alteram Epiftolam ícribi nomine

Reum aggredi iifdem argumentis & perfuafionibus

ï

Clariffimi Domini van Efpen,

f&

128. Quibus infinuabatur, qua

( Janfeniftz fuif-

quibus antea, in ordine ad confcribendam nomine

f

fent qui per falías fuggeftiones Illuttriffimum Domi-

Clariffimi Domini van Efpen famofam illam Epifto-

lam cum introclufo Formulari ;

Qu

num Internuntium Bruxellis curaverant exire, quia

Carolum Archiducem recu(averat agnofcere pro Hif-

145. Et in eum finem fübminiftravit ei mate-

paniarum Rege: &ideo id fadum fuiffe perfuadebat,

riam, & nomina, promittens Reo. fe omnia cor-

pe

Ài

ut melius potuiffent fuas Refolutiones executioni

redurum confedia minuta, prout etiam fecit.

de

mandare.

.

146. Cum autem minuta confeda, atque cor-

129. Et ut hz Epiftole majorem viderentur ha-

recta effet, & videret Reum nullo modo intentio-

D

natum ad exícribendam illam, invenit medium

CK

bere veritetem , charta undique plicata ut non pof-

&

|

ï

CowNT£2A PaTREM BrzRNanD, DEsIRANT.

585

ad impellendum Reum ad iflius ex(criptionem:

165. Defüper aliud flratarema excopitavit preedi-

]

147. Nimirum Reum nequaquam valentem ferre.

&us Eximius Parer, ad hocut Reus ipíemet iret Bru-

multum potum ita obruere vino & cerevifia ccepit,

Xellas & conquereretur llluftriffimis Dominis lnter-

ut eum iíto die inebriaverit, & cum eéo quacumque

nantio & Archiepifcopo.

voluerir, egerit.

166, ldcirco curavit fiapi aliquas litteras minato-

-

148. Eam ergo Epiftolam nitide exícriptam; &

rias, quafi venirent ex parte Janfeniftarum, continen-

fianatam ut füpra, poftea infcio Reo, curavit idem

tes Reum infidias vire pati ;

d«

[]«

Eximius Pater deftinari per famulum fuum.

167. Et ut veritatem earundem fictarum littera-

149. Cur autem curaverit illam deftinari, fuitideo,

ram melius poffet perfuadere, fzepiuseum in füo ap-

lil

ut fi forte Eruditiffimus Dominus van den Neffe

partemento juffit perno&tare,

combu(fiffet hanc Epiftolam , & fic aliquando non

:168. Et trandem cum quatuor copiis pPafatarum

(l«

potuiffet reproduci, Eximius Pater Defirant eo cafu

litterarum minatoriarum fcriptis manu Patris d^Herbe

potuiffet fuftinere veram fuiffe Epiftolam , idque cum

focii praediécti Eximii, inclufis alteri Epiftolae, mifit

l

apparenti argumento ad confirmandum falfum Li-

Reum Bruxellas ad Ampliffimum Dominum. van Sü-

brum Refolutionum, inquotenor ipfius Epiítola ha-

fteren füb praetextu alicujus promorionis :

üs

if

bebatur infertus,

169. Sed precipuum erat, ut fimul & femel fol-

156. Quod auteém in Formulari non fuerit áppo-

liciraret Reus praefatas litteras requifitoriales.

fitus dies, hoc ftüdio curavit fieri preedi&tus Eximius

170. Verum quidem eft; quod illee fitterze requifi-

yP

Pater, ideo ut ap

toriales poftmodum miífze fuerint ad Eruditiffimum

parerét quod fuiffet huc & illuc mit-

füm ad fignandum.

:

ac Ampliffimum Dominum Pauwels Canonicum &

1y1. Poft hec predictus Eximi

us Pater non' con-

Plebanum Sàán&i Petri ;

n

:Z)

tentus folummodo opere Rei, praetereaipfum faepius

171. Sed iftis non füit ufus, quia factis iftis nun-

U

ropgavit ut &impenderet füum Confeffarium Patrem

quam fidem àdhibuerat, uti Reus poftmodum intel-

(

lexit.

Grauwels Minoritam , ut & ei omnia referret, qua

Reo függeilerat effe dicenda de Janfeniana faétio-

172. Eximius vero Pater Defirant videns fe nihil

lv

ne:

potuiffe per fuas fictas chartas efficere; quocum ad

Je-

r52. Idque in illum finem ut poítea pradictus

intentum füum perveniret ; & ut tandem eo deve-

(i-

niret.

Pater Grauwels potuiffet dare declarationem ifto-

5

rum dictorum ad fidtum illud fa&ctum confirman-

173, Statuit facere denuntiationem omnium pre-

dum.

)

dictarum fictarum chartarum Magnifico Domino Re-

-

153. Ef boc tnodo, aiebat predictus Eximius Pa-

&ori, habitis prius defüper plurimis deliberationi-

M

ter, G9 alás tnediis facile potero. obtineye prafatás lit-

bus cum aliquibus Eximiis Dorminis flrictae F'acultatis

.

[A5,

t.as requifitoriales.

Theologice, & aliis,

n

154. Idcirco fuadebat ipfi Reo , ut ferret orioi-

174: Notanter cum Reverendo Patre Leopoldo a

nalem Librum Refolutionum di&to Patri Grauwels

S, Therefia Carmelita, & pradi&to Patre Grauwels

Itf

dicens:

Minorita Confeffario Rei , quibus conventionibus

f1cS

15$5. Zvadas bune Librum oviginalem quafi copiam

Reum nunquam adeffe permifir,

-

17;. Dum autem Reus audiviffer , Eximium Pa-

Coufeffavio tuo , 4ui tuuc tne accedet , €g* tuuc ipficon-

Julat ut denuntiet,

trem Defirant ftaruiffe facere fupradictam denuntia-

l&ï"

156. Debebatque Reus ei etiam dicere fe eündem

tionem Magnifico Domino Reétori, omnino ren-

eClt

librum furripuiffe a Clarifimo Domino van Espen,

tavit illam impedire , demontirando fcandala inde

rias)

Oritura.

qui quafi ab ipfo Reo bis juraméntum exegflet de

one

non revelandis, qua füb dictamine Clariffimi Do-

176. Cui Eximius Pater refpondebat magiftrali-

ff

mini van Espen fcripferat &c.

ter & refolute, Reum nibil babere timendum , &? f

NU

157. Ulterius perfuadebat Reo, fimilia finiftra me-

AReus non pevmittevet fieri denuntiationem , eum fore

fUb

dia licere adhibere ad extirpandas Harefes.

caufawi bewe[fis , €g ommiuta malorum iude prove-

BIentium :

158. Cumque jam copia prafati libri Refolutio-

jett

num per dictum pictorem Timmermans, prour fu.

177. $i Zanfenifie mon celebraveut congvegationes ,

d

pra dictum efl, nitide exícriptae(fet, prout etiam co-

aiebat, sec aliqua fimilia iutev eos. tvaclarentur prout

pia unius Formularis de refpuendis Büllis Alexandri

n Epifiola de decima 'anuarii vz7o7. diu modo repro-

reproduífio-

| per

VII, quod Formulare anteafuerat correctum ab Exi-

duxi[Jeut Epiflolam oviginalem , ad cujus

!l'ibia

inio Patre Defirant,

zem tam fepe fuerunt ampulfi per Stritam Facultatem

Pa

(u-

159. Qui cum diceret fenfüm in éo non effe bo-

T beologicat.

nae

num nifi adderentur hac verba : &? fagquam dolose

158. J

nfe

enifie viJent, aiebat ulterius, eorum fa-

impetratas ab adverfariis :

&ionem plane e[fe detetam : 1u12 uullas calamitates ia-

160. Juffitilla verba per Reum addi immediatean-

cides, magnuum opus. Ecclefie facies , vemunerationem

ypus

maximam balebis, €7 bomo fauftus evis.

| Q

te hiec verba : £2 bujus. Pontificis:

|qu-

« 161, Curavit tunc predictus Eximius Pater fieri

179. Erco denuntiatio fuit facta Magnifico Do-

mino Rectori, & Pacquera fuerunt ipfi deftinata cum

parvum fa(ciculum , in quo prefatze copiae fuerunt

dem

inclufe cum alia Epiftola cujus tnateriam etiam fub-

omnibus introclufis eo modo prout Reus declaravit

miniftraverat.

in fuis informationibus, & refponfionibus, 26. Mar-

if

162. Hunc fafciculum fic confectum a Reo, reti-

tii hujus anni & fequentibus diebus faétis, ad quasífe

refert.

qum

nuit przdictus Eximius Pater pénes fe , & ufus fuit;

163. Sed non contentus primo fafciculo , unum

180. Aliquot autem diebus poftquam denuntiatio

Datet

fecundum fimilem primo curavitfieri, cui inferta fuit

faQta erat, dixit Eximius Pater Defirant Reo, fe va-

Yibus

fi&ta Epiftola nomine Clariffimi Domini van Espen,

*

"

riaffe duas litteras ex his quatuor Z. B. V. E. in Epi-

mue

ftola de 10. Januarii 1707. poftquam Notrarii Schau-

10

quafi fignara ejus nomine ad longum:

broeck & van Dormael eam collationaffent,

rout

911

t64. Idque dicebat pradiéctus Eximius Pater ad

patet etiam ex eorum depofitione defüper in forma

nue

per(hadendum Iiluftriffimis Dominis Interiuntio &

Archiepifcopo , eos nen debere amplius dubitare

probante data, quod effective duae littere fuerint va-

Qu

de veritate chartarum , attenta expreífione integri

riate :

V

nominis Clariffimi Domini van Espen, quem fas-

181.. Et id ideo fe feci[Je , aiebatille Eximius Pater,

C0f

ciculum etiam in fua poteílare retinuit, & uíuseít,

ut bac via po[et probare , a Z'anfeniflis eas variatas

anth

Eecee

€jre

Supplemn. Oper. F'au Efpen Pars V.

juti

m

586

»ÜDeNcrLUsrio FIiNALIS.

þj]ïz dum ilam Epiflolam babuevunt in tanibus;

di&to Notario van Dormael in cubiculoa dextris dum

182. Et ut fi Z'aufenifle dixilfent iffas littevas ne-

ipfius aedificium intratur 5

*

quaquain convemive cum quatuor primis litteris preuo-

199. Et quod , quando Acla ;lla confecta erat

minis £ cognominis Claviffimi Domiui van Espen, po-

Reum vocari jufferit extra Culinam, in quam ante

zuiffct ille Eximius Pater ve[poudere, uom mauum e[fc

confectionem jufferat ire, eique fubmiffa voce pra-

cur a[fevaut iflas literas mequaquain camcenire, cum

lectam curavit fignari mediantibus perfuafionibus &

apfas vaviaverint,

promitfionibus antedictis.

183. Poítquam autem predicti Notarii Epiftolam

200. Poítea vero Reus , iftius Actee nullam am-

de ro. Januarii collationaverant, nunquam Reus eam

plius infpectionem habuit.

amplius vidit, nifi apud Magnificum Dominum Re-

201. Prediéctus vero Eximius Pater continuans in

€tornm ; nam eam deftinari curavit Eximius Pater

fuis pravis machinationibus, juffit Reum iterum quo-

prediétus per famulum fuum nomine FiDsLEM, pro-

dara etiam die apud fe prandere;

ut faepius Reo, Parentiejus, &aliis faflus ett.

. 202. Et hac occafiene incepit Reo dicere , fe zon

184. Poít variationem predictarum litterarum,

dubitave quin Zaufeuift fibà mutuo fcviberent de uego-

commifit idem Eximius aliam falfitatem :

ts que intey eos aguntur.

185. Juflit ergo die 27. menfis Januarii 1707. ad

203. Jdcirco fi vellet Reus , fe poffe facere opus gra-

fe venire Jeremiam van Dormael Bedellum Facultatis

zmum Ilufivifinis Dominis Interuuutio 69 Zdrchs-

"Theologice & Notarium Apoftolicum,

epifcopo.

196. Cui dictavit Actam feu declarationem nomi-

204. Neimiruti fübtili modo intercipieudo apud Cur-

ne Rei, quafi monitus & requi(itus fuiffet ex parte

Jorem feu Poflam Littevas , quas judicarvet effe fcriptag

Iilu(triffimi Domini Archiepifcopi . Mechlinienfis,

a Jau[enfhs, defflinaudas de S'an[emisum fufpettis.

quodtamen falfüm erat, prout omnia falía funt, qua

205. Sciebat enim przdiétus Eximius Pater Reum

continentur in dicta Acta.

3

habere notitiam: apud Curíorem , & idcirco aiebat

187. Verum quidem eít, quod Reus illam Actam

Reo, zllud impune licere ad detegendas feditiofas fatlio-

tanquam continentem veritatem fignaverit ;

365 , €9 ad evertegda taiala, qu& imminent toti Delgio,

. 198. Sed ad hoe fuit inftigatus & feductus per

206. Erut Reus majorem occafionem intercipiendi

predictum Eximium Patrem Defirant, qui ei femper

has Litteras babuiffet , fere fingulis diebus pluriras

períuafit, quod hac Acta nequaquam in lucem veni-

el Litteras deftinandas dedit.

ret ,.

;

207. Poftmultestandem perfuafiones &

'promilïip-

ä

189. Quodtantuminferviret ad magismovendum

nes, fatisfecit Reus randem voluntati predicti Eximii

Illufiriffimos Dominos Archiepifcopum & Internun-

intercipiendo, modo ut ante dictum eít, in domo

tium, ut dignarentur expedire litteras requifitoriales

Curíoris tres fafciculos, quos!poít interceptionem,

ad Magnificum Dominum Reéctorem , ut dignaretur

fine mora detulit ad Eximium Patrem predictum,

ermittere effringere & vifitare ades aliquorum Jan-

qui eos perlegit ac in fua poteflare retinuir, dicens:

l

eniftarum.

i

208. $2 tum /atis babere ad coufirmandum ex dis oim-

190. Falía ergo

ifta declaratio , qüam ile Exi-

ues fuas ficlas cbartas.

mius met aufus fuit exhibere in caufa fua contra O£

z29, Quinta autem die Martii hujus anní 1707, cu-

ficium Fiscale cum fua uberiori refponfione, conti-

ravit Eximius Pater Defirant Reum iterumad íe vo-

E

net quafi Reus declararet in favorem juftitiee fequen-

cari circa prandium , juffitque eum affidere menfa.

ria:

210. Temporeaytem praadii declaravitaperte Reo

191. Quod fine ulla fraude aut dolo ex parte fua,

faiam inteniionem , nimirum 1illum debere accedere

& fine ulla intentione male faciendi plurima fcripferit

Magnificum Deminum Rectorem eadem die hora fe:

l

a menfe Julii anni elapti fub dictamine pra&ati Claris-

cunda poít meridiem :

fimi Domini van Espen;

u

211. Et non multum Reo tempore prandii loque-

e

192. Quodquenihil defuo addiderit, aut dempfe-

batur de negoriis praedictis;

l

rit, & quod inter alia fcripferit originales litteras de

212. Sed eum ram mulro vino & cerevifia fuit al-

1

10, Januarii 1707. una cum nominibus ibidcm ex-

locutus, utipfi foliexiftenti quecumque voluerit per-

preffis, & fcripto introclufo;.

fuaferit; fübminiftravitqueei Refponía ad queeftiones

193.. Quod íüis oculis viderit dictum Clariffimum

per Officium Fiscale certo proponendas,

l

Dominum van Espen di&tas litteras fignantem fua

213, Precipue, ut fi fub juramento interrogare-

[

manu quatuor litteris majusculis poft fingulam po-

tur, ipfe poffet, imo deberet reftringere menrtaliter,

ut fic tandem Janíeniana Faélio in lucem veniret.

nendo pun&tum, & dein litteras claudentem & mit-

zentem ad Poítam per famulum füum ;

214. Se ramen nequaquam credere, aiebat, quod

juramentum exigeretur.

n

194. Quod fimiliter fub dictamine dicti Doctoris

van Espen eodem modo fignantis fübfcripferit tres lit-

215. Poflquamautem pradictus Ex, P. precfara fol-

licite Reo perfuafiffet, eum iterum tam multo vino

&

teras, primas de 20. Septembris 1706. fcriptas ad

ÉEruditiffimum Patrem Ballexo, fecundas de 16. De-

oneravit, ut cum exifteret apud Magnificum Domi-

cembris 1706. ad Dominum van den Neffe, tertias

num Rectorem vix attenderit, quid refponderit, aut

iu«

de 18. Decembris ad Dominum Krys , & plures

quod pre(titerit juramentum.

alias :

.

216. Nam die poflero dum Reo dicebatur quod

te

195. Quod vid

erit in zedibus preefati Clariffimi

praftitifferjuramentum, & quidem perjurium, totus

fDomini van Espen fzpe & occafionaliter originalem

obftupuit :

fo

(

Librum Refolutionum manibus diverforum fcriptum,

217. Quianoneft verofimile, quod tamfacile pree-

ligatum ligatura; Francica in folio:

ftitiffet juramentum illud, nifi caput vino turbatum

I

at

196. Quod Reus quafi in conícientia motus prz-

habuiffet, tempusenim recolligendife petiiffer, quod

di&ta declaraffet Confeffario fuo, a quo monitus quod

ipfi denezari non poterat.

-

j

refatum juramentum de non revelando fuiflet nul.

218. ln fignum quod Reus juramentum illud nul-

um & illicitum, tempeftive omnia revelaffet alicui

lo modo fcienter aut volenter preítiterit, eft, quod

fil

€x Stricta Facultate Theologica.

ftatim conquaftus fuerit praedicto Eximio Parri Defi-

197. Sed quod omnia illa fal(à fint ,. patet fatis ex

rant, qui querelas ejus refpuit, & fine mora ei per-

[

M.

ante dictis,

fuadere coepit, effe (tupidos; quidicerent eum prae-

198. Er Eximius Pater Defirant defüper eft in

flitiffe perjurium.

confeffo; quod Actam illam dictaverit in totum prae-

t

9574

Ieg

CowrTRA PaTREM BERNARD, DzsigANT.

387

219, Ut illud magis confirmaret , oftendit & tra-

238. Qui videt incendium excitaris mec ad extin-

didit Reo iterum inter alios Auctores Refponía de

guendum viciuos provocat : quiaggevem pervumpi . uec

l

t

Jure Canonico praefertim noviflimo Auctore Franci(-

ad ripam munienidam proclamat, 1880xius non babetur :

co Zypzo, librum bibliothecc Auguftinianz: modo

qui videt focium i.

7

8

juria affici , nec probibet cum potg/i,.

j

confignatum in manibus D.Fiscalis, ex quo explicuit

tam dicitur e[Jeinvitio, quam qui facit.

Refponfuüm primum de Vifitatione, notanter fenten-

239. Quare adverfus communes bomimum tempefta-

tiam Leflii ibidem recitatam his verbis:

m

tumve injurias etiam ediclis. Priucipum permi[[um eft

200. Quod fulditi non debeant patefaceve cviminofos

ere campauo convocare populuin ad obviam eundem pub-

occultos qui uulla talis cvitninis infamia laberagt , ut

lico nalo.

In

Q

communis eft ententia Doctorum D. Tbomat? aliorum

240. Confequenter, ficuti praedictus Eximius Pa-

ibidem citatorum,

ter Reo communicaverat varias hiftorias de pretenío

10

221. Ratio eff , quia id, de quo adbuc nulla fama ,

Jan(enismo , & de perfonis de eo praetense (ufpectis,

cenfetur occultum , dum via inquifitionis proceditur :

241. Perfüatit tali modo Reo , nam linguam prop-

?0

terea fatis facundam habebat, ut effective Reus cre-

222. Jtqui S'udicis poteffas non fe extendit ad ehi-

cienda occulta , maxima enimn iude incommoda in. Re-

diderit omnia e(fe vera, & fic (e debere perfifterein

Ht

publica fequerentur ;

fuis accufationibus, ab ipfo tamen Eximio Patre De-

(j*

firant fictis & fabricatis.

223. ltaque etiamfi fub jurametito vel fub pena ex-

commu:zicationis pracipiat ut dicas veritatem de eo

242. Poft preediétas illas exhortationes confüluit

72

. L

uj

quod nofli tamen non tenevis :

tandern Eximius Pater, ut Reus fe reciperet in Cce-

224. ed potes cum ve[iviclione mentali diceve , te ne-

nobium RR. PP. Carmelitarum ad Sanétam Cathari-

nam, pro quatuor aut quinque diebus, 4uia, aiebat,

um

fcire quidquaim , intelligendo tacite, te ne[cire eo modo,

ut teuearis patefaceve.

Dominus Fifcalis per falfas probas. decretum appveben-

bt

22f. Itaque fecundum illam fententiatn male appli-

fionis ad onus vefirum obtinuit.

i

lg

catam, perfuafit Reo, maxime de talibus doctrinis

243. Quo audito, Reus fe e véftigio ad prediétum

fit

ignaro , ipfi licere , tuta conícientia fub juramento

Conobium recepit.

"

ndi

I

uti reftrrictione mentali ut aliqua feditiofa fa&tio dete-

244. Cum ibidem Reus uno aut altero die fuiffet,

gatur, & ad id omne medium licere adhiberi, & fic

mifit Eximius |Pater pradictus ad eum tum unum,

docuit Reum poffe mentiri, prout in illis accufàtio-

(o

tum alterum , ut illum adhortarentur, ut maneret fi-

nibus omnino fecit.

delis & conftans:

inii

226. Interea temporis rogavit preedictus Eximius

245. Et ut Reum in perjurio & falía accufatione

Ino

Pater Defirant Reum utin ccepto opere vellet manere

predicti Clariffimi Domini van Espen, & aliorum

if,

conftans & fidelis: quod omnia effent bene fücceffu-

preclarorum virorum confirmaret , de tempore in

Ur,

ra, & nullum periculum pro eo foret.

tempus plurimas ei iniquas inftruétiones mittebat ;

5;

227. Cum modo falfitas hujus negotii effet d etecta

246. Notanter mifit Reo patrem füum, & Advo-

Of

per Officium Fiscale, & decima Martii 1707. deti-

vocatos Schaubroeck & Robin cum inftructione am-

neretur Reus apud Magnificum Dominum Rectorem

pliffima oretenus ipfis data :

r

causa horum negotiorum , fcripfit Eximius Pater

247. Nimirum quod Reus non deberet re

f

VO

ponde-

prediétus Reo Epiftolam quam per Patrem ejus cu-

re ad interrogata Officii Fiscalis, fed effet excipien-

[?

ravit deftinari :

dum & inherendum fufpeétationibus contra Domi-

!

SNSI()

num Fiscalem ekhibitis:

228. Hac Epiftola fcripta erat manu Patris d'Her-

dere

beSocii aut Secretariiejus, & fuperícriptio manu Pa

248. ltem fi inrerrogaretur. Reus füper Epiäola

It

tris Rei, ne interciperetur:

pradicta de decima [Januarii 1707, quod Clari(fimus

229. Per hanc Épiftolam iterurn Reo exhortatus

Dominus van Espen non effet folitus fcribere in prin-

que

et, .ut ei maneret fidelis & conftans, ut nequaquam

cipio fuarum Litterarum ,. Sa/ute pravia;

timeret Dominum Fiscalem, autcuraret injurias quas

249. Quod deberet refpondere, fepropria fponte

it

ipfi inferebat.

.

illa verba fcripfife, & cum jam effent pofita, quod

230. Defuper i

n hac Epiftola montes aureos polli-

Claritffimus Dominus van Es

p

pentunc dixi[fet, illa ver* :

onts

cebatur Reo, & orpnia ita fcribebat, ut ipfam verita-

ba e(Te relinquenda.

tem dicere videretur, ita ut Reus nefciret, quid in

250. ]tem fi interrogaretur füper Epiftolis fcriptis

oife

tali cafü & perplexitate effet faciendum,

ad Eruditiffimum Dominum van den Neffe, tempo-

litel'

231. Cum jam Reus pradicto die vefperi effet di-

re quo ille hofpitatus fuerat apud Clariffimum Do.

mi(lusa Magnifico Domino Re&tore, poftero die ma-

tninum van Espen,

et

quod

ne acceffit Eximium Patrem Defirant ; -

251. Quod equidem deberet Reus refpondere, fa.

- 232. Qui iterumadhortatus eft Reum, ut maneret

hoc non curare, & quod equidem illas inveni(fet &

aol

conítans & flabilis, & nihil metueret.

intercepiffet in domo Curíoris, & eas detuliffet ad

vino

. 233. Et ut Reum magisin fuo propofito ftabiliret,

Eximium Patrem Defirant.

252. Ex omnibus ergoi(tis circumftantiis, noneít |

omi«

& tutius poffet facere, qua fibi facienda effe propo-

, at

fuerat;

dubium , quin Magnificentia Veftra plane dignofcet,

234. Affignavit ei praedictus Eximius Pater aliam

gullo modo fuifTe fa£&tum Rei:

quod

refolutionemex praedicto Auctore Zypao in Refpon-

253. Namimprimis, quid qusfo impuliff:t Reum

fo primo 74d privilegia cotmmunia defendenda am liceat

ut firilia perpetraret. contra perfonas fibi ignotas,

( otU$

prout de facto adhuc

concivium auxilium implovare , lib. $, de Schismaticis,

pro maxima parte ipfi ignoti.

feu de feditiofis , €9' qui plebem colligunt , uti babentur

funt Demini accufari ?

| præ'

art. 2, fequentia:

atut

254. Secundo, nullum intereffe poteft imaginari

235. Porro, ut tempus tacendi

», ita etiam loquendi

quod Reum potuiffet movere ad falvificanda omnia.

qUO

[47 47

illa inftrumenta in perniciem pradictorum Venerabi-

lium Dominorum;

1nil

236. Et propterea in reatum incidit , qui ttovit con-

filia

agitari adver[us Priucipem aut Rempublicam, nec

i5j. Nihil enim proficui ex interitu eorum fibi

uo

ea defert. L. Quisquis $. Id quod, Cod. Ad leg. Jul.

poterat fperare.

:

Dele

fn

Majeftatis.

256. Decatero Reus nulla partic-uläri amicitia, aut

g

237. «ddeoque, ad proportionetn, qui fcit periculum

fangnine conjunctus eft Illuftriffimis Dominis Inter-

d

e[fe , ue quid de dignitate Reipublice , jure , ac privi-

nuntio & Archiepifcopo Mechlinienfi, ut teneretur

legüis 1ninuatur , €9 tacet ; ledit. Rempublicam :

eo perverfo modo ulaifci pracrenfas injurias ipías al-

atas :

n

Supplem, Oper P'an. Efpen Pars V.

Eececca

257.

588

-CONCLUSIVB *FIN-ALIS

. 275. Nequefuit unquam informatus de apparenti

2;7.'Neqüe eft de confanguinitate predicti Exi-

tnii Patris Defirant , imo eum nunquam ante hanc

P

difficultateiüter Eximium Dominum

i

i

mium Dominum Daelman.

S.qlliVane & Exi-

:

caufam particulariter noverat.

*

258. Confequenter non e

ft

apparens , Reumxpo-"

276. Non eft étiam apparens, quod Reu

sünquam

tuiffe omnia illa feciffe & finxifTe ex fe in defenfionem

potuerit fcire negotium aut rationes quare llluftriffi-

iftius Eximii Patris.

mus Dominu

ire.

Y

s Internuntius ju(ï'gs* fuï;ïrit Bruxellis ex-

& 259. Ad hoc concurrit quod Reus fit juvenis, jam

277. Decetero, plura alia huic Libro ficto funt

tantum habens viginti annos, qui & adhuc nullum

ftudium habet, vel parum.

inferta, qua nullus mortalium auderet afferere com-

"

pofita fuiff2 a folo Reo..

*

260. Idcirco quod moraliter impoffibile fit, eum

dem Reus Minütam iüiuslibri-:

P

otuiffe folum omnia illa componere; quae fcripta funt

278. Fecit qui

in

279. Sed fuit predictus Eximius Pater Defirant,

litteris. deftinatis ad Erqditi(iimos PP,. Ballexo &

van Wavre.

qui eum ad illam Minutam conficiendam per fallaciam

^56rt. Item in.illis litteris defti

fp

natis in öpprobriüm'

e pecuniarum & promotionis (eduxit , prout ante

Illuftriffimoram Dominorum lnternuntii & Archiepif-

diclum . eft :

280. Fuitille idem Eximius, qui fübmin

iftravit Reö

copi prediétorum :

262. Prout eriam verofimile non eft, Reum po-

ómnem materiam, nomina & claves

lin eodem'lib'rg

tuiffe folum compofuiffe litteras ad Eruditiffimum D,

pofitas & fictas;

van den Ne(f?, D. Krys & alios;

291. Prout etiam fübminiftzavit ei mareriam om-

.a.)

263. Nortanter.famofam Epiftolam de decima J

nium litterarum fcriprarum nomine Clariffimi Domi-

:

nuarii cum Formularibus & Libro Refolutionum in-

ni van Espen.

*

troclu(is.antedictis fafciculis, cum propter atatem

282. Et quamvi

s illud abunde conflet ex refpon-

fionibus perfonalibus Rei ejüsque examinationibusfa -

ejus parvam impollibile fit eum potuiffe de doctrinis

& negotiis in iis contentis fuife informatum aut in-

pe reiteratis & facti ferie miffa Domino Fiscali ex par-

ftructum.

;

te Rei, quam tanquam veram paratus eft fub jura-

.. 264. la primis de pratenía doctrina

Janf'eniana"

mento damnationis anima füe affirmare ;

283. Tamen ulterius probatur exipfo Libro Refo-

Reus omnino ignarus eft, cum nuhquam Theologiz

ftuduerit & fic .etiam notitiam Bullarum Pontificia-

lutionum continente pro maxima parte negotia prae

dicti Eximii Patris contra ultimum Capitulum gene-

rum defüper latarum nullatenus habere potuerit.

265. Quod attiner Librum Refolutionum fictum ,

rale & varios Patres fui Ordinis,

qua omnia' Reus

nullo modo fingere potuit ;

nullus imortalium faltem cum aliqua apparenti ratione

fuüítinere pofet, id poff2effs opus Rei inquifiti, abs-

. 284. Deinde plenarie pro

batur ex 'x"erponfïoni-bus

que eo quod quis magni ingens & ftudii materias,

perfonalibus & refponfione uberiore praedicti Eximii

formas ac nomina diétaffet, & correxiffet.

Patris Defirant ad Libellum Gravaminum ex

par: Fe

Officii Fiscalis ad onus ejus exhibitum,

z

.:266. Quia cum imprimis non noícat Reus maxi-

mam partem Dominor

285. Notum eít enim unicuique quod Eximius

um, qu1 eodem libro funt in-

;

ferti,

ille Pater non defuerit a longo tempore figna perti-

267. Sic non potuit hor

um facere catalogum in

nacis odii oftendere contra Clariffimum Dominum

eodem libro mentionatum, nec ipfis

«fivngere clavesþi—n

van Espen , ratione alicujus Libelli ab eodem Cla-

eodém notatas.

:

riffimo Domino in lüucem editi, de Pecaliaritate ,85,

Simonia.

|

-268. Negotia autem

, qua in ipfo Libro fi&to ha-

bentur tanquam refolura, nullo modo potuit Reus

286. A quo tempore predi&ctam Clariffimum Do-

fbre; equidem n

minum van Espen femper involvit amaris illis diffi-

edoctus :

*

on. eít Apparens quod de iis fu'eric

3

diis Theologicis, qua , ut Reus credit, nunqu

]

?m

- 269. Excepto ne

g

! otio Domini Grerberonii contra

ille Eximius aufus fuit negare,

287. Non dubitat etiam Reus, quin praedi

&us Exi-

Illuftriffinum Dominum " Archiepifcopum Mechli.

nienfem ,. de quo bene audivit Reus loqui occafione ,

mius Pater plenarie defüper fit conviétus, & (icnon

potuerit negare, quin ad falfiicandum aur adulreran-

quod Pater Rei in hac caufa coram Ampliffimo Do-

mino Abbare Sancte Gertrudis tanquam Procurator

dum nomen Claritfimi Domini van Espen; & fabri

*

canda omnia illa prediéta impenderit Reum ,

inferviverit , etiamfi de hoc negorio non füerit locu-

tus Patri Defirant, prout falso ipfe prerendit.

288. Ut eo modo pradictus Clariffimus Dominus

270. Sed quod pertinet ad procurandum reditum

van Espen una cum pluribus ex primariis hujus . Acz-

Patris Quesnelli in hoc Belgium, ut ipfe via juris Ar-

demic aliisque de Clero Viris & aliquibus Patribus

fui Ordinis tanquam nequiffimz con

chiepifcopum pradiétum invadere poífet, mentiona-

f pi-rari*qnis inRe:

ligionem & Patriam traducerentur.

4

«

i

tàm in Congregatione de 28. Julii 1706 , de eo nun-

1

ir negare penes fe retinuiffe

quam Reus audivit.

[

289. Saltem non potu

: 271. Prout etiam ignarus £

uit de negotio Domini

Librum Refolutionum prout etiam omnes alias Epi-

du, Cellier. contra Dominum Promotorem hujus

ftolas & Formularia, de quibus curavit fieri copias

Univer(itatis, de lite Domini Gautii contra pradi

authenticas, quibus ufüsfuir, & aondubitatur, quin

*

&um Eximium Patrem Defirant, & de lite Clariffi-

defüper fit in confeffo Eximius Pater.

.

mi Domini van Espen contra ftridtum Co

'29o, Nam Reus nunquam illis inftrumenti

f

llegium

S aut. lit,—

Jurium.

teris, dequibus in hac lite, ufus fuit;

29t, Sed bene predictus Eximius Pater, ficutian-

272

Réo etíam fuit ignora caufà Eruditiffimi Do

mini van

den Neffe. contra Illuftriffimum Dominum

te dilum eft, qui harum omnium curavit fieri copias

quas huc & illue mifit.

Archiepifcopum , quoniam eum nunquam novit.

;

L

D

273. Etiam ei ignota,erat pro maxima parte cau-

292, Retinui

t & fibi

,

pradictus Eg(ifniug Pater prae-

dictas apud. Curforem interceptas Epiftolas, quod

fà predicti Eximii Pauris Defirant; nimirum de hor-

to , cubiculo intercepto, de-famuio fuo Zzdee, de

fignum evidens eft eum illas curaffe intercipi :

Secretario. fu

*

o Patre d'Herbe & aliis rebus eum con-

293. Etidcirco peenas in tales per leges latas eva-

cernentibus.

;

dere ille Eximius Parer non poterit :

t

274. Nunquam e

ïïafn Rctrs au-di'veräf de lite Exi-

294, Narhficuti fürtüm non fitfine dolo malo, fic

mii. Domini Hennebellii- contra Regentes Stricte

nec corifilium in eo vel opem ferre fine dolo tnalo po-

Facultatis '"'heologiee & Eximium Dominum Mar-

teft. L. n fuvti achione. S. Recle ff.. Defurtis.

tin.

á

us Pa-

29f. Ettanto magls de.veo rerixezuär ille Eximi

&

ter,

et

$39

CoxTRA ParREM BgnNaRb, DrsmaANT,.

ter,þcüm non folum confilium ejus fürfipiendi has

fünt, & quod fic eorum. dicta non debeant audi-

litteras effectum habuerit, & (ic fine. dolo malo effe

r«

"

...816. Sed

quidqüid fit de Jure, tamen ; tefle Bö(ïl

non

pomcrita;: L quuu 5» Neqqg w"þ.','f*' : De fznf-

4

in loco preallegato , cozfuetudo obfervat contrarium,

S

quod fcilicet credatur bujusmodi teflibus ita-ditentibus,

ed quod eas. 'Erpi!üolas furi:*eþt'ags ,Q*f&æperit;

& retinuerit, unde p

quoad boc ut contra eo$ , a quibur. affcvunt fe. fuborna-

cenam in. receptatores Hatp!am

i

ff.tit.eod. evadere non potecrit,

D

*

205, procedatur ad inquifitionem.

à

.297. Ideo quia crimen i

llud

e(t maximum , ex eo

317. 71d minimum, dicitidem

lióm iide De u-

]

dic, num, 156. circa finem , creditu

quod fi tales receptatores non invenirentur , facile

,

V talibus , modo

etiam nec aliquis fur'aut latro inveniretur :

:

aliquod aliud adminiculum concurrat.

di&to Eximio Patri in omnem

298. Et quod pre

318. Ejufdem etiam opinionis eft Jul. Cla. in fuis

eventum permiífüm non-erat aperire aut legere tales

recepus fenrentiis lib. $. $. Pa

lfum num. d ubi dicit

i

interceptas litteras, nec minus illarum facere copias

fe ira multories vidiffe fervari.

& illis uti in malum illum finem fupradictum.

-.819. Quod aurtem in cafu plus quam

admiriicula

299, Quaproprer amplius non eít dubitandum,

intervenerinr, certum eít, nimirum confeíliones pra-

Ü

dicti Eximii Patris defup

quin crimen , fi quod Reus modo (upradicto commi-

vincunt.

.

er fa&aþ, , qua eum plane cor-

0

fit,: debeat in totum imputari praediécto Eximio Patri

320, Sed fortaffis objiceretur Reo, quod ad mi-

Def(irant tanquam ejus Auctori, fecundum illa verba

i

legis vulgaria. Noxam caput fequi: L. Civ

nimum pcena perjurij, fit , quod ralis efficiatur infa-

&

z'-[z':. $. Non

Inis$

ll*

tautum, ff.. Deprivatis deliclis..

300. Verum quidem eft, quod poffet Reo objici,

.321.. Ad quae refpondemus , quod nullus ex per«

jurio efficiatur 1nfarnis nifi in cafu £.

I

eum equidem. gravirer pecca(fe faciendo iftam falfam

Sz' quis tnajor,

u

accu(ationem die quinta Marui hujus anni & quidem

Cod. de trau[action.

.

h

fub juramento .

322. Regulariter. autem perj

urus non eFHcitur in-

a-

- 80t. Quia, qui

falfäk) juxat , tnentituv : mentiän-

famis infamia juris,

223. Et hec eft communis opinio, ut dicit Felip,

do autem jurave uibil aliudeff quam pejerave ,. prout f2a-

[

tuitur in parte fecunda Decvetal. causa 22. quaeft. 2.

in C. Teftimoniutn. uutm. 20. de Teflib. quem refeit

]

- 302. Cumerkgo omues, qui loquuntur mendaczum per -

Pra&, Conrardi fo/. 84. verf. A4mpla etiam. Turzan.

dendi fiut , juxtaillud P[almzft 2 PJal. 5.

in fuolibello Comrmuz. Opin. C. 1.

[

| Perdes om-

Ius

nes, quiloquuntur mendacium :

-

324. Sciendum enim eft quod ad hoc ut quis ex

« 303- Multo imagis. dammabiles

funt , qüi-ïmentiezido

perjurio incurrat infamiam, requiratur, quod fimul

JUS

fejerave convincuntur , quia nomen Dei. u

j

i ?72 vauum

veniat contra promiíTionem & contra juramentum,

ajfumunt, di&t. quaeft, 2. art.2. $. 1.

325. $i vero veniat contra juramentum tantum ,

Til

x 304- Sed al

iud . eft.falfüm jürare , a

7-

-liud jurare in

prout in cafu Reus fecit, non etbciturinfamis: itate-

*m

dolo, prout ibidem dicitur $. 2.

net Glof. in £. Lucius. $.. Quaro. in verbo, Deet

]

..30$.. Quod aytem Reus non

iuraver'it;i-n.dolo, pa-

autem , ff. De bis qui not. iufam.

tet ex ante dictis, nimirum quod motu proprio jura-

.326. tlanc fententiam. communiter approbatam

Fl

um

inentum füum non preftiterit, neq

*

u; accufationem

effe dicir Cagn. in di

&a £. Sz quis major , Cod. 4De

j

tran[atiion.

H

predictam fponte fecerit:

:.306. E. contra patet, quo

d ad illa impül('uä fuerit

BXL RI

deo üBicumque aliquis cum jurdmento

Ü

afferit aliquid de praterito vel de praefenti, quod eft

per prediétum. Eximium. Patrem Defirant , atque

perfuafus fe fuum juramentum fub reftrictione men-

falfüm, non efficitur infamis ex tali perjurio commif*

Jo

fo füper illo jaramento aílertorio , jul. Cla. /ib. j,

lr

tali ita potui(fe facere :

.-307. Sicut in eo tora

liter. fuerit deceptuä auctori-

Senteutiarum S. Perjuvium.

am

é

328. Per con(equeus non potuir Reus dici incidiffe

tate praedi

éta citata ex Leffio ab illo Exj.mio Patre fi-

niítre explicata.

i.

in peenam falfi ac. perjurii latam L. $i quis major,

äxi-

Efündamento fdftinet Reus,

Ced. De TYanfattion.

10l

.:308. Quápropter cum

juramentum füum nulio. modo fubfiftere, utique fa:

329. Ex eo quo

d fub juramento nihil pr.'omif'erit

at

in futurum, fed tantum afleruerit aliquid de praeteri-

étum a Reo decepto &fübornato, &fic ex

Vmera tan-

|rie

tum fimplicitate, &ignorantia ;

to vel prafenti quod tamen omnino falfüm erat.

-:309. Quse ignorantia efficita&tum ejus involunta-

330. Pratterea quamvis illa exceptio Reo prodeffev

inus

rium quoad ejus malitiam & fic puniri néquaquam po-

non poffet, quod tamen fic ;-

d

331. Notandum eít quod

lex illa $i quis. major ,

teíL teíte Covar. Z'ariar. Refolut. pavt. 1. Tom. 1.

ous

10-- De excotn. &?. ex quibus caufis fiat. .

tantum loquatur de majoribus viginti quinqueannis,

dRe-

inter quos Reus non poteft numerari,

310. Econtra cum Reus juramentum fuum ex me-

ra tantum fimplicitate & juveatute praftirerit , non

332. Cum de prafenti tantum habeat vig

ïnti an-

qilfe

nos, uti conftat ex baptismali ejus exhibito in forma

eft dubium fecundum pradiétum Auctorem 7^m. 1.

ii

probante, & fic quod de faéto adhuc inter minores

*

« Quamovis, pa&tum : $. 4. -quip Relo illud

fit reputandus,

)pi'&?-

]

uramentum remitti debeat:

D

quin

.«811. Idque non folum in or

dinxeq ad Reum exone-

333. Néque el

obeffe poteüquþod matrimonio jun-

&us fit, & quod fic habeatur pro majori:

randum pena ordinaria ;. .

t

.312. Sed ut etiam valide po

ffit te[ïäri contra pra-

- 334-. Quiahoc tantum deber intelligi in proficuis,

& nullo modo in nocivis, aut pceralibus, prout hic,

dictum Eximium Patrem Defirant fuum fübornantem

ynar

& (eductorem.

in quibus fecundum Z. favoraliliores ff. De Reg. Z'ur.

opi89

. 313. Verum quidem e

, quold aliqui. Do&tores

pars Rei favorabilior aeftimanda eft quam Actoris.

finr.iflius opinionis , quod nunquam danda fit fides

-.335. Nequaquam poterunt obeffe Reoargumenta

j Præ-

teftibus dieentibus, fe precibus alicujus falfum tefti-

aut potius reflectiones quas Eximius Pater Defirant

monium adhibuiffe :

rwn

indubie fecit, ex quibus cum omni aítutia conabitur

qüod

314, Hujus autem opinionis elt

Decius Conf. 189.

demonítrare Reum folum fuiffe Au&torem omnium

quem refert Rolland. Cozf. 16. zum. 7. & Bofl. in

fa&torum , unde quazflio:

Ti

tit. de iuquifit, num. 42.

336. Et non dubitat Reus, quin unum ex praci-

315. Secundüm quam opinionem in facti contin-

puis argumeatis defümetur ex prarenía capacitate &

0i üc

lo p

gentia confuluerunt Rim. Cozf. 146. 147. lib. 5. &

bono ingenio ipfius Rei;

Natt. in Cozf.298. quia fociü criminis ac perjurii

us pi

337.

teh

$590

CowcrLnusio FINALIS

337. Quam pretenfam capacitatem conabitur fun-

354. Sed quod illud argumentum non fübfilat;

dare füper profecutione Libri Refolutionum quam

fatis videre eft ex ante dictis,

355. Notanter ex Confeffionibus propriis predi-

Reus compofüit tempote quo fuit profugus & fefe

&i Eximii Patris Defirant, & ex circumftantiis in eo-

receperat ih Cenobium. RR. PP. Carmelitarum ad

Sanéttam Catharinam.

dem Libro iníertis , que' manifefte demonftrant,

Reüum non potuiíIe componere ex fe ipfo illum Li-

338. Utautem Magnificentia Veftra plenarie potfit

brum,

effe inftruéta, quomodo & qua de caufa Reus pra-

dictam profecutionem compo(uerit, dicemus.

4$6. Utpote continentem varia negotia incepta

ante ipfius tempus, & quidem ignota pluribus vene-

. 339. Quod Eximius Dominus Parmentier in con-

rabilibus Viris, non obítante quod jam a longo tem-

fortio Conf(ültiffimi Domini Leunckens venerit ad

Reum in przdicto Cenobio duobus aut tribus die-

pore de Confilio Univerfitatis fuerint ;

357. Sic ut non mirum videri debeat quod Reus

bus antequam Reus in judicio declaraverit Auctorem

profecutionem illam folus compofuerit , cum illud

fa£torum fupra dictorum:

340. Et. poftquam przedictus Eximius Dominus

ipfi difficile non erat,

Parmentier Reum ad longum examinaverat deomni-

358. Confiderato, uti ante dictum eft , quoduni-

vería materia ipíi fuerat ante fuggefta, & quod fie

bus circumftantiis,

341. Faífus eft &i Reus fuiffe praediétum Eximium

de omnibus faclis plenarie erat imbutus , que non

Patrem Defirant unicum Auctorem omnium factorum

tam facile extra memotiam cadunt, juxta illud vulgare

axioma:

unde quaítio , idque in prafentia praedicti Con(ultis

N

fimi Domini Leunckens;

3;9. Quo femel eft im

þuta recens. firvabit odorem

342. Superaddens quomo

do ille Eximiug Pater

Jtefla diu.

560, De cetero non pote

ft adhiberi fides declara«

Reur magnis blanditiis & per innumeras promiffio-

nes feduxerat ad cooperandum ifti negotio, (üb prz-

tioni defuper dat per predictum Eximium Domi-

textu quod effer opus laudabile & maximum in favo-

num Parmentier, ex eo quod fit unus ex pracipuis

rem Ecclefie Sanécta.

^

precurforibus Eximii Patris Defirant , eique valde

familiaris & Amicus integerrimus.

|3843- Hoc audito, quafivit Eximius Dominus Par-

mentier ex Reo, quis compofüerat Formularia; Lit-

361. Aliunde conítat ex ante dictis, quod Reus

PeMA- ReneS —^lüg^ H upaGe — Dam ^ F .^ x TC d

teras & Librum Refolutionum , de quibus modo

compofüerit profecutionem przdicti Libri Refolutio-

num tantum ad inftantiam predicti Eximii Domini

queeílio,

344-

Cui refpondit Reus aperte; fe conipofui(fc

Parmentier; per confequens, fi in eo male actum

Librum Refolutionum ;

füerit, imputandum eít predicto Eximio Domino

g

Parmentier, qui fic tanquam teftis in hac caufa con«

34$. Sed quod Eximius Pater Defirant illi fug-

tra Reum admitti non

ebeat,

elferat omnem materiam , nomina, catalogum

[

claves & ficta nomina, & poftmodum opus illud cor-

362. Tamen non credit Reus, quod predictus

B

Eximius Dominus Parmentier aufus fuerit declarare,

rexerat.

346. Quod cum prediéctus Eximius Dominus Par-

quod Reus ipfi fafIus fuiffet fe omnia folum compo-

mentier credere non poterar, uti dicebat, quod Reus

fuiffe;

363. Etfi quid fimile declaraverit , refert fe Reug

potuiffet illa omnia compofuiffe quamvis ei fuggetta

fuiffer materia & nomina , ut fupra dictum eft;

cum reípectu ad Conf(ultiffinum Dominum Leun-

"B) o --- —— 0^9-^—— ( — 0 M 127

347. Rogavit Reum ut vellet componere profe-

ckens in hac caufa Affefforem, qui tempore colloquii

p

cum pradiéto Eximio Domino Parmentier ab initio

cutionem pradi&i Libri Re(olutionunix eamque ad

raefens fuit ;

eum mittere,

usque ad finem

:

*

348. Reus autemignarus quod preedictus Eximius

364. Non du

itans quin recordabitur, Reum prae«

-

Dominus Parmentier per hoc voluiffer preftare of.

dicto Eximio Domino nihil amplius dixiffe quoad

confectionem Libri Refolurionum, quarn quod füpra

cium pradicto Eximio Patri Defirant, & putans Reus

L E d

quod tantum curiofitatis gratia illud petiiffet.

narratum eft,

349. Compofuit Reus preedictam profecutionem,

36;. Nimirum quod Eximius Pater Defirant fug-

gelTerit omnem mareriíam, claves, nomina, &fictum

partim ex materia modo in eodem libro contenra ,

& partim ex materia quam Eximius Pater Defirant

catalogum, in eodem Libro coatenta;

modo Reo fuüggefferat ad profequendum predictum

366. Et quod opus illud de tempore ad tempus,

4

per eumdem Eximium Patrem fuerit revifüm & cor-

Librum ;

rectum,

í

L RE WE E DP E V

so. Hanc enim profecutionem fic confectam mi-

—

fit Reus bona fide predicto Eximio Domino Parmen-

367. His omnibus confideratis & perpenfis, non

üer, fperans mediante illo fervitio liberari aut faltem

dubitat Reus, quin Magnificentia Veftra judicabit

adjuvari ab eodem Eximio Domino , prout hoc

pro parte Rei,

Reo in prafentia Confültiffimi Domini Leunckens

368. Et quod non folum eum abíolutura fit ab im-

e—— 0. 4 €(» — €D

petione Officii Fiscalis,

promiferat.

369. Sed etiam dignabitur, habita ratione ipfius

3;j1. Quod cum pre

dictus Eximius Dominus Par-

mentier non fleterit fuis promifTionibus, praefümen-

juventutis & longe íequeftrationis, ei remittere ju-

dum eít, imo certe credendum, quod fuerit expres-

ramentum, in primis füis accufationibus contra prae

di&tum Clariffimum Dominum van Espen aliosque

ao MP ——

fe mifIus ab Eximio Patre Defirantin ordine, ut per

e2»

aftutiam extraheret aliquid exore Rei, quocum pre-

venerabiles viros praftitum, largiendo ei defuperre-

Pz

dictus Eximius Pater fe aliquo modo pofítea poffet

livementum in forma;

370. Reum tamen relinquendo in integrum contra

—

defendere, & e contra Reum gravare.

352. lllud inquam fátis colligi poteft ex eo quod

pradictum Eximium Patrem Defirant quoadinrereffe

[ mud

pradi&us Eximius Pater Defirant modo maximum

íuum modo paffum & adhuc patiendum:

371, Quam ob rem Reus Officium Magnificentiae

füum fündamentum ponat füpra praedicta profecutio-

ne compofita poftquam Reus non amplius habebat

Veftþæ quam obnixe implorat, &c.

acceffum vel corre

Eximio Patre.

fppndentiam cum ipfo predicto

krat fignatum:

353. Ex quibus nunc vult inferre , quod fi Reus

ax fuerit co

mponendi profecutionem przedicti Li-

| D.DAMMAN.

C&P

fo infcio, etiam capax fuerit componendi totum

bri ip

illum Librum prout de facto eft.

(26. Mart.) 1707.

CowuTBRA ParREM DrzRNARD. DrsmaNT,

59

m

di

Q

Appendix ad Conclusionem fmalem &c,

lh

L

u

A.

l

!m.

kus

ld

LIBELLUS SUPPLEX P. DESIRANT

ll«

[ic

Ad Carolum V. Romanorum bnuperatorem Satre . Ce[a

Y

ree ( C(ztlaolicæ

on

Sue Majeftati.

Ug

umillime ac Reverendiffime exponit Pater Ber-

ram ipfo, vel ullo alio modo pronuntiaretur. Ve.

H

!

pardus Defivant : Ordinis Eremit. S. Patris Au-

rumtamen Janfenifte tunc Dominantes , projectum

guílini, nativitate & profeffione Brugenfis, in Uni-

quafi fententiz typis donarunt, quaqua verfüs ditiri-

i

verfirate Lovanienti Sacre "Theologie Doctor , &

buerunt, & executionem minati fuerunt, itaut Ora-

Ti«

Strictas F'acultatis ''hgologice Regens, nec non Hi-

tor coactus fuerit fe fübtrahere, proficiscendo Aquis.

ilis

ftoriographus Regius & Hiftoriarum ibidem Profeffor

granum, ubi Sacra Ceef; Majeftas Jofephi primi gior.

ld

publicus, Quod incurrerit odium Janfeniftarum in

mem. illum dignata fuit creare "Theologam. Caa-

Sacroe Majeftatis veftree Belgio graffantium, partim

reum? & fignificare, quod plena ejusdem reftituiio,

propter varia Scripta contra illos edita, Sedi Apo-

zi

ex caufis ad Statum pertinentibus , differenda e(T«t ,

10»

Íftolica probata ; partim quia ex juffione Regia Ca-

donec Sacra Majeflas veftra lepitimae & hareditariz

tholice Majeftaris Caroli 1l.. Gloriofe Memorie, ab

fuee poteftatis in Bel

ii

oio po(Telïïonen? debitam acce-

im

anno 1692. usque ad annum 1696. Romanam contra

pitfet.

eosdem legationem füfcepit, tanquam Belgii Epifco-

10

Orator interea perfeverabat Janfeniftas, feu verius,

J

porum, majorisque ac fanioris in eadem Univerfi-

ipforum harefim , continuis Ícripris , pariter Sedi

Apoftolice probatis, impugnans; & nunc evocatus

tate partis Deputatus, & in ifta qualitate denuo con-

t

lug

rra ipfos Drevia Apoftolica impetravit: in quorum

Romam a 5ua Sanctirate, faétusque Leétor Scrip

Ut

rez

Sacre in Archi« eymnafio Sapientig. .

It

omnium vindiétam memorati Janfenifte non ceffa-

runt Oratorem anno 1697. ex Urbe reducem, variis

Cum vero interim Oraroris honor patiatur, & fi-

Po.

continuisque vexare períecutionibus , donec (ub fi

mul Patria , Cathedris, & Officiis fpoliatus mancat

nem aunji 1706. abutentes noyi illius temporis Regi-

in fequelam fenteutize, taliter abextraordinariis judi.

«

mine Hollandico , atrocem contra illum concluferunt

Ufls

cibus laicis contra Doctorem Sacerdotem, cum aper-

perfecutionem , & per füborpatum teílem . fingula:

tis nullitatibus , & injuflitiis conceptee , caufam ad

yu

rem Petrum Nic

UCl

oiau

m 7ourteau nunquam tamen ju-

lio

Clemeatiffimos Augutftiffims Majef

taiis veflre pedes

ratum, & qui poft annos fex omnia in lefto mortis

deponit, exponitque per annexum faura (b) cum

fub iuramenta coram tribus Sacerdotibus prae(tito re-

-

a871

binis adjunctis, füpremoque judicio ejus humillime

vac

A&YÀ

t; & Otatoris innocentiam moriens declara-

& obedienriffime fübmittit:

ud

vit (4), eundem falso accufarunt , quod concurris-

Supplicans ut prafatam fententiam nulliter &ia-

n

fet ad quarumdam litterarum fictarum fabricationem;

juftelatam , cum omnibus inde fecuris, aut (equi na-

& ad quarumdam aliarum verarum litterarum inter-

tis refcindere, caffare ac irritare dignetur, Oratorem-

p

ceptionem apud Curforem publicum, & quod om-

que Patrie fuz nec non Cathedris, Beneficiis & offi-

um

nium copias mala fide mififfet ad lnternuntium Apo-

ciis reftituere ; ordinando ut ei perfolvantur omnia

flolicum , & ad Archiepifcopum Mechlinienfem:

emolumenta, reditus & proventus, etiam tempore

u$,

Quam inquam accufationem , miris artibus in(truxe-

abfentize , fivepratenfiexilii, ab ultimis folutionibus,

or-

rant coram Univerfitatis Rectore, poítea vero, per

quas percepit, debitas; nec non reftituantur expen-

tünc Regentium prepotentiam, curaverunt caufaám

f& perperam exacte, &reparentur damna, &inter-

IOP

evocari Bruxellas, coram novo feculari quinque fpe:

e(Te, juxta Sacrae Majeítatis Veítre, vel ejusdem in

bit

cialiter delectorum ""T'ribunali , quod appellaverunt

Belgio locum tenentis arbitrium.

Et Deus &c,

J'untfam , fundamentalibus Patriz Legibus (üb nulli-

tatis G aliis poenis vetitam, cujus junéte Affeflores

(Ju dovfo babebatur.) Ad Sacram Cafaream Catholi-

tres Oratorem condemnarunt tanquam fuípectum,

cam Regiamque Majeftatem Carolum VI. Roma»

[U$

quod taliter concurriffet, & tanquamconvictum quod

norum Imperatorem, & D. D.;Clementiffimum.

| .]ul

memoratas litteras taliter mififfer, eumque ideo mut-

(4

&arunt exilio perpetuo, cunétis Cathedris, Benefi-

Humillimee praces Patris Defirant Ord, Erem. S. P.

ciis & Ofliciis privarunt, gravibus expenfis onera-

Auguftini,

yt

xre.

runt, multisque aliis damnisaffeceruntin Menfe Maji

1708.

(Item Vienne, a

. Majo de 1717. que commun.

i

Quz quidem pratenía fententia nunquam a Dra-

alias S, Beg.

olle

bantia: Cancellario velalio fuperiore fübfcripta, (vel)

Fieuna a xo. Del m

pronuntiata fuerat, imo nec Orator nec Procurator

ejus unquam citatus fuir, ut ejusmodi fententia co-

Gen, ),

ifino /ä» eimlic al informe de] P.

]j

B,

(4) Vide Lucubrationem cui titnlus: Epiflola familiaris, ad Surifc. Aquisgranenjei , eum exactius inflruens de prezenfa P. N,

Tourreau defuncli revocazioue , in caufa P. B. Defirauz. de'c.

(5) Illud Fadum ejusdem Farinz ac ifte Libellus

, & easdem ca!umnia,s, errores & falfitates fufius tantummodo continens hic

emitteriduin cenfuimus,

2

CowNcEhustio F1NALIS

dp

L

"

p.

M'

gii

$l

Confulte des membres du Confeil Souverain de Brabant, qui compofoient la

qu)

U

Jointe de 1708. contrele P.De(irant; en reponfe à la requéte de ce

dl

Religieux prefentée à l'Empereur Charles VI. le 5, Mai 1717.

fon

faIló

Addre[Jée au Marquis de Prià. Mimifive. Plenipotentiaire de S. M. 3. daus le 'Gouwmement des

[

n

Päisïbfls *

&

pii

des

Monfeigneu

. Le Chancelier commit aufï"i- trois Confeillets avec

l'Avocat Fiscal 5 le rapport en fut commencé par

Remonílrance que le P. Bernard Defirant de

cette Jointe.

Le P. Defirant vint en ville avec fon

La

l'Ordre deS. Auguflin vient de faire à la. per-

Avocat , n'en fortit pas durant la Lecture ; alla de

fonne de Sa Sacrée Maj. & Cathol, remife à no-

temps en temps trouver l'un &l'autre de la Jointe

tre avis par Lettre de votre excellence du r7, Juil-

pour leur parler & recommander fon affaire ; leur

let dernier , eft remplie d'impoítures d'un bout à

préfenta Requéte Civile; mut devant eux de nou-

Pautre,' Votre Excellence fera dabord convaincue

veaux débats, lesquels avec ceux inflruits auparavant

decette verité, sllui plait de faire attention que par-

par le Recteur furent prémiérement tous terminés ,

mi plufieurs crimes dont ce Moine fut accuíé en

& les (entences prononcées par la Jointe fur (on nom

1706 (2), lly eut des cas privilegiés, dont la

& fuür la feule fignature di Greffier, fans aucune ci-

eonnoiffance eít inféparablement attachée. aux ]uges

tation préalable du Pere Defirazt, ni de fon Procu-

Royaux ; c'eft pourquoi le Confeiller & Procureur

reur ici de fa Partie; ainfi que celas'eít toujours pra-

General du Confeil Souverain ordonné en Brabanr,

tique dans toutes les Jointes , ou ces forres de cita-

D:

fut chargé de faire à cet éeard les devoirs de fon of-

tions pour voir prononcer les Sentences n'ont jamais

fice: D'ou ceux de Univerfité de Louvain prireat

été en ufage ;

la caufe principale étant auffi furle

occafion de le réclamer pour leur füuppot ; en qua-

point d'étre décidée, ceux de l'Univerfité prirent au-

lité de Docteuren Theologie, & de Regent de la

trefois leurs recours au Confeil d'Etat, afia qu'il fut

Stri&e Faculté ; murent fur ce un confliéct de juris-

fervi d'ordonner à Ja Jointe de permettre que la fen-

di&ion : s'addrefferent au Confeil d'l£tat commis au,

tence à rendre fut prononcée par le Recteur & für

Gouvernement Général de ce Pais, & y prétendi-

fon nom; mais le Coníeil d'Erat nous ayant fur ce

rent qu'il n'étoit jufticiable que. par le Recteur de

ouí, les éconduifit de leur démande par íon Décrét

'PUniverfité pour les déliéts par lui commíis, & que

du 8.Mai 1708 ; & déclara que nous purmes pro-

le Confeil de Brabant n étoit pas en droit de s'eame-

noncer la fenreoce de la méme mániéré que nous

ler, Cependant comme ils prévirent bien ces di£-

avions fait au régard de celles que nous avions por-

ficultés qu'il y avoit à foutenir cette thefe dans le

tées fur les débats. Ce en füivant ce Pere füt con.

cas dont il s'agiffoit ; ils farent confeillés de décla-

damné , non.pas par trois, comme il débite erro-

rer en méme temps qu'ils étoient contents que la

C

neufement, mais par tous ceux de la Jointe zemine

cauíe feroit inftruire. devant le Reécteur; & értant

diffeatiente 5 La fentence fut fignée par le Greffier,

en état d'étre jugée, de remettre à tels Commiffai

prononcée pat & (ur le nom de la Jointe, & publi-

res qu'il plairoit à Sa Maj. de nommer , les pieces

quement éxécutce dans cette ville de Bruxelles furle

du procés pour les examiner. Sur quoi le Confeil

fablon, par lesmains du Boureau, le tj. Juin. 1708,

Vc

tte i

d'Etat, aprés avoir, oui l'un & l'aurre de ces deux

En confequence de laquelle fà Lecon hiftorique fut

corps, autorifa, au nom & de la part de Sa Maj. par

conferée comme vacante de la partde Sa Maj, à .....

fáir

Le Reéteur de

VOl

fon Decret du j. Octobre 170^7,

& (a place dans la Stri£te Faculté de la T'heologie fut

l'Univerfité pour faire inflruire devanr lui la caufe

remplie comme auffi vaeante par le Doéteur.., àce

pror

contre le dit Pere, avec les débats en refültés, &

V0$.

choifi par ceux de la méme Faculté.

à refülter; & ordonna au Recteur (le tout étant en

Vin

état d'étre jugé:) d'envoier deux Affeffeurs en cet-

Que

Voila, Monfeigneur, comment on à api avec ce

te villee de Bruxellos , avec les pieces proceffales,

bon Pers Defirant. ll n'y a rien qu'on n'aitfáit pour

Que

pour , avec trois Confeillers du Confeil de Brabant

lui donner pleine mefure, & lui oter toute matiere

qui

à denommer par le Cbancelier, à l'intervention de

des plaintes, — Auffi il en a jamais fait aucune, au

d&l

:PAvocat Fiscal, la caufe & les débats étre décidés

contraire il à approuvé , auffi bien que le Recteur de

Qr]

comme feroit trouvé conveni;: en Juítice.

l'Univerfité , l'établiffement de la [ointes il nousare-

Votr

connu pour fes Juges, nousa exhibé fes Ecrits, nous

«f

Tryr

Ce Décrét ne deplut pas ni à ceux de l'Uni-

a porté fes défenfes; jugeant bien en fon ame quele

verfité , ni au P. Defirant.

Ils. donnerent égale-

cas étoit privilegié; enfin il a été fatisfaitdetoute no-

jv

ment & íans delai les mains à fon éxecution.

La

tre conduite , à la reférve de notre jugement qu'il

Q

caufe érant parinftruire le Re&teur l'envoya avec

tache préfentement blamer , fous pretexte que ces

YO

toutes les pieces & deux Affeffeurs, par. lui fpecia-

Cole

fortes de jugemens feroient défendus par le prémier

lement députés en cette ville, & pré(entalui méme

Article des joyeuíes entrées : ce qui eft encore

Tnoi

. une Requéte au. Chancellier, pourqu'en coafequen-

un égarement volontaire.

CV

en cet Article.

Il n'y a rien de pareil

ce du dit Décrét, il voulut auffi députer trois Con-

L'Etabliffement des ]Jointes eft

)lx

feillers hors le Confeil de Brabant, pour procéder

une chofe indifpenfable , lors qu'il y a. des con-

CQtte

inceffament , & conjunétement für le pied du méme

flidts de jurisdiction, foit pour les réoler purement

Décrét à la décifion de la Caufe & des débats.

& fimplement, ou pour décider les caufes au. Prin-

cipal

(

(4) L'impofture avoit commencé en 1706, mais les Procedures ne fürent fait?s' qu'en 1707.

C€ONTRA PaATREM BERNARP. DEsIRANT.

393

cipal, fans prájudice de ces conflióls de jurisdi&ions.

ce à l'égard d'une infraction fi fenfible du principal

'ufage en eft regulier en ces Pais. 1l eft méme

point de leurs Privileges, pour ]a confervation des-

quels ils. n?

erdonné par plufieurs Décrets & Placarts de S,

ont jamais éópargné ni fraix, nikfoins, ni

M. . Ces joyeufes entrées qu'il reclame font voir

peines.

qu'il s'adrefíe mal à propos à la perfonne Sacrée de

Qv

ft pourquoi Monfeigneur, nous aVohs fujet de

d

Sa M. Imp. & Cath. . Quand méme il y auroit de

nous promettre de l'équité naturelle. de Sa. Sacrée

quoi à fe recrier contre la fentence rendue à fa char-

Majefté,

u'à la vué de tant de calomnies, d'erreurs

e , il en devoit faire & borner fes plaintes en ces

& de faufletés , que ce Pere a of$ porter devant le

Pais, & parles voyes y ufitées en cas pareil : les loix

Throne lmperial, Elle ne balancera pas de rejetter

fondamentales du Pais ne fouffrant pas que les habi-

fa demande, & de laifTer ainfi fortir effet une fentence

A

tans foient jugés ou évoqués à des jugemens ctran-

qui eft paffée en force de chofe jugée, & a && exe-

ers, fouffrent encore moins que les Décrets ou

cutée en toute les formes il y a environ neuf ans &

demi, pour ne pas donner atteinte aux Loix fonda-

entences portóes en ces Pais par quelques Juges que

mentales

ce puiIe étre, foient tirées en conteítations hors le

ePais, qu'elle a eu la bonte de jurer entre

Pais : Ceft à quoi les Etats ne manqueront jamais

les mains des Etats depuis peu de jours,

E

de s'oppofer, . Ils ne fauront derneurer dans le filen-

«

n

ayfe-

sereeme iUP menmpeumenesenes um W&E—:æï;ä

de

te

u

J

Int

N TE

)S,

/fr

u

REPONSE«c

rà

j

dl$

lé

D'UN JURISCONSULTE DES PAIS-BAS

Qu

fut

A UN AVOCAT DE PARIS

en

[ut

et de quelques calomnies avancées par M. Govarts. Vicaire Apoflolique de Boisle- Duc

u

» du du

]

? M. e Cardinal de Bi(Iy , coutre M. Van Efpen Docteur en Drort à Lovain,

r

à l'occafion de PEcrit intitulé : (zquitas (ententiz &c,)

[0

Vb

ot

PREMIERE LETTRE

l Aprez avoir temoigné la fatisfaction avec la-

rl

iU

quelle vous avez lu le Recueil des pieces du procés,

E

Contepant quelques vemarques. fuv les Dialogues de

entre M. van Efpen &M. Govarts, (5) vous pafTez

[

M. Go'va.rts.

Monfieur, aux louanges que vous eroiez dués à l'e-

l&r []

quité de Meffieurs du Grand Confeil de Malines :

hi

us ferei peut étre fürpris, Monfieur, d-e re-

J y fouícris volontiers, auffi bien qu'à vos reflexions

rle

Vo

cevoir une Réponfe affez longue à une let-

fur l'Arreft qui a terminé ce procés

»

*

je conviens

of

tre qui ne l'éroit guéres : mais l'envie de fatis-

avec vous que cet Arreft eft imporrant, non feule.

füt

faire pleinement aux jufles defirs d'un ami tel que

ment en ce qu'il rend hautement jufticeà M. van Es

18]

vous, m'engagera à m'étendre plus que je ne m'étois

pen qui fait tant d'honneur à notre profeffion, mais

füt

propofé d'abord. Je tacherai dy répondre à routes

encore en ce qu'il maintient fi vigoureufement la ne

T

vos queftions für le démélé de M. Govarts avec M.

ceffité de l'agrément du Souverain pour la publica-

van Éfpen : mais ce fera, s'il vous plait, à condition

tion de quelque Bulle que ce foit; do&trine trop in

que vous me permettrez d'avoir ma revanche, &

folemment attaquée par M, Govarts, membre de ce

d

que vous aurez la patience de lire une feconde lettre

méme Confeil & par cela méme autant obligé que

0UL

qui füivra celle-ci 5 quand ce ne feroit que pour me

perfonne à veiller à la confervation de ce précieux

d

décharger de plufieurs reflexions que j'ai faites il y a

droit de fon Prince, qu'il a eu la hardieffe de fouler

aux pieds.

du tems & qui fe font renonvellées à l'occafion de

Je ferois part au public de routes vos

de

vótre lettre. Vous y verrez que fi M, van Efpen a

refleétions fur ce point, fi elles n'étoient fi naturel.

les, qu'lles font d'abord venues dans l'efprit de tous

j

eu füjet de fe plaindre de M. Giovarts, il n'en a pas

Qu$

moins à l'égard d'un des plus célébres de vos Prelats,

ceux qui font un

peu au fait de ces fortgg de ma-

elé

je veux dire M. le Cardinal de Bifly, dont il ferable

tieres.

ll, Vous me demandez enfuite, Monfi

no

que vous n'avez pas vu le dernier ouvrage, puisque

19[]1' , Quel

vous n'en dites mot, pendant que vous paroiffez en

bomme c'efl que ce M. Govarts, & ce que. contien.

qu,il

(5

colere contre M. Govarts,

C'eft par celui- ci nean-

nent [es dialogues dont : eff fait mention dans [e ti-

niet

moins qu'il faut commencer pour vous faire plaifir.

tre du Recueil des. pieces. du procàs ?

]e voudrois

cote

Je vais le faire, fans vous demander grace für le fty-

bien que vous m'euffiez difpenfé de repondre à

la premiere queftion: il eft toujours facheus d'&-

;l

le; il füffit de n'étre pas Frangois pour avoir droit .ä

E

cette grace.

tre contraint de parler de P?l'fbnnes CDnli,i'tuöesj

en

od

netil

(4) Cet Ecrit a éé compofé par M. Phil. Laurent Verbulft , de concert & fous les yeux de M. von. Efpen,

rü

( ) JEquizas fenzentie Parlamenzi Mechliuienfis dp'c-

a

Ffff

Supplem, Oþer. Fan Efpen Pars IV.

$94

REPONsE D'UN jJumiscoNsurTE prs Pars-Bas

en digniré, lorsqu'oh ne peut lpas *n dire tout le

qu'à M. Gouvarts de le faire à front decouvert &

bien qu'on fouhaiteroit, ]e pafferai donc legere-

fans en rougir,

Car aprez s'étre nommé dans le ri-

ment fur cet article,

& me contenterai de vous

tre comme Auteur des Dialogues j 'aprez avoir ré-

dire qu'óutre les qualités de Vicaire Apoftolique

peté la. méme chofe dans une Dedicatoire aux Evó.

de Bois le-Duc & de Confeiller au Grand Con

ques des Pais-bas, & dans fa Prefaca, il nelaiffe pas

feil de Malines, il a.celles de Docteur en Droit,

de déclarer parla bouchedu perfoün&ge fávori de fes

& de Licentié en Theologie * qu'il eft agé de plus

Dialogues, que M. Gouvarts s'etplique dans fa let-

de g0. ans : qu'aianr éré autrefois grand ami de M.

tre avec un courage dione d'in fi grand homme,

van Efpen (c) qui n'eft guéres moins agó; ila

Magná , €? TANYo viRo-digné , non tameg mitnià ani-

mieux aimé dans la fuite fe ranger au parti des

mofitate pag. 74. Et pour cequi'eft dela lettre tià-

mairres de la fortune : ^ que - s'étant enpagó dans

me , qui faifoit le fujer'du procés; quoi qu'elle ne

quelques demelés litteraires (7) avec M. van Es

rempli(fe que *deux- pages 77 8. quoi qu'elle ne con-

tienne que quelques complimens'à: M; l'Archevéque

pen, dont il r'eft pas forti à fon honaeur, il a depuis

témoigné contre ce Doctenr un acharnement perpe-

de Malines,une declarátion en faveur de la bulle Uzi»

tuel à tems & à contretems : qu'au fond il ne man-

genitus & une declamation; auffi aigre que mal pla-

que pas d'éfprir :

mais qu'enfin pour ce qui eít de

cée, contre M. van Efpen, elle ne laiffe pas d'étre

la regularité de conduite, & de la connoitfance du

fslon les mémes Dialegues une piece digne de l'im-

Droit, on ne croit pas que ces amis méme voudroi-

mortalité, cedro. diggam, au jugement de

"

tous ceux,

qui ont du zele pour ]à Religion Cathóli

due, fansen-

ent s'enrager dans une comparaifon entre lui & M,

van Efpen.

exceprer un feul ;

NEMO UNUS cui Aeligiomis Catbo-

Il, Quant à fes Dialogues jen parlerai plus li-

lice bomum efd cordi :

p. ro. une piece louée detout

brement parce que c'eftun écrir public, & avouéde

le monde avec tres

gBrande raifon ; weritiffimo jurve

lui.

Car enfin il a eu la hardicffe de mettre fon nom

laudari ab omnuibus : ibid. une piece digne de toure

à la éte d'un libelle qui attaque de front & avec une

forte de louanges, ormi laude diguiffitmam: pag. 12.

hauteur iafüpportable l'Arreft d'un Confeil Souvera-

une piece enfin évidemmenrt autorifée des deux Puis-

in dont il eft membre lui méme. " Je nefai s'il s'eft

fances, man;zfejji: Poteffátis utrijusQue Decretis firmae

jamais vü d'exemple: d'üne relle eutreprife dans les

zuür.

« 30 ! Vh on

jarnais une vanité plus ridicule

Pais Bas, & je fuis tenté de foupConner qu'il a vou-

& plus palpable ?

Et quelle idée-peut- on avoir du

lu imiter feu M. l'Archevéque de Reims, M. l'Evé

Jugement d'un tel Ecrivain ?

que de Soiffons, & quelques autres Prélats Francois

AV. J'efpere qu'aprez ces óchantillons* vous 'au-

M

qui declamerent publiquement, il y a 4 ou . ans,

rez moins de peibe à croire

' Monfieur,

contre les Arreft de vos Parlemens.,

ce que

En effet pour-

Jait dit de la foiblefle de l'ouvrage entier,

jointe

quoi un Vicaire Apoftolique ne pourroit il pas aller

4 une confiance gu plutót un

hardieffe étonnan-

[c.

Ceci

me conduit nature

de pair avec des Évéques ? Il a jurisdiction Epis-

ement à une autre

copale, &sin

de vos queftions :

$2 le Recuei] des

P

piéces du pyo-

raute.

P

I,a pas la Mitre ce n'eft pas fa

cés vemplit bien. fontitre, & yilfuffit en

effet pour

Quoi quil e

n ifbi.t ,) d trois Dialogues font un

vejuter les Dislogues de M. Govaytt ?. Je

ne crains

écrit z quarto de $0. pages en gros caraclére , fans

pas de vousaflarer, Monfieur, que ces piéces fuf-

y comprendre une perite preface, & cinq petites pie-

híent abfolument pour refuter tout ce qui fe peut

ces du procés,

Le prémier de ces Dialogues eft

appeller preuves dans ces Dialogues ; car quant

deftiné à faire voir qu'il n'a avancé aucune fauffeté

aux declamations: vagues .&.les louanges que M.

|

dans (a lettre für laquelle M. van Efpen la attaqué en

Govarts s'y donne lui méme & à fà chere lettre ,

tuílice : le fecond à combattre ouvertement le Droit

vous voiez.bien que ce n'eft pas;à quoi il. faut

|

du Placet à l'égard des Bulles dogmatiques : . & le

sarréter. Mais pour tout ce qui pourroit paroi-

troifieme, à attaquer, l'Arreft du Grand. Confeil de

tre tant foit peu effentiel , je vous affure encore

9

Malines rendu en faveur de M. van E(pen contre M.

une fois que le.Recueil remplit . parfaitement fon

Govarts.

"

ütre, Pour. vous en convaincre je vais faire une

:

2! que cät écrit eft bien

fofe vous.affurer, M

courte anatomie des Dialogues ,. &. indiquer. für .

foible & plein en méme tems d'une fierté qui n'eft

chaque argument l'endroit du Recueil oà on le trou-

vera refuté,

.

|

jamais plus malféante que lors qu'on s'oppofe aux

Droits de fes propres Souverains ; mais c'eft bien

Le premier Dialo

gue, api'ei aVöititä&ödtä en fa ;

fi on ne le fait qu'en s'appuiant fur

à

pis encore ,

maniere à quelle occafion M, Govarts a écrit fa Let- -

des argumens refutés par avance,

Vous aurez

tre à M, 1'Archevöque de Malines—(infþräe— d.anïs le.

W

peut érre de la peine à croire qu'un homme d'és-

Recueil (e) que ce.Prélat a publié des (onfcriptions .

prit, d'àge, & d'experience dans les affaires, ait

àla Bulle Urigenitus données dans fon Diocefe ) pré- .

l

pü donner dans un íembjJable travers : cela eft ce-

tend faire voir que ce Vicaire A oítolique n'a riendit .

A

pendant ainfi, & vous en feriez bientót convain-

que de vrai rouchant M. van E

pen, & commence ,

ol

par prouver que ce Docteur a efiectivement érendu .

P

cu par vos propres yeux, fi je trouvois quelque

occafion de vous faire tenir fes Dialogues.

Ea

jusqu'aux Bulles dogmatiques le Droit du Placet Roial.

01

attendant ,

il

m'eft bien aiíé de faire voir par

ll pouvoit s'épargner cette peine. . Tout le monde .

T

quelques traits d'une autre éfpéce , que M. Go-

en demeure d'accord, & M. van E(pen lui méme. ll .

di

ne faut donc pas d'autre reponíe àcela ,^ finon que -

de

varts eft trés capable de tomber en des grandes

fautes de jugemens.

C'en eít une fans doute de

C'eft encore un défaut de jugementà M. Govarts d'in- .

qu

fe louer foi méme au delà des bornes :

& ceux

troduire dans fes Dialogues un defenífeur de M. van .

n

méme qui donnent dans cette vanité, tachent or-

Efp

L

dinairement

de

la couvrir & de faire en forte

en fi peu veríé dans ces matieres , qu'il ne faif 'p.as-

lQ

feulement de quoi il s'agit,

qu'on ne s'appercoive pas que c'eít d'eux mémes

que ces louanges ptocedeqt. Maisi il n'appartient

ll pas--

| (c) Ils furent:/crées enfemble Doé&teurs en Droit,

N

(d) La Differtation de M. van Efpen, Concordia immunitatis Ecclqþ'ajiicæ &* juris Regis &c, fut publiée en 1700, contre un

ouvrage de M. Govarts für cette m&me matiere.

(e) Ge Recueil a pour titre : 74&s Bcclefre Mecblinieufis &c.

-

dy

E

i

/A UN'AVOCAT DE PARIE

863

d paffe delà aux preuveäiqu*il prétend avoir d'une

qu'à celles de l'indiyne BtäFd?InhöceäEvXïïï PArchi:

autre maxime qu'il avoit atrribuée à M. van E(pen

duc Leopold, Bref que pour l'honneur de foo: Adz

teuft ,

on devroit enfevelir dans un éterneloubli: '

favoir, Que Ja jurisdiciion contentieufé de l'Eglife z'eft

que precaive (f).. Et comme il fait bien qu'il lui eft

De là l'Auteur. des Dialogues paffe à nos Souve-

impoffible de faire voir que M. van Efpen ait enfe-

rains, & fourient pag. 43. & fuiv. par un étrange pa-

igné formellement cette maxime, il ne fait que rap-

radoxe qu'ils ont eux mémes reconnu Iqu'ils n?ont

porrer fix ou fept paffages de ce Do&teur , donr il

aucun Droitr de donner le Placet pour les Bulles dog-

veut l'inferer. Mais ces paffages ne difent autre cho-

matiques. La prétenfion eft rare : on nous fera bi-

fe, de l'aveu méàme de M. Govarts, finon que toute

entót croire que les Rois de Frahnce reconnoilT:nt la

jurisdi&tion contentieu(e ré(ide originairement dans

méme chofe, & qu'ils n'ont garde de donner des Let-

leSouverain, & que ce font les Souverains qui pour

tres Patentes pour la publication des Bulles. ' Mais

favorifer PEolife, lui en ont Zéferé une partie, la lui

paffons aux-

preuves que norre Dialogifte donne de

ont accordée & confiée: ( Car voilà les termes qui bles:

fon paradoxe.

fent le plus notre Dialogifte) : Or il eft bien certain

]l commence p. 44. par leDecret

de Charles quint

qu'il y a des Droits qu'on n'a obtenu que par labonté

contré Luther aprés la dietre de Wormes, M. van

du Souverain qui ne laiffent pas d'étre des veritables

Efpen y repond à la p. 122. du Recueil,; que le De-

Droits & ne peuvent pas étre cení(ées precaires ; c'eft

cret méme eft une placetation : en effer il Sagit dü

là juftement ce que M. van Efpen enfeigne touchant

fond de ce Droit, & non pas de fa forme , qui peut

la jurisdiction contentieufe des Tribubaux Ecclefiafti-

étre differente fuivantles rems & leslieux. 1l nefaut

On

trouvera' ee point amplement éclairci

que la méme réponfe aux paroles de la Ducheffe de

dans morre Recueil depuis la p. 36. jusqu'à 52.,

Parme Gouvernante des Pais- bas, qui établi(Tent fi

& depuis 8y. jusqu'à go. (g). On fsroit curicux

manifeftement le Droit du Placet ,

& le mettent fr

W'apprendre ce que M. Govarts y pourroit repli-

bien en pratique à l'égard du Concile de Trente m-

uer.

me, qu'on ne comprend pas cormment M. Goverts,

Le fecond Dialocue, qui eít le plus long, eft em:

qui les cite ,

n'a pas vu qu'elles lui font tout à fait.

contràires.

ploié;, comme je l'ai dejà dit, à combattre la neceffité

C'eft ce qua fait voir il y a prés de go.

du Placer,

Les premieres pagces font remplies des

ans, notre illuftire M. Stockmans (7) dout la repu-

prérendus inconveniens de ce Droit, en cas qu'un

tation eít dans un degré oü affucement celle de M.

Prince vint à en abufer comme ont fait quelques uns

Govarts n'atteindra Jamais.

On y pourroit encore

Mais ces

qui combattoient la Religion Catholique.

ajouter qu'il n'y a pas lieu d'étre furpris de ce que

memesPrinces ont abuíé quelques fois deleursDroits

la Ducheffe marque au nom du Roi ,

qu'il faut

les plus inconteftables ; auroit'on raifon pour cela de

laiffer les deci(ions du Concile fur les. matieres de

leur conteíter Pufage legitime de ce Droit ? D'aille-

foi en leur entier fans y toucher le moins du mon-

urs M, van Efpen a füffifamment répondu à cet in-

de, puisque le Roi (e tenoit entierement affüré qu'à

convenient en déclarant qu'il n'a jamais en(eiené que

cet écgard tout s'étoit fait canoniquement au Con-

le feul defaut du Placet faffe qu'une Bulle dogmati-

cille oà fes Ambafladeurs avoient affi(té.

Le con-

fentement

que n'oblige pas ez cog/crezce , li elie elt d'ailleurs con-

que le Roi y avoit donné renoit lieü

forme à la doctrine de l'izglife.

li.ny a quà voir

de Placer.

Mais pour ce qui regardoit les Decrets

:

nótre Recueil pag. 114.

touchant la Réformatrion, Philippe Il. crür que la

-]l prérend enfuite | pag. 33. 34: 3$. &c.) que

diverlité de loix & coütumes en differens Pais de-

les Papes ne peuvent. pas abufer de leur puiffance

l

mandoit icj un nouvel examen & un nouveau Pia-

»

2

qu'e

i

les ne peuvent

Cet.

par des Bulles dogmatiques

jamais troubler un Etat ; — que le trouble n'eft caufé

Enfuite il en revient ( pag. 47. & fuiv. ) à fon

que par les refraétaires, & quele Souverain n'a qu'à

endroit favori, qui eít la fameufe Lettre de Phi-

punir ceux- ci pour conferver la tranquillité publi-

lippe IV. & l'affaire de la Dulle d'Urbain VIII. 7e

n

r]

que, - Vous voiez bien, N

onfieur, que les flatteurs

Eminenti: mais il ne fait que redire ce qui n'éoit

ä

les plus outrés de la Cour de Rome n'en pourroient

dejà que redites de fà part , - & à quoi on avoit

[

Il

guéres dire davantage ,

& que cela ne merite pas

amplement fatisfair dans les pieces du procés.

]e

d'autre réponfe ,

finon de demander fi ce n'eft pas

n'y aqu'à voir le Recueil aux pages 67. 68. ( Dupli-

un dogme de fcavoir i J. C. a donné à S. Pierre &

que, depuis le n, 223. jusqu'au n. 236.) $82. ( De-

À

à fes Succeffeurs le pouvoir de depofer les Souvera-

duclio juris &c. C. 1l, ) 116. r17. 118. 119. 120.

[n

ins en certains cas ? S'il n'y a pas plufieurs Bulles

( "Additionalis dedu&iio &c.) Je my

ajoute qu'un

e

oü ce dogme eft établi & enfüite mis en pratique ?

mot, qui eff que M. Govarts a fort mauvaife grace

H

Si de relles Bulles ne troubloient pas un pais ? Oufi

de jetter les hauts cris fur ce qu'on auroit ofé dire

6.

le trouble ne devoit étre imputé qu'à eeux qui n'y

qu'un Prince ou un Pape füt furpris, lui qui ofe at-

obeiffoient pas ? l feroit bon que les ennemis du

taquer ouvertement l'Arreft d'un Coníeil Souverain

e

Placet parlaffent nettement fur ces fortes de quefti-

rendu contre lui dans une affaire oà les Fi/caux de

p

ons: onn'en fentiroit que davantage la neceffiré de

$a Majeflé étoienrjoints en cauf? avec M. van Efpen,

l.

maintenir vicoureuíement en toute occafion le Droit

par ordre exprés du Gouvernement ;

ordre figné

l

du Placet, & le peu de fond qu'il y a à faire fur la fi

de fon Excellence M. le Marquis de Pri$ : -ordre

l

delité des Sujets qui ofent combattre ce Droit ; &

fort connu de M. Govarts & qu'il devoit respecter

W

qui font trophée des termes les plus vehemens em-

davantage.

I

ploiés dans quelques Brefs de Rome (5) conire cet

- Aprez ce preparatoire qui lui paroi(Toit neceffai-

H

auguíte Droit ; comme fait ici M. Govarts, à qui

re pour empécher que les Lecteurs ne fuffent trop

t5

lippe I.

toutes les paroles d'un Pape f'om des Qracle's , jus

frappés de la Pragmatiqqe Sanction de Phi

-(f)lDïalog. pag. 22. 25. 24; 25.

(g) On cite ici l'Edition in 4. de ce

RecuEil.r- La prem. de ces cit—AtionsA répond aux 128. premiers nombres de la piece du iie-

cueil intitulée Duplique du D. van Efpen ; & la feconde au Chapitre l1I. de celle quia pour titre : — Deduclio juris d? fatii, pro

Z, B. van. Efpen &c.

(5) M. van Efpen réporid à ces Brefs, — Voiez /E

n

1

Juitas 'Se;'rnten:i;:f p. 120. C'eft.a dire dans le piece intitulée ; 44ddirionalis de-

ducliu &c, für la fin.

. (i) Dans fon. Ju; Belgarum,

s

Ffffa

Sgpþlem. Oper, P'an Efpen Pars IV.

396

REPONSE D'UN -Jümscox»z:sur,m päs Pars - Bas

l

il en vient-enfin (p. £2. f5. £4:) à cette Pragmati-

van Efpen d'entreprendre dä. prouver ; kpar qud-

que, qu'il appelle le grand argument de (es adverfai-

que piece publique, 9a/at$», ce qu'il n'a fait jus-

j

res "dchillen fuum; quoi que je ne voie point qu'il en

quici , dit-il, qu'afürmer fans aucune preuve,

[

ait eté fait mention das les piéces du procés, & que

absque ulla probatioue. Yl y auroit lieu de dire (ür

M. van E(pen n'en ait parlé qu'en paffant dans fon

cette forfanterie, fi on vouloir railler ;; osg bat en

D

"T'raité du Placet. Aprez ce début, M. Govarts fou-

vain lés glorieux : mais (a hardieffe dómonteroit l'hu-

K

tient que cette Sanclion ne regarde que les matie-

imeur la plus gaie. Quoi / M. van Efpen n'arien

pl

res Benefidiales , .parce que la peine comminée

écrit publiquement für cette matiere ? Et für quoi

$

dans la Sanélion ne parle que de

river les impe-

eft. ce donc que M. Govarts l'avoit voulu décrier à

tl

P

,

cetre occafion ? . M. van Efpen n'a apporté aucune

wans de 'effet des. dites. Bulles 7

ovifions. Mais

L

comme dans le corps de la Sancion on ne dis

preuve de (on fentiment, lui qui en arempli un Traité

«

(a) confiderable fur. cette matiere, approuvé avec

tingue pas les differenres éfpéces de Bulles, & qu'au

d

contraire il femble qu'on les y comprend routes,

des eloges extraordinaires par un des principaux

Ü

en difant zulles Bulles, on. a droit de la prendre

membres du Confeil Souverain de Brabanr ? Et cela

V

dans fa generalité, für tout eü égard aux circon-

fe dit, ce ridicule défi fe fait par un M. Govarts qui

Ü

ftlances des tems ; puisque l'ufape du Placet érant

n'a jamais publié que quelques mechans petits libel-

tj

établi dans le pais long tems avant Philippe Il. ce

les, & qui n'a pá affoiblir en rien ce Traité dont il

q1

Prince n'auroit pas manqué dans une Ordonnance

n oíc attaquer que peu d'endroits ? En verité jene

fi folemnelle, de ditinguer les differentes fortes de

puis foutenir ce contrafte ; & on perdroit patience à

le

Bulles s'il avoit crü que cette diftinction devoit

moins.

!

|(^

avoir lieu, Auffi le plus fameux adverfaire du Pla-

Il n^y a rien de plus foible que le troifieme Dialo-

d

«et dans ces país, qui eft. Zypeus, s'eft trouvéfi

gue &jen'y vois qua(i rien qui merite qu'on s y ar-

réte, C'eft une plainte amere, (p. 67, & fuiv, ) une

embaraífé de cette Pragmatique , qu'il tàche d'en

revoquer en doute l'authenticité : ce que tout le

invective perpetuelle contre l'Arreft du Grand Con-

fel & contre M. van Eípen , qui pourroit donner

n

monde aujourd?hui regarde comme infoutenable;

Ü

& M. Govarts ne temoigne pas le moindre dou

lieu à un nouveeu procés de calomnie & à une plus

grande punition , fi on ne paroiffoit refolu de mé-

Íi

t

H s'objecte encore, (p. $5.) &avec raifon, que

prifer deformais tout ce que pourra dire un homme

M. van Efpen cite dans fon Traité un grand nom-

fi paffionné.

Sa premiere plainte ( p. 73. 74. 75-)

[

bre de Coufultes & autres A&es des Confeils du

eft, fur ce que fa lettre eft condamnée par l'Arreft,

PPais.bas qui établiffent fortement là nece(ílité du

comme coztratre aux Droits , bauteurs , €9 juvisdie-

p

tioms Souveraine de Sa Majeflé: V prétend. n'avoir at-

V

Placet,

Il répond en un mot que toutes ces ten-

tatives ont eté anéanties par la Lettre de Philippe

taqué qu'une prérenfion rejetrée par nos Souverains

K

meme : 1l ne fait fur cela qu'indiquer les ordres de

IV. qu'il fuppofe toujours décifive, ]e ne dirai rien

de cette Lettre, puisqu'il en eft parlé a(Tez ample-

ces Princes qu'il avoit dejà cité dans fon fecond Dia-

p

ment dans les endroits de notre Recueil indiqués ci-

logue : mais ces citations aiant eté refutées, of

D

H

deffus. Mais il n'eft point pardonnuable à M. Gio-

n'aquà lui répondre en trois mots que fa plainte

varts de diífimuler que parmi ces piéces produi-

ett injufte, & queles termes de l'Arreft font trés

exacts.

0f

tes par M. van KEfpen il y ena plufieurs qui font

Il fe plaint encore ( p. 76. 77. 78.) d'une fauffe

d

pofterieures à la Lettre de Philippe IV. & qui par

confequent ne peuvent avoir eté mifes à néant par

imputation,

H avoue qu'il a accufé M. van Es-

q.

cette Lettre,

2

pen d'avoir enfeigné que la jurisdiction civile &

I

Vi

. Te ne vois plus que deux obje&tions dans ce Dia.

criminelle des Ecclefiatiques n'eft que precaire ;

logue ( p. 61. 62.) L'une eít rirée de quelques

mais il nie qu'il ait parlé de la jurisdiétion femfo-

X

relle comme PArreít s'exprime : or, dit il, ( p.77.)

expreffions d'un Pape ou deüx, contre le Placet.

.Quelle preuve / IN'eft ce pas le ftyle ordinaire de

fuivant /e Diczomuaire de Furétiere augmenté par

V

Ba[noge, ) jurisdiction £emiporelle eft la méme cho-

i

la Cour de Rome lors qu'on soppofe à quelqu'une

de fes prétenfions ? Quand on produit ces fortes

fe que la /eculzere.

]e ne fai fi un Dictionnare

)

fait par un grand Puv;ffe, e(t un bon garand pour

di

d'argumens avec tant de fanfare & en plus d'un

la connoiífance des termes du Palais,

Mais fans

endroit, on nous contraint de répondre, que cer-

tr

vouloir pointiller fur la fignification litterale de ce

tains Papes fe font plus d'une fois fervi de termes

qu

bien plus violens ( & méme de quelque chofe de pis

mot, je dis qu'on ne fauroit nier qu'une jurisdic-

"

tion que M. Govarts lui méme appelle czville &

p

que de termes) contre des Rois & des Empereurs

criminele, ne puiffe en un fort bon fens étre auffi

qui ne vouloient pas fe foumettre à la fentence de

qu

dépofition que ces Papes avoient of$ prononcer con:

appellée zemporelle ,

p&r qui que ce foit qu'elle

Ju

T

s'exerce,

Et les pieces du procés étant mainte-

tre eux.

or

La derniere objection, ( p. 63. 64.) n'eft qu'une

nant publiques ,

tout le monde pourtra voir de

G

quelle éfpéce de jurisdiction ce terme de l'Arreft

nouvelle éxaggération des inconveniens prétendus

fe doit entendre.

deJ

de la neceffiré du Placet pour des Bulles. dogmati-

Ainü M. QGovarts ne trouvera

&U

pas encore ici matiere de plainte ; mais c'eft au

ues, Tous ces inconveniens s'évanoui(ent par la

[

íeule proteftation de M. van Efpen que nous a-

contraire M. van Efpen qui auroit lieu de fe plain-

Q

dre plus que jamais de ce que M, Govarts dit de

vons déja rapportée, favoir qu'il ne prétend parler

lui à cette occafion

e

*

LU

ue de ce qui eft neceffaire pour l'éxécution de ces

il ofe accufer ce Docteur

ls

Bulles dans le for exterieur, & nullement de l'obli-

(p. 79.) e'avoir aevoué zmplicitement dans fes Re-

pe

gation qu'il pourroit y avoir de croire le dogme qui

quétes, i2 fuis libellis , qu'il a enfeigné effeclive-

qu

; feroit défini,

menr que les Evéques n'ont point de jurisdiction

. Le refte de ce fecond Dialogue ne confi(te qu'en

propre mais feulement Precazre, telle que les Prin-

t

uelques déclamations affez froides, pour ne rien

ces ia leur ont accordée : car quoique M. van Es-

en ait avoué que les

véques tiennent la juris-

Qu

E

ire de plus fort. ]e ne puis pourtant paffet en-

tierement fous filence un de ces endroits qui eft

di&dion contentieufe de la conceffion des Princes,

«l

Ceft oà il déf&e M.

il eft fi éloigné d'avoir avoué qu'il foit permisaux

de la derniere impudence.

Princes

fü

pr

0

- (4) Traäams df Promulgatione Legum Ge,

Un

A UN ;AvoCA'r pE Panis,

597

Princes d'óter à leur gré cette jurisdiction aux Evé-

me dans tout l'écrit d'/Zdverteice &5 Perfiffeuce je ne

ques, qu'il déclare en termes exprés dans fa Deduc-

remarque pas d'endroit plus injurieux à M. van Es-

tion ( Chap. Ill. zz fize.) quil geufeigue nullement

pen que celui- ci, il me femble qu'il n'eft pas fort

cela €g ue l'a jamais eufeigué. . €&ependant c'eft là la

important de favoir précifement tous les endroits

vraire notion d'une jurisdzCHon precaire, de pouvoir

tracés, qui doivent vraifemblablement étre tous ceux

étre reprife par ceux dont elle vient, toutes & quan-

qui reviennent à peu prés à celui.ci. Je fài pourrent

tes fois quil leur plai; M, Govarts eft d'autant

que ces endroits íont au nombre de zeuf ou dix. Dis-

plus coupable à cet égard, qu'il renouvelle cette ac-

penfez moi de vous marquer la voie par laquelle j'ai

eufation en parlant de toute jurisdiétion des Evéques

appris ceci 5 on m'a demandé le fecrer : mais faites

en tagt que tels, quoi quil ne puiffe ignorer que M.

moi la grace de croire que j'en fuisaffuré autanrqu'on

van Eípen dans la *méme deduction (Ch. IIl.) re-

le peut étre en pareil cas,

VL Enfin votre derniere queflion eft : $7 le Par-

connoit dans les Evéques une jurisdiétion qui leur

eít propre par leur état, qui vient de Dieu mémein-

lement de Malines w'a vien fait pour vépritmev la 2oa-

dependamment de toute conceffion des Princes, fa-

velle bardie[Je de M. Govarts ?. Et fi on a coutuime de

voir celle de préchber , de bàtizev, de lier, de déliev,

Jouffriv en Flandres qu'on attaque à frout découvert P A4r-

d'excommunier ]es opiniatves, €9 devegler tout ce qui

veff d'uue Cour Souveraine ? Si vous aviez và, Mon-

efl nece[Jaive. pour. parvenir au [alut. . De bonne foi;

fieur, les Dialogues, vous n'auriez pas manqué d'a-

que. dites vous, Monfieur, de ce procedé de M.

jouter : E£ qw'oz y avance avec plus de bauieuy que ja-

Govarts ? Et comment qualifierez. vous une pereil-

enais, les maxiues 9 les calommies pour lesqueles om

le accufation ? Je ne dirari rien fur la derniere plain-

avoit eté flétvà pav cet 7drvét ?

T'out ce que je puis

te ( Dialog. p. 8o. & fuiv.) qui regarde la préten-

vous répondre fur ce point ,

eft que jusqu'ici la

due incompetence du Tribunal qui a rendu l'Arre(t;

Cour n'arien fait depuis contre M. Goovarts ni con-

& de l'exemtion qu'il prétend en qualité de Vicaire

tre fes Dialogues : mais fi elle ne fera rien dans la

Apoítolique, Cela fe trouve refuté plus au long qu'il

fuite, c'eft ce que je ne faurois dire ; car ordinaire-

ne meritoit, dans le Recueil.

La plus grande partie

ment on ne va pas fi vite en befogne dans ce pais qug

de la favante Dupl/ique de Meffieurs les l'ifcaux roule

dans quelques autres : & d'ailleurs le Grand Coníeil

für cette prétendue exemption.

On y peut conful-

eft accablé d'affaires importantes & afTez pre(fantes.

ter auífila Deduétion de M, vau Efpen, ( Ch. I )aux

Cependant il pourroit bien arriver qu'on negligeroit

ce libelle de M. Govarts, qui n'eft pas capable de

pages 73. 74- 75. 76. &c.

Voila, Monfieur, tout ce quil y à de tant foit

bleffer la réputation d'un Corps fi refpe&table. — Les

droits du Souverain font mis à couvert par l'Arre(t,

peu digne d'atrention dans les Dialogues de M. Go-

varts, 'efpere que vous me ferez l'honneür de croi.

auífi bien que la repuration de M. van Efpen qui ne

demande pas d'autre reparation ; la juítice de l'Arreft

re que je n'en ai rien deguifé, ^ Veus ne douterez

:

pas aprés cela queles piéóces du procés ne fuffifent

eft de nouveau demontrée, & les Dialogues refutés,

par la feule publication des pieces du procés. Tout

pour répondre à tout ce qu'il y a d'effentiel dans ces

Dialogues ; le peu de reflexions que je viens d'y jo-

cela eft dejà fort bumiliant. pour M. Govarts ; & fi

indre en paflant ne regarde presque que des incidens,

on ne poufíle pas plus avant on voudra peut- étre fai-

ä

& elles fe prefentent dailleurs fi naturellement quand

re cette grace à fon orand àge.

vous dire naive-

on confronte les écrits de part & d'autre, qu'elles

ViL. Mais permettez moi de

doivent étre plutór regardées comme des füites de ce

ment, Monfieur, que j'ai eté un peu fenfible à la

qui a eté prouvé dans le procés, que comme des

maniere dont vous avez tourné votre derniere ques-

nouvelles preuves. Vous en ferez encore plus con

üon; $; on a coutume em Flaudves &c.

]l me pa-

3

vaincu, lorsque j'aurai trouvé

vi?oc),caüon de vous en-

roifloit que vous vouliez attribuer à une indolence

voier les Dialogues.

de la nation, la tolerance qu'on n'y a eu jusqu'à

Dans le

V. V'appellerai votre quatrieme queftion celle que

prefent au fujet du libelle de M. Govarts.

vous faites en ces termes ; Outre la periode de la Let-

premier mouvement qu'excita cette penfée, je me

tre de M. Govarts que le Grand Con[eil. coudamnue,

difois à moi méme ; fied.il bien aux Frangois de

PAvvrét ovdomne que les termes injyurieux qui fe trouvent

nous faire un femblable reproche dans les circon-

[2

m,,*:.

l

dans [es écrits d'Advertence t9 Perüítence, /erout

flances prefentes ? Là delfus fe prefenta uneam

P:f.v

tracést par uu des Greffiers du Confeil, — e m'étonue

matiere de récrimination, Mais ce mouvement érant

$

won mait pas suavqué ces tevtnes en particulier dans

paffé, je vis bien que j'aurois tort de prendre à la

"Avvét, En a-t- on en effet tracé quelques uus ? €9

rigueur tous les termes d'un ami.

Je réfolüs donc

pourriez vous me dive quels ils font ? Vous pouvez

de ne plus penfer à me fervir de récrimination, &

3

yaurois méme füpprimé le peu que j'en dis ici, fi cela

j

juger, Monfieur, quil n'eft pas aifé de favoir au

[

juíte quelles font ces radiations qui fe font dans un

ne m'avoit renouvellé la penfée que j'avois dejà eu&,

de vous communiquer mes reflexions fur lesaccuía-

l.

original Manufcrit, qui'eít dépofé au. Grefe du

Grand Confeil. ]ai fait enforte qu'on ait fondélà

tions de M, le Cardinal de Diffy.

e

de(fus M. van Efpen, fuppofant qu'au moins on en

Mais fouffrez qu'avant que d'en venir là, je vous

auroit indiqué quelques unes à lui qui y étoit inter-

dife tout bonnemenr & íàns aucun deífein de vous

Ü

e(lé : mais il affura qu'il n'en favoit rien ; & qui

faire de la peine, jque vous avez tort de trouver

u

croioit feulement en general que ce feroient tous les

fi étrange qu'on ne foit pas plus vif en Flandres fur

iJ

des entreprifes fi temeraires, & fur une matiere qui

le

termes injurieux à fa perfonne qui fe trouvent dans

les piéces fournies au procés par M, Govarts. . Ce-

touche les Souverains de fi prés.

Je me fuis méme

"

étonné, Monfieur, que dans le moment que vous.

endanrt pour n'érre poinr contraint de laiffer votre

queftion abfolument fans réóponfe, j'ai tantfait qu'en-

nous faifiez cette efpece de reproche, vous ne vous

foiez pas fouvenu de l'affaire de M. le Cardinal de

n

fin y'en ai appris quelque chofe par une autre voie

trés.füre, J'ai donc fü, mais de ícience certaine ,

Biffy. Vous favez mieux que moi en combien de

nc

u'un de ces endroits tracés fe rencontre (au n. r4.

manieres cette Eminence avoit bleffé les Droits deg

de fa Perfiftence) à la p. 17. de notre Recueil: ll

Souverains ; il avoit rejetté bien loin la. neceffité du

j

eít de fix lignes, & commence par ces mots, /ed

Placet ; &, comme sil avoit eté d'intelligence en

$

fel amaviffimum evomeret. M. Govarts avoit eu l'im-

ce point avec M, Govarts , il l'avoit fair de màme

»

que celui.ci, en tachant de décrier nommément

rudence de répeter cet endroit d'un de fes anciens

ouvrages, qui penfa lui attirer il y a plus de 20.ans

M. van Efípenle plus ferme defenícur de ce pre-

f

celle. ci. Com-

une à

aire encore plus facheufe que

cieux Droit qui foit dans les Pais- Bas.

Auffi

598

REPONSE D'UN |JugisCONSULTE Prs Pars- Bas

Aufli ona denoncé en plufieurs Imanieres cet ou:

!

dant trés' vrai, ^Je fài certainement que M, van Es:

vrage de M. le Cardinal de Biffy : des Evéques m&

pen aiant vü la maniere cruelle dont il eft traité dans

me l'on pris à partie : l'illuftre Parlement deParis pa-

JH Inftru&ion Pafforale de M. le Cardinal de Biffy de Pan

roifloit vouloir pouffer vigoureufement cette. affaire,

ï

ï

1722, eür deffsin d'intenter procés contre ce Prélat

Cependant qu'en eft-il arrivé? Défenfe au Parlement

par devant le Parlement de Paris ; mais qu'aiant ju-

de s'en móler, la caufe évoquée au Confeil du Roi;

)

gé prudemment qu'il ne devoit pas l'entreprendre

& leCardinal abfous. ' C'eft ce qui eft bien plus fur-

avant qué d'avoir appris la reuffite des Dénoncia-

pi

prenant que ce que vous imputez à la lenteur desFla-

imands ;

tions qn'on avoit faites en France de cette 7z//ruc-

]

car il peut y avoir des raifons pour difífi-

1j05, 1 abandonna tout à fait ce deffein, lorsqu'il

0

mülerla faute d'un coupable ; mais eft- il jamais per-

&

vit cette affaire terminée tout autrernent qu'on. ne

mis de le déclarer publiquement inocent ? — Quelles

l'avoitcrü, fe tenantaufTüré qu'un patticulier & étran-

8l

confequences n'en rireront point les ennemis de la

er

ger n'obtiendroit rien dans une cau(e qui auroit dà

Doétrine de l'Eglife Gallicane? Et en quoi confiftent

étre pour le fond affez femblableà celle oü les grands

ces Libertés fi vantées, fi M. le Cardinal de Biffy

Evéques dénonciateurs de cette méme /z/fru&lioz

0

n'eft point cenfé y avoir contrevenu?

n'avoient pü reuffir. Cependant comme je ne puis

Vlil. J'en dis peut étre trop. Monfieur, à un

digérer qu'on abandonne la réputation d'un Auteur

ät

homme comme vous, mieux in(truit fans comparai

fi celebre aux préventions de[M. le Cardinal de Bis-

íon qne moi für cesimportantes matieres. — Jer'ai

fy & au grand crédit qu'il a à la Cour de France, je

q

garde auífi de vous reprocher le trop peu de zele

ne pourrai pas m'empécher de vous communiquer.

i

fur ce point : je fuis trés- perfuadé que fi cette affai-

mes reflexions für les accufations que Son Eminence

qi

re avoir dépendu de vos defirs, elle auroit eu une

produit contre M. van Efpen. C'eft ceque fefpere

q

toute autre fin, & que vous gemiffez daus la vue

de faire au plutót dans une autreLettre. je fuis &c, !

q

des fuires qu'elle peut avoir dans vos Provinces,

t

Mais vous ne favez peut. étre pas qu'elle a répandu

Ce 3. Odbobré: 1724. |

fl

fes inflaences jusque chez nous, Cela eft cepen-

Ti

bi

tf

j

li

le

SECONDE LETTRE

(

Qu

Dp'UN JURISCONSULTE DES PAIS.BAS

d

Ui

]

Contenaut : des reflexious fin'-plujieurs accu[ations de M, x CARDmA; DE Bisy,

[el

les

A fatisfa&tion que vous témoignez, 'Monfieur,

M. van Efpen à voir cormment il fe confolera dece

Pi

avoir eu de ma Lettre du 3. de ce mois, m'a

ler

dégout, ]e íai qu'il n'eft pas fort fenfible aux louan-

encouragé à ne pas differer plus longrems celle que

ges: mais s'il l'étoit, je croi qu'il feroit plus con-

ttü

Javois promiffe, touchant un atticle confiderable de

tent d'avoir merité Peftime de M. Cardinal de Noail-

(it

l'iuflruclion de M. le Cardinal de Biffy,

les, qu'afllipé de fe voir privé de celle de M, le

ek

Je croi que les accufations que forme ce Prélat

Cardinal de Biffy, Mais en voilà affez fur l'entrée

d&

contre M. van Efpen fe réduifent toutesà ce qu'en

de ce Prélat: venons au detail de fes reproches,

dit 5on Emin. dans la premiere pavtie deceue [nffruc-

Il. Premier Reproche, Ce zf quun S'uviscou-

D

fiog, quatrieme veité, pag. 292. 293. 294. 295.

Julte peu inffruit des principes de la faime dottvine.

cal

car javoue de bonne foi que jusqu'ici je n'ai pu gag:

Le mot de J'urisconfulte n'eft pas affez exact. Il

cu

ner fur moi de lire cet ouvrage d'un bour à l'autre.

auroit 66 mieux de dire Cagoziffe, M. van Efpen

C0

Je ne (ài fi c'eft ma bérife, & f1 d^habiles Theologiens

eft Prétre depuis 5o. ans : & quoi qu'il (oit Docteur

d

n'y decouvriront pas des beautés capables de recom-

en Droit Civil comme en. Droit Canon. il à nean-

4 Y

peufer abondamment a peine qu'on auroit pris à le

moins roujours fait fon éctude capiiale de celle des

M,

lire, mais pour moi il m'a paru ennuieux à la mort.

Saints Canóns, . & tous íes ouvrages en font foi,

Tior

Quoi qu'il en foit, il ne me fera pas mal aifé de ré-

Mais ce mot J'uritconfulte &toit plus afforti au des-

!i

fii

futer ce que cet Éminentiffime Prélat avance dans

fein qu'avoit fon Emimence de faire regarder cet Au-

TE

Pendroit dont il s'apit,

]e partagerai par nombres

teur comme tout à fait Cloigné par fa profe(fion de

Ti

les reproches qu'on y fait à M. van Efpen, En voici

tout ce q

L

ui sappelle "Theologie, & appliqué prin;

r

le préambule,

cipalement au Droit Civil.

J

ll e

l. 44 entendre citer ii van Efpen, dit M. le Car-

Pour ce qui efít de /a faime do&rine, rien meft

Eml

dinal de Biffy, (p. 292.) qui ne le preudroit pour

maintenant plus équivoque- parmi les Theolopiens

deí

quelque. anciem T beologieu du premier ordre dont le fen-

que ces termes, . Chaque parti prononce 1à deffus

ii

ziment [t daus l Eglije uue autovité vefpe&table ? ]ene

avec la derniere confiance, à peu prés comme dans

fai oà Son Éminence a trouvé qu'il ne foit pas per

fi

un procés les deux parties ne regardent chactineleurs

L

mis de citer un paffage d'un Auteur & l'appeller

prétentions que comme des droits inconteftables.

Jcavagt, à moins que cet Auteur n'ait ces trois qua-

Ctoi

S'il s'agir des opinions ultramontaines, que M. le

tad

lités ;

I, Qdétre azcien,

Ceft à dire mort depuis

Cardinal de Bi(ly (emble avoir fort à cceur; peutétre

quelques fiecles, 2. d'étre 7eologien de profeffion,

t

que M. van Efpen en eft plus z7//ruit qu'on ne pen-

pui

3. d'étre "Theologien du prezaer ordre.

C'eft donc

fe, quoi qu'il foit trés veritable qu'il eft fort &loigné

mal à propos que M, le Cardinal de Bi(fy en veut

de les embratfer. Que fi on veut parler de la Theo-

feg

ici à M. le Cardinal de Noailles.

Celui-ci avoit

logie. en genaral, je ne fai fur quel fondement on

cité un paffape de M. van Efpen qui ne contient

décide que ce Doéteur en eft fi peu ;zruit. ll n'y

qu'une verité d'ailleurs évidente, & en méme tems

a qu'à lire fés ouvrages, & fur tout fon Z'us Eccle-

(

(

il avoit qualifié ce Do&teur de /cavazt. — M. le Car-

flafficum utiverfum, pour étre convaincu que c'eft

'PO

dinal de Díly n'a pu-fbuffrir ce petit mot, C'efítà

nte, &

"

(

un Auteur qui a þeaqcoup là l'Ecrimre Sài

qui

|

A ON ÁvÓCAT DE Panis,

399

$

qui eft trés verfé dans lés Saints Canons & «dans

tion de Rome fous le Ponjtificat de Clement XI, & a

lY

l'Hiftoire Ecclefiaftique.

Peut:étre qu'il y a des

continué d'y écrire en faveur:

i

gens qui ne comptent pas ces connoiffances pouür

dinal de Bifl"y prgtäge.;- daésee

du perti 'que/*M, le C'ar-

D

beaucoup en fait de 'Theologie, & que c'eft dans

IV, 3. Reproche. .

Le »liv-re"haïm& qu-or'z nous oppofe

j

cefens qu'on en parle ici * mais je fai bien que d'ha-

( Tractatus dé promulegatione legurn Ecclefiafticarum

n

biles T heologiens ne font pas de cet avis. 'en con-

&c. Auctore Z. D. van E(pen) z'a été imprimé qu'en

ld

nois méme, qui ne devroient pas étre füfpects aux

1712. dans la vue d'infirmer. d'avance:la Bulle.Unige-

IL«

partifans de la Bulle Uzgezitus, qui (ont perfuadés

nius ,. 4 Ja

j

qu'il y a bien de la bonne Theologie dans le grand

Rome.

quelle [ Auteur favqit 7?,2072 tmvazllozt à

C'eft ainfi

ne

ouvrage de M. van Efpen, & que ce livre ne convi-

| que M. le Cardfinal-de 'Bijfï"yþ, qu'on dit

tU

ent pas moins aux Curés & autres Ecclefiaftiques qu*-

étre dévot, ne fe fait aücün fcrüpule de fouiller dans

d

aux Jurisconfultes, Je ne croi pas qu'ils en voudroi-

le coeür d'un favant & pieux Écrivain pour lui attri-

(s

ent dire autant des /7//ru&ions de M. le Cardinal de

buer le deffein d'izfivmer d'avauce une Bulle dont il ne

Von

Bitly , qui femble faire fo

x

n fort de quglquesqb&;*a&i;

pouvoit déviner ni

"

L

lg

ons peu intelligibles. -

qu'elle. parüt,

:Je: fm?d ni la forme un .aq avan

^

Wt

- ]H z. Reproche. Que tout le monde [rait avoir

D'oit eft. ce encoreq

ue Son Emine:ncä avappris

Js

été fort attacbé au parti qui trouble aujourd'bui l Eglife.

que M. van Efpen /avoit qu'on travailloit à Rome à

K

— Voilà des paroles bien vagues. 1l aüroit été bon

une Dulle contre le livre du P. Quesnel ? PAppro-

N

qu'on eüt dit nettement en quoi confiftent ce partz,

bation de ce livre de M, van Efpen eít dü mois de

Ie

cet attacbement ,. & ces troubles, ll y a longtems

Seprembre 171:2. c'eft à dire qu'elle a précedé la

zi

que le Gonfeil Souverain de Drabant a remarqué

Bulle d'un an entier. D'ailleurs c'eft un ouvráge de

"

dprés la difcuffion de plufieurs femblabes bruitsj,

3co. pages ;2 4. y compris le Recueil des piéces ;

qu'on n'a jamais pu trouver qu'aucuin aüroit été. legi.

& on fait que. l'Auteur n'a pas coutüme de compo-

fer à la háte :

enfin il étoit dans ce tems là entiere-

tiihement accufé , beaucoup mmoins comvaiticu,pour cbef,

adberaut , ou participaut , de feuiblable do&lvine €9 opi-

ment privé dela vue,' ce qui rétarde fort le travail

nions uouvelles (a). Ce n'eft pas que cet illu(tre T'ri-

d'un'Auteur: il faut donc outre cer'antice entiere,

bünal ne füt qu'on avoit effectivement excité des

en compter encore uae pour la compofition & l'im-

trotibles à ce fujet, & des divifions, méme entrve des

preffion du livre.

De bonne foi, Monfieur, croiez:

pavens, alliés, €2 famille, €9 une infinité de pev[omnes

vous qu'un particulier comme M: van Efpen, püt

Ecclefiaftliques & Seculieves 5 mais il favoit aufTi & il

avoir beaucoup de lumieres fur une Bu

lle qui n'a pa-

le déclaroit hautement , / que ce n'étoit pas !|c pré-

rü que fi longtems apràs ?

tendu parti Janfenifte qui caufoit ces divifions, mais

. Tout le monde n'a pas le Privilepe détre- auffi

Que c'étoient au contraire 7es fau[fes idées qu'on ta-

bien informé du détail des affaires de la Cour de Ro-

cbe d'imprimer fous Ie vague & déreglé prétexte de iVo-

me que M. le Cardinal de Biffy, Ce w'eft qu'à cet:

vateurs.

Ce fage advis confirme la reflexion que

te Eminence qu'il appartient d'annoncer d'avance üri

jai oui füire par plufieurs Maciítrats éclairés & in-

Decret de Rome & d'en marquer le point effentiel.

tepres, qu'ils avoient toujours rémarqué que dans

C'eft ce. qu'Elle fit à l'egard. des Lettres Pafloralis

les. querelles qui s'étoient clevées à ce fuget dans les

officii dans une'Lettre circulaire du 14. Sept; r718,

e

Pais- Das ,. ceux qui étoient accufés de Janfenisme fe

aux Evéques de France, oà Elle difoit : O it que

laQl

fervoient des voies de Droit, & leurs parties au con-

le Pape vieut de publier um Dvef contre les Evésues Op-

on

traire recouroient- aux - voles de fait, ou à des inter-

pojans y qu'il y en aura icy ince[Jamnnent des Exempla-

jl«

dits & des ordres abfolus : ce prójugé fuffifoit feul,

res. ]e fài que Son. Eminence pour f» purger en

felon ces Ma

le

gi&r-ats,a pour dnfc.cmcr l-es s:x:a;i.s duteurs

France du foupcon de collufion avec les Miniftres

tre

des troubles,

"

de la Cour de Rome, a fait remarquer qu'Elle n'a-

05,

"Quant à M. v

an 'Efpen— eh parvtiucullie'f; Tout le

voit pas dit pofitivement que ce Bref éroit publié

[0tj»

1054de [cait , au . moins dans les Pais- Bas, que des

mais feulement qu'on le difoit : mais je doute fort (i

calomniateurs l'ont plufieurs fois attaqué par des ac-

beaucoup de leéteurs auront été contens de cette

LE

cufations femblables, mais toujours 3 leor propre

défaite, & períuadés que cet oz dit ne fignifie qu'un

&"pcn

counfüfion : .que celui qui s'eftle plus fignalé en ce

bruit vague en de relle circonítances. Tl y va mé-

jeut

genre eft un fourbe (/) couvert d'infamie, & qui

me de l'honneur de ce Prélat, qu'on ne le croie pas

weanl

a voulu rafiner en fait de fcélerateffe, pour abimer

capable d'une couduite fi indifcrete & 6 précipitée

des

M, van Efpen. & fes amis par le moien d'n grand

que feroit celle de donner l'alarme aux Evéques für

nombre de piéces forgées à plaifir, & capables de

f

un fimple bruit, & de leur marquer- Z'avazce la con-

des.

faire traiter ces Meffieurs en traitres à PEglife & à

duite qu'ils devoient tenir en ce cás, comme le fait

lEtat, fi cette. trame infernale n'eüt été heureufe-

Ài

cc Catdinal dans la (uite de la méme lettre qu'on peut

;n de

ment découverte & n'eüt fait retomber toute l'hor-

voir entiere dans la premiere Inftru&ion de M. le Car-

reur de ce manége fur le fabflaire qui le conduifoit.

dinal de Nonilles ; (d ) lettre avouée de

prin:

pu p

]l en füt quitte cependant (c) pour étre privé defes

ment par M, le Cardinal deBifTy. -

emplois &' degrés, & banni à perpetuité des Etats

Mais tournons, fi on veut, la medaille, & fup-

vel

deía Majefté. "Voilà quel a été l'adverfaire le plus

pofons que Son Eminence n'ait fü en effet rien de

;ien.s

infatigable de M. van Efpen: on feroit curieux de

e[fus

pofiti£ touchant ce Bref, : cela ne rend que plus in-

favoir fi c'eft par fes piéces deteftables que M. le

foutenable le reproche qu'Elle fait ici à M. van Es-

(dans

Cardinal' de Biffy eft demeuré convaincu de cequ'il

pen.

Car Elle (e defend d'avoir fà le contenu de

leut$

croit que £oz£ Je »aoride fcait, je veux dire de cet at-

ce Bref fix jours aprés qu'il füt publié à Rome, &

bles.

tachement à un prétendu parti.

Au moins eft - il

Elle veut que M. van. Eípen àit connt au moins

/10 lö

certain que le fourbe dont nous parlons a joué de-

engros, une Bulle deux ans avant qu'elle füt. feu-

Letm

puis prés de 4o. ans un perfonnage confiderable dans

lement dreflée, ^ En verité acception de perfonnes

: PCH/*

les affaires Ecclefiaftiques ; que méme aprés tous

eft trop vifible :

mais combien le devient. elle en-

ylgne

heo

fes cr'ixnes & fon banpi(ïement il a joui de la protec-

core davantage lorsqu'ä cette difference des tems on

ajoute

( of

(a) Confülte à S. A. E. de Baviere du 13. Avril 1696,-

(^) Le P. Defiranz.

ibil

(c) On peut confülter les piéces imprimées de ce fameux procés, & füur tout la Ceon

j

ciufio fínalis, ou bien le livre Frangois qui

Ertit*

& pour titre . Le Pere Defrrauz , ou Hiftoire d

.

e la lFourberie de Lowvaiu,

BC,FJ ;

(4) Reflex, Prélimin. $. 3.

[Ez&

p

600

REPONSE D'UN *JUR!S-CONSULTE pES Pars- Bas

fache: mais il dit tout le contraire : il affure qu'on

Vi

ajoute encore celle däsperf(mnes ! M. van E(pen

VLL

eít un particulier toujours enfermé dans fon cabinet,

en fait toujours rapportau Pape, qui les approuve

[

jui n?a acucune correfpondance à la Cour de Rome;

avant qu'on les publie, 1l eft vrai qu'il dit quele

m

1w

n ch(

& M, de Biffy eft Cardinal, cheri de la Cour de Ro-

Pape n'affi(te jamais en perfonne aux Congregations

y) p

me , grand ami de ceux qui y donnoientle branle aux

de //ndex , & qu'il ne fe trouve que les jeudis à cel-

affaires fous Clement XI, & par confequent un de ceux

les du S, Office ; & on ne croit pas que M, le Car-

j

qui devoient étre le plutórinformés de ce qui s'y tra-

dinal de Biffy veuille nier ces faits. Un Evéque

moit für ce point.

de France ne devroit pas trouver mauvais qu'on ex-

eums » [

j pei

Enf&n, ce qui eft décifif, il eft du dernier ridicule

pofe fimplement & de bonne foi, de quelle manie-

d'atribuer à M. van Efpen de pareilles vués dans la

re fe font les Decrets de ces Congregations qu'on

fulþeïïs

compofition d'un ouvrage qui ne fait que répeter (en

ne reconnoit pas en ce Royaume & en bien d'autres

1-1'

endroits,

yin £l

ce qui touche la maniere dont on faitles Decrets dans

les Congregarions des Cardinaux à Rome) ce que

Quà pein un. Cardinal a pavt à 'examen. M, van

(e 1 ]

alfage :

l'Auteur avoit dejà fait remarquer dans fon Droit Ec-

Efpen ne dit pas que les autres Cardinaux n'ont au-

'

clefiaítique Univerfel, ( Parte x. 'T'it. 22. Cap. 4.).com-

cune part à Pexatnen : il fait bien qu'ils affiftent aux

en iidi

pofé longues annéces avant la Bulle, & dans un tems

Congregations ; il parle feulement de l'examen qui

qes, X

oü. le livre du P, Quesnel n'avoit encore foutfert au-

fe fait ez. lifant [oi méme les livres, Encore ne ditil

Jes exp!

cune contradiction,

pas cela de toutes les Congregations, mais unique-

n7a päS (

ment de celles du S. Office & de /'/zdex ; & non pas

cing lg

V. 4. Reproche. Og vecornoit d'alord. dans [on

ouvrage le caratlere de tous les Ecrits des Novateurs ,

des extraordinaires, quele Papeétablit quelques fois

(ces pat

par l'affectation fenfible qu'on voit pour vendrve le Pa-

en des occafions importantes.

texte

pe odieux , €9 infpivev le mépris de fon autovité.

Que tout fe décide fur le vapport de quelques Reli-

Eeninet

Malgré tout le refpect qu'on a pour le caractere de

gieux. Ce mot de zou? eft trop general, On voit

Efpen :

bien par ce que j'ai dit, que M. van Efpen n'a gar-

M. le Cardinal de Biffy, on ne peut s'empécher à

exprell

la vue d'une injuítice f1 criante de nommer les cho-

de de s'en étre fervi. D'ailleurs il n'ignore pas qu'il

lt p?'ühl

fes par leur nom & de dire que c'eft là une pure ca-

y a d'autres Coufulteurs & Qualificateurs que des

D4N U!

lomnie qu'on aime mieux attribuer à certains calom-

Reguliers, comme il le déclare dans le méme $.

Je aprés

niateurs de profeífion trés- indignes de la créance

quoi qu'en effet les Reguliers en faffent le plus grand.

,

trotioe

nombre.

DROIT.

que ce Prélat témoigne ailleurs avoir pour leurs me-

moires, qu'à Son Eminence màme, ll nes'agit point

Ou igtorans , ou prévenus des [entimens de leur Eco-

M. van

de certaines prérentions exorbitrantes de la Cour de

le.. M. van Efpen n'a jamais diren general de ces

quelqui

Rome qu'il eít rrés. permis de rendre odieufes &

Theologiens qu'ils font ou zggorans ou prévenus. — Tl

lui it

méprifables ; il s'agit du Pape méme & de /oz auto-

dit feulement que leur jugement roule quelques fois

st

fur des affaires dans les quelles la prévention , 'ignoran-

rvité legitime : & c'eft de quoi on défiele Confeil

eut qa

de M. le Cardinal de Biffy de produire la moindre

ce, €9 P'evreur ont fouvent beaucoup depart. . M ajoute

que bi

preuve. Des Ecrivains Francois devroient favoir

en(uire, qu'il r'arrive que trop fouvent que des Theo-

für cel

mieux que nous, que ce font les mauvifes maximes

logiens, & fur tout des Reguliers, font extremement

lancer

d'une foule de flateurs de la Cour de Rome qui

aitachés aux fentimens de leur Ecole ; ce qui ne re-

rendent Je Pape odieux à ceux qui fe font feparés de

garde pas plus les Theologiens de Rome que ceux

Quans.

de tout autre Pais.

Àpr

lEglife Catholique: & que rien au contraire n'eft

le C

plus propre à leur rendre aimable /oz autorité legi-

Ou méme vendus aux. Puiffauces qui les font agir.

Venien

time, que les livres de ceux qui la réduifentà fes

Pour celui-]à, c'en eft trop de beaucoup. Voici

meme

juftes bornes, . Combien y a- t- il des Proteftans de

tout ce qui fe trouve dans ce$. qui puifTe avoir quel-

lité : |

toute efpece que rien n'éloigne davantage de PEglife

que rapport à celà. Ezfig ;] &'y a presque vien de

T Àute

que la domination de a Cour de Rome ! Quil eft

plus aifé que de prévenir des efprits de femblables T'beo-

le nom

trifle de voir que cette heureu(e réunien trouve fon

logiens ,. contre des livves qui Jont en butte à des adver-

Jaires fort puifaus. On voit affez que cela n'expri-

. un Ài

plus grand obílacle dans ceux qui dans la vue d'un

conda

Íi grand bien devroient nous donner l'exemple de fa-

me que l'impteffion que font aifement fürles efprits,

fet d

crifier non feulement des prétentions au moins incer-

la multitude & l'importunité de certains adverfai-

que d

taines, mais la vie méme s'il en éctoit befoin?

res, & la crainte de s'expofer à leurs perfecutions

trefoi

Vl. $. Reproche, Parlagt de la suaniere dont on

Y s-t-il rien de moins injurieux qu'une foibleffe

dont les plus grands hommes font fufceptibles ? Et

déàt

fait à Rome Pexamen&? la cenfure des livres , il a[fu-

Qéffair

ve que c'eft presque toujours fans connoi[Jauce que le Pa-

a-t- il rien deplus indigne que de corrompre ainfi

pe en ait 5 qu'à peine un Cavdinal a part à l'exatmen, 67

le fens d'ün Auteur pour faire croire qu'il décrie

() |

féàe

que tout ce décide fur le vapport de quelques Religieux,

comme des ames venales & perdues de conícience,

Crime

ou ignorans , ou prévenus des. fentimens de leur Ecole,

des perfonnes àqui il n'attribue qu'une foiblefTe affex

commune en tour tems & en tout pais?

fomm

ou méine vendus aux Pui[Jauces qui les font agir.

véché

Voilà bien d'accufations en peu de lignes. Ce-

Tout ce qui réfülte donc de ce paragrap

he queg

pendant Son Eminence ne les prouve pas autrement,

M. le Cardinal de BifTy trouve fi horrible, eft qu'en

nal.

je

qu'en citant à la marge le livre de M. van Efpen,

effet nous avons lieu de regretter ces heureux ters

& en indiquant la Part. 4, Chap. 1, $. 2.. Je prie

oü les condamnations des livres étoient bien moins

n ef

freqnentes à Rome, & oü les jugemens en .matiere

Ques

les perfonnes non prévenues de lire ce paragraphe,

u vu

& de juger eníuite fi le précis qu'on en donne ici

de doctrine & de livres ne fe faifoient guéres que

eít bien exact. M. le Cardinal de Bi(fy n'a pas trou-

dans une aíTemblée de plufieurs Evéques dont on ne

Qufe «

ouvoit contefler l'autorité & les autres qualités de

ledu

Vé à propos de dire, beaucoup moins de prouver,

que M. van Efpen a avancé des fauffetés dans l'ex- juges éclairés & équitables, — Il

a bien moins de

puif

pofé qu'il y fait de la maniere dont les chofes fe füjet de s'étonner que M. van

fpen l'ait fait re-

paffent aujourd?hui à Rome dansl'examen deslivres: marquer en expofant fimplement les formes qu'on

Efpeï

mais il a taché de rendre odieux cet expoíé par cer- obíerve aujourd'hui à Rome dans ces fortes de Juge-

tot q

füe«

taines expreffions équivoques ou exaggerées qu'il eft. mens, qu'il n'y en a de le vair trouver mauvaisà

bon de deméler.

un Évéque de France. Maisquand méme les cho-

N

$Saus conuoi[Jauce que le Pape en ait : On pourroit. fes s'y pafferoient encore moins regulierement, il

croire en lifant cela, que M. van Efpen a voulu . eft ués-faux que cela düt faire méprifer l'autorité

V)

dxe qqe les Decrets fs publient fans que le Pape le legitime du Pape.

VI.

A EN ÁvoCAT DE Pamts,

6ot

l 0n

JüVe

VII. 6. Reproche. Dans un auire endroit il défig-

dans une Diocefe : llíavoit.trop: que ce- livre étoit

]

ne C9 il excufe le livre de Quefuel fans le nommer en

repandu en pluíieurs Provinces &. méme.en plu-

Qng

établiffant, que quand. un livre ett bien

recu dans

fieurs Roiaumes, & que durant un aflez bon nom-

lel

bre d'annés il avoit été Pien recu par tout. .. Je dou-.

un Diocefe, que le. peuple le trouve édifiant, &

Ci.

qu'il porte l'approbation de perfonnes refpectables,

te auffi que celavant Docteureut voulu ledéügner

SQue

on ne doit pas le condamner quand il auroit des

reux.

comme un livre qui 2uroit des vendroits dange«

"

I9

endroits dangereux, & méme quelques legeres er-

g«

reurs ; parce qu'alors le mal qu'i! pourroit faire dans

VIII. Tout ce que M. leCardinal de Biffy a dit

jusqu'ici; quelque injurieux . qu'il. paroifíe; n'eft

|On

le peuple, feroit moindre que le fcandale de rendre

leg

futpects les Pa(teurs qui l'auroient approuvé.

que peu de chofe en comparaifon de ceq

. M. le Cardinal de Bi

vre.

Qi va fui-

fly cite ici la pag. 85. de M.

n

van Efpen. Il e(t vrai que cela s'y trouve en fübítan-

7. Reproche. Mais cefl dans

la ci!zquie;ne Partie

L

ce a peu préss mais il femble que quand on citeun

qu'il fe montre a decouvert, en avancant des priaci-

L

paffage, & qu'on le diftingue du refte en le mettant

pes qui detruifent l'uniformité de la profeffion de.la

Qu

en italique, on foit obligé de citer les propres ter-

Foi, qui annéantiffent toute jurisdiction. Eccle[iafti-

que , . C9 quirendent l'autorité feculiere arbitre des de-

dl

mes, & fur tout de n'omettre rien de ce qui reftraint

J

les expreffions generales qu'on cite. C'eft cé. que

cifions dé foi quaut à l'execution , C3' méme quant à

la fuvftance:

Da

n'a pas cru devoir fairel'Eminentiffime Auteur. Les

fois

cinq lignes qu'il cite en italique fe trouvent difper-

Si ces accufations font bien fondées, ce livre de

íóes par morceaux en plus de vint-cinq lignes du

M. van Etpen eft un des plus méchans livres qu'il

y ait.

Si elles nele font pas, cette invective n'eft

(

texte; &.ce qu'il y a de plus facheux, c'eft que5on

lt

Eminence omet une reftriction effentielle que M.van

qu'une tirade. de calomnies atroces,

Nous allons

car ilmarque bien

donc parcourir les preuves que le Prélat en donne.

i

Efpen a joint à cette maxime

u

expreffement qu'il peut arriver QUELQUES FOIS que

IX. 8. Reproche. (Inftr. Paft. p. 293.) Le premier

la prohibition d'un tellivre ne fe devroit pas faire

de ces principes e[t celui qu'on nous oppofe, qu'il nu

]es

$

DANS UN TEL ENDROIT (oit un fuppofe ce livré fi uti-

a de Bulles su de déciflons veritablement dogmatiques,

le aprés une ferieufe experience) quoi qu'on. ne dut

que celles qui définiJent quelque dogme certain , fixé,

d

CS determiné£,

n

trouver mauvais qu'on la fit DANs UN. AUTRE EN-

d

DROIT.

Voilà des reftri&ions bien confiderables :

Il femble que rien ne puiffe paffer par les mains

des Theologiens de cette Eminence fàns étre alteré

M. van Etpen ne parle que de quelques fois & en

l

quelque endroit, & par une citation peu fidelle on

en quelque chofe. M. le Cardinal de Noailles qui

lui fait avancer la méme chofe comme une maxime

oppofe ce principe de M. van Efpen aux prétenfions

J

venerale, Ces déguifemens font d'autant plus odi-

de M. le Cardinal de Difly ne l'avoit pas mutilé : il

eux que les Eminentes dignités d'un. Auteur font

y avoit joint ces paroles : Qui ne. definiffent- aucun

lia

dogine de foi, C9' qui condamnent feulement certains

0

que bien des lecteurs n'ont pas le moindre foupcon

fur cet article, & font portés à condamner fans ba-

livres , ou qui defendent de fe fervir de certaines ex-

nt

lancer ceux. dont lés paffages cités paroiffent cho-

prefons; & ces paroles font en effet de M. van Ef.

e

X

quans.

pen Part. 5. Chap. 1. $. 1. Ávec ces re(tridions qu'y

Avprés cet éc

lairciffement, je ne croi pas que M.

a-t-il de reprehenfible dans le principe?. M. le Car-

le Cardinal de Biffy trouveroit beaucoup d'incon-

dinal de Bifly voudroit - il nous faire croire que des

venient dans la maxime ainíi reftrainte.

Il n'a pas

Decrets qui ne font que condamner en gros quel-

méme accufé de fauffetéla maxime dans fa. genera-

que livre fans en condamner aucune propofition

lité : tout ce qui y bleffe Son Eminence, c'eít que

particuliere ou qui fans rien definir furle fond. du

TAuteur y défigne C? excufe le livre de Quefnel fans

dogme nefont que defendre defe fervir de certaines

Le crime eft íans doute mediocre dans

la

le nommer.

expreflions font proprement des Decrets dogmatiques?

un Auteur qui écrit plus d'un an avant la Bulle qui

J'aurois cru jusqu'ici que cela n'étoit tombé «dans

Mais fi c'étoit un crime en et-

condamne ce livre.

l'efprit de perfonne. Et qu'on ne dife pas. que ces

fet d'avoir défigné C9 excufé ce livre fans le nommer,

Decrets ferverit à conferver & à maintenir la pureté

du dogme parmi les fideles : M. van Efpen l'avoue

que dira-t. on de M. le Cardinal de Biffy qui au-

trefois nel'a pas feulement excufé ais recomman-

en propres termes au méme endroit. Tout ce qu'il

dé à tous fes Curés comme un livre abfolument ne-

dit, c'eft que ce ne font pas proprement des De.

crets dogmatiques oudes definitions de foi : & en

ce[Jai

re, lors qu'il étoit encore Evéque de Toul ?

a) lDleftv

rai que M. van Eípen n'eft pas fi dif

peut-on douter, quelque fentiment qu'on ait für les

ä

i

conteftations de nos jours?

íéà changer ainfi du blanc au noir : c'eft la

crime : quiconque limitera dans le tems *9ü nous

Pour refuter ce principe, il fufft à Son Eminence

fommes, n'a garde d'obtenir en peu d'années un E-

de faire obferver qu'il detruit entierement toutes les

véché, un riche Abbaie, & un chapeau de Cardi-

condamnations de plufieurs propofitions m globo.La

nal.

belle' obfeérvation ! on ne peut. dire qu'un Decret

n'eft pas proprement dogmatique fàns le detruire en-

e parle ainfi en fappofant que M. van Efpen.ait

n effet voulu défigner en cet endroit le livre du P.

tierement. Mais il ne s'enfüit pas méme du princi-

J

Cependant je croirois plutót qu'il n'a eu

pe de M. van Efpen que ces Decrets ne. font

as

Quesnel.

lier : ( fa maxime ex-

P

en vue aucun livre en particu

proprement dogmatiqües.

Il fufit d'obferver qu'on

aufe en effet ce livre, ce n'eft pas fà faute; c'eft cel-

peut foutenir ce principe, & íoutenir en. méme

tems cet autre principe commun à plufieurs Au-

le du bon fens qui fouffre quune propofition vraie

puitfe

en inférer une autre qui ne l'eft pas moins.

teurs Acceptans & Appellans, que dans ces. con-

firme dans la peníée que M. van

damnations iz glebo chaque propofition eft condam-

Cequi me con

Efpen n'a pas eu en vu

elelivre du P. Quesnel plu-

née comme fauffe , independamment desautres qua-

lificatiens qui leur peuvent convenir differemment,

tot que tout autre livre, c'eft qu'il n'auroit pas po-

fále as d'un livre bien recu dans une Province ou

Dans cette hépothefe, le principe de M. van Efpen

Suppl. Oper. Van Efpen Pars V.

Gggg

(a) Avis imprimés la la $n du DircGoire du piwjg q'r Teul 1697

662

RESPONSE D'UN. JURIS'CQNSULTE DES Pars-BDas

90

touche nïä& jrés ni de Ioin ces. condamnations 2z

de plainte? l eft vrai que le Concilea auffi invité

globo,

qui feroient en ce cas propremeit dogmati-

les Proteftans pour les ouir fur les dogmes

Mais

Efpe

la contradidoire de

cen'ajamais été en laiffant, comme ici, en (üf-

t

ques, puisqu'on y definiroit

fenti

chaque propolition condamnée. Meis c'eft là un

pens ce qu'il en faudroit décider; quid facte opus

0f !

füjet de difpute entre les Theologiens, qui n'a au-

effet.

cune connexion avec le principe de- M. van Etpen.

Quelles font maintenant les preuves, dira t- on,

obf

ts

M. le Cardinal de Bi(fy ne peut aíiez s'étonner

e

qu'apporte l'Eminentiffime Auteur pour faire voirle

que ce Docteur n'apporte qu'une feule. preuve

contraire dans ces mémes endroits du Concile? Bel-

paHaG

fon principe. : Mais c'eft qu'il ne croioit pas qu'on

le demande! Comme íi les décifions des grands

j

hommes ne füffifoient pas fans. preuves? Son Emi-

Ua

s'aviferoit jamais de le contefler, puisque ce n'eft

afuri

pas tant un principe qu'une definition des termes

nence n'a; garde de s'abaiffer jusqu'aux preuves quand

íelon les notions communes. . Pouvoitil deviner

il nes'agit que de dementir un 7/an Efren. — Voici

noii

donc tout ce qu'Elleen dit : Em lifamt la Se[fiom

cort

dés lors que certains Evéques entreprendroient de

renverfer les axiomes les plus indubitables, & en

XVIII. C3 la fin de la .X XV.,on voit tlairement par

te t

fanteroient a tous moments de Nouvelles chimeres

tout ce que le Concile déclare C9' ordonne dans ces deux

que

utenir les premieres? Pardonnez- moi cette

endroits, qu'il a regardé l'examen C9' la cenfure des

peru

pour fo

?

vivacité

, Monfieur; on ne peut pas étre toujours

livres, comme unue matiere qui appartient a la dot-

ny!

de fang froid qua

nd on voit rejetter avec une hau-

trine CS9 à la Foi.

Ces dernieres paroles font un

fV)'

teur méprifante,

des principes qui devroient paffer

peu équivoques: Si on veut dire feulement que ces

J'obl

firfüà

pour auffi inconteftables que

a

les:p.rem'iers gxiomes

cenfures contribuentà maintenir l'integrité de la foi,

de la Géometrie.

en prefervant les fideles de la contagion des mauvais

fans

. Ce Cardinal conteftela pre

uve du principe avec

livres, on a dejà remarqué que M. van Efpen enfeig-

Car

a meme confiance.

Cette preuve étoit : Que le

ne la méme chofe en propres termes dans l'endroit

n [

Concile de Trente a rangé parini les matieres de dis-

méme qu'on critique ici.

Mais en ce fens on pour-

de l

cipline la condamnation des livres. Sur cela Son

roit méme dire queles condamnations purement

ero

Eminence décide en trois:niots : Le fait efl abfolu-

períonnelles contribuent fouvent à maintenir l'inte-

judi

ment faux. Cependant malgré cet Atét je prendrai

grité dela Foi : Cependant qui eft. ce qui . s'aviíà

fb

la liberté de foutenir que le fait eft abíolument vrai.

jamais de dire que ces condamnations perfonnelles

tout

font des Decrets proprement dogmatiques? C'ett né-

jes ]

En voici quelques preuves tirées de la Sef/jon XVTII

t fi c'eft

€9 la firi. dela XXV. aux quelles Son Eminence

anmoins uniquement de quoi il s'agit :

C0

nous renvoie

.

auífi ce que Son Eminence prétend qu'oz voit. clai-

T

I. Dans la

XVIII. Sefïïon le Concile dit que s'é-

vement dans ces deux endroitr du Concile , j'efpere

dev

tant publié plufieurs livres contenant une mauvaife

que les ledeurs equitables s'arréteront moins à ces

fatio

do&rine, & plufieurs Cenfüres aiant. été faites à

airs décififs, qu'aux preuves que jai données du

cette occa(ion en differens endroits & fur tout àRO-

contráire.

me, ilajugé à propos de nommer des Deputés

Mais independamment de la verité ou de la faut-

CICa

pour examiner cette matiere, & confiderer mure-

feté de ce principe il me femble qu'on auroit fujet

doo

ment ce qu'il. y avoit à faire tant à l'egard de ces

de propofer à M. le Card. de Biffy unedifficuité at

re,]

De Cenfuris- li-

fez embaraffante. . C'ett qu'on ne conqoit pas que

Ceníüres que des livres cenfürés

de C

brisque, quid facto opus effet, diligenter confidera-

Son Eminence puiffe croire ferieutementtout le mal

fii

Jf

rent. Le Concile ne renvoioit pas ainfi les matie-

qu'Elle en dit. Car enfin M. le Card. de Noailles

ves de foi à l'examen de quelques Deputés qui de-

adopte ce principe dans (à Premiere Jafiruclion Pa-

lque

Les matieres defoi

perr

troient enfuite en faire rapport.

florale, & c'ett delà que M. Le Card. de Diífy !'a

Ti

t

fe difcutoient en pleine affemblée ;.Par coníequent

tiré mot à mot pour le combattre : Cependant M.

ler,

ce Concile a rangé la matiere de la prohibition de

le Card. de Biffy eft entré dans le fameux Accom-

TC t

livres dans uneautre claffe que celles qui touchoient

modement conclu depuis cette Premiere Inftruttion,

jer

proprement le dogme.

& a méme paru entre les chefs des Accommodans,

2. Cet examen des D

eputés fütachevé avant la

quoique M. le Card. de Noailles n'ait revoqué fà

Eft il

fin du Concile : Mais la varieté €9' le grand nom-

Premiere In[iruflion ni en tout ni en partie.

ti0r

bre des livres firent que le Concile ne pouvoit pas

permis d'entrer. dans un. Accommodement fi fo-

aifement faire le difcernementde chacun en particu-

lemnel avec un Prélat qui refuferoit de revoquer un

per

lier : Nec tamen ob librorum. varietatem Cs5 multi-

teu

principe qui detruit /'uniformité de la. profeffion. de

[UIE

tudinem poffit diflintle €9' commodé à Sancia Synodo

la Foi, qui anéantit toute Turisdiclion Ecclefiaftique

dei

dijudicari.

Seff. XXV. 4. Decemb. Eft ce ainfi qu'-

€2'c? Et n'y auroit.il pas fujet de conclure ou que

ce n'eft pas ferienfement que M. le Card. de Bi(ly

Van

un Concile

General parleroit de fes 'jugemens.dog-

Ti

matiques * -

cenfure í1 aigrement ce principe, ou que l'Accom-

lo

: 3. Dans

le mänbe-endroit le Concile renvoi& les

modement n'a pas été ferieux de fa part? L'un &I-

pour luifaire leur rapp

ort, alin

autre feroit neanmoins affez étrange.

*

obl

Deputés au Pape,

En a-t-il

ff

que Sa Sainteté terminàt cette affaire.

X. 9. Reproche. Apr?s avoir ain[i dégradé lesju-

jamais ufé ainfi en matiere dogmatiques? Et n'eft ce

gemens que rend l'Eglife fur d'autres points que fur .

tem

les dogmes précis, van Efpen attaque fon autorité dans

p

pas une marque qu'il regardoit cela comme unema-

d

tiere trop peu importante pour prolonger le Conci-

les jugemeno méme qu'il appelle proprement dogmati-

Je à ce fujet?

ueo, qui felon lui établiffent un point de foi certain

L

Ior

- 4. 1l compren

d dans le mäme Decret la revue du

€9' determiné.

lt

Miffel & du Breviaire.. M. le Card. de

Biffy voudra-

(ue

Qui ne s'attendroit à des preuves convaincantes

t- ilencore que ces fortes de corredtions foient des.

áprés un reproche (i important? Tout fe reduit né-

Is

matieres proprement dogmat

iques ?

anmoins à deux objedions peu confiderables,

J

VIII. tous ceux qui fe

Qu

$. Le Concile invite Seff.-

croient intereffés dans cette prohibition de livres

Voicila premiere. Car il déclare (M. van Efþ;en)

Is

de venir propofer leurs plaintes, & leur prometune

que les. princes prétendent que ces jugemens, ne

fen

audience favorable. N'eft ce pas marquer qu'il re-

peuvent étre publiés & executés, qu'aprés qu'ils

troq

gardoit ce point comme en quelque forte perfonnel,

ont été examinés & confirmés par l'autorité tecu-

e

& pouvant denner a quelques uns des juftes fujets

liere; C9' appronve cetie prétenfion,

&t

Son

h

EL EE

A UüN ÁvocaT DE PaRnis.

603

M

: Müs

Son Eminence cite a la marge la p. 145. de M. van

n (f

vent des difputes & des troubles au füjet. de quel-

Efpen, & fes termes latins qu'Elle a traduit pour en

que expreffion ou de quelque profeffion de foi ,par-

? Opily

tirer cette objedion. Cependant le mot le plus ef-

mi ceux là méme qui étoient d'accord fürle dog-

Tentiel (C9' confirmés) qu'on lit dans cette traduai-

me. QCes troubles ne laiffent pas d'interreffer la Re-

t'On,

on, & qui feul pourroit donner quelque couleur a

ligion & l'Etat : & on voudroit nous- faire . croire

'Oir Je

l'obje&ion, ne fe trouve pas dans les paroles origi-

qu'un Princ n'a qu'à f tenir les bras croifés pendant

'Bgl.

nales que Son Eminence cite Elle méme.

Ainíi ce

que tout eft en combuftion; ou bien qu'il n'a qu'à

.Tänds

paffage fe reduit uniquement à foutenir que les Bul-

fe joindre aveuglement àceux qui crientle plus

TL

lesméme dogmatiques ne peuvent étre publiées

haut ou qui font le plus qrand nombre? M. le Card.

|

ünd

qu'avec l'agrement du Souverain , qui ne fe donne

de Diffy nous feroit plaifir de nous dire fi les Prin-

Voioi

affürement pas fans que le Souverain ait. pris con-

ces les plus religieux n'ont pas cru qu'ils devroient

Se[fmg

noiffance du contenu de ces Bulles : Ce qui, en-

prendre connoiffance de ces fortes d'affaires, & (i

hi par

core un coup, . ne devroit pas étre revoqué en dou-

de Saints Evéques ne les en ont pasloué. Peut é-

! dety

te par un Evéque de France. ll eft vrai pourtant

tre la Cour de France en a-t.elle fait davantage dans

Tt do

que le mot cozfirmantes fe. trouve. dans une autre

l'atfaire du fameux Accomodement de 1720., fàns

,'[l dov

periode de la méme pages maisileft vifible qu'il

que M. Card. de Biffy ait fait fcrupule d'entrer bien

Q n

Tr'y eft pas dans le fens qu'inGinue M. le Card. de Bif-

avant dans ces negociations; au lieu que M. van

Ue Cbg

Ífy , comme fi la verité ou la fauffeté du dogme, ou

Efpen, que Son Eminence depeint comme un hom-

lifoi

l'obligation de le croire. dépendoit de cette con-

me qui fait le Prince arbitre de la neligion, n'a ja-

duvais

firmation; mais uniquement pour faire entendre que

mais attribué aux Puiffances Souveraines autant de

fans cela ces Bulles ne feroient pas une loi de l'Etat:

nfei.

pouvoir en ces matieres que feu M. le Duc d'Orle-

Didroit

Car M. van Efpen adjoüte auffi-tót , que les Princes

ans en a fait prendre au Roi de Erance, du confen-

Dour.

ne prétendent aucunement s'ériger par là en juges

tement.de prés de cent Evéques qui ont donné les

de la Foi ou de la Religion , ou décider ce qu'ilfaut

mains à cet Accommodement.

VTrent

l'inte.

croire ou ne pas croire.

NEUTIQUAM fe preefumunt

Pavifà

judices Fidei aut Religionis erigere , aut decidere quid

On pourroit pouffer plus loin ces reflexions für

Jide credendum aut non credendum fit. Bien plus ,

nelles

l'oppofition qu'il y a entre M. le Cardinal de Bifty

l né.

tout le $. n'eft deftiné qu'à fare comprendre que

€onfentant à l'Accommodement, & ce méme Car-

Ceft

les Princes me font point juges des Décifions de Foi ,

dinal blamant M. van Efpen d'attribuer trop depou-

tl

'comme il eft marqué dans le titre (Part. «. Cap. r.

voir aux Princesen fait de Religion. Mais cette

lpere

$.4.) Ce n'étoit donc pas là que Son Eminence

Lettre commence à devenir trop longue,& il faut

à C05

'devoit chercher une preuve de lajverité de fes accu-

encore répondreà d'autres accufíátions du Prélat. Je

5 dü

fations.

finirái donc ces remarques für le 9. Reproche, en

vous priant, Monfieur, de relire tout l'Article

faf-

L'autre obie&ion ro-ule fur-la diftin&tion entre' la

(Part. $. Cap. 2. $. 1.) de M. van Efpen, dont no-

-créance interieure, & la profeffion exterieure du

tre Eminentiffime Auteur a pris cette derniere ob-

fujet

dogme.

Pource qui regarde la créance interieu-

Ité af-

jedion: vous y verrez qu'il n'y enfeigne nullement

; (ue

re, M. le Cardinal paroit étre content en cetendroit

ce que les pareles de Son Eminence font entendre;

emil

'de ce qu'en dit M. van Efpen. Maispour la pro-

qu'il n'enfeigne que ce que je viens d'expofer, &

felhon exterieure, continne Son Eminence, il veut

xl

6

qu'il en apporte de fi bonnes preuves, que l'on

MU

iqu'elle ne foit ordonnée que par!a loi du Princequi

ne voit pas ce qu'on y pourroit oppofer. "

permetla publication & l'éxécution d'une Bulledog-

fr ia

matique. Quel Maítre de Theologie pour les Fide-

XI. 1o. Reproche. Inftr. P. 294. Bienplus, com-

t M,

cOrti

les, q'un. homme qui enfeigne. qu'on eft obligé de croi-

me fi cet Auteur fe repentoit d'avoir enfeigné-que l'ob-

f

re un dogme, C9

ligation de eroire interieurement ce que PEGLISE a de-

fer

C.

qu'on teft pas obligé de le p-rofef-

cidé , ne dépend point du Prince, il va jusquá affran-

dämi

ié f

chir le peuple. peuple fidele de lobligation meme de

H

il

Avant que de fe laiffer emporter à des .d'ecl.ama-

CROIRE, jusqu'à.ce que le Prince fe foit expliqué.

tions fi outrageufes, il feroit bon qu'on fe mit un

On voudroit bien pouvoir diffimuler eu excufer

ff«

pen plus en peine de bien prendre le fens*d'un Au-

erun

de fi grands excés de perfonnes dont on refpede

) de

teur. ll ne s'agit pas ici de cette forte de profeffi

infiniment la dignité facrée.

Mais il n'eft pas poffi-

on à laquelle tous les Fideles font obligés au regard

ble de le faire fans traliir finnocence. .Difonsdonc

tipt

de tous les dogmes qu'ils font obligés de croire. M.

nettement

. qu

que cette accufation eft une impofture

Billy

van Efpen fait fort bien, & le pratique peut étre

groffiere dont M. le Cardinal de Bifly eft refpon(a-

mieux que tel qui lui en voudroit faire lecon, que

ble devant Dieu & devant les hommes, qui quece

nom

lors qu'on eft obligé de croire un dogme, on eft

foit qui Pait inventée. .M. van Efpen loin d'enfeig-

&l

obligé d'y confirmer auffi fà conduite, & de con-

ner ce qu'on lui impute ici, enfeigne directement

feffer fà créance lors qu'on en eít legitimement in-

& formellement le contraire dans la méme page oà

) J]ll

terrogé. ' Il s'agit des Formules par lesquelles on

on prétend trouver fon erreur. J'en ai dejà rappor-

j

exprime cette profeffion exterieure du dogme, &

lt

té un paflage auffi clair quele jour, en répondant

des loix qu'on fait pour aftraindre les Fideles à ces

au 9. Reproche : & on le va voir encore plus évi-

d

Formules. C'eft für cela que M. van Efpen dit, que

demment par l'examen de la preuve dont ce Cardi-

"

ii

le bien de l'Etat & de la Religion méme exige quel-

nal appuie fon accufàtion.

ques fois qu'on ne preffe pas trop la publication de

ftes

ces Formules, mais qu'on aie foin d'y difpofer au-

Cette preuve confi(te dans un paffage tronqué ;

I

paravantles efprits.foit pour ramenerpeuà peu ceux

& dans une mauvaife confequence quen titre le

qui font dans l'erreur & que ces Formules rebutero-

Prélat. Voici le paffage, tel que le cite Son E-

jent,foit pour menager ceux qui étant dans de bons

minence,-en renvoiant à la p. 14;. de M. van

jn)

fentimens craignent quelques fois qu'on ne foitallé

Efpen. Les Princes prétendent avec grande .vaifon

ne

trop loin dans une nouvelle Formule. N'eftil pas

que les Decrets du S. Siege,meme ceux qui appar-

ü ]l

évident, Monfieur, que les circonftances peuvent

tiennent à la Foi, doivent etre fujets 4 leur examen

CU

étre telles, & que méme il y en a des exemples dans

C2 confirmés par leurs Edits, avant que les peuples

l'Hiftoire Ecclefia(tique ? Car il e'eft elevé aflez fou-

qui leur font foumis foient obligés de sy ceuformer.

j

On commet déjà quelques infidelités.dans la ci-

Supyl. Oper. in Van-Efpen Pärs iM

Gggg ?2

tation

604

R'Espoz«äsn D'UN JURIS*CONSULTE DES Pais-Bas

n

tation, . 1. On traduit Decreta Romana parDecrets te,& dans une feule ligne on en change trois mots.

au Saint Siege, quoi qu'il s'en faille bien que ce foit On met aliove modo au lieu de aliave medias ce-

fes f

la méme chofe.

3

L

(er 4U

2. On traduit fidem fpeclantia

pendant ce dernier (ignifie evidemment dans ce

eut n

par ces mots,qui appartiennentà lajFoi,ce qui mar- paflaée, des peines à infliger : ce qui étoit d'au-

que des Decrets recus de toute l'Eglife comme dé- tant plus ai(é à remarquer pour un Prélat Francois,

ciions de Foi; au lieu. qu'il faloit tmplement tra- qu'il eft pris de cette claufe affez ordinaire par Cen-

(t prim

duires qui conceruen

fures ou autre moyens. . On met encore conjlrin ga-

jj 11

4t la Foi, ou;qui traitent de ma-

tiere dé Foi.

tur, ce qui peut fignifier une fimple obligation de

iqïia

3. On . omet des paroïeä effentielles , (ans méme

conícience, au lieu de compellatur qui inarque une

)

10

aol

avertir par des points, qu'on le fait : ce n'eft quà contrainte venant des peines qu'on Impofe.

la márge qu'on trouve des points dans le texte La-

Mais enfin , dira-t-on, cela laiffe toujours fübfi-

trouve

eä Va

tin; mais les mémes paroles effentielles y font tou- fter la remarque de M. Je Cardinal de Biffy, que M.

jours omifes auffi bien que dans la tradudtion.

van E(pen prétend qu'avant la permilTion du Souve-

s'eniüii

ropi

4. On . diffimule la proteftàtion expreffe que.M. . rain;l'Eglife ne pui[Je contraindre les. Fideles parau-

van Efpen avoit fait dans les paroles qui précedent cuaue Cenfure à croire ce qu'elle a décidé de Foi. Que

amat

Qui

immediatement celles que Son Eminence cite. Ily cette remarque eft aifée à détruire, Monfieur,quis-

déclare nettement qu'il ne prétend nullementparler qu'elle n'eft appuiée que für une nouvelle fauffeté !

1015 2

de la créance interieure, mais feulement. de la ma-. il n'eft pas móme befoin d'entrer dans cette quefti-

d i

niere & la forme de la publication du Decret, &de .on, jusqu'ou s'éntend le pouvoir du Souverain à

0 Vel

-.l'execution des peines y comminées.

l'égard des Cen(üres depuis qu'elles font partie de

dila i

la jurisdidiion contentieufe.

Il fuffit de faire atten-

nf

Il faloit tout. cela . à. M. Ie.Cardihal de Biffy pour

tion, que M. van Efpen ne parle ici en aucune ma-

Qune

en venuir enfin à cette horrible conclufion : niere de décifions de l'Eglife : c'eft l'Eminentiffime

fï(lïf ,

A[furement l'obligation qui réfulte d'une Bulle dogma- . Auteur qui fübítitue par deux fois ces termes à cetix

bien !

tique, mefl autre que de croire le dogme qui eft défi- de Decrets de Rome, dont M. van Efpen parle uni-

Mn

fi. (Comme (i dans les Bulles dogmatiques on ne . quement; celui-ci fuppofe méme evidemment que

aLl (

décernoit pas ordinairement plufieurs peines con- .ce fíont des Decrets de Rome non encore publiés

ques (

tre ceux qui enfeigneroient le contraire, & méme & requs ailleurs, J'aurois pu faire remarquer plus

rl

.quelquefois des peines corporelles.) Or felon lui. le d'une fois que les termes de Pape, Rome, le S.Sie-

nelt

peuple m'efl poient obligé d'obéir à ces Bulles avant. ge, l'Eglife, femblent étre fynonymes chez M. le

que j

la coufirination du Prince, priusquam... populusil- Cardinal de Biffy : mais comme ils ne le font pas

ttés p

lis aftringatur. Donc avant la confirmation du Prin- .dans l'efprit de tout.le monde ni en particulier dans

formi

ce, le peuple n

J

í

celui de M. van Efpen, il eüt eté bon que Son E-

d'acet

t point leigä de croire le.dogme qui

y eft défiai.

minence eüt pris garde à ne pas fübftituer perpetu-

ftong

I! feroit

fort inutile de faire fentir par des remar-

ellement un de ces termes à l'autre.

Elle- le fait

contt

ques toute la mauvaife foi &l'abfurdité de ce raifon- . pourtant ici jusqu'à quatre fois dans l'efpace de 12.

fition

nement, puisque le feul texte de M. van Efpen le 6u 15. lignes.

de de

dément plu(ieursfois : je ne ferai donc, Monfüieur

;

-& ]

que rapporter (implement le paffage original de ce

. Ainfi en s'en tenant au veritable fens,-de- M. van

[

íavant Dodeur, quoi qu'il foit u peu long. Les Efpen, il s'enfüivroit tout au plus qu'il ne croit pas

UI

reflexions fe préfenteront d'elles mé mes, dés qu'- les décifions deRome infaillibles avant l'acceptation

L

onlelira. Le voici donc ce paffage .quia paru fi de toute l'Eglife.Mais fi on n'a que cela à lui repro-

Cy.

affreux à M. le Cardinal de Biffy, (Part. $. C. 1. $. cher, jele connois aflez pour vous affurer; Mon-

técit

4. p.145-) Licet enim fupponatur Decretum aliquod. fieur, qu'il ne fe defendra jamais de cela comme

tradi

RITE conceptum e[fe in materid Fidei aut Religionis, d'un crime, & qu'il feroit bien plutót difposé à l'a-

mém

in quantum [petlat nudam Fidei declarationem , five vouer hautement. — Je dis tout au plus 5 car à par-

que

quid de certo C9' fpeciali art iculo Doctrinee fit s&NTI- ' ler exa&ement, cela méme ne s'enfüit pas : tout in-

füot;

ENDUM . plurima tamen c^-ca MoDUM ET NORMAM faillibilifte tant foit peu moderé, pourroit dire la

PROMULGATIONIS ET EXECUTIONIS occurrere po[Junt, 1nóme chofe, & la prouver par cel raifonnement :

atez

Con

quc Principis examen merito requirant.

Je croi le Papeinfaillible;mais comme ce point n'eft

tefol

Cum enim , ut fuprà dictum eft , Principisoffiium . pas univerfellement requ, ileft permis à un. autre

Ea

fit Reipublice tam Ecclefiaflicee quàm civilis paci €$' de neles pas croire : donc on feroit injufte de le

Frac

tranquillitati confulere, eaque emnia que eam turba- . vouloir eontraindre par des Cent(üres à croire cette

Nom

ve po[fent, prevenire, 1N QUANTUM IPSA FipEs ET infaillibilité : donc il en eft de méme à l'égard de

gl

g*

RELisro CaTHoLICA SINIT, jure meritó contendunt tout dogme tant qu'il n'eft decidé que par cetteau-

Epli

Principes Decreta Romana , etiam Fidem aut Reli- torité qu'on n'eft pas obligé de croire. infaillible :

addi

gionem [pectantia , ad examen e[fe revocanda , C9'pla- donc un Prince a droit d'empécher qu'on ne trou-

cito fuo firimanda, priusquam yper fuas ditiones 1N ble fes füjets par ces Cenfüres précipitées. Mais en

&

ld

ce

MODUM Nov:;£ Lrectis promulgentur, aut populus fi- voilà aflez für une chofe fi claire d'elle méme.

bi fubjeftus illis ASTRINGATUR; aut ad earum obfer-

fiftr

XIII. 12. Repreche. 7/an Efren pou(Je encoreplus

term

vantiam per Cenfuras aliave media COMPELLATUR.

loin fey égaremens fur l'autorité de l'Eglife.

Mais c'eft plutót ce prélude à un nouveau repro-

artiy

dai

XIL 1:r. Reproche. Par ces paroles qu'il ajoute, che qui eft un. nouvel écarement.

On vient d'ac-

aut ad earum obfervantiam per Centuras,aliovemo- cufer M. van Efpen d'avoir fait dépendre la créan-

Siec

do con(tringatur, ij prétend quavant la permillion ce iuterieure du dogme de l'autorité du Prince :

du Souverain, l'Eglife ne puifJe contraindre les. Fide- icion va laccufer de rendre le Prince larbitre des

d&d

l |

les par aucune Cenfure à croire ce qu'elle à décidé de. expreffions mais non pas. du dogme méme : & on

foi Qui a jamais conteflé à l'Eglife un tel pouvoir, appelle cela peuffer encore . plus loin: fes égaremens.

Die

C?' le peut-on faire fans lui óter les armes armes que . N'eft-il pas vifible au contraire, quefi les accu-

Car

J

fations étoient bien fondées ce dernier égarement

lent

dre C9' obéir?

fus Chrifl lui a mifgr en mains pour fe faire crain-

n'iroit pas à beaucoup prés fi loin que l'autre? Mais

tion

Encore une

fois, rien ne paffe þar les mains de

laiffons cela; les fautes contre le bon fens paroiffent

(ue

certaines gens fans fübir quelque alteration petite peu importantes dansun ouvra

den

ge ou on en c—ommet'

ou grande. .On a devant les yeux lelatin qu'onci- tant contre la bonne foi.

Q

Ib en- !

dei

A WN AvocAT DE PaRis,

605

Totg,

ü, (:e

Ilenfeigne que la formule, que la-rhaniere, que

qu'ils font d'accord für cette fo;mïtll-e-, il refte tou-

i

II

les paroles dont on fe fert pour exprimer & propo-

jours ces autres formules (LInflruction des XL. 689

d

fer aux peuples un Decret purement dogmatique

les Explications) für lefquelles ces Prélats ne fe ren-

contrent pas dans l'unité d'une méme pr

0

!C0js

peut ne pas convenir en de certains tems, ou en

feffnon pour

Cen

de certains lieux, & à l'égard de certaines nations.

me fervir des termes de Son Eminence.

ilga

Ce principe vifiblement erroné attaque l'unité de la Foi,

. Ill femble donc que quoique tout le mode récon-

noiffe qu'il fant étre fort circonfpe& dans les paro-

| de

quine peut-

»

fub/'ijtgr que pqr'l*un-itäwdjme meme pro-

une

fejfton. -

les qui fervent à exprimer le dogme, & qu'il y a mé-

Ici on ajoute.

dans la tradution ces mots; que les

me des occafions oà le dogme eít fort intereffà par

il

garoles^dont onjefert pour exprimer, qui ne fe

ie feul défaut de ne pas maintenir lesbonnes expre(-

fiens en rejettant les mauvaifes, on doive néan-

AM,

trouvent point' dans le texte de M. van Efpen. . l

mais il ne

(lige

eft vrai qu'on les en pourroit inferer

móins reconnoitre auffi qu'il y a des occafions oüle

!

s'enfüit pas qu'on ait droit de les citer comme les

dogme n'eft nullement intereffé dans quelques ex-

propres termes de l'Auteur. Quel plaifir trouve-t-on

preffion ou quelque formule en particulier. . Et par

Q

Qs

a manquer d'exa&titude par tout'

confequent que M. van Efpen a eu raifon defüppo-

R |

Que fi j'avois pris mes dégrés en

Theologie, i'aü-

fer qu'il peut arriver que certaines expreffions & cer-

rois grande envie de dire que c'eft M.le Cardinal

taines formules conviennent en tel tems & non pas

tell

entel autre; & de m

ln à

de Biffy qui avance un principe vifiblement erroné, i

en tel autre.

;öme en ,te.lþ4 lieu. mais non pas

ed

on veut prendre à la Lettre ce qu'il dit que P'unité

(ten

de la Foi ne peut fubfifler que par l'unité d'une méme

XIV. 13. Reproche. Mais à qui donne-t-il 'au-

profeffions c'ettà dire, füivant les idées du Prélat,

torité de fixer ces formules , C9' de juger de quelle mae.

du

d'une méme formule.

Time

Mais n'étant qu'un jurifcon-

niere la Foi doit etre propofée , dans differens temsCs?

GC

fulte , .à qui par confequent Son Eminence pourroit

dans differens lieux * Ce qu'il dit de la fermule de Foi

bien reprocher d'un air encore plus méprifant qu'à

áreffée par Pie IV.publiée par le Concile Provincial de

Ui

Cambray €9' à laquelle il ajoüte que Philippe 1I. Roi

Que

M. van Efpen, d'étre peu inflruit des principes de la

Ji

$

faine doctriue, je me contenterai dé propofer quel-

4

d'Efpagne en. auroit fubflitué une autre plus courte ,

ques doutes für ce principe.

montre clairement que felon cet Auteur les Princes peu-

lus

1. Il me femble que ce qui

eft räel-leü:ent arrivé,

vent toucher à la ferme des Decrets dogmatiques, les

Sie

changer: CS9' les abreger quand ils le

[ le

n'eft pas impoffible. Or ileft arrivé plus d'unefois

jugent à propos

que des Provinces & des Roiaumes entiers ont été

pour le bien de leurs Sujets..

pas

trés partagés fur certaines expreffions ou . certaines

Qui necroiroit en lífant ces paroles, que felon

lans

formules, qui ne laiffoient pas d'étre parfaitement

M. van Efpen' Philippe II. a rejetté cette formule de

)É

eu

d'accord fur le fond de la doctrine, comme les Hi-

Pie IV. en lui en fübítituant une autre? Cependant

ftoriens Ecclefiaftiques le font voir dans le récit des

C'eft toute autre chofe,

Ce Prince n'a jamais rejet-

fit

conteftations fur les trois hypoftafes, fuür la propo-

té cette formule , il n'y a rien changé, il avoulu mó-

I2

fition des Moines de Scvthie, fur le fecond Conci-

me qu'on en exigeàát la profeffion en quelques occa-

le de Nicée, für l'addition dela particule Filioque

fions; & M. van Efpen le raconte lui méme dans I'-

&c. Donc il femble

U

?

ie l'unité de la Fei peut fubfi-

endroit dont M. le Card. de Biffy donne ici un pré-

Van

fler, fans qu'on foit

d

accord (ur certaines exprefti-

cis àfa maniere, "Tout ce que M. van Efpen rap-

Qs

ons.

10l

porte de cette autre formule plus courte, e(t quele

2. M. van Efpen dans l'endroit méme (Part. 5.

Roi ne jugea pas à propos que les Magiftrets & au-

0

"Cap. 2. $. 1. que Son Eminence critique ici, faitun

tres Officiers fiffent leur Profeffion de Foi felon la

0

récit abregé de l'addition du Filioque, & des con-

formule de PielV. , mais füivant uneautre plus cour-

me

tradictions qu'elle a fouffertes parmi les Catholiques

te qui coptient les mémes chofes en. fübítance, &

a

méme. je üppofe que ce récit eft affez exact, puit-

oü pour ne negliger aucune précaution felon que

r

ue Son Eminence le paffe doucement & fàns dire

le remarque encore M. van Efpen, . on fait profeffi-

It

on de croire tous les articles que croit C9' tient l'E-

rla

-4mot; Elle quici deffus décidoit (i hautement (ür une

affez legere apparence, que /e fait, qui regardoitle

glife Catholique Apofloligue Romaine.

Et ce favant

l

Concile de Triente, étoit abfolument faux.

Or il

Auteur fait obferver avec raifon, que jusqu'à prefent,

elt

refülte de ce récit que cette addition commen«ca en

les Magiftrats C9' autres per[onnes mentionnées dans

I

cet Edit de Philippe II. ne font pas autrement leur

Efpagne aux Sixiéme Siecle, qu'elle ne fut recueen

[

France que vers le Neuviéme Siecle; que l'Eglife de

Profe]ion de Foi que fuivant la teneur de l'Editsíans

i

Rome n'y vouloit pas encore confentir, mais qu-

que jusqu'ici, ni Papes, ni Evéques, ni períonne

d

en un mot y ait trouvé à redire, hors M. le Card.

elle s'y rendit pourtant peu de tems aprés. Doncl-

de Bifly.

Eglife

Latine füt partagée durant trois Siecles für l-

addition de ce mot au Symbole,

& ne laiffa pas d"-

En effet qui péut trouver

»mauvais qu'un Prince

étre parfaitement d'accord für le dogme de la pro-

aiant des raitons confiderables dene point trop - pref-

i

fér la publication ou l'exa&ion d'une nouvelle for-

ceffion du (àint Efprit.Que (1 'unité dela Foi peut fub-

fifler trois censans fans qu'on foit d'accord fur un

mule quoique peut . étre bonne en elleméme, en

j

terme du Syribole, il femble que cela. puiffe bien

faffe dreffer une autre de l'avis de fes Evéques &

arriver encore à des Decrets qüi n'ont pas lé dégr

Theologiens qui ne porte aucun préjudice à l'inte-

d'autorité que ce Symbole a depuis plus de treize

gritéoudogme? Maisce qui peutfaire illufion dans

Siecles.

cette critique de M. le Card. de Biffy ,e(t, qu'il íappo-

3. J'ofe füpplier M. le Cardinal de Biffy de nous

fe perpetuellement qu'il s'agit des formules autori-

déclarer s'il croit que les Evéques de France dont

fées de toute l'Eglife, au lieu que M. van Efpen ne

$

les uns recoivent l'Inftru&ion des XL. Evéques &

parle que des formules nouvelles qui font ;encore

ne veulent pas recevoir les Explications de M. le

à publier & ne font pas encore recues d'un confen-

Cardinal de Noailles, & les autresau contraire veu-

tement unanime. . C'eft en ce. fens qu'il faut pren-

dre les paroles de M. van Efpen que Son Eminence

lent bien recevoir celles-ci, mais non pas l'Inftruc-

l

tion; fi; dis-je; Son Eminence croit que ces Evé-

cite enfuite ,. ou plutót qu'Elle- déguife à fon ordi-

ques font divifés für l'unité de la Foi? ll ne (uffit pas

naire, par unetradu&tion odieufement paraphrafée,

de répondre que ces Evéques font d'accord fur l'ac-

M. van Efpen conclue de l'exemple de Philippe IT.

E

ceptation de la Bulle! car fans approfondir la realité

quece Princen'a pas crü qu'il füt hors defon pouvoir «

de ces acceptations, dont ils'enfuivroit feulement

(Nequaquam .exiflimafe aliemum effe) d'éxaminer

& d'or-

606

RESPONSE D'UN JummcoNsurT:i D& Pars-Bas

jpit j

& d'ordonner fuivant quelle. Formule il convenoit

que chez lesNovateurs : caril faut renencer abío-

dü

TT

(v

[

de propofer la profeffion de Foi. Et M. le Card. de

lument au fens commun pour nier ou qu'il peut y

n

Bifly lui fait àvancer (Irfir. Paft. p. 295.) comme fes

avoir des decifions. obfcures & equivoques , ou que ces

qe p

fa.

41 lt

propres termes ; que le Prince wavoit pas crà qu'il

les eteindre.

décifions augmenteroient les divifions plutoit que de

[ 0il

ne füt pas de fon pouvoir NI DE SON DEVOIR d'éxa-

C'eít tout ce que dit M. van Efpen,&

if

"2

miner €9:de décider €9'c.. On ne peut rien conclu-

ce que penfent apparemment tous ceux qui ont du

vipete

fens.commun

re du vrai paffage de M. vah Efpen, finon qu'il y a

mais cela n'empéche pas que ce ne

on r

des occa(ions ou cela eft permis au Prince: Et dece

foient là des caractéres de Novateurs chez M. le

é

du

can

méme paffage traduit à la fagon de Son Eminence

Card. de Diffy.

*

(&

;

AuteÜ

Mais fíans - g'arréter. au ridicule de-

onauroit droit deconclure que cela eft toujours per-

la parenthéfe ,

ecl

mis au Prince, & quil. y eft méme toujours obligé.

eft il bien vrai, dira-t-on, que M. van Efpen fait en-

eelie quo

tendre. dans tout le chapitre que cefl aux Princes. à

.XV.. 14. Reproche. Enfin pour ne laifjer aucunlieu

minud :

de direquetout cé qu'il donue à la PuilJance temporel-

C

examiner fi le dogme e[lexprime dans les termes pro-

Das, e:

le ne roule que fur Pexterieur

C2

la forme de la pau-

pres C9' fpecifiques? Cela eft auffi vrai que tout leres-

en mlib

blication de décifions de foi ,il embra[Je un autreprin-

te. De quatre paragraphes que contient ce chapitre,

viages (

cipe felon lequel la fubflance meme de ces décifions eft

il y en a trois oü il ne s'agit nullement de cela : &

tems qu'

foumife 4 l'examen C9 au jugement du Prince.

dans le feul oà il eri eft parlé, ce point rven fait pas

uant d

la quatrieme partie; enfin'dans cet endroit il nveft

-Nous verrons bientót que M. van Efpen ne dit

pas un mot du Prince dans l'endroit ur lequel on

pas feulement fait mention des Princes.

'Tout . ce

tes celles

fonde cette accufation... Mais quand méme il s'agi-

qu'y dit M. van Efpen, eft que des Decrets de Rome

vent ts (

roit du Prince. il ne faudroit pas fe laitler effraier

pouvant étre équivoques c'ef. une. derniere raifon

jomnies (

par ces expreffions vagues & équivoques : La fub-

pour faire voir qu'il n'eft premis de Jles revoir dansles

Provinces avant que de les publier , de peur qu'il ne-

tique; 1

[lauce meme de ces déciftons eft foumife à l'examen e9

La feule attention au veri-

que des|

ai jugement du Prince.

en naifle plus de difputes & de troubles qu'aupara-

fituation

tàble état de la difficulté fuffit pour diffiper ces pe-

vant. lleít vrai que M. van Efpen dit ailleurs que

C'eft aux Princes à empécher la publication des De-

France 01

tits nuages artificieufement répandus. ll eft ques-

tre oui &l

tion d'une décifion qui r'eft pas encore autoriíée par

crets de Rome qui ne conviennent pas au bien .de

XVIL

toute l'Eglife : Il s'en peut faire de cette forte qui

leurs fujets, mais il ne dit jamais que lors qu'il s'agit

du fond méme du dogme ou des termes dans les-

vous enti

foient mauvaifes, & auxquelles le moindre des Fi-

ag

üe i

deles ne feroit pas obligé de (e foumettre; je dis

quels le dogme eít conqu, les Princes aient droit

qhé

!

'eti

Je moindre des Fideles peurroit re-

d'en déoider.- quoiqu'ils pourroient en certains cas,

plus, auxquelles

plulieurs

fifter ouvertement quand l'erreur feroit evidente ,

en empécher l'execution jusqu'à ce qu'on foit d'ac-

treaver ]

comme il eft arrivé quelques fois; en cefíens, ce

cord & qu'il n'y ait plus de danger de voir augmen-

ter les divi(ions par ces Decrets.

Que vou:

Fidele pourroit en fon particulier faire ufage de fon

jugement ou plütót defon difcernement à l'égard de

Je ne tài (1 ce feroit faire injure à M. le Card. de

cette décifion: Or on ne conteftera point au Prince

Bitly, de fuppofer que c'eft fon devoüement aux pré-

[

tenfions Ultramontaines qui lui fait trouver fi mau-

ce qu'on doit accorder au moindre des Fideles. 1l

ne fautdonc pas, fous prétexte de la di(tin&ion des

vais que M. van Efpen parle ainfi des Decrets deno-

deux Puiffances, prétendre qu'an Prince doive s'a-

me, quoi que Son Eminence tourne toutes fes ac-

veuglerà l'égard de nouvelles décifions non encore

cufations d'une maniere propre àfaire croire que

antorifées par l'Eglife.

Il eft vrai qu'il n'a pas un

C'eft des décifions del'Eglife Univerfelle que ceDo-

jugement d'autorité pour caíler ou réformer cette

Geur raifonne ainfi. Mais fi c'eft l'oppofition à l-

décifión par lui méme : Mais il peut refufer d'y pré-

Ultramontanifme qui fait le grand crime de M. van

H

ter fon miniftere;s il peut empécher qu'on ne con-

Efpen, c'eft un crime dontil n'a jamais rougi, &

il me paroit moins difpofé àen rougir maintenant

traigne fes füjets de s'y foumettre avant que les diffi-

cultés ne foient éclaircies; il peut en demander le

que jamais. . Cependant il a (i peu afteQé de fe fai-

ré;

fentiment de fes Evéques & Theologiens; & mé-

re valoir par cette oppofition, qu'il ne ditrien dans

!

me, fi l'affare eft affez importante pour cela, il

cedernier endroit (qui paroit le plus criminel aux

df

Que de

peut travailler de tout fon pouvoir à procurer un

yeux de notre Eminentiflime Auteur) qu'un infailli-

qué au

Concile General pour en juger; fur tout, .il adroit

bilifte ne puiffe dire, ce me femble.

Caren pre-

nité de

de prévenir ou d'étouffer lestroubles qui pourroient

mier lieu, tout Decret de Rome weít pas un Decret

pparti

naitre dans fes Etats à l'occafion d'une telle déci(i-

ex Cathedra auquel feul on attribue communement

on. Je croi, Monfieur, que períonne ne conteftera

l'infallibilité : D'ailleurs à l'égard de ceux méme qui

Bli(es

font Decrets ex Cathedra, le fentiment . de l'infailli-

Vét ex

ces maximes en general, quoique les Ultramontains

QU ;l [

pourroient trouver mauvais qu'on en fit l'applicati-

bilité n'oblige qu'à croire que ce quele Pape y dé-

onà une décifion du Papes mais ce n'eft pas enco-

finit eft vrai : mais s'enfüit il de là que cette verité

ltes, «

peuver

re de quoi il sagit, & je n'en veux faire ici aucune

ne pourroit pas y étre exprimée en termes obícurs

fli &tre

application.

En füppofant donc que ces maximes

ou équivoques, & qu'en cecas on n'en pourroit pas

font vraies en elles.mémes, on voit qu'en ce fens

füfpendre la publicationjusqu'à ceque tout füt éclair-

CC pui

Qu vif

un Prince pourroit juger de la fub[lance meme d'ane

ci? Je m'en rapporte aux RR.PP. Jefuites, & je

déci(ion ; fans rien entreprendre (ur la Puitfance Ec-

m'aflüre que c'eítlàunedes manieres dont ils accor-

feil d!

clefiaftique. , On ne fera jamais voir que M. van Ef

dent la do&rine de l'infallibilité avec l'oppofition

pen ait été plus loin fur cet article; & la preuve que

aux Bulles de Clement XI. für les affaires de la Chi-

M. le Cardinal de Biffy donne de cette derniere ac-

üe. Enfin un Decret dogniatique peut, outre le

cufàtion achevera de vous en convaincre.

dogme; contenir des reglemens de difcipline, des

La voici. Car fuppofant (ce qui efl la plainte or-

peines à infliger, des queftions de fait, oul'infailli-

dinaire des Novateurs) que ces décifions étant obfcures

bilité n'a pas lieu. -

ou equivoques , ne feroient qu'augmenter les divifions

XVI. Voilà tout ce que la critique de M.le Card.

plutót que les eteindres il fait entendre. dans tout le

de Bifly lui a fourni pour décrier ce vazn Efpen, qui

eft fi odieux à Son Eminence, qu'Elle ne daigne

chapitre, que cefl aux Princes & examiner . fi le dog-

me e[t exprime dans les termes propres C9' fpecifiques.

pas le nommer une feule fois avec la civilité que les

Qui n'admireroit cette judicieufe parenthéfe : ce

Francois nerefufent guéresaux Auteürs vivans quoi-

qui eft la plainte ordinaire des; Novateurs! Elle por-

que fouvent d'un merite bien mince. C'eftaprés tant

avoir

terqit à conclure qu'il n'y a guéres de fens pommuxä

de beaux exploits qqe Son Eminence croit

oit

A UN AvocaT pE Panis,

607

ibío

droit de þrbtxdre leton de vainqueur, & de con-

tout ce que je viens de dire : la matiere qui a fodr

R

clure en ces termes

Voilà la T'heologie de van . Ef-

ni à M. le Card. de Biffy le fuüjet de fesinvedtiveseft

U& Qs

pen C9 fes principes fur le pouvoir des Princes, mé-

trés importante; elle eft avec cela de la nature de

L

me par rapport aux jugemens de fois aprós quoi m'a-

celles oà il fuffit quafi pour en perfüader les períon-

nj

t on as lieu de 'étonuer , qu'on s auterife d'un Au-

nes non prévenues, de bien établir l'état de la que-

t d

* ne

teur qui ne merite que des Cenjures?

ftion, en demélantles équivoques & écartant les

J'efpere que Jes Ledteurs équitables concluront au

mauvVaifes confequences; & c'eft ce& que j'ai taché

M je

contraire de tout ceci, qoe M. le Card. de Noailles

de faire le moins mal que j'ai pu.

n'a aucun füjet de fe repentir de s'étre autorifé de

XVIH. Mais de peur que malgré mes précauti-

L N

cet Auteur, ou plutót del'avoir cité avec éfoge :

ons , il ne vous reítàt quelque dégoüt àla fin decet-

Id

& que ce ne fera pas une aufli pitoiable critique que

te le&ure, j'ai voulu garder pour la bonne bouche

u d

celle qu'on vient de réfuter, qui (era capable de di-

une piece importante dont j'ai eu communicationa

J].

minuer l'eftime que le public a temoigné aux Pais-

lorsque j'en étois environ à la moitié de . cette Let-

Pt

Bas, en France, en Allemagne, & méme , dit on,

tre.

C'eft une Lettre circulaire du Gouvernement

Dite

en Italie, pour les Ouvrages de M. vanEfpen; Ou-

aux Evéques des Pais-Bas qui établit la neceffitédu

B

vrages qui feront eftimés apparemment plus long-

Placet pour toute forte de Bulles, plus nettement &

I g

tems que ceux de M. le Card. de Bifly ne vivront.

plus fortement qu'aucune autre Ordonnance de Nos

ts

Quant aux Cenfures dont (on Eminence femble me-

Princes.

Cette piece fera un honneur infini aux il-

L

nacer cet, Auteur, il fe confolera aifément detou-

luftres Seigneurs du Conteil d'Etat. 1l n'eít pasbe-

Vg

Onne

tes celles qui ne feront pas tnieux fondées.

foin que j'y joigne mes reflexions:tout parle encet-

QUf

veut pas dire ce que merite la mauvaife foi & les ca-

te excellente Ordonnance : tout y refpire le zele

hl

lomnies quiregnent d'un bout à l'autre de cette cri-

pour les droits du Souverain, & pour les , précieu-

lg

tique; mais $on Eminence auroit pu: éprouver ce

fes libertés dela patrie. Vous n'aurez pas de peine

pun

que des procedés fi indignes meritent, fi dans la

à comprendre aufli, que tout y juftifie les fentimens

que

fituation. oà étoient les affaires Ecclefiaftiques de

de M. van Efpen contre les accufations de M. Go-

France ori n'eut en quelque maniere defefperé d'é-

varts & de M. le Card. deBifly. .Mais il efttems de

d

tre oui en juftice centre:un Prélat (i accredité,

finir enfin, & de vous laiffer lire avec plus de loi

gt

XVII. Jai peur, Monfieur, que cette Lettre ne

fir & de plaifir la piece m&me dont je vous parle a*

le;

vous ennuie un peu, puisqu'il femble qu'il ne s'y

vee tant d'éloges. Je vais la joindreà cette Lettre-

t'oit

agit que d'une difpute perfonnelle. J'ai pourtant ta-

Adieu , mon cher Monfieur, aimez moi toujours.

Q5

ché d'étre court, & dansce deflein jai füpprimé

Je (uis &c.

juc

plufieurs preuves. & reflexions qui y auroient pu

X

treuver leur place affez naturellement. J'efpere auffi

que vous ne traiterez pas de purement períonnel

Ce 20, Odbobre 17240»

de

»é

ll p spnisemem V 1 (-.. -

n

Ea p nE a m 6 — RmR A Ea

M

iU

LETTRE CIRCULATRE

Que

)0

w

Du Gouvernement aux Evéques 'dcs Pais-Bas Autrichiens,

P

faIl

Heicqle 5'

ofeph Leuis Turinetti Marquis

encharäer au nom de Sa Msjefté, qué toute &

&

de Prié C9'c. C9'c.

quantefois vous féront remis dire&ement par la di-

ant

te Cour de Rome, ou par l'Internonce de Sa Sain«,

fj

rés- Reverend Pere en Dieu träs-cher & bien

ais

d

teté , des Bulles, Briefs, Decrets, ou Lettres, en

amé.

Comme il eft neceffaire de prévenir ,

matiere de Dogmes, ou touchant les moeurs & la

TM

que de la. part de la Cour de Rome ne foit pradi-

difcipline Ecclefiafticque, pour étre par vous pub«

ii

qué aucune nouveauté contre les Droits & Autho-

bliez ou communiquez, vous n'aiex pas à le faire ,

lt

rité de $a Majefté Imperiale & Catholique, à qui il

ou à y donner execution, de quelle maniere que ce

T

appartient de foütenir les libertez & franchifes des

puiffe étre, à moins qu'il vous coníte auparavant

ent

Eglifes & des peuples de ces Pays, en faifant obfer-

que les dites Bulles, Briefs, Decrets, ou Lettres ;

(

ver exactement à cet effet l'ufage qu'il y a toujours

ll

mée.

aient été vifez ou placetez en la tmaniere accoutftte

eu à l'égard de toutes les Dulles, Refcripts, & Let-

À. tant &c.

Le 25. de Septemb. 1724. Pà-

f

tres, emanez de la dite Cour

e Rome, qui ne

raphé Elism vt,

ité

peuvent étre publiez, indiquez ou rendu publicqs,

I$

!

ni étre admis daus ces Pays de quelle mahiere que

Signä Le Marquis de Prié, —

J

X

ce puiffe étre, fans avoir été auparavant Placetez

l

ou vifez, felon l'exigence de la matiere, par le Con-

Contrefigné Saellincx,

K

i

feil d'E(tat : Nous vous faifons cette, pour vous

H

d

le

0

i

]i

É

)

l

ji

IIIL

[

608

yp fin n

ÉT

a(furäs Qu

te&iOU;i $

jnuïilemen

od

osqie

CAUSA ESPENIANA -

.ent[epris (

monïl'an |

O U

vient d,?"

Guintete !

chef 065 ]

concernant les dernieres vexations exercées

f'oblige

Recueil des pieces

contre M. van Efpen. [4]

La up

de lui c0!

neur Inté

ouvoira

LIVREPREMIER

v détre:

juquà p

Contenaut les pieces vélatices d ce qui s'eft pa[é aux. Cours de Bruxelles &? de F'1en-

quatrev'm*

ne, du fujet de Sa Refponfe Epittolaire du 4. J'uin 1725. (P) fur le

mombre des Exeques sece]Jaires pour la con[ecration Epijcopale.

A VERTIS SEMENT

].!

(du Premi,ef Editeur.)

:

a domne au Public dans ce Recueil ,des Pieces Fraucoifes qui ont rapport au Proces qu'on a fufcité à Mon-

[ieur van Efpeu, à l'o

ccafion de fa. Lettre latine fur.le Sacre des &véques. . 11 y répondoit à une Con-

fultation. o on demandoit ,

5'il éoit de Droit divin, C9' néceffaire à.la validité. de la Confecration qu'elle

Teget

fe fifl. par plufieurs Evéques

: €9 comme il s'y expliquoit en quelque forte en faveur du Sacre de M. Steeno-

r

Profelfeo

l'Eveque de Babylone , les Partifans de la Cour. de. Rome lui en firent um

ven Archevéque d' Utrecht par M.

Etat du 12. Septembre 1725. qui condamnoit la

Vün, dj

erüne. — ls furprirent méme une Ordonnance du Conjeil a

l'Internoi

Lettre de M. van Efpen à étre fupprimée C3' lacerées C9' en meme tems un. Ordre au Promoteur de l'Uni-

poffiles.

verfite de Lonvain de pourfuiere en juftice ce Docteur.

Se voyant condamne fans qwon l'eut entendu , il eut

Demon

vecours. à l'Empereur , €7 lui fit diverfos Remontrances. Sa Maje[le Imperiale C9' Catholique y ayant quel-

fa condu

ue egard, ordonna qu'il eát à donner fes Raifons C9' Moyens Ulterieurs.

de defenfes : ce qu'il fit par. une

ou; &

"

de deux Lettres , l'une à Son Alteffe Sereniffime P Archiducheffe Gou-

deduttion a[Jez; ample, accompagnee

tichées |

vernante des Pays-Bas Autrichiens , l'utre à Sa Maje[le Imperiale C9' Catholique.

pieds de

C'eft. cet Ecrit qu'on donue ici, C9' on efpere que le t'ublic ne le jugera pas indigne de la. fageffe C9' de la'

COufS à (

reputation de l Auteur.

Le Recueil latin intitu

le Cauía Efpeniana, centient les pieces du Prolcesxqu'on lui a fait a Louvain par de-

fet gvec |

Une Sentence precipitée portée à ce "Tribunal, à donné lieu à ce. célébre

vant le Recleur de l Univerfite.

Ce n

Dotleur de fe retirer à l'áge de 82. ans a Maftricht, C9' delà à Amersfort. — Un peu apres fa retraite il prit

yaeud

la liverté d'adreffer à l'Empereur une Lettre C$' un Mémoire pour fe plaindre de l'opprelfion quil fouffroit 5

Contre n

mais à peine ces pieces avoient - elles pu pénétrer jusqu'au Throne de Sa Majeflé Impériale C9' Catholique ;

de défa

que Dieu appella à lui «e Sqint Viellard le deuxiéme Octobre 1728.

Etnt, o

bledem

les Dfoits facrés de Sa Majefté Im

eriadle & Ca-

penfent

Á.

;

lacet ou Royal

me on.

tholique,.nommement au regard du

préfente

Exequatur effentiellement requis avant la publica-

I, Requete (c) du Docteur van Efpeh au Con[eil

tion de teutes fortes de Bulles qui viennent de la

ivines

d'Etat (de Bruxelles)

Cour de Rome; au regard du Poffefloire compe-

&h &

tant privatiment aux Confeils Royaux én toutes

h grice

Caufes fpirituelles, & au regard dela Royale Pro-

tout ce (

A SON EXCELLENCE. (4)

fonne oi

te&ion due aux 'Ecclefia(tiques qui fe trouvent op-

eger Bernard van Efpen Dodeur en Droit &

primés dela part de leurs Superieurs

Ce quele

p des

Profeffeur ordinaire dans l'Univerfité de Lou- Remontrant n'a pu faire fans s'attirer la disgrace

ll en d

vain, a l'honneur de reprefenter refpe&ueufement

de laCour de Rome & de fes Internonces qui ont

merMC

toujeurs foigneufement veillé pour traverfer le Re-

Drendie

qu'il s'eft appliqé toute fa vie avec un foin parti-

culier à foutenir publiquement par des Ouvrages

montrant & pour flétrir fa réputation, ayant à cet-

&t q

te fin

&piem

Minocer

(a) Ce Recueil a été fmprimä pour la primiere fois en 1729. Mais il ne contenoit que les Pieces, qui compofent les deux pre- -

CEq

üQ

miers Livres. Nous donnons aujourd'hui les mÓmes pieces mais dans un nouvel ordre, pour les arranger fclon leurs dates; &

nous y ajoutons un troifieme Livre, qui comprend les pieces du procés intenté dans le méme tems, à M, van Efpen, par les:

h

Officiers de M. l'Archevéque de Malines, au fujet de la Bn/le Unigenizus, G.

O

(P) Cette Re/ponfe Epiflolaire fe trouve cj-deffus, III. Partie N. VL

l, Vethy

(s) Préfentée à Bruxelles le 13. Aoüt 172 $.

(4). M. le Comte de Daun Gouverneur des Days-Das.

(9h

u

6c9

Causa EsPENIANA 0U RECUEIL DES PLECES &c, LrvRE PREMIER,

te fin méme fait des Repreíentatios en Cour, afin

conduite, foitv ä'l'ägafd de mes ouvrägäs. Ma' Wrä;

de mettre malleRemontrant dans l'efprit de S. M. bien

putation & ma Doctrine, Dieu merci, n'ont jamais

requ aucune atteinte qui doivent me faire rougir; fe

affurés que lorsqu'il feroit deftitué de fà puiffante Pro-

te&tion, ils'parviendroient facilement àleur fin. Mais

fcais qu'il y abien des.chofes, fur tout dans ce que

inutilement, S. M. ayant toujours continué de la lui

jai écrit du. Placet, des Aziles, de la Coricorde de

accorder gracieufement, & encore dernierement

l'Immunité' Ecclefiaftique av.« Droit du. Souverain,

lorsque le Vicaire Apoftolique de Bois-le Duc avoit

des Cenfures, & du Recours au Sonverain en matiere

entrepris de fletrir d'unemaniere outrageante le Re-

Ecclefiaftique, qui déplaifent à mes adverfaires, &

montrant par rapport à fa dodtrine: qu'à préfent il

que c'eft pour cela qu'ils remuent Ciel & Terre pour

vient d'étre informé que l'internonce moderne de fa

me faire flétrir ou décrediter. Mais je ne doute pas

j

Sainteté f& feroit de nouveau aviíé de porter de re-

non plus que cequi a été mis en lumiere für ces ma-

J

W

chef des plaintes à fà charge auprés de V. E. ce qui

tieres, nefoit approuvé par notretrés Augutte Mai-

tre, & par tous ceux qui doivent maintenir fon Au-

l'oblige de prendre fon recours vers V. E.

torité & fes Prérogatives. Et quand quelque. uns

La:fuppliant trés humblement de lui faire la juftice

de mes Ecrits contiendroient quelque chofe qui put

de lui communiquer la Reprefentation que le Seig-

étre pris en mauvaife part, ce.que je ne fcaurois

neur Internonce peut avoir fait à fà charge, pour

croíre, j'aurois osé efperer la permiffion de l'expli-

pouvoir alleguer fes juftes défenfes, étant bien affu-

quer & de le juftifier, de crainte qu'une flétriffure

ré d'étre en état de juftifier la conduite qu'il a tenue causát non feulement un tort irréparable à ma per-

lm.

jufqu'à préfent, c'eft à dire jufqu'à l'àge d'environ

fonne & à ma réputation, mais dérogeát auffi aux

Quoi faifant, &c.

Droits & à l'Autorité du Souverain que ;'ai défendu

quatrgvingt ans.

Z. B. vaN EsPEN Doécteur en

& foutenu publiquement avec-l'approbation & la ía-

Droit & Profeffeur des SS.

tisfadion des Suüperieurs. ' Votre Excellence fcais les

Canons à Louvain.

efforts qu'on a toujours fait à Naples pour y faire

abolir 'Exequatur , qui eftla méme chofe quele Pla-

cetici. L'Avocat Giannone nous apprend dans fon

B.

Hiftoire, oà j'ail'honneur d'étre fouvent cité,: avec

quelle vigueur les Princes & les Vice Rois, & en

particulier Votre Excellence leuront réfifté. — Il n'y

II. Requäte (*] u Doteur van Efpen au

a point dedoutequ'en demandant ma fiétriffure, on

Confeil d'Etat.

n'ait en vue de flétrir en méme tems ma doctrine für

n

le Placet &autres Prérogatives du Souverain. J'ofe

efperer Monfeigneur , que pour avoir ainfi foute-

(l*

À SON EXCELLENCE.

le

nu fàns aucune récompenfe les Droits Sacrés de S.

10

Zeger D. van -Ef'peh Prétre, Dodeur en Droit,

M. je ne füis pas devenu de pire condition que le

Profeffeur des SS. Canons dans l'Univerfité de Lou-

dernier de fes Sujets, à qui on accorde toujours la

um

li

vain, ágé d'environ 8o. ans, étant informé que

juftice d'étre entendu avant que d'ére condamné, &

h

l'Internonce de Sa Sainteté rend tous les devoirs

laquelle Rome payenne n'avoit pas coutume de re-

poflibles vers V. E. pour tàcher d'obtenir quelque

fufer. Je la demande avec toute la foumiffion, in-

i

"

Demonttration infamante & irréparable, foit contre

ftance & confiance à V. E. qui daignera avoir égard

It

fa conduite, foit contre fes Ecrits, avant qu'il füt

^ à mon áge & aux autres circonftances que j'ai mar-

oui ; & ne pouvant venir, àcaufe des infirmités at-

quées, & que d'autre

[

tachées à fon áge, fe profterner en perfonne aux

expliquer.

a

$ que moi pourroient mieux

la

pieds de V. E. pour lui demander juítice, il a re-

En enfin, Monfeigneur, s'il y avoit quelque Sen-

cours à cette trés humble Requéte, pour lui expo-

tence ou quelque Réfolution équivalente déja por-

tée ou co

ue, je fupplie trés humblement Votre

,

fer avec tput þle refpec poffible fa jufte demande.

Excellence

1

"

e la faire fufpendre jufqu'à ce que j'aie

Ce n'eft pas la premiere fois, Monfeigneur , qu'il

été oui dans l'ordre de la juíftice, conformement

ii

y a eu de femblables plaintes contre ma perfonne &

aux Loix fordamentales de cette Province & Duché

D

contre mes Ecrits.

Comme j'ai toujours eu en vue

de Brabant folemnellement confirmées par faà Maje-

de défendreles véritables Droits de l'Eglife & de

fté à fon Inauguration. Etquoi, &c.

l'Etat, on ne fcait que trop que cela feul a été capa-

| JEAN

ILLEMAERS au Nom &

ble de m'attirer autant d'ennemis qu'il y en a qui ne

comme Commis du Docteur

penfent pas bien fur ces Droits. Cependant com-

van Efpen.

l

me on m'a toujours fait la juftice que je demande

préfentement, c'eft-àdire que felon toutes les Loix

Divines & Humaines on ne m'ajamais refufé le tems.

C.

& la faculté de me défendre, Dieu m'a toujurs fait

la grace de juftifier mon innocence, & de repouffer

tout ce qui a été fait de temsen tems contre ma per-

fonne ou contre mes Ecrits, foit à force ouverte, ou

par des tours de malice & de fourberie, comme je

III. Requääe (2) a'veb deux Memoirer,

füis en état de faireconfter. Et c'eft pour cela mé-

me, Monfeigneur, qu'on táche à préfent de für-

| A ASON EXCELLENCE.

prendre une difpofition infamante à mon égard,

avant que je fois oui, de crainte que je pourrois

Zeger Bernard van Efpen ne Brabancon en la

égalementen ce cas faireconfter pleinement de mon

innocence, ainfi que de la malignité & fauffeté de

Ville de Louvain, Prétre OGogenaire, Profeffeur

ce qu'on peut avoir allegué, foit à l'égard de ma

des SS. Canons & Dodeur en Droit, depuis 5o.

ans

(*) Préfentée le 10. Septembre 172 5.

(a) C'eft ce qui füt fait daus le Memoire ZApologerique, &c. cijoint, compofé

fous les yeux de M. vàn Efpevnv, par M. PH

L. Verhulft, & diftribué aux Juges avec ces Requétes.

(*) Prefentée le 12. Septembre 1725. às mains du Comte Q'El-ifem.

Supplem. Oper. Van E[pen Pars IV.

Hhhh

610

^. " Causx EsPENIANA

, Ui

ans vda.nsv.PUnïvärGtxä- de laäi'ïe"Villeg f& met pour la

II

&dp fu

trofiéme foisaux pieds de Votre Excellence, la fup-

OMEMOIREO

) lf

pliant en toute inftance de lui faire la juftice d'étre

P P"l-äifä à VotreExce

:

"

entendu; avant que d'étre condamné, & de faire

fuivans.

*

n,ehcjiefde pefer æ.; quatre pomts

enfuiteifüfpendre la Réfolution qui y pent étre prife,

e

des i

I. Il import

: pe.u"[i,'ia Lettre en ',qüïeüi'ogn foit fle-

foit par rapport à fa Perfonne, foit par rapport à fes

trie aujourhui ou dans trois ou quatre femaines, fup-

. Ecrits, jusqu'à ce qu'il ait été oui dans Pordre de la

pofé quelle le mérité. Quel

M

frye

r

u

ftice, conformement au contenu de la Joyeule

celui dont elle porte le nom.

mal d'ouir entre t-öms

Qu qu

r

ntréé de Sa Majeíté Imperiale & Catholique com-

II.

M

Aonfieurl'Inteznonce, en preffant fi Vivement

de Rof

me Duc de Brabant, oü il eft folemnellement ftipu-

ladite flétriffure, ne donne-t il pas affez à connoi-

qu e(

11&

lé, Que Sa Majefté traitera C9' fera traiter fes bon-

Àutl

mes Gens 9. Sujete, C9' chacun d'eux en particulier

tre quil appréhende que le Dodeur van Efpen,

ayant ijeu deíe défendre, neíàaffe voir la furprite,

yepfOCh

en toutes affaires par voie de Droit €9' par Seutence

& confonde en ce cas fes accuíateurs, comme il a

de faie

yar devant leur juge ordinaire C9' compéiaut.

confondu en Juftice P. E. le fameux Pere Défirant

[V. ]

Ou que tout au moins il plaife à V. E. de tenir

V

.

'ori de la Courlde' Rome, oà il ett mort cette an-

itre Q

.enétat & füríéance ladite Réfolution ( (i elle eft pri-

née.

fté ju9(

fe) jusq

wà ce que V. E. foit éclaircie là deffus de

ce de It

lintention & vo

lonté de $a Sacrée Májefté Notre

Item le Vicaire Apoftolique Monfieur Govarts ze-

Chapi

lé Défenfeur des Prétenfions Ultramontaines. .

. Item Pl'Office Fifcal de l'Univerfité de Louvain

ont été

tr&s Au'que Maitre. En quoi, &c.

agiffant ou informant en vertu des plaintes que des

cafions

( ]fEAN WiLLEMAERS 2u Nom

&on:

& comme Commis du Do-

Miniftres de la Cour de Rome avoient fait paffer par

celle de Vienne jusqu'ici.

Chi

- Geur van Efpen.

III. MonGeur lInternonce prétendant que la Let-

encore

Pre'lats;

tre dont il sagit foit contraire à la Réligion, donne

lieu de foupconner que l'Exemplaire par lui produit,

lus de

& quon peut lui avoir fouré, foit-faux, alteré ou

Profeffe

extremement mal interpreté; vü que dans les exem-

uneAél

| fPlHaifä à Son Encellence de confiderer favorable-

ment quele Do&

eur van Efpen demande avec d'au-

plaires qui fe débitent communément il ne sagit

À Louy

tant plus de raifon d'étre ou: préalablement &avant

point.du tout de la Religion, ainíi qu'il ne s'en agit

pées, (

tout fur la Réprefentation que, PInternonce de Sà

point dans le Traité de paix que Sa Majefté vient de

V. E

Sainteté a faite pour terraffer fon honneur & fà ré-

conclure avec le Roi d'Efpagne, non obítant quun

füte p

putation qu'ila coníervé jusqu'à l

'àge, oü il eft de

nouveau Bref dont. Montieur FÍnternonce eít char-

pereur

$0. an$: Quelorsqu'il s'eft plaint l'an 1722. au Con-

g6, détefte les conditions de cette Paix, comme

mettant la Sainte Religion e

i

Eogen

feil d'Etat de la Lettreimprimée fous le Nom du Vi-

n danger & comme cor-

compe

caire Apofítolique P. Govart: ,. laque

lle netut pas feu-

traire au SaintSiege,

tems-li

lement isjurieufe au dit Dotcleur. van Efpen, mais

IV. 1Aonfeur FInternonce

paro;it agir dans cette

compe

affare contre fes propres Principes, voulant qu'un

auffi ouvertement contraire aux Droits, Hauteurs

cien &

€9 juri[ditlion Souveraiue. de

Sa Majeflé: l v'en

Confeil laique cenfüre quelque Période ou Ecrit,

À

ordonna cependant pas la fü

ppre

ffion fans ouir ledit

en le quali&ant de contraire à la Religion, ou de

d)!ïïafw

Govarts; mais la Cauía fut renvoyée en Ju-

l/icaire

lui-ci eüt tems & lieu de fe défen-

íchismatique; il crieroit dans*une autre occafion,.

Geïmg'

ftice, pour quece

que Ceít metire ga inain à lencenfoz'r.

Qv

dre. Etce ne

fut qu'aprés un jugement reglé in-

m

0(1

ftruit contradi&toirement , que par Sentence du 23.

u

V

l

Fevrier. 1722. ladite Lettre du füsdit Vicaire Apofto-

Qu

lique fut déclarée pour telle;. comme il eft dit ci-def-

D.

pas ai

fus; &celaencoreavec tant de ménagement, qu'elle

fetoit

ne fuüt pas méme fupprimée. $Si donc on agit avec

Sojve

tant de régularité & de ménagement envers ledit

cefe

V'icaire Govarts qui s'eft appliquó toute fà vie à at-

MEMOIRE (9

taquer ouvertement les Droits Sacrés de Sa Majefté,

Munfi

Qu

ileít clair fous correction, que lon devroit avoir au

APOLOGETIQUE

depui

moins les mémes égards envers ledit van Efpen, qui

au contraire a employé & fa vie & fa fortune à fou-

Peour les Wïisconjultes | qui fe fout déclaré

; þ*aur

T 5

iU

tenir ces mómes Droits, &qui pour.celaa effuyé les

. la |Caufe du Cbapitre $^ du Clergé -

tems:

traitemens les plus rudes & les plus outrageans. Fai-

Catholiqu;- d' Utrecht.

fant auffi à con(iderer que comme par ladite Senten-

AP1

ce il a été déclaré que ledit Vicaire Apoftolique

üelqueä Miniftres de la Cour de Rome sé-

ome

I Q

C um

avoit avancé contre la verité queledit Dodeur auroit

tant avifés de faire uncrime à des Juriscon-

enfeigné uneopinionerronée; il pourra pareillement

fültes de

s'étre déclarés pour les Droits du Chapitre

pour.

en convaincre la füsdite Réprefentation du Sieur

dePAncienne& IlluftreEglife Catholique d"Utrecht

fervat

CQuts

Internonce, d'abord qu'il fera oui dans fes juftes dé-

contre les prétenfions de ladite Cour, on seft cru

(

fenfes, conformement au contenu exprés dela Jo-

obligé de faire quelques reflexions für le fond & les.

Entrée de Sa Majefté Imperiale & Catholique

coníéquences de cette celebre Conte(tation.

Qüe )

yeule

Conn

comm

e Duc de Brabant; oü il eft folemnellement

.II. Les Partifans de la Cour de Rome crient, que

Qreg

ftipulé q

ue Sa Majefté traitera & fera traiter fes bon-

la Caufe dudit Clergé d'Utrecht eft (i évidemment

nes Gens

& Sujets & chacun d'eux en particulier en

injufte, qu'elle ne fcauro

rj

;

it étre foutenue fans crime

que

par aucun Jurisconfulte. .

IT

toutes chofes par voie de Droit & par Sentence par

DT

devant leur Juge ordinaire & competant. En quoi,

.Car.i. difentils, l'exiftence du Chapitre dU-

*

C.

)

trecht eft chimerique.

Tüjen

une]

2 Leun

Vi

!u

[

Y

f) Là le méme jour,k 12. Sept,

.

P4

Z

»

(*) Ce Memeirea été v

à dansle tems par quelques Miniftres à Bruxelles , & en'i'ui.te'ä Vienne, -

ou RgcugiL pes PrECES &c. LivRE PREMIER,

ó6ii

^. Leur éle&ion d'un Archevéque eít un attentat

Mais qui oferoit nier que cet ufage ne foit nonveau;

t de nulle valeur.

& qu'en cas d'un injufte refus de la part de Rome;

3. Le Sacre de leur Elu eft un autre attentat con-

on ne puiffe paffer outre fans cette confirmation in-

li

treles S$. Canons & l'autorité du Saint Siege.

connue pendant douze fiécles au moins, & méme

li d.

4. Ceux qui ont fait ladite Eledtion ne font que

inconnue jusqu'à préfent dans quelques Eglifes par-

&

des excommuniós.

:

ticuliefres !

Slfüp—

- JlI. . A la verité voi

là des reproches capables d'ef-

Et queleft le Souverain, qui en cas

d'un fencbla-

lem;

frayer ceux qui ne font point au fait de cette affaire,

ble refüs ne fe cruten droit de füivre l'avis que. les

"ent

ou qui ne favent pas que c'eft le ftyle dontla Cour

Univerfités de Portugal & PAffemblée du Clergé de

de Rome fe fert affez fouvent contre ceu

France donnerent vers le milieu du fiécle pafíé, &

Ilhoj.

?;lä mémes

n

qu'elle opprime injüftement.

que le Roy du Portugal étoit farle point. de fuivre,

D.

Auffi eft.il bien aifé de faire voir combien tous €es

fi Rome envifageant les fuites de cet éclat n'eütenfin

reproches font naal fondés, — C'eft ce qu'on táchera

accordé la confirmation qu'on avoit jusqu'alors vaine-

E

ment follicitée?

litnt

de faire par quelques remarques fur chacun d'iceux,

ETW

IV. Eít il permis detraiter de chimerique un Cha-

Y a-til méme un Chapitre en Allemagne, com.

pitre qui a commencé il y a mille ans, & qui eft re«

pris dansles Concordats, quinecrut fe pouvoir paf-

fer de la confirmation de Rome, fi elle s'obftinoit à

li.

fté jusqu'à préfent dansla poffeffion & dans l'exerci«

la refufer fàns raifon.

ce de fes Droits?

Chapitre, dont-on peut prouver que les Droits

- Ajoutons encore, qu'en vertu de l'Inftitatiot de

'llä'ain

ont été réconnus de Rome méme en plufieurs oc-

d

Neotre Seigneur J. C. fidelement (uivie & transmife

ca(ions depuis le tems de cette prétendue extin-

par les Apótres, & reconnue pàr les SS. Canons &

?tpar

&ion?

j

l'Ufáge de l'Eglife pendant plufieurs fiécles: Chaque

Chapitre, dont l'exiftence &

la Jurifdi&ion font

In

Eglife particuliere a droit à un Evéque qui lui foit

Onne

encore reconnues par plufieurs grands Evéques &

propre, L'ufage d'établir des Vicaires Apoftoli-

Prélats, &appuyées par des Réfolutions fignées par

ques amovibles n'eft qu'un effet du Defpotifme que

X

plus de cent Dodteurs de Sorbonne, & par tous les

ol

Profeffeurs en Droit à Pariss comme aufli par une

la Cour de Rome venut introduire de plus en pius.

Xt«

Peut étre méme que ceci eft un des plus grands

une Réfolution fignée de plufieurs Do&eurs en Droit

obftacles à 'avancement de la Religion Catholiques

ul

à Louvain, qui a été imprimée depuis plufieurs an-

gt

nées, & eft reftée fans réplique.

n'y ayant guéres de Souverain ou de Peuple libre

tde

qui aime à voir le gouverhement Ecclefaftique en-

Ut

V, Eft.il permis de traiter d'attentat une Eledion

tre les mains dune per(onne dépegdante d'une Puif-

faite par un Chapitre qui produitle Diplome de PEm-

ohar

pereur Conrad IIL. de l'an 1145. & la Bulle du Pape

fance étrangere,

Tiffe

VIL On avoue auffi que les Saints Canons or-

CQf*

Eugene III. par oà il confte que ceDroit d'Eledion

competre inconteftablement. à ce Clergé depuis ce

onnent que dans la Confécrations d'un Evéque,

tems-là,. & méme donne à connoitre qu'li lui avoit

l'Evéque Confecrateur íoit

"a

Exéques au 1moins.

gf-ïiüä de dequ:lc ,autres

Ut

competé long.tems aupar

:

avant; felon le Dmit an-

cien & commun?

Mais auffi eft, il inconteftable que cette affiftance

hl

A quoi on peut ajouter , que le móme Droit

de deux Evéques n'eft que ceremonielle-& de pure

n

d'Ele&dion lui a été confirmé par les Concordats

I0n),

difcipline Ecclefiaftique, .comnmeles plus'ardens ad-

Germaniques;

verfaires du Chapitre d'Utrecht ont été obligés de

Qul n'a pas méme perdu ce Droit lorsqu'il. eft

lavouer, dans ün grand Ouvrage annoncé aü Pu-

pafé fous la Domination de l'Empereur Char-

blic il y along-tems, & publié depuis peu fous le ti-

les V.

e

tre d'Hifloria de rebüs . Eccl

- Que quand méme on prétendroit qu'il n'auroit

Bruxellis, apud F. Foppens 1725,

fic? Ultrajectenfis ; C9'c,

E

pas alors joui de ce. Droit, il eft indubitable qu'il y

D'ou il senfuit évidemment que dans le cas d/a-

feroit rentré de plein droit, par l'abdication de la

nejufte neceffité, un feul Evéque eft en droit de

Souveraineté fur les Provinces Unies, que les Suc-

faire POrdination Epifcopal fàns affi(tance d'autres

céffeurs de Charles V. ont faite lors de la Paix de

Evéques.

3

Munfier:

I/Hittoire Ecclefiaftique àncienne & noü

&äi-e én

Queledit Chapitre & Clergé fe foutenant tonjouts

fournit plufieurs exemples: Et tout recemment M.

depuis lechangement dela Religion dominante, m&-

me pendant les plus grands troubles, a confervé &

l'Evéque de Rhodiopolis a été ordonné par le féul

J

Evóque d'Anvers fon Freres comme Ie Sereniffime

exercé fes Droits, autant que les circonftances des

Evéque & Princede Liege a été ordonné par leSeul

tems l'ont permis.

Evéque de Thermopole; quoiquedans ces detux cas

Aprés cela ne

feroit.il paS houteux à la.Cour de

Rome, fi ayantfecouru cette Eglife affligée pendant

il fut auffi aifé d'avoir deux Evéques Affiftans , -qu'il

"d

étoit difficile-& presque inipoffible de lesa

:

Je'tems des troubles, elle g'en vouloit faire un titre

le Sacre de l'Archevéque d'Utrecht.

Voir danf:

n

pour la dépuiller de ces mémes Droits, pourls con-

Ie

VIIL. Iieft donc clair que für Ie point'dir Saéie

ht

fervation desquels ladite Eglife avoit implore fon.fef

dont il 'agit, toute perfonne équitable doit.S'abfte-

courts.

1

Ce'ne peu

t pas étre Jà l'efprit-da . S. ,Siäge, puis«

nir decondamner la condüite du Chafitre d'Utrééht,

i

que Jes Papes les plus illnttres ont faitgloire de fere-

avant, que d'avoir mürement examiné fi cette/Eglife

connoitre obligés de lconcourir, autant qu'il étoit

nreft pas en effet:dans le cas de cette ju(te itieceffité

que l'ait mife en droit, pour:ne pas:dire dans lobli-

I

en eux, à maintenirenleur entier.les Droits de cha-

Dt

que Eglife particulieres '& qui ont étéjusqu'à décla-

gation de faire ce qu'elle.a.fait; & ce qu'elleava fait

!

rer, qu'une Eglife nepeut perdre fes Droits par voie

qu'en fuivant l'avis de plufieurs celebres Evéques:&

DoGeuts, bieninftruits del'oppreflion crianté qu'elle

de prefcription, quand méme les perfecutions l'2u-

roient entierement empéché de les:exércer pendant

& foufferte en la perfonne de feu:M; Codde-fon ins

unelongue füite d'années.

comparable Archevéqües &:delafunefte defolation

oit elle a été réduite depuis cetems-là:

VI. Pour.ce qui eft. du .Sacre, on avoue-que

dela Cour.de Rome.

par: lafdupreæ

l'aàge préfent :deniande qu'avant de confaerer.un

Evéqie il aitla.confirmation du Pape.

ÍX. :Mais , peut étre infi

t diiég.

"Supplem.. Oper. Van;Efpen.Pars IV.

H-hd h2

&era:gt-;on fu

fontig

N

615

Cauga. ÉSPENIANA,

u

fonne du Confecrateur, en blamant le Chapitre d'a-

à en decouvrir les confequences & les pieges qui y

nel

voir eu recours à un Evéque tel que M. de Babylo-

font cachés,

Ti

ne,

XV, On veut engager le Gouv'e»rnemenvt a pren-

Q

Il eft vrai que

que ce digne Prélat eft bienodieux à

er

dre parti fansexamen, dans un differend qui eft en-

la Cour de Rome. — Mais il ne faut que lire fon ex-

tre la Cour de Rome & Chapitre & le Clergé d'U-

dU

cellente Apologie, pour étre pleinementconvaincu

trecht: Ce qui feroit dans le fond fe déclarer pour

qu'il n'y a peut étre pas d'Evéque au monde plus

lul

irreprehenfible & en méme tems plus indignement

innocens.

le pouvoir defpotique de cette Cour, & contre des

P

füre

traitté de la part deladite Cour, qui n'a eu aucun

Car aprés tout für quel fondement roule tout le

QUi

gard, ni au rare merite de ce Prélat, nià íes tra-

bruit que fait Monfieur l'Internonce contrele Clergé

le]

vaux Apoftoliques chez des peuples barbares de

d'Utrecht & fes défenfeurs? N'eft.ce pas für quel-

l'Occident, niaux dépenfes qu'ila été obligé de fai-

tit

ques Lettres ou Brefs de Rome, en particulier fur

re dans fes longs & dangereux voyages pour l'avan-

celui qui porte le nom de N. S, P. le Pape Benoit

dt

cement de la Religion dans l'Orient. -

XIII? Bref qui füt rendu public à Bruxelles avant

Joir

X. Mais enfin ce Cha

qu'il fut

Íé que d'excommuniés.

pitre, dit-on, n'eft compo-

d

Sainteté.

publié à Rome, & peut étre à l'infgu de fa

hi

Si cela eft, pourquoi ne produit on pas quelque

On fupplie les Magiftrats de fe fouvenir que ce

10l

rocedure Canonique ou quelque Sentence legitime.

rreft pas la primiere fois que des Miniftres du Grand

.oin de le faire on ne fcauroit méme produire en

Prétre táchent de les fürprendre par autorité. — Si

bier

,

articulier aucun point de do&trine condamné par

non e[fet hic Malefattor , non tibi tradidi[femus euti.

Eglife, niaucun autre excésà la charge de ces Mef-

6s

àpl

Nos legem habetus ,

adverfaires.

fieurs, qui à cet égard ont tant de fois défié leurs

Ils font condámnés à Rome, dit-on; nous en

loit

avons des Brefs, & cela fuffit.

60

Au fond tout leur crime fe réduit à fouteniravec

Mais fi cela füffit, eh combien d'innocens n'au-

En

fermeté la doctrine qu'ils ont apprife dans l'Univer-

roitil pas fallu condamner en differens fiécles, &

Tus

fité de Louvain, & à ne vouloir pas au gré de la

méme d'entre les plus grands Saints!

dre

Cour de Rome abandonner les Droits & les Liber-

Si cela fufft, pourquoi nos Souverains ont-ils

Ror

tés de leur Eglife, avant que d'avoir été ouis dans

pris tant de fages précautionsà l'égard de toutes Bul-

un Jugement Canonique.

les, Refcrits, & Lettre émanés dela Cour de Ro-

j

Eft-ce donc un crime, & n'eft-ce pas plutót un

leui

me? Pourquoi ont.ils fi fouvent renouvellé ces pré-

jeC

Aerite, à un Juriscontülte, de fe declarer pour la

cautions, comme le Gouvernement l'a excore fait

(e

';

aufe de tels excommunies?

en dernier lieu par fa Lettre circulaire aux Evéques

F

XL. Auroit-on füt un crime à des Jurifconfültes

des Pays-Das Autrichiens dattée du vingt-cinquie-

n

d'avoir foutenu la Caufe du Tribunal de la Monar-

me Septembre 1724.

Isl

de

chie de Sicile qui a fait tant de bruit fous le

Pontifi-

Mais, dira t:on, les Souverains ausquels ceux du

cat de Clement XI?

Chapitre d'Utrecht ont recours, font d'une autre

;

Ou d'avoir reclamé contre l'excommuication que

Religion.

du

e méme Pape entreprit de lancer en 1708. contre

Comme f(iles Souverains d'une autreReligion n'a-

qui

D

;

e

»

s membres du Coníeil Souverain du Brabant?

n

voient pas le droit effentiellement attaché à la Sou-

$ot

Ou d'avoir donné l'avis fur lequel l'Empereur Jo-

veraineté, de proteger leurs Sujets opprimés par

feph deglorieu(e Memoire caffales Cenfüres que Ro-

voie de fait. Souvenons nous qu'il y a eu un Affue-

r

ie fous le méme Pontificat avoit fülminées contre

ruf, dont le peuple de Dieu a imploré & obtenu

lr

les Generaux & Troupes Imperiales en Italie, au fü-

C0!

la protecion: un Cyrus qui a delivré ce méme peu-

V

jet des quartiers d'h

yver dans les Etats de Parme &

.

ple de la captivité & l'a retabli dans le 1

ibre exercice

le

de Plaifance?

de la Religion: que S. Paul n'a pas balancé de re-

|

. XII. En effet, s'il falloit queles Jurifconfültes, les

courir à un Neron contrela violence &les intrigues

Juges & les Souverains abandonnaffentla Caufe de

(

des Miniftres de la Synagogue, dont

pourtant cet

poi

£ous ceux que la Cour de Rome traite d'excommu-

Apoótre ne conteftoit pas l'autorité.

niés, oüen feroient-ils eux mémes? Et qui eftcelui

Eh oà veut-.on que le Clergé d'Utrecht ait re-

fs

d'entre eux qui ne f& trouvàt enveloppé dans quel-

cours dans fon oppreffion à Rome à laquelle il a re-

Rif

couru tant de fois, & qui en effét auroit dü étre

ter

que excommunication, fi on devoit avoir égard à

h

toutes celles que Rome multiplie fans meíure dans

la premiere à les proteger, eft celle dont ils ont eu

iU)

cette forét de Bulles & de Brefs dont on cherge à

le plus à fouffrir dans ces derniers tems.

Il et vrai

embarrafler tout le monde depuis quelques Siécles.

qu'on auroit pu efperer de la bonté & dela charité

H

des Puiffances Catholiques Romaines, qu'elles au-

qu

XIIL . Pour ne point parler de ces anciennes ex-

or

communications des Papes contre des Souverains de

roient entremis leurs bons offices pour procurer le

chaque pays de l'Europe, & für tout contre les Em-

Jugement Canonique que les opprimés reclamoient

Cü

pereurs Henry IV. Frederic II Othon.IV. & tant d'au-

avec tant d'inftance; miais on a la douleur de voir

&

que la Cour deRome remue Ciel & Terre pour pré-

0r

tres; lesquels ont couté tant de fang & de troubles

venir ces puiffances mémes contre ladite Eglife d'U-

fo

à l'Empire.

Quel Magiftrat, quel Miniftre, 'quel Souverain,

trecht, jusqu'à tàcher de les engager à agir pour

C0

fes propres interéts auprés de leurs Hautes Puiffan-

l

quel bon Citoyen ne faudroit-il pas tenir pour ex-

ces, pendant qu'elle fait un crime à des fideles Su-

H

communié , quand il n'y auroit que la monftrueufe

jets d'un femblable recours.

Bulle Cumn ex Apoflolatus de Paul IV. ou celle qu'on

XVI. Le Gouvernement en fecondant les deffeins

nomme /n Cena Domini , quife fulmine encoretous

q

lesans à Rome le Jeudi-Saint, & dans laquelle en-

de M. l'Ipternonce contre les Jurifconfültes, feroit

cenféautorifer, au moins indiredtement, des Proce-

i

tre autres fe trouve excommunié tout Prince qui

dures irregulieres & tout à fait contraires aux Loix

d

poffede le Royaume de Sicile, & tout Juge ou Of-

ficier du Souverain qui retarderoit l'execution de

& Libertés du Pays.

quelque refcrit de Rome?

Car quelle Procedure plus étrange & plus irrége-

li

liere que d'évoquer un Archevéque Belgique à Ro-

Ie

XIV. Tout ceci ne fait-il pas fentir l'injuftice des

me, de l'y foumettre à un Tribunal extraordinaire

plaintes que font les Miniftres de la Cour de Rome

& tout à fait incompetant, ou on refufa de lui in-

f

contre les Jurisconfultes dont ils'agit? Continuons

diquer les noms de fes accufateurs & des temoins

*

qui

oU Rscuäxn bPg$ PYECTS

&c, LivRE. PREMIER;

E

QU

qui dépofoient contre lni ; o on le traitta fi indig-

nues de toutle monde. Ce VenérablePrétre o&to-

nement, qu'il demanda en grace d'étre renvoyé au

genaire, qui eft DoGeur én Droit depuis cinquante

n

Tribunal de l'Inquifition;, ce qui lui fut refufés &

ans, a travaillé toute fa vie pour le bien de l'Eglife

en

ou on le condamna enfin (ans fpecifier aucun deli&?

& del'Etat. Il eft inconteftablement le Defenfeur

QU

C'eft ainfi quefüt traitté feu M. Codde Archevéque

le plus intrepide des juftes! Droits, Hauteurs, Pré-

DOur

d'Utrecht (ous le titre de Sebafte,

! dey

rogatives de fon Prince: Témoin fes Ouvrages qui

On ne dira rien des évocations faites à l'égard de

Iu ont fi juftement acquis cette haute ré

putation dans"

plufieurs membres du Clergé d'Hollande, desCen-

les differens pays oü ils font répandus.

itle

fuüres portées contre des perfonnes avant de lesavoir

Comment a.t-on recompenfé cet excellent hom-

dQ

b

ouies ou citées, & móme contre quelques.uns dont

me? Il eft vrai qu'il n'a jamais ambitionne ni char-

quel

le Juge étranger ne fàvoit pas les noms.

ge ni avancement; mais devoit.il s'attendre à tant

! (ür

La Cour de Rome en vint jusqu'à vouloir anean-

de traveríes?

'Doit

tir d'un trait de plume les Chapitres d'Utrecht &

.Pour ne rien dire des anciennes calomnies & cri-

Yant

d'Harlem, fans aucuneforme de Droit, & fàns vou-

ailleries qu'il a effuyées de la part de quelques Moi-

de

loir rien écouter.

nes pour avoir foutenu des fentimens contraires à

Elle te craignit pas enfüite de confier la Jurisdi-

leurs abus & entreprifes,

C0

Qion ordinaire de ces Eglifes à un Nonce ou In

ter-

Ou vit-on jamais une impofture plus noire & plus

tand

nonce réfident hors du Pays.

horrible que celle que l'infame Défirant trama con-

Si

C'eft par là que cette Eglife fi floriffante fe vit

tre M. van Efpen, voulant par le moyen d'une in-

h]

bientót dechiréepar une divifion funefte, & enproye

finité de pieces forgées; le faire paffer pour le che

à plufieurs Miffionaires indignes & incapables.

d'une cabale & conjuration contre l'Etat & contre

; l

Voilà un échantillon deces Procedures qu'on vou-

la Religion? On en tronve le détail dans ZHifloire

loit faite autorifer, au moins indiredtement par le

de la fourberie de Louvain.

'at-

Gouvernement. Or les fouffriroit.il à l'égard d'un

Quelques années aprés, (en 1718.) on vit pren-

T.

Evéque, d'un Chapitre, ou d'une Eglife des Pays-

dre des Informations à fa charge par le Promoteur

Bas Autrichiens? Ou plutót ne feroit.il pas à crain-

de l'Univerté de Louvain fur des articles qu'on pré-

]l

dre que l'intrigue prefente ne füt une des voies que

tendoit qu'il avoit avances dans fes Lecons, &qu'on

ul

Rome prepare delongue main pour dépouiller un

difoit étre prejudiciables à l'autorité du Pape: mais

U

jour nos Eglifes de leurs precieufes Libertés & de

ce fut à la confufion de fes adverfaires, qui par des

jré.

leur Jurisdiction ordinaire, en quel cas i! femble que

Miniftres de la Cour de Romeavoienttáché de pré-

füt

le Gouvernement auroit dela peineà fe défendre de

venir celle de Vienne contre ce Do&eur,

us

ces entreprifes qu'il auroit approuvées à l'égard d'u-

Ce fut encore au füujet de fon ouvràge toüchant

Ut

ne Eglife voifine & auffi illuftre que l'Eglife d'U-

le Placet Royal que M. le Cardinal de Biffy, ce fa-

trecht, qui fe fonde fur les Droits & les Libertés

ieux partiían Francois des maximes Ultramontaines;

des Eglifes Belgiques?

traita le méme Doé&eur d'une maniere cruelle & ca-

Qu

It

XVIL Mais quand on voudroit foutenit qüe ces

lomnieufe dans fon inttru&ion Paftorale del'an 1722.

dangers ne font pas fi proches qué l'on s'imagine,

dont il étoit fur le point de demander juftice au Par-

d

que dira t on de la Cornfirmation des Evéques?

lement de Paris, lorsqu'il apprit que la Cour de

Fautil autre chofe que quelque differend entre un

France avoit lié les/ mains au Parlement, devant

0U

pir

Souverain & lá Cour de Rome, pour que celle- ci

lequel MM. les Gens du Roi avoient pris leurs con-

h-

refufe la Confirmation aux Evéques nommés par le

clufions contre cette méme Inftrü&ion Paftorale.

Prince? :Les Jurisconfültes oferoient-ils en ce cas

On a encore la memoire toute fraiche de la let-

il

e

confeiller de fe patfer de cette Confirmation, fi on

tre injurieufe de M. Govarts, que M. le Cardinal

Ice

veutqu'ils condamnent aujourd'hui une telle condui-

Archevéque de Malines a cru devoir inferer dans les

(2

te dans le Clergé d'Utrecht?

Acta Ecclefite Mechlinienfis.

XVIII. On tàche encore une fois de porter le

16

Voilà fans doute des infültes capables de dégoüu-

Gouvernement à chagriner ceux qui fe declarent

terun homme moins ferme & moins defintere(fé que

Cet

our les Droits du Prince & les Libertés des Egli-

M. van Efpen, de la defenfe des Droits du Souve-

fes Belgiques, pendant qu'on favorife en toute ma-

rain & des Egliges.

l-

niere ceux qui les combattent ouvertement en fou-

1l eft vrai qu'on a puni le crime du. Pere Defirant

n

Üc

tenant les maximes les plus outrées de la Cour .de

dans ce Pays; mais il en fut bientót dedommagé

Rome. llyalong.terms qu'on s'eft plaint de ce que

par des nouvelles

þfaveurs & recompenfes du Pape

e

non feuleument l'Infallibilité du Pape (cette opi-

Clement XI.-

fdl

i

nion fi dangereufe pour l'Etat & pour l'Eglife) mais

On reconnoit áuffilajuftice quele Gonvernement

j

auffi (a Superiorité fur les Conciles, fa Jurisdiétion

& le Grand Confail de Malines firent à M. van Ef-

ordinaire & immediate dans toutes les Esliíes parti-

pen für fes plaintes contre la fusdite Lettre de M.

le

culieres, fon pouvoir fur !e temporel des Princes,

Govarts, mais aprés tout, n'eft.il pas facheux de

nt

Jf

&c. s'enfeignoient publiquement & avec affeGation.

voir qu'on fouffre que M. Govarts infuülte par un li-

On a connu & quelquefois dénoncé les Auteurs qui

belle publicà cette fentence dii Grand Confeil; &

foutenoient ces exces ou autres femblables: un Ni-

qu'on faffe du bruit au füjet d'une Reponfe que M.

colas du Bois, un Steyaert, un Défirant, un . Dec-

van Efpen vient de faire fut une queftion Canoni«

ln

ker , un Damen , un Quareux , fans parler d'un grand

que à lui propofée; oü ilajoute quelques mots eri

nombre de faifeurs de Thefes parmi les Moines.

faveur de la grande affaire de l'Eglife & du Chapi-

A-t-on jamais entendu dire que quelqu'un d'entre

tre d'Utrecht, quoiqu'il le faffe ávec toute la dou:

eux ait été puni ou reprimandé pour cesexcés? .

ceur poffible, & fans bleffer en rien le refpe& dà

N'a-t.on pas và au contraire qu'ils ont été favo-

aux Superieurs, & paffer les bornes de la jufte li-

üt

rifés à mefure qu'ils donnoient dans de plus gran-

berté d'un Juriscontulte?

des extravagances.

XX. On táche de faire flétrit cette Reponfe deé

[

— Dean aütre cóté: n'a-t-on pas traveríé en toute

M. van Efpen, pour decrediter fes Ouvrages oü il

maniere ceux qui étoient dans des fentimens contrai-

foutient les Droits du Prince, & les Libertés de$

res:

Eglifes contreles prétenfions exorbitantes de la Cour

XIX. Parlons du feul Do&eur van Efpen. .M eft

de Rome.

fans difficulté le premier Canonifte des Pays-Bas.

& Et par cette diverfion on empéche qu'ori ne pren-

$ adver-

Son érudition, ía pxetä & fon integritä fonþ recon-

ne garde aux maxime$ pernieieufés que le

$

faires

&

614

. Causa -ESPENIANA'- :

ï

nà

faires du Chapitre d'Utrechtviennent de debiter har-

la )u&e Liberté fi näcäfïair-e aux Jurisconfultes pout

le

diment en des ouvrages publics, en publiant en mé-

accomplir les importans devoirs de leur Profeffion,

0l

me tems dans ce Pays plufieurs Brefs & Lettres de

en donnant en toute occafion & fs acception de

d

Rome qui r'y furent jamais admifes, & qui fontplei.

perfonnes ,. des réponíes finceres & genereufes en

g

g

nes de l'efprit Ultramontain.

faveur de la juftice & del'in

$

r

Vit on jamais; par exemple, foutenir plus ouver-

elles font opprimées.

nocence, fur tout quand

pc

tement & plus liardiment le pouvoir des Papes fur le

$. Que ce défaut

de liberfä pourroit faire 'unn tort

l

temporel des-Princes & autres maximes non moins

immente au Public en general. ..

[i

pernicieufes, quon le fit dans un libelle public Pan-

Eten particulieraux Libertés des Eglifes Belgiques,

te

née derniere contre le Clergé d'Utrecht, íous le ti-

Etaux Interéts, Drois & Prérogatives de la Puif-

l

tre de Epiflola tertia Eufiachii Janfenii, approuvé

fance Souveraine.

äï

br

avec éloge

D'autant plus que cela pourroit décourager les

9

Louvain?

par le Sieqr de Quareux Ceníeur Royal à

meilleurs Jurifcontültes & les plus fideles Confeillers

p

Que dirons-nous de la nouvelle Hiftoire de rebus

de fa Majefté.

d

Ecclefie Ultrajeft. donton a fait mention ci, deffus

Et les détourner de la profe

ffion & de l'étude des

f

SS. Canons & duDroit public.

N. VII. qui f& debite librement dans tout le Pays,

tr

quoiqu'il n'y paroiffe ni le nom de PAuteur, ni au-

6. Qu'enfin tout cela intro

duiroit peu à peu Ie

cune Approbation?

gott & l'atachement aux Principes Ultramontains,

E

Qe(t dans cet Ouvrage compof$ pour juftifier les

& donneroit lieu à la Cour de Rome d'exercer dans

C

entreprifes de la Cour de Rome contre l'Eglife à"U-

ce Pays un pouvoir arbitraire, & d'y ét

Pl

À

iblir le joug

trecht, oà on établit les maximes les plus outrées für

intolérable de l'Inquifition.

la prétendue Plénitude de la puiffance du Pape, &

oà on fourre un bon nombre de Lettres & de Ref-

En Flaudre ce 30. Aoüt 1725.

crits Romains remplis de ces mémes maximes, d'une

maniere propre àles faire gouter au Clergé & au peu-

iple de'ce Pays.

E.

En voici quelque échantillons:

C'eft au feul Souverain Pontife qu'il appartient par

le Droit divin de choifir C9' d'établir des Evéques. p.

Ordonuauce ldu Con[ci] dEtat.

18;.

La vraie C? prop

rement dite extin&ion des Eglifes

Du 12. Septembre 1725.

ne fefait que par l'autorité du Souverain Pontife. pag.

^

191I.

Au fujet de la RgroNsg EPISTOLAIRE.

If

Ler Evéques font établis pour le Gouvernement de

1

JEglife par.la Surisdiclion qui leur eft donnée & li-

L'Empereur & Roy. Ayanthfäit examiner. en

K

notre Conífeil d'Etat certaine Réponfe Epiftolaire.

initée par le Souverain Pontife. p. 223.

En vertu de cette entiere. plénitudine de pui[fance

imprimée fousle nom de Z. b. van Efpen Do&eur

(

(pleniffimz poteftatis) qui quoique partagée enui[-

en Droit & Profeffeur des SS.. Canon dans l'Uni-

li

feaux, demeure toujours dans le Souverain Chef de

verfité en.notre Ville de Louvain, concernent la

fi

l'Eglife, fource de la jurisditlien, on ne peut douter

Prétendue Ele&dion & Confecration de Corneille

K

que le Pape nepui[]e librement , felon qu'il l'aura trou-

Steenoven en. Archevéque d'Utrecht , laquelle Ele-

dl

vé plus convenable au bon Gouvernement de l'Eelife,

Gion Notre Saint Perele Pape Benoit treiziéme par

fe

óter la jurisdiclion aux Chapitres , €3' felonle droit

ion Bref du 21. Fevrier de.la préfente année à de-

ni

quil en a, l'exercer par lui méme , oula couferer à

clarée nulle & de nulle valeur, & ladite Confecra-

ti

un autre pour l'exercer en fon nom. pag. 232.

tion illicite & execrabile: Nous avons.(paravis de

Jl

Voilà les Principes afireux für lesquels on s'ap-

notre Confeil d'Etat) oui préalablement les Confel-

puye pour attaquer les Droits de l'Eglife d'Utrecht:

lers Fiscaux en notre Grand. Confeil dans notre Vil-

(

Principes dont on ne manquera pas de faire nfage

:

le de Malines, & à la déliberation de notre trés

cher & tr$s amé Cou(in Vinic PuiLpPE LAURENT

f

dans: l'occafion pour renveríer les nótres, fi ón n'y

eft pas affés attentif.

Comte de Daun, Prince de Thiano, Chevalier de

Conclufions de tout ceci.

.

notre. Ordre de la Toifon d'Or, notre Confeiller

1, Que la Caufe de l'Eglife d'Ut

recht n'eft pas fi

d'Etat aduel intime, Maréchal de Camp. denos Ar-

mées, ]ntendant General des Aríenaux, Colonel

k

ial fondée qu'on a voulu faire croire, & quau con-

traire fi 'étoit une Eglife des Pays-Bas Autrichiens

d'un Regiment d'Infanterie à notre fervice, Colonel

qui futdansle cás, elle ne manqueroit pas, & à bon

& Gouverneur de notre Ville & Ré(idence Imperia-

titré, de prendre fon recours vers fa MajeftéImpe- le de Vienne, Lieutenant, Gouverneur & Capitai-

f

riale & Catholique: & on ne doute pas que le Gou-

ne General de nos Pays-Bas) ordonne, .que ladite

vernement ne l'appuyát.

X

Répontfe . Epiftolaire. feroit lacerée publiquement,

2. Que le Chapitre & le Clergé

d*Utrechf ne doi-

comme injurieufe auxdits Bref & autres Decrets du

l

[

vent pas defefperer qu'un jour les Princes Catholi-

Saint Siege émanés (ür ce füjet, fcandaleufe & d'u-

ques bien informés & touchés de l'injufte oppreffion

ne pernicieufe confequence, en l'Antichambre de

l

o ils font,' & confiderànt qu'ils font membres d'un

notre Confeil d'Etat par l'Huiffier, à l'intervention

L

rmiéme corps, neles fecourent par leur puiffante in-

de deux Confeilliers commis à cet effet, en préfen-

terceffion, furtoutauprés du Pape & del'Eglife Uni-

;

ce de Procureurs, Agens, & autres perfonnes: ce

verfelle.

qui.a été executé le 12. du préfent.mois, avec or-

C

3. Qu'ainfi bien loin de faireu

n crime à des ]u;

dre à chacun, qui en pourroit avoir.des Exemplai-

riíconfultes ou de flétrir leurs Ecrits pour sétre dé- -

res, de les remettre inceffament és-mains du Secre-

clarés en faveur de ladite Caufe, on. doit convenir

taire d'Etat.de. Heems, avec défenfe à tous. de les

qu'ls meritent plutót des louanges ,: và qu'en cela

garder, à peinede trois cent florins d'amende pour

ils fefont genereufement acquités de leur devoir.

chaque Exemplaire qui fera trouvé en leur pouvoir5

4. Qu'en laiffant méme à . part le fond de cette

& comme il convient pour le bien de notre Sainte.

;ä

Caufe; il paroit évident qu'on . ne fauroit faire des

Religion & la confervation de la. Di(cidline Eccle-

affaires à un Juriscon(uülte pour l'avoir appuyée de

fiattique de fapprimer auffi laditte Lettre Epiftolaire

fonavis, fans Oter par là, ou reflerer notablement

dans toutes les Provinces & Villes de notre Doómi-

1

nation;

&c, LivRE PREMIER,

6 1»75

;ï

pu REcuEIL oES PIECES

' Dou

pour la profperité & la cdnlärvatioh de VorRE Sa.

nation, Nous enjoignons à toutes perfohhäs de quel-

"of

le qualité & condition qu'elles puiffent étre; qui en

CRE'E MAJESTE' & de toute fa f;räs Auguüg Maifon.

Il de

ont des Exemplaires, de les remettre inceffament,

Se

Z. D. VAN ESPEN, D-o&etir

du moins trois jours aprés la publication de cette,

üUand

entre les mains de nos Confeillers Fifcaux dans les

en Droit & Profeffeur des

refpe&ives Provinces de nos Pays-Bas, fous ladite

! lort

SS. Capo;;s a Lquvain.' (*)

peihe de trois cent florins d'amande pour chaque

Exemplaire qui fera trouvé en leur pouvoir, à par-

G.

qUes,

tager ladite amende;

]a motié pour le Dénoncia-

! uf

teur, & lautre motié

à notre profit: Nous défen-

dons fous la méme peine à tous Imprim

eurs & Li-

f. Remontvance dzz Do&eur. an Ef'pm

t [ee

res de les imprimer, vendre,

débiter,

lat

braires & aut

ou fecreteme

nt ditribuers & afin que perfonne n'en

A SA MAJESTE' IMPERIALE ET Ca. :

prétexte caufe d'ignorance, fera cette préfente Or-

"HOLIQUE.

d

donnance publié & affichée par tout oüà béfoin fe-

1*3; Ordónnant à tous nos Confeillers Fifcaux &au-

. SACRE'E MaJESTE! I!MPE—,IZU-ALE.ET

-

tres Officiers d'y tenir la main. Donné en notre

CATHOLIQUE.

ln

Ville de Bruxelles le douziéme de Septembre 1725.

] ans

Etoit paraphé, Elifim. vt. Signé P. D.

:

T."DE DauN.

Zeger Bernard van Efpen nä-Brabangon en la Vil-

joug

Contreigné F. Gaílon Cuvelier.

le de Louvain, Prétre OQogenaire, Profeffeur des

SS. Canons & Do&eur enDroit depuis $0. ans dans

l'Univerfité de ladite Ville, fe trouve dans la neceffi-

té de fe mettre avec le plus profond refpe& au pied

F.

du Throne de Votre Sacrée Majefté fon trés Augu-

— LK

j

fte Maitre, par cette.

foumife & trés humble Repré-

"

- Lettre oü Repré[entation du -Doä*?eu-r*

fentation.

Il y a plus de foixan

te ans, Sacräe'Mäieüä que je

van Ejpen à l'Émpereur.

me fuis appliqué fans relache à l'étude des Loix &

MAJESTE' IMPERIALE ET

particulierement des SS. Canons: ayant toujours eu

| SACR—E*E

en vue de foutenir les veritables Droits de l'Eglife

CATHOLIQUE ,

& de Votre Sacrée Majefté: ce qui feul m'a attiré

autant d'ennemis qu'il y ena qui ne penfent pas bien

'S'i*l"— ne s'agiffoit que de ma perï'onne ou de mes

fur ces Drois.

interéts, je n'aurois p

ascru pouvoir fans temerité

approcher du Throne

Augufte de Votre Sacrée Ma-

Leur animofité a paru d'abord qu'ils ont vu les

ea

és humble & trés fincere

Ouvrages qui,ont été publiés fous mon nom au fü-

As

jeíté pour lui faire-cette tr

jet du Placet, du Patronage, de la Collation des Be-

Repréfentation. M

ais l'état ou je me trouve par

leut

certaine condamnati

on qu'on a faite fans avoir vou-

uefices, des Azyles, de l'Immunité & de là S'urifdi-

Jui

lu m'entendre en iuftice, eft (i dur , &ades raports

Gion Eccléfiaftique, des Cenfures , du Po[feffoire en

L

matiere fpirituelle, & de la Royale Proteftion due au

fi effentiels aux Droits &

aux Prérogatives dela Cou-

3

ille

ronne que VornE MAjJss

TE' porte (i glorieufement,

Clergé opprimé par fes propres Juges & fes propres

Le

Libertés de fes Etats & de

:

Superieus.

L

aux Droits & aux juítes

Ils n'ont jamat

s osé fn,accu(er fur Ces Otzæ?raäes

pa

fes Eglifes, que je n'ai pu ré

(ifter à plufieurs perfon-

u

nes de d

iftiadion, qui m'ontfait un

point d'obliga-

auprés de S. M. bien affurés qu'il n'auroient rien

d

tion & d

e confcience d'en porter mes juftes plaintes

obtenu contre moi.

Mais pour fletrir mon autorité

de

vO. Ms

& en méme tems. ma perfonne, on a employé les

jusqu'aux pieds de V

tours de malice & de fourberie les plus noirs. On

fd

Cette condamnation &

été follicitée de la part de

lil

bien enveloper ce qu'ils

a forgé fous mon nom des Lettres, des Formulai-

re

ceux qui ont l'adreile de fi

facrés & refpe&ables de

res, des Réfolutions qui étoient contrairey à l'Etat

folüicitent, fous des noms

€5' à la Religion. " Diverfes Copies Notariales ont

NT

notre Merela fainte Eglife, de

notrefainte Religion,

d

de notre Saint Pere le

Pape, qu

'ils furprennent aifé-

été envoyées aux Puiffances Suprémes: croyant de

let

me mettre ain(i à la téte d'une prétendue fédition

ment ce qu'ils demand

ent; & c'elten cela méme q'qe

& confpiration, malicieufement tramée

AT

Je maleít plus grand.

—contre la

d

e me-plains, SACR

'g MagesrE', que le Mini&re

Religion & contre l'Etat.

xl

Mais la chofe ayant été éxaminée en jugement

de]a Cour de Róme a

fcu obtenir du Gouverne-

reglé, mon . innocence fut reconnue, les fuídites

]i

ment, avant queje fuffe

oui, une condamnation qui

41l

rejailiit für ma Perfonne

& für tous les Ecrits que j'ai

Pieces fürent déclarées feintes , fauffes, fcandaleufes

ans ;

oü je foutiens & défends

& féditieufer; & le Pere Défirant Promoteur de cet-

i

compofés depuis 40.

M.con-

te affüire, fut banni à perpetuité des T'erres de l'o-

lo

les Droits, Hauteurs X

Jurifdidion de V. S.

.

u

tre les fréquentes entrepri

(es de cette méme Cour,

:

béiffance de V. S. M. (1) ce qui n'a pas empécht

elle le pouvo

it, tous ceux qui

que fans autre meriteil n'ait été comblé de Charges

laquelle perdroit, fi

& d'honneur à la Cour deRome, oüil eft mort de-

je

ont le courage de s'y oppofe

r, pour ainfi conduire

*

n

au comble la Monarchie abío

lue du monde entiér,

puis peu.

LI

Q

uoigu—e cette 1

n(ïgne fourberie fuft fi heureufe-

dont elle a jgtte'; les fondemens

depuis plufieurs fie-

ment découverte, mes adveríaires ne fe font pas

4

cles.

i

— H ne me re

fte —que de

fupplier VorRE SACRE'E

pour cela rebutés. Ils ont continné à me décrier

lus pro

fond refpe& de vouloir

en fecret & en public, & à m'exclure de toute Pro-

!

MajEsTE' avec le p

trés humbles Remontrances

motion.

1

bien faire éxaminer mes

pas, & iä n'ai ïamais eu d'ag-

41

€i jointes.

Je me pro

fterne à fes pied

s & demande

- Je n'en cherchois

4vec la derniere foumi

ffion ía trés puiffante Prote-

tre ambition, par la mifericorde de Dieu, que de

r

ffer

foutenir la Vérité, & les Droits &. Régaux de

!)

&ion pour pouvoir pa

le petit refte de mes jours

bles dela

(

tranqpillit&, en priantyDiveu

M. S. V. contre ,l,e.s,, pr-e'tentiion"s/ 'dvy'e'"raifenna

Cour

à Fäge de 80. ans avec

t,ettn-e fut envöye le 16. d'O&obre 1725. avec les R&montrances fuivantes,

' ('* Cette

(1) Voyez la Sentence du

1,8 Mai 17.0831 gy deffous, IN. L

616

V'CAUSA ÉSPENIANA,

^

dit que

Courde Rome. ]Je m'y fentois obligé, & 'comme qu'on a fait lacerer þubliquemäni en l Antichambre du

voit 4

fidele Sujet de Votre Sacrée Majefté, & en qualité

Confeil d' Etat certaine Réponfe Epiflolaire, imprimée

de Do&ceeur & deP

fous le nom de Z. B. van Efpen Docleur en Droit C9'

:

Fofe(ïeqr de fon Univerfité de Lou-

du dat

valn.

Profeffeur des SS. Canons dans l'Univerfité de Lou-

u l8

vain, comme injurieufe au Bref du 21. Fevrier C9

fr C

J'abuferois de la vpati-e'nge de V. S. M. fi y'entrois

autres Decrets du S. Siege, fcandaleufe C9' d'une per-

cal

dans le détail des mauvais traitemens que j'ai requs.

Ledures

nicieufe conféquence. . Et en mémetems la (uppreffion

j; CoU!

je ne puis cependant me difpenfer de rapporter en-

de ladite Réponfe y eft ordonné das toutes les au-

core ce que j'ai effuyé l'an 1718. de la part du Vi-

tres Provinces Cy. Villes de votre Domination; & ce-

gl Q

la, ditl'Ordonnance, pour le bien de notre fainte Re-

(yec

caire Apoftolique de-Bo.is le -Dug, Govarts.

Ce Vicaire, ou plutót ce Miniflre de la Cour de

ligion, C9 la coufervation de la Difcipline Ecclefiafti-

womu; |

que, avec ordre qu'elle fera publiée C$' affichée par

"

Rome, dénonga ma períonne & ma dodrine par fa

tout oi befoin fera.

i qu

Lettre du.8. Decembre à l'Archevéque de Malines,

avec autant d'animofité & d'empreflement, -

e fi

De cette maniere,

Sacrée M'aief*rä', je me trouve

Jeurs &

D

ni

publiquement diffamé avant que d'avoir été oui: car

oudtt

elle eüt été capable de corrompre toute votre

on n'a pu inferer mon nom'dans ladite Ordonnance,

en eu

verfité.

commt

qui eít infamante, fans faire tomber en méme tems

Maisla Caufeayant été renvoyée en !üüice mon

linfamie fur ma perfonne, en taxant la Réponfe qui

me autl

innocence & la droiture de mes fentimens y furent

portoit mon nom, d'njurieufe, fcandaleufe, d'une

& Uciï

dnf

vnfe

reconnües dans un jugement reglé, inftruit contra-

pernicieufe confequence , de préjudicialle à notre fainte

di&doirement. llfut déclaré par Sentence (2) que

Religion C9' à la difcipline Ecclefiaftique.

ladite Lettre du Vicaire Apoftolique étoit contrasre

Dan

Je n'ai ni reconnu, ni méme vu l'Exemplaire pro-

chera

aux Droits, Hauteurs, C9' jurifdiclion de Votre

duit au Gouvernement par l'Internonce; je ne ícais

Majefté , qu'elle m'étoit injurieufe, & metaxoit con-

[

m

tre la verité d'une opinion erronée: Et ce Vicaire

s'il n'a pas été alteré, pou

r me perdre d*gutant'pfius

8ns, L

facilement.

our 1

qui auroit dü étre dans les interéts de Votre Sacrée

Si on m'eut fait la juftice de m'écou

fer ; | Sacrée

Majefté, enqualité de fon Confeiller du Grand Con-

A

Qrau

feil à Malines, a eu la confufion de fuccomber.

Majefté, & de marquer en particulier en quoi l'In-

paït öl

ternonce prétendoit quela füusdite Répon(e étoit pré-

(2

f:

Ma réputation & ma doàtrine furent ainfi mifes à

judiciable 4 notre fainte Religion & à la Difcipline Ec-

mié d

couvert.

clefiaftique; & für quoi il fondoit qu'elle étoit inju-

Tecom

rieufe , f[candaleufe & d'une pernicieufe confequence.

Votte

J'aurois'pu! efperer qu'e 'mes adveríaires rebutés

e ce mauvais fuccés, m'auroient laiflé un peu de

J'aurois été en état de defavouer ledit Exemplaire,

R

s'il avoitété alteré 5 ou s'ilavoitété éxactement con-

don

reposà l'àge oü je fuis de 80. ans; mais c'e(t méme

forme à ma Réponfe, de faire yoir qu'il ne conte-

fis dà

ce qu'ils ont confideré, en me füícitant une nou-

velle affaires qu'étant dans ün áge fi avancé, je ne

noit rien de ce que prétend l'Ínternonce.

cemmn

ferois plus en état de me donner les mouvemens ne-

g'cufs

Il eft vifible, Sacrée Majefté, que ce Miniftre de

fegt

ceffüres, & de me tranfporter oü befoin pourroit

la Cour de Rome, a voulu faire un coup qui ruinát,

eq E

étre, pour découvrir aux

Juges leurs furprifes & re-

en méme tems l'autorité dema Perfonne & celle mes

nancc

pouffer leur calomnies.

le co

Ecrits. Oui, je puis dire qu'il

oüvel

de Rome méditoit ce ch p.

y a 40. aþs quela Cour

. Je fus heureufementaverti de ceque l'Internonce

üre n

tramoit encore contre moi au mois d'Aout dernier,

Ce qu'il y ade facheux, c'eft qu'il y aeu l'adreffe en

dant

auprés du Gouvernement; & ne pouvant me ren-

furprenantle Gouvernement, de faire fervir l'autorité

quoi

dre à Bruxelles en perfonne, j'eus recours àla Re-

de V.S. M. à puniren ma perfonneun de fes fideles &

quéte ci jointe (2), afin d'obtenir au moins com-

zelés fujets & ferviteurs, pouravoir travailléetoute fa

munication des plaintes qu'on formoit clandettine-

vieà défendre &à foutenir fes Droits & fesRegauxles

ment contre moi, &juftifier l'innocence de ma con-

plus précieux contre les frequentes entréprifes d'une

duite. Je fis folliciter cette communication pendant

Cour qui (cait employer de prétendus prétextes de

plus de trois femainess mais l'Internonce voulant à

Religion contre les veritables interéts du Souverain

touteforce obtenir quelque Demon(tration infaman-

& de fes fideles Sujets.

teaavant;que jefuffe oui,rendit mes follicitations infru-

Queufes. Je reiterai ma demande par une autreRequé-

Si on m'avoit donné lieu de parler pour ma dé-

Sen

te (4) , fuppliant, au cas qu'il y euft déja quelqueRéto-

fenfe, Sacrée Majefté, j'aurois fait voir fans peine

que c'eft cette addreffe dont l'Internonce s'eft fervi

lution conque, de la vouloir fuüfpendre jufquesà ce

que j'eufe été oui dans l'ordre de la ju(tice, confor

dans la préfente affaire. — Car j'aurois prouvé claire-

mement aux promeffes folemnelles que Votre Sacrée

mentqu'il ne s'agiffoit que de quelques queftions pu-

Majeíté a bien volou faire à ía Joyeute Entrée com-

rement de fàit & de droit, qui n'appartiennent nul-

g

me Duc de Brabant, de traitter €3 faire traitter vos

lement à notre fainte »Religion.

bonnes Gens C9' Sujets C9' chacun a'eux en particu-

lier , en toutes affaires par voie de Droit C9' par Sen-

Je n'aurois pas eu plus de þeine:ä faire voir, que

Ie jf

ma Réponfe, loin d'étre oppofée àla Difcipline Ec-

(t i

tence par. devant leur "fuge ordindire C9' competant.

défiaflique, y eft au contraire (i conforme, qu'on

jai renouvellé jufqu'à la troifiéme fois (5) cette

fi?'UQ

jufte demande, requerant refpe&ueu(ement au moins,

ne fcauroit contefter les principes que j'y ai établis,

10

fans ébranler les fondemens de cette Difcipline.

aveä

qu'il pluft de tenir en état & füríéance, ladite Ré-

J'aurois auffi fait voir que le Bref reclamé .par

folution ((i elle étoitprife) jufqu'à cequ'on eut été

M

lInternonce , n'ayant été ni placété, ni vifé, ni

Jj

éclaircilà deffüs de l'in—tention & volonté de V. S.M.

publié en ces Pays, on n'y pouvoit faire aucune

Nef

Mais l'Internonce; profitant de,vmon grand áge

attention fans bleffer les Hauteurs & Droits de

[

Votre Sacrée Majefté.

x

ui me retenoit chez moi, a fcu furprendre l'Or-

0

8V0i1;

mh]

onngnce ci jointe (6), par laquelle il eft däf:larä

J'aurois pareillement fait confter que pour

dit

iry

(2) Voyez cy deffous N. IT.

[in

(3) Voyez cxþdeffus lettre A.

(4) Voyez ci deffüs lettre B.

(5) Woyez cy deffus lettre C.

(6) Voyez ey deíTus lettre E,]

qua;

ou REcuriL pnEgs.PigcEs &c, LaivnE PnREMIER.

617

W du

Wiüläg

dit que Sa Saintefé, qu'on fait parl

er dans ledit Bref,

laire auffi. coutraive.à J Etat & à.la. Religion, que di f

ferentes. perfonues venounmnées y exprimées.par dleur s nonis

i C

avoit été fürprife , je n'àvois en cela aucunement

ve[petlif s auroient. déja fouffagué. au wuois de u v706.

? [oy.

manqué au refpe& qui lui eftdu; & qu'autrement

r

ón. devroit à plus for

te-raifon renir- poür 'certain,

y iufevé : F certaim, Livve pareillemegt y anjcré , in-

titule Liber Refolutionum., coztenant les . "|feibiées,

" fer.

que les- Senténces. des. Confeils de. V. S. M. qui

flion

calTent ou tiennent. pour/ub & obreptites, des Pro-

Jecvetes, véfolutions que. toutes. ces. pevfomaes. confidera:

bles mentionuées pav - leurs moms; vefpectifs, aurotcut. de

' qu.

cedures, Sentences, Brefs, ouautres Provifions de

la Cour de Rome, y font également injurieufes,

tens en tens. prétenduement. prifes es. dites. Alfunblées

t Qg.

0.

ainfi que les Edits qui en. empéchent l'execution

au préjudice de l Etat £2 de las Keligion:. F'ites en outre

les trois Lertves fouffipuées Hénricus Grasper pareille-

if

avec la Loi falutaire de Placito &egio, & celle de "on

evocaudo,

ment ? inferées avec plufieurs autres : Fdes auffi les im-

^ Mr

formations fur ceprifes le.nouviéme dudit mors de.Mars

Je mai nullement paffé les

bornes de la juüe liber-

& Jours Juroans : F'üer plufieurs piecey coufignées au

Quf

té que l'on accorde à rous les. Jurisconfultes de. dire

:

- Jeurs fenitimens für lesquazítions qu'on propofe à re-

Piocés par/ PA4djourgé , enfemble les Jd&es Qy | INotules

foudre.

Erfi mes adverfaires , abuíanr de.miens,

teuues en caufe 4 comme auffr la, Requéte fréfentée par

Ince,

en euflent voulu tirer.de mauvaifes conféquences,

Pieur le/28. Avvil ezjuivant , avec l'dpointemeut

(ems

comme ils ort fait autrefois, jauro pu auíft ,. com«

Jur . icelle, furvi , contenant. provifion, d'adjourmement

Qui

ie autrefois , juttifier la rectitude de mes fentimens;

perjonuel à cborge de PAdjourué , les Jaterrogatoives

Pt

COmlmen

$ve

1

life

& c'eft ce que'je pouvois encore alle

j le 14.Mars V7O7. & la vefponfion dcl A4-

guer pour ma

jourzé y enfurvie : F"des en outveles faits, décharg

]

;

e t9.

d*äf*cnfe.,- i eile m'avoi; c.u, permife.

la véponfe pevjonelle de l/4djourné du 9. de Mai enfui-

vant, avec fon. écriture d ulterieure. véponfe en. écrit;

n

* Dans eet ac*.cablement- je me trouve forcé d'a

ppro-

éhér aveéc confiance les pieds du-Tbrone de V.S.M.

véplique de Pdcleur , eufeihle les vevbeaux &locoter-

(tis

Jlug

Jé m'y grotterne en.lui repréfentant mon àce. de 8o.

mini Je /4djouraué y à l'eacontve fevoie: Fle Decret

du Recheur Magnifique de T Univevfité de Louvaiu dà

ens, les (etvices que |'ai toujours .tàchó. de renódre

're'e

our la dófenfe- & la confervation de fes Droits &

11 2uin de la in£ine aunée , par lequel fut interdit jro-

|

e la

In

Résaux ; la haineque je me fuis par là attiréz d

vifionellement à [ ddjourué d'iutérvénir en quelques /4-

ne'-

Ges "Icademniques , ou d'exereer. Lecons , eonfiviné. pav

part dela/Cour de Rome; &.d'ailleurs mon delin:

E

tereffeiment, fi:je l'ofe dire ; qui ne m'a jamais per-

Sentence de la Jointle du 4. Novembre devgter: F de

la Seutence Intérlocutoire du 18. Suiu de la su&me aa-

f«

mié d'importuner per(onne poüur obtenir quelque

re

née, par laquelle PAfeur fut aduiis À prenoer, PA4.

écompénfe. -; 'imploire la Juftice &la C!emence de

E

Votre Sacrée Majefté ;

jourué eutiev em fes preuves au contvaire : Fdey de [uite

It

^ Rr je la füpplie avec le.plus profond. refpeét d'or-

Jes preuves des partzes, binc inde Produites , [es vepro-

Jl«

donner que les Loix fondamentales du Pays, repri-

cbes 9 Jalvations y eafuivses , l'écvit intitulé. Coac lu-

(

fioa fiaule éxbibée pay parties, enfemble la. Requdte Ci-

fes dans la Joyeu(e Entrée de Votre Sacrée Majctté

cemme Duc de Drabant , foient pleinement & reli-

vile de Pzdcleur du Yo. P'evrier deruier , avecles vaifous

de

gieufement obfervées à mon égard. — l£t que par con-

d'upertinence par. L zddjourué , y à Tencontre, fervies.

"Á touteu égard,

MzssIEURS DE LA lOINCTE, 4 /iu-

ll

féquent il foit pourvü, que nonobflant ladite Ordon-

-

nance du 12. Septembre de la prélente année 1725,

tervention de l'Office l'iscal dudit. Coufül de Brabant,

le cours ordinaire de la ]uílice me foit entierernent

joignants ladite fequéte/ Croile au. Procàs , déclavent

t

ouvert & libre, pour dans un Jügerent reglé defzn-

ksdites. Lettyes du 0. 69 du 13. Sanvier £? 10. F-

dre moa honnéur & ma réputarion j tenant- cepen-

vrier 1707. enfemble lesditr F'ormulaives 67 Réfalutionf,

da

n

zous faits pav uerre Nicolay Zourteau. (smentionnés

"

t & par provibonle cggn: en état &fu;*f&ance, ln

au Procis) forgés, faux , fcandaleux, & Jéditieux

;(ä

quoi ; &c

ordonuuant de fuite qu'iceux feront

]

*

ztb[!vgæeü)?nt brulez

1

d B VAN EsezN , Docteur

par [e$ mains du Maitre des bauts Qcuvres s. 7 tenant

en Droit & Profeffeur des

ledit 7ddjouraé pour [uhetl d'avoir concouru avec ledit

$

SS. Canons,

Pierve.

ANicolas Z'ourteau d la fabricatiom desdite: let:

tre$, €9 Pormulaires 6 Réfolutions , enfcmble ponr

convaincu d'avoir

jait faire plufieurs Copies INotarzales

l.

desdites fau]Jes Lettres , t9; de les avoir envoyés comme

Copies "dutbentiques dcs prétendues vevitables Lettves

Sehtence entre le Promoteur de l*Uni-

du Doüeur Ziger Bernard vam. Espen ,. envoyées de

-

verfité de Louvain, A&eur, & le

imauvatfe foi ad altiores Poreftates , £2 de j'ez. étie de

plus fervi à fon plaifir , comme aufft d'avoir fuit fairg

Pere Bernard De(irant DoGteur en la

plufieurs Copies. INotariales desdits. fahriqués Forma-

S.'Théologie, adjourné.

laires & Aéfolutions, &2 couune un. véritalle ouvrage

procédant dudit. Docteur van Espen & d autves pevfoa-

Fue þar MESSIEURS DE LA JOINCTE, ordouzé par

«65 ? detomiées , conjoutlement lesdites Lettres Copiéeg

C?* autbentiquées les avoir eugvoyé ad altiores Poteita-

]e Coufeil d' Etat. commis au. Gouvernetment geneval de

ces Pays bas, eufuite du Decret du s. d'Oclobre 1707.

tes , &j autrement S'en étre fervi à leur graud préju-

dice: le tenant en outre fufpett d'avoiv induit jusques à

envoyé au Souveraim Con[til de Brabant , la lettre du

10. S'anviev de la méme aunée, [ouffguée Z. B. F. E.

trois fois ledit T'ourteau à igtevcipier bors la. Poffevie

avec le Formulaire coutraiwe de P Effat &2 à a Religion,

desdits trois petits pacquets ,. Lettves écrites par. ledit

C& une lifle des per[onues qui auvoient. été pvéts à le

Heuri Grasper à plufieuvs pev[oumes ; & pour convaincu

fo

ul igner , in[evée , advefJaute à Guillaume van de

d'avoir accepté , retemu cbaque fois. lesdits tvois Pac-

ünte Cotbevine en cette Fillede Bru:

quets àlui appovtés par ledit Tourteau , corine intevei-

Neffe Pafleur de $.

xelles: Fdes les iuformations fur ceprifes le s. de Mars

piés bors la Pofferie , 9 commetelsacceptés cbaquefois

en apràs &2 jours [uivans : P'á le graud Pacquet. com-

fcienter-& volenter, &? s'en fervir à fon plaifiv ; coua-

zepaut trois petits pacquets , efquels eatre autres font

me au[fl desdites Lettres,| Fortuulaives & Réfolutions

trouvées les Lettves du 13.dudit mois de S'anvier [ouf-

au pericle évident de la perte de toutes lesditesperfon.

fiauées Z. B. van Espen , ammbedeux. adre[Jantes à. ac-

ne$; 7 finalement d'avoir commis ulterieuvs excis plus

ques 1g

nace, Crys a "inflerdam , avec uu autre Forinu-

ampleineut neutionués au Procàs: Les. SgiGNEURS p

z2 bcbcind

LA

Supplem. Oper. Fau. Ejpeu Pars. V.

618

Causa . ÉSPENIANA,

pout-

kSh

XA JomcT& déclarent P4ddjourné dechá de toutes

H.

:

Lecons , Benefices €?. Offices qu'il poffede dans l'Umi-

—— —

Afcnfeq

|

verfité de Louvain , le baumi[Jent à 4amais bors detous

[

Vott

Pays de Pobéiffauce de Sa. Majeffé , à peine de punition

Lettre de Son Alteffe Sereniffime Goue

arbitrale, le condamnant eu tous les dépens £? mifes de

qelins

vernante des Pays-bas au Docteur

guci

juflice, 2di

nfi

1 fait en la Fille de Bruxelles l 1'8. Mai

jaquelt

1708. Effoit fou[f;gné. H. BODRY.

van Espen.

g m

Marie Elizabeth par la Grace de Dieu Archidu-

ytlente

Ed

chefle d'Autriche, &c. Gouvernante Generale des

dits moy

Pais. bas.

maniere

Cher &-.bien amé,

intentio

Sentence du grand Confeil de Malines

Comme fur a füpplication

: lCiW!

contre Meffire Pierre Govarts Vicaire

que vous avez faite àl'Empereur & Roi notre trés

cher Frere & Seigneur, au füjet de l'Ordonnance

ment &

General de Bois-le-Duc,

du Confeil d'Erat du 12. Sept, dernier, que vous

j j'o[&(

croyez étre préjudiciable à votre honneur & à votre

gdpet

réputation, Sa M. l. & C, a déclaré par fa Depefche

pique in

Veu au grand Confeil de l'Empereur & Roinotre

cufation

Sire, le Different entre Zeger Bernard vaa Espen

du 29. du mois paffé (a) que fa volonté Royale eft

Docteur en Droit & ProfefTeur des Sacrés Canonsen

queé vous nous prefentiez toutes les raifons & mo-

fipuf

l'Univerfité de Louvain, fuppliant par Requéte pre-

yens de défeníe que vous pouvés avoir, outre ceux

dont E^

fentée au Confeil d'Etat de Sa Maje(té [mperiale &

allegués & employés dans votre dite Remontrance ,

;'njurieu

Catholique, le 13.de Juillet 1719. envoyée céans en

pour fervir de fondement à votre plainte & à votre

gj

demande. Nous vous faifons la pré(ente pour vous

àla Dil

juftice par Decret dudit Confeil, & par Lettres de

ualifié

Son Excellence de la méme date, avec ordre aux

ordoaner au nom de Sa Majeflé, de nous pré(enter

fachanr :

Confeillers Fifcaux de fe joindre au Suppliant , pour

Je plütót que vous pourrés , vos dits moyens & rai-

autant qu'il s'y peut agir de la confervation des Hau-

fons ulterieures de défenfe, afin que le tout và, ilen

y.A. $

teurs de Sa Majefté, & de (a jurisdi&tion Souverai-

foit dispofé & ordonné felon lesinrentions de Sa Ma-

ne: Lesdits Confeillers Fiscaux joints enfüire desdites

jefté.

A tant cher & bien amé , Dieu vous ait en

dite Su

Lettres d'unepart, Meffire Pierre Govarts Confeiller

Sa Sainte garde,

De Bruxelles le 51. Janvier 1726.

voit d

(parapbé) de Daill. vt.. (/igzé) Marie Elizabeth.

lige, M

Ecclefiatique de ce Confeil , & Vicaire General de

Plus bas étoit: AZe-

Bois-le Duc refcribent & fuppliant par. Requére vali-

(Et contrefigné ) A. Le Roi.

Jotgue

de pour Civile le 19. Janvier 1722. (ous benefice de

ger Bernard van Espen, Doécteur & Profefleur à

Zo B* W

laquelie il a exhibé pieces debattues par partie jointes

Louvain. a /upev/erzptiom étoit: A notre cher&

des SS.

au different par Ordonnance du 24. dudit mois d'au.

bien amé Zeger Bernard van Espen, Profe(feur

tre.

des SS. Canons & Dotcteur en Droit dans l'Univer-

À Soq

fié de Louvain, à Louvain.

Et étoit cacheté dü

La Coür rejette ladite Requéte validé» pour Civi-

le, au refcribent, & faifant droit, le déclare dausfes

Cachet de Sa Majefié, en Hoftie« rouge.

'fins déclinatoires non recevable ni fondé; & tenant

la Caufe pour fuffifamenr conte(tés, déclare n'avoir

éré permis au refcribent.d'inferer dans ía Lettre du

J

l, &

$.Decembre 1718. jointe au Different la periode

lt

L Remontrance

*j du Docteur van

commenceante: Pracipue unus qui non ce[Jat jusqu'à

E

la fin, comme étazt contraire aux. Droits, Hauteurs €?

Espen àSon Alteffe Sereniffime l'Ar-

gurisdidliom Souvevaine de Sa Majeflé , injurieufe au

Suppliamt , €? contre la verité, en ce que ledit Sup-

chiducefle, Gouvernante des

plianr dans fon livre ad us Ecclefiaflicum univer-

Pays-bas.

Jum tit. de Surisdi&liome | Ecclefiafl, autoit prétea-

ls.

duement enfeigné , que Ja S'risdiclion. temporelle

MADAME,

peme

ze feroit autre que precarre,

Fait défenfe au refcri-

maettye

bent d'avancer à lavenir de pareilles Propotitions

C'eft avec la plus refpectueu(e reconnoiffance que

niffim

& allégations à peine de plus grande déioníttra

je recois la Lettre du 5 r. Janvier de cette annéé 1726;

prier t

tion; & difpofaat fur la conclufion prife par PEcrit

par laquelle il a plu à V. A. S. de me faire con-

loit bi

du7. Octobre 1719, ordonne queles termes injurieux

Phonn

qui fe trouvent dans fes écrits dà'Avertence & Perfi-

noitre que l'Empereur & Roy Notre trés Augufte

ftence feront tracés par un des Greffiers du Confeil

Maitre & Seigneur ayanteu un écard favorable à ma

eg(uïu

en

ré(ence des Confaillers Fifcaux aux endroits à

trés humble Supplication; au fuüjer de P'Ordonnance

Ts ef

du Con(eil d'Etat émanée le 12, Septembre dernier ,

yele

l

défigner p&r le Confeiller Raporteur de la Caufe,

qui eít pr&judiciable à mon honneur &à ma réputa-

demnie

contormement à fes inítruétions ; condamne le re-

tion. Sa Majefté Imperiale & Catholique a déclaré

Vo

fcribent à l'amande de ladite Requété validé pour Ci-

par fa dépe(che du 39. du mois de Decembre der-

vile, préfenté» aprés Acte difpofitif, & au dépens du

& fj

different aux taux de ]a Cour, & refteront les Pieces

nier, que fa Volonté Royale eft que je préfenteà Vo-

prehe

à la Chambre Fiscale.

tre AltefTe Sereniffime toutes les raifons & moyens

! mor

de défenfe que jai, outre ceux qui font déja alle-

Düeur

Prononcé à Malines le 23. Fevrier 1722.

gués & employés dans madite Remontrance, pour

QX (

A, P. vau ERTBRON.

(ervir de fondement à ma plainte & à ma demande.

qie «

lofinné par le Souffigné HuifIier ord. au Seigueur

Sur quoi Votre Alteffe Sereni(fime a bien voulu m'or-

Coní(eiller Govarts c€ 3. de Mars 1722.

Conf

donner au nom de Sa Majeflé de lui préfenter le

m

plutót que je pourrois mesdits moyens & raiíons ul-

&c

A4NT. GIL;'S.

terieures de défenfes, afin que le tout vü, il en foit

]o

difpof&& ordonné füivaat les intentions de S. M.

nya

.Pour

a

&) Gette piece manque dans le Recueil ,

1

W

g

*) Ces Remontrances ont été remifes le 12.

F

"evrier 1226. entre les máins de S. E. le Grand Meitre pour étre pr&fentä:äSoi:

pont

Alteffs Sereniflime, Etle 15.du méme mois elles furent enroyées a Chef & Préfident le Corate de Baillet.

de

ó

E

ou RECUEIL DES PIE&ES &c, LivnE PREMIER.

619

Pour profiter pleinement de la faveur finguliere

I.& C. qui m'avoit bien voulu permettre de parler

pour ma défenfe,

de'Sa Majefté qui fe daigne abaiffer à écouter ma dé:

fenfe, & pour (atisfaire ponctuellement à POrdre de

- Jai cru, Madame, que j'avois abfolument befoin

1.

Votre Alteffe Serenitfime , jofe lui repréfenter trés

de favoir diítinétement le fondement de ce dont on

r

humblement, que ladite Ordonnance ayaut été por-

m'avoit accufé, pour pouvoir repréfenter tous mes

tée fans que j'aie été oui, & fansque j'aie pu obtenir

moyens & raifons de défenfe d'une maniere qui fe-

aucune communication des griefs & des plaintes fur

roit fatisfaifante, & qui Óteroit

*

à ceux qui ont fur-

lesquelles elle a été donnée; je ne pourrois, fous

pris ladite Ordonnance , le prétexte de pouvoir dire

hi.

trés humble correction , avant cette communication,

en aprés que mes raifons ne répondent point àleurs

Griefs.

Edcg

préfenter à V. A.S. en(uitede (es Ordres, tousmes-

dits moyens & raifons ulterieures. de défenfe d'une

Si cependant V, A.S.liuge que la demande que j'ai

ttigm

maniere précife & conforme à la Royale Volonté &

faite n'eft pas conforme à la füsdite Royale dépefche

tris

intention de S, M.: la défenfe ne pouvant étre ni

de S. M. l. & C. je füpplie trés inftament & en toute

l

pleine, ni jufte, fans favoir diftinétement le fonde-

humilité. V, A. S. d'avoir la bénignité de me le faire

ment de ce dont on eít accufé.

VOtg

connoitre; & j'aurai l'honneur de (atisfaire le plutót

'Otte

^'fofe donc ; Madame, füpplier en toute foumiffion

poffible auxdits Ordres qu'elle m'a bien voulu don-

Íche

& refpeét V, A. S. d'ordonner que.l'on me commu-

ner le 51. Janvier dernier.

nique individuellement tous les Griefs ou Chefs d'ac-

i

ee(

J'efpere de la juítice ordinaire de V. A, S. qu'elle

Ino

cufation qui ont fervi de fondement à juger que la

daignera m'écouter favorablement; &je continuerai,

féponfe Epiflolaire , qui fat lacerée publiquement &

Madame, mes Vcux & mes Prieres

UX

dont Je n'ai ni vü , ni reconnu l'Exemplaire, feroit

pour la longue

kt

pFofperitä de V. A.S,

Of

injurieufe au' S. Siege, [candaleufe, d'ute: pevmicieufe

&onfequence, préjudiciable à notre íainte Religion &

O0j

;ovalzii 23. Martüi 1726.

t

à la Difcipline Ecclefiattique, ainfi qu'elle fe trouve

Id

qualifiée dans la fusdite Ordonnance ; afin. que les

Z. B. vau EsreN , Docteur

fachant diftinétement, je fois en état de préfenter à

en Droit & Profeffeur des

len

Mi

V.A.S. tous mes moyens & raifons ulterieures de

- SS. Canons,

défen(e, outre ceux qui.ont éré employés dans ma-

.

dite Supplication, & qui ont ému S. M. A. à larece-

26,

th,

Voir'& à m'écouter fi benignement : Etje ferai ob-

La Suþerfc'fiption étoit :: À Son Alteffe Sereni(ïimef

lipé,; Madame, de prier Dieu teute mà vie pour la

|

h.

T

longue profpertié de V. A. S. Le 8. Fevrier 1726.

.Copiä de l Apointement margé fur cette

Z.B.vaN EsreN, Docteur en Droit & Profe(leur

RepreJentation.

"

des SS. Carnons à l ouvain,

eüt

(La fupev[cription étoit )

"

A Soq Alteffe Sereniffime,

Le Suppliant

ourra prendre Infpe&ion à la Secre:

taire du Confei

i

d

d'Erat de l'exemplaire de certaine

Reponfe Epiffolaire imprimée fous fon nom, & lace,

K.

rée par ordre du Giouvernement précedent, pour de

fuite farisfaire fans ulterieur délai aux Ordres de Sa

Majefté repris dans la Lettre de S. A. S. du

3l. Jäu.

II.-.;Re-mon:tmme du De&teur van Espen à Son

vier dernier, en fe déclarant pofitivement s

il en eft

Alte[Je . Seren

L

ifft

l'Aureur.

ifTigie -I'Aïchz'ducbey& 3 LGozwer-

Fait à Druxelles le 27. Mars 1726. ( étozt

nante de$ Pays- Bas.

vabriqué d

e

/(l Pm"

agrapbe de S. A. S, £? ïe"?oz't figué)

]. B. DF HiEMs,

";MADAME,

.MEMOIRE,

" Les infirmités attachées à mön prand áge r;e me

Qu

e ledit Apoz;ntämmt a été entievement z'm'onm) au

permetrant pas d'avoir le bonheur de me pouvoir

Dotleur «

mettre en perfonne aux pieds de Votre Alteífe Sere-

a Espem jusqu'au. fixiéme S'uillet de la pré.

Jente auné

e 1726 quoique cependant il avoit fait tousg

niffime, jofe par cette trés humble Supplication

les devoirs

:

rier en toute foumilfion & refpect V. A, S, dc vou-

po[fibles pour favotr la Réfolution de Som l-

loir bien difpofer fur les Remontrances que j'ai eu

te[e Seren

Copie.

ijz"ngf Jur ce Räprefentatz'om, ,dmth cz'dej]i:?

Phonneur de faire le 8. Fevrier de cette année 1726.

r

enfuite de fes Ordres du 3 1. Janvier précedent, don-

C fut daus,la perfua/ibn de

ven obteniv aucute que

nés en conféquence de la Royale dépefche de Sa/Ma-

ledit Docleur van Espen dve[a,

lemieux qu'il pát, fer

jefté Imperiale & Catholique du mois de Decembre

Raifons & Moy

ens ulterieurs de Défenfe, &? 4ul

dernier.

les envoya à Bru

D

:

xelles par le. Sieur Cinck pour y étve

.

préfentées , fe

: Votre Alteffe Sereniffime n'ayant jusqu'à préfent

quel en effet. les vemit en mains p

vopres de

fh

éré fervie de difpofer fur madite Remontrance, j'ap-

$o2 Excellence le Grand Maítre le 29.. de

Juin de la

prehende que peut étre elle lui aura déplu, comme

préfente anuée,

lorsque Son Excellence lui dit ,

quil y

fi mon intention n'étoit que de trainerla chofe enlon-

avoit déja du tems qu'om avoit donné. quelque

"Apvointe-

gueur, ainfi que peuvent avoir taché de perfuader

ment, & ordonma qu

*ota le lui delivrevott : Suv. quoi ]

ceux qui fur des plaintes dont je n'ai pas eula moin-

Sieur Cinck vépréfenta qu'on men avoit eu aucunecon-

noi[Jance, €? qu'à préfent le Dodleur v

dre communication, ont fu obtenirl'Ordonnance du

qn Elpen venoit

Confeil d'Etat, quia faitl'objet de mes trés humbles

de Jatisfaire aux . Ordres de .$on

"lte[[e

Sereniffime pav

Remontran

Jtsdits Raifons & Moyens 4v'il avoit ?

bonzneur de lui.

ces faites a la perfonne Sacrée de S, M, I,

& C.

remettve eg mains, le priant de les

vouloir préfenter à.

Jofe, Madame , protefter en toute fincerité qu'il

$. 24. $, ce qu'il promit de faire.

n'y a rien moins que cela, & que l'unique but que

Ledit Sieur Cinck démanda de

fuite ledit "Apointe-

jai eu dans mesdites Remontrances, n'a été que de

ment a lun des Secretaives de

Jadite.! Excellence, £? Q

me mettre auffi tót en état , pour pouvoir fatisfaire

fon vetour à Louvaiu

i] le communi

qua audit Dodletiy

ponétuellement & le plutót que poffible aux Ordres

vau E[pem le 6. dudit smois de

Juilet, qui jugeant

de V. A. S. donnés en coníéquence de ceux de S, M.

que cet Zpointement

liilia

venoit à cefor , puisqu'il. avoit

Supplem. Oper. Zzn Efpen Pa-rs V..

d

£a

/

620

CausA EsPENIANA:

déja fatisfait aux Oräre:r de Son Aïtfj]ïe Serenilfrine en

tembre dernier, Elle a été fervie de déclarer par íà

dépeíche du 29, du mois de Decembre fuivant, que

Jui vepréjentant (es Rai(ons & fes Moyens ulterieurs

de Défenfe, £? que cet. "dpeintement teudoit principa-

fa volonté Royale eft qu'il préfentáàt à la Sereniffime

[

Jemeut à Dl pre[fer [ans ulterieur délai, 1 a cru d'avoir

Archiducheffe toutes les raifons & moyens de Dé-

E

entierement [atisfait. de. fo?z cóté.

fenfe qu'il auroit; outre ceux allegués & employás

—

dans fadite Remontrance pour fetvir de fondement

à ía plainte & à fa demaude,

Déclaration du Sieur. Cinek. fur ce fujet;

Qu'en conféquence la Sereniffime Archiducheffe

Mi

» Jefouffioné déclare, qu'ayant ét& commis par le

a été fervie d'ordonner au Remontrant au nom de

$

Doéteur van Espen pour rme tranfporter à Bru-

Votre Sacrée Majeflé par fes Ordres du 31. Janvier

]opp

LI]

xelles & y préfenter l'Ecrit conrenant fes Raifons

de la préfente année 1726. cijoints, delui pré(enter

ulrerie

& Moyens ulrerieurs de Défenfe avec une Lettré

le plutót qu'il pourroit tesdits moyens & raifons ul-

reniflü

LE

à Son Alteffe Sereniffime , j'eus l'honneur de re.

terieures de défenfe, afin 'que le rout và, il en foit

gj

2

merttre le Pacquet contenant lesdites pieces le 29.

difpofé & ordonné fuivant les intentions de Votre

au/fi bi

53

Juin dernier au matin en mains propres deSon Ex-

Sacrée Maijetlé.

d

cation

95

cellence le Gradd - Maitre qui edt la bonté de le

-Que le Remonteant pour pouvoir profi

ter 'pleine;

dable»

?)

recevoir gracieufement , fe voulant bien charger

ment de la bénignité de V. S. M. qui avoitbien vou-

Joir d«

2)

de le remettre à Son Alteffe Sereniffime 5 deman-

la lui permettre qu'il parlàát pour ía défenfe, a cru

»

dant en méme ters pourquoi on a'voit pas lévé

d'avoir abfolument befoin de la communication des

gpri

ftoltité

25

la Réfolution ou Apoftille donnée fur la Répre(en-

griefs ou chefs d'accufation fur lesquels ladite Or-

Mj

»

tation que le màóme Docteur van Efpen avoit ex-

donnance du Confeil d'Erat avoit été. port&e, afin

LE

hibée à Son Alteffe Sereniffime fur la fin du mois

que les ayant vüs il feroiten ctat de repréfenter tous

do plus

fiogu

29

de Mars dernier? Aquoi jerépondis que je n'avois

fesdits moyens & raifons de défenfes d'une maniere

ditentt

39

rien fu de cetre Rétolution ou Apofttille non plus

claire, jufte & précife, & qui feroit en méme tems

»

fatisfaifante : à quel effer il a repréfenté refpectueu:

furpril

que mon principal.

Cet

» Le méme jour aprés diner m'étant encore ren-

fement par un Députré, à caufe que fon grand àge

que jà

95

du à"Hórtel de Son Excellence, la Réfolution ou

le tient chez lui, le| 8. de Fevrier & le 23. de Mars

25

dernier les deux- Remontrances ci jointes.

Dieu m

Apoftille füsmentionnée en date du27. Mars der-

fnt vt

?5

nier, fignée 9* B. Heems , me füt donnée par

Que cependant le Remontrant fans avoir obtenu

?5

une perfonne que je trouvois là, qui étoit, à ce

für cela la moindre Réfolution ou Advertence, vient

ij

d'étre informé , que le raport du Chef & Préfident

connol

9?5

que]e crois un des Secretaires de Sadite E"xcel-

Carhol

»

lence.

fur cette Caufe , feroit déja envoyé à Votre Secrée

» Ét comme à caufe

ddes affaires de notre Chapitre

Majeílé le 29. dudit mois de.Mars:. Ce qui met le

me l!

Remontrant dans la crainte de perdre le fruit des fus-

dela l

»

& autres je ne pus retourner à Louvain avant le

forte (

?*

fixiéme du préíent mois de Tuilllet, j'ai auffi tót

dit Ordres de Vorre Sacrée Majeíté & l'effet de la

un Dr

?*

aprés mon retour donné, part de tout le fusdit à

faveur finguliere dont elle 'a bien voulu honorer en

fa vielleffe ; caufe que le; Remontrant ofe deréchef

Ct

?»

mon Principal le Dosteur van Éspen; &ayantété

Votie

25

depuis requis de la part du méme Docteur dedon-

implorer avec grande confiance la juítice & la Clé-

ner par écrit une Déclaration de tout ce que detfus,

mence de Votre Sacrée Majefté.

feit di

iie d.

:;

jai figné ledit A&te comme conformé à la verité,

Suppliant trés humblement & avec le plus pro.

|

onnc

» Fait à Louvain ce 19. Juillet 1726.

fond refpe&t d'étre fervie de differer peur trois 4 qua-

tve femaines. toute vífolutiog ou dispofition, pour qu'il

r

g

fanp

» ANT, Cixck Préfident du Col.

pui[Je entve tems acbever. fesdits moyens. & saifons. ul-

Doit

» lege Craondonck, Profef.

zerieures de défenfe con[ormément

ladite Royale dé.

» feur & Chanoine de la fe:

pefcbe de P. $. M. faifant aitention favorable que

À

, conde Fundation de la Col-

endic

fon grand àge caíTé par une écude- continuelle ne lui

iénan

» legiale de Saint Pierre à

permet pas de travailler fi affidüement qu'il fe fou-

haiteroit, & que l'attenre dans lequel ila été d'obre-

leurg

" Louvain.

volle

nir quelque difpofition fur fesdires Repré(entatioris

faites le g, Fevrier & le 23, de Mars dernier, l'a re-

[

tenu dans incertitude de fe déterminer fur la forme &

fions

L.

Tang

für la maniere précife de dreffer fes défenfes; laquel.

le devra auffi ére plus étendue & plus confufe, faute

eq

m

l, Repré[entation. (*) du Do&Geur *an Espen

de favoir individuellement les Grgefs ou les Chefs

l

à Sa Majeflé Imperiale 9' Catbo-

d'accufation,

Et comme le Suppliant fetrouve pourfüivi par de-

lr

lique,

vautle Tribunal du Re&teur Magnifique de ladite

Que

ESTE' IMPERIALE ET CA-

Univerfité en préjudice du fusdit recours qu'il a pris

j

ISACRE'E MA]J

.

vers Votre Sacrée Majefté, lequel il lui a plu de re-

D

THOLIQUE.

cevoir & d'en prendre eonnoifíance par fadite Royale

Sere

Zeger Bernard van Espen, né Brabancon en-là

dépefche ; il ofe en méme téms fupplier que Votre

hd

Sacrée Majefté foit fervie de difpofer à préfeat fur les

(y

Ville de Louvain; Prétre Octogenaire, Profeffeur

Remontrances qu'il a eu l'honneur de faire l'année

cüm

des SS, Canons & Docteur en Droit depuis cinqüan-

te ans dans l'Univerfité de ladite Ville , a Phonneur

récedente au fujet de ladite pourfuite ; ci-joinres

J

en copie. (4) En quoi, &c.

hon

de repré(enter avec le plus profond refpect, que Vo-

tre Sacrée Majefté ayant eu un égard favorable á la

T

trés humble Supplicatnon qu'il avoit osé lui faire au

Z. B. vax Espen,

f

R&

fujet de l'fOrdonnance du Confeil d'Etat du 12,Sep-

M.

f

(*) Cette Repréfentation a été enyoyée pár la Pofte le 5. Avirü 2726.

(a) Voyez ces Remontrances cy aprés, Livre JI, Lett. C. -

*

Ov Rzcuxzi,L PEes PiEcks &c.

Livng . PREMIER,

62I

H

general; X jy prouve en ;;articulier, que ma Ré.

! un,

M.

poníe ne merite aucune des qualifications doht on l'a

notée.. Que s'il refte quelque difficulié à laquelle je

& p

n'aie pas fatisfait , je fupplie Votre Alreffe Sereniffi-

ploy

Àl Reprífentation (*) du Do&eur van Espevä

íne de cónfiderer que n'ayant pas commnunication

BU

à Son. AltefJe SerenifJime , Gouvernante

des Griefs , j'ai &6 obligé d'avoir recours aux con-

je&tures: Et j'ofe en ce cas mé promettre de l'équité

cheff:

des Pays- Das.

fi reconnue de Vorre Alteffe Serenitfime qu'elle vou-

f de

- MADAME,

dra bien y fuppléer benignement, ou me faire don-

WVier

ner les moyens d'y füppléer moi mérme.

Mter

| .j"*äpportererpe&ucufäment mes raifons & moyens

Il ne me reíte plus qu'à implorer avec le plus pro-

Of ol

ulterieurs de défenfe aux pieds de Votre Alteffe Se-

fond refpeé&t la haute Protection de Votre Alteffe Se-

D fit

reniffime. .3Ne permetrtez pas, Madame, que l'In.

0tte

reniffime, felon l'ordre qu'il lui a plu m'en donner.

Si j'ai un peu tardé, mon grand áge en eft la cauíe,

nocence d'un Prétre O&togenaire, qui par la miferi-

auíli bien que la neceffité de prendre des juítes pré

corde de Dieu a vécu jusqu'ici fans reproche, demeu-

ln

re accablée fousle poids du crédit de fes accufateurs,

DO

cautions pour me défendre contre un parti fi forimi-

dable, je parle de la Cour de Róme, qui m'en vou

dont il ne s'e(t attiré les perfécutions, que pouravoir

&ctü

loit depuis long -tems, & dont le Miniítre avoit en-

foutenu en fidele Sujerles Droits Sacrés de fon Sou

n dà

verain, aufli bien queceux de l'Eglife en bon Catho

? r

trepris de me perdre l'occafion de ma Réponífe Epi-

ftolaire. 1l y.auroit pu réuffir, fi la Clémence deSa

lique. . ]e ne cefferai pas, Madame, deprier leSeig

y n

Majeíté Imperiale & Catholique , que Dieu benilIe

neur pour la longue profpérité de Votre Alteffz Se

: Og

reniffime & pour fon heureux Gouvernement,

de plus en plus, ne m'avoit accordé fon auguíte &

Aüere

fioguliére prote&tion pour me donner lieuà unejufte

] tems

défenfe, qui m'avoit été refufée avant l'Ordonnance

MADAME,

Que

furprife, dont je me (uis plainr.

d gt

Ce n'eft ni 'Eglife, ni le S. Siege, n

EOs Dainter?

DE FOTRE JALTESSE

Mats

que j'ai en vue en parlant ainfi de la Cour de Rome:

SERENJSSIME

Dieu m'en garde. — J'ai toujours eu ; & j'aurai toute

bteng

113 vie une foumiffion entiere pour l'Eglife; j'hono-

. Le tràs humble, trés fidele

Vitnt

re & je reípecte le S. Siege &Sa Sainreté, & j'enre-

& trés obéi(fant Serviteur.

ident

connois l'autorité, ainfi que fait & doit fairetóutbon

NG

Catholique.

En un mot, je penfe fur tout cela cont-

Z.B. vaN EsPeN, Docteur

Yet le

me le grand Evéque de Meaux dans fon Expofition

A Louvaitite 29,

en Droit & Profeffeur d

sfus.

yïülï l 726"0

es

de la Foi Catbelique approuvée à Rome avec. toute

SS. Canonsy

dé li

forte d'éloges par plufieurs Cardinaux, & . méme par

[ziat

un Bref particulier d'Íanocent. XI.

&hef

C'eít pourquoi j'of? prorefter, Madame , devànt

N.

U

Votre Alteffe Sereniffime, quc de tource que j'ai fouf-

fert dans l'affaire préfente, rien ne m'a éré fi fenfible

H Repréfentsiiom du Docleur n Espen à

pfo

que de me voir traitter comme un Auteur qui autoit

U.

lonné atteinte à l'honneur du S.Siege & au bien dé

P Empereur.

la Réligion: moi qui fouhaiterois de répandre mon

g

fang

SACREE MAJESTE IMPERIALE ET

f u

w]

pour notre Sainte Réli

gion &-pour les véritables$

Broits du S, Sieo.

- CATHOLIQUE.

Auffi n'ai-je pas manqué deles foutenir en plufieuts

que

e lui

endroits de mes ouvrages. ]leít vrai qu'en les fou-

* Dans l'afili&tion|oà je metrouvois däpuïislï**-Ord*on-

fou.

tenant, j'nai pu approuver les excés de certains fla-

nance furprife au Confeil d^Etatle 12, Septembre der:

teurs de la Cour de Rome, qui couvrent d'un faux

hier, ce me fut uné confolation extréme d'appren-

obtt-

dre pàr les Ordres de la Sereniffime Archiducheffe,

of

voile de Religion les prétenfions les plus exorbitan-

AT

tes. J'ai méme été obligé de combattre ces préten-

que Votre Sacrée Majefté ayant eu un égard favora-

fions, pour foutenir les Auguítes Droits des Souve-

ble:à ma trés humble Supplication au íujet de cette

x

jud

rfains & les précieufes Libertés de 'Eglife, C'e(t là

Ordonnance , avóit daigné déclarer que fa Volonté

fiute

ce qui a indifpofé cette Cour à mon épgard, & cequi

Ro

ale étoit que je préfentafle à S. A. S. tóutes mes.

m'a attiré cet orage.

rai

i

ons & mes moyens ulterieurs de défen(é.

hd

Le Miniftre de cette Cour n'aura pas manqué d'al.

Jfai requ ces Ordres, trés Auguíte Émpereur,

rde;

leguer dans cette Caufe d'autres prétextes$ mais quel-

avec la plus profondé reconnoiffance, & jeviens d'y

ques fpecieux que foient les noms dontàn lescouvre;

fatisfaire en pré(entant refpectueufementà la Serenif:

jdit

fime Archiducheffe ma Défenfe ulterieure, 'y au-

pri

je crois, Madame, les avoir tous détruits dans cette

Défenfe, & je ne doute nullementque Votre Alteffe

rois plutót fatisfait fi mon àge &l'é(perance d'obte:

1l

Sereniífime ne reconnoiffe par fa penetration & par

nir communication de mes Griefs n'y avoientappor-

vtle

j

la droiture de fon cceur la verité de ce que je viens

té quelque rétardement. J'ofe ici joindre un double

d'avancer, quand elle aura daigné s'en faire rf:ndre

de cette Défenfe fipné de ma.main, parceque j'ai ap-

les

compte.

&

pris que le Rapport du Chef & Pré(ident fur cette

d

Caufe feroit déja envoyé à V. S, M.

"

J'y fáis voir en premier lieu le tort qu'a fait àmon

honneur & à ma réputation l'Ordonnance fürprife.

.Ma juftification étoit un petit objet pour un fiprand

J'y démontre l'irregularité des Ordres donnés en con-

Prince; mais Dieu a petmis qu'elle füt étrroitement

liée à des circonftances qui meritent , je l'ofe dire,

R,

féquence pour me pourfuivre devant le 'Tribunal du

Re&eur Magnifique de cette Univerfité, — [y jufti-

fon attention. Elles m'ont forcé de repréfenter que

c'étoit la Cour de Rome qui par íón Miniítre m'avoit

fge auffi ma Réponfe Epiftolaire , & ma conduite en

[uícité

(*) Cette Repréfentation avec les raifons & moyens ulterieurs de: défenfe a. été mife entre les mains de Son Exgellence le Graüd

Maitte le 29, de Juin, qui la remit le jour füiyant à Son Alte(fe Sereniffime à Brnxelles,

622

Causa EsPENIANA,

fufcité cette disgrace, pour avoir foutenu les Droits

ue Votre Sacrée Maieüä me perdonne fi je m'ex-

[imwSa

]7.

de mon Souverein & les Libertés des Eglifes contre

rimé fi librement ; je fai qu'érant un veritable Pere

Qubl

les injuftes prérenfions de la Cour de Rome, qui

de fes Sujets, elle veut qu'ils lui parlent avec inge-

gR Y

j

nuité; outre qu'il feroit honteux à mon àge de blai-

endefi

veutque tous fes Decrets ayent force de loi pour tous

ts 0

les Chrétiens des qu'ils ont été publiés à Rome, que

fer en des matieres fi importantes: pour P'Eplife &

Qu of

le Pape peut à fon gré exiger ou éteindre les Evé-

pour l'Etat: -on ne peut parler-ainfi fans s'expofer à

yos (*)

chés & les Chapitres , qu'il eft le Maitre de tous les

l'indignation de la. Cour de Rome : mais la Verité

Bénéfices, qu'ila droit de juger de tout , & d'évo-

Eternelle, qui peut feule me delivrer, a établi fur là

Terre fes Miniítrres, qui ayant la puiffance fouverai-

onjge *

quer tout le monde à Rome , qu'il peut méme dé:

ne,

euvent delivrer les foibles de l'oppreffion qu'ils

chi[So 0

pofer les Souverains & abfoudre leurs Sujets du fer-

fou

d

rodu d

ment de fidelité,

rent pour la juftice.

C'eft ce qui fait que je n'ai

manifcüe

On fait que les Internonces & les Nonces fontles

rien àcraindre. J'aile bonheur de.parler pour ma

E c

Promoteurs de ces prétenfions ; ils y employent les

défeníe fous les yeux de mon Augufté Souverain;

careífes & les menaces; ils fufcitent des perfécutions

dont un feul regard peut diffiper les deffeins injuftes

f facilem

de ceux qui m'en veulent.

Rex qui fedet im Solio ju-

roles, I

à ceux qui fe déclarent contre leurs entreprifes; ils

& piig

conferent ou procurent des Benefices ou des Char-

dicii, diffipat omue malum intuitu fuo.. . |e continue-

, Mi

ges à ceux qui leur font devoués. On n'en a que

raile refte de mes jotrs de prier le'Tout:puiffant pour

trop d'exemples. C'eft ainfi qu'ils f font rendus en

l'affermiffement du Thronede Votre Sacrée Majetlé,

de qud

quelque forte les Maitres de l'Univerfité de Louvain

& pour la longue profperité de toute fon. Augufte

dans le

en s'afferviffant ou intimidant la plupart de ceux

Maifon.

A Louvain ce 28. ]uin 1726... Z.D.. VaN

& satir

EsreN, Doéteur en Droit & Profeffeur des SS. Ca-

rieur ext

qui y font en place; que les maximes Ultramontai-

(pnt ttoU

nes y prennent racine de plus en plus, & fe repan:

nons. La Super(cription étoit: A Sa Sacrée Majeíté

»

EO

dent par tour le pays. — 'en puis parler avec quelque

a(Turance , ayant été depuis plüs de cinquante ans du

lmperiale & Catholique.

!

ignatios

vant quf

Coníeil de cette Univerütä.

nicienle,

Gell|

L

EX

as A

bon fens

ïg

-s

La

LOU d

m |]:]

L.

$--

d

Se

SX)

2

à fon h

f TA

p6

-—.

P'ure de

teroit fo

O.

ténu po

Lettre o

& fedit

RAISONS ET MOYENS ULTERIEURS-

L

»D

dnbmar

DE DEFENSE,

be natü

le aom

die, à

Deduits en c'onfo.rmitä de la Dépéfche Royale de Sa Majeffe': Impériale &

me refp

Catholique,. donnée à Vienne le 29, Decembre dernier, & des Ordres

bl u

. de Son Alteffe Sereniffime donnés à Bruxelles le 31. Janvier de la pré-

De f

re inan

fente année 1726. au fujet de l'Ordonn

PAurey

agce du Confei] d'Etat du 12.

Septembre 1725.

DRt pat

Cet Àu

Pour Maítre ZEGER BERNARD VAN ä?PEN ; fie Brabtmgoh Prpf&[]äür des

&lsr

6. ]

Saints szom Q9 Do&eur en Droit dans P U7zzïve1'-ütä de Louvaim.

toüt ]e

races foient rendues à Dieu le feui bon &tout-

lui préfentev le plutót. que je pourrois tous tnes ditttuo:

d, Qa

G

peroy

puiffant , par Notre Seigneur Jefus Chritt,

ens €? vaifous ultevieures de défen[e , afin que le tout

lïlliïliu

ui ne m'a pas abandonné dans la tribulation qui

ví, dlenfoit difpofé &9 ordonué [uivaut les intentious,

C

m'eft furvenue dans ma vieilleffe en mettant dans le

de $a Majefie.

Sunte

ceur de l'Empereur & Rey mon trés Auguíte Mai-

2. Je commencerai au nom du Sei

[e4

neur &avec Ia2

Cinor

permiffion de Sa Majefté Imperiale

&

Catholique :

tre & Seigneur la clémence &la juítice pour recevoir

& de Son Alteffe Sereniffime , de parler pour ma,

yens |

benignement ma trés foumife Supplication que j'avois

& por

ofe faire au füjet de l'Ordonnance du Confeil d'Etat

défenfe, efperant de juítifier tellement ma plainte &

dence

du r2.Septembre dernier, qui a été fürprife au trés

ma démande, de méme que ma conduite & ma ve-

t

grand préjudice de mon honneur & de ma réputa-

ritable Réponfe Epiítolaire, que fuivant les inten-

tion, en y faifànt flétrir, fans quo fe fuffe oui, cer.

tions de Sa Majeíté yoíe me flarer qu'il (era difpofé

& erdonné en faveur de mon honneur & de ma ré-

[

taine Réponfe Epiftolaire, qui portoit mon nom au

front, & ma fignature au bas.

putation.

Sa Majefté Imperiale & Catholiqueayant eu la bon.

&« Majuftification regardera & la Réponfe Epiftolaire

De

té de déclarer par fa Dépé(che du 29. Decembre der-

en elleméme , &la conduite qu'on /à. tenue à mon:

LENTET

nier , que fa olonté Royale étoit , que je préfenta[Je à

égard dans la condamnation qui s'en e& faite,

Ja Seremi fyme "drcbiducbe[fe Marie Elifabetb, Gouver-

QOnye

b

gante Genevale des Pays . Bas, toutes lesvaifonsg mo-

EC[ l

yens de défenfe que j auvois , outre ceux alleguése? em-

Dece(

ployés daus sina dite Remontrance pour. [ervir de foude-

Letort qua fait d'imin hognegd & à mà véputation ^

snent àina plaintet9 à 1a demande.

fusdite Ordonnance du 12. Sel'ptem-bre 172j.

pente

- En coníéquence de quoi il a pluà Son Alteffe Se.

ne

reniffime de m'ordonner au nom de Sa Majefté par

3. Etant certain. que .l'honheur & la 'röputatidn:

d

lts

d'une perfonne dépendent de la droiture de fes fen-

les Ordres du 3. Janvier de la préfente année , Je

;imcns,!

;,

b»

i

Ov Rrecurir DES Pmczs &c. Livng PnEwiER.

623

tDre

mge.

timens, l'homme étant tel que font fes penfees, il

: Car que l'on dife,que des Ecrits parlent d'eux m&

& bij.

eft indubitable que fon honneur. & ía réputation dé-

mes, il eft cependantaffuréqu'ils ne parlent pás pour

e

l à

ndent infiniment du jugement qu'on porte des

leur Auteur, qu'ls ne le défendent pas , qu'ils ne

Ofer

E

crits ou Livres qu'il a cómpofés.

peuvent juftifier fes fentimens & fes peníées, &

lerit

Car comme on juge des períonnes par leurs pa-

que ces Écrits ne peuvent

für

roles (*) & par leurs difcours, & que c'eft par là

fuppofés ou alteres.

pas aufli fe plaindre d'&q*e

*

.

Vergi

qu'on fait connoitre fon interieur

on connoit &

8. Il n'y a rien de fi naturel , rien defi facile, lors-

on juge de méme d'un Aureur par fes Lettres , fes

Quils

qu'un Ecrit eft dénoncé, & qu'il porre le nom de

f ag

Ecrits, ou fes Ouvrages, qui font également des

fon Auteur, que d'interpeller P'Aureur pour favoir.

produétions du ceur & de l'E

lrnu

(prit par lesquelles on

Sille reconnoit, ounon. L'équité & !a juflice le

Bram,

manife(te fon interieur. ( T )

demandent indifpenfablement,

Julls

Et cela d'autant plus que les Ecrits n'échapent pas

9. L'Ecrit peut étre forgé à plaifir fous le nom

'0]"1

fi facilement, fur tout contre l'intention , que les pa-

d'autrui, pour le perdre d^honnenr & de réputation.

1Dlje«

roles, les di(cours, ou toutes autres actions legeres

E

I^Icrit peut étre corrompu malicieufement pour le

Qu

& palfageres,

faire profcrire, & faire ainfi flétrir l'Auteur. donr il

jel

4. Aulli voit.on que les hommes qui font Auteurs

porte le nom,

Il n'y a rien de (i facile; l'Hiftoire en

ufle

de quelques Ecrits ou Livres, s'acquierent par là

fournit plu(ieursexemples; & la fourberie d'un Pere

AN

dans le Public une grande eítime & renommée,

Défirant en eít un en ma períonne bien recent &

TU

& sartirent. màme quelquefois des marques d'hon-

bien éclatant.

P

Jf

neur extraordinaires , felon que leurs Ouvrages

10. Si 'Aureur étant interpellé, defavoue l'Ecrit

font trouvés. bons , favans, utiles, excellens : (

oü s'il dé(igne les eadroits ou fappofés, ou altéres,

u'au contraire ils s'attirent du mópris & de l'in-

la juítice exige qu'on condamne le fourbe avec fon

:

ignation, & méme une punition exemplaire, fui-

ouvrage, & qu'en méme temson déclare que l'Ecrit

vanr que leur compofition fera mauvaife ou per.

eft feint ou alteré dans. tels endroiis, pour mettre

nicieule.

ainfi à couvert l'honneur de celui dont l'Ecrit porte

C'eít pour cela m&me qu'il n'y a pas d'homme de

fau(fetnent le nom.

oníens qui ne juge qu'oü auroit donné atteinte

Condamner donc des Ecrits fans entendre ceux

Af

à fon honneurt & 3 (à réputation, s!il voyoit flérrir

donrils portent le nom, c'eít Óter le moyea de dé-

l'une de fes Lettres ou iciautre de fes Ecrits qui por-

couvrir la fauffeté 5 c'eft s'expofzcr à Hétrir irrépara-

teroit on nom ; & qui necráindroir d'etre puni, on

blement ia homrme d'honneur, dans le tems que le

tenu pour calumniateur & féditieux , s'il voyoit fa

fourbe, qui auroit du

Lettre ou fon Livre condaninéó comme calomnieux

porter la péine; demeurer;

impuni & en repos,

;

& fedirieux.

11, Si PAureur reconnoit lEcrit qui porte fon

$. De ces principes il s'enfuit que toute. Cenfüre

nom, proreítant de pouvoir & de vouloir le juftiier,

infamante portée contre un Ecrit ou un Livre, tom-

on doit lui accorder tems & lieu de défenfe,

be naturellement für l'Auteur méme doat ils portent

12. Ce feroit fe fervir d'un prétexte bien mal fon--

le nora , & qu'elle donne atteiate autant. qu'il eit en

dé, que de dire que ce ne feroit qu'une quef(tion de

elle, à fon honneur & à (a memoire, le rendantmé-

droit, de juger, fi, & qu'elle cenfüre un Ecritme-

me refponíable de ce qu'on y qualifie comme nuifi-

[

rite aprés que l'Auteur l'a reconnu pour le fien, qui

ble ou pernicieux,

feroit la feule que(tion de fait.

De forte que condamner un Ecrit pai* une Cenfu-

ruit dü Droit

Car encore qu'un Juge doive étreinft

re infamante, c'eft autli condamner la perfonne de

felon fon officc & fà profeffion , il doit cependant

PAureur, dont cet Ecrit porte le nom ; & condam-

érre perfuadé qu'érant homme, il y a bien descho-

ner pareil Ecrit fans ouir l'Aureur, c'eft condamner

fes qu'il ignore, principalement en ce qui regarde

cet Auteur fans l'entendre, contre la raifon naturelle

l'application du Droic, foit aü cas, foit à fes cir-

& les regles de droit.

conílances, lesqueiles il peu méme ignorer abíolu-

ment.

6. ll n'y a point de maxime fi con(tante, & dont

tout le monde convienne fi generalement que celle-

13. Il y a des opinions quidu premier abord nous

ci, Que l'ón ue peut coudamner quelqu'un , mi dans fa

paroiffent furprenantes & infontenables , & dont

per/onne , mi dans fes. biens, mi dans fom boumeuv. [aus

cependant nous tombons d'accord aprés avoir vü

L]

t

Featendre.

& confideré les fondemens & les motifs für lesquels

j

Ce principe n'eft pas feulement coníacré par la

elles font appuyées,

Sainte l'crirure & la "Tradition, &értabli par le Droit

14. D'ailleurs oti peut trés bien fe, m&prendfe en.

l

Canonique & Civil ; mais il a été connu des Pa*

condamnant quelqu'Ecrit, fante de n'en avoir pas

')

yeus ménie par la feule lumiere naturelle qui les

bien pris le fens; on s'en forme fouvent des idées

r

8 porté à en faire le fondement de leur Jurispru-

toutes contraires à celles d'un Auteur; quelquefois

dence, & qui méme a fait dire à un de leurs Poé-

méme on en tire des con(équences qui ne font

tes :

nullement renfermées dans les principes qu'il y a

établis,

EES C

. Qui flatuit aliquid parte inaudita altera ,

Perfonne ne peut mieux nous éclaircir du verita.

L

-"Aquum licet flatuerit , baud equus fuit.

ble fens d'un Ecrit que PAuteuc méme

5

c'eft lui qui

doit faire parler fon ouvrage : & aprés l'avoir oui,

;

De forte qu'il feroit tout a fait inutile d'établir da-

il arrivera fouvent que ce qui paroifloit ob(cur, eít

vantace une chofe dont tout homme raifonnable doit

crés clair, & que ce qui paroiífoit: mauvais, eft

&

convenir.

tués bon.

7. On ne peut repliquer avec fondement qu'un

15. C'eft de quoi on peut produire plus d'un

Ecrit parle affís de foi méme; qu'ainfi il n'eít pas

exemple.

Le Pape Benoit IL. ayant condamné

nece(faire d'entendre l'Auteur, dontles paroles & les

allés lecerement un livre de Saint Julien Evéque

peníéces S'y trovent déja expriméóes. que ce feroit

de Tolede, le XV. Concile de T'olede prit |a dó-

une queftion de Droit de juger qu'elles qualifications

fenfe de ce livre3 & l'Auteur méme en compofa.

elles peuveut meriter.

une Apologie qui fit que le Pape Sergius I. jugea

IOIU[

*) Ex verbis tuis juüiücaberig, & ex verbis tuis condemnaberis, Marsrb. 27. 37.

(1) Ex fru&ibus eorum cognofceris eos. ;Marzb. 7. ae.

Causa. ÉSPENIANA.

624

'vo'uïal*

fans entendre l'Auteur , particulierernent ïörsqu*oa

rée ]i

tout autrement de cette. affaire que n'avoit fait fon

Majea

Predecefleur,

le connoit; & qu'il y a moyen de l'entendre, eft fi

legitime & fi canonique, que. l'Eglife l'a toujours

gaifot

16. Le Pape Innocent VIIL. cen

fura quelques Pro-

deme

fuivie religieufement, & qu'elle l'a confacrée par la

pofirions du Celebre Prince Jean Pic de la Miran-

conduite conítante des Conciles Generaux qui la re-

pubh&

dole. Ce Prince fit une Apologie qu'l addreífa à A-

j

préfentent ; méme à l'égard des Ecrits les plus pet-

$

lexandre V. qui en fut fi fatisfait, qu'il lui écrivitun

"

ä]

Bref (*) tout des plus honorables dans. lequel il le

nicieux & des Auteurs les plus hérétiques qui n'avo-

. du

ient dans l'Eglife aucun degré confiderable. Ledefir

:

juftifie entierement.

Pape'

17. Le Cardinal Bellarmin Tefuite fe plaigoit de ce

que j'ai d'étre court fait que je citerai feulement les

A&tes du premier & du dernier Concile General.

delE

que pendant le fejour qu'il avoit fait en france, on

qmgnt.

22. La Thalie, livre de l'Héréfiarque Arius, étoit

&i

avoit mis par ordre deSixte V, quelques- uns de fes

C?

Ouvrages dans le catalogue des livres défendus fans

fi plein d'impieté & méme d'ordures, queles oreilles

l'avoir entendu dans fes défenfes ; ce qu'il fit avec

chrétiennes n'en pouvoilent foutenir;la lecture faus

puw

W

| lr

tant de fuccés qu'ils en furent Órés.

horreur, cependant elle ne fur flétrié qu'aprés que

l'Auteur eüt été entendu fort au long dans le prem

, 11

. 18. Ce méme Cardinal eft fi perfuadé qu'on peut

j*er

»

nl

aifement fe móprendre , en condamnant un Ecrit,

Concile General de Nicée l'an 325.

23. Etle dernier Concile General tenu à Trente

, pl

faute. de.n'en avoir point pris l& fens, quil ne fait

par les foins immenfes de nos Princes Souverains,

» qu

point diffculté de dire, que le fixiéme Concile,

& à l'intervention de leurs Ambafífadeurs, voulant

»

a

at

- quoique General, avoit condamnó. à tort comme

norius ,. ne les

remedier aux maux que pouvient caufer les livres

dre.

hérétiques les Lettres du Pape Ho

»

ayant pasibien enrendues, . /Vor intellecfis Honorii Lit-

des hérétiques & des Auteurs fufpeéts de ce tems

là, il réfolut de proceder à l'examen de ces livres

p

tof

zeris (T): ce qu'il t

àche de prouver fort au long.

Les Cardinaux à Tuürrecremata & Daronius ,

le Je-

& à la condamnation de ceux qui feroient trouvés

, Mi

pernicieux , à laquelle fin il députa plufjeurs Peres.

»fä(

fuite Labbazius & Severinus Bipnius font auíIi du mé-

me (antiment.

"

Mais ne voulant rien décider contrelces livres (à08

N

19. Deplus il n'eft pas extraordinaire que l'inten-

tion de la penfée d'un Auteur foit trés bonue, &que

avoir oui ceux qui y étoient intereffás, le Concile

y Q

c(ion 18. (**) afin

Ü

cependant elle ne fuit pas bien exprimée.

[

*

publia cette.réfolution dans la $

»

Ü

l'entend:re,

que tous ceux qui y aveient quelque interét,. puffent

M d

Que fi alorson condamnceíon Ecrir (ans

il fera regardé , quoiqu'à tort, comme prevenu des

parler pour lenr défenfe,

24. L'Eolife à été en ceci fi exacte, qu'elle n'a pars

N

mauvais fentimens que l'on aura flóuis: Mais étaut

écouté, il paroitra que fes fentimens font raifona-

méme voulu omettre, au cas que PÁAuteur fut dece-

y U

dé, ce que les Loix civiles & les Juges laics obfer:

» Nel

bles & innocens. Si cependant on veut condarner

l'Ecrit à cau(e de quelques expreffions, on ne pour-

vent erga Cadaver bomninis iortui , en lui accordant

, d

Patrocinium vocis alieuc,

roit fe difpenfer de rendre en méme tems jufttce à

"

25. Celt ce qu'obferva religieufementle Pape ]ea)n

$Aba

la perfonne de l'Auteur , en déclarant expreffement

ue fon fentiment eítbon, & que fes expreffions font

XXIII. qui aprés avoir a(femblé un Concile à Rome

» Ne

pour condamnaer quelques livres de l'Hérérique Jean

» d(?]

mauvaifes; afin d'empécher par ce moyen que la fi&-

triffure ne rejailliffe fur la perfonue.

Wiclef deja mort & enfeveli, interpell (T ) & ci-

D I

ta del'autorité dece Concile tous ceux qui pouvoient

^0

20. Cette Regle .de Droi futexactement fuivie par

A

Innocent lll .en condamnant les Ectits de l'Abbé Jo-

prendre iuterér à fa memoire

, afin de la pouvoir dé-

qu'on

fendre.

achim : Er depuis par le Concile de Bàle à l'égard

quet

d'Auguílin de Rome.

26. On a éié tellement d'accord de cette maxime

qloble

Ce Concile en con

damnant l'üne de fes Propofi-

qu'un Auteur dévoit étre oui avant la condamnation

fond

de fes Ecrits, que lorsqu'on en a ufé autrement, leg

tions exprimée en des termes fort choquanrs, eut

publ

foin d'y ajouter que l'Auteur ne l'avoit enfeigné que

Souverains méàme & leurs Confeils ont empeché d&

temb

publier dans leurs Erar une telle condamnation fur

luire.

dans un bon fens;- qu'il éoit bien éloigné de l'impieté

qui fembloit en'refulter5 &quil avoitalleguéde bon-

la feule plainte ou oppofition de PAureur ou de fcs

fe ou

ayants caufe.

,nes raifons pour ne point comparoiue , quoique le

flami

Concile ly eut inviic.

L

27. C'eft par cette raifon que la Societé des Tefui-

tes du tems de la Sereniffime Infante, afaijempecher

Des juges qui ont prt

s de femblables präcämiöhs,

que

étoient bien perfuadés que la condamnation qu'ils

en ces Paysla publication. d'un ceriain Decret. Ro-

tholi

ic

f

ndoit les Qeuvres du

ont faité des Ecrits dont on vient de parler ,. feroit

main, qui condamnoit & dé

feme

retombáe fur les Auteurs s'ils neles avoient pas dé-

Pere Poza Jefuite Ef(pagnol. Profefleur de l'Univer-

Ganj

clarés innocens en méme tems qu'ils condamnoient

fité de Conymbre &de PAcademie Royale de la Cour

toute

du Roy à Madrid.

leurs Ecrits ; & c'eft une nouvelle preuve qu'ils

La Sereniifime Infante fit méme entendre certe

deui

fourniffent, qu'on doit écouter un- 'Au[eur avant de

$

raifon dans la Lettre qu'elle écrivit à cet éeard àlAr-

condamaer fon Ecrit.

en

chevéque de Malines le 7. de Janvier 1633. (***)

21. Cette maxime de ne pas condamner des Ecrits

vou-

putat

l. i

(*) Le 18. Juin 1493.

les duwCardinal à Turrecremata que ledit. Cardinal Bellarmin a adoptées, de m&me que celles-ci :

- CT ) €efont les propres paro

AA toro Coucilio Romano fub iv

'lqrtina cengregazo eas Epiflolat ( Hongrii) mel/us- effe ii;z(lleflas quam à Gracis in Concilio fexro

Lib.2. de Ecclefia Cap. 93.

Qu

Hzc autem omnia ( fanct

a Synodus) ad moririam qüorumcumque dedu&ta effe vult, prout etialm praíenti Decreto de.

(**

4

taverir, que vel de hoc LinxoguM. & CreNsoRARUM. NrGor10, vel de aliis, quae

prm

dacit: Ur ff quis ad. fe perzinere aliquo modo p

N

in hoc Generali Concilio tractanda pradixit , no

n dubitet a. fancta Synodo fe benigne auditum iri.

(11) Monemus omnes & fingulos, inquit, qui voluerint tueri memoriam di&i Joannis

me futuros .

Wiclef, ut infra novem 1ne11fes px'ox';.

compareant.

À tan

(***)5 Ifabelle Claire Euge

nie par la grace de Dieu Infante d'Efpagne , &c. "Trés Reverend Pere, trés Cher & bien Amé,

Comme nous entendons que le INonce

Apoftolique feroit d'intention de faire publier par vous certain Decret de la Congrégation

163

des Cardinaux fur l'index des Livres pro

hibés par lequel feroient défendues les ceuvres du P, J. B. Poza Bifcayen de la Com-

ü*w(

pagnie de Jefus, Profeffeur de

l'Uaiverfité de- Conymbre, & préfentement de l'Academie de la Cour du Roi mon, Seigneur

f

& Neveu à Madrid, fans que

Pon foit informé du fujet de cette défenfe, ou que de la part de Sa Majefté foit accordée

Ü n

aire ladite publication,

Nous vous faifons cette afin que vous differiez icelle publication , jusqu'à

M

aucune permi(fion de f

de l'intention de Sa Majefté à laquelle nous écrirons à la preiniere 'commodité, fi ce n'eft. qu'ayez

ce que l'on foit éclairci

()

raifon au cnitraire, dont en ce cas nous avertirez ,

differant neaumoins cependant ladite publication jusques d autre Ordre,

A tanpt

oU RecuEIL DES PrECES &C, LivRE PREMIER,

635

qU'oq

voulart que la publication. du dit Decret füt diffe-

ge, ftandaleufe, C9'. d'ume pernicieufe confiquence.

et (

rée jusqu'à ce qu'on fut éclairci de l'intention deS$a

C2 cela pour le bien de notre Sainte Religion €9 ld

JOurs

Majeté, & les Jefüites firent. fi bien . valoir cette

confervation de la Difcipline Ecclefiaflique.

x a

raifon.auprés de Sa Majefté , que le Decret Romain

G«tte Ordonnance me fait donc. naturellement

i

demeuraà íàns effet en ce Pa

ys, n'y ayant jamais eté

patler dans le Public. pour un homme qui manque

pat.

publié,

*

de refpect envers Je Saint Siege, pour un homme

dV0.

28- Ee. P

arlement de Paris füpprima pareillement

frandaleux & pernicietx, quia des fentimens con-

defir

ar-Arrét du 1. Avril 1710. un Brief de Clement

traires à notre Sainte Religion €9 à là Difcipline Ec-

It lts

XI. du 18. Janvier de la méme année, par lequelle

clefiaflique.

i

Pape condamnoit. un Mandement & trois Lettres

. Cette Ordonnance me touche donc depréspuit-

CO

de l'Évéque de S. Pons, fansl'avoir oui préalable-

4

/

qu'elle flétrit (i. fenfiblement mon nom,

mon hoüa

Glllg

ment..

neur, ma réputation.

füns

— C'eft le motif für lequel étoient principalement

32. On m'adiredement eu en vueen la dbnnählt-,

Qu

appuyces les Remontrances de M. l'Avocat Gene-

& on m'a regardé comme le veritable Auteur de là

LUV

ral tuivant lesquelles fut rendu cet Arrét. , Yat-

Réponfe, puisqu'on a ordonné en conféquence d'a.

» il quelqu'un, difoit ce Magiftrat, qui puiffe ig-

git & de proceder, non pas en general pour dé.

'Ch[a

» norerce principereconnu chez toutes les nations

ceuvrir l'Auteur, mais nommement & méme uni-

Qf5

» polieées, fondé (fur laloi méme de la nature;;

quement à ma charge.

ülant

» qu'on ne peut condamner un accufé (àns l'ayoir

» Nous vous remettons ci jointe notre Drdona

MGS

» entendu, ou íàns l'avoir mis en état de fe défen-

P

nance du 12. du préfent mois, dit la Lettre du

re.

25

Gouvernement au Promoteur. de cette Univerfis

m

Vreg

» Qu'on ne dif? point que la condamnation ne

35

té de méme datte, par laquelle nous avons -ór«

25

tombe pas fur la Perfonne de l'Evéque, mais für

P

donné de faire lacerer publiquement la Lettre E-

üves

LE

la doctrine qui doit porter avec elle ou fà défen-

)

i

fe ou fà condamnatlon,

piftolaire imprimée íous le nom de Z. B. van Ef-

23

55

pen DoGeur en Droit & Profetfeur des: SS. Ca-

(üg

» Le Bref ne condamne pas feulement la doátri-

nons en l'Univerfité dans notre Ville de Louvains

53

ne en general, il condamne en particulier là do-

25

cle

& comme l'or ne peut diflfimuler, ni fouffrir de

afin

35

&rine de M. l'Evéque de S. Pons, qui par là eft

55

pareilles Ecrits, &c. nous vous faifons cette pour

25

jugé coupable. d'avoir enfeigné cette doctrine ;

»»

vous ordonner d'intenter A&ion & d'agir vive-

fent

33

& comment peut on foutenir une telle condam-

3

tnent fervato Jüris ordine, à charge du dit Do-

2

natiou contre un Evéque fans qu'il ait pu étre

P

Geur van Efpen pàr devantle Tribunal du Re-

Dis

entendu dans fa défenfe? Condamnation taite (ür

3

&eur Magnifique.

«

»»

fer.

uià Exemplaire imprimé de fes Ecrits (üjet à defa-

33. Car fi on ne m'en regardoit pas comme- le

35

veu, & qui n'a point eté reconnu par l'Auteur

veritable Auteur, & i on ne feperfüadolt d'en avoi?

jant

25

dans le Tribunal ou il a eté condamné..

des indices fufhfans; comment pouvoit-on ordon-

e

, Peut.on flétrir ainíi fa do&rine, (àns que lano-

ner nomniement à ma chareg

(

e une telle

$5»

te en retombe neceffairement für (à Per(íonne ?

cale, Acdtion publique & trés infamante

Aáion Fif-

P

Ime

35

Ne peut on pas. dire. méme que íà l'erfonne eft

34. Et fi on m

U

vdr

en regardoit comme

le veritable

35

déja condamnée 2n quelque maniere par le juge-

Auteur, de méme qu'on me regarde comme l'Au-

a

25

ment du Pape 4,,

teur du us Ecclefiafticum univer[um, qui ne porte

Ient

29. De ces Principes claits & certains il s'enfuit

:

(

inon nom qu'au i

ront, je devois étre écouté avant

qu'on n'a pu condamner la Réponfe Epiítolaire en

d'etre fletri.. La juftice demandoit qu'on m'écou-

queftion, qui portoit mon nom fàns m'écouter pré-

tàt, meme fans que je l'euffe demandé.

Ime

ion

alablement; & que par conféquent ce n'eft pas (ans

35. Jel'ài cependant demandé plutieurs fois. J'ai

fondement que je me fuis plaint d'étre diffamé pub-

reclamé la Jo

yeufe Entrée deSa Maje(té comme Duc

les

publiquement par la füsdite Ordonnance du 12.Sep-

de Brabant, -

tembre 1725. qui condamne cette Réponte Epifto.

Jairequis qu'au moins! on voulát tenir ez at

fut

laire en y exprimant mon nom, & avánt que jefuf-

toute execution jusqu' d ce qu'oneut eté éclairci de Tin-

fs

fe oui, quoique méme je l'euffe demandé trés in-

iention CS' de la volonté de

Sa Saerée Majefté notre

ftamment à diverfes reprifes,

iré$ Augufle Maítre,

:

j

30. Je me füis plaint avec d'autant plus de raifon

Mais le Miniftre de la

C

»our de Rome à rendu le

vt

que la Joyeufe Entrée de Sa Majefté Imperiale & Ca-

tout inutile; il a fü faire que cette Ordonnance ou

0

tholique comme Duc de Brabant porte (a). expret-

Demon(tration f infamante qu'il avoit fürprife, füt

du

fement qu'elle traitera, C9' fera traiter fes bonnes

rendue publique-& executée; & qu'ainft mon. noníi

e

Gens CS9 Sujeté, C9 chacun.d'eux en particulier. eü

& ma réputation avec les ouvrages que j'ai faits poür

JIN

toutes affaires par voie de Dreit C par Sentencepar

le Souverain , fuffent flétris à jamais par rout 'Uni-

devant leur *juge ordinaire C9' compétant.

vers & facrifiés aux interéts de fà Cour.

,

fï;

Si en totites. affairer, donc c'ett principalement

36. Ladite Ordonnance aprés la Laceration pub-

N

en celles oüi il s'agit de leur honneur & deleur ré-

lique de ladite Répanfe Epiftolaire a eté publiée en

'

toutes ces Provinces, méme à fon de Trompe, &

putation. L'homme n'a rien de plus cher (/); auffi

n'a-t-ilrien de plus délicat. (c)

jusqu'au Plat Pays.

Ce qui a donné occafion de me déctier par tout,

31. L'Ordonnance condamne laditeuRäpon(e E-

en Chaire & dans les compagnies.

tü

piftolaire qui porte mon nom, à étre lacerée & fup-

37. On a enluüite donné des ouvrages àu. Pu-

d

primée comme injurieufe aux Decrets du Saint Sie.

blic dans lesquels je fuis traité comme le dernier

Suppl. Oper. V/an kfpen Pars V.

Kkkk

es

:

us

i

À tant trés Reverend Pere, trés Clier & blen Amé, Notre-Seigneur vous ait en. fà fainte. garde;

De Brüselles le 5,. de fanvier

É

1633. Signé A. Isazzri. Paraphé Ro, vt. Et plus bas E. de Berti, A trés Reverend Pere notte trés Cher & bien Amé l'Ar-

ll

chevéque de Malines.

(a) Voyez les Lettres additionelles

du Bon Duc Philippe dd as Sépt, 1451. Art, 1. repetées dans toute$ les

Joyeufes Entréeà

i

de nos Princes Souverains, —Jrem l'Article T, de la Joyeufe Entée de Sa Majefté Imperiale & Catholique,

11

(P) Melius eft nomen.bonum quem divitiz multe&, Proveró, 32, i,

E

(c) Calumniato femper aliquid adharet,

1

626

775 QAUSA. ESPENIANA

cete t

deshormmes. Ces oüvrages ont pour fondement

l'on eut falfifié mes Ecrits; qué ce n'étoit pas. Ja

ll

cette méme Ordonnance füprife, & les Ordres auffi

premiere fois que 1mes adveríaires en avoient ainfi

uíé,

*

-

qir 0l

furpris & envoyés au Promoteur & au Recteur de

"aurol

Ü

cette Univerfité.

Tout eft imprimé & traduit mó-

45.]e faifois obferver queles vivesinftances que l'on

di

Te en Latin, afin que cette aflaire pafle à la Pofte-

faifoit pour obtenir quelque Ordonnance contre

ecl

l

t

af

rité & fe répande par tout.

moi avant que je füffe oui, ne faifoient que . trop

C,

38. On n'a qu'a voirl'ouvrage du Docteur Da-

entendre qu'on appréhendoit quayant lieu de . me

aol

men(2) imprimé dans cette Univerfité ave

défendre, je ne fifle voir, comme autrefois , ledef-

3(71 d,une

Ó

C I*appro-

ierfe 6

bation du Cenfeur Royal.

fein de fürprendre dans mes accufateurs.

e)

A^

Cette

CQCe do&eur ne fait aucune difficulté de dire d'a-

46. Jalleguois, ques

ily avoit méme que

lqu—fe

choíe d'équivoque dans mes expreffions, ou qui

Df()lts ,

bord dans la Préface (/) que c'eít' contre l'Auteur

Maje

de la Réponfe Epiftolaire que ladite Ordonnance du

put étre pris en mauvaife part, ce queje ne pouvois

.12. Septembre 1725.eft portée, & que c'eft cet Au-

croire; j'ofois efperer qu'on ne me refuferoit pas la

tois d

n i

teur qui y eft condamné comme un homme fcan-

permiffion & la liberté de l'expliquer & de le jufti-

daleux,' & qui manque de refpect envers le Saint

fier, de crainte que (i on: venoit à me flétrir, cet-

guisl

Siege & fes Decrets, comme un pernicieux enne-

te flétriffure donnát atteinte non feulement à ma

& trat

Ledit

Jmi de l'Unité Catholique, & comme fauteur d'un

perfonne & à ma réputation, mais aufIi aux Droits

trés vilain Schisme, auquel effet il rapporte auffiun

& àl'Autorite du Souverain que j'ai défendu &fou-

Confil

Bref Apoftolique du: 21. Fevrier d

tenu publiquement. avec l'approbation & la fatisfac-

eté odl

,

þe la méme an-

née,

tion des Superieurs.

neCCGäif

'39. Quel'on voye auiïï:l,oux?rage' d'un Chanoine

Les trois Requétes (*) & les deux Placets quej'ai

pem

de l'Eglife de Malines C. P. Hoynck van Papen-

türe de

prefentés, '& qui ont eté lus audit Confeil d'Etaten

T

drecht (c) , imprimé dans la méme Ville. fous le ti-

font foi.

feyler 9

tre de Hifloria Ecclefice Ultrajeclenfis. Son ftileeft

47. ll ét

oit jufte & naturel d*öuir für bes Requé-

ouvragi

tes les Confeillers Fifcaux:du. Grand Confeillà Mali-

voient

plutót le ftile d'un D

;

eclamateur outré, que d'un

Hiftorien moderé.

nes, puisqu'on les avoit ouis für la Repréfentation

[ad

Pour en impofer davantage au Public , cet ouvra-

de l'Internonce de Sa Sainteté faite contre moi, Et

Temem |

ge eft dedié au Cardinal Archevéque & approuvé

ce n'eff pas fans myftere qu'on les a confültés avee

Hautéi

. par les Evéques de Bruges, d'Ipres & de Ruremon-

ordre de rendre leur avis fur. icelle avec le deinier

Ftde]

de, & de deux Ceníeurs

fecret.

g lat

ordinaires (4) du ditDio-

ceíe de Malines.

48. Ce n'eft pas fans un legitime

ïfondement que

(n (

. L'Auteur aprés m'avoir decrié avec la derniere

jai allegüé, que l'exemplaire qui aeté produit, exa-

Vicaire

Ticence; & m'avoir chargé fauflement de tout ce

miné & laceré, peut avoir eté alterepour avoir lieu

qre t i

qu'il y'a de plus affreux, loue hautement . le Mini-

de me perdre d'autant plus facilement.

.

pour Y

Ílre de Sa Sainteté de fon zele à dénoncer ma Ré-

49. Pourquoi quelqu'un n'auroit - il pu faire glif-

p

onfe Epiftolaire à l'Empereur & Roy en fon Con-

fer un tel exemplaire?

*

nom d

Íeil d'Etat qui a commernicé, dit.il, à me punir éen

Un Moine Docteur en

"Thäologie ( a eté -au,-

p'obfe

profcrivant, íupprimant & faifant lacerer ma Répon-

trefois capable d'envoyer aux Puitfances Suprémes

fion. .

íe Epiftolaire avec ordre au Promoteur d'intenter

des Lettres & des Refolutions forgees malicieufe-

Qe

A&ion à ma charge par devantle Tribunal

ment fous mon nom.

Droit

€&teur Magnifique.

du RG—?

. fo. Et tout recemment le Do&eur Damen, qui

"$M

^40. Des faits pareils

verifient pleinement que la

par uneDiflertation qu'il a publiee;a donné occafion

unfid

fletriffure d'un Ecrit, tombe neceflairement fur la

à la Reponíe Epiftolaire en queftion, vient d'y re-

tion d

pondre par une autre Differtation.

perfonne dont' il porte le nom, & que ladite Or-

ll y rapporte

mente

donnance a flétri en effet ma perfonne , tnon hon-

une Propofition blafphematoire (**) contre la toute:

deN

neur, ma réputation.

puiffance de Jefüs-Chrift, comme etant tiree en

devoi!

'41. On ne troüvera . pas

d'exemple pour iuüifïär

propres termes de cette Reponfe Epiftolaire ;& c'eft

H

le procedé qu'on a tenu à mon égard, en donnant

für cette Propofition qu'il fonde au méme en

N

ladite Ordonnance. Qu'on life les Annales, les Hi-

les invectives les plus atroces.

droit

fait V

Íítoi

N

de l

1

jes & les A&Ges de ces Pays, ;on n*y 'verra au-

Cependant cette Propo(ition ne fe trouve pas

de a

cun cas femblable. -

dans les exemplaires qu'on a vus darns le Publics on

42. Qu'importoit- il fi la.

Réponfe Epiftolaire

y lit méme la. doctrine

y int

droits.

i

contraire en pluügurs en-

fs d

avoit eté fletrie le 12. Septembre dernier, ou vers

TücS (

la fin du m

à

. J'aurois peine à croire que ce DoGeur füt fi pär--

tée?

éme mois, füuppofé qu*glle ll'l'eut meri-

du deconfcience & fi prodigue de fon honneur que

med

L

- 43. Quel füjet legitime pbuvoitiön avoir de ne

d'avoir voulu forger à plaifir une Propofition qu'il

1e pas interpeller? Jétois à la main; ily avoit mé-

n'auroit pas ]u dans l'exemplaire qu'il a vu; yaime

port

mieux croire

Cout

me un mois que je follicitois avec le d

;

ernier em-

qg,il a et& trompe par un exemplaire

Cotnt

preffement pour étre oui. -

fulfifie.

nce au-

ttés !

44. Je repréíentois méme qu'il fe -pOuveit que

$1. Mais quan

d méme l*eXempläire deno

C)

roit

fere

(«) Differtation II. de numero Epifcoporum ad valiäa

^

van O

verbecke, cum approbatione G; J. de Quareux.

m Ordinationem Epifcopi requifito.'.. Lovanii,) Typis Martini

tenir

(b) Ex Typis Laurenutii vander Elft Typograp

bi EminenzifJuns, - , Donini Cnrdi;ialis -Arcbiepz'fcoþi 1725.

4V0]

(o) - Refponfio Epiftolaris Zegeri Bernardi van Efpen quam ftatim impugnavimus,... graviter popugit animum: Illnftriftmi &

Reverendiflimi Domini Jofephi Spinelli Apoftolici per Belgium Miniflri.... qui... judicavit officii fui munus exigere, ut detam .

fes

fiomm

immoderata audacia referret ad Auguftiffimi Imperatoris & Regis noftri... Confilium Statüs ; ut quem Apoftolica & Pontificalis

du

Reverentia ha&enus non cohibuit, Imperatoria & Regalis Autoritas compefceret, Fo], 359.

Efpenius apertum Bellum indicit Pontifici.., profitetur fe adverfarium Sedis Apoftolice.,., Vindi&tam inchoavit Augufti(li.

furs

mus Imperator & Rex nofter Catholicus.per Decretum Confilii Status de 12, Septembris r

725. ex quo Efpenii fetus profcriptus,

d

füpreffus & laceratus fuit

quod Decretum ad calcem damus, Fol. 357.

N

Et praterea exmejusdef«n Senargs Manda;o duplici Adio intentatur in Efpenium coram Re&ore Univerfitatis Lovanienfis. Fs

de]

?d) H.lStäval'f Deyen de la Métropolé & J vande Cruys Penitencier.

(*) Elles font jointes à la

fuüsdite Repréfentation que j'ai eu l'honneur de faire à $a Sacrée EMajelh': au füjet de ladite Ordailnam

ce du 12. Septembre 1725.

(*

CI) C'étoit le fasdit Pere Défirant, aimfi qu'il en füt convaincu par Sentence du 18. Mai 1708.

[

(**) Nox rorverr (Chriftus) zres iuffizuere , nife abfolute ueceffarios. Differtatione 1[, num. 87.

&i

ovu RECUEIL DES PIECES

627

&c. LIYRE PREMIER.

l W !

t

roit etä exad & nön falfifie, & que je l'aurois recon-

Réfolution Canonique, fondée fur la Jurisprndence

Belgique, a intimidé nos Jurisconfultes, & a aug-

nu, la juítice demandoit encore qu'avant de le fié-

Qlle

lum

trir on écoutát en juítice reglée les

défenfes que

menté la peine qu'ils avoient à répondre lorsqu'il s'a-

giffoit des Droits de $a Majeíté, des Loix, des

COntre

jaurois données pour jufti&ier ce que j'avois fait &

écrit, d'autant plus que ces défeníes confiftoient

Coutumes & des Privileges de la Patrie contre les

injuftes prétentions dela Cour de Rome; & com-

6m

tant en fait qu'en droit.

ul s'eft

bien au contraire on eft incliné à époufer lesSenti-

;le del,

:2. C'eft cette regle qu'on a fuivie lorsq

agi d'une Lettre imprimée fousle nom de Meflire

mens qui favorifent les mémes prétenfions contre

les veritables interéts de l'Eglife & de l'Etat.

lidte

Pierre Govarts Vicaire Apoftolique de Bois-le- Duc.

OU qui

Cette' Lettre étoit ouvertement contraire aux

Dés là ils ont apprehendé d'étre un jour entiere-

ment livrés àla haine d'une Cour, quis'étant ren-

JOLy

QIS

Droits, Hauteurs & Jurisdition Souveraine de 5a

t Disfa

Majefté; & c'eft pour les

due formidable méme aux Souverains, faura bien

tois (1 maltraité.

;

avoir fogtenus quejy é-

;

leur faire boire le Calice de fon indignation.

& Juft-

hy C

On ne fit rien cependant contre cette Lettre ;

$6. Ma veritable Réponfe Epiítolaire, dont les

exemplaires ont eté vüs dans cette Univerfité, n'y

41

maisil fut ordonné que la chofe feroit examinée

a offeníé aucune perfonne équitable.

UY

& traittée en juftice par devant le Grand Confeil. -

Ledit Vicaire qui en étoit membre en qualité de

$i elle étoit préjudiciable, comme on dit,à notre

&(y

Sainte Religion, au S. Siege & à la Difcipline Ec-

M

d

Confeiller, y ayant avoué ladite Lettre, & y ayant

eté oui pleinement en fes défenfes, euttout letems

cléfiaftique, cela ne pouvoit étre ignoré du Redeur

I6j

neceffüire pour juftifier le contenu de ía Lette.

Magnifique, ni de P"Univer[itä, ni de fon Promo-

E

t

De mon coté je défendis ma doárine & la droi-

teur.

W

Elle a paru dan

s le Publicl'efpace d'environ deux

ture de mes fentimens, je prouvai que ledit. Con-

feiller m'imputoit fauffement d'enfeigner dans mes

mois fans que l'on ait inftitué la moindre AQion ou

QU&

information à ma charge, ni que le Recteur, ni

Ma

l-

ouvrages des fentimens erronés qui ne sy trou-

l'Univerfité m'en aient fait le moindre reproche, ni

ACOQ

i

voient teulement pas.

,

La chofe ain(1 examiné

e & inftruite contradi&oi-

correction amiable, quoiqueje fuffe publiquement

i, Et

qY

rement, la Lettre fat déclarée contraire àux Droits,

regardé & reconnu dans l'Univerfité pour l'Auteur

,

Hautéurs €9 "Turisdiction Souveraine de Sa Majefté.

de cette Réponte.

MIN

C'elt ce que je n

'aurois pas manqué de repréfen-

Et de plus il fut dit, qu'elle taxoit mes Ecrits con-

tre la verité de contenir une opinion erronée.

ter, i on m'avoit fait la juftice de uécouter, pour

(ue

core tant d'égard pour ledit

faire remarquer combien le prétendu fcandale dont

It

' On eutcependant en

Vicaire qu'on ne füpprima pas méme une telle Let-

l'Internonce fe plaignoit, étoit imaginaire & mal

A

lieu

ui ne m'in(uitoit que

fondé.

tre (i injurieufe au Roy, &

pour av

oir foutenu les interets.

de Sa Majeíté.

$7. Lors méme que l'Ordonnance du Confeil q'E-

glit

une Lettre qui portoit fon

tat fut emancée, on ne parloit présque plus de cet-

$3. ll S'agiffoit alors d'

te Réponfe Epiftolaire, que l'on regardoit comme

nom &ía tüignature.

Rien n'empéchoit que l'on

du

une chofe paffé, qui n'avoit fait, ni ]

fhes

n'obfervàt les memes reg

les dans la préfente occa-

mauvaife impreilion.

ajiïä aupun&

fion.

na

Ce Vicaire. quoique Con

(eiller, ofe attaquer Iesv

Javois méme eu la fatistadion de voir que cette

Réponfe étoit applaudie.

l

Droits, Hauteurs, &

Jurisdi&ion. Souveraine de

Qui

Sa Majefté. — J'ai le bonheur de les foutenir comme

$8. C'étoit une Rétolution Canonique, donnée

0n

fur un cas qu'on m'avoit propofé par rapport à la

unfidele Sujet, -& je m'attire par la toute l'indigna-

Y

Y

It

tion de la Cour

de Rom. -Jepouvois aprés cela

premiere Differtation du Dodeur Damen, dontj'ai

Ite

déja parlé.

meriter ici quelqu'attention , & le Miniftre dela Cour

on ne

Pourquoi ,

donc a.t-on pvlutöt flétri ma Réponfe

le

de Rome ne pas. étre(i. facilement ecouté

a

race.

que fa Ditfertation, par oü la difpute avoit com-

devoit pas me refufer la méme g

l'obtenir, j'aurois

mencé?

et

. $4.Si favois eu le bonheur de

Oil

fait voirque ce Minittre, en foll

icitant la flétriffure

Quelle loi y avoit il qui m'interdifoit de diremon

hors

fentiment dans cette Caufe, plutót qu'au Dodeur

de ladite Lettre. n'avoit d'autre but de bannir

Qj

de cettte Univerfité la Jurisprudence Belgiqne, pour

Damen de dire le fien?

Libertés & Franchi-

$9. Je puis ajouter que ma Réponfe eft concue

n

yi

ntroduire für les rnines des

[«

fes des Eglifes

& des peuples de nos Pays les. maxi-

en des termes reípedueux & moderés, au lieu que

bles d'une Cour étrangere , qui for-

celle de ce Dodeur eít trés emportée & remplie d-

mes deraifonna

invectives prop

br,

me des prétentions für le monde entier.

res a produire des troubles & des di-

Ledit Sieur Govarts animé du méme deffein,avoit

vifions.

*

I

e ne faurois concevoir quel point de ma Répon-

j

porté le Cardinal Archevéque d

e Malines à y con-

e

courir (*) : mais aprés que la fusdi

te Lettre m'eut eté

fe a eté regardé comme injurieux ou fcandaleux; je

la chofe lui réuffit

fouhaiterois qu'on en dé(ignat un feul.

communiquée par l'impreffion ,

trés mal, comme il a eté dit ci deffus.

60. Depuis l'Ordonnance on me traite publique-

ment & par des Ecrits imprimés comme le plus grand

C'eft juftement ce que l'Internonce vient de ten-

ter clandeftinement par une Remontránce qu'il a fu

ícelerat, & on attaque d'une maniere outrageante

mes anciens fentimens.

C'eft ce que mes adverfài-

tenir bien fecrete, craignant fàns doute que fi j'en

avois communication.il n'écheuat pareillement dans

res font impunément, dans le tems qu'on me met

fes defleins.

Il y a réufli

L]

. car les cachant fous les

dans la neceffité de me taire, ou de paffer pour de

'.-

fobéitfant au Gouvernement.

noms refpedables de Notr

e Mere la Sainte Eglife ,

du Saint Siege, de Notre

Saint Pere le Pape, il a

Te me trouve ain(i dans l'impoffibilité de meidé-

fendre devant le Public, pendant que ma . partie a

fürpris, comme; on a dit,

la Religion du Confeil

d'Etat.

toute liberté de déclamer contre ma perfonne.

61. Il ne m'eft. pas moins fenGble -de. voir .que

$j* I!

eft incrovable combien .]a. condemnation

deladite Ré

ponfe Epiftolaire, qui n'etoit qu'une

dans,le tems qu'on laiffe fubüfter des Théfes &

2

Suppl. Oper. Van Efpen Pars V..

autres.

(*) Oprandum e[fet fumma

pere ut. boc nove fermento (C'

eft de ma do&trine qu'il parle) purgezur. fecundum Belgii Seminarium

: Hoc opus ,

bic labor etiam nunc tuus eft ,

Univer[itas Levanienfis

Preful Excelleiftigfnte. Gette Lettre eft du 8. Decembre 1718;

& fe trouve imprimée parmi

les A& Ecclefte Mecþliltierz s. Fpl, $.

CausA ESPENIANA

628

Mi

autres Ecrits publics (a) par lesquels on of& impu-

ora l

&L

époriit

nement attribuer au Pape le pouvoir fur le Tempo-

rel des Rois, & combattre le Droit Royal du P/a-

de deliä:

ct, &lés autres Regaux des Seuverains, on fait

Irre'gularitä de:'vïOrdres' qu'ona cä*onney en conféquence

m

$.2

une Ordonnance ou Demonftration (1 infamante

de laditeOrdonnauce du 12. Septembre 1725. pour

contre maRéfolution donnée dàns un cas qui ne tou-

me pourf

f corps

uivre par devant leTribunal du Recteur

qunt 00

che pas méme l'Etat ou le Miniftere.

Magnifique de cette Univerfité.

62. Et ce qui eft encore. bieu plus particulier ;

goté 0U.

c'eft que quoique le Grand Confeil de Malines fatfe

65. Le Miniftre de la Cour de Rome, qui en

ploces (

défenfe au. füsdit Confeiller Govarts par la Senten-

tout autre cas auroit vivement reprefenté que les

[a 0

ce déja citée d'avancer à l'avenir des Propofitions

Privileges de cette Univerfité confirmés par lesSou-

gut &t

verains Pontifes , alloient étre violés, & quele Con-

& allegations pareilles à celles quele Confeil y avoit

ment en

condamnées , 4 peine de plus grande Demon[iration,

feil d'Etat Juge laic alloit mettre la main à l'encen-

J Auteu!

ce Confeiller n'ait pas feulement la temerité d'avan-

foir: Non content d'avoir fu engager contre fes pro-

j proce

cer de pareilles Propofitions, mais encore de faire

pres Principes ce méme Juge à faire droit dansune

mierem*

un ouvrage (/) exprés , oi il foutient ex profe[fo les

Caufe perfonnelle d'un Supót del'Univerfité deLou-

seurtre

vain, &oi il s'agiffoit méme de connoitre de Ia Re-

mémes Propofitions que le Confeil avoit condám-

celui qu

nées par la füusdite Sentence qu'il ofe en mémetems

ligion €9' de la Difcipline Ecclefiaflique : Ce Miniftre,

Ja peine

taxer in ipfà fronte en termes formels gde injuflitia C9

dis-je, a. fü encore furprendre, pour me faire pu-

TOM IU

nullitaté C9' incompetentia.

nir dé nouveau, des Ordres par lesquels en conífé-

cas ette

Cet ouvrage s'imprime &íe vend publiquement

quence deladite Ordonnance ileft enjoint au Promo-

teur de ladite Univer[ité d'intenter Atlion, CS9 d'agir

präsmä

ave capprobation:& l'éloge de deux Cenfeurs (c) dont

4 macn

Pun eft Cenfeur Royal; on y voit de plus à la téte

vipement, fervato juris ordine , nommement & en

69 /

que ledit Confeiller met cet ouvrage fous]a prote-

particulier a ma chargepar devant le Tribunal du Rec-

fübriqué

&ion des Archevéques & Evéques de ce Pays, en

teur Magniftque: C9 à celui-ci de proceder contre moi

füs, D6

les fuppliant d'en vouloir bien 1prendre la détente.

. par le Decretement des peines C9' Cenfures. Eccléfiafli-

comme

qués que je puis avoir, merité au cas que je fois trou-

tence rt

Le mepris que l'on füit paroitre pour le Grand

vé d'étre l Auteur de la Réponfe Epiflolaire y recla-

jntenté

Confíeil de Sa Majefté & méme pour le Confeil d'E-

mée,C7' dedécider dé ladite Caufe avec toute Laccele-

Cen

ration poffible , preferablement à toute autre Caufe.

tat & le Gouvernement, ne pouvoit étre ni plus

téàhhc

marqué, ni plus formels cependant perfonne ne

66. Si ce Miniftre de la Cour de Rome en folli-

ten(

citant des tels Ordres,a cru que le Tribunal du Re-

parle, ledit ouvrage fübfifte jusqu'à préfent fans a-

Efpagm

voir encore eté noté, ni méme fàns étre contre-

N

&eur Magnifique étoit mon Juge naturel & compé-

Anmurtei

dit.

tent par rapport à ladite Reponíe Epiftolaire, nede-

63. Enfinfi le Confeil d'Etat, qui n'eft pas ce

voit il pas croire auíli que le méme Tribunal devoit

[ NT

tel ia

qu'on appelle Confeil de juftice, n'avoit pas eté für-

également connoitre de cette Réponfe? Etant hors

End

de doute que celui qui eft Juze compétant d'une

pris, on a lieu de préfümer que jamais il eüt voulu

tre du

decerner & faire executer une Ordonnance ou De-

perfonne par rapport au prétendu Deli& , eft. auffi

Qamné

monftration infamante, telle qu'eft une laceration

le Juge compétant du méme Deli&à ; & que c'eftlui

qui en doit connoitre pour juger de íà veritable

defnit

$

publique qui regardoit un Brabancon (ans meme

B

e; CO

Qu!

r lOffice Eifcal de la Province.

qualité.

Telle Demonftration auroit dà en tout cas étre

Ce Mini

(tre fans doute en convient, mais com-

7l

a wc

executée & auíffi decernée avec connoiffance de cau-

me j'étois en bute à fà Cour, il paroit qu'il m'en

donne

fe de la part & de l'autorité du Confeil de ce Du-

vouloit; cependant ne pouvant réuffir par là voie

Je fuis né Brabancon en

ordinaire, il a i bien envelopé la chofe & tellement

otdoni

ché & Pays de Drabant.

de fv

Ja Ville de Louvain, jy demeurois pour lors: &

conduit l'atfaüre qu'avant tout il m'a fait flétrir pu-

la Réponte Epiftolaire en queftion qui feroit le pré-

bliquement & fans queje fufle oui; & ne pouvant

f &

faire decreter du méme coup à ma charge les Cen.

preuv

tendu corps de déli& y étoit depétchée.

Telten

Cependant elle a eté decernée & executée fansla

füres & autres peines fans forme de procés, il a

neanmoins fu me couperles moyens d'uneju(te. dé-

epe

moindre participation de ce Confeil de Brabant ,

|

Qt

ou d'aucun autre Juge du Pays.

fenfe, en me la rendant impoflible, ou du moins

64. Toutes ces raifons font voir, fous trés hum-

trés difficile & trés dangereufe, ne fut que perdant

ent

ble corredtion,avec combien de fondementj'ai por-

tout honneur & toute conícience,je defavouatffe ab-

juttif

té par ma fusdite Remontrance au pied du Throne

folument d'avoir donné aucune Répon(fe dans cette

pisqi

de Sa Sacrée Majefté l'accablement oà je me trou-

Caufe.

j

lr le

ouir ]

vois à l'occafion de la füsdite Ordonnance du 12.

67.Si on vouloit faire agir à ma charge auregard

Septembre dernier; & que je l'ai fapplée trés refpec-

de ladite Réponfe Epiftolaire, & cela fervato juris

&

ordine, comment a-t-on pu contre toutes les regles

teufement qu'il lni plüt d'ordonner que les Lois fon-

lil

damentales du Pays contenues dans (a Joyeute En-

la condamner & la faire lacerer publiquement avant

dmon

trée.de Sa Sacrée Majefté comme Duc de Brabant

de m'avoir faüit mon procés? commencent ainfile

u

fuffent pleinement & religieufement obfervées à

jugement par l'exécution, laquelle étant faite, la

ponfe

mon égard, & qu'il füt pourvà que non obftantla-

cauíe eft finie & terminée, d'autant que ma con-

défen

dite Ordonnance,le cours ordinaire de lajuftice me

damnation y étoit renfermée.

El

füt entierement ouvert & libre pour pouvoir défen-

Le Fondement & le commencement detoutepro-

COnni

áre mon honneur & ma réputation dans un juge-

cedure criminelle font les informations préparatoi-

O

ment reglé.

res fuper delicto C3' corpore delicti.

:

( tt

Mais

O

f g

(a) Tels font, par exemple, Animadvey!ïohes D, L. C, Decker, &c. 1726. avec l'approbation du moderne Evéque d'Ipres &

préa

du Genfeur Royal de Quareux.

jení

Epiftola tertia Euftachii Janfenii 1723, avéc l'approbation du Cenfeur de Quareux,

'Thefe Théologique foutenue fous le Do&teur Damen le 21, Juin 1724.

e

Oratio de Doginatica Bulla Unigenizus habita 23. Augufti

Hermannum Damen Sacrz Theologiz Do&orein, &c,

fem

avec l'Approbation du fusdit Cenfeur Royal.

1724. per

iT

l) Sous le titre de Morivum uris.

mmen

(c) J. Vande Cruys Pénitencier de la Métropole, &

G. I, de Quareux Chanoine d Louvain , Cenfeur Royal,

l

ov REcugn, pnEes PiECES. &c. LivRE PREMIER

629

L

Mais comment le Promoteur de cette Univerfité

cations füfmentionnées, mais auffi que je fuis en é-

tat de la juftifier dans un jugement reglé ouyaurois

fera t-i| en état de prendre ces informations? ladite

u n AR

Réponfe Epiftolaire, qui eít ici le prétendu corps

communication des Griefs ou Chefs d'accu(ation.

?ïzence

72. Pour appliquer avec quelque couleur de pa-

: Douy

de deli&, étant déja jugée & lacerée publique-

ment.

reiles qualifications là Réponfe Epiftolaire, on a

ey

dà fupofer des faits dont je ne conviens point; on

68. La regle de la procedure crimineile eít, que

le corps de deli& foit laiff en fon entier; qu'il foit

a dü tirer des conféquences forcées & étrangeres ,

dont je ne füis nullement refponfable.

avant tout averré individuellement, & qu'il ne foit

lu em

noté ou qualifié que par la Sentence à rendre furle

Car ma veritable Réponíe ne contient dans fes

t ls

procés criminel.

expreffions & dans fon fens naturel rien d'injurieux,

T

La mort arrivée dans le corps d'un homme ne

rien de fcandaleux ou pernicieux* je n'y traite pas

n

non plus précifement de la Religion; jen'y conteíte

peut étre declarée criminelle fans. avoir oui pleine-

TlQn.

menten fes défeníes celui qui eft accufé d'en étre

pas l'autorité du Pontife qui remplit la place de S.

fspm,

l'Auteur. . Ce feroit renverfer toutes les regles de

Pierre.

:

U

la procedure criminelle que de vouloir déclarer pre-

73. Ma Réponfe Epiítolaire roule fur un cas qui

"LOU

mierement par une Sentence que cette mort eft un

a des circonítances entierement differentes de cel-

la Re.

meurtre, & eníuite ordonner de faire le procés à

les que le Miniftre dela Cour de Romeaurarepré-

Ditre

celui qu'on en croit l'Auteur, pour lui faire fübir

fentées.

$ ll

ft

la peine due à un tel crime.

Jai fondé ma Réponfe conformement à ce cas

Onig.

. La Réponfe Epiftolaire ne pouvoit doncen tout

fur des Principes que je crois certains & incontefta-

bles.

P'OIo.

cas étre déclarée imjurieufe fcandaleufe, &c. qu'a-

Siledit Mini(tre n'en. convient pas, en fe-

prés m'avoir faitle pro

ront-ils donc moins fondés? Etdeviéns.je pource-

a"aglr

gäs qu'on vient d'ordonner

W

a ma charge.

la coupaple? Hl n'y a aucune obligation de penfer

R.

69. Ainfi les Lettres & Réfolutions fauffement

comime lul.

"ii

fabriquées fous mon nom, dont on a parlé ci-des-

74. Les Principes fur lefquels j'ai fondé ma Ré-

fj

fus, ne furent déclarées fcandaleufes & feditieufes,.&

folution , ne font pas des peníées que j'ai époufées

ATOII-

comme telles brulées publiquement, que par la Sen-

legerement pro commoditate Caufc , mais ce font des

tech.

tence rendue definitivement fur le procés criminel

Maximes que j'ai puifées dans l'Ecriture Sainte &

dans la Tradition par une étude aflfidue de 6o. ans,

Jrte]p-

intenté à la charge du füsdit Bernard Dé(irant.

Itjo,

Ce ne füt autli qu'aprés le Procés criminel inten-

J'ofe dire que jel crois ees Maximes fi certaines, qu'-

on ne peut foutenir le contraire , fàns donner attein-

foli

té àla charge du nommé Jofeph Calvo que par Sen-

uM-

tence du 25. Mai 1708.1l fut declaré quel'Ecrit

te àla Religion, en rendant tout incertain & arbi-

traire dans la Hierarchie & la Difcipline Eccléf(iafti-

lmpä.

Efpagnol Memoria de Advertencias étoit calomnieux,

iéde-

injurieux , pernicieux , contre le fervice de Sa Maje-

ue.

Ce font là des choíes tant de fait que de .droit ,

evoit

flé , l'Etat C9' les Miniflres du Roi, & que comme

hors

tel il a eté brulé.

fur lesquelles je dois étre oui, méme aprésavoirre-

connu la Réponfe Epiftolaire : elles demandent dif-

]une

Enfin pour ne pas multiplier les exemples , la Let-

auff

tre du Vicaire Apoftolique Govarts ne fut con-

cuffion & connoiffance de caufe, pour qu'on pui(fe

damnée par le Grand Confeil, que parjia Sentence

juger & porter fentence à mon égard.

Ea

table

definitive rendue für le procés y inttruit à. fa cbar-

7«. Mais comment à préfent me défendre avec

ge, comme il eít dit ci deffus.

la méme füreté & méme liberté queje laurois pu

faire avant ladite Ordonnance du Confeil d'Etat ?

70. Le contenu des Ordres fufmentionnés envoyés

au Redeur & au Promoteur de cette Univerfité,

On voudra peut étre faire paffer contre mon inten-

d

VOle

donneauffià connoitreque dansl'AGion qu'on y

tion ma défenfe pour une oppofition peu refpec-

ordonne d'intenter à ma charge, il nes'agiroit que

tueuíe au Gouvernement, afin de me rendre aiofi

frent

de favoiruniquement f1je fuis l'Auteur de la Répon-

plus criminel; car pour me défendre je dois foute-

u-

fe, & que dans ce cas on me füpofe, quoique fàns

nir le contraire de ce que ladite Ordonnance a déja

|Want

declaré.

Con.

preuves, infalliblement couplable ; eníorte qu'il ne

Tefteroit qu'à proceder incefíament au decretement

Si jétois reconnu innocent dans ledit Tribunal

E

de

de peine.

de l'Univerfité, on y devroit indifpenfablement ju-

Or la raifon naturelle & les regles du Droit exi-

ger en ma faveur

Or un tel jugement fe trouvant

T

datt

ent abfolument qu'on ait une entiere liberté de fe

contraire à celui!du Gouvemement,pferoit onbien

;

juftifier du crime dont on eft accuí&.

Il ne futfit

le prononcer

: D.

76.De plus, comment avouer que je fuis Auteur

Cette

pas qu'on avoue d'avoir tué un tel homme pour étre

fur le champ condamné à la mort; mais on doit

dela Réponfe reclamée dans la (asdite Ordonnance,

ouirl'accufé dans íes defénfes : ll alleguera peut-

puisque je n'ai pas và l'exemplaire qui a eté produit,

n

étre de l'avoirfait cummoderamine inculpate tutelce.

examiné &laceré ?. cet exemplaire quoique portant

jirif

mon nom,peutfor bienavoir etéalteré,comme j'aire-

Ilallegerad d'autres raifons qui le rendront peut-étre

gles

innoncent ou moins coupab!e.

marqué ci-deffus : Auffi les termes qu'on employe

Vant

71. Suppofé doncque j'euffe reconnu ladite Ré-

dans ladite Ordonnance pour de(igner cette Répon-

le

PH

ponfe, je devrois avoir le tems & les moyens de la

íe, nefont pas propres pour defigner la mienne;&

,li

défendre contre ce dont on l'accufe.

on le fait méme fàns exprimer la date.

rl*

Elle eft accuífée, ainfi que lesdits Ordresle font

77. Combien d'aileurs cette Ordonnance n'a-t el-

connoitre, d'étre injurieufe au S. Siege, fcandaleufe

le pas prevenu les efprits à mon égard, enforteque

n

€9 d'une pernicieufe conféquence , d'étre préjudicialle

mes raifons de défeníe ne feront pas à préfent la

ito)-

à notre Sainte Religion C9 la Difcipline Ecclefiafltique

méme impreffion qu'elles auroient faite auparavant?

€9 contraire à la prohibition du Pape reprife dans

On la regardera comme un Jugement, quoiqueren-

M

fon Bref donnàb à Rome le 21. Fevrier de l'année

du fàns que jaie eté oui , qui doit fervir de préjugé,

précedente; & pour cela on me juge coupable, fi

de fondement & de regle dans le procés criminel

"I

jen fuis l'Auteur.

qu'on ordonne d'intenter à ma charge.

Je conviens que je ferois coupable fi ma Répon-

Il paroit auffi clairement que c'eft dans cette vue

fe meritoit unetelle Cenfüre; & jefetois lepremier à

qu'elle.a eté remife au Re&eur Magnifiqueconjoin-

Ja retrader.

Mais je füis bien affüuré, non feule-

&

tement avec lesdits Ordres, tellement qu'on nelaiffe

r felonfes

iment qu'elle ne mérite certainement pas les qualifi-

pas'mäme E mon Juge la liberté de juge

lumie-

6530

CavsA ESPENIANA;

Woicon

lumi'eresv & fà confcience, ni de me déclarer inno-

foit Séculier, de tel,état ou cohrdition qu'il puiffe

dans !

ätre.

i

né

nta

V^

cent au cas que je juftifie la Reponfe Epiftolaire en

queftion.

85. Que les Monitoires, Fulminations & Ceníu-

jeur ]Efï

res donnéesaleur charge en Cour de Rome, font

(ousae0

78. Jene.m

'arréterai pas ici à expofer ce que j'ai

fouffert de neuveau parl'eclat qu'ont causé dàns cet-

fant effet & regardées comme non avenues.

te Univerfité les informations que le Promoteur en-

. 86. Quele Pape ne peut depofer à fon gré les

9. l

j

gecit n

füite des füsdits Ordres, a pris à ma charge, & par

Evéques & autres Superieurs Ecclefiaftiques, oure-

le procedé irregulier qu'on a tenu à ceite occafion.

voquer leur Jurisdidtion ordinaire.

gemen

87. Qu'il ne depend non plus de ( volonté, d'ac-

79. Tout ceci fait voir de plus en plus, non feu-

lement la juftice des plaintes fufmentionnées que j'ài

corder ou refufer aux Evéches vacans!des Evéques

n

e Majefté au

pour les remplir; mais qu'au contraire il doit méme

Eglit ;

portées au pied du Throne de Sa Sacré

füjet de la. fusdite Ordonnance du | 12. Septembre

confirmer ceuxqui ont eté ou élus ou nommés à

cofie

moins

cani Áini

1725. mais encore que ces Ordres au Redeur & au

rerS.

qu'il n'allegue une paufe Canonique de fon

Promoteur de cétte Univerfité, lorsqu'ils font ve-

ïa ]uri.f

nus à ma connoiffance, m'ont autorisé de nouveau

Et nos Princes Souverains fe croiroient en dro

it

w Eg

d'employer des moyens convenables & efficaces pour

i rétirer mon recours auprés de Sa Sacréóe Majeíté

rés ne.

par une nouvelle Remontrance, pour m'y plaindre

maintenir leur Droit de nomination, & pour faire

pus, n

remplir les Evéches vacans, au cas que le pape per-

ertitle

de l'irregularité de cette Procedure criminelle.

fiftàt à refüter fans caufe les Bulles de confirmation.

ä

elom

$. Il

88. Ceeft dans ces maximes que con(iftent princi-

palement les Libertés & Franchifes des Eglifes & des

payens !

remïET

e.ma Réponfe Epiftolaire €9' de ma

peuples de ce Pays. Ce font de trés précieux reftes

celle d

Sfuftification d

de l'ancienne Liberté de l'Eglife Univerfelles c'eftà

our (

conduite en géneral.

dire, del'ancien Droit commun que nous avons

jm'isdir

foigneufement confervé , ainfi que d'autres Eglifes,

en tem:

8o. Te tuis Jurisconfulte Belgä; & c;ef'cüfelxon la

Jurisprudence be

lgique que j'airépondu ala.Conful-

pour ne nous pas affüjettir àla domination fervile

L5

faite touchant.la Caufe d'une E-

de la Cour deRome. C'eft pour les foutenir & pour

ennete

tation qui m eté

glife B

ique.

prévenir que de la part decette Cour il ne foit pra-

éyenet

Les

ï&g

aximes

de cette ]urisprudencel font entie-

tique aucune nouveauté, que nos Princes Souve-

quelle

rans (**) ont entre autres chofes fifoigneufe-

rement differentes des Maximes de la Cour de Ro-

9j

me; elles y iont méme pour la plupart directement

ment coníervé & arrété la neceffité abíolue de l'a-

non int

(ées.

grement Royal ou P/acet pour toute Bulle de Rome,

oppo

quell

SI,

Cette Cour & les C

andniües Ultramontäins

ainfi que le remede du Poffeffoire & de la Caffation.

Schent

attribuent au Pape une puiffance arbitraire, abíolue

89. Ces Maximes Belgiques font fi anciennes &

fi notoires, quejpour peu que l'on ait de connoit-

des Pa

& fans bornes: Puiffance qu& & quocumque humauc

pour /

legis vinculo fo

luta fit , (*) une puiffance defpoetique.

fance de nos ufages € de nos contumes , on ne peut

abíolument les ignorer.

fj ia

L'Eglife Bel

gique, les Souverains & les peuples

voient

de ces Pavs ne reconnoiffent point dans le Papeune

C'eft fur ces Maximes que j'ai appuyé les Réfo-

Provin

ais bien une autorité & une Juris-

lutions que j'ai données dans la Caufe de l'Eglife d'-

telle puitlànce , m

Utrecht.

Elle

didion qui eft regiée par

les SS. Canons, &quiett

teus (

bornée par les Loix, Priviléges, Coutumes, Sta-

90. Cette Eglife eft des plus anciennes de toute

la Germanie inferieure, ayant eté fondée il y a mil-

confar

tuts & Obfervances anciennes;qui n'entreprent pas

Cent et

(ür les droits des Eglifes particulieres, ni fur ceux

le ans par S. Willebrod fon premier Apótre & Evé-

leur i

ue.

^

de leurs Pafteurs , mais qui doit au contrairele$ con

f)

ia

iv

ferver foigneufement: ce que les plus grands & les

Elle comprenoit ]a plus grande partie de l'ancien-

Droit

ne Frite occidentales elle reffortifloit à la Metropole

plus Saints P

apes (T) ont reconnus eux- mémes.

de Cologne: & elle eft une de celles qui font com-

pie m

De ces deux fortes

de maximes (i oppofées s'en-

(üivent néceffairement des conféquences également

prifes dans les fameux Concordats Germaniques.

tendug

[

Ce fut depuisla donation de la Jurisdidion tempo-

jj

j

J

contraires. .

"

d

4. Ain(i nous tenons contre les P

rincipes de la

relle qui competoit à l'Evéque de ce Diocefe, faite

en 1528. a l'Empereur Charles V. comme Duc de

fetme

Cour de Rome & des Ultramontains que le l'apene

Brabant & Comte de Hollande, que la Ville d'U-

foum

peut pas an

éantir arbitrairement nos Evéchés, nos

nos Eglifes, nos Bànefices Eccléfiafti-

trecht avec fon Territoire devintl'une des dix fept

fembi

Chapitres ,

Provinces.

,

lieres,

ques,

ni en Óter l

es Droits, l'Autorité & la Juris-

faifoje

di&dion qui y

font attachés.

91. Cette Eglife, qui de Cathédrale étoit deve-

nue Métropolitzine par l'ére&ion de plutieurs nou-

dre h

Que cela ne

fe pourroit faire abfolument. fans un

Cevoir

fujet légitime & Canonique avec une con

noiffance

veaux Evéches du tems de Philippe II. fubfifta (ans

contradi&dion jusqu'à ce quelle tomba fous une autre

teurs .

de caufe, &aprés avoir oui tous ceux qui y font in-

Pion,

terreffes.

religion dominante.

qe toute Cauíe Belgique , dont la connoif-

2. Il eft conítant que ce c

hangement feul de 'la

niers !

85. Q

Z

Religion dominante n'étoit pas fuffifant pour détrui-

36,

fance eít referve

e au Pape, doit étre commife u-

dicibus in partibus , pour étre pax eux jugée & ter-

re cette Eglife, & que non obítant ce changement

g

ellea pu fubfifter trés bien & dans fon entier.

effet,

minée definitivement.

84. Que le Pape ne peut citer

en Cour de Rome

Car s'il étoit réquis pour l'établiffement & la fub-

fs re

foit Ecclé(iaftique;

fiftance d'une Eglife, de fe tronver ou la veritable

Mf

aucun de$ Sujets des Pays-Das,

Reli-

n ef

(*) Relatio Curie Romane Cardii

ialis de Luca. Difcux*fu 2. N. 20.

&un

dere aliquid vel musare , nec bujus qui

dem $edis pntejl Autori?as. Apud Gratianum C, 25, q.

Tüent

CF) Couzra Stazura Parrum. conce

t, G an,. 7.

Canonibus inflituza.... tiullá po[funt novirare violari , in quo nece[Je. eft ine perfeverantem

Tefpe

Privilegia Ecclefrarum $8. Patrum

guftum.

exbibere famulazum. 'S. Leo

Epift. 78. alids 54. ad Marcianum Àu

Sicur noftra. defendimns ,

.

inquit S. Gregor. ia fimgulis quibusque

Esclefis fua. Sura. fervamus; Lib. 2, Ind. X. Epift, 39.

H

N

que Epi[copo

Surisdiclio non fervarur , quid aliud agizur ,

nift ut per nos , dit le méme Pontife, per' quos Ecclefra-

T.

Si fua unicul

[j

debuit ordo, confundazur. Lib. 9. Epift. 32.

t H

flicus cuftodir

du Gouvernement aux Archevéques & Evéques de

ce Pays du 25. Septembre 1724. — Item les Edits de 1484. &

(**) Lettte

1497.

(**)

1

ov Recurg, pnEs PrECES &c. LIvRE PREMIER

,53i

tiffa

Religion eft fa 8öfninahte,nöus ferions malheureufé-

97. Au commencement du fiécle coura(tt ; PEeli-

dans la néceffité d'avouer que nous n'avons pas d'E-

fe d'Utrecht rencontrà des difficultés dela part dé

Anío

mentglife,. puisqu'elle a eté fondée par Notre Seig-

la Cour de Rome, qui voulut abfolument 1a traitter

(ont

neur fefüs-Chritt , & a eté repandue par fes Apótres

furle pied de ce qu'ellé appelle aujourd'hui fimple

Miflion, & s'y attribuer un pouvoir abíolu , arbi-

lüs

fousladomination desEmpereurs payens du tems mée-

me de la plus violente períécution.

E

traire & immediat ; inais cette Eglife's'eft oppofée

l[«

93. Il n'eft pas moins conftant que l'Eglife d'U-

dans les formes à ces prétenfions, trés perfuadée

trecht n'eft pas perie pour avoir perdu , par lechan-

qu'elle ne pouvoit abandonner fes Droits. Elle a

VN

gement de domination, fes revenus & ífes Temples

offert méme plufieurs fois de remettre (à Caufe à des

ts

avec l'exercice publique de la Religion.

Juget ou Arbitres , déclarant qu'elle fe defifteroit de

KQhe

Ce ne font pas là les chofes qui conftituent une

toute Jurisdiction, s'il étoit par eux.declaré quefon

&

Eglife ; elle n'avoit pas tout cet exterieur dans fes

Droit n'étoit pas fondé,

n

98. Le Chapitre Métropolitain de cette Eglife ,

commencefnens , ayant eté établie au millieu du pa-

gani(me, de méme quelesautres Eglifes de ce Paysei.

qui en avoit teut le foin Sede vacante, voulant fai-

ïmlt

La Jurisdidion ordinaire & les Droits fpirituels d'-

re confter de plus en plus & de fon Droit & de ce-

Dur

une Eglife, d'un Evéque, des Chanoines , des Cu-

lui de l'Eglife qui lui étoit conficé; jugea à propos

ET

tés ne déperident pas des Bátimens , (*) des reve-

en 1727. de me demander mon avis für cette affai-

p

nus, ni d'aucune profperité temporelle. L'Eglife de

re, & de demander en méme

iün

tems celui de quatre

erufalem pendant les perfécutions des Juifs;. celle

autres de mes Collegues.

"

Wi

1

e Rome pendant les períécutions des Empereurs

"Aprés l'avoir mürement ex

aminée avec les faits

L es

payens, & méme toutesles Eglifes pendant lestrois

& les pieces alleguéóes pour prouver la realité & la

[les

premiers fiécles fe trouvoient dansle méme état que

fücceffion non interrompue de cette Eglife & dudit

eftà

celle d'Utrecht s'eít trouvée.

Elles.ne laiffoient pas

Chapitre depuis le changement de la Religion domi-

/0ts

pour cela d'étre de weritables Egliíes & — d'avoir la

nantes. &letoutbien confideré avec l'attention qu'-

ife,

Jurisdi&ion Eccléfiaftique ordinaire, aulfi bien qu'-

exigeoit l'importance de cette affaire: Nous n'avons

Vile

en tems de paix & de profperité.

pà nous difpenfer de répondre felon que la juftice

QUf

& notre Profeffion l'exigeoit de nous, favoir, /'E-

L'Eglife d'Utrecht, fi refpec&able pour fon anci-

oftaü

pra

enn

Viv

s'elt donc pà maintenir non obftant les

glife Métropolitaine d' Utrecht. fubfifTait encore , C**

IVe

évenemens facheux de ces derniers fiécles , ainfi

qi'elle nétoit pas. déchue de fon Droit. C9' Jurisdi-

ufe

qu'elle a fait effectivement.

&ion. Queles Droms C9' les Autorités dudit Chapi-

ha

94. Elle a continué d'avoir par une

fucceflïu;on

tre Métropolitains fubfifloient également, & qua par

non interrompue fes propres Evéques. Le premier

confequent ij pouvoit Sede vacarite exercer la Suris-

116

I0ri,

qu'elle obtint aprés la mort de fon Archevéque

diélion Epiftopale (urle méme pied quefont tous les

&

Schenck arrivée l'an 1580. au. millieu des troubles

autres Chapitres Cathédraux, leSiege vacant,

des Pays.Bas, fut Sasbold Vosmer, & elle l'obtint

-.99. D'ailleurs nous n'étions pas peu informés de

oif.

j

pour Archevéque en 1602. CLERO ELIGENTE. &auf-

l'état de cetté Eglife, parceque le Doyen dudit

fi inflantibus Principibus Belgii, à caufe qu'ils n'a-

Chapitre & plufieurs de fes Collegues, ainfir qu'uh

grand nombre de Prétres & de Paíteurs du Cletgé

fo

voient point encore abdiqué la Souveraineté des

E

D

fU

Provinces Unies.

avoient fait leurs études & pris des degrés dágs cet-

Elle a également perpetué la fücceffion des Pas-

te Univerfité ; autre qu'il y a beaucoup de relation

entre cette Univerfité & le Clergé Catholique d'-

ute

teurs du fecond Ordre; qui fàns .interruption ont

nil

confervé les titres des Eglifes Paroiffiales & y exer-

Hollande par rapport aux Fondations & aux Collé-

cent encore aujourd'hui les fon&ions ordinaires de

ges qu'il y poffede,

L^

100. On faifoit courir à la verité. dans le Publie

leur charge.

e

. Elle. a auffi füigneufement confervé les anciens

Ccertain Décret Romain du 7. Avril 1763; qui décla-

5

Droi

ts du Chapitre Métropolitain, quoique le tem-

roit que ladite Eglife & ledit Chapitre étoient entie-

ole

n

ple materiel oü il s'affembloit füt occupé par les pré-

rement déchus de leurs Droits, conformement aux

I6S,

tendus Reformés.

pretenfions dela Cour de Rome, qui foutient que

o5. Enfin il y a toujours eu uri trés grand nombre

l'Eglife d'Utrecht feroit refervée felon la Clementi-

pO

u

de Catholiques de toute condition, qui demeurant

ne Zn plerisque, & reduite en une Mifhon entiere-

fermes dans l'ancienne Religion, ont toujours eté

ment dépendante de la Congregation de propagan-

de

da. Le Chapitre d'Utrecht s'y oppofà, prétendant

U

foumis aux Pafteurs Catholiques, & qui fe font at-

femblés (ous leur conduite en des maifons particu-

que fon Eglife fubfiftant en fon entier; eile ne pou-

9t

lieres dans le fort móme de la períécution (ain(i que

voit nullement étre reputée commé üne fimple Mif

fion, ou comme une Eglife im partibus.

v

faifoient les fideles des premiersi fiécles) pour enten-

Jl

dre la fáinte Meffe & la parole de Dieu, & pour re-

1o1, Ayant eté requis de dire notre fentiment

cevoir les Sacremens.

C'eft par ces mémes Pas-

furle fujet de cette conteftation, nous n'avons pü

T

nous difpenter de répondre conformementà noslü-

t

teurs qu'ils ont eté inítruits & affermis dans la Reli-

gion,confolés dans leurs maladies & munis des der-

X

mieres & à notre confcience, que l'Eglife d'Utrecht

niers Sacremens.

3

étoit encore en fon entier, nullement déchue dé

H

lu

. 96. De pareils faits prouve

nt clairement que l'E-

fon état, ni reduite au nombre des Eglifes iz parti-

glife Métropolitaine d'Utrecht s'eft maintenue en

bus, qui n'ont ni Clergé ni peuple fidele (T1), qui

nt

effet, quoiqu'elle ait eté privée de fes diximes & de

eft le fen! cas dont il s'agit dans le texte dela Cle-

fes revenus temporels, & que la Religion prétendue

mentine /n plerisqué, & que par conféquent il n'y

b

Réformée foit devenue la dominante dans le Pays.

avoit aucune apparence que ladite Eglife (**) feroit

le

En effet par tout oii il y a un Evéque, des Paíteurs

comprife fons la refervation de ladite Clementine;otd

déchue de íes Droits.

& un troupeau, il y a une Eglifes & le dépouille-

i

ment des bien temporels ne fait que la rendre plus

102. Auffi arrive-t- il

tous les jours qu'on des

refpectable & plus digne de veneration.

mande nos avis au fujet de pareilles conteftations

"

(*) Mal? enim vos parietum amor cepfr malé Ecclefíam Dei in te&is ædiHiïisque veieramini... moures mihi d [yloa , ä*l lá:

fus, de carceres, do vor

((j

íi

des Heretiques, Lib, contra Auxentium N. 123.

gines funz rutiores, — C'eft ainli que parloít le grand S. Hilaire dans un tems de períécution de la paif-i;

(f^ Clero carentibus & populo Chriftiano,

(**) On compte dang les Provinces Unies ényion cinq cehs rhille Gatholiques, .

-CausA ESPENIANA

625

s. p

yt

qui fe trouveént entre la Cour!de Rome & certaines

dont on a dája parlé ci-—»dea"us.ï ïf)"an"sfb.eittef Differ-

or D

m691

r

Eglifes ou Chapitres à l'occafion. des Concordats

tation l'Auteur fe dechaine : de la maniere la plus in-

Germaniques, des réfervations qui font faites par

digne & la plus outrageante contre 'Archevéque d'-

QU l

les Reeles de

"

Utrecht & tout fon Clergé ;il va méme jusqu'à fou-

I

Íembl

les.

la Chan-ce'li-e'ljæ ; & plufieurs autres

ggälle ) i

tenir ce Paradoxe,.que la Confécratien. d'un Evé-

*

103. Notre Réfolution en faveur de l'Eglife& du

q

ue faite par un feul Evé

que, n'étoit.pas validcjfans

(pit &

Chapitre d'Utrecht, qui eft.du 2;. Mai 1717. a eté

une difpeníe: du Pape.

gecht

1106. C'eft ce

uiad

onné occafion de me deman-

ï

d

imprimée plufieurs fois avec nos noms au bas, fans

!

der mon fentiment touchant la queftion générale de

1

(ondetm

4ns.

que períonne y aittrouvé àredire pendant üxräfept

la validité du Sacre d'un: Evéque fait par un feul E-

|

Iombe (

118

104. Àu contraire elle

a été autorifée pai"-un grand

véque, &für les preuves par lesquelles le Do&teur

nombre de Jurisconfültes de Paris & par. plus de

Damen la combattoit. .

je Chà

cent Docteurs en. Theologie.

J'ai cru devoir répondre felon

le devoir dema

ett Qu

contra

16$. Javoue ingenuement que p

lus je fais refle-

conícience & de maprofeffion. J'ai donc réfolu le

xion fur cette -affare, en examinant ce que l'on y

cas, & j'ai prouvé par.ma Réponfe Epiftolaire que

domitd

la néceflité de la préfence de trois Evéques dans la

vent ii

oppofe, plusje me confirme dans ce fentiment ;

qu'il faut ou reconnnoitre les Droits de 'Eglife d'U-

Confécration Epi(copale ,. n'eft pas d'inftitution di-

fablita

trecht; ou admettre les maximes de la Cour de Ro-

vine, & que par coníéqent cette Confécration fe

voir 1ul

peut faire validement par un feul Eveque, quoique

du2 !

me, qui renverfent les Droits de toutes les Eglifes

& particulierement Jey Libertés frauc

hifes des Eg—lz"fe.r

cela foit contre la difcipline de l'Eglife;à moins qu'-

119,

C9' des peuples des Pays-Bas.

^

une neceffité preffante ne le requiere autrement.

as de (

ro6. Aulli plufieurs E

véques:

! ont»reconnu'. que

C'eft la méme do&rine que j'avois enfeigné il y avoit

vt quct

les Droits de lEglife d'Utrecht étoient inconteftables

plus de 25.ans dans mon Jus . Eccdlefiaflieum. Uni-

E

veroit|

& n'ont fait aucune difficulté d'ordonnerles Ecclé-

verfum.

!Egl

III.

Comme je n'ai pu obtenir la moindre com-

fiattiques qui leur

ont ertä adreffós par le Chapitre

toutes |

de cette Eglife.

munication des griefs ou chefs d'accufátion allegu-

nation

.

107. Ce màme Chapitre qui étoit cha

rgé du foin

és par ma Partie,. & qui ont fervi de fondement à

Eu

juger que la Réponfe Epi[lolaire " étoit injurieufe au

reend

de fon Eglife Sede vacante, confiderant qu'il y avoit

déja deuze ans qu'elle fetrouvoit fans Archevéque,

S. Siege, fcandaleufe, d'une pernicieufe confequence: ,

120

& que Rome ne voulant méme écouter aucune voie

préjudiciable à motre Sainte Religion C9' à la Difci-

cevolr

d'accommodement, perfiftoit à vouloir éteindre in-

malific

pure, c'eft à dire à deviner..

pline Eccléfiaftique je me trouve reduit à la conjec-

2

fenfiblement cette Eglife; fe crut enfin obligé de

elt noté

ne pas differer plus longtems à ufer de fon Droit d-

- e ne puis croire qu'on aittrouve à red

ire qüe

Eledion, ne croyant pas que fon Eglife füt en état

jaie repondu que le Sacre d'un Evégue fait par un

jme !

H

mgni

d'éviter fà ruine, fi elle demeuroit plus long- tems

B

feul Evéque eft valide, và que la.Cour de Rome en

.

:

la difcy

privée de for Evéque.

convient elle.meme.

enneté &en värtu des Con-

112. Mais à juger par le narré de l'Ordonnance

Ce Chapitre qui d'anci

cordats Germaniques (*), a le droit d'Eledion , s'é-

qui y fert de fondement, il paroit que c'eft parceque

tant affemblé le 27. Avril 1723. élut pour Archevé-

l'on fuppofe que je me íuis oppofé dire&ement à la

Ó

Déclaration du Pape en foutenant pofitivement

que Corneille Steenoven déja Vicaire Genéral &

Pafteur pendant une longue füit d'années.

dars ladite Réponfe Epiftolaire que PElecfion de M.

OElu & le Chapitre écrivirent trés refpedueufe-

Corneille Steenoven en qualité d'Archevéque d'U-

V,

ment au. Pape Innocent XIII. pour lui demander la

trecht, eft valide, & que la Confäcraziqn eft ligite.f

lure e

Confirmation & la Difpenfe pour le faire confacrer

il

par un feul Evéque.

D

,

114. Je pourrois -räpondr& que ce r'eft pas là ce

Ils ont continué-

d'écrire pour le méme füjet ibs-

que j'ai dit; & tous ceux qui ont lu dans cette Unit

les bo

Tefpet

qu'à cinq fois, &ont fait auffi entendre que s'ils ne

verfité ma Réponte Epiftola

í

ire en doivent convg-

^

pour

recevoient aucune réponfe; ils fe trouveroient con-

nir.

4

114. Mais quand meme jaurois e

ffedivement rä

« un

traints de fuivre -'1 ce que le Droit prefcrit en pareil

des d

Cas.

pondu, que 7'Election de. M. Corneille Steenoven

D

Ils ont atten

en qualité d'Archeveque d'Utrecht étoit valide, &

du unan& demi fàns te»*;ceyoir unmot

que la Confécration faite par un feul Evéque, étoit

accufa

de réponfe.

üucun

108.

Aprés que la Cour de Rom

e füt | ainG mife

licite » cependant je ne ferois pas en peine de prou-

in mora, & aprés avoir invité les Evéques voifins

ver que la Réponfe Epiftolaire ne mer

2

Siage

cela les fusdites qualifications.

iteroit pas.p'o u?

telpe

felon l'ancien ufage d'affifter au Sacre : ceux- ci

le de

n'ayant pas jugó à propos de s'y trouver , il s'eft fait

115. Car il eft. conftant que telle Réfolution fe.

par un feul Evéque affité de deux perfonnes coníti-

peut fort bien donner, non obftant un Bref qui por-

cufati

te le nom du S. Pere, fans manquer de refpect foit

3

tuées en Dignité Eccléfiaftique; ainfi qu'il fe prati-

inon

que lorsqu'il y a difpenfe pour le nombre des Evé.

envers lui, foitenvers le Suint Siege, & fàns com-

ques

difpenfe que Rome n'a pas coutume de re-

mettre rien de fcandaleux, n de pernicieux ou de

- feurs,

pf

e

J

Qu y

fufer,

méme fàns qu'il y paroiffe quelque néceffite,

"Hudiviable & notre Sainte Religion €9 la Dz'-fcipli?

le co

ainfi qu'on l'a vu encore dernierement dans le Sa-

ne Ecclefiaftique.

cre de l'Evéque Prince de Liege & de celui duSuf-

116. Car autrementon ne pourroit jamais répon-

dre conformement aux Maximes Belgiges, và qu'il

fragant de

Cologne, qui tous deux ont eté confa-

crés par un

feul Evéque affifté: de

' deux perfonnes

n'y en a aucune qui ne foit oppofée à quelque Bref,

|

|

in dignitate con[titutis.

enforte que nous ferions reduits à convenir que zos

Libertés C9' nos Franchifes íont jutte

109, Plufieurs mois fe font paffes fans que perfon-

ment däfendu:-'

ne fe foit élevé contre cette coníécration de l'Àr-

es & proícrites avec raifon.

chevéqueé d'Utrecht. Mais au mois d'Avril 1725.

.Mais comme l'Eglife - Belgique, les . Souverains

& les Peuples de ces Pays foutiennent vigoureufe-

E

ä

Il parut une Differtation du numero Epifcoporum ad

Qp

validam Ordinationem Epifcopi requifito, imprimée

ment ces mémes Libertés & Franchifes, fans pour

dans cette Ville fousle nom du Do&eur Damen ;

cela manquer au refped qui eft du au Siege de

mï

L]

jer-

h

N

(l

(*) In Metropolitanis & Cathedralibus, ... E&cleüis...a fiant Ele&iones Canonec2.,

Weuf.

Vat j

|

n EEE MU TOE RCKIeE as kR

Ou Rreuri pEs PrEcgs &c. Livag PhEWMIER.

655

Jf

S. Pierre, ni à celui qui y préfide: de méme onpeut

me je m'y feroistrompé, j'avois pourtantgardé tous

ls in

fort bien répondre en conformité des mémes Maxi-

üed'.

les ménagemens poffibles pour n'offenfer perfonne

M

mes, fans s'écarter defon devoir envers le

en exprimant mes fentimens.

du

ou le S. Pere qui le remplit,

.S. Siepe

lls ont pourtant pris pour des injures contre le S,

E

117. Pour comprendre d'abord le point

ïde cette

Siege le peu que

0 füne

affare, il faut favoir que toute la conduite de la

mes fi mefurés,

Jy ài dit, & que jai dit en des tet«

Cour de Rome envers l'Eglife & le Chapitre d'U-

123. J'y témoigne, dira-t-on , érre perfuadé

ihan

trecht. eft fondée für ce qu'elle prérend que cet-

qu'on a fürpris Sa Sainteté en certe affáire ; & on

llede

te Eplife & ce Chapitre n'exiftent plus. Mais ce

regarde cela comme une grande temerité,

eyl

fondement érant Óté, tout ce qu'on a bári delfus,

Il faut que la Répon(e I:piftolaire foit bien horsde

Xdonr

rombe de foi móme,

prife, fi c'eft là le plus grand défaut qu'on prétend

118. Or felon.les Maximes de Droit, l'Eglife &

y trouver,

de thà

le Chapitre d'Utrecht. fübfilent/ encore.

lls ont

124. Ce ne fut jamais un crime de dire que le Pa.

eté duement fondés & établis ; ils onr fübfifté fans

olt le

pe a etó furpris, pourvü qu'on air quelque rai(on de

t i

contradiction jusqu'au changement de !Ja Religion

le penfer, & qu'on le dife avecrefpect. . LesSouvé-

Qs

domioante: & des faits clairs & inconre(tables prou-

rains méme fouffrent qu'on le dife à leur égard ; &

n di

vent invinciblement que cette Eglife & ce Chapitre

il y a des loix expreffes fur ce point daps le Code &

0n fe

fubfiftent encore aujourd'hui, comme je crois l'a-

dans les Capitulaires,

olqte

voir fufhfamment prouvé dans ladite Confültation

125. Les Papes ont reconnu que cela leur peut

squ'

du 25. Mai r717.

arriver. S. Cirepoire le Grand dit /. r. Dialog, ju'il

Den

[

119, Il eft vrai que la Cour de Rome ne convient

ne faut pas s'éonner lorsque cela arrive. ,, puisque

V0I

pas de ce dernier poiat ; mais jusqu'à paéfent onn'a

nous fommes hommes, dir-il, (4) & accablés d'ail-

Uni

vü aucun titrelégitime & recu dans ce Pays qui prou-

» leurs d'une infinité de foins qui empéchentl'efprit

veroit plusót la prétenfion de ladite Cour à l'égard de

» de s'appliquer entirement à chaque affaire parti-

1

lEglife & du Chapitre d"Utrecht, qu'à l'égard. de

» culiere.

COf

equ

toutes les Eglifes & Chapitres qui font fous la domi-

Le Pape Alexandre IlI. déclare (/) qu'il neprendra

nation des Princes Catholiques,

:

Ti d

*

pas en rmauvaife part fi on n'execute pas fes Ordon»

f ay

En voil

D.

affés pour juftifier ma Réponfe Epiftolai-

nances qu'on verra avoir eté ob

re en elle. méme, & ma conduite en général,

pravá iufiuuatioue,

renues par furprife,

T ,

Jj

120. Áu refle ne pouvanten aucune maniere con-

Clement V. reconnoit dans une Déclaration publi-

Djec-

cevoir en. quoi ma Réponfe peut avoir merité des

que inferce dans le Corps du Droit (c) quiil avoit ci-

qualifications 1 iznominieufes que celles donr elle

devant- accordé plufieurs faveurs préjudiciables à la

que

eft notés par l'Ordonnance du r2. Septembre 172.

Ditcipline del'Eglife, y étanr induit par des inftantes

!T tf

Je me trouve forcé, pour fatisfaire auffi pon&tuella-

prieres, par complaifance (2) & par des mouvemens

ca

menir que je puis, aux Ordres de S. M. d'entrer en

d'une amitié trop ardente. (e)

126. L'Afiemblée des Cardinaux, Evéques &

Pré.

la difcuffion de chacuune desdites quaïificatiqons.

dnQe

lats, érablie par Paul III. pour examiner les abus qui

devoient étre réformés, remontrent à ce Pape dés

1

üP

o T V.-'

l'entrée deleuravis, que quelques Papes avoient trop

$ äaa Räpon)& Epiffolaire ef z'njurz'eufevaux

écouté les flateurs, qui ne manquent jamais, diíent-

Dent

:

Il

Décrets du $. Siege?

ils, dans les Cours des Grands, (/)

sb

27. Enfin les Papes n'ont pas feulement avoué

dU

Ijp.

I2T. 81 j*ärois— períuadé que la Réponíe Epifto-

qu'ls pouvoient facilement étre fürpris; mais ils

laire eft injurieufe au S. Siege, je ferois le premier

nous ont méme avertis qu'op faifoit courir dans l&

à la condamner.

1

]e reconnois volontiers avectous

Public des Brefs qui étoient expediés à leur infcu (g)

les bons Catholiques, qu'il. faut avoir un extréme

& qui étoient autrement con

Jnit

ordonné.

us (5) quils n*avoignt

C

refpect pour le premier Vicaire de Jefus - Chrift &

pour la Chaire de Sainr. Pierre, qui a toujours eté

128. On peut méme dire que lorsque dans un Dé-

É

en une finguliere veneration dés les premiers , fié-

cret qui porte le nom du S, Pere, on remarque des

cles de l'Eaife.

ven

chofes qui ne font pas affés conformes à ce qui eft

122. Mais je ne fcai

für quoi eft fondée cette

jufte & équitable, c'eft fi peu une injure de dire qu'on

,&

accuíation.

Je füis au. moins affuré de n'avoir eu

toit

a furpris Sa Sainteté, quec'eft plutót faire fon éloge;.

aucune intentioh . de faire injure aux Décrets de S,

puisque c'eft marquer qu'on a une fi grande idée de

od

Siege ,, ni d'écrite aucune chofe qui put' diminuer le

Qur

la jultice & de la charité du S. Pere, qu'on ne le croit

refpect qui eft dü à ce Sieye Apottolique. Or c'eft

pas capable de faire des Décrets qui y foient conrraie

r

le deffzin, ditla Loi, für quoi doit étre fondée l'ac-

-

res, à moins qu'on ne l'ait farpris par de faux rap-

cufation d'injure, (*)

ports, comme cela eft arrivé aux

[Ut

Si javois eu ce deffein, il auroit dà paroitre dans

& aux plus grands Papes,

plus grands Sgint?

(l

mon Ecrit, pour pouvoir étre connu à mes accuía-

129. C'eít ce que javois fujet de croire étre e£&

ff

teurs. La retenue & la modération,; fi je l'ofe dire

de

fectivement arrivé à Norre Saint Pere le Pape Be-

qui y paroiffent , auroient dü leur faire paroitre tout

noit XHI, dans l'affaire de l'Eelife d'Utrecht, pour

li-

Ortées ci«

lev contraire, & leur faire préfumer que quand mé-

les ?aifons convaincantés que j'ai déja rapp

d:ffus

j

(*) Cüm injuría ex affe&tu facientis confiftat,

L. 3. ff. de injuriis.

]1

(«) Pontifex diverfis occupationibus impeditus (dit le Pape Lucius IIL.) fingulis caufis examinandis non füfficit. Crip. 16,

&

ext, de Refcripzis in. anz. Coll.

(5) Cap. $. ext, de Refcripz.

of

n

(c) Extrav. 2. iuzer comim, de. Prabendis.

(4) Volentes complacere,

(e) Amicitiz fpecialibus affe&tibus ducebarmur,

n$

(f) Principatum omnem fequitur adulatio; ut umbra corpus'; difficillimtisque femper fuit 4ditus veritatis ad. anres Prin

t

cipum,

Uf

(g) Noverit tua .

prudentia, inquit Gregorius VII, 7i/, 9. Epift, 31. quia mnlta tanquam à hobikskdeferuntur & fcripta & dicla

nobis nefcientibus,

meufe Bulle.

(5) Pie V. c'eft fouvent pleint, Mulza alizer aliogme fenfu à fe prolata fuife quam litzeris exprej]ä effenz , párlant de la fa:

Ez ff manducanzium , ainfi que l'attefts Gregoire XIII, fon Succeffeur dans fa Bulle [a zanzay

Ces Bulles fe trou«

vent inferées dans le grand Bullaire,

Supplem. Oper. F'az. Efpen Pars IV.

Ll

Caus A -ESPENIANA

634

r&vaqm

.deffus en jaftifiant ma Réponfíe & . ma conduite en

té, ni publié: rien. n'érant. plus- préjudiciable anx

énéral.

Pfglie

g

Droits des Souverains & aux Libertés des Peuples

qine ?

Le Bref du 21:. Fevrier 1725. dont l'Ordonnan-

& des.Eglifés, que d'introduire cette Maxime, que

r

ce fait mention n'e(t qu'une füite de la conduite que

les Décrets Romains doivenr étre execurés à l'in(zu

727

la Cour de Rome a tenue à l'égard de cette Eglife,

du Prince. Cette Maxime ne peut étre tolerée fans

qaini

& a cette màme conduite pour fondement : Conduite

expofer l'Etat à une entiere ruine; comme a'fort bien

ye qu

à la verité deraifonnable, rmais

l

démontré, il y a deux cens ans; le célébre Evéque

*

qui a p—u.-aifämem im-

Didacus Covarruvias, & comme

t le fi

-pofer à Sa Sainteté..

"

i

r

,

mus &f

130. Et comment. ne p

as croire quä le S. Pere a

voit für la. fin de certe Défenfe.

je ;ääþergj. dg.. faire

yge *

eré fürpris ?. On lui a fait rapporter des faits peu ex-

136. Et quand méme on füppoferoit v-qü,e ledit

actement dans. des Drefs touchant cette méme affaire

Dref auroit eté placeté, perfonne ne peut ignorer

Ij

&T

du Clergé d'Utrecht, On y a. fürpris indignement

qu'aprés. que le P/acet. Royal eít accordé, on re-

mains,

fa. Religion, en lui faifant croire. & déclarer que la

tient. encore la liberté de débattre, de fub. & ohrep-

tres, €

divine vengeance. avoit puni- de mort des períonnes

tiog les Brefs & les Dulles Papales dans lesquelles il

daate (

qui font encore maintenant pleines de vie. On a fi

s'agit des Droits des Parties, comme (ont les Droits

C

peu fincerement rapporté au $, Pere l'état de la Cau-

des Eglifes & des Chapitres, &c,. Et méme nosSou-

fe, qu'on l'a fait fe méprendre involontairement plu-

verains en accordant le P/ace? requis, ne veulent en

quäa ä

C'eft

fiéde -

fieurs fois, & au regard du tems & au regard du lieu

aucune maniere préjudicier au droit d'autrui,

& au' regard de l'érat des perfonnes ,.en détaillant des

de quoi fait foi le contenu des Lettres de . /acet qui

Uurech

'ouvet

faits qui fervoient de fondement à ce qu'il déclaroit

n

íe dépéchent fur les Bulles Romaines. . Elles décla-

par lesdits Brefs,

rent que cu faus préjudice du droit des Parties, &

sarirt

qu'el

1

le e(t ez

le CW

Comment donc me peut.-on reprocher que ma

:

tieve de les débattre, cotitme 'ellevvtrouperfa

ARéponfe Epiffolaive ett iujurieufe audit Dref 67 autres

COLUCHLDN.

P

^

déchi:

137.'Gl..e

ft donc Apei'mi'ä- aux Parties de débetrre

Miflio

Décrets du $. Siege émanés fur ce. [ujet , pour avoir

dit avec verité & toute la modération poffible qu'on

les Bulles Papales,. quoique placetées , de fuj- £2 ob-

appelle

reption , & de pourfuivre à foutenir leurs droitscon-

cente,

avoit fürpris le S. Pere dans cette. affaire!

131. Nos Princes Souverains n'ont pas feulement

tre les prétenfions de la Cour de Rome, cotnme cela

] n

l FOii

fuppofé que le S. Pere pouvoit étre furpris ; mais

fe pratique auíIi dans plufieurs autres. Royaumes, &

ils n'ont pas ruéme fait difficulté de faire connoitre

nommermenr en Efpagne, ainfi que le témoigne le

extrave

ar leurs Edits (*) qu'ils étoient perfuadés que les

u (

Savant Francois Salgado dans fon Traité. dé $uppli-

ulles & les Brefs venant de la Cour de Rome fous

catiote ad Sauciiffimum, P. 1. C. 8. N. 38,

pit [es

AÀu(

le nom refpectable du S. Pere; pouvoient érre con-

Sera-ce un crime . à un. Jurisconfulte- interrog£

traires aux Canons & Conciles de la Sainte Eglife,

par la Partie de déclarer que fon fe

sucuri

aux Droits & Autorité des Souverains, autfi. bien

nïimqent eü pour

noi

qu'aux Droits & Priviléges des Peuples &

| des Egli-

lä Jub- &2 Qbreption ?

L

giplt

Íes particulieres.

nj

,

$ v.

132. ll

s en €

toient perfuadés tant par leur pro-

pe m

pre experience , que por les exemples des plus

$i m" Räponj& Epiffolaire eft. comtraire äü Bïe'r'x*d*e

de Re

Saints Evéques & autres. illuftres Per(onnages, qui

notre Sainte Religion ? — E£. premievement: 5

['/L'/izbü

dés les premiers fiecles de l'Eglife fe font forte-

e w

ceff..en. favori[aut. .,gue/ng*er.rezzz'.--

ment oppoíés à de pareils Décrets ou Lettres deg

:

exalto;

Pontifes Romains.

ri(oit

138. Faiünt profeflion d'étre bon Catholique

133. Et c'e(t pour certe raifon que nos dits Prin-

& d'érre étroitement uni à notre Seinte Religion ,

Tieurs

«es ont eu la précaution d'établir fi foigneufement

rien ne ma plus afllipé , ni plus furpris que de

de Ro

B

ar leurs Edits la néceffité du P/acet, interdifant

voir qu'on prérendoit.que c'éroit pour /e biem de

ul

bien férieufement que zulles Bules ou . Lettres va-

Ts

potre $ainte. Peligion qu'on faifoit füpprimer la Ré

nant de la Cour de Rome, ne feroient publiées,

poníe Epiítolaire. ]e ne pouvois & je ne peux

dit (

indiquées ou rendues publiques, à moins quil ne

encore m'ima

Archi

giner à quel dogme elle pomj;:oitf-pqp

confteroit auparavant de l'agrément du P/acet Royal.

ter préjudice.

qué

Ainfi quelqu'opinion qu'on veuille avoir du Bref

139. L'Ordonn

ance furprife ne fonde .äüfï'ur,e-

tionci

en queftion,. je ne faurois comprendre qu'on ait

ment .pas cette. qualification für ma doétrine tou-

tontre

jugé ma Réponíe Epiftolaire digne d'étre publique-

chant a validité de l'Ordination Epifcopale faire

tl i

1ment lacérée, pour n'avoir pas eu égard à un Bref

par un feul Evéque : ; car le Bref dg. 21. Fevrier

ntre.

1725. qui a.fervi de fondement à ]

rdonnance ,

qui n'étoit pas méme placeté & moins publié ea

fut l

ces Pays.

L]

reconnoit évidemment .l'Ordination de Pl'Archevé-

Com

134, ]e ne croyoi

s donc pas, & je ne le crois

que d'Utrecht pour valide; & l'Ordonnance mé-

lificat

pas encore que ce Brof peut avoir quelque force

me sen tient précifement a

"

P.

idi , bien loin de faire loi, non plus qne les au-

ce point.

UX -termes du Bref-fug |

quiy

tres. Décrets de Rome concernant l'affaire. d'Utrecht,

140. .

Se . fonderoit-elle en ce cju*e- 'i',y ,«üilppofe

me'rz'h

dont aucun n'a eté placeté ; moins publié en ce

la. réalté des Droits de l'Eglife & duü. Chapitre

N

Pays; ni par coníéquent que je fufle obligé de

d'Utrecht ; que. la Cour de Rome prétend étre-

dttejn

m'y conformer. Maisje croyois bien moins qu'on

teints ?

tre fe

me feroit ün crime de cet attachemenr aux Droits

Tai déja fa

it voir en. peu de mors á uelle -dx-

|

IOq

& Haureurs de fà Majefté, aux Loix & Coutumes de

erémité on feroit réduit,.s'il falloit regler. tous fes

üb]e [

ce Pays, & aux Libertés. & Franchifes des Eglifes

fentimens fur tous les Décrets de la Cour de Rome,

!E

fonde

Belgiques.

141. Mais quand mémeon voudroit füppofer que

ET

13;5. En e

ffet rien. n'eft plus furprénant que de

le Cergé d'Utrecht auroit le plus graàd tort du

nir d:

faire

lacerer une Con(ülration comme injurieufe

monde en cette conteflation, quel rapport cela a-

Religi

aux Décrets du S, Siege ,

parceque elle eft con-

t-il aux Dogmes de norre Sainre Religion ? —

i

econ

Tout le monde. convient , . & on ne fauroit le

,

traire au contenu d'un Bref qui naà eté m place-

révo

däja |

A' (*) Vöyei les Edits de 144. & 1497. item la

5

Prag-r.lla;ique' de 1574. & l'Ordennance du Gouvernement du 25 Septenr

(*

bre 1724

(

-S'u;

Os Rzecuzgi. pEes PrECES

&c, LivRE PnEWMIER,

655

»k dy

révoquer en doute fans. 6branlxer tout l'édifice de

elïp]es

contre la puiffance de Notre Seigneur Jefus . Chri(t,

l'Églile, que les points de foi confiftent dans la doc-

favoir, qu'l n'auroit pü inflituer. trois Evéques

) Que

trine annoncée par Notre Seigneur Jefus- Chrift,

Coníécrateurs, à mois de les inftituer comme ab-

préchée par les Apótres, & transmife jusquà nous

folument néceffaire pour la validité du Sacrement.

fins

Ll

par la facceffion non interrompue des Paíleurs :

INon potuit tres inflitueve , Wifi abfoluté necgj];zy'j()s-,

Qu'ainfi la foi eít la méme dans tous les tems ; &

& par une impofture effroyable on cite cette Pro-

VEQue

faire

que quand l'Eglife détermine un Article de Foi, elle

pofition comme de moi en propres termes; quoi-

ne le fait pas en propofant une nouvelle révélation,

qu'ii ne sen trouve pas le moindre veílige dans

ledit

mais en expliquant & déclarant la doctrine qu'elle a

ma Réponfe, à moins qu'on n'eut filfifté quelque

*

recue des Apótres,

exemplaire

.

Que ne peut.on pas avoir hazardé

Worer

X re

142. Dans la conteftation entre la Cour de Rome

en cachette, lorsqu'on ofe en public m'attribuer

& PEglife d'Utrecht, il s'agit des faits purement hu-

Ü

ID

une Propofition fi horrible, que par la miféricorde

mains, arrivés quinze cens ans aprésla mort des Apó-

de Dieu jaimerois mieux avoir perdu jusqu'a la

llegi

ires, ou tour au plus d'une queítion de Droit depen-

l'oltg

derniere goute de mon fang, que de l'avoir jamais

Qante de ces faits,

avancée!

$S0u

Car le tout confifte, comme on l'a déja remar-

DT en

II n'eft pas difficile d'attaquer la Religion de qui on

qué, à favoir, fi aprés les révolutions du feiziéme

veut, lorsqu'on ne fait pas fcrupule de fe fervir de

Cef

fiécle & autres traverfes qui ont afllipé l'Eglife d*-

moyens fi indignes : Et que fai je fi on ne les aura

' qui

Utrecht, les Evéques & les autres Pafteurs qui l'ont

pas employés pour furprendre l'Ordonnance dont

décla

Q N

gouvernée, ont retenu le Droit d'Ordinaire ( Ord-

Je me plains.

narioruni) comme ils avoient auparavant, ainíi que

147. Mais peut. étrre que par un artifice a(fés

JUUttQ

le Clergé le foutient : ou fi par la révolution ils font

commun on aura alleguéó, pour taxer la. Réponíe

*

déchus de ce Droit ;

reduits à l'érat d'une fimple

EpiftolaÀire de prájudiciable

ü

notre fainte Reli-

ïbam'e

Miffion, affujettie à la Congrégation Romaine, qu'on

gion, qu'en y témoignant avoir bonne opinion de

& uj.

appelle Je propaganda

la Caufe du Clergé d'Utrecht, |je l'affermis dans

$ C0f*

-Fz'de, Congrégation alTés ré-

l'erreur.

cepte, (73.

Ve cela

I| ne faut que favoir les prémiers elémens

- de

Ceux de ce Clergé

&

| font, dit. on, füfpedts de

la Foi, pour comprendre qu'oa ne pourroit fans

mauvaife do&lrine.

ne ]e

extravagance mettre aucune de ces queílions au

148. Je pourrois répondre que cela ne fait rienau

if))j-

rang des matieres de Foi & de Dogmes préchés

cas préfent,

Il r?eft pas queftion de leur doctrine

par les Apótres.

mais il eft queflion de leurs droits.

Si une fois les

Il

Auíli ne me puis-je perfuader que ce foit fur

Juriscon(ultes étoient obligés de s'abftenir de dire

pour

aucun de ces points que l'Ordonnance fonde une

leur fentiment für le Droit ,

& les Coafeillers d'y

noie

fi dure & fi éwangere à la matiere dont il

porter jugement, auffitót qu'on allegueroit que les

s'agit,

períonnes intereffées font prévennes de mauvai(? doc-

143.

Et

yofe dire hautement que jamais on

trine, oü en ferions nous ? Per(onne ne peut igno-

ne m'a accuíé à aucun Tribunal für aucun point

rer que les Jurisconfultes donnent leurs avis, & que

! de

de Religion.

Car fi mon grand Ouvrage 7'us. Ec-

les Confeils font droit fans faire attention à de pare-

Í

clefiaficum. univerf[um a eté prohibé à Rome, c'a

illes imputations, dont on fait affés communément

eté

uniquement

parce qu'on fe perfuadoit qu'il

ufage pour rendre la Cauíe odieufe, lorqu'un fe dé-

exaltoit trop les Droits des Princes, & ne favo-

fie de fon droit,

!

ique

rifoit pas aílés les prétenfions de quelques Supe

149. Ces fortes d'accufations en l'air, ne font

m)n [

rieurs Eccléfialtiques & principalement de la 'Cour

que trop faciles à intenter ;

& on eít oblipé de

e de

de Rome.

les méprifer, tant qu'on n'exprime pas en parti-

" d

t44. C'eft ce que mes adverfíaires ont eux- mé.

culier Perreur, dont on veut accufíer ceux qu'on a

du

mes avoué dans le tems qu'ils dénoncoient mon-

en vue.

Le Vicaire Général du feu

peot

dit OQuvrage à Rome,

1jo, Je n'y pouvois d'ailleurs ajouter foi con-

p

Archevéque de Malines, qui eft aujourd'hui Evé-

tre ma propre connoiffance.

Car je connois per-

fonnellement

la

que de Bruges ,

y reconnut qu'il z?avoz? pa$ dé.

plüpart de ceux de ce Clergé,

füre

zoncé cet Ouvrage commne contemamt quelqw'erveur

qui ont fait leurs études dans cette Univerfité ; &

0u

contre la Foi ou.les bonues Meurs 5 qmais comune don

les connoiffant pour des perfonnes qui érant trés

1r8

i

zaut trop à la Jurisdiclion féculieve, en enfeignaut

attachées à l'Eglife & au Saint Siege, demeurent

Vtie

entre autres qu'2l appartient aux Magiflrats de décider

fermes dans la Do&trine Catholique qu'ils ont apprife

Qcea

Jfuy. les deutes qui regardegt l'hnmumté Eccléfiaffiques

dans cette Univerfité : Comment aurois je pü, ans

e

comme il confte par la Lettre ( 1) de l'un des Qua-

enfreindre les loix du Chriflianifme, ajouter foi à

m

lificateurs de la Congrégation du Saint Office le R.

des discours & des reproches vagues, qui ne ípéci-

£(üt

P. Delbecque Dominicain, qui affure en méme temps,

fient rien?

qu'ayant lu cet Ouvrage, z/ 2"y avoit vieg trouvé qui

Ij$1. Et quand méme je n'aurois pas eu certe

pofe

méritát quelque. Cenf[uve,

connoiffance particuliere, j'aurois dà comme tout

yre

14f.

N'ayant donc jamais fouffert la moindre

autre ,

naturellement avoir bonne opinion de ce

u

atteinte fur le fait de la Religion, je ne puis qu'é-

Clerge. Ce font les Succe(feurs de ceux qui font

tre fenfiblement affligé de ce qui en étoit dit dans

reflés unis avec tant de fermeré à la Chaire de

&

l'Ordonnance fürprife, 1l ne m'eft pas moins fen-

Saint Pierre, & qui ont perfeveré dans l'adminis-

fible de n'avoir

fes

pu favoir ce qu'on aþallegu& pour

tration des Sacremens & dans la pratique des füin-

me,

fondement.

tes cérémonies de l'Eglife, malgró tout ce qu'ils

146. M'aura-t- on peut-étre accufé de foute.

que

ont eu à fouffrir pendant les révolutions, peudant

du

nir dans ma Réóponfe des opinions contraires à la

le

changement de la Religion dominante & les

] 4

Religion, auxquelles je n'ai jamais fongé ? Car la

longues guerres qui ont duré plus de quatre vingt

feconde Differtation du Docteur Damen, dont j'ai

ans.

le

déja parló, m'attribue certaine Propofition impie

Si ces. Succeffeurs. n'euffent pas jusquà pré(ent

reítés

(on

(*) Le Cardinal de Luca dans fa Relarío

Curie Romana difcurfa 23. témoigne que cette Congrégation n'a commencé que

depuis un fiécle.

(T) Elle fe trouve dans 7 Eguíras Sententia p. 7.

óupplem. Oper, Fan Efpen Pars IV.

þLlllz

656

Cau S'A

ÉSPENIANA

f«

reftés auGï jaftachä que leurs Prédéceffeurs à la Reli-

1692. le Docteur Hchnegel?; & le þar?i' contraire

ce

t0!

ion Catholique, .qui les auroit empéché de s'accom-

y députa.le Pere Défirant, devenu fi fameux dans

la fuite. par. une, fourberie pour laquelle il fut privée'

Q

mnoder à la- Religion. dominante ? Ce leur auroit eté

une voie d:obtenir de grands avancemens :. mais leur

par Sentence (*) de tous fes honneurs & dégrés,

e

& outre cela banui à

attachement à 13 Foi Catholique & à la. Communion

perpétuité de tous les Etats fle;

Sa Majeflé.

]e

du.,S. Siége doir, étre bien. fincere , bien ferme,

é Oules coln*tt'a"d'i&oire-'

puisque .ni ces.avantages temporels. niles difficul:

156. Les parties ayant et

v0.

ment, & Paffaire pleinement difcutée, le Pape In-

an

tés. qu'ils.ont rencontrées à l'occafion de leur dif

nocent Xll. fit de fcrieufes défenfes par un Bre£

n

ferend avec la. Cour. de Rome, ne les en ont pü

déracher.,

d

du 6. Fevrier 1694. de raxer qui que ce fut de

0r

]

iaus les. Actes. d ls lieces

Janfenifme, ou de l'exclure, fous ce prétexte, des

1$2. Enfin. en exam

qu

Offices ou Bénéfices, ou de quelque fonétion Ecc!

pe

pour juger. du. Droit du Clergé d'Utrecht, j'y ai re-

marqné clairement que dans le tems qu'on ne ce(fe

fiaftique que ce foit, à mozns quil me confle par des

fes

preuves. légitimes qu'il seff rendn fufpe&. d'avoir enfe-

V

de crier contre ce Clergé, &de lui reprocher en rer-

mes vagues.une doctrine füfpecte, il s'eft, roujours

igué ou foutenu quelquuge des cinq fameufes Propofi-

]i

plaint hautement de ces reproc

hes comme de puies

t;02s, . Ce Bref a eté duemerit publié en ce Paysavec

le Placet requis.

nii

calomnies, & a fait profeffion en routes occafions de

croire fans exception tout ce que l'Zglife Carholique

Er7. - ]l

n'y avoit quà s'en tenir à cetre fage

enfeigne, & de condamner ce qu'elle condamne :

Décifion faite aprés un examen fi mür & fi regulier:

0L

er dis-

dés là ces difputes auroient eté finies, puisquil n'y

b

Qu'il'a fouvent défié (cs. adverfaires de marqu

tin&tement & en particulier aucun dogme dans lequel

avoit perfonne qui ne condamnàt de tout fon cceut

de

on préren

droit qu'ils'éloigneroit delafoi de l'Egli'e, &

les cing fameufes Propofitions, dans les fens dans le-

M

àla Cour de Rome de s'y voirclan

quel l'Eglife Catholique les condamne ; & qu'on n'a

qu'en fe plaignant à

f4-

pe

deftinement accu

*.L,

il avoit méme requis cette Cour

jamais pu convaincre qui que ce fut, d'avoir enfeig-

ql

né ou foutenu quelqu'une desdites Propofitions, Les

d'ordonner aux adver(aires d'individuer leurs accufa-

ce

a fait, de les

"Tribunaux de Sa Majeflé virent clairement que c'étoit

tions, & qu'aux cas quiils l'euffent déj

17

vouloir faire communiquer , ainfi que les noms des

là le vrai & l'unique moyen de pacifier les différends

K

Y

xévenues.

& d'arréter le cours d'une infinité de calomnies.-

pcriönnes qui en Íerolent

t.)

ter qu'en examinant le tout avec la

158. C'eft ce que remontra l« Confeil Souve-

J

Jy puis ajou

derniere exaétitu

de, comme uae aff;ire de teile im-

raiü de Brabant par une Confulte forr judicieufe -

[t

e

du. 13, Avril 1696. oü il dit entre autres ; ,. ]us-

portance lg requiert,

'., »

n'ai pü remarquer jusques à

0f

(pécifié à charge de ce Clergé

99

quà

préfent nous n'avons oui qu'aucun auroit

s

préfent qu'on auroit

.

25

quelque poi

nt oti il ne feroit point d'accord avec l;ä

eiré. légitimement accuí?, beaucoup moins con-

IV

959

vaincu pour chef, adhérant ou participant de

Foi Catholique,

«

153. . Gette

feule. Réponfe futfhit p"our détruire

(emblable doctrine & opinions nouvelles . . .

des reproches

fi mal fondés; ais puisqu'ón ne

quoique cependant les fauffes idées qu'on tàche

I

|:

ceffe

.de

faire du breit d'ua certain. Janfeni(ine ,

LP

dimprimer fous

i

vague & dereglé prétexte de

ol

qu'on dépeint ovec des couleurs !es. plus noires

?5

novateurs, ne laiff:nt pas de produire bien des

,

divifions. "

& dont ont fait u(age en une infinité. d'occaions

(

1$9. Mais ces vo'es fi équirables & fi pacifiques

pro commnioditate Cag ; & qu

"l y a tout iieu d'ap-

[

préhender qu'on ne

se'en. foit fervi , pour. embroil-

ne plaifoient gueres aux vrais auteurs des troubles,

(

odicufe la Caufe du Clergéd' U-

lis renouvellerent bientót les accuíations .vagues,

ler & pour rendre

trecht,, comme on.s'en.eft. dej

xuis long teims fer-

crurent en avóir un beau prétexte fous le Pbmiücä;

Á

nivertté de Lou-

j

de Clement X!. par la Dulle Zzeam. Dommam.

160, Cette Bulie n'a jamais eu lo Placet du Souve-

vain autrefois fi floriffante; quil me lf'oi[ permis

d'en dire un. mot.

rain; elle a. eté follicitée & obtenue Dar la ancef:

C

1$4. fofe dire quil y

a þeu de perfonnes dans

I:t les Coníeils du Pays Bas n'auroient eu garde d'en

b

agréer la publication, fachanr qu'elle feroit capable

ce Pays qui puiffe parler. de. ces. cifputes (en tant

qu'elles onr. eré agitées daus les l'ays Das) avec

de renouveller les troubles que le fge Bref d'Inno-

plus de connoiffance des fai

r$ que moi, puisqu'il

cent XIl. avoit Cceint dans le Pays, & qu'on voyoit

[G

y avoit long. tems que j'étois Profeffeur «

fs rallumer en France plus que jamais depuis cette

Bulle Z£izeam . Domin.

nons avant qu'elles euffent. caufé des divi

.

fions dans

161,.

e

cetteUniverfiié, & que j

en ai và la naitlance , le pro-

Qu'on me pardonne, fi ayant l'honneur

de me déiendre devant Sa Majeílé dans le &rand

grés & les triftes fuites,

r55 L'Univerfité & tout le. Clergé des Pays- Das

àge oü je fuis, j'ofe repréfenter, qu'érant depuis

de cinquanté.ans du Con(eil de cetre Uni-

jouilToient d?ane profonde paix, lorsque des efprits

plus

il.y a. prés de quaranteans,

verfité & Profe(feur public des SS. Canons, jai

inquiets.commencerent,

ä

à y jetter les (émences d'une fupefte

divifion par

appris par une longue experience que tous les trou-

bles qui divifent maintenant notre dite Univerfité

l

des accufations vagues.de Janfenifme. . Les difpu-

tes s'échauferent:en peü de tems; les. Ecrits (« mul-

& presque tous le Pays,

viennent quafi unique-

tiplierent de part. & d'autre ; & quelques Superieurs

ment de ce qu'oa n'a pas maintenu affés vigoureu-

(ement les Droits de Sa Majefté ; & für tout de

ä

prévenus tr

averferent.en mille.manieres ceux quiis

ne pas permettre qu'aucune Bulle ou Décrer de la

reeardoient comme Janfeuiítes : . "Tout eela fit tant

d'éóclat, que le bruit en vint b;entöt jusqu*aux Cours

Cour de Rome y foit introduit f

?ms érre muni du

le Rome,

;

Placet. oyal.

d'Efpagne & «

On conviot des.deux cÓrés

'du confentem&:m des

162.

C'eft ce quon a éprouvé en parriculier

Elle n'a

Etats du Pays,

de porter cette affaire devant le

au fujet de ladite Dulle Zgeem Domim.

Le Roi d

jamais eté munie déaucune ombre de P/acet : Ce-

S. Siége,

'Efpagne Charles Il. de glo-

rieufe mémoire permit que les deux partieg.envoyas-

pendant lorsque nous éctions encore fous ]a domi-

nation des Francois ,

ledit Pere Défirant a fibien

fent chacun un Député à Rome, pour y .plaider

fait par.fes intrigues , qu'il l'a introduite daos la

leur Caufe, . L'Univerfité. de Louvain y députa en

Facul-.

]]1

(*) Cette Sentence eft du 18. Mai 1708. Elle fe troüve at commencement de cet Ouvrage.

|

H

637

Ov RECAUE:IL* maä« PigcEs &c. LüivgE. PREMIER,

[

at

Faculté. de.'Théologie. de Lonvain;. & qu'il.a porté

d'avoir enfeigné.ou favori(é aucune.erreur, contre la

ang

cette méme Faculié à faire foufcrire ladite Dulle par

Foi Catholique, j'ofe avec le refpect dà à l'Augufte

)rIVL

Souverain qui.daigne écouter mes Défenícs, déher

lg-l 3

tous ceux qui y voudroient prendre quelque dégré,

5

On«a bientót imité cette.conduite dans plufieurs Dio-

mes adveríaires . de marquer di(tin&temenr & fans

L da

cé(es de ce Pays.

équivoque aucune. erreur, que jaurois ou foutenué

ou favorifée en d'autres.

163. ,C'eft. depuis ce tems- là que les troubles&

loira

les. accufations vagues ont recom mencé avec plusde

169. Je (üis peut- étre trop entré dans l'affai

re du

eT

violence qu'auparavant, On traite impunément de

Janfenifme 3. mais le defir de rendre encore quelque

[

F

fervice à PUniverfité de Louvain avant de mourit,

Janfenifte qui on. veut ; & malgré le Décret d'inno-

ii

uv

cent XII, on excult des.Dégrés "Théologiques, des

m'a fait exprimer en me défendant ce que je viens

) d*s

Ordres facrés, de tout Office & Bénéfice Eccléfiafti

de repré(enter, Sans cela je l'aurois pu. omettre,

"VV

la

puisqu'il. n'en eft pas queflion dans Ja préfente Caa-

que un grand nombre de fujets capables, qu'on ne

H

"

peut accufer. d'avoir foutenu aucune des einq fameu-

fe, n'en étant pas méme fair mention.ni dans le

Bre£ de Notre Saint Pere le Pape Benoic XIHII, ni

filj t

fes Propofitions, mais qui ont de la peine à affirmer

0/0/'

avec (erment que ces cinq Propofirions fonr dans. le

dans ;'Ordonnance du Confeil d'Etat, ni dans la Ré-

an

3dY

w

livre de Janfenius, c'eft-à- dire, d'un Evéque favant

ponfe Epiftolaire.

.

"'en ai dit, donnát

& pieux, qui a vécu & qui eft mort dapsla commu-

170. Plut à Dieu que ce que j

fipe

t

nion del'Eglife & du S; Siége.

enfin occafion de rétablir les chofes.fur l'ancien pied

o elles.étoient avant l'introducion indue de la Bul-

'(iïiä"'

164. Ce qui a troublé & trouble jusqu'à préfent

le Zineam Dorminzi faite par le Pere Défirant dans la

] ny

toute l'Univerfité, & fait que plufieurs Sujets capa-

CCeur

bles aiment mieux aller étsdier en des Univerfités

Faculté ''héologique de Louvain.

Rien de fi facile,

I$ i&

des Pays étrangers, eu préjudice du fervice de Sa

rien de plus conforme aux Loix du Pays, cette Dulle

y ayanteté introduite fans ordre du Pape, fans l'au-

rl

Majelté, & au prójudice du Public ; ceft ce qu'on

nirip.

peut voir avec pluficurs autres rai(ons dans l'avis(*)

torité de nos Souverains, & méme fàans qu'elle fut

munie d'aucan ombre de /acet.

3

que la Faculté de 'T'héologie de Louvain donna fur

"éroit

C'eít. par ce rétabliffement qu'on verroit bientót

cette matiere par Ordre du Confeil de Brabant en

rends

1710, lequel avis-füt adopté & fortement foutenu par

cette Univer(ité reprendre fa premiere (plendeur,

171, Aprés tour, qu'importe à l'Eglife & à l'Etat

JUniverfité.

e

165. Ainfi fous pr&exte de faire valoir la Bulle

qu'on croye ou qu'on ne croye. pas que Janfenius a

je

e

Fiueam Domini, Dulle non placetée ni publiée, &

enfeigné cinq héré(ies, pourvu. que tout le monde

rendue íans avoiroui contradi£toirement les parties ,

les détefte & les anathématife ? Oa ne peut faire dz-

lus

!I

n

.on ne fait aucune attention au Décret d'Innocent XIl,

pendre la Catholicité d'une pareille queftion, qui ne

rendu aprés un examen contradictoire, & publié avec

oeut jamais devenir Pobjet de notre Foi, Le For-

mulaire eft inconnu dans les Eglifes d'ltalie, d'Alle-

[ I;J

Tagrément exprós du Souvcrain & avec ordre de s'y

conformer ponétuellement.

magne, d'Efpagne, &c. fans qu'elles en (oient moins

n

166, J'avoue que je ne faurois me réfoudreàimi

Catholiques ou moins heureufes,

ï

:

;;

ter un procedé fi peu équitable, & que Je mecrois

:L

V

s

obligé de m'artacher à la dé

cfion d'Innocent. X1l,

$3 V..

.QOr fclon certe décifion, je n'ai pu tenir le Clergé

d'Utrecht pour fufpeét de ;anfemtme : car il o'en eit

$; ma Re'pc:njä Epiflolaive eff contraire au. bien de no-

1Fu—q

i

aceufé que par desimputations vagues : ££ /oin qu'il

tre Sainte. Religion en. favorifaut. des, Pevfounes

liées par des. Cenfures Eccléfiafliques ?

,l,, -

£s

«conflevoit par des preuves légitimes qu'il fe feroit veadu

fujpe&t d'avoir eufeigué ou Joutenu quelqu'une des cinq

;ü»ï&

fameufés Propofitions , jai và par les Actes & par les

172.

Quoiqu'il foit vrai qu'on affecte de faire

fonner bien haut des prétehdues. ÉExcommunications

nye

Pieces ( 1) que j'ai foigneufement lus, que ce Cler.

gé a publiquement & (olemnellement protellé qu'il

contre plufieurs du Clergó dUtrechr, je n'en con-

d

nc

)LPF

condamnoit fincerement les cing Propofitions attri-

nois pourtant aucune qui air eté portée dans les for-

buées à Janfenius, & cela en tous les fens queles Pa-

mes Canoniques.

Ce ífont tout au plus quelques

nl

v

pes & l'Eglie Romaine les a profcrites & condam-

entréprifes irrégujiéres affez ordinaires aux Miniftres

UI

de la Cour de Rome contre ceux qui s'oppofent à

oyo

nóes, 'défianr qui que ce foit, de produire aucun fens

condamné au'il ne condamne pas, & déclarant de re:

leurs prétenfions. Ce fonr quelques prétendues Cen-

af

jeer. ces Propofitions par rout & en tout livre oü

fures portées fans procédure légitime, hors du Pays,

elles fe trouveroient, méme dans le Livre de Janfe-

contre les Loix fondamentales de zom evocazdo, &

IV

Jüt

*

nius s'il les contient.

fans autre fujer que la fermeté des prétendus coupa-

run[] (

bles dans la défeníe de leurs Droits.

167. Ce füt encore le Pere Défirant qui commen-

n

173. ]e n'ai pas cru, qu'il füt moins permis à un

Lin

ca à femer dans les Provinces unies les mómes ac-

cufations.. Ayant et6 obligé de revenir de Rome

]uriscodfulte Belgique de communiquer avec des Ex-

j

communiés de cette eípéce, qu'avec plufieurg fide-

oà il n'avoit pu vérifier aucune de fes calomuies,

Qu

il alla entreprendre en Hollande des perquifitions fe

les Sujets. (**) de nos Souverains, conrre lesquels la

cretes, qui &laterent bientót, & qui ont donné mal

Cour. de Rome a aulfi trés fouvent porté de préren-

usv

dues Sentences de méme nature.

re

à propos occafion à décrier fi fortement le Clergé des

Provinces. unies.

174. Saint Auguflin-( TT ) nous enfeigne que les

168. Loin donc de me reconnoitre co»upable

Evéques mémes n'ont pas le pouvoir de refufer de

com-

.(*) Quam plurimis experimentis compertum nobis eft illius nove formulz fübfcriptione multorum magni ingenii magnzque

etiet

fpei Theologiz ftudioforum confcientiis anxietates injici, eosque à capefcendis in Facultate noftra Gradibus impediri ; & ab ipfa

Univerfitate arceri atque migrare ad exteras Academias ubi fimilis forma juramenti non exigitur.

Mirum etiam in modum angimur & timemus ne multi ex fübfcribentibus novo Formalario fint perjuri, fingentes fibi (enfus

:

quos paílim cireumferri , atque in variis fcriptis & libris proponi & defendi fcimus : .qui non omnes cüm vero & genuino Forma-

0l

larii fenfü convenire poffunt. z4vifem, Faculz. Tbeol, Lovatt, 23. Octobr. 1710.

[i"

CP) A. profeflione Fidei Romano- Catholicz ne apice quidem difcrepanius ; famofos quinque Articulos, vulgó Propofitiones

Ü

Jantenianas,

lincerrimé repudiamus, idque quocumque fen(a à Supremis Pontificibus & à Romana Ecclefia repudiatz atque dam-

nate füerunt, ut ne unus quidem improbatus fenfus in medium proferri poffit quem,non repudiemus :

Easdem Propofitiones ubi-

vis & in quibuscumque libris extiterint , rejicimus, etiam in Libro Janfenii , fi eo Libro contineantur.

(**) Tels étoient les Généraux de l'Armée que l'Emperieur Jofeph de glorieufs Mémoire avoit en Italie en 1708.

(t1) Serm. 351. tiovif. Ediz. Cap. 4. n. 16.

638

NT5

ESPENIANA

m

,

communiquer avec quelqu'un, ,, à moins qu'il n'ait

Germaniques a. douné ]a

D g

paix à Notre Mm ]a Sainte

p'att j

??

eté convàincu ou par un aveu volontaire , ou dans

Eglife. C1)

9?5

un Jugement foit Séculier , foit Eccléfiaftique: ( * )

179. C'eft dans le méme fens qu'écrivit Sa Ma-

It

rien I*

Et ce Jugemenr, ajoute-t-il, ne doit pàs éetre

jefté Imperiale & Catholique à fon Vice Roi deNe-

?5

fondé für des foupgons ou méme für une procé-

les le Cardinal Grimani : $; a Cour de Rorie, dit-

g e

)

dure extraordinaire & illégitime, mais fur la Loi

,

elee dans fa dépéche du ty. Septembre 1709. rztez-

ympr

» deDieu , & felon l'ordre é

tabli par l'Eglife,": Il

toit de trosbler le vepos de ce Royaume par des Excom-

('une P

dit enfüite que c'eft Dieu méme qui a établi cette

nications ow autvref HI0yEH$ , VOMJ COUf fervirez de

queUe (

regle.

INoluit Deus bomiaem ab bomine judicari ex

£ou$ ceux que douue la pui[[amce economique , &2 qui

qo Con

avbitrio fufpicionis, vel etiamextraordinario ufurpato

Jout permis pav le Dvoit uaturel , pour vepou[[ev la for-

yift ptt

ce pav. la force, &? défendre mes Régalies & tmes Far-

en Ls

judicio 5 Jed potius ex Lege Dei fecuudum ordinuem Ec-

clefie , five ultro coufef]um , five accufatum atque con-

feaux.

faints

vitfum.

Ot il eft notoire qu'il ny a eu aucune tel-

Puis donc que les Cenfüres qu'on veut faire va.

com/n

le procédure contre aucun du Clergé d'Utrecht. C'eft

loir contre quelques uns du Cleroé d'Utrecht n'ont

e Pay:

donc le cas oà il faut dire avec S. Auguftin: /Vo$

eté portées que pour les forcer à abandonner leur

Ibe

vero a cotitumoue probibere quemquam eorum non pos-

bon droit (4) il eft évident que je ne devois y avoir

de I

aucun éegard.

Jumus,

Charhs

27j. En effer, s'il falloit que les Turisconfültes

J A

abandonnaflent la Caufe de tous ceux que là Cour de

core,

180. Mais ce font des Z4ppellans- dira- t- on en-

Procur

Rome traite dexcommuniés, oü en feroient- ils ? Oà

]l eft vrai qu'ils ont appellé des Griefs qu'ils ont

pfælz'lm;

en feroient méme les Juges & les Souverains ? Car

fouffert de la Cour de Rome au füjet de la défen(e

ä«

f lm

il y en a bien peu qui ne fe trouveroient enveloppés

de leurs Droits, en quoi ils-n'ont fait que fuivre

eym[u

dans quelque excommunication, fi on devoit avoir

l'exemple de leurs Ancétres qui dans un cas aflez

TUTTI

égard à toutes celles que Rome multiplie fans méfure

femblable avoient employé (b) avec fuccés le mé-

1177

depuis quelques fiécles dans une infinité de Bulles &

me moyen,

l2

de Brefs.

181, Que fi on veut parler de l'Appel qu'ils ont

deli(

176, Si on navoit envie d'abréger, il y auroit

interjetté en méme tems de la Conftitution Unige-

Eglíes

bien des chofes à dire füur des Excomrmunications

gitus, en adhérant à celui de plufieurs Evéques &

dodri

Jancées autrefois par les Papes contre des Souverains

Univerfités Catholiques : Qu'eft- ce que cette Con-

TO0Y

ftituion a de commun avec les Droits de ce Clet-

de chaque Pays de l Europe, & fur rout contre les

3

yoltp

Empereurs Henri IV. Frederic Il. Othon IV, & au-

gé, ou avec la Réponf? Epiftolaire?

i

méme

tres, lesquelles ont coüté tant de fang & de troubles

Le Confeiller Govarts Vicaire Apoftolique .de

ur les

à l'Empire.

Bois-le- Duc & fort dévoué à la Cour de Rome,

l2

177. Mais pour ne toucher qu'en un mot quel-

*

s'éroit fervi- contre ma per(onne du méme artifice,

doti

ques Décrets affez récens

[

quel Magiftrat, quel

en faifant des longs discou.s (ur la Bulle Unigeni-

I ubïi t:

Miniftre, quel Souverain, quel bon Citoyen ne fau-

tu$, lorsque dans le fond il ne s'aciffoit que du droit

G

droit.il pas tenir pour excommunié, fi on avoit

du P/acet Royal. Les Confeillers Fifcaux de Sa Ma-

'And

écard à l'étrange Bulle de Paul IV.. Cum ex . 74pojfo-

jetté au Girand Confeil , qui m'étoient joints en cau-

fal,.

latus ? ouà celle qu'on nomme 72 Ceza Domini qui

fe, diffiperent cette illufion dans leur favante Dupli-

íe fülmine encore rous les ans à Rome le Jeudi Saint,

fur [o

que. (***) Iis firent voir que ces deux affaires n'a-

meme

& dans laquelle entre autres fe trouve excommunié

voient aucune connexion eníemble, & en conclurent

]

tout Prince qui poffede le Royaume de Sicile, fans

que ledit Govarts avoit smauvai/e gvace d'accabler d'in-

]l ne

le tenir en Fief du Saint Sióge : & tout Juge & Sou-

jures le Suppliant , pour avoir fouteuu ces mémes Dvo-

dew

verain qui rerarderoit Pexécution de quelque Refcrit

its (duPlacet) Jongues autées avant la publication de

de Rome, & qui prendroit connoi(fance des violen-

la Bulle Unigenitus, £? ain

Ont :

fi dass wn tems qu'il n'qz

Y

ces, oppreflions & voies de fait commifes par, les

étoit pas' que[lion,

Eccléfiaítiques ? ou enfia à la Dulle que la Cour de

182. ]e n'ai qu'à füire ici la méme Réponfe. Les

plife

ts

:

Rome vient de publier par forme d'Edit perpe-

conteftarions fur les Droits de l'Eolife d'Utrecht font

tuel (t) par,laquelle elle interdit abfolument aux

n

bien plus anciennes que la Bulle Urigengitus. Dés

Juges féculiers toute connoiflance au fuget de l'lr-

lorigiae de ces conteftations la Cour de Rome a

f0

munité locale ou Droit d'azile, & des cas oü elle a

témo

waité le Clergé de ladite Eclife fur le méme pied

TCC0I

lieu en refervant cette connoi(lance entierement &

qu'elle Pa fait dans la fuite, fans que l'affaire de la

f (o.

privativernent aux feuls Evéques, excommuniant

Buile Unigenitus ait rien changé dans les prétenfions

méme nominatim /es Empereurs , Jes Rois, les Princes

des deux parties, ni dans le procedéde part & d'autre,

dans

infer

qui oferoient y contrevenir en aucune maniere.

]i eté confulté für les Droirs de l'Églife d'Utrecht

178. Ces fortes de Cenfures fort communes en

environ dix ans avant que la Bulle Uzigezitus futau

G

(

Cour de Rome, ne font que des moyens tortionnai-

monde, la Réfolution que je donnai en 1717. avec

res & des violences contre lesquelles on. eft en droit

quatre de mes Collegues en faveur desdits Droits,

J

de fe défendre.

du(

Car la Loi natuelle nous. dicfe qu'il

eft de deux ans plus ancienne que l'AppelduCler

gé

eft pevimis de vepou[Jer la force pav la force. — Ov :l ef

d'Utrecht.

«t

Con

cenflant que ces fortes d'excommnmications ne font. pas

ll y a donc bien füjet de direici pareillement qu'on

des voies de droit, tnais des voies de fait £ des violen-

a mauvaife grace de m'accübler deinjuves , pour avoir

D

ces contve lesquelles tout. bourme libve peut fe. défendre.

favorifé dans ma Aéponfe Epiftolaire ces mémes Droits

Ong

Ce font les paroles (**) de ce grand homme Jean

u f

que j'avois défendus avant qu'il fut queflion dela Bul-

Gerfon, quit fut l'ame du Concile Général de Con-

le Unigemtus.

!

flance ; Concile qui à /a gloire éteruelle de Natious

Car aprés tout, je n'ai pas dit up mar dans la Ré-

fi

K

ponfe

qi

K

(*) Nifi aut fponté confeffüm , aut in aliquo five Seculari, five Ecclefiaftico Judicio nominastam atque convi&tum,

Que

(1) Le dernier Concile Romain adopte certe 'Bulle, & en ordonne l'entiere exécution, — Elle fe trouye dang l'Appendix de ce

Goncile.

, (5*) Refolut, circa materiam de Excomm. Confid. 10,

(11) Caroli V. Edidum Wormatienfe anno 1521.

(a) Si Papa vellet in fervitutem ,abje&tam Clerum cum fuis bonis redigere, & Juribus fuis fpoliare fine caufa : quis diceret ifta

debere tolerari ? Gerfon im Refol, cirea. materiam: Excommuni, Confsder. 9;

b) L'an 1426,

D

(ä

(*

ä

*F*) Numn, 225.

h

l

Ov RecuriL pES PrgcEes &c. TaüvgE PnaEWIER,

639

aith

ponte Epiftolaire qui ait ra'pport äwc,eþtt'e Buïle'; &je.

Il eft vrai que je l'ai fait aprés qu'ilm'eur envoyé

Dy ai rien dit, que

on Apologie, donr j'avoue que la le&ure m'a don-

| Ma.

n'eut jamais exiflé, .

je n"eufïg dit en cas que la Bullg

né beaucou

N

p däeüime pour ljä:gdition & la pieté de

:'

183. Et pour ne pas dire.

'qu& R;)me ! -n*aujamais

ce Prélat.

qit.

rien reproché à ceux d'Utrecht à ce fujet: quia ja-

189. Quant. à fon affaire

/]en.

; tout ce que Lj*en'; fai,

mais entendu .qu'on. doive rejetter quelqu'un, ou

C'eft qu'ayant beaucoup travaillé pour la eotiverfión

'Oft

rompre la. communion aveclui, pour avoir appellé

1 de

des Sauvages dans lÁmérique, il en fut rappellé

d'une Dulle ou d'un Décret du Pape ? — Quelle Loi,

en 1718. par ordre da Pape' Clément XI. & facié

qui

quelle Ordonnance. du Pays a jamais profcrit l'Appel

! for.

Evéque de l'Eglife du Babylone ; qu'il! pártit au(fi-

au Concile Général ?. 1l fe trouve.au. contraire auto-

tót pour Ja Perfe, afin de (&. rendre à fon Diocé(e;

P (j«

rif$ par les Placards de nos Princes comme un moy-

qu'en paílant par]a Hollande, il fut obligé de s'ar-

HENGEEN EEE PRHII GL Ui 30 H MLC UAGRAUAD

en tiàs légitime & trés Canonique de tout tems. -Des

réter quelque pfems à Amtterdam pour attendre le

$v

faints Évéques & plufieurs de nos.Princes ont appellé,

Vaiffeau & un tems favorable ;

l'ont

qu'il ne favoit pas

comme .auffi plufieurs Eelifes & Communautés de

l'état des affaires de 'Egli(e d^Utr

echt.; qu'ayant ap-

leue

ce Pays. -

*

pris qu'elle avoit eté vingt ans

Voie

s

fans Evéque, il ne

184. ]en

: rapporterai pour exemple quel'Appä.l

put refufer aux inílantes prieres des Curés d^y con-

de l'Archiduc Philippe;le Bel: Pere de l'Empereur

ferer avec la permiffion du Vicaire Génóral le Sa-

! en

Charles quint.

crement de Confirmation à quelques perfonnes, &

ll fat interjetté à Bruges.le 12. Mai 1497. par le

Ont

fur. tout à des pauvres, continuant enfuite fon voy-

Procureur Général Jean Rouffelli, Zce £5 motumine

age ; que fur la premiere nouvelle de cette action

enfe

prelibati Domiti Avcbiducis , tam pro fe, qnàmetiam

la Cour de Rome envoya un ordre à l'Evéque d'fs.

IVre

pro Ecclefiis ,, Preelatis, Perfonis Ecclefiafficis quibus-

pahan en perfé de füfpendre celui de Babylone, dàs

il

cumque, ac . aliis dictavum Juarum Patriarum €? Pro-

qu'il arriveroit ; qu'effe&tivement celui-ci étant ar-

me

viaciarum pevfomis &? fubditis , eisque a bac partead.

rivé à Schamacke Ville éloignée de plus de cent lieues

bereutibus &2 adbefuris. (*)

Ont

de la réfidence de l'Évéque d'Ifpahan, un particu-

.Le fujet de l'Appel étoit. 19. certaines pratiques

lier lui vint remettre fecretemrient. un Billet de Sus-

i

de la Cour de Rome, qui faifoient un grand tortaux

penfe fous le nom dudit Evéque d'Ifpaban : Billet

Eglies & aux Pays, & qui étoient contraires à la

'S&

qui porte avec lui les marques les plus vifibles de

on

do&trine de tous les anciens Peres & Conciles Géné

nullité; que pat ditfzrentes intriguesemployées pour

]

w

raux. ("T). 29. Les Cenfures que la Cour emplo-

faire valoir la Sufpence, ce Prélat ne pur entrer daris

yoit pour fouteoir ces entréprifes, - Il renouvella en

forrDiocéfe : ce qui lui fit prendre ]a réfelution de

méme tems lcs App

w

h

de

ls anwrieprement interjettés po-

revenir en Europe, pour rácher d'informer la Cour

né

ur les mémes füjets,

de Rome & de l'appaifer, qu'il a traveillé- pendaut

Le fondement de cet

AA.þ-pel, étoit , (juod "Appella-

jct

deux aus pour obrenir la levée de cette prétendue

a

tonis vemedium à fanédis Patribuy €9

Sufpence, & retouraer paifiblement à fon Diocé(e,

lubriter fit azflitutum.

a

yuæ'z'fcogj" ultis [a-

4

OE

máis fans effzt jusqu'à préfent,

n

Cet Appel ayant. eté inter

jaztc-":';en. kpräfencxe de

190, Àu refte il ne faut que voir l'Acte méme

PArchiduc, du Chancelier, de tout.le Grand Coa-

C

pour étre convaincu de la nullité de la Sufpenfe y

pli

feil, & de plufieurs Chévaliers & autres Seigneurs,

décernée contre na Prélat que cet. Acte méme re-

fur folemnellement. confirmé

connoit pour Evé

a

pgr un Edit du 2o.ï.du

que propre & Otrdinsiré (15)da

E

ent

méme :nois. (**)

.

Diocé(e de-Babylone, -

185. L'Appel éra

nt.donc une:yoie. i autorifée ,

n

Cet Acte eff par lui- méme tellement iniforrme &

o

M. ne me devoit aucunement arréter.: Et comment

nul de plein droit ,. qu'on ne pourroit y avoir égard

devroit . on, ou pourroit-on fe féóparer de ceux qui

d

qu'en ignorantab(olument toutes les Reples de Droit,

[/1

ont appellé de la Bulle Unigemitus & des Cenfures

méme celles que la raifon. naturelle-a infpirdes aux

y comminées, quand on voit qu'au milieu de l'E-

Gentils, On n'en trouvera pas un femblable dang

B

gliíe il y.a de fi grandes conte

*

(lations. au fuj,ei de

toute l'Hiftoire Eccléfiaftique.

cette Bulle ?

191 L'Evéque dl

f

,

)nt

186. IE5n effet; loin de

pahiti dit;dans cer A&le, qu'il

)s

ïf'e rv(:—v'o!te—r contre l'Eoli.

a commiflion de Sa Sainteté & dela Con

grégatorn

f« Qu contre le Pape par.un tel Acte d'Appel, on

de propaganda Fide de fafpendre: PEv

n

équé de Baby-

ed

témojgne au contraire par cet Acte la. méme qu'on

lone ab oumi exercitio Ordinis £2

J'risdicliomis com-

reconnoit l'autoriió du Pape, & qu'on eft prét de

me il déclare de le faire en exécurion de cett

i

miífion.

e COFH?I

(1$

fe foumettre au jugement de l'Eglife, de méme que

daus lés Caufes Civiles, en appellant d'un Tribunal

Mais quoique ce Piälat réclame. une tellé Cö-m4

I

ht

inferieur à un "Tribunal fuperieur , on reconnoit par

miffion, il ne. la. produit pas, & [iar cori(équenr il

cet Appel méme. lautorité de l'un & de l'autre de

ne doit pas étre crü, érant une Maxime cotiflan-

a

ces Tribunaux,

J

rcc

te, ("*) qu'on ne doit pas croire que quelqu'um

187. Auffi ne faurois-

je croire que l'Ordonnance

foit délegué- du S. Siégé Apoltlolique, s'il tie pro-

($,

du Con(eil. d'Erat contre . mon.Ecrit , ait eu . en. vue

i

duit & ne met fous les yeux les. Ordres far - lésquelsg

cet Appel du Clergé d'Utrecht ,..puis le. méme

il fe fonde * & que jusqu'à ce qu'il les prodaife; on.

Conf(eil a accordé fa prorection à qnelques Curés du

n

n'eft pas obligé de déferer à ce qu'ilordonte.

Diocéfe de Tournai, quiíe plaignoient. des vexati-

Il n'eft pas moins certain-en Droit qu'üàn Com-

I

ons qu'ls fouffroient de la part de leurs Su

j

pel'ieurs

miífaire délegué, eft obligó 3 peine de nullit& d'in-

au füjer d'un femblable Appel.

ferer fa. Commiffion dans' I'Aéte qu'il (áir dépécher

l

188. ]e ne íai fi.peut- écre on ne.m

e voudroit pas

en. vertud'icelle ; en fórte que-de ce Chef feal PAc.

faireun crime d'avoir falué refpe&tueufement M. l'Evé-

te fusmenrionné de füspendre, tombe delui méme,

:

que.de Babylonequ'on ne tá

& qu'

che- pas,moins de décrier

on-n'eft pas obligé d'y d&fer'ef ,c'tïxäuchnel'-maï

que l? Clergé d'Utrecht,

qiöre.

d

L'Ade fe trouve dans le Supplément anx ceuvres de Mireus Parz, 3. Cap. 157.. Bidis. Lovati, 15235..

Contraque omnium antiquorum Patrum & Sacrorum

C

(

-onciliorum. Generalium prohibitionem. & do&rinam,

!

) Tom. 1. des Piacards de Flandre. Rubr. $.

li

HT) Ad propriam Refidentiam.

K

***) Nec dicenti fe delegatum ejusdem Sedis dpoffoli

lat

ä

. Ekxtravagaur. Comm, Tir, de E!eftiozt. Cap. 1.

ce creditür vel iþtex;dimg. nifi. de MandaQ Apo&oiiw&d;& doceac otti-

"Causa;. ESPENITIAXA

$640

192. Mais fuppofons queTEvéque d'ifpahan au-

effentielles, que l'omiffion de Pune, rend feule h

tbl

roit effectivement eu une telle Commiífion; qu'il en

füfpenfe tellement nulle, qu'elle ne donne aucun

auroit fait coníler, & quil l'auroit inferé dans l'Ac-

empéchement,

toiret

quo tnizus geffa per obffrithum Cenfu-

mgntrt

te de Sufpenfe, cet Aéce ne laiíferoit pas détre

7i$ valeant,

toujours nul d'une nullité abfolue, intrinfeque & ir-

197. A quel titre devroit- om donc avoir égard à

réparable.

un Aécte de füfpenfe qui renferme ouvertement tant

]e ne m'arréterai pas à

rapporter ce que les 'SS.

de défauts fi effentiels & fi notoirs ? Avoir égard à

Xlanons ont ítatué touchant les Procedures crimi-

de tels A&tes, c'eft dégrader honteufement les E.và-

nelles contre les Evéques ; je prends la chofe fur

ques, & renverfer la Hierarchie de l'Eglife, en les

smi

le pied du Concile de Trente, qui eft le plus fa.

rengeant au nombre de fimples Vicaires amovibles

.vorable en ce poinr à la Cour de Rome, en l'en-

ad nutum. |Cette füfpenfe ett donc du nombre de

202

tendant méme dans le fens le plus favorable à cette

ces Ceníures, dont Gerfon dit aprés les Canonifles,

Cour.

eas t0n e[fe teneudas , imimnó nec timendas.

Jjgion

qnoins

..—. Ce Concile füifant diflin&ion igter graviorer C? mi-

Il eft-donc cleir que je ne devois pas avoir plus

zove$ Caufas erimiuales Episcoporum ordonne que les

d'égard pour une relle fufpeníe portée contre ce Pré-

cipïinf

]e 1»0[

Caufes grievesqui font celles qui emportent dépofítion

lat, qu'il r'en faudroit avoir fi le méme cas arrivoit

ou przvation (*), appartiendront au Souverain Pon-

à un Evéque des Pays- Bas,

prime

]y

.tife feulement, & que celles qui feront de moiudre

I98. Er à quels troubles, à quels bouleve

tfemeng

«on[équence , (eront inftruites & terminées par le Con-

feroit 'expofé le corps de toute 'Eglif? Catholique,

für &

cile Provincial feulement, zm Concilio tautüim Provin-

ftola

& méme les Etats, fi on devoit témoigner de l'é-

€iali, ou par-ceux que le Concile Provincial com-

loignement pour toutes les perfonnes que la calorm-

g Uue

mettra à cet effet,

4

ee m

nie, les intrigaes ou autres moyens femblables au-

D'oà il s'enfuit clairement que ledit A&te de Sus-

roient fait cenfurer en Cour de Rome

dipe

Miniftres ?

ou par fes

20

penfe donné par l'Evéque d'Ifpahan ne peut fubfitter

en aucune maniere.

C*étoit le fujet de plaintes de nos Souverains dans

regle

193. Car la prétendue Caufe criminelle concer.

€,jU7 ;

leurs Edits contreles troubles qu'excitoient dans tout

nant l'Evéque de Babylone, n'emportant pas. dé-

le Pays Das certaines Zulles, Aefcrits €?. Monitoires

confir

(ient

pofition ou privation, mais feulemer- une füfpenfe,

pénaulx de.la Cour de Rome contezant. gvander pei-

elle eft notoirement de moindre conféquence , & par

nes €? Cenfuves à l'eutontre de fes Sujets, les aucuns

n01n.

conféquent elle ne pouvoit étre inftruite & terminée

204

Qot ouis en leurs défen[or, €? autres adjouruez. bors [e

.que par le Concile Provincial, ou par ceux qu'il

Pays en premiere inflance

cogtre ]es Franchifes €9 les

foit ]

auroit commis à cet effet ; tellement que l'Acte d&

Libertez, dudit Pays (**).

qu'elïf

péché par l'Evéque d'Ifpahan, qui outre quil n'éroit

Or ce font précifement les mémes plaintes & les

de CO

pas commis à cet effet par le Concile Provincial,

z

mémes raifons que alleguent contre ces prétendues

ielpe

n'avoit méme aucune fü

eriorité fur celui de Baby.

Cenfures, ceux avec qui on: me pourroit reprocher

pour(

lone, eft abfolument nu

[

-

& fans effgt par le feul dé-

d'avoir communiqué dans ma Réponfe Epiftolaire, :

queà

faut de Jurisdiction ( 1 ).

199. Aprés tout quelqm'opinion qu'on venille a«

Qu n

194. Que fi on veut fuppofer que

-cette Caufe

UE

voir de cesiprétendues Ceníures, jl n'y a pas de Ju-

criminelle étoit du nombre des Caufes prieves, ce

risconfulte qui n'avoue qu'on ne peut refufer de com-

20

Concile. défend. en. ce cas à l'Evéque d'ifpahan de

muniquer avec un excommunié , à moins qu'il n'ait

loign

prononcer aucun jugement, ne permiettant pas mé-

eté déclaré par fon Juge compétent, & nommement

qua

me qu'on lui en donne le pouvoir : 'Toute la faculté

dénoncé comme tel, ain(i que prefcrit l'Extravagan-

qui

que.ce. Prélat auroit pu avoir en qualité de Comrnis-

te de Martin V, ad evitauda reque par toute l'Eli-

jnita

faire, étoit, felon le Concile, d'inftruirele fait & de

firm

fe, & notament parlesEolifes Belgiques. 'T'ous les

former le Procés, afin de mettre

par fon rapport le

Jurisconfultes conviennent que felon ce Décret nul

Je

Pape en érat de.juger la Caufe,

fidele n'eft obligé de refufer de communiquer, etiam

fen

Or la Commiffion qu'il. dit avoir eu, n'étoit pas

i? $acris'avec un excommunié, à moins que la Sen-

QÜ

te

pour inftruire le fàit & pour former Je procés, mais

tence ne foit portée contre fa perfonne /pecialitey £

i jroo

comme il le dit dans Aéte méme pour porter Sen-

expreffé, c'eítà dire gomizatim, comme toüsles Ca-

man

tence en fufpendant l'Evéque de Babylone,

noniftes l'expliquent, & aprés eux Suarez (11), en

]es (

19j..Par conféquenr l'A&e de fufpeníe qu'il a

ferte que la Sentence ne laiffe aucun

i

fe d

porré enfüite de cette.Commiffion renferme noroi-

fonne fur qui elle tombe.

doute de la per-

rement une contravention formelle aux Décrets du

fuler

zoo. De plus la Senrence ainfi prononcée par

leeu

Concile de Trente, & fait onvertement voir que cette

le Juge, doit érre duement publice, &;de telle ma-

fufpenfe a eté portée fans la moindre connoi(fance

niere, qu'en vertu de la publication elle puiffe ve-

PUR

de caufe, fans forme ni figure de procés, & fansavoir

nir à la connoiflance d'un chacun ; & cette publi-

$qgl

au préalable oui l'Evéque de Babylone en fes défen-

» cation eft ci néceflaire ; qu'un Pafteur qui auroit

hun

fes : ce quel'Acte méme exprime en des termes for-

2

par devers foi la Sentence déclaratoire faite con-

hod

L]

pen

mels, vü qu'il porte qu'il féra fufpens u/ue dum apud.

tre.une perfonne excommuniée, ne la doit pas

fllfäj

Jummun: Pontificen . . ... de propràis As fe jufli-

??

évirer avant qu'il l'a' dénoncé publiquemenr au

959

j

ttel

ficet , €9 aliter à Sautla Sede judicetur : Par oà Rome

tems prefcrit,"

(***): Voilà des maximes de Dr—qi;

&h

donne méme à connoitre que cet Evéque pouvoit

indubitables.

éue en état de fe juflifier des faits dont on vouloit

L

Or cela n'étant pas à l'égard des per(onnes fusmen-

li

le charger. Commenta-t-elle donc pu.le punir dans

tionnées, quelle apparence de me vouloir faire un

crime d'avoir eu communication avec elles?

O

le tems méme qu'elle fuppofe qu'il pouvoit étre in-

Vern

nocent ?

z0r, Auíli je ne faurois comprendre, que ceux:

0n

196. ll.s'enfuit. de ceci que cette fufpenfe ren-

qui auroient fait fléwir ma Réponfe Epiftolaire, par-:

pre

ferme encore deux autres défauts, favoir ceux de

ce que jai communiqué avec femblables perfonnes,-

citation & de monition Canonique ; deux chofes fi

Com

ayent pu ignorer des maximes fi notoires & fi équi-

(

t

tables, ;

Que depofitione aut privatione dignz fant.

Defectus jurisdidtionis maximus eft, imó irrebarabilis & infanabilis.

Les Edits de 1484. & 1497.

(*

gä

)

De Ctnfuris Difpuz. 9. $G. 2.

&)

g

r

) Ainfi parle le méme Suarez. Jbid. N, $

pi,

cleü;

d

l

ov REcuEIL DES PLECES &c, LivRE PREMIFER,

641

üüS h

üüctn

tfü

tables, reconnues de tous les Jurisconfültes, & no- voir gueres ce que c'eft que la Religion Chrétien-

toirement pratiquées dans ces Pays, comme je l'ai ne, & fe livrer à l'efprit du Pharifaifme, pour re-

Bd

E

montré dans mon Traité des Ceníures.

voquer en doute ce principe fi évident Qai ne

fait par exemple, que dans le cas d'une miladie

l 30[

dans laquelle on auroit befoin de manger de a vian-

'an]

B

GUNTILC

de, il feroit permis d'en manger fans dil

s

n'y avoit pas moyen de l'obtenir.

þcn& ; s

n IGS

L

Vibleg

Si ma Réponfe Epiflolaire eft contraive àla conferva-

207. Or c'eeít uniquement. ce pri

ncipe qxi.*;'e' jal

tion de la Difcipline Eccléfiaftique?

enfeigné à la fin de la Réponfe Epiftolaire. CQet-

t de

tout ce qu'il y a de droit.

Le reíte eit de &zit, ía-

Ql

202. Outre le reproche capital qui regarde la Re-

voir file Clerzé d'Utrecht avoit été dans le cas c'une

fait un autre qui ne m'eft gueres

neceffité fufhíànte. Quand je me ferois trompé

T lts

ligion, on m'en

ePri

moins fenfible, c'eft d'avoir donné atteinte à la Dit-

dans ce fait, feroit ce une raifon de m'en faire un

cipline Eccléfiaftique pour la confervation de

laquel-

crime* Un Jurisconíulte füppofée les faits, & ne re-

Tlyoit

pond que du droit qui en réfulte.

"

le l'Ordonnance furprife juge qu'il convient

.

dc fup-

primer ma Réponfe,

ll eft vrai que javois & que jai encore d'astant

Therig

] y a lieu de croi

re que ce reproche eft fondé

plus lieu de fappofer la verité des faits, quayant

Que,

lel

»

fur ce que dans la conclufion de ma Réponfe Epi-

lu foigneufement ce que les adveríaires du Clergé

ftolaire, je paroisapprouverle Sacre del'Archevéque

d'Utrecht y- op

,

lom

c'Utrecht , lorsqueje ne pouvois ignorer, qu'il avoit

lide.

pofent,. je n'y ai rien trouvé de 1o-

E

été fait fàns avoir eu la confirmation du Pape ni (à

Mais aprés tout, je mai proprement eníeigné

I [is

difpenfe pour le faire facrer par un feul Evéque.

quele principe que je viens d'expofer. Ce priacipe

205. Il eft vrai que felon Ja difcipline préfente, la

a lieu al'égard de la Ditcipline méme la plus ancien-

(ang

regle eít de ne point procéderau Sacre d'un Evéque

ne, ainfi que prouvent plufieurs exemples que jai

LO

élu, avant que d'avoir recu de Rome les Dulles de

rapportés dans la Réponfe Epiítolaire, auxquels ie

Qp

confirmation, & de ne point faire ce Sacre íans Pa-

prendral la liberté d'en ajouter ici un t

räs autoriíó &

fi-

fiftence de deux Eveques outre le Confecrateur, à

trés édifiant.

CUj

et effet.

208. Theodor ce favant & pieux Evéque du

moins que le Pape n'ait donné difpenfe à c

"T

204. ll eft vrai que quoique cette Difcipline ne

cinquiéme fiécle, un des plus célebres & des plus

? hr

foit pas elle des premiers fiecles de PEglife, &

exacts entres les Hi(toriens Ecclétiaftiques, rappor-

qu'elle foit méme aílez recente quant à ces Dulles

te que parmi les grands hommes qui fürent bannis

lss

de confirmation & de difpenfe, il la faut pourtant

pour la Foi, íous le regne de l'Empereur Valens

dnes

qui favorifoit les Ariens, Saint Eufebe Evéque de

refpe&er, &s'y conformer autant qu'on peut. C'eft

dher

, pour

quoi je déclare; & ma Reponfe méme le mar-

Samofíate en Syrie, fut relegué dans la Thrace; &

te,

que à

(fez, que fi le Clergé d'Utrecht avoit méprifé

que ce grand Prélat qui acquit depuis la Couronne -

lf d.

,

ou ne

gligé ladite Difcipline, jaurois condamné fon

de Martyre, ayant appris que pluüieurs Eglifes é-

:j

procedé auffi hautement que perfonne.

toient privées de leurs Pafteurs, fe deguiffa en Sol-

ofr.

dat, & mit un Turban ( Tiara) fur la téte,

En

205. Mais je favois que ce Clergé étoit bien é-

l't

. loigné d'avoir donné dans un tel excés; j2 favois

cet équipage il parcourut la Syrie, la Phenicie &

eat

uau contràire, comme je l'ai remarqué N^ 107.

la Paleftine, pour y ordonner des Prétres & des

Diacres, & exercer des foncdtions Ecclefiaftiques;

m

qu'il avoit fait pendant un an & demi toutes les

li

inftances poflibles pour obtenir les Bulles de con-

& lorsqu'il rencontroit quelques Evéques Catholi-

leg

firmation & de difpenfe, fans y pouvoir réutfir.

ques, il les établiffoit fur des Eglifes qui étoient

j

nul

Je fàvois que ce n'étoit qu'aprés s'étre pleine-

fans Evéques.

1]

ment convaincus qu'il n'y avoit rien à efperer du

$i on vouloit sen tenir à la tigueur littérale des

en.

cóté de Rome qu'ils fe crurent dans fà necelilité de

Saints Canons, il faudroit dire que ce grand Saint

; procurer à leur Eglife un Evéque en la meilleure

en viola plufieurs; en fe deguifant en Soldat, en

f

maniere qu'il fe pouvoits d'autant plus que füivant

faifant des Ordinations dans plutieurs Dioceíes oà

a

Jes Concordats Germaniques, dans lesquels PEgli-

il n'avoit aucune Jurisdi&tion, en établiffant des E-

e

íe d'Utrecht étoit comprife, le Pape ne peut re-

véques dans des Eglifes dont il n'étoit pas Metro-

fuferla confirmation à un Evéque élu, fans en al-

politain.

Cependant le trifte état' od étoient ces

Wr

leguer des raifons légitimes.

Eglifes , & la neceffité de les peurvoir de.Mini-

Iu

206. C'eftun principe inconteftable, & dont je

ftres zelés pour la Foi, & capables de refifter aux

Ariens, ont été jugées raifons (uffifantes, non feu-

:

crois que tout le monde convient, que lorsqu'il

J

sagit des points de pure Difcipline & d'inftitution

lement pour excufer cette conduite de Saint Eu-

humaine, tels que font les confirmations & les dis-

febe, mais pour Padmirer & la combler d'éloges,

)l

n-

- penfes de Rome, il eft permis en cas de néceffité

comme ont fait Theodoret & tous ceux qui en ont

V

0

fuffifante de patfer par deffus la rigueur externe &

fait mention.

litterale dela Difcipline, pour en conferver l'efprit

209. Voici ce qu'en dit le Savant Henri de Va-

l

If

& la fin principale, qui eft le falut.des ames.

lois (*) dans fesrémarques (ür cetendroit de Theo-

Les Anciens difent en matiere de Politique: Sa-

doret:

* 'lout cela étant contraire, dit-il, aux

lus populi fuprema Lex eflo. lleft faut dire autant

» Loix de lEglife, il faut dire que Saint Eufebe

(

en matiere de Difcipline Eccléfiaftique & de gou-

5

a tenu en cette occafion une conduite extraor-

vernement des ames: & avéc d'autant plus de rai-

d

dinaire par un mouvement de l'Efprit de Dieu,

)

ífon quele falut éternel des ames rachetées par le

afin de refifter à la fureur des Ariens. De grands

precieux Sang de Jefüs-Chrift, eft d'un prix in-

od

Evéques ont fait & alors & en d'autres tems,

» plufieurs chofes femblables.

- — 0 - — w*

comparablement plus grand quele falut du corps en

Lorsqu'ils voyoient

cette courte & miíerable vie. 1l faudroit ne ía- ,a Religion en danger, ils avoient cout

ume de

patfer

L r u

(*) Que 0mhia cum fint contreria Legibus Ecclefiafticis, extra ordinem gdfä'funt ab Eufebio Samofatenfi, divino Spiritu

&d hzc eumn impellente, ut Arianorum furóri obfifteret.

Hujufmodi plurima & tunc. & alias gefta funt a preftantilfimis Epifco-

pis, qui nbi Chriftianam Religionem periclitari videbant, parvi pendere folebant Regulas & Canones Ecclefie , dum modo Ec.

clefiam ipfam falvam atque integram confervarent; itaque in hujufm

$

Lex eflo.

odi difcriminibus ïvalebat hzc Regula; $a/«:i Ecclefre fuprema

Mmmm

Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV.

642

Caus4 EspENIANA'

» paffer aifement par deffus les Canons de l'Eglife, encore en vigueur, comme le Droit commun, non

q

25

pour coníerver PEglife méme. dans ía pureté feulement du tems de Gregoire IX. mais auffi au qua-

23

C'étoit en ces occafions périlleufes qu'ils prenoient torfieme Siecle (*).

h (Coll

3

)

pour regle ce Principe, Que le Saiut de l'Eglife

217. Ce n'eft que depuis ce tems-là que la Cour

fe He

3

»

eft la principale Loi.

de Rome s'appuyant fur la pretendue plenitude de

e

ite G

ver à f

210. Que fi ce Principe a lieu, comme on n'en . puiffance, a fu nïultiplier peu à peu les refervations

peut,douter à l'égard des Canons les plus anciens & |des Evéchés, jusqua ce que par les regles de la

[u

les plus autoriíés , à plusforte raifon de doit-il avoir Chancellerie elle seftenfin réfervée la difpofition de

endat

a

b

l'égard de ces confirmations & difpenfes de Rome, toutes les Eglifes Patriarchales, Primatiales , Archie-

nilfe

qui font d'un ufage affez récent. —Je n'ai jamais íon- piícopales & Epiícopales , voulant par ce moyen

4

"7)

Portug

gé à enfeigner que lePape n'a pas lepouvoirde don- abroger les Eledions, & sapproprier le droit de

ner ces difpentes, comme on n'a pas rougi de me «confirmation qui appartenoit au Metropolitain. -

les Bul

limputer publiquement dans la feconde Diflertation

218. Le Concile de Basle voulut remedier à ces

je Mi

du Doc&eur Damen N». LXXII.

Il ne faut que lire. refervations, en retabliffant le droit commun, mais

d'E(pa

le N». XXXIX. de la Reponfe Epiftolaire, pour y Rome y ayant refiíté de toutes fes forces, il a fallu

pragan

voir que dés la premiere ligne j'y reconnis que ce enfin en venir aux Corcordats.

ttent

pouvoir de difpenfer dans le nombre des Evéques

219. Cependant quelque nouvelle que foit la Dit-

qce o

qui doivent affifter au Sacre d'un Evéque, eftrefer- cipline moderne, il sy faut conformer oü elle eft

lus qu

vé au Pape felon la Difcipline moderne. —Mais il eft reque; mais de l'autre coté on ne peut nier, que

Theolo

vrai que jy ai dit, que la Diícipline ancienne étoit puisqu'en cas de neceffité il eft permis de ne pas ob-

érüngy

differente en ce point, comme en plnfieurs autres, ferver littéralement les Canons les plus anciens & lés

une te

de la moderne.

plus retpectables, il doit l'étre à plus forte raifon à

ceffite

211. ll faudroit en effet étre étrangement preve- l'égard de cette nouvelle Difcipline, lorsque le tà-

firmati

nu, ou n'avoir aucune teinture de l'ancienne Difci- lut des ames le demande, íür tout fi on ne le fait

pOUVO.

pline, pour s'imaginer que ces confirmations & di-. qu'aprés avoir fait tout ce qu'on pouvoit pour fe

ja Cou

penfes de Rome ayent toujours été en ufage.

conformer, méme litteralement à ladite Difcipline,

tugiis

212. Car fi on veut remontrer à la premiere ori- & que la caufe de ce qu'on ne s'y eft pas conformé-

Balatii

gine, on trouvera que les Apótres établiffoient des vient dela part de ceux qui devoient & pouvoient

Clergc

Evéques chacun dans les Villes oü ils avoient con- y pourvoir. Il n'y a pas de casoü cette maxime ca-

Portut

verti affez de perfonnes, pour en faire une Eglife.

pitale puiffe avoir lieu, fielle ne l'a pas dans celui

cent X

215. Depuisles Apótres jusqu'au premier Conci- dontil eft queftion.

de Poi

le de Nicée, c'eft à dire pendant trois fiecles ou en-

220. Pourcomprendre ceci fans peine, reprenons

Le Ro

viron, on ne voit pas qu'il y.ait eu une loi fixe qui les circonftances. qui accompagnent le cas prefent,

qvi$, !

reglàt à qui 'Ordination de chaque Evéque apparte- Le Chapitre d'Utrecht a élu en vertu de fon droit

roidit

noit. Dans ces tems heureux, la fimplicité, Phu- un Archevéque: L'un &lautre ont demandé à plu-

jndexi

milité &la charité qui regnoient par tout, tenoient fieurs reprifes la confirmation de cette Eledion, &

le Po

lieu de loi, & faifoient qu'on n'avoit gueres befoin la difpenfe pour faire le Sacre par un feul Evé-

étre f

de reglement particuliers fur la Jurisdidion pour que; ils ont à cet effet employé tous les moyens

étoufter les difputes.

poffibless la Cour de Rome n'a écouté aucune de

224

tion Í

La coutume avoit intro

duit peu a peu une union

ies demandes, quoique faites dans l'ordre.

L'E-

en 16

particuliere entre les Evéques de la méme Province glife d'Utrecht s'eít trouvée dans la. neceffite abífo-

Ciles e

de l'Empire Romain ,. & principalement à l'égard du lue d'avoir un Evéque: íe voyant à l'extrémité &

depen

Metropolitain ou. Evéque de la Chef-ville de la préte à perir fi elle avoit differé plus long tems le

Province; cela fit quordinairement aprés la mort Sacre de (on Archevéque élu, auquel on n'a enfin

Tome

elex

d'un Evéque, tous les Evéques dela méme Provin- procedé qu'en obfervant lordre requis, & en gar-

bres (

ce saffembloient avec le Metropolitain pour y or- dantles mémes formalités qu'on auroit gardées au

à des

donner un nouvel Evéque choifi par le Clergé &par cas que Rome eut accordé lefdites confirmation &

point

le peuple.

difpenfe.

214. Aprés la paix de l'Eglife les Evéchés fe mul-

221. .Cela é

tant, je ne vois þas fur quel fonde-

ditau

ann&

tipliant, & les difputes s'élevant, le grand. Concile ment on pourroit blamer la conduite du Chapitre

Dulle

jl

de Nicée fitune loi de cet ufage, en ordonnant par. d'Utrecht, fans attaquer ces trois Maximes trés im-

lia

Fal

fon Canon quatrieme quela Confirmation de l'Evé- portantes.

nant

que élu & fa Confecration appartiendra au Metro-

1. Que Rome ne peut refufer à fon gré la con-

Dulle

politain, quis'ytrouveraavec tousfesEvéquescom- firmation de l'Eledion ou de la nomination d'un E-

r

45

provinciaux.

véque. .

215. Ce Reglement a été obíervé dans les Sie-

2*. Que Romerefufant fans caufe legitime & Ca-

que 1

cles fuivans comme une Loi trés fainte & générale- nonique ladite confirmation, on eft en droit de pro-

Comr

füf

mentrecue. Q'*étoit donc le Metropolitain qui éxa- ceder au Sacre (ans cette confirmation.

minoit f1 tout sétoit paffé Canoniquement dans l'E-

3o. Que le Sacre fe peut faire par un feul Evéque

les B

V0Cat

le&ion, quila confirmoit il n'y manquoitrien. C'e- en cas de neceffité.

toit auffi lui qui jugeot avec les Evéques compro-

Maximes dont on ne fàuroit nier la verité fans

Quoi

vinciaux , fi l'avantage delEglife exigeoit qu'on pat- fapper par le fondement la Hierarchie de la Diíci-

(*

fat par deffus quelque formalité, qui y auroit man- pline de l'Eglife, fans expofer l'État à un dangereux

ué.

renveríement, & fàans facrifier lachement à la Cour

(

|

Lit. 1

Telle étoit la Difcipline ancienne: Et je ne crois

de Rome les droits de nosSouverains & de nos Egli-

(

pas que dansles dix premiers Siecles del'Eglife, on fes.

tj (

trouvera des exemples de ces confirmations & dif-

222. Abandonner ces Maximes, ce feroit encore

; P

titu f

enfes de Rome, (inon à l'égard des Eglifes fübur- fournir à cette Cour un moyen affuré d'éteinde pour

60*

icaires dont l'Evéque de Rome étoit le Metropoli- des fins particulieres des Eglifes entieres, de main-

tain.

Ne

tenir fes preteníions les plus deraitfonnables, de re-

N

216. On voit méme par le Corps du Droit.Ca- . duire les Souverains à ce qu'elle voudroit, & d'éta-

fmam

« qt

non que l,anpienne Difcipline für ce point, étoit blirune domination dans tout l*Univers.

li

Qu'on

(*) Vid, Tiz, de Electione extva iu VI. in Clemeg, & Extravag. comm.

m

D

—ÁÓ————

ou RECUEIL DES PIECES &C. LiVRE PREMIER.

643

ll; n

d (liq.

Quon ne dife pas que ce font là des fpéculations

tur. Etcomme ainfi beaucoup d*Egli-fes dans ce Royau-

me fe trouvoient fans Evéques , C9 les ouailles fans la

chimériques, ou des detours inventés pour décrier

la Cour de Rome & pour colorer une mauvaife cau-

nourriture fpirituelle de leurs Pa[leurs par la faute de

lude d»

fe

Il eft ai(é defaire voir qwen plufieurs occations

la. Cour de Rome , Sa Majetté declare vouloir fe fer-

vir des moyens permis en. Droit pour remedier. aux

'V&Uong

cette Coura (ü faire ufage de fes moyens pour arri-

! Qe ln

ver à fes fins, & qu'il n'a pas tenu à elle qu'on n'ait

inconveniens que caufoit le refus de la Cour de Ro-

vu des Rovaumes entiers fans Eveques, & par là

me.

L'état des affaires ne permit pas à cette Cour

tiOn de

MChije.

en danger d'étre bientót fans Prétres & faas Chri-ftia-

de fe roidir jusqu'an bout dans fon refus: mais.(i

niíme.

elle y avoit pertifté, & que fa majefté eut daigné

m[)yen

Tüit de

223. Durant les guerres de l'Efpagne contre le

confulter des Theologiens & des Jurisconíültes für

[

Portugal, la Cour de Rome ne voulut pas donner

ces moyens perinis en Droit, eut.ce été un crime

à ceux-ci de confeiller qu'on en revint à l'ancienne

ET

les Bulles de confirmation aux Evéques nommés par

b flais

le Roi de Portugal, favorifant en ce point le Roi

difcipline, fans fe mettre en .

peine du refus, injufte

des Dulles de Rome? (a)

:

ln

d'Efpagne, & ne voulant pas reconnoitre le Duc de

Bragance pour Roi.

Par là le Portugal fe vit bien-

226. Que fi on ne peut avec aucune apparence

tóten danger d'étre (àáns Evéques, puisque dans l'ef-

de raifon blamer les avis donnés par tant d'Eveques

hDit.

le et

pace de dixlans, de treize Evéques il rven reftoit

& de Theologiens dans le cas du Portugal & de la

plus qu'un feul.

Le Roi de Portugal confulta les

France, & qui auroient pu fervir dans laffaire de

n (ue

Naples, comme on vient de l'expofer: qu'elle jufti-

Is Qb.

'Theologiens de fon Royaume & des Univerfités

& lé

étrángeres pour adviferà ce qu'il y auroit à faire dans

ce y auroit il à condamner la conduite de ceux d'U-

une telle extremité.

Les avis porterent que la ne-

trecht?

ilon à

le fü-

ceffité des Evéques étant de Droit divin, & la con-

Car c'eft uniquement (ürle principe & furles maxi-

firmation de Rome feulement de Droithumain, on

mes:qu'on vient d'établir que ce font reglés ceux du

le fit

)ur fa

pouvoir fe paffer deicette confirmation, en cas que

Clergé d'Utrecht ayant fait toutes les demarches &

la Cour de Rome perfiftàt dans fon refus.

Les Por-

lesavances qu'on pourroit fouhaiter fans rien obtenir

line

dela Cour de Rome, quiles vouloit fruftrer pour

ormé-

tugais publierent en 1649. un livre qui a pour titre

'Qlent

Balatus ovium. L'année (uivante l'Aflemblée du

toujours du droitd'avoir un Evéque ordinaire, com-

Clergé de France fe declara aufli pour la Caufe des

me lesautres Egliles Catholiques, & ne pouvantainfi

TC -

Celui

Portugais, & écrivit une belle,Lettre au Pape Inno-

garder exterieurement la Difcipline moderne qu'ils

cent X. pourle conjurer de ne plus laiffer les Eglifes

auroient fort fouhaité de garder dans le Sacre deleur

Archevéque, ils ont táché au moins de s'y tenir

Dions

de Portugal dans le danger oü elles fe trouvoient.

Le Roi de Portugal étoit (ür le point de fuivre cet

d'auffi prés que la neceffité le permettoit en remon-

efent,

avis, mais la Cour de Rome ne crut pas pouvoir fe

tant à l'ancienne Difcipline.

droit

roidir davantage. — Peut étre quelle feroit demeurée

N'yayant plus en vie des Evéques comprovin-

i pl

inflexible jusqu'au bout, fi elle n'avoit eu peur que

ciaux de celui d'Utrecht, ils f& font addreflés aux

n, &

Evéques voifins. 'Ceux.ci en partie prevenus, en

Eyvé

le Portugal. ne donnát un exemple qui auroit pu

étre füive par d'autres Souverains.

partie intimidés par la grande puiffance de la Cour

)yetts

de Rome, n'ont pu fe refoudre à fecourir l'Eglife

1e de

224. La Prance ífe vit peu aprés dans une (itua-

dUtrecht.

tion femblable.

L'Affemblée du Clergé avoit fait

Il ne refítoit donc pius que d'implorer

m

en 1682. une Declaration für PAutorité des Con-

le fecours de tout Evéque qui auroit affez de ge-

abf

lin-

é &

ciles generaux, für la puiffance du Pape & tur

nerofité pour rendre ce fervice important à une E-

dependance du Roi dans le temporel. . La Cour de

glife defolée.

.

ns le

Rome fe tint fort offenfée de cette Declaration;

227..D»àns ;.ce5...Ci

rconftances ils sgadrefferent à

nfin

elle refu(à les Bulles de confirmation àtous les Mem-

M. l'Evéque de Babylone qui étant en Hollande

gt

bres de ladite Affemblée que le Roi avoit nommés

pour fes affaires particulieres , étoit à leur égard

$ QU

à des Evéchés. Le Roi demeura ferme à n'en

le plus proche ducorps, & à portée de diícerner

n

point nommer d'autres, & la Cour de Rome fe roi-

fi en effet PEglife d"Utrecht fe trouvoit en une ne-

dit au contraire.

ceífité a(fez.preffante aprés une viduité de plus de

nde

Ce differend ayant duré plufieurs

années, le Roi fut enfin confeillé de.fe paffer des

vingt ans pour ne pouvoir.pas en cette occafion

jire

Bulles de Rome, & de faire facrer pàr les.Metropo-

refufer fon Miniftere pour facrer PArchevéque d'U-

| MTl

litains ceux qu'il avoit nommé. .Mais Rome craig-

trecht. ll peut avoir coníulté für ce cas d'autres

nant ce coup au

Evéques & des períonnes capables.

c0nt

Bulles. .

s

-

dernier poing, relacha. enfin les

Il peut avoir appris de. l'Ecriture, des SS. Peres

nE

225. Sa Majeft

£ Imperi-ale' & -Cä.tholique S'eft pres-

& dela Difcipline Ecclefa(tique dans laquelle on

voit par fon Apologie qu'il eft trés veríé, que n'y

que trouvée dans le méme cas , lorsque vers le

G

commencement de ce fiecle la Cour de Rome re-

ayant dans lEglife qu'un Epifcopat, chaque Evé-

iO

fufa de le recongoitre pour Roi d'Efpagne, dans

que en poffede folidairement une partie (T)5 que

les Bulles qu'elle donnoit pour remplir les Evéchés

le zele d'un Succeffeur des ApóOtres droit s'interref-

qie

vacans dans le Royaume de Naples.

C'eft pour-

fer pour le bien de toutes les Eglies, & compatir

di&ion

quoi Sa Majefté (*) defendit d'y dcnn;r,l,Exequa-

aux maux de tous les Fideles: que h la Jüris

d'un.

Ms

(ci-

(*) Dépiche du 13. Sept&mbre 1708. au Cardinal Grimani , Viceroi düvRoyaume de ngles.-

$

L

(a) Voyés

té de Reeurfu ad principm;

eur

LiutT.

-le Décret de l'Empereur Jofeph du 26. Juin 2708. rapporté dans l'appendix du Trai

Qur

$. Cypriauus de. Unitate. Eccl, do* veferzur 4pud Gra:ia.

(1) Epifcopatüs unus eft, cujus à fingulis in fqlidum pars tenetur.

gli

num Cau[a 24. Q. 1. Cau. 18.

Probea Spiritus gratia füerat edoctus (S. Eufthatius) Eccl

efie Prefulem non de illa tantum follicitum effe debere quz a Spi-

Qre

ritu fan&o illi commi(la eft, fed etiam de quavis in orbe terrarum confítituta, $. Chryfoft. ià $, Euffat- 201. 1. nove Edir. pqg.

607. -

n

$. Bernardus de Precepso de* Difpenf. Cap. 5

!t

Neceífitas non habet legem.

L

dentur impendere, & 'nemo fuper alienam mea-

Nam etfi finguli Ecclefiarum Epifcopi habent füb fe Ecclefias quibus curam vi

füram extenditur, tamen preponitur omnibus charitas Chrifti, in qua nulla fimulatio eft: Nec confiderandum quid fac&tum fit,

it-

fed quo tempore.& quomodo, & in quibus, & quare fa&tum fit

$. Epiphanius Epiff. ad. Joanuem Hiero[olimiranum.

Limites haber Jurifffidio Epifcoporum, non habet charitas: Omnes illnd Apoftoli ufürpare poffumus & debemus,

Inftantia

mea quotidiana, follicitudo omnium Ecclefiarum, | Quis iufirmatür, & ego non infirmor? Qauis foandalizatur, & ego non uror?

Epift. Encyclica Cleri Gallicani 10. Febr. 1631.

Mmmmz^2

Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV. — —

644

CausA ES'PENIANA(

TY

d'ün Evéquea des bornes, facharité n'en doit point

Ou cette qualifïcätion tombe fürle fond méme

u'enfin en cas de neceffité un veritable Evé-

Clerge

avoir :

k

de la Reponfe Epiftolaires: & je crois l'avoir füffifam-

»?

&

e fe

oit confiderer comme deftiné à avoir foin

ment juftifié.

üo (

1

Ou l'on pretendroit que cetteRepon(e aüroit cau-

etoutes les Eglifes dont les befoins exigeroient fon

T

Miniftere: laquelle neceffité a pu paroitre d'antant

íé quelque éclat fcandaleux, & ce feroit une nou-

p de

plás vifible danslecas dont il s'agit, qu'il étoit clair

velle preuve de la furprife faite au Confeil d'Etat.

d Er

que la Cour de Rome ne votiloit en aucune maniere

234. Car le feul expo(íé du fait, tel que je l'ai re-

Aini

accorder à l'Egüfe d'Utrecht un Evéque propre &

prefenté ci-deffus (*), fuffit pourfaire voir que ma

ment i

ordinsire.

Reponfe Epiftolaire n'a caufé aucun ícandale; mais

|

gt di

228. Que íion dit encore que M. l'Evéque de Da-

quau contraire s'il y avoit éu matiere de [candale,

(ificu

bylone étoit fufpendu des fon&ions Pontificales, je

cauroit été dans la Differtation du Do&eur damen

]urmiet

reponds que cela ne faitrien au cas prefent. Car en

f1 pleine dinvedives.

240.

füppofant meme cette fufpenfe auffi valide & legiti-

25$. Mais!pourquoi, dira-t- on, falloit - il fe

méler d'une affai

mere

me que je l'ai fait voir étre illegitime & nulle, la ne-

as?

re odieufe & qui ne me regardoit

füt pf

ceffité auroit rendu le Sacre licite, le caradtere Epit-

me j

cópal étant d'ailleurs ineffacable. Quand on eft endan-

Quand il y auroit eu quelque im'prudence en ce-

engägf

ger de mort, un Prétre fufpendu, depofé, desra-

la, jamais fans une grande furprife on n'auroit fait

profbl |

dé peut donner l'abfolution, lorsqu'il n'y a pas d'au-

contre mon Ecrit Ordonnance fiignominieufe à ma

tres Prétres pour ]a donner.

perfonne, ni envoyé au Promoteur de l'Univer(ité

MI,

des Ordres fi feveres.

pris p

229. Il n'y a donc qu'un principe inconteftable

Ceh

qui ait influé dans la conduite du Clergé d'Utrecht

Peut-on méme me blamer d'imprudence, fi en

h Mi

& de M, l'Evéque de Babylone: il n'y aquece prin-

doennant ma Reponfe je n'ai fait que m'acquiter des

clefial

cipe que j'aie enfeigné dans laconclufion de maRe-

obligations de mon état & de ma profeffion?

Ét fi c'eft ce principe que mes

236. Quand on crée un Do&eur en Droit, on

fuvoif

poníe Epittolaire.

En lui

üe I

adverfàires attaquent, j'ofe direavec confiance qu'ils

ne lui donne pas un vain titre d'honneur.

attaquent les maximes de Notre Seigneur Jefus.

accordant ce temoignagé folemnel de fà capacités

cel p

Chritt, le fondement & le but de la Difcipline Ec-

on lui fait connoitre en rnéme tems l'obligation

gardet

cleaftique, que les Souverains ont interét de ma-

qu'il contrade envers le public, d'aider de fes con-

qui p

tenir pour le repos de leurs Etats & de l'Eglife dont

feils & de fes avis ceux qui pourroient en avoir be-

ponfes,

droien

ils fontles Protecteurs.

foin. Il manqueroit àce devoir, s'il refufoit de re-

236. Sion per(ifte à dire que la queftion eft de fà

pondre fuivant les lumieres de (à conícience aux

orphal

volr (i dans le Sacre de l'Archevéque d'Utrecht le

füres:

perfonnes qui s'addrefferoient à lui dans leurs diffi-

u.

cas de neceffité s'eft effedivement rencontré, il me

cultés.

fuffit de dire que n'étant pas refponfble des faits ou

]l y plus decinquante ans que je fuis crée DoGeur

tre qu

fes de

des circonftances du cas, c'eft à l'Evéque Confecra-

en Droit dans 'Univertité de Louvain ?'une des plus

fes aV

teur & àceux du Chapitre d'Utrecht d'en repondre.

favantes & des plus celebres. L'anneau (T) que

l'on m mis au doigt, & quel'on metà tous les Do-

julle,

Je fais cépendant trés perfüadé qu'ils font en état

] n

de le faire, d'autant plus que j'ai remarqué que tout

&eurs en cetteoccali n, nous avertit d'une alliance

ce qu'on y oppofe, ett proprement fondé fur ce faux

inviolable que nous contradons avec la juftice, &

té qui

des re

pretexte, que le Clergé & le Chapitre dUtrecht ne

de l'amour que nous devons à cette excellente ver-

fubfiftent plus: pretexte dont aucua Jurisconfulte

tu, comme à une chaíte Epoufe.

24

Cette ceremonie & autres ne m'ont jamais paru

culte

ne peut raifonnablement convenir.

figits

231. Et tout cas, fila Cour de Rome pretend

dé timples formalités; je les ai toujours regardées

qu'il n'y avoit pas de neceffité, elle peut employer

comme nous impo(àant des obligations aufli réelles,

0n y :

d& D

Ja voie dont l'Eglife a toujours ufé en pareil cas, qui

que celles qu'on contra&te en entrant dàns les char-

eít de füire jager Canoniquement la Caufe. — C'eft

ges de judicature.

nivé g

un tel jugement que ledit Clergé ne ceffe de déman-

237. Ces devoirs ne fe renferment pas dans les

Colle

re di

der avec inftance; &il eft notoire que leurs Souve-

bornes de l'Univerfité dont nous fommes Dodeurs.

E

rains quoique d'une autre Religion n'y mettroient

Les Univerfités font établies pour étre des fources

ques

pa [p

pas d'obftacles.

publiques & acceffibles à tout le monde. Les Ju-

232. En voilà plus qu'il n'en faut pour defendre

ges & les Cours de juftice aiment d'avoirles avis des

fülte

ma Reponfe Epiftolaire furle point le plus delicat que

Doé&eurs en Droit dans les cas difficiles; &leur fen-

mÁenm

l'Ordonnance paroit avoir eu principalement en vue.

timens donne un grand poids aux affaires. Ils font

fiveu

Car tout ce que j'y ai dit à Pégard du Sacre dél'Ar-

confültés de differends endroits méme éloignés für

qüe (

des affaires importantes.

Il n'eft pas fort rare dere-

TT

chevéque d'Utrecht, n'eft au fond qu'un mot de

confolation que je ne pouvois bonnement omettreà

cevoir à Louvain des Confultations d'Aliemagne,

Cote

caufe des outrages affreux dont le D. Damen avoit

de France, ou d'Efpagnes; & les Docteurs fe cro--

10

chargé cet Archevéque & fon Clergé par fa Differ-

yent obligés de repondre felon leur conícience fans

fmots .

tation fur laquelle j'étois confulté: Outrages qui re-

acception de períonnes ou de nations.

faveu

238. Comment donc aurois je pu refüfer de re-

Thent

tomboient en partie fur ma Perfonne, pour m'étre

declaré én faveur de leurs Droits, ain(i qu'ont fait

pondre à des perfonnes d'un Pays fi voifin, avec

tivem

lesquelles nulles raifons de Religion ou c'Etat me

tant d'autres Jurisconíultes & d'habiles Theologiens.

defendoient d'avoir communication? L'Univerfité

Impri

À M

de Louvain eft auffi l'Univerfité des Catholiques des

Àpré

£ ov

Provinces.unies, puisqu'ils n'ent point d'Univerti-

quon

té Catholique en leur Pays, & que celle de Lou-

1

Sa ma Céponfe Epiflolaire eft fcanälalelufe;?

vain en eít ]a plus voifine.

Ils y ent toujours un

rj

bon nombre de jeunes Hollandois, & deux. Semi-

dVoir

233. N'ayant pu obtenir la communication des

nairés pourleur Clergé depuis la révolution de leur

Griefs, je fuis encore reduit à deviner fur quel fon-

Pays: ce qui a toujours entretenu & entretient en-

pble

dement on a qualifié, ma Reponfe de frandaleufe,

core uné étroite correfpondance entre les mem-

rTes

(*

(*) Voyez le Nombre '56. )usqu*au Nombre 5 "

)

(1) Symbolum Arrhz quafi conjugalis , -ut.

fie defponfati legali Juftitiz individuo & illibato federe manestis devin&ti,

|

H

—À

OE

oU RECUEIL DES"PIE.';CES. &c LIVRE PREMIER,

645

D

m

bres de cette Udiverütä & ceux de cet illuftre

ceffaire aux Jurisconfültes pour s'aöqüiter des dä;

filim.

Clergé. -

voirs importans de leur profeffion: ce qui feroit un

tórt immeníeau public en general, & en particulier

iL

239; C

eft d'ailleurs le Clergé d'une Eglife Belgi-

que, qui a autrefois cedé fa Jurisdidtion temporelle

aüx Libertés des Eglifes Belgiques, aux interéts;

: [0]

à nos Princes, lesquels depuis ce tems-là jusqu'à la

Droits, Prerogatives de la Puiffance Souveraine;

i,

Paix de Munfter, ont eu tant de part dans le choix

decourageroitles meilleurs. Jurisconfultes & les plus

.,äi T.

des Evéques de cette Eglife.

fideles Confeillers des Seuverains, & detourneroit

W5 mq

Ainfi ni mes Col

bien des perfounes de capacité & d'efprit de la pro-

? fs

legues, ni moi ne fumes nulle-

ment furpris de nous voir confültés en 1717. de la

feffion & de l'étude des SS. Canons & du Droit pu«

lo

part du Clergé d'Utrecht; & nous ne fimes aucune

blic, ou enfin on les y feroit appliquer d'une ma-

liten

niere complaifante & conforme aux defleins affez

difficulté de repondreà cette Contültation felon nos

lumieres.

connus dela Cour de Rome , mais dire&ement con-

dR

240. J'ai donc cru que je pouvois & que je devois

traires aux regles & aux inferéts des Princes & des

atdoit

méme repondre à la nouvelle Con(ultation qui me

Eglifes.

füut propotée de la part de ce Clergé en 1725. com-

5. I X.

[l g.

me jel'ai fait par ma Reporife Epittolaire. Tout m'y

It fit

engageoit, la juftice, la charité

, les devoirs de ma

Si ma Réponfe Epiflolaire e[t

-

d'un pernicie;lfe

m

profeifion.

L

conféquence?

'er(id

s ajoute-ton, la Cour de Rome av'oit

241. Mai

,

pris parti en cette affaire.

245. ]e croiïs pouvoir dire aveoþohüance, .fous

[ien

Cela devoitil m'arréter, puisque ni l'Eglife, ni

corre&ion cependant, que jai pleinement demon-

r deg

tré que la Reponfe Epi(tolaire ne peut étre qualifiée

la Religion , ni le Saint Siege, ni la Difcipline Ec-

clefiattique r'y font pointintereffés, comme je crois

d'une pernicieufe conféquence par rapport ni- à Phon-

t) 0n

Vavoir fuffifament demontré? Ce rmeft pas en. vain

neur du Saint Siege, niau biende notre Sainte Re-

En li

lizion, ni.àla contervation de la Difcipline Eecle-

que l'on met un bandeau (ür les yeux de la Juttice,

acit

C'e* pour apprendre aux Jurisconfultes de né re-

fiaftique.

Xition

246. ]

'ajoute qu'ilþme feroit facilä de faire voir,t

garder pas feulement les retpects humains, ni rien

comme jel'ai déja fait en partie, qu'au contraire om

CO

qui puiffe les porter à 'abandonner dans leurs re-

I be.

ponfes.

S'ils en ufoient autrement, que devien-

ne fauroit favorifer les pretenfions de la Cour de

j re»

droient les Caufes. des Pauvres, des veuves,

des

Rome touchant l'extindion de 'Evéché & du Cha-

e QY

orphelins opprimés qui auroien

'tvdes puiffans adverf

pitre d'Utrecht, auffi bien que des Droits Hierarchi-

faires ?

"

ques, qui y font effentiellement attachés, fans don-

(if- .v

ns plus Qu'en toute a'u;

ner lieu à d'étranges confequences & trés dangereu-

242. C'eft en ces occafio

Qeur

tre quun Juriscontulte Chretien fe doit fouvenir de

fes pour l'Eglife & pour l'Etat.

s plus

fes devoirs, dont un des principaux eft d'aider de

247. ll ne faut que confiderer que l'inftitution de

fes avis & de fes confeils ceux dont il juge la caufe

Jetus Chrit & la pratique des Apótres aété de fon-

| que

sDo-

jufte, für tout lorsqu'il fe trouvent dans l'oppreffion.

der par toute la terre des Eglifes fixes & perpetuel-

Mance

Il $ a qu'une faufle politique & une veritable lache-

les au. milieu des infideles, & dy établir des Patteurs

& des Miniftres propres & ordinaires pour affermir

J

té qui puiffe detourner un Jurisconfulte de donner

liV

des reponfes finceres & genereufes

*

.

& transmettre par ce moyen la Dorine & la Reli-

243. ll.n'y a point de jurisconfü

Ite qui faffe diffi-

gion de Jefüs.Chrift dans la fuite de tous les: Sie-

cles.

pant

culté de donner des reponfes contraires aux preten-

dées

fions dela Cour de Rome, s'illes croit malfondées;

248. Ain(i rien rreft de plus mauvaife confequen-

ce pour la Religion, pour la Hierarchie & la Dif-

elles,

on y eft méme fouvent obligé pour la confervation

chat-

des Droits & Hauteurs du Souverain; & cela eft ar-

cipline Ecclefiattique que de vouloir introduire dans

rivé plus d'une fois à Louvain.

Pluüeurs de mes

une Eglife des Vicaires amovibles ad mutum (* ).

ain(ü que Rome entreprend de les faire dans celle

3s le

Collegues auffi bien que moi ont donné grand nom-

d'Utrecht.

Les Conciles ont traité une telle pra-

'euts,

bre de Refolutions dé cette forte en faveur de quel-

ques Chapitres d'Al

lemagne & autres:. Et jamais on

tique d'abus énorme & contraire aux Loix Eecle-

QO

fiattiques (T); & le Concile de Trente fit plufieurs

: Jü

n'a fongé à nous ea faire ün crime. — Un Juriscon-

s

fülte de Rome, nommé de Archangelis donna a Ro-

Decrets pour que chaque Paroiffe füt

ouvernée par

me.méme il y a environ 25. ans, une Refoiution en

des Pafteurs propres & ordinaires. (T

f

)

r (ett-

faveur des Droits de Montieur de Sebatte Archevé-

249. C'eft ce qui doit für tout avoir lieu à l'é-

font

que d'Utrecht, que Rome pretendoit étre amovible

gard des Eglifes anciennes qui tombent fous la do-

s (üt

ad nutum.

Et enfin s'il nreft permis de le dire en-

mination des Puiffances non Catholiques; puisqu'il

lere-

n'y a pas de moyen

lus affüuré que la facceflion

core üne fois, on ne peut trouyer mauvais qu'en

lgnea

1725. jaie dit dans ma Reponfe Epittolaire quelques

non interrompue des Évéques &ides Paíteurs pro-

(ro-

motsen paffant & avec beaucoup de modettie en

pres & perpetuels, tant pour maintenir les Eglifes

fans

& y conferver le faint depót de la foi, que pour

faveur d'une Caufe dont javois en 1717. conjointe-

ment avec quatre de mes Collegues, reconnu pofi-

y ramener ceux qui auroient eu le malheur des s'en

e

tivementla juítice par une affez ample Refolution

écarter.

:

ec

imprimée plufieurs fois, & dont aucun Miniftre de

N'auroitil par été à fouhaiter, que les Eglifes

me

Sa Majefté navoit temoigné du mecontentement.

d'Alexandrie, de Carthage & tant d'autres euffent

rite

pu füb(üfter par le moyen de leurs Evéques & Pa-

Aprés cela commentaurois-je pu m'attendre à l'éclat

as

qu'on a fait contre ma Reponte Epiftolaire?

fteurs propres? Et toute la Pofterité n'auroit elle

eni

244. fofe donc dire, comme de trés habiles

pas beni les traveaux de ceux qui y auroient. con-

Qu

tribué?

Jurisconfültes du Pays Pont déja dit, que fi pour

ün

avoir donné cette Reponíe, on me traite en cou-

250. Que peut donc meriterle Clergé d'Utrecht,

m

que toute faveur & affiftance? . Clergé d'une Eglife

leur

pable, on altere: en méme tems cette liberté fi pe-

es

ren

[

) Condu&itios Sacerdotes Vicarios temporales. Cencil. Mo

Ennrr, qhi. 1225. Gan- 12.

ï

) Enormis confuetudo contra Canonicas San&iofes. lbid,

ä

if) Per fuum perpetuum peculiaremque Parochum. — Séff. 24. de Referm. Caf'. 13,

CausA EsPENIANA

646

Day

des plus anciennes & des plus illuftres de ce Pays,

255. Car nos Princes nont établi fi foigneufe-

dans ?

ft maintenue parmi tant de traverífes, & qui

ment par leurs Edits & Ordonnances (*) Ja né-

]i COl

qui s'e

*

llé avec tant de fuccés pour le libre exer-

ce[fité indifpenfable du Placet ou Vifa , qu'afin que les

Ü

$ traval

&

cice de la Religion Catholique, qu'on n'empéche

affaires Eccle[iafliques foient conduites , maintenus ro

n

plus qu

e leur Árchevéque ne porte publiquement

reglées felon les anciennes Conflitutions, Canons C9'

vernermt

le titre

Conciles: dela Sainte Eglife à l'honneur de Dieu C9'

d'Archevéque d'Utrecht, & qu'il n'en faffe

qUCS

librement toutes les fonctions.

falut des ames ; afin de foutenir les Libertés Cs Fran-

g d

Qu'y a-t.il de plus étrange que de voir que Ro-

chifes des Eglifes & des Peuples de ce payss atin de

fé^ fOl

de les garantir contre les Cenfures, abus, oppre[-

me, qui devroit étre la premiere à feconder. des

g

deffüns fi louables, paroiffe étre la feule qui les

fions C9' vexations indues dela Cour Rome; CS3 af

j d

traveríe, en voulant depouiller ce Clergé de tous

d'empécher que de fa part ne feroit pratiqué aucune

conftt a

fes Droits & Jurisdiction ordinaire,. & le reduire à

nouveauté contre les Droits C9' Auterité du Seuverain.

256. J'ai prouvé au long dans un Ouvrage ex-

ja at

ce qu'on appelle, une fimple Miffion? Quel interét

360.

la Cour de Rome peut-elle avoir à en ufer de la forte?

prés il y a quatorze ans, que ce droit du Placet

pe vl

La Religion & la Hierarchie en fouffrent. 1l nya

eít une des plus précieufes prérogatives de la Cou-

ronne: Que c'eft un droit infeparable de la Souve-

motis

que la domination de cette Cour qui trouve íon ag-

2

touchai

grandiffement.

f

raineté; quiil eft reconnu & maintenu dans tous les

Jafn l

251. Quelle p

laie n'et ce pas encore à la Difci-

Etats, quoique fous differens noms de 7ifa, de

Pareatis, d'Exequatur: Que nos Princes & leurs

furprea

pline de l'Eg

lfe, que la conduite que Rome a te-

261.

nue pour l'execution de fon

entreprife? Elle veut de-

Miniftres ont pris grand foin de conferver & de re-

fondew

offeder à fon gré une ancienne Egliíe & éteindre

primer les entréprifes d

E

e ceux qui vouloient y don-

ner atteinte.

OE

fon Clergé & fes Droits Hierarchiques par un feul

en tou

trait de plume.

Jaai fait voir dans cet Ouvrage que la Cour de

de Mor

252. Les SS.

Canons ne permettent pas qu'on

Rome a attaqué ce méme droit en mille manieres

oindre Miniftre de l'Eglife, ou qu'on

& en tout Pays, & toujours fous pretexte de Re-

viföS; |

depofe le m

cette C

éteigne le m

oindre Benefice fimple, nifi per -Judi-

ligion.

des def

cem competentem , au

ditis quorum interefl.

Qu'y a-

Pour ne parler que du Pays-Bas, jusques ou les

t-il donc de plus contraire à ces

Canons que de de-

Mini(tres de cette Cour n'ont-il pas pouffé leurs

ff n0.

entréprifes fur ce point? Je rm'en raporterai que

obliger

clarer éteinte une Eglife ou un Diocefe entier fans

été £a

aucune forme ni figure de procés, fans méme vou-

dux échantillons.

Cat:

loir écouter les requifitions les plus preffantes, que

2«7. L'Archiduc Leopold Gouverneur de ce

Payvs, ayant déclaré à l'occafion de la Publication

tombe

la méme Eglife avoit faites tant de fois pour obtenir

dela Bulle /n Eminenti dà'Urbain VIII. que ce n'é-

& des|

des Juges ou des

Arbitres?

Une telle con

duite ne renferme- telle pas en foi

toit pas l'intention de Sa Majefté que la feule Publi-

& pit

une infra&ion ouverte des SS. Canons, un demi

cation des Bulles faites à Rome fuffiroit pour obli-

Pays:

qucuin

formel dejuftice, &un violement detout droit, qui

ger les habitans de ce Pays, ainfi qu'il étoit déclaré

L'Inter-

ce fen

di&e, Ut nemo via fa&ti, fed ex legibus C9' judicio

à la fin de cette méme Bulle /n Eminenti.

traclari debeat; CS9 ut quilibet maneat in fua po[Jef-

nonce oíà divulguer une déclaration pofitivement

(l

contraire par laquelle il annulla m&me celle del'Ar-

201,

fione, donec per fenteutiam gudicum competentium

lone

evincatur.

chiduc, ainfi que le Placart de Sa Maiefté émané au

De telles entreprifes

| de la .Cout de Rome inter-

fujet de la füsdite Bulles & cela parce qu'il preten-

cette (

l eft le Prince Catholique

doit, que les Lettres Reyales, entant qu'elles vou-

de mii

eíTent l'Etat méme.

Que

qui ne foit perfuadé que ce fer

oit une chofíe bien

loient que la feule Publication faite à Rome ne fuff-

plus f

contraire à la (ureté & à la tranqui

llité de fes Etats,

foit pas pour obliger tous les fideles, étoient con-

&lit e

fi l'établifement &:a deftitution des Pafteurs & des

traires à 'Autorité & à la Jurisdidion du S. Siege.

263

méme

Miniftres de l'Eglife dependoient du bon plaifir de

23

L'Archiduc ayant repouffé cetattentat inoui par une

la Cour deRome? Ou ficet

te Cour pretendoit étein-

Ordonnance vigoureufe, le Pape Innocent X. lui

afhche

adreffa un Bref ( T), dans lequel ce bon Prince eft

Decre

dre à fon gré des Diocetes, d'evoquer les Sujets de

du 2l

ces Princes, de les traiter en coüpables fans forme

comparé à Abfalon, & les Confeillers de Sa Maje-

ni figure de procés, comme il s'eit fait dans le cas

fté à Achitophel , & y font traités comme f1, en

n d

du Clergé d'Utrecht.

maintenant le droit du Placet, ils euffent foudé aux

164

pieds l'Autorité de l'Eglife & du Pape.

font v

2$5. Je laiffe à la h

aute Sageüïa de Sa Maief*cä,ä

juger fi

ce ne feroit pas plutót 'Ordonnance que le

2«8. Peu de tems aprés il arriva que le Confeil

Confe

Miniftre

de la Cour de Rome a fu furprendre en

de Brabant füt obligé de caffer la Publication d'un

moin

Decret (a4) dela Congregation du S. Office faite par

cachant le weritable état de cette affaire, qui feroit

porte

de mauvaife confequence au cas qu'on la laiffàt füb-

l'Archevéque de Malines fur le feul envoi de l'Inter-

UT

fifter, puisqu'elle favor

ife toute la conduite de cette

nonce fans Placet prealables mais la méme Congre-

h C

Utrecht, conduite diredte-

gation porta un Decret (»), par lequel elle entre-

e[t de

Cour envers l'Eglife d'

ment oppofäe. aux Maximes de la Jurisprudence Del-

prit de caffer PArrét du Confeil de Brabant, de de-

lumie

gique.

clarer que les Confeillers avoyent encouru les Cen-

re le:

en demeurer là, fi le Miniftre

füres, & deles menacer des peines encore plus grie-

2;4.

Je poxirröis

Ves.

L'internonce eut la hardieffe de faire afficher

TC je

de la Cour de Rome

n'avoit conduit fi adroitement

ld

fon intrigue, qu

'iF a fü faire appuyer l'Ordonnance

(c) ce Decret, figné de lui, àla Chancellerie de

Dunt

füur un Bref & autres

Decrets de Rome non place-

Brabant: ce füt à cette oecafion que le Confeil de

cette Province reprefentaà l'Archiduc par une Con-

$DO

tés, par oü

il a voulu fans doute fapper la Loi du

16

Placet , c'eft-à:dire, leboulevart queles

Princes ont

fulte trés judicieufe qu'il s'agiffoit en cette occafion

quel

fi fagement eppofé aux entreprifes

de ladite Cour

de conferver ou de perdre la. Souveraineté du Roi.

T0l

fur les libertés & droits des Eglifes,;

auíli bien qqe

(«

fur la--P»uiiTance Souverdine,

Dans

(*) Voyez les Edits de 1484. & de 1497. la P

Ne

t

tembre 1724.

f'ggmatique San&io'g .df 1574. &POräenmnce du Gouvernement du . 25. Sep-

Ompi

(T) Du 11. Novembre 1651,

Demq

(4) Du 6, Septembze 1657.

(5) Du .14. Mars xSiB.

;c) La nuit entre le 12. & 13. Mai 1658.

Bleus

bu RrecuEI. pEs PrECES &c. LivnE PREMIER.

647

TM

4 nj

méme du Prince l'ont.declaré, & cela fous le nom

Dans ces cas & plufieurs autres que j'ai rapportés

U ]e

ans mon Ouvrage íur le Placet, ces tentatives de

deleur Augufte Souverain, l'ont declaré, disje, in-

TO

la Cour deRome furent rendues inutiles

parla fermeté

jurieux au S. Siege, Auteur des fcandales & de per-

hr Cy

& la fageffe du Gouvernement.

nicieufe confequence , portant préjudice à notre

" C

259. Ce futencore parle méme motif que le Gou-

Sainte Religion & à la Difcipline Ecclefiaftique?

vernement defendit depuis peu (2) aux Archevé-

Pran.

Lorsqu'on verra que c'eft avec des qualifications fi

xhn de

ques & Evéques de ce Pays, de publier ou commu-

infamantes que les Miniftres de Sa Majeíté condam-

niquer aucune Bulle, Brefí, Decret ou Lettre de Ro-

nent un de fes Ecrits, & ordonnent enfuite de pro-

Dirgf-

ceder contre (à Perfonne.

1

2 af

me, foit en matiere de Dogme , outouchant les Meeurs

Tl cupta

C? la Difcipline Ecclefia[lique, ou d'y donner execu-

267. Enfin il eft évident que le deffein conftant

tion de quelle|maniere que ce puiffe étre, à moins qu'il

des Miniftres dela Cour de Rome eft d'anéantir le

"Tdin,

ge Qs

con[le auparavant qu'ils ayent été vifés ou placetés en

Droit importànt du Placet Royal.

Dlag

la maniere accoutumée.

" Jls font jouer divers refforts pour y réuffirs d'un

260. Cependant le Mini(tre dela Cour de Rome

Cot.

cóté ils perfécutent fans reláche ceux qui ont dé-

EOUVQ.

ne S'eft pas rebuté; il a (i adroitement employé les

fendu les Droits des Souverains d'une maniere qui

motifs de notre Sainte Religion & autres les plus.

pourroit nuire aux deffeins de ladite Cour.

Hs tà-

s s

l)de

touchans &lles plus capables de faire impreffion, qu'à

chent de les perdre de réputation; ils condamnent

leurs

Ja fin il a f ébranler les Loix falutaires duiPlacet, en

les ouvrages qu'ils ont donnés au Public & la doctri-

fürprenant l'Ordonnance dont je me plains.

d£ fe.

ne y contenue, pour les decréditer & pour les ren-

! Qot

261. Car cette Ordonnance eft deíftituée de tout

dres incapables d'en produire des femblables à l'ave-

fondement, à moins quon ne pofe pour principe,

nir, & afin d'intimider tousles autres qui pourrolent

üt d

quon eft abíolument obligé de déferer aveuglement

défendre les mémes Droits & Hauteurs des Princes,

en tout à toute forte de Decrets venant dela Cour

Car c'eft à ces auguftes Droits qu'ils en veulent par

Dieres

de Rome, avant méme quils aient été placetés ou

e M.

ces moyens, comme /'a fort bien remarqué le Cé-

vifés, & publiés dans ce Pays: Que par confequent

lébre Francois Salgado ( 1 ).

cette Cour a pouvoir de faire des Loix, de porter

Ils (avent fort bien, ces Miniftres de la Cour de.

i leg

des defenfes, & de donner des Sentences-(íans mó-

leurs

Rome; que les Ecrits oü l'on éclaircit.ces matieres,

me nous ouir ou nous citer; & que ces Loix nous

fervent à détromper bien des gens, & principale-

| que

obligent dés que la publication ou notification en a

"

ment à inftruire les Eléves des Univerfités.

été faite en Cour de Ronie.,

:

R

268. D'un autre cóté ils favorifent & procurent

Car s'il ne pofe un telprincipe, cette Ordonance

d'amples récompenfes à ceux qui écrivent contre les

Ation

tombe d'elle méme , n'étant bátie que für-des Brefs

flé.

Droits'des Princes: Ils ont affez d'intrigues pour

& des Decrets, qui 'ont jamais en aucune maniere

détourner les chátimens que de tels Auteurs méri-

'ubli-

été placetés ou vifés, & bien moins publiés en ces

teroient dela part des Miniftres des Souverains, &

Qoli-

Claré

Pays: tellement que leur contenu ne me pouvoit

méme pour leur faire obtenir de ce cóté.1là des fa-

aucunement obliger.

Or admettre un tel principe,

veurs & des dignités confiderables.

Tout le Pays-

(nter-

ment

cet.

ce leroit renverfer de fond en comble la Loi du P/a-

Das eft inftruit & convaincu de ce que j'avance.

269. Aprés tout cela, & particulierement aprés

lÀt-

262. Le fücces qua e

Li le Mihi[h'e de la Cour de

un exemple fi fignale dans la Períonne d'un ancien

€ du

Rome eft d'autant plus étonnant qu'il a (ü obtenir

efet

Dod&eur de l'Univerfité de Lonvain que le Mini-

cette Ordonnance de ceux-là mémes qui venoient

ftre de la Cour de Rome vient de faire foudroyer

VOl

de mainatenir la neceffité du Placet de la maniere la

par des notes fi infamantes de la part d'un Con-

(ilffi-

plus forte & la plus precites & contre celuiqui avoit

feil d'Etat, qui oferoit à l'avenir écrire contre leg

COl

écrit ex profeffo pour la defenfe du Placet..

injuftes pretenfions de cette Cour? Et à quoi fer-

gt

263. ll eft encore. bien remarquable, que dans le

vira-t-il qu'il y ait dans le Pays bien des Theo-

'Unc

méme termhs ce Miniftre a affedé de faire imprimer,

logiens & des Juriscon(ültes convaincus de la faut-

a

afficher, vendre, diftribuer publiquement plufieurs

feré de ces-

ect

che?

pre,tenfü(ïns,uü on leur ferme la buo-

Decrets de Rome (ans attendre la moindre marque

d-

du Placet, en y ajoutant méme des Ades (*) fig-

270. Sije me (uis un peu étendu fürles dangereu-

,W

nés de lui ou de fon pretendu Auditeur.

i

fes fuites de cette affaire, c'eft parce qu'il eft en-

TU

264. Toutes ces circonftances reunies enfembles

core tems d'y remedier, & que j'ai cru comme fide-

font voir que cette affaüire peut avoir de fácheufes

le Sujet de Sa Majefté, étre obligé de faire voir que

nfel

coníéquences par rapport au Droit du Placet, à

les Droits Sacrés de notre Augufíte Souverain éto-

q'ui

moins que notre Auguíte Monarque ne daigne y ap-

ient tellement liés à ma Caufe, que l'on n'ayoit pu

porter un remede efficace.

h

me condamner fàns donner une atteinte mortelle à

epar

ces Droits.

ntit

265. Un autre deffein encore que les Miniftres de

gt

la Cour de Rome ont eu en vue il y a.long- tems,

271. Je finis mes raifons & moyens ulterieurs de

eít de decréditer tous les ouvrages que jai mis en

d

tre

éfenfe au nom du Seigneur, comme je les ai com-

de

lumiere pour foutenirles Droits des Souverains con-

mencés, avec cette confiance que le feul Bon en

Q

tre les preten(ions exorbitantes decette Cour, com-

Tout-puiffnt, qui a mis dans le coeur de l'EÉmpe-

me je l'ai ci-devant remarqué.

Ije-

reur & Roi la Clemence d'écouter bénignement ma

her

Et affürément ils n'ont pas mal réuffi, en (urpre-

plainte, fera recevoir favorablement cette Défen-

nant l'Ordonnance qui flétrit avec tant d'éclat ma

fe, que jai dreffée en(üite des Ordres de Sa Maieíté

de

|de

Reponfe Epiftolaire & ma Perfonne.

Imperiale & Catholique, & en conformité de ceux

266. Car quelle idée aura-t-on d'un DoGeur,

de Son Alteffe Sereniffime.

r

quel cas fera-t-on de fes ouvrages en faveur des

272. S'il y refte quelque. grief ou. chef. d'accu-

h

;Qon

Droits du Princc, lorsqu'on vera que les Minifítres

ere que

:

fation auquel je n'aurois pas fatisfait, yefp

-cela

(4) Le 25'. Septembre 1724.

(*) Entre autres ceux du 4. Mai 1724. & du 17, Mars 1726.

]

f

(1) Affidue pra&icari videmus circa libros Catholicorum Au&torum tra&tantes & fündantes Regis Catholici Jurifditionem aut

p

Regalias... qui ob id folum folent integraliter in Romana Curia prohiberi & vetari , & ad hoc Brevia Apoítolica transmitti.,,

omni conatu.., huic violentiz: faüis Juribus Regalibus, & fibi ipfi illatz occurrit (Rex Catholicus) agnofcens hanc prohibirio-

nem dumtaxat tendere ad infringenda füa-jura, necnon in grave & intolerabile. przjudicium fuum , ac proinde impediens talis

Brevis executionem , &c. — Supplic, ad Sanciffimum. Parze a. Cap-.33. Num. 144

648

'Causa' ESPENI.».NA

,&f

«€ela fera benigh.ement ïa,ttrïbüä à ce que jer'en ai pas

ma vieilleffe de m'étre declaré daus ma Reþonfä jj

iforBt

T

euconnoiffance. J'avois cru en devoir demander

piftolaire pourune Eglifeaffligée, & de donner ainü

of

refpectueuíement la communication,. comme je fis

à lafin de mesjouts un mauvais exemple à bien d'au-

, [j

encore le 23. de Mars dernier; & l'efperance de l'ob-

tres de a'ofer parler ou écrire en faveur de l'Inno-

cence & dela Verité, des Loix de la Patrie & des

m [36)']

tenir a contribué à retarder cette defenfe.-

Droits Sacrés que Dieu a confiés aux Souverains

4 g

273. Sije me fuis étendu, c'a été parce que je

duditb

me trouvois réduit à déviner plufieurs chefs d'accu

pour le bien de l'Etat & de l'Eglife. . Mon áge ma-

feden

fation, dont je pouvoisapprehender quele Minittre

vertit qu'il ne me refte qu'un pas à faire jusques au

Tribunal de mon divin Maitre, oü je ne pourrois

! qiifo

de la CourdeRome m'auroit chargé ,. & que j'y ren-

m'excufer furla crainte que j'aurois eu de deplaire aux

.ordont

controis des matieres importantes, donr je croyois

,Déudt

étre obligé de parler en me juttifiant.

homtmes.

Au reíte il fauroit bien me garantir, sille

; queled

274. Jai explique en detail le grand tort qu'on a

veut, des pieges & des oppreffions que mes adver-

faites me pourroient preparer.

Autfi a-t-il com-

- dite.

fait à ma reputation & à ma períonne; mais je n'ai

menéé à me tendre la main; & il me donne la con-

yablem

pas eu la moindre penfée de manquer au refpe&t que

bien

je dois au Confeil d'Etat. — Jeie plains de la futprife

fiance qu'il continuera à le faire, ayant donné une

dont le Miniítre de la Cour de Rome a uté pour ob-

fi grande fageffe & droiture à notre Augufte Mo-

de D

& je me

narque qu'il a établi Souverain Protedeur X premier

Eiíin.!

tenir l'Ordonnance dont il eft queftion 5

donné

tiens dfluré que ce Confeil n'auroit jamais

Avocat de fon Eglife & des Perfonnes qui font op-

cette Ordonnance, fi on n'avoit fcu empécher que

primées.

je l'informafle du véritable état de la Caufe.

Z. B. VAN ESPEN, Do-

275. Enfin jy ai parlé ouvertement & librement:

&eur en Droit & Profeffeur

Et c'eft parce qu'ayant le bonheur par 1à Clemence

de Sa Majetté de me defendre devant Elle, jai cru

des SS. Canons.

qu'il feroit indigne de ma 'pvrofeiïifen'de rougir dans

| 1

s N

p - MA A r

,(— — ——)( — GÓ W

ASÀ

f/o

Nile d

CAUSA ESPENIANA.

$5. (;

ans di

GICSUYWRECIE

defen

Sacree

Coutenant les pieces vélatioes. aux procedures faites contre M. vam Efpen, de—

Vot

vant le Re&eur de l Unicerfité de Lowoainy au [ujet de |

que]y

T'oceit

la prel

pUiner

Jà &éponfe Epiftolaire,

du G

A.

ladite Reponfe Epiftolaire, Nous vouä 'ordohnons

j

de proeeder contre lui par le Decretement des pei-

pit u

nes & Ceníures Ecclefiaftiques qu'il peut avoir me-

lajufli

rité, &"de decider ladite cauíe avec toute l'accele-

Ordre du Con[ell d'Etát au. Recleur de Al* Uni-

relpei

| verfité de Louvain.

ration poflible préférablement à toute autre. À tant

menti

Venerable, Cher & bien Amé, NNotre Seigneur

Y

*

vous ait en'fa fainte Garde. De Bruxelles le 12. de

fnent

L'ÉwmPEREUR ET Rov.

Septembre 1725. Paraphé, Elifm. vt.

qui

enerable , ,'Cher & bien Amé, MNous vons re-

G, IE

V

mettons ci-jointe notre Ordonnance du 12. du

.. . B. HEEMS.

Tnént

prefent mois, par laquelle nous avons ordonné de

onn

faire lacerer publiquement la Lettre Epiftolaire im-

p.

K,

r

imée fous le nom de Z. B. van Efpen Do&teur en

:

h

b

roit & Ptofeffeur des SS. Canons' en PUniverfité

tion.

dans notre Ville de Louvain, concernantla Preten-

Ordrc au Promöteur de ladite 4;Unifuerfit*ä.

terno

düe Ele&ion & Confecration de &orneille Steeno-

&Vant

ven en Archevéque d'Utrecht , comme étant inju-

L'EMPEREUR ET RoY.

rieufe au Saint Siége, fcandaleüfe & d'une perni-

TOpan

Cher & bien Amä.( vNous vous remettons Ci-

fur P['q

cieufe confequences & vüà qu'on ne peut fouttrir ni

quels

difiimuler de pareils Ecrits fi prejudiciables à notre

jointe notre Ordonnanec du 12. du prefent mois,

titJots

Sainte Religion Caátholique & Romaine &à la Dif-

par laquelle nous &vons ordonné de faire lacerer

cipline Ecclefiaftique, &-fi contraires à la prohibi-

pübliquement la Lettre Epiftolaire imprimée fous

(cdto;

le nom de Z. B. van Efpen Dod&eur en Droit &

DT

tión dü' Pape reprife dans fon Bref donné à Rome

Profeffenr des Sainte 'Canons en lUniverfité dans

d ]

lé 21. Fevrier de la prefente année. Nous vous fài-

(ottt;

fons cette par l'avis de notre Confeil d'Etat & à la

notre Ville de Louvain, concernant la pretendué

deliberation. de notre Gouverneur Général de nos

Eledion & Confecration de Corneille Steenoven

E«l

en Archevéque d'Utrecht, comme étant injurieufe

eþ;*

Pays Bac. pour vous avertir, que nous avons. en-

j

üte

joint au Promoteur de Jadite Univerfité d'intenter

au Saint Siege, fcandaleufe & d'une pernicieufe

fon Aóction par devant vous, & d'agir vivement,

confequence, & comme lon ne peut diffimuler,

lout

ni fouffrir des pareils Ecrits (i prejudiciables à no-

i

fervato juris ordine ; à charge dudit Doceur van

S

Efpen, & en cas qu'il foit trouvé d'étre l'Auteur de

tre Sainte Religion & à la Difcipline Ecclefiaftique,

üpir

M

n

(ü

Ov Recuxir pEs PiECES

&c. .Livng SEcoNp,

649

f E

as

e':&[üäxomraïres)ä;!a prohibition du Pape reprife dans

ftolaire; comment a t on pü contre toutes les regles

dul

' fon-Bref donné à Rome le 21, Fevrier de la préfente

la condamner & la faire lacerer publiquement avant

dU

:8nnée, nous vous faifons cette par. avis de ceux. de

,qu'on m'eut fait mon. procés, avanr méme que je

Dno

ANotre. Confeil. d'Etat ; à la déliberation de notrre

fuffe oui ;. & ainfi commencer le Jugement par*l'ex-

; Lieutenant. Gouverneur. & Capitaine Gónérale de

écurion ; laquelle étant:faite toute caufe eít finie &

d&

terminée 2

0s

r nos Pays- Bas pour vous ordonner d'intenter A&tion;

xX d'agir vivement fervato juris ovdiue , à charge

Le contenu desdits Ordres donne àconncitre que

Tà

ls au

« dudit Docteur van Espen.par devant le tribunal du

-dans l'A&tion qu'on y ordonne d'intenter à ma char-

. Redeur . Magnifique , vous . adverti(fant. qu'en cas

(Iüjg

ge, il ne sagiroit que de favoir uniquement fi jefüis

T

;qu'ilfoit trouvé.d'en étrre l'Auteür, que nous avons

l'Auteur de la Réponíe, & que dans. ce cas on me

9

ordonné audit Recteur de proceder contre lui par le

fuppofe, quoique fans preuve, infalliblement cou-

t

TW

Décrétement de. peines & Ceníures Eccléfiaftiques

pable ; enforre qu'il ne refteroit qu'à proceder in-

queledit van Espen peut avoir mériré , & décider

ceffament au décrétement de de peine.

UM

Con

ladite. Caufe avec toute l'acceleration pollible préfé-

Or la raifon naturelle & les regles de Droit exi-

rablement:à toute aütrre Caufe.

A tant Cher &

gent, Sacrée Majeíté, qu'on ait une entiere liberté

| une

Mo

hien'Amé, Notre Seigneur vousait en fa Sainte Gar-

de fe juftifier du crime donr on eft accuíé, tellement

de, .De Bruxelles le

qu'aprés que j'aurois avoué d'étre l'Auteur de ladite

gt

þxz.,Septembre 1725. Parapbé,

t 0p

Réponte ,. je devrois encore avoir teins & lieu: dela

défendre contre ce dont on l'accufe. — LesLoix fon-

. B. HEEMS.

datentales & les anciennes coutumes du Pays font

Do

aufli à cet égard claires & précifes.

(leur

C.

On accufe ladite Réponfe Epiftolaire dans lesdits

Ordres. d'étre injuvitu[e au. Saint Siege, ftandaleufe

. Remontrances du Docleur vau Espen.

09 d'uue pernicieufe con[équeuces d'étre préjudictable à

Notre Sainte Religion &? d la Difcipliue Eccléfiaffi-

MPERIALE ET CATHO-

que , &y contraive à la probibition du Papeveprife dans

;ASA'. MAJESTE !

LIQUE,

Jon Bref donné. à. Rome de . 21. Pevriev. de

h

a pvéfeute

auuées &

lAurteur,

pour cela on me juge coupablg fi en fu?s

SAcRE'E MajesrgE" Iupeg, zv CarHor.

Si ladite Réponfe qu*on a prod-üite au Gouverne-

»L'Zeger Bernard van Espen, né Drabangon en la

ment, Sacrée Majeflé, eft exactement conforme àla

'Ville de Louvain, Prétre octogenaire Profefleur des

mienne, je fuis en état de la juftifier dans un jage-

'$S.. Canons,. & Docteur en Droit depuis cinquante

ment hibre & reglé. ]je fuis en érat de faire voir

ans dans l'Univerfité de cette Ville, fetrouve obligé

qu'elle ne mérité certainement pas les qualificatiotis

de fe mettrede nouveau au pied ou Throne de Voure

fusmentionées, & de prouver pleinement moninno-

cence à cet égard,

D

(

Sacrée Majefté.

Votre bonté, trés Augufte Empereur , a fouffert

Mais comment le faire à préfent, Sacrée Majefté,

avec la méme füreté & liberté que je l'aurois pü

que j'y aie porté Paccablement oà je me trouvois à

l'ocedtion de P'Ordonnance du 12. de Septembre de

faire avant ladite Ordonnance,

On voudra peut-

éce faire pa(fer contre mon intention mes raifons

ja préfente aunée 1725. que l'internónce ,»potur me

ruiner d'honpeur & de réputation, afcu furprendre

de-défenfe Bour uffé oppofition peu refpe&tueufe au

du Gouvernement , fans que.je'fusfe oui , quoique

Gouveraemenr , afid

10105

F

de me readre ainü plus cri*

je 'euffe demandé trés inftáment. — J'y ài imploré

minel.

p

Comment -av-o.üer—qüe je.fuis Auteur de la Répon-

me

par une trés foumife & trés'humble Remontrance,

lajuftice &la clémence de V. $, M, Ia füppliant trés

fe reclamée dans'la fü$dite Ordonnance , puisqueje

cele

r'ai pas và 'Éxemplaire qui aété prcduit , éxaminé &

tn

refpectueufement. d'ordonner que les Loix fonda-

mentales du Pais, contenues dansla Joyeufe entrée.de

lacefé : Cér Exernplaire, quoique portant mon nom,

peur

V. S. M. comme Duc de Brabant, fuffent pleine:

peut fort bién avoir-&ié alteré; il ny a rien de fi fa-

; (f

ment & religieu(ement obfervées à . mon égard, &

CGle. Les-tours defourberie qu'on a ci devant em-

ployés ádnon 4&eard, en font une preuve inconte-

qu'il fut pourvu que non obftanr ladite Ordonaan-

ce, lecours ordinaire de la juftice ; me fut entiere-

ftable, cAuífiles termes qu'on employe dans ladite

M

ment ouvert & libre pour pouvoir défendre 'món

Ordonnance pour défigner cette Réponíe, ne font

honneur & ma réputation dans un jugement re-

pas propres pour défigner la mienne- & on le fait

lé,

*

mnéme fans en exprimer la date.

Tattendois en toute foumiffion l'Imperiale réfolu-

Combien dailleurs cette Ordonnance n'a t elle pas

tion de V. S. M. (ür ma Remontrance, mais l'In-

prévenu les efprits à mona égard ? enforte que mes

^

ternonce ne s'érant pas contenté de me faire flétrir

raifons de défenfe ne feront pas à préfent la méme

avant que je fuffe entendu , par une Ordonnance

impreffion qu'elles auroieüt fair auparavaut.

On la

rópandue dans toutes ces Provinces, a fcu encore

regardera comme un jugement, qui quoique rendu

fürprendre du Gouvernement des Ordres par les-

fans que j'aie étéoui, doit fervir de préjugé , defon-

e

quels en conféquence de ladite Ordonunance , il eít

demeat & de regle dans le procés criminel qu'on or-

0l

enjoint au Promoteur de ladite Univerfité d'inteutev

donne d'inrenter à ma charge.

era

a&ion; tv d'agir vivement , (ervato juris ordine,

fous

zommément à ma cbarge , par devaut le TYibunal

J'ofe fupplier V. S, M. dedaigner conüderer pour

it

du ReGeur Magtifique ;; & à celuici, de proceder

un moment ces circonítances facheuf'es od je me

ans

contre mnoi par |e décrétement de peines &9. Cenfuves

trouve,

.uä

Eccléfiafliques que je peux avoir mérité , au cas que

Je me jette avec confiance au pied de fon Throne,

yven

3e fois trowvé d'étre l'duteur de la Réponfe Epiffo-

pour qu'elle daigne baifTer fur moi & fur l'état oà je

uf

laire y reclamée , && de décider ladite Caufe. avec

me trouve à l'age de 80.ans, un de (es regards qui

eufe

zoute l'accelesatiou poffible , préférablement àtoute au-

faffe diffiper l'injuftice & le mauvais traitement que

me font fouffrir les Miniflrres de la Cour de Rome,

ülefæ

ire Caufe,

no

Si-on vou

loit abfolument , Sacrée Majeflé , faire

auxquels je fuis en butte depuis que j'ai foutenu vos

(Lqu

agir à ma charge au regard de ladite Réponfe Epi-

Drois, Hauteurs & Jurisdicticas Souveraines, par

Nnnn

deg

-Supplem. Oper. F'an Espen Pars V.

650

"Causà ESPENIANA,

des UUVräges que jyai donüés aüx þublic", & qui ne

Confeil & enifüite mon Corfeil dPEHat , fat: déclarte

fcandaleufe, injurieufe au S. Siege & de pernicieufe

font pas au goüt d leur Cour.

Suppliant avec le plus profond refpect, qu'ilvous

conféquence , & lacerée comme telle publiquement

làife,. Sacrée Maje(lé, de tenir en état & furféance

dans l'Antichambre dudit Confeil d'Eftat en cohfé-

l'effet desdits Ordres donoés au Re&eur Magnifique

quence du Décret émané par le Comte de Daun le

& au Promoteur de ladite Univerfitéen conféquence

12. de Septembre de l'année paffée; je veux bien

delOrdonnance fusmentionnée du 12. Septembre

faire cette à V. A. pour lui dire , que me confor-

172$. du moins par provifion & jusquà ce que M.

mant entierement avec votre fentiment expliqué dans

S. M. auraá été fervie, de déclarer (a Royale V olonté

lesdites deux relations, ma Royale Volonté eft que

JN

V. A. ordonmme au Promoteur de l'Univerfité deLou-

für ma Remontrance faite au regard de cette méme

vain de requerir ledit Do&teur van Espen, quedans

Qrdonnance. En quoi, &c.

la quinzaine il prenne infpe&tion, & reconnoiffe

Z.B.VAN ESPEN.

l'Exemplaire. de ladite Réponfe Epiftolaire, qui fe

trouve dans la Secretaire du Confeil d'Eítat, con-

forme à celui qui a été laceré l'année pa(fée, décla-

D.

rant fi c'eft (on ouvrage ou non, à peine que fon fi-

RE

lence fera tenü pour unaveu & confeílion d'étre Au-

theur dela Réponíe Epifto'aire en queítion 5 & au

Lättïä. de S. M. L. et C. d S. A. S. Müda-

bout desdits 15. jours V. A. fera preceder avectou.

te diligence & promptitude contre la perfonne dudit

- ue PArchiducbefle Marie Eli?ahgtþb

Doé&teur van Espen devant fon ]uge compétant de

—

vLjEMPEREUR zr Rov,

l'Univerfité de Louvain , en conformité de la Réfo-

lution & Décret du doüziéme de Septembre l'année

Madame, fnatrös chere & tràs aimée Sceur: Rap-

paffée, fervato juris ordine, pour y étre fait droit

P

ort m'ayant été fait des relations de V. A. du 29.

fans ulterieur delai, fuivant les Loix du Pays & Ca

de

Mars & du 27. Septembre derniers , accompag-

A tanr Madame ma trés chere &

Nul

nons de l'Eglife.

nées de deux Memoires fpécifiques du Chef & Pré:

trés aimée Saeur, ]e prie Dieu de vouscon(erver en

(

fident de mon Confeil privé le Comte de Baillet , &

de màme que

parfaite fanté à longues annécs. De Vienne le 2r.

d'autres papiers & documens y repris,

Decembre 1726. — ParaphéPrins de Carna. Ds, vidit,

d'un Efcrit de gros volume contenant l

es raifons de

Et plus bas, Bon & affectionné Frere de V. A. figné

ernard van Espen Profefleur

défenfe que Zegere B

CHARLES,

Au bas étoit, par l'Empereur &jRoy.

des Saints Canons, &

Do&teur en Droit dans l'Uni-

Conirefigné A. F, deKumz, Plus encore, pourco-

verfité de Louvain avoit préfenté à V. A. àl'égard

pie conforme à fon Original, & étoit figné J. D. de

d'une Réponfe Epiítolaire imprimée fous fon nom,

HEEMS, & cacheté des Armes de Sa Majefté en ho-

& qui fous le Gouvernement précedent apres avoir

flie rouge.

i

été ouis là deffus mes Confeillers Fifcaux du grand

n C

J

2

7

t

U

—

1

Cm

:/

IN

ERN

3

UA

L

!

A

/T

D

7

s

R

RA a

N

v

C

u

4—

l

(

Y

öx

wl

/,

7

D

v

NG

W

ä—

Es

N s

NG

C

A

ZA AE

)

—

-

N

EXT

s

o

!(

j

s*

EE

A

C

)

BE

N

NN

s

7

S

x U

(&

N

IX N

Y

N

;

cuat fa

A&

N

N

T.

N

N

N A NSESE

4

E

u

——

LT EEM

EE

u

EC

AMNS

LQ

////

AGUSES

ENNN

ROU

Thus te

'Xy

'J'a

wl lkx

((

1N d

üve Bü

ZLN

Y

I

1.

:

'(/f

2

:

7

lii $

E

füife

W (

Qtam .

lil

Qum,

ptoon

gratum

fufpen

V,

Deneq

uI

ulhde

Miffe

mipe

Tentt

ttis |

V

Sf;þ

E, AC-

(«)

)

Qu Recurm, pgs Preckes &c. Livgg SecoNp,

$31

(

I

du

"

"IDent

E

0R

IUn ]e

len

mfbf

dàng

GACTAULITIS.

Que

lon

g

-INTENTATJ DOCTORI VAN ESPEN, -

of

i

h

. Corm Re&ore Acidemir .. Lovanienfis,

CQ

lh

OCCASIONE

n [

À

4l

RESPONSIONIS EPISTOL

tOu

dudi

It de

:' —De4x mumero Epij'topo?"zznz ad validams Ordigatiouem. Epi[copi 7*equzlü??. (a) É

&f

E

ESAPSRELSDUS

:

m

qRICR

m

*

—

DInee

drojt

^M O

NITIO

(

e&

ten

Nülla V1fum fuit hic'opus c(ïePfæfatioüe : nam fi quis de Causz- ESPENIANJE

IQI

Occafione , atque ipfo Quazftionis ftatu ante omnia cupiat edoceri ,

Idit

pn

lov

is prelibare pqteriü Motivi Juris breve Prho.cemium,; |

-

x d

st

(

Á

N

ho

LIBELLUS GRAVAMINUM ^

Pro Con[ultiffmo "Demin TukoponO LEONARDO STREITHAGEN i

jüs Uucerfitatis Promotore .';**na?zzüle ;Qäzf (:zz A&are (1;) r

Coutra Clariffiguumm. Domimm ZgcgERuM BERNARDUM VAN E s; EN 7u

— rqis Utrusque - Dodor

E m

gfiiä : & ,S'ïlzcm»fz(m *Cdncmum | mecjfa—ïm—z ; vRez*mz Ci-

a AU

H&orrl Dedu'cendo fua. gfavamïüa:;ad Fundandï*am.

onines & ünäplag*"ïöræäiï&öru'm' Officiorum depu'raä

A

X Conclu(ionem inferius capiendam, di

x

tiones pro ànimiarum régimine factas, àut forraffé

culat fequentia; .füb & mediantibus, &c.

H

cit & ax'þif

faciendas cum omnibus inde fecutis, prorfus irritag

I. Quod Sanctiffimus , Dominus

Benedictus deci«

efle, ac nullius roboris & momenti;

mus tertius Pontifex modernus. per Decrerum fuum;

VI. Ac preríus eider Cornelio preceperit & ina

five Breve Apoftolicum de vigefima prima Februarii

hibuerit, ne füb fimili excomrpudicatioris : pcena,

172 f. decreverit acdeclaraverit tam Electionem Cor-

auderet illicite Sacramentum Confirmnationis aut Or-

J

nelii Steenoven. in.. Archiepifcopura Ultrajectenfem

dinis conferre, aut

q

quoquo pacto Ordinem Epifco:

fuiffe ivritam, ac prorfus nullam.

palem, à quo fufpenfus era*; exercere,

]Il. Quam ejus Confecrationem omnino fuil'fïe illi-

VII. Quod eapropter praviter injunxerit àc ve:

citam & execrandam ;

F.

tuerit omnibus Chri(ti Fidelibus, ne antedictum Cor:

Ill Ac proinde ipfum tem

ere nulloque jure ele-

nelium pro vero Archiepifcopo Ultrajectino haberent

&um, omni Ecclefiaftica, & fpirituali . jurisdictione

& agnofcerent, neve cum eodem ullo pa&o,' pre-

pro animarum regimine carere,: atque illicite confe-

fertim in divinis, communicarent , aut ab ipfo, vel

cratim , ab omni -exercitio Epifeopalis Ordinis effe

ab aliis per iplüm perpetarn & nulliter dep

À

mäns , Sa'»

fufpenfum,

cramenta aut Ordines acciperent.

IV.

uod propterea mandaverit idem Sancliffimus

VIII. Noverit enim, inquit; qui Ordinibus initia:

Beénedi&us XlIL. ftriéteque interdixerit memorato

tus ab ipfo fuerit, fufpenfionis fe vineulo" conftri

Cornelio füb paena excommunicationis ipfo facto fine

Cur, átque irrepularitati pratrere

H

A

dilla.declaratione- incurrendz , ne auderet Paítares,

ceptós Ordines exercuerit.

a ob;noxiuhä',] 4ii-.-(ül*-

Miffionarios , .Miniftros, aut alios quocumque no-

IX, Quod depremiffis omnibusconttet, &fidem

miné nuncupentur, ad animarum curam. & Sacra-

fub N.t.-

faciat prefatum

"

Breve Apoftolicim hiic conéomitang

V

mentorum adminiflrrationem , quovis etiam nece(Ii-ï

ratis praetextu .conflituere ac deputare.

X

uod Dominus Reus citarus füper' Brevi illo

V

uod fimul palam edixerit ac. declaraverit

Apoltolico confultus ab aliquo, quem adimmodum Re:

*Nnnn'::

vefen-

Snppleng. Operl. Fan. Efpeu Pars V.

i

A n

)

.46) Exhi-bims D', van Efpen die 24. Febr, 1227.

) Primum i&þisüäata anno 1728. fub ho£ titulo: Cau;fa -E;/'pef;iamï, Jive Adla Liris, &»*. üt.fdp'rä;

692

^ CAusA ESPENIANA.

;fia'm "

verendumac Amplimmum Dominum vocavit, fcrip-

-* XIX. Et ulterius fcandalofa & perniciofae confe-

ul d

quentige

r

ferit Refponfionem Epiftolarem hic in copia fimiliter:

concomitantem fub..N, 2.. ..

XX. E

t quod propterea publice lacerari deberet

"

dicli

ö-ornel'ïi:;'Steenovää &

qua tali$, per Appatitórem , ad'interventionem duo-

forti

(fe f

XI. Quod electidnem

rum Gonfiliariorum ad hoc deputatorüm.

confecrationem ejusdem fubfecutam, per dictam füam

Epiftolam dépradicaverit validam & juttam.'

XXI. Quod etiàm qua tàlis lacerata' fuerit ; uti f

r ejdét

dem facit Decretum hic fimiliter concomirans fub

&mili E

XIl. Idque, urait, propter neceffitatem & exigen-

enum

tiam falutis populi ,.

quse fuilfet' iv Ordinatione Cor*

ab Quod Do

minus Reus cïf'atu,ä ad idfeäpella-

vo p?

nelii Stennoven 'per

folum Epifcopum BaBylödien-

tionem Aétoris , ip

(i factam de Mandato Cafareze

Cff; exe

fem peracta,

:Vebis

XII[. Addens,

nihil -cpnira-"fpi'ri'tum Ecclefiafticee

fuze Majeftátis, faflus fit, fefe e(fe Authorem pradi-

&z Refponfionis Epiftolaris de quarta Junii 1725.

Di(cipline , aur facrorum Canonum , vel adver(us

reverentiam Superioribus debitam , in ed re actum

Relatio'ad ejus refponfum hic fimiliter concomitans

,ep'x(copQ

fuiffe.

füb N.4..-

um &&

XXIII,. Quo

d eapro,ptei A...&Or.ï injun&tum Gt.». qua-

4municet

—XIV. Sed illum, cui fcripfit; unice prae oculis ha-

t

ra Dominunt Reum citatutm,

buiffe, ne Canonum externo ti

oré fetvato, à fen(ü

tenus indilate agat com

g.

& mente Matris Ecclefiae recederet,;

& faluti populi

ur videre eft ex

M

Tandato bic fimiliter'in Copià ]un

accipit

jpfis u

ipfi commiffi haud (atis provideret.

&to füb N j

XV. Quod propterea exhortatus fuerir illum, ut

jmeg t

Quare cönc!dd

endyö COmendif 4A&f.ox;,' Dominum

dines *

pergeret paícere eu

m, qui in eo erat, gregem,

Reum citatum eà-

de causa per fententiam- Magniti:

CXVI. Et fic fprev

erit & contempferit Decretumn

goltris

fanctiffimi Domini hic füpra reclamatum.

centig Vefítre efle

puniendum fecundum Leges Pa.

ondeà

trig, & facros Ecc

lefiae Canones, eumque poenis &

j

4

rium

XVIM. Vel faltem nihili fecerit.

cenfuris iisdem comminatis e

(Te afficiendum, autalias

XVIII. Quod eapropter Refponfio

ila Epiftolaris

«aute 3f

Domini Rei citati de quarta Junii 172 $. per:Decre-

falütariter, & omni meliori modo , ;usdm petens,

piltore

r

Peuram

tum Cafarez fuee Maj

eftatis latum in Conf(ilio Status

eum erpertis

[]

duodecima Septembris 1725. declarata fuerir injurio-

.nedi&ic

adverlü

fa predi&to Brevi Apoftolico & aliis Decretis fauctte

m lmglrorando,ï 4&9».—

D. Goss.

opram

Sïdis deuf.üpe'r me.ditis-.

ipid 3

N

p

——

—

NNSWSNNEENEENNN

-ngrua.

AE

;j

; E

—

NENCEWENN EEE

?

P

:

Y

* :

| i,j M -:

'PEND

j

E

B.

:

Pro

NUM 1

.SEU ANNEXA LIBELLI GRAVAMI

L4

pit

reqt

-

I

,f&ht, þc;-üraflji:ntwtameh. atqüg effecerunt; ut e'*ifdewlri

fert

"

Cornelio dié 1$: menfis Octobris anno 1724 Apo-

ftolica auctorirate, &Sacrorum Canonum contemp-

Pro

;

BRE

V

E S$. D. N. BENEDICTI xi. ;

t

abilem ac facrilegam manuum

füio

à

tis regulis; per detel

atholicis in F æde::aro»B.el-

jmpofitionem Epifco

palis Confecrationis rnunus tra-

ile&is Filiis Univerfis C

deretur.

Ne autem

fa&tiofórunmí conatus ulla pravi-

D

io commorantibus.

BrswEDicTUS PP. XIII,

a eft à Dominico

Dile

Á

i Filii, falutem & Apoftolicam benedictionem,

tate vacarent , confecratio pera

ollicitudine ad animaisum |veftrarum falutem

Maria Varlet Epifcopo Daby

lonienfi jam ab exerci-

C

Qua (

ejus fufpenfiane

haec Sancta. Sedes advigilet , quove

ftudio curet &

tio Epifcopalis* Ordinis fufpento ,

du o

nitatur, ut adveríus infidias diaboli nulla vobis de.

per litteras Sacri Cardinaliurm Colle

ii apud Vos ty-

u

pis impreffas publice -

denuncista 5 Íe

d:ad hec indé

Ti Coj

fint (ànz Doctrine, faluraris difcipline & vigilantiee

paftoralis pracfidia ,

jam affiduis ha&tenus argumentis

etiam cumulus perver

firatis acceflit ; quod memo-

jumd

effe non dubitamus. Heec ipía

ratus Epifcopus Babyloni

en(is, minime affiftentibus

rj

exploratum Vobis

o Sacrorum

Canonurn- duobus aliis E-

tamen doloris acerbitas ,

quagernitus no(tros ad Vos

ex praícript

deferre, maeroris cau(as iteratis queftubus replicare,

pifcopis , nu

llaque Apoftolica difpenfatione fufful-

'

fecum

tus, folus ante

N

& recentibus fcandalis obviam ire compellimur, no-

di&urm

Cornelium vcoafej'grare auíus

tum Vobis, nec obfcurum effs debet parernae noftrae

fuerit. -

1

y 1ä

caritatis teftimoniu

mn.

- Ut igitur pro noftr

& fervitutis officio opportuna

tf

remedia tantis fcandalis adhib

eamus ; auétoritate A-

"

Noftis. autem d

F

ile&ti Filii, quibus artibus prava

oftolica tenore Prefentiam

decernimus & declara-

octrine (em

-

ina fpargere molientes diffenfionis Filii,

olico nomine, fed paftoralium etiam

mus , tam electionem ejufdem C

ornelii in Archiepif-

non folum Cath

m fuiffe irritarà ; ac prorius nu*-

munerum induct

a larva, . & confictis Ecclefiaftici Mi-

copum Ultrajectinu

fecrationem fuiffe omnino illici-

niflerii titulis abutentes, ad animarum curam , & Sa

lam; quam ejus con

N

tàm & execrandam ; ac proinde ipfü

tütemere,-.nul--

ol

cramenta adminiftranda obrepere aut irrumpere ten-

Ecclefiaftica &

taverint. Sed fuüperbiaeorum, qua afcendit femper,

loque jure ele&tum Cornelium omni

mipne care-

ü()mc

eo demum temeritatis evafir, ut pofítquam à

feptem

Spirituali Jurisdi£tio

ne pro animarum regi

P

res atque illicite con

(ecratum ab omniexer

Clericis, qui Canonicorum nomen jactabant Uitra-

nfüum. |

'ck:iti? Epi'-

É

Bo

Jé&ini Capituli ;

quod jam ante annos ab.hinc plures

fcopalis Ordinis effe füfpe

2

imus

11]

dit,.perperam ac temere facta

- Mandamus proptertea ,

diftri&teque interdic

:

[/i (

füpra.centum interci

or-

memorato Cornelio füb poen

^

$

a Excommunicationis,

elfer die 27. men(is Aprilis anno r723. Electio C

e

claratione incurrendz , . ne au-

T

nelii Steenoven turbulente factionis antefignani, &

ipfo facto, fine alia d

Bs

Ecclefiafticis ceníuris. obftricti in. Archiepifcopum

deat Paítores , Miffionarios , Mi

niftros , aut alios

nuncupenrur, ád animarurn cu-

Ultrajectinum , quamquam ab hac Sanéta Sede reje-

quocumque nomine

-

)

adminiftrationem , quovis

ram, & Sacramentorum

lito

&am eju(modi Klectionem certo & palam reícivis-

etiam

()

l

Ov Rzcurin prs Pigces &c. ^LivaE SEcoNp.

653

["3 1

g.'e't.i':«'.mä necemtatispi'ætexw conílituere ac deputare. feviptas litteras gratulati funt.:. Ex iit; quos tetporis

Simul etiam palam. edicimus & declaramus , omnes

circumflantie Potentiorumque metus fententiam fuam

M

-& liogulas preedi£torum officiorum deputationes pro

prodere. probilebant , complures fecetius: atque. etiam

1 i.

;animarum.regimine ,. quocumque nomine factas, aut

apud /Amicos quod geffum evat probabaut , €7 .avidius

.forta(Te faciendas, cum 'omnibus inde fecutis, pror-

caujatm. Ultrajetinam indagare caperunt ,. mon fine [in-

uti f.

fus irritas effe, ac nullius roboris& mormenti, Rur-

cera erga affactam &j perichtantem Ecclefiam commife-

16 (b

.füs eidem Cornelio precipimus & inbibemus, ne fub

vatione.

dimili Excommunicationis.peena audeat illicite Sacra-

. éimulac autein zflud

lucis crepuf?u!u,m eXOViTÀ , ov?r-

?'ipella-

Anentum Confirmationis, aut Ordines conferre, quo-

que tiobis credita$ n uovam Jpem-evigi , autmadverte-

V ee

.quo pacto: Ordinem . Epifzopalem ; à quo füfpenfus

vuut implacabiles. Adver[arii , oumes meroos. intende-

pradi.

-eít ;; exercere,.

vunt , quo falutaria coufilia diffiparent.

BUA

Vobisaurem, dilecti Filii, .graviter injungimus ac

Hiuc prodüt. nuper. f[ub nomine. Hertnauzi D:n);e;z

Xnitins

veramus,, ne anrediétum Cornelium pro vero Archi-

Doloris, Lovanienfis Dillertatio ; admodum virulegta

epifcopo Ultraje&tino babeatis & agnofcatis, neve

€9* oumnes smoderationis tevtminos excedenss usque adeo

N

.«cum eodem ullo. pacto ,. prefertim in divinis, com-

autem vationum . poudere deffituta, ut fere ad animos

Itm,

amunicetis; aut ab ipfo, velab aliis per ipfum perpe-

1205 Jatis eruditorutà perturbaudos comcinnata videatur.

l Jun

ram & inaniter deputatis , Sacramenra aut Ordines

"cerbiffime. pev(ivingit [upra memoratam confecvátio-

netn , eo quod Pontificia confivimatie nom obtenta, &9 ab

accipiatic. .. Noverit enim 3ui Ordinibus initiatus ab

ipfis fuerit,füfpenfionis (e vinculo conftri&tum, atque

uuo Epijcopo peracia fuerit, — /dttamen mon ignorans

/

Tinim

árregularitati preterea obnoxium, fi fufceptos Or-

eju[modi ..jus ingravi ueceffitateuon femper po[Je exattif-

apnif.

.dines exercuerit.. Reliquum eít, ut paternis curis

ime ad litteram ob[ervari, eamqueob Yationeg que bic

g

& p

noftris filialis obedientiz, fideique ve(trae officia ref-

gefla funz apud equos &7 partium ffudio vacuos im par-

Pnis &

iondeanr. Nullum enim jucundius dolori noftro fo-

tem . benigtiorem accipienda , zpJam confécratiouis fub-

üLallag

[

aüum afferri pore(t, quam ut intelligamus , Vos

flantiam aggveditur, — dves Epifcopos juxtaipfumnjus

€aute ambulantes non vocem alienorum audire, (ed

divinum ad banc a&ionemita nece|Javios flatuit , ut vifi

eteu/s.,

Paftorem fequi; & domum adificare fupra firmam

Pontificis difpen[atio igterveniat , ifa aclio fit pror[us

Petram. Ac Vobis, dilecti Filii, Apoftolicam be-

irvita : 65 iffud quidem cotmtnentum tanquam probabile,

nedictionem ,. quam cceleftis prafidii pignus, atque

Jfeu. vercfimile ,. obtrudere conatur.

IVeque fine aflutia ;

nam talium fcrupulorum ii

adver(us poteffates tenebrarumn arma & fcutum effe

vjectio, populum à fic confz-

B,

.Opramus, peramanter impertimur.

Datum Rome

cratis Epifcopis po[[et detevrere.

apud Sanctum Petrum fab annulo Pifcatoris die xxi.

Sed undenatm commento , antiquitus igmoto, prola-

NI

tiones arceffet?. Idonea ex antiquitate doctientaviquivi

Februarn M.D.CC. XXV,

uemo cordatus negaverit.

Jpfe interim non alia addu-

CanoLUs. ARcmEmscoPus EMISSENUS.

cit, quaten Bpiffolas Pontificum | "dnacleti , ,|Aniceti,

Datnafi, & Zoaunit 1I.: quas fpurias effe -&2 bisce

[ I

Pontificibus feculo.offavo obtrufas ,. Refponfio Epiftola-

rir invicle demouftrat , €? ut tales abomnibus Eruditis

B. vAü I:EIISPEN',,]. U. DoGoris & SS. Cahonum

balbentuy. .. Et bifce Epiffolis corrueztibus omme vobur

Profefforis in Academia Lovanienfi de numero IZ-

auttunt toflimonia Leonis. 11I. €9" Epifcoporum quo-

pifcoporum ad validam. Ordinationem Epifcopi

rumdaun Gallia €? Germanie , quiillis Epifolis, u ge-

derm

requifito REsPONsro Érisrotams, occafione Dis-

nuimis veterum Pontificum fetubus. ( fic emim per errvó-

fertationis Exirnii D, Damen S. Th. Do&toris &

o

vem feutiebant ) unice tritebantur. — Re(lius autem Dis-

mp

Profeíforis in eadem Academia fuper eadem qua-

Jertator attendiffet ad praclaruma Symmacbi Pape Maá-

ff

pituin, Epift. 1X. ad Epifcopos Gallie [cribentis, Quod

«i».ti-cf)q'eï evulgatze,

3

"

tf

fit preeter regulam, modo fit ex juita caufa; non in-

Pl

IT UM

fringit regulam , quam fola pervicacia & antiquitatis

-,!.:

MON

jico

contemptus ledit.. NNam quamvis à Patribus ílatuta

r

diligenti obfervatione & obíervanti diligentia fiat cu-

: Cum m bac j?eji)dn/idize- Epz"jiolm?z':itemfz': pridem:ty-

Quf

pis evulgata, zA&lor vibil reprebeudat. mifi pauca. que-

ftodienda, nihilominus propter aliquod bonum de

ty

rigore legis aliquid relaxatur , quod & ipíà lex cavis-

dain didla , qua in fiue Epiflole fue per todum urba-

fet , fi pravidiffer,

Et fepe crudele effet infiftere

nde

s conclufiozis zAu&tor interpofuerat , cumque illud ip-

no

legi; cum obfervantia ejus etfe prejudiciabilis Eccle-

fuin de numero Epifcoporum Refponfum fit valde ope-

hus

vofurà &? prolixum: ob bas aliasque caufas totum. boc

fie videtur: quoniam leges ea intenüione latze funt,

i

jE

ut proficiant ; non ut noceant.

jäcizngdzgm Amzexum bic intevmittere vifum fuit.

Jta ut in. Diffevtaterem: apprime quadrent verba ]l

j

Íis

» .N.'Bv; »Hac-idein Refponfum 'b,al;etu'r fupra , Parte

lufivit Martyris Soaunis Fillcberi ,

ftoffeufis Epi/cops,

quibus ineptos Difputatores perffri

ügit. ('!" ) Qu] ra.

1F. N.FL. fed absque Prefatione, que pracipue an[amn

tiones invalidas & inefficaces adfer

"

L. perinde ett ac fi

fgnfgræ præþuz'—t,;'y gyar7zqug proptevea bic fubjuugimus.

nullas attuliffer: imo longe ei farius fuiffet fi nullag

ac

adduxiffet. . Cum enim quis feutentiam aliquam nul-

f

ORRUOÉFATIO (

la fultam ratione producit in medium, firpliciter &

nudis verbis eam aíferens, dubitare deillo adhuc

j

d

Nan ab!re'vzfum fait f?gbjuizfïæ Refponfionis Epi-

poffumus num abditum aliquid foliditatis habeat, cui

l

ftolaris ,. £?'c.. editioni verbulum pramittere de Reípon-

inniratur , quod hactenus.non explicuit. .. Verum qui

fionis.occafione , €? Scriptore.

fuam opinionem rationibus munit, quz palam. fünt

nelii Steenovii "Archie-

invalida, nulliusque roboris; profeéto (eip(ürn pro-

- Pofiquam Revereudiffumi. Cor

[

pifcopi Ult;. Canonica ele£kio , £ fecuta conjecratio, or-

bat hallucinatum. fuiffe, atque fallacibus inductum

bi inuotuerunt , tum intra , tuimnextra Patriam multi

rationibus ut ita opinaretur., füumque errorem ipfe

manifeftrum facit: quando cunélis a

ex animo applaujerunt. — Magm mominis Tbeologi, ac

tuyis Perità non pauci , quiu & varii celebves Epifco-

Qelftifüme .liqu-eg

5

eam omni folida car;e're- bafi.

b 7Arcb?gpüopo de dignitate quam adeptus evat per

"

Hæg: |

]

?;'(*;) ljæcpxæïatlo habetur in E)lcþemplari RssPONSIONIS Epis*romxirs, xquod nbtatuä & Iac&taiüm fmt Decf&:o f(*c;nïïal.ii 5&5&&

lato Bruxellis 12. Septembris 1725.

E

() Liþro de unica Magdalena.

E

654

Cavsa EsPENIANA,

cee dej

H«c de Refponfionis Epiftolaris occafioze : 4utlo-

Plus bascontrefigné: , B. g Herus; & aupiedétoit,

t ul Ll('

pa

Co[] J

vem veyo quog attinet, plurimis libris , multa ec fana

Au Promoteur de l'Univer(ité de Louvain, La fos-

doclrina vefertilfimis , percelebve fibi mopen tum domi

fcription étoit , ànotre cher & bien améle Promoteur

tum foris acquifivit. — Z&tategrandevusef? , 1moodfo-

pu p'

de l'Univerfité de Louvain: p/usbes, Louvain, &2

genaviuss fed in fenili covporemeutis vigor ad fü'uporem

coté écvit : récommandé. — Concordantiam cum fuo

?

"TU

ujque perjeverat.

Sacrorutn Cauonum £? Ecclefiafficie

originali atteftor. ], A. Du Rv Notarius,

n

a

exet

difcipline ffudio fexaginta amtiorumn fevie diligenti[frtiie

I5n conformité des Ordres de Sa Majefté Im

päfia-

imcabuit , infiguem erga Deum veligionem cum affiduo

le & Catholique par Mandement de S, A. S. ManiE

Mas.

ffudü laboreconjyungens. | Prafetturas Ecclefiaflicas autt

EusasrrH Princeffe Royale, &c. 'Gouvernanteg&-

(pe&a (

dcademicas , pinguesveproventus , nunquam quafrvit ;

nérale des Pays- Bas, dont précede copie authenti-

nom

quin &g modicam prabendam quaim junior obtinuevat ,

que, je foufigné Promoteur de l'Univerfité de Lou-

thoniqu

eum in Lovanienfi Academia. [odem figere decrevi[fet ,

vain jointement le Notaire du Ry , avons fommé &

ordonn

in Pirumalium, non [nnguinis conjunétione at meritis

interpellé le Do&teur Zegere Bernserd van Espen,

fusdïïe.,

fibi chavum , tranfcripfit , absque ulla temporalis com-

afin que dans la quinzaine, à compter du jourd'hui

& du

todi expetlatione vel ve[evvatione.

Relidla fibi à Pa-

il prenne ou faffe prendre infpection & connoi(Tance

eftcorí

£tve baveditate conteutus fuit.

Unde non mivut , quod

de l'exemplaire de la Réponíe Epiftolaire mentionnée

a POrg

4 feculi vinculis : ac amore expeditus nec. periculis ter-

audit Mandement, repofante à laSecretairie. d'Etat,

mormii

vevi , uec blanditiis abduci potuervit , quo. tuims 1ntve-

& de déclarér endeans ledit terme, fi-c'eft. fon

ques 1

pide, cum ves evigebat , pro veritate & juffitia loque:

ouvrage, oü non; à peine que fon filence ferate-

excmpla

vetuv. — db utinam tautum juris Profefforem divina be-

nu pour un aveu & confeffion d'étre l'Auteur de

Originà

eignitas nobis adbuc diuconfervet , Eique pluves fimiles

la Réponfe Epiftolaire en queftion, & comme plus

pie cor!

Julcitet I

amplement par ledit mandement &c. ce 14. Janvier

o M

Plura de Firi Clariffimi , etiamnum viventis , vit-

1727 à midi,. "T. L. Streithagen & J. A. du Ry

u dei

iNNotarius. -

gutibus diceve : fingulavis ejus modeflia tne pyobibet,

juflic

Je Zeger Bernard van Espen Do£teur en Droit &

fiancey.

upespegu

Profeffeur des SS. Canons dans l'Univerfiré de Lou-

t

|

vain, me trouvant fomtné & interpellé le 14 du pré-

!

j

fent mois de Janvier par le Promoteur de cette Uni-

Serenil

Decretum Confilü Sfätm de 12. Sipzembris vy2 g. (a)

verfité , en conformité des Ordres de Sa Majeflé

& d

LUE

Impériale & Catholique par mandement de $. À. S.

du droi

Marie Elifabeth Princeffe Royale Gouvernante Gé-

van E

dc hj

Declarätiä Dodcloris

;fpen de Rejþon/ïa?ef Epiffolari

nérale des Pays-Bas, afin queje prenneou faffe pren-

& lib

intevpellati.

dre infpection & connoiffance de l'exemplaire de la

Réponíe Epiftolaire mentionnée au dit mandement

gemem

Qu pày

Manm EusaserH parla grace de Dien Princeffe

quife garde dans la Secretairie du Confeil d?^Erat, &

Royale d'Hongrie, de Boheme & des deux Siciles ,

que je déclare fi c'eft mon ouvrage, ou non: &y

jeüä l

Archiduche(Te d'Autriche , &c.

Gouvernante géné.

té; Eq

obeiffant avee toutela déference, & le re

fpect que je

foi du

rale des Pays Bas. Cher & bien Amé, $a Ma-

dois, je dis & je déclare ce qui fuir.

jefté Impóriale & Catholique notre trés cher Prrere

— Que ne pouvanr prendre cette infpection & con-

leving

& Seigneur ayant eu rapport d'un Ecrit de gros vo-

noiffance par moi- méme, comme je l'aurois fouhaité,

lume, contenant les raifons & moyens ulterieurs de

à caufe de mon:grand àge & de mes infirmités, qui

défenfe, que Zegere Bernard van Espen Docteuren

me retiennent chez rmoi , j'ai à cet eff&tt conititué &

N

Droit & Profeffeur des Sacrés Canons dans l'Univer.

commis par acte du 20. du dit mois de Janvier le

fité de Louvain nous a préfenté par fa Lettre du 27.

Sieur Antoine Cinck Cbanoine de la Cathedrale de

ponfe

Juin 1726, à l'égard d'une Réponfe Epiftolaire im-

Saint Lambert à Liége, Préfident du, College de

Jivia

primée fous (on nom; & qui fous le Gouvernement

Craendonck & Profeffeur de l'éloquence dans cette

précedent, aprés avoir ouis les Confeillers Fiícaux

Univerfité, qui aprés avoit pris en mon nom & de

du Grand-Coníeil, & enfuite le Confeil d'Etat, fut

t2a part la. füsdite infpeclion & connoil(Tance le o3,

déclarée fcandaleufe, injurieufeau Saint Siége, &de

& le :23. dito, à la Secrerairie du Confeil d?Etat en

pernicieufe conféquence, & lacerée comme tellepu.

la Ville. de Bruxelles , m'en a fait rapporr, & m'a

bliquemenr dans l'Antichambre dudit Confeil d'Etat

délivré une copieauthentique confrontée & collation-

en conféquence du Décret emané par le Comte de

née contre l'exemplaire füsmentionné,

Dauw le12, deSeptembre de l'année paffée, — INous

. Quej'ai par là reconnu que cet exemplaire por-

vous faifons Ia Préfente pour vous ordonnerau nom

toit à la téte certaine Préface ; à laquelle je n'ai an-

lnj

& de la part de fadite Majefté. Impériale & Ca-

cune part , & dont le contenu , en le confrontant

£ott,

tholique, de fommer & interpeller à la reception

avec l'Ordonnance du douxiéme Septembre 172$

*

otdine

de cette, ledit Docteur van Espen, afin que dans la

en conííquence de-laquelle ledit exemplaire a été

Cf

quinzaine ; à compter du jour que ladite Sommation

laceré, ma fait comprendre, que c'e(t cette Práfa-

UADor

lui fera faite, il prenne ou faffe: prendre inípection

Ovan

ce que ladite Ordonnance a eu en vue; d'autant que

& connoiffance de l'exemplaire de la Réponfe E-

pour défigner la matiere de cet exemplaire, elle ne

WOUDT

jiftolaire lacerée l'année pafftée, qui fe garde dans

s'cit poiat fervi du Titre qu'iljporte ,- favoir: Ae/por.

la Secretairie du Confeil d'Etat, & qu'il déclare en

fio Epifolaris de numero Epifcoporum ad validam ovdi-

deans ledit terme, fi c'eff fon ouvrage, ou non, à

gatiotiemi Epi/copi vequifito; mais l'a defigné par ces

peine que fon filence fera tenu pour un aveu & eon-

mots: Certaine Réponfe Epiffolaire concermant la pré.

feffion d'étre l'auteur de la Réponfe Epiftolaire en

teudue Eleélion & Confécration de Covneille Stesnoven

queftion, & aprés lesdits quinze joursexpirés, vous

en zdrchbevéque d' Utvecbt , laquelle Elelion , &e. 'Ter.

Mi

nous informerez exactement de ce qui fera paílé à

mes, qui ne femblent pouvoir tomber que für ladite

cet éógard, pour recevoir nos Ordres ulterieurs en

Préface, oü entre autres on lit ceux- ci* A/everezg-

conformité des inrentions fouveraines de fadite Ma-

diffmi Cornelii Steenovii "drchtepifcopi: Ultrajeth. Ca-

(ä

jefté, A tant cher & bien amé, Dieu vous ait en fa

nzonica Ele&fio €9 fecuta Confecvatio ovbi imnotuerumt :

fainte garde.

De Bruxelles le 9. Janvier 1727.

Et

au lieu que dans la Réponfe Epiftolaire , qui füit Ja-

hdj Y

(toz't parapbé: de Bail. vt. Sigaé: MARIBA.ELISABETH.

dite Préface, on ne traite pas d'autre quéftion, que

üerit f

€«ciue

: kerim

(^) Cum hoc Decretum füpra habeatar, Kib, L Litt, K, hic illud intermittimus.

* relig

o

4655

üu, RecugiL DES Pikces &c, LivgE SECOND.

cefTe Royale d'Hongrie, de Boheme, & des deux

:'toit,

celle de la validité de la Conf&&mtion Epifcopale faite

ïïe d'Autriche, &e, Gouvernan-

0j

par un feul EvéQue.

3

Siciles, Arcniduche

eür

Confidérant

[4

e ceft la Práface qui fe trou-

te générale des Pays Bas. — Cher & bien Amé. Com:

donc qu

)d

ve dans lexemplaire laceré, que la. fusdite Ordon-

me. vous nous informez par Vorre Refcriprion du

[üg

29. Janvier dernier, que Zepere Bernard van Espen

nance paroit avoir eu en vue, j'aürois peur ére

u dire fimplement felon le.ftile, du. Darreau, que

Do&teur en Droit & Profeffeur des SS, Canons,

T.

.cer exemplaire tel qu'il fe trouve , n'eft pas món

aprés avoir fait prendre infpection & connoilífance

INR

ouvrage,

de Exemplaire Epiftolaire imprimé fous fon nom,

1

r

t

&

Ls

Mais pou? ne pas manquer à la fincerité & au re-

laceré publiquement dans l'Antichambre du Coón-

"]s

fpect, que je dois à fon Alteffe Sereniffime, qui au

feil d'Etat le 12, Septembre 1725. a dit par l'ACte

n

nom & de la part de (aà Majefté Impériale & Ca-

joint à votre dite Refcripiion, qu'il auroit recorinu,

1.

que l'Exemplaire laceré porroit à la téte certaine

tholique m'a accordé la fusdite infpeétion, & ma

)en,

ordonné de m'expliquer enfuite :']e déclare que la

Préface, à laquelle il n'auroit eu aucune part, &

Lj

que la füsdite Ordonnance de laceràtión paroit a-

-fusdite Réponíe Epiítolaire féparée de l'impreffion,

ce

& du Titre & de la Préface, qui font à la téte,

voir eu en vue la fusdite Préface ; & a déclaré en

n

outre que Ja fusdite Réponfíe Epiftolaire féparée

eft conformé , autant que je- puis m'en fouvenir,

tàl

à l'Original par moi figné le 4. Juin 1725. faufles

de l'impreffion & du 'Titre, & de la Préface qui

nombres & les diftin&lions des Articles, & quel-

font à la téte, eft conforme, autant qu'l peut s'en

on

18

.qques fautes d'impreffion, qui f& trouvent dans ledit

fouvenir, àl'Original par lui figné le 4. Juin 1725.

[auf les nornbres & les diftinclions des Articles, &

de

.exemplaire imprimé & laceré, & non pas dànsmon

Jg

Original, Cependantje ne crois pas, fous tréshum-

quelques fautes d'impreíffion, qui fe trouvent dans

ledir Exemplaire imprimé & laceré , & non

as

"ec

.ble corre&tion, que ma dite Réponfe Epiftolaire,

u Réfolution Canonique merite quelque , cenfure

dans fon Original.

Nous vous faifons la Pré(ente

Ny

. u démonflration, comme je pourrois faire voiren

enfuire des intentions fouveraines de fa Majefté Im-

&

jufice en cas de bcíoin , ayant une entiere con

périale & Catholique nótre tr&s cher F'rere & Seig-

o

iance, que ma préfenre déclaration ,

ue je fais

neur, pour vous ordonner de proceder avec tou-

ré

r refpectueufe déference pour les Ordres de a

te diligehce & promptitude, contre la perfonne du-

Jni«

M

ajefté Impériale & Catholique; & de fon Alte(fe

dit Docteur van Espen ; devant le Recteur Magnifi-

Sereniffime, ne préjudiciera en rien aux exc

eptions

que fon Juge compétent de l'Univerfité de Louvain,

1

h

les

$

& défenfes que la raifon naturelle. & les

eg

feroato juris ordine , fans prendre égard à la que-

du droir m'accerdent : & que le cours ordinaire

ftion de mumero Epifcoporum ad . volidam . Ordina-

I!

«

de la juftice me fera toujours éoalement ouvert

tiozem) Epifcopi vequifito, ni à la Préface , ni aux

nombres & diltinétions des Articles & quelques fau-

x]a

«& libre pour avoir ma pleine détenfe dans uniu-

nE

gement reglé, conformement aux loix & coutumes

tes d'impreífion, & autres fuiiles raifons avancées

par ledit Docteur van Espen, ni anffi à l'allegation

du pays , & aux intentions fouveraines de fa Ma.

jeté Impériale & Catholique, d

ont la grande Pie-

erronée dudit van Espen, comme fi POrdonnance

ly

En

de laceration pouroit avoir eu en vue ladite Préface:

Jle

té, Equié & ]Juítice m'a(furent entierement,

foi du quoi j'ai figné cette, en la Ville de Louvain ;

Mais vous agirez uniquement à fa charge fur ce qui

eft contenu dans le corps de ladite Réponfe Epi-

M

le vingthuitiéme de Janvier 17a7.

ftolaire éoncernant là prétendue EleGion & Con.

l

v

7. B. VAN. EsPEN.

fécration de Corneille Steenoven en. Archevéqué

yi

d'Utrecht; laquelle Election le S, Pere Benoic XIII,

1

- Nous fouffignés avons requ l'Original de la Ré-

pàr ífou Bref du 21. Fevrier 172$. a déclaré nulle

poníe précedente aprés l'avoir confronté, Ce 28.

& de nulle valeur, & ladite Confécration illicite

dé

de

& execrable, & que pour ces raifons ladite Ré-

Janvier 1727. T.L,STREITHAGEN. &] A.pu- RY.

poníe Epiftolaire a ér& lacerée publiquement com-

i

V.

me injurieufe audit/ Bref & autres. Décrets du S,

(e

Siége emanés fur ce fujet, fcandaleufe & d'une

:

mauvaife conféquence, felon quoi vous vous re-

(

MANDATUM ngicz'oms MAGNI-

glerez , vous avertiffant , qu'avons enjoint au Re-

1d

éteur Magnifique de ladire Univerfité d'y faire droit

j

De 11. Febraarü 1727.

fans ulterieur delai pár le décrétement des peines &

cenfures Eccléfiaftiques, que ledit van. Espen peut

[

avoir mérité, fuivant les loix du Pàys & Canonsde

Injungimus Promotori noftro & Procuratori Hael-

.

ls

goet, quatenus indilate coram nobis, fervato

jur

3

PEglife;:avec ordre de décider ladite Caufe préfe-

[

ordine, inftituat nomine officii actionem ad onus

rablement à toute autre.

NNous vous renvoyons à

)

Cleriffimi Domini van Espen, J.U. Doctoris & 5S,

cet effer la füsdite Déclaration originale dudit Do-

r

éteur van Espen, vous enchargeant de nous infor.

Canonum in hac Univerfirate Profefforis; . Datum

1

Lovanii hac 11. Februarii 1727 ARN. VAN. BUGGEN-

mer des diligences & devoirs que votis aurez fait

:

en exécution de nos préíens Ordres,

A tant cher

Houpr D. .Reéctor 1727.

& bien amé, Dieu vous ait en fa fainte garde,

De

V.

Bruxclles le 8.de Fevtier 1727. — Etoit Parapbé, de

L

Baill. vt. &? étoit figué: ManiEg ELISABETH , contre-

:

Deffous étoit: Au Promo-

PSEUDO.ANNEXUM. (*)

figuà: J. B. de Heems.

teur de l'Univerfité de Louvain.

)

MARIE ErisABETH par la grace- d? Dieu Prin-

PRO.

(

J.

(*) 6 A&is litis inter Annexa Libelli gravaminum füb N

üm. $, lóco Decreti Re&oris preiniffi , fappofita. fuit hec füb no«

mine Sereniffime Archiducis ad Promotorem Academicum Epiftola, quod haud dubie fic clancularie & à tergo attentatum eit,

'-

ut per eam Judicis animus

metü quodain reverentiali ad votum Patris interciperetur; absque eo quod daretür . Reo: locus 'often-

dendi Inftrumentum illud caufz huic prorfüs effe extrinfecum

, nec hic quidquam poffe opereri : oftendendi quoque quod idem

j

fuerit füb & obreptive obtentam , utpote à Litteris Imperatoris Viennz datis 11. Decembris 1726. & ab A&ore produ&tis. cum

Ulteriori Replica nimium diferepans: eum tàmen notum fit quam [oleat Sereniffima Gubernatri& Decretis ae Placitis fuæ.Maje&a-

"i5 xeligiose inharere,

656

CausA ESPENIANA.

hditllfï

bzcop

PROVISIONALIS RESPONSIO

(*)

tudfüf d

jl

M'PLIATA

d f

20

a Ob(

CUM REQUISITIONIBUS ET SUSTENTIS.

v U

tiofiey f

Pro Clarzj' n Demio ZrckRO DBERNARDO VAN EsseN 3urzs Utrzzzs-

(Pecnh |

ex «

que Do&ere & Sacrorum Canomun . Profeffore. Cztato.

(ocratiot

lidatm

Contra Cü?ZJ?lltW um Domimm 'THEopoRuM LEONA RDUM STREI TH A-

jh

dubium

Gi EN -ujus. Univerfitatis Promotorem omiue Ojjïczz A&orem

fatam,

eyusmo

39

P

reefatus C:tamq vifo Libello gravaminum pro par-

fenfiones proponere, proteftatur Citatus de manen-

dido: Br

te ACtoris Magnificentie vettrae oblato per mo-

de in integro quoad omnia quoad usque Requxüno-

epa m

dum provifionalis Refpon lonis dicir, ponit & arti-

nibus praefatis erit fatisfaétum.

qüeü[ l

culat fequentia füb omnibus, &c.

13. Primum itaque, quod hic occurrit, eft Breve

51

SS. Domini Benedicti XIll. de data 2 r. F'ebruarii «725.

iera le

r. Quod jus & praxis criminalis Reo poft perfo-

idque tora & fola materia eft prafentis caufze & uai-

Rrupuh

nalem fuam Refponfionem, concedar copiam Libelli

cum fündamentum intentionis A&orls

ecratiot

gravaminum, ut ampliationem Refpoafionis füs ad-

14. Sed fcire deber Actor , juxta Leges Pamæ

H

ornare poffir.

& Edicta Regia nullas. Bullas , nulla Brevia, nulla

qu nü

A Q!æ ampliatio continere debet e*ccepnones

alia quahacumque Refcripta Romana in hac Patri&

jure me

peremptorias, faécta contraria, circumflantias nota-

aut publicari, aut'executionem vel vim aliquam ha-

3

biliter relevantes ; prout habent Statuta Curiarum

bere poffe, nifi prius in Confiliis Regiis fuerint vifi-

quinum

vammæ Mcdwmcuhs 'Tit. XI. Art. io.

tata & examinata , & publicari & cxecuuommandan

m nqg

3. Quee Statuta (equitur hec Curia quoad modum

permilTa.

Y

procedwd: ; pxæ(ertxm in criminalibusin qmbus pro-

15. Ouodque mores, Leges & de&a preefata fint

uo qu

prium ftylum non habet.

in viridiffima ob(íervántia.

j

d

i id

4. Jura antem omnia favent' Reorum defenfioni-

16. Scire etiam debet, nullam culuscumqueLegfs

3

bus & liberaliter eis offerunt quidquid in eum finem

publicationem Belgas conftringere , nifi eam quae in

« Mot,

fervire poteft.

Delgio locis folitis & more con('ueto facta eft.

t p

5. Qui idem favor facit ut Actor, qui eít perfona

17. Unde non füfficit ad intentionem A&oris hic

jufam

publica ; & mere pro bono pubïuo agit, crimen,

allegare Breve aliquod Apoftolicum,; nifi etiam fimul

R

facta, circumftantias öz jura ipfá, qua pro funda-

exhibeatur Placetum , five permiffio Principis.

qui Qu

mento actionis fuz allegare intendit, clare & diftin-

18. Item nifi doceatur de legitima publicatione &

quod d

€&te proponere debeat, & ex parte fua contribuere

promulgatione fübfecuta , facta hic in Patria locxs

o

omnia qua. pro defenfione Rei & celeri expeditio-

folitis & more confueto.

ne juftitie conferre poffunt.

flgnet |

19. Hactenus tamen nihil eorum preftitit A&or,'

Tie ag

6. Aliter enim inítitutus proceffus calumniofus

20. Et nifi Facxat, jam res pro Citato. pera&a erit.

cenferur , quem Leges & Curiarum Statuta non (o-

2r, SubílraCta enim materia pravaricationis , de

40

lum reprobant, fed "& A&orem ralem in expenfas,

TCC

qua.quzílio , corruit fundamentum hujus actionis,

4l,

damna & intereff? proprio nomine condemnari vo-

cum omni eo quodilli fuperaedificatum eít.

didia (

lunt.

22.' Póffetque Ciratus, fi res maneret in o ftatu,

7, His premiffis, examinato Libello gravaminum

& confultum duceret , jam tum in caufa concludere;

téntun

4

prefato, deprehendit Citatus, quod plures ex arti:

cum fine ulterioribus expenfis & probarionibus cau-

fim t

culis ejus ita confufi, equivoct & captiofi fint, ut

fa dispofita effet ad ejus abfolutionem.

hmplmter adaequate refponderi ad eos ha&tenus non

25. Petititaque injungi ACtori, quatenus ante om»

& oihi

9

pof it.

nia doceat de Placito feu admiffione Principis, &

tàtus

8. Alii ita vagi & obfcuri fint ; prafertim circa

fubfecura legitima promulgatione dicti Brevis modo

Scriptum, de quo quaftio, nullo ejus textu defigua-

ante dicto.

m;uru

mcxo(

to; ita ut Cirato examinandum, imo & divinandum

24. ldque fub pæna , quod defectus præfa'tus ad-

relinquat, quos textus, aut qu& verba dicti Scripüi

miflfionis & publicationis habebitur , ut in judicio

pra oculis habear A&tor.

agnitus & confeffus, -

ldeoq

9. Denique inftrumenta, qua exhibet, taha funt,

Suümens ante omnia id fieri debere & in cafum,

üt Citatus adhuc nefcire poffit, quo loco fit, & quo

&c, etiam cum expenfis.

exceptiones & defen(iones fuas debear dirigere.

25. Et fine ejus prajudicio dicit , quod donec A-

10. Nec nifi per multos Scripturarum anfractus &

&or illud praftiterit, ad novem primos articulosre-

gravcs expenfas ad rectum tramitem & viam regiam

fponfüm perfonale Citati, quod Breve illud non le-

pervenire poíTet,, quod tamen unice Citatus defiderat

gerit, füfficere poterit ad abluendam omnem notam

& intendit.

alicujus irreverentie circa dit£tum Breve,

t t. ]taque quo facilius & breviori compendio eo

26. Prout Citatus illud nunquam legerat, faltem

deveniatur, confultum duxit fparfim & pro occur-

ante omnem illam tempe&atem, ejus occaüone, in

rentia materie Requifitiones quasdam proponere &

ipfum excitatam.

pre&rmirrere,

27. Dixit quidem Citatus in fuo Scripto pag. 15.

12. Cumque hoc rerum flatu adhuc ei impoffibile

in fine, quod zullum dubium, tullusque ferupulus tz0-

m adæquate & plene omnes fuas exceptiones & de-

vetur in Bre"z Remzma de quo in Fefivis Litteris ctrca

wlz-

(*) Exhibita 21. Februüarii 172

,

1

oU RECUEIL DES PIECeS &c. Livge secoNp,

657

validitatem Ordinationis Comeliz; Steenoven per folum

4

4t. Deniqüe-quod ad hos Ardculos aliosque fe:

Epifcopum Dabylomie:

jfett facle , uti ïe&'e;ali( "inp-

quentés usque ad 21. ubi Actor exhibet Decretum

tudiue vefira obferoatum . cjt.

i

aliquod Confilii Sratus de dara 12. Seprembris 1725.

28. Verum id.nullo modo

kafgui;, guod' Breve il-,

ex quo plures Articulos gravaminum formar,

IU VN EEE

lud tum legiffet Cirscus.

*

3

-

46. Nefcit Citatus, quo gener

à

29. €

um inpritis vir ille, cui fcribebat, illud

e medii , '-iiuve quo

pede illis adverfus eum uti. velit-

tunc ob(ervaffet, uti notat textus.

47. Certe non creditur quod vellet illud impen-

3o. Deinde Ampliffimus. D, Damen in Differta-

dere ranquam Arreftum aut rem judicatam, praefer-

'triuï.

tione, fuper qua veríabatur tota Epiítola, pag. 43.

tim adverfíus Cita

Á

tum, notorium Suppofitum hujus

fpeciali tirulo fibi objicit:argamentum. defümptum

Univerfitatis.

»

€x eo; quod dictum Breve nullo modo dicat, Con-

e

: 48. In primis

X eo quod Decretum iïïïudlatum

fecrationem Cornelii Steenoven factam ab uno Epif-

E

fit, Citato indefenfo; imo plane inaudito,

cop

o fine di

Tl

lidam.

fpenfatiqne Sedis Apoftolica effe inva-

49. Ormni proinde juri repugnat. illud in grava-

men Cirati hic velle impendere.

.31. Prefatus.

D -Ij;amen þjliud adniiïtit, & nullum

jo. Quod vero Citatus nequidem fuerit suditus,

dubium aut fcrupulum movet circa objectionem prae-

eft de (cientia A&oris, qui novit fe demum 14. Ja-

fatam, quod Breve illud nullam fac

.

jat mentionem

nuarii currentis anni, juxra Lirteras Seriniffime Ar-

ejusmodi invaliditatis,

chiducis ex Mandato Caefareze & Catholíeae füze Ma-

Danen.

32. Si quis autem fcrupulus eut. dubium in prïæ-

jeftatis , interpellaff? Citatum ; quatenus caperert in-

dicto: Brevi latuiffet , indubie D. Damen illum eruif-

;uiüri?.

fpectionem Scripti lacerati, de quo hic queftio , re-

fet & moviffet, cum omnia corradat & mire fe tor-

pofiti in Secretaria Confilii Status.

LBreye

queat ut argumentum illud. evadat,

- $1. Cui conforme eft inftrumentum

1

ab eo exhi-

Htj

..33.. Idque tunc fufficiebat, Cirato ut. independen-

bitum fuüb numero 4to.

W

ter a lectione fciret & diceret, nullum dubium aut

$2. Infuper novit AGtor fi quisquam alius,. quod

fcrupulum in di&o Brevi circa valid

'i'tatem talis Con-

hoc Tribunal non fit executor Decretorum & Arret*

Dittiie

fecrationis moveri,

torum cujuscamque in caufis crimin

34. De cetero adveríus

Arti&:ülüm nonum relin-

torum hujus Univerfitatis,

E

aliþus Suppofi-

:

, Rulla

aT

quit inftrumentum ibi reclamatui

«i illi fidei quam de

53- Cum hoc Tribunai fit (óolus eorum Judex com-

m hi

jure meretur.

perens in omnibus talibus caufis, idque privative ót

i vifi«

3. Ad Articulos a decimo . usque . ad decimum

ad exclufionem quorumcumque aliorum,

quintum omnia negavit Citatus , : & adhuc penes fu-

$4. ldque juxta Erectionem hujus Univerfitatis

landaþi

am negationem perfiflit- -

factam Apoítolica Regia authoritate.

.36. Refertque fc ad totum contextum Scripti de

j $. lItaque perit injungi Actori, ur. declaret quo

'alafm;

quo quazítio 5 non vero ad lacinias ab Actore non

penere medii, id eft, quo pede uti intendat prefa-

atis fideliter excerptas & pro libituiaterpolatas.

to in(trumento exhibitó fub n

&

umero 3tio & Articulis

lo

,37. Ad Articulum vero undecimum, ubi dicit

ex eo deductis,

u in

A&or,

uod Citatus : Ele&tionem Cornelii Steeno-

.$6. An tanquam Arrefíto aut re judicata adverfus

ven pér

í

Citatum, an alio modo & quo,

LI

;

T hi

juftam.

uaim Epiftolam -deprædicayer"ig- validam &

fimdl

57. Ut Ciratus fcire poffit quas. exceptiones hic

..38; Ciratus poft rele&am plqriesngpiHolam , de

proponere , &

:

qua quacítio, ne verbum quidem 'invenire potuit,

& debeat.

quo defenfiones fuas dirigere poffit

a

Sne &

quod de Electione Cornelii Steenoven agir,

Suflineas ante omnia ita Beri deb

ere, etiam cum

lgdis

. .39. Petit itaque, ut Actor in dicta Epi(ítola de-

expenfis in cafüm, &c,

lof,

fignet locum & verba in quibus de prediéta Electio-

$8. Itaque reirerando

Proteüationäm de manen-

ne ageretur,

do in integro in füis ulterioribus defenfionibus, ubí

T

. 49. Articulos t6. 17. ne

, de

Bavit C?tzutiqs, & penes

fatisftattum erit Requifitionibus & Suftentis hic antea

negationem fuam perfiftit.

facttis , & petendo fup

oD

41, Petitque fimiliter, ut A

&or in Epiftola pre-

er eis in cafqm alzercatioqis,

preliminariter jus dici,

icta defigner verba, quibus intendit adítruere con-

dtu,

tentum di&torum Arrticulorum.

jete;

His, aliisque Vmedita'nti.bus,, &c.

; Q

42. Attentó, quod longe aliud

fit legem prarten-

fam transcredi

4

l]

:

Conclndendoq()it'a;us contendit quatenus A&orin

& nihil facere,

, aliud eam . fpernere, contemnere,

:Qm.

quantum adverfus Citetum per dictum fuum libellum

43,. Similiter circa Articulum 18. & r9. petit Ci-

gravaminum egit, contendit & conclufit , faltemin

$

tatus defignentur verba qua Aétor pretendit effe

*

uodo

ofa Brevi.

á

£

modo & forma declarabitur non fundatus nec recep:

injuri

1

2

prae

ato, quaque fcandalofa & per-

tibilis, cum expen(is aut alias falutariter , .&c.

niciofz confequentiz,

"

T

44. Cum citatus nihil. fimile : in

venire potuerit,

| lmglorändo*,, &cï,

Qico

7 E. B. YVAN ÉESPEN.

ideoque— per omqig ncgar

iiun

. À

5T6

dv

01

r

tef?

I

DL

Mnv

;g'mz

Óooo

REPLI.

-Szippf. Oper ?*an-Ejþen Pàrs V.

658

CAUSA Fspnm.æm.

lt

»

:

AE

vidis *

ICA

*)»

jari*

9

,f'bl[ !

Pro. Cmgf tltgï ma '.I T L S "r R E Ia* H A GE xz bzgus Unweif mm Pïamato-

; T

i'

w, nammæ Ojïczz Affwe

j olaci

P

*

(ic abl

Apolk)l

Cantm Clargfimum D Z B VA N E SPEN j U Düf?orfm 85* SS

R

szommz Pïüf fm*em ;

Rezmz Cztatwn

fatio lt

L

*

M

*

*

&or vnfa fchedula cm ntuius Provnf' onahs Res-

conter

13«. Fatetut enim xmpr:mis, qudd hä('ce accepta-

lite N

ponfio ampliara cum Requifitionibus & :'Sus-

tur, Breve. Apoftolicum'SS. Dom:m Ben*ed:&: Xm

tentis pro & ex parte.D, Rei. Cirati.exliübitas . d1c1t

4

de:data 21. Februarii 1725.

]

f, :

ex adverfa (Z:-quenna, fub & medxtannbuss &c..

.49. Et con('equenter faæ:m enam romm e;us con

bapn füc

tentu m, :

1. Quod fex: prlares Articuli. di&tze. fchedulæ vxx

(de vl

20, Et fic Færemr etiarn Armulos ex eo defump-

Ui

ullam rmereantur attentjonem. .

»

tos, & cum Libello gravaminum: deduétos,

L)HO

2, Quamvis enim verum fit ,. quod Reo poü Per—

B

21. Quia vero D. Reus Ciratüs fcit in animá fua;

Q

fonalem fuam . Refponfionem concedenda . fit copia

fefe graviter dehqulHe maxxmamque mjunam San-

fqm d

ravaminum, ut ampliationem. Refponüoms fuæ

éae Sedi intuli(fe ;-

P

erfonalis adornare. potlic..

p

5'22. Ideo- hbemer fefe- exwfäre veïlet fub: h:oc

ries

7

3. H«c Copia Reo, Citato- conceffa e& Ranm pofl

pratextu, quod Breve illud Apoftolicum | non fuif-

factam Períonalem Refþonüonem, .ut videre eft -ex

burnt

ferin Confiliis Regus vifitatum , examinatum : pu-

Confsc

actis hujus: Caufa.

blicatum & executioni inandari perm:ffum

4. Et fic D. Reus Cxtatus fxu&ra defuper movït

1

23. Aft parum feliciter in eo Jecit aleam;

yo]

fi—:rmonem.

]udcx

:24, Ultra enimi, quod exoticurp fit (ut- mmffme

1

;. Nec eft., quod dtcat quod amphano 1lla con- -

loquamm') in hac Patrid nullas Bulla$, nulla Brevia,

tinere debeat exceptiones peremptorias ,. faéta con- -

tolari (

traria, &. circumílantias notabiliter relevantes.

nulla alia quahacumque Refcmpta Romana 'Vlm ali-

fidor

qeam habere poffe.

6. Attento, quod- diétus. Reus Citatus. fuerit..in -

ftm p

integro , ut eocirca faceret. quod confili, .nec.ei eo-

-25. Nifi prius in. Confiliis Regus fuermr v:f' tatä

n

& examinata , prout requirit D. Reus Citarus :

circa adempta cft Facultas, quæ 1pf1 competeze po-

:46, Etiam involvens in generah illa fua afï'erqo-

wnp

tuiffet.

Decreta Brevia,- &c;

zium.

ne omines Con[trtunones,

7. Si autem credar, quod )ura 1pü hberahter fa-

S. Sedis mere dogmatica, unwe ctmcemennä ma-

E

veant hac in caufa,, poterit illa citare in füi. defen- .

teriam Fidei &. Mmum.

4

lum,

fionem, in quo etiam relinquitur in fuo integro. .

»/27. Ultra, inquam, fciat dehnæ Placeramems de-

$. Credit interim A&tor, quod facta ad onus D.

terminationetm debere Heu non per parncularem uc

iplo &l

Rei deducta, adeo fint clara &intelligibilia, ut etiam :

'eft D. Reus Cuäms.

n

Cotw

idiore fen(üm illorum percipere debeant,

.28. Sed per- 1pfos Su"peri»ores, ac- mpnmts per

9, Unde in quantum Reus. Cltams aliud infi nuarc

nienfe

vxdetur, oftendit, quod non

uærat nifi cav1llos.

Impemtorem & Regem, -

. 29. Qui contentus fola (.ut loqmmur) Vlfä judi

6

o. Quodforre proprium eí Authorl d:&æ (che

cavit Breve, de quo quattio, qurcuemer in Be!gxo

quo í

dulæ.

tulla,

placetatum fuiffe & effe.

11. Quod vel magis patet ex . eo qüod arneulo

30. Dum 12. Septembris 1727 Refþomüonem

T

feptimo dicar, plures ex articulis. Libelli gravami-

hon (

num ita confufos, equivocos. & captiofos e(fe, -ut

Epiítolarem queeftiofam' condemmvu in Iþecze, ut

injuriofami diéto Brevi, &c.-

f

fimpliciter & adaequate refponderi ad eos non pofíit

31. Quodque eapropter Cæfarea fua Ma]eüas VO-.

appt

12. Alios ita vagos & obícuros circa Scriptum,

fecrat

luerit & mandaverit mfïannfïime agi ad. onus D Rex

de quo quaftio, nullo ejus textu. defignaro, ita ut

Citati.

»

Citato examinandum ,imo & divinandum foret , quos

Thini

rextus aut quae verba dicli Scripti prae oculis habeat

32. Idque poftquam Cæ(ärea fs Ma;eüaSr mag

num Volumen ex parte D Rei Cirati' oblatum ^1

Cor

Actor,

Conüho Status exammavexat aut examman cura-

quoc

13. Et demque, quod lnürumenta qua exhibuit

E 1

idem Actor taliaforent, ut Citatus adhuc nefcire

verar.

6

/ $3. Sic üt res ea r parte. 1üdicata ür.

miff

poffet , quo loco foret ; quove excepnoaes& defen

fiones fuas deberet dirigere, -

2328

34. Quare fi his non obftantibus credat D ReaS*

qUa

Citatus, furilem illam & |impertinentem exceptio- .

pofk

14, Sed quivis legens dictos: Articulos v:debxt &.

"nem fibi poff» prodeffe, relinquitur in fuo 1ntegro,

Qquen

judicabit adeo claros effé, ut non nifi talpa ccec1or,

ut deluper dicat, qua confilii.

61

fenfum illorum percipere debeat, -

'3f. Credit enim Actor, quod pro intentione [ua

f f

15. Etcum ipfiffima Seripti verba fint: cuata ,non

eft quod- diviner Cxcams, quæ pos ocuhs habeat

fufïï&:lant 'tum Decretum de 12. Septembris -:3725.

6

. tum Mandatum Cæfateæ (uæ Ma)eüans fupra recla.

1b,

A€tor,

mata.

ho

16. Cumque mftrumgnta exhxbuemt A&Qr, ncn

' 36. Unde fi hls ità Rannbus concludere Veht' jn

cancellata, non raía, neque in ulla fui parte — vitia-

Lcauf'a D. Reus Citatüs, prour jactitats- Aétor etlam

quo

ta, cavillos &. nugas agit- Reus. Citatus,. dürn dicit.:

fe nefcire;..quo. exceptaoyles 8: defenüones fuas ;:IB-

p*ro parte fua libentiffime concludet.

T

37. Maxime cum Carfarea füa Majeftas per ;Man:

veli

beat dirigere, -

datum füum;. de quó füpra, füam in- quantumi opus

17. Prout & Requvünanas ab np(b Ea&æ noa mü

E -^

meri fünt. cavxlh

RW

1mpe1 titus fit autlioritatem. -

i

N

38. Quod autem D. Reus Cnatus Breve lllud

Mi

E Exhxbm. 4-. Marm 1.

Apds-

tho

——

oU RecueiL pes preces &c, Livme secowp.

659

Apoftolicum non legiffet, ut afferere non erubefcit ;

65. Et videbit etiam, quod eum in finem prius

59. Creditur quod de coütrario füfficienter fitcon-

audiri non debuerir aur potuefit ;

viétus ex contento famofze ejus Refp

onfionis Epifto-

. 66. Et reflzétat ulterius quod per magnum füum

laris, de qua quaítio.

»

Volumen ia diéto Confilio Decretum illud imn

pugng

- 4o. Et quilibec &equus . Tudex illud ipfum

cl(are vi-

re voluerit.

nga.

debit , durh illam-perlegerit:

67. Quodque eo a

d Carfaream füam Majeftatem-

[0 )

41. Tanto ma

o

is, quod famofa illa re

fþoqüo E-

remifTo, & abillaexarminato, per Eandem confirtna.

piítolaris idipfum clari(Iime contineat ;

tum fuerit dictum Decretutn,

42. Quodque D. Reus Citatus fefe defuper excu-

1

68. In tantum , ur dicta .Caí2rea füa M

ajeftas

!

fet ab(que eo quod dié

&

mandaverit ut illico agererurad. oaus diécti Rei

C

itati,

um fuex'it- quod Breve illud

Apoítolicum legiflet.

- 69. Interim Actor impendit Decretum illud &

43. Adeoque quod non p

Mandatum Cafarez fuee Majeftatis defüper fübfecu:

fatio fit manifefta accufatio. -

etita def'upc;* cjus excu

tum, pronr. jacent.

44. lnterim cum D. Reus Citatus referat fe ad

70. Prout impendir & applicat & Breve Apofto.

Cepu

contentum famofe fux refponfionis Epiftolaris in

licum & refponfionem Epiltolarem , necnon ipfius

X

lite exhibite, quod hifce acceptatur ;

confeífionem, de quibus fupra, nude & fimpliciter

45. Refert fe etiam Actor. ad contentum illius.

prout funt & jacentr.

: C0n

46. Sigtidem exinde fequitur, quod nullam pro:

. 51, Et confidit Actor, quod D. Reus Citarus iis

bam facere debeat, quod Reus Citatus ibidem ecerit

mediantibus fu(ficienter fit conviétus dc: exce(Tu dé

fump-

de valida & licita Cornelii Steenoven Confecratione.

quo accuf(atus eít.

47. Et ex confe

'quenti de valida & juíla pravia

* 72. Et confequenter, quod etiam condemnari ac

t füg

Electione.

puniri debeat juxta leges Patrie & fíacros Caaones

Ecclefiz.

;

1un

48. Attento, quod d

i&us D.Reus Citatus idip:

fum clariffimis verbis expreflerit,

73. ldque fine nova difcuffione refponfionis E-

hx

49. Quare fi refponfionem illam Epiftolarem pln:

piftolaris famofae aut contentorum in ea,

rfuif

ries legerit ac rclegerit prout afferit, non folum ver.

74. Mirum nihilominus eft, quod Reus Citarus

pu

bum, fed verba vidit, que de dicta licita & valida

nunc dicat, hoc 'Tribunal rectorale folum efTe

ju-

Confecratione dicti Cornelii agunt,

dicem competentem fuum.

jo. Et fi ipfe non viderit prout cavillofe dicit,

7j. Quandoquidem in dicto füo magno Volumi.

(fime

Judex fupplebit ejus vifüm.

ne in Confilio Status oblato & a fua Ce(area Ma-

tvit,

£I. Interim cum in dicta

fua . refpenfione t*Epis-

jeftate examinaro reclamaverit (üpremum Confilium

1 &i

tolari depraedicaverit Confecrationem dicti Cornelii

Brabantie folumi füum Judicem competentem.

validam & jüftam

per (blu:p Epifcopum Babylonien-

76. Ubi tamen propria fcieátia &' con(cientia tes:

[ititg

fem peractam.

te contrarium nóverat, prout ipfernet fatetur Mag-

$2. Dubitare

foret nefas, quin f'prev&rït & con-

nificum Dominum fuum effe Judicem coómpetentem ;

lQ

tempferit Decretum SS. Domini def

a quo . proinde Aé&tor juftam. & z

rium larum:

þger in contra-

fententiam ad onus R« Citati.

qnam egpe&abi c

&

Tur

$3. Ac ill

ud etiam nihil fecerit; '

77. Taànto maocis, quod: A&tor bene

| velit decla-

$4. Maxime, fi refle&atur, quod exhortatus fit

rare fe. non direéte agere virtute Mandati Cafarece

Ti

illum ; cui fcripfit illo modo paícere eum, qui in

fuge Maje(tatis, fed virtute- Mandati "Magnifici Dor

mini-in lite exhibiti,

) lf

ipfo eít, '&regem.

$5. Dum: enim depredicaverat Con(ecrationem

Quare his aliisque jungendis , &c.

pet

Cornelii Steenoven per folum: Epifcopum Babylo-

nien(em effe validam & juftam.

Rejiciendo ulterius contentum dicte fchedule ,

judi

j6. Ubi tamen antea per Dreve Apoftolicum , de

quarenus hic in particulari non foret. folutum, per

quo fapra; Ele&io fuerat legitime declarata irrita &

ltio

nulla, & Confecratio illicita & execranda :

;

meram frivoliratem, impertinentiam & denegatio-

nem, quatenus contra vel facti prajudicialis.

em

j7. Exhortatur D. Reus Ciratus,

quatenus €o

Perfiftit , ut alias & ante cum expenfis.

u

non obftante pergant pafcere gregem qui in illiseft.

$8. Et fic mauifeítum evadit, quod non tantum

Implorando, &c.

VO

approbaverit & laudaverit dictam execrandam Con-

D. Gozs.

fecrarionem, verum etiam irritam Electionem,

f

$9. Et con(equenter Breve Apoftolicum SS. Do-

mini Benedi&ti XHI. fpreverit; ac Electores dicti

EX ACTIS ROTULA.

Mg'

Cornelii contra illad excitaverir ad profequendum

n

quod attentaverant.

J

6o, Reflectat fi placet, D. Reus Citatus ad pre-

I1.14. 1*8.1& a1. Martii 1727.

miífa, & videbit quod non fit neceffe citare verba,

Die 1. Marrii 1727. Ex parte Citati 'repræfcn-

qua: Ator preetendit efTe injurioíà prafato Brevi A-

atus. Libellus. Recu(atorius in per(ónam TJudicts. Cla-

poítolico, quae

Y

rifl. D. V. Buggenhout, tunc Rectoris . Magnifici:

u

quem:iæ :

que ('gandglo-('a—& perniciofe confe-

quod in confartio quorumdam Aeademicerum dixis-

'0y

61. Qüodque ipfius negatid de

Áet, ton atuplrus iuquirendum , utrum Clarifmus D,

fit futura profieua.

A

fup»er facta ipfi norw

vau E[pen foret veus,. mec- ue s fed fimpliciter. inveffi-

[üà

62. Maxime cum co

rpus deli&i fit exhibitum ,&

gaudum , qualetn penam. foret ineritus , cum e[fet jatn

p

a D, Reo Citato agnitum ,- & coníequenter etiam om.

modo judicatus, Hoc ipfum (e dixiffeingenue faffus

ts

nes partes & verba iliius,

eít , ac fcripto declaravit idem Rector. Magnificus;

3. Si vero. Reus Citatus ne

Fcit,' prout Gmu!af,

fütpsctationem libenter admilit; & vifo Officii Fis-

n

calis in hanc Recufationem coníen(u, Cauíam hanc

quo genere medii, five quo pede Decreto Confilti

m

Sratus de 12. Septembris 1725. adverfus eum - uri

a fe abdicavit, ^ & ad Clariffimum D.. vice Recto-

velit Actor.

rem dimifit.. [£odem autem : fcripto: declaravit dic-

if

64. Perpendar ;!!

i;d, & f'a-'tï's" clare videbit,: quod

tus Clariffimus . Buggenhout , fe i(ta. dixiffe, quod

J5

illud. larum fit' ia ipfam refponfionem Epiftolarem,

letus exiítimaret fefe hujus.litis zoz — futuytutm S udi-

de qua agitur ;

cein , cum & fs fuirectoratus inflaret , & (e denuo i

tU

.€x eo qu(»)d- ;nqms mum non ,e(ifetl au-

'thor illi?js j

Rectorem eligendum minime crederet.

-

Qeoo 23

; RESPON-

66Go

Cav$A EsPENÍANA,

cu

biis

RESPONSIO ULTERIOR

36

()

g

(l

.Pïü Clmfz[ jtH0 D.w ZEGERO BERNARDO VANESREN d U. p 89'*SS

t

Canammz Praf Jore in h/lc Uuicer[itate Lavammf ^ Cztrlto.

m

3

fhua

n di

Cwm , Confultz/f um D THEODORUM LzONARDUM STREITHAGEN

39

u

quf lem Uuicerfitatis Promotorem, nomine Officii -AGorem

;am |

&«

24 1

^Mratus v:f'a fchedula Rephce pro parte A&orls

17. ngd non eft illud admittere, fed porius re-

anie

- eXhibita , dicit ex adverto fequentia ,. fub & me-

Jicere, faltem quantum ad prafentem cauíam; cum

Drev

dmnubus ommbus $ &c

de jure nullam fidem in prajudicio faciat-

fuato

18. Hoc primum fit fpecimen imcer:tans & bo-

"

r. Imprimis quod 6. primis articulis fuze fchedu-

na fidei actoris. .

H

feni d

la Refpon[ionis..Provifionalis Citatüs red&te A&orem

19. Et pro eo, quod articulo 2r. perperam di-

pis u

admonuerit de Oltficio actoris pubhc1 (« vxdetur

cat. actor,, quod citatus in anima fua, fciat fe gravi-

ticuk

actor non diffentire,

ter deliquife, maxxmamque injuriam ,S. Sedi intu-

plOlf

2, ldeoque tranfeundo primos 7. articulos . Repli-

liffe ;

4'?

c&.tanquam impertinentes, & negando $,. 9. & .1o.

20. Re&tius dici. pote(f, quod A&or confcius fit

hl». Dl

3. Ad r1..12. X 13. (ubnefexuntux verba citati;

innocentie Citati, ideoque ad tales artes recurrere

tür di

H

articulis 7. 8. 9. & 10. fue Provifionalis. ]Eefpozzf 0.

nl.

debeat ; ut colorem. ahquem obducat huic fuze. a&tio-

nir) optalfet citatus, ut actor inelius profeciflet: ex

fiam

preediétis monitis circa Officium fuum, clare &aper-

21, Nunc veniendo ad aruculum 22, ahosque fe-

Íive 1

te (e explicando. circa Requ.fitiones a-Citato fparíim

quentes usque ad 57. inclufive, ubi de Placito &

culet

factas, quarum. fuadamentum in. præfans 6. pumjs

admiffione Principis agitur..

4

Gu

artxcuhs politum erat.

22. Imprimis acceptatur, quod actor nullam ac-

4.- Quapropter. ea ,. ad quænomef'pondxt, üt per

tam e;usmodx Placetationis feu admxüïoms produce-

H

1fit

Requximones Cxtag exwebatux, haoebuutux ut agni-

re potuerit,

4j

ta & confefía ,. in quantum pro Citato: ejusque mteu

23.. Quod autem prætendac, exoticum effe in hac

E

tione faciunt.

Patria, nullas Bullas, nulla Brevia, nulla alia qualia-

4

$, Prout interim. acceptamux tanquam taira

cumque Refcripta Romana, aut publicari, aut exe-

bere

.6.. Quod 'pretendit articulis. 14. & 15, fe ipfiffima

cutionem. vel. vitn aliquam habere polfe,..nifi prius

blica

vexba «italfe ; & inde adeo . claros.effe articulos, ut

in Confiliis Regiis fuerint.vifirara & examinata , pro-

lmpu

non nifi talpa ccecior illos non perfplcxat

ut ciratus generaliter alferuerat articulo . 14.

4

; 7. Certe hoc a veritate alienum effe vxdebxt quls

-24. Certe actor ignorare (e- oflendit,. vel parum

hi

lo

quis in hoc exatnine pmprus utetur oculis nullo faf-

curare Edicta Principum. nofirorum, & jura Eccle-

30:)

cmo delufis,

fiarum Belgu pretioliffima.

Drev

$, Sic v. g arctor. arnculo 11.fui Libelli gravani-

.2$. Resitem geltas & contentiones gravxfï' mas,

Ecd

qum- citatum gravare praefumplir, quafi Electionem

qnibus iidem Principes, ipforumque Miaiftri, . jus

Ritüf

Cornelii Steenoven deprædxcaverlt ut vahdam &

illud Placiti adversus tnachinationes. Curiae Romanæ

Biey

juítam, '

identidem. inítauratas ; fuüftinere non dubitarunt, ,

gioc

9. Et tamen jam nulla talia verba in prüola Ci-

26. [n quo (tudio , ut aéctor fciat,. Eos nondum

dum

rati defignare potuit, de quo infra,

refrixiffe ,. hifce jungitur. Exemplar Epiftole circu-

4

IO. Deinde verba præfatæ Epiitole * emaxn &

laris. Machioais De Priéó. ad omnes Belgii Cæ(arex

àti

interpolavit, uti voluit, ut vere verba ejusdem non

Epifcopos data 25.. Septembris 1724.

quaí

fint; & id quilibet non preventus facile peraple[

27. Ubi. & videbit, nonexcxpxageneiah 1lla lege

11,.. Denique quäd articulo- 16. dicat, fe -exibuife

Buhas mere dagmaticas.

.....

j

.28.. INec dlfhczk foret. oüendere.

admxfïïonem

àp.

inftrumenta non cancellata , non ra(ía, neque in ulla

4

füi parte vitiata, videtur velle. praetendere omnia in-

Puncxpxs, qua Zifa vocatur, nihil.differre a P/aci-

"

ihumenta ale exhxbxta efk Ungmaha feu Lega

to , .nifi.quoad: nomen & formam qua. expedxtur-

tur ]

lia ;

fed de.eo jam non eft quaftio.

r Cum de fohs Ormmahbus & Legahbus taha

/29.Et. dicta.hec fint falva 1mpertmentia.

Qua |

dici foleant, :

j

.50. Nam Breve praten(um , de. ,quo.agitur, - m-

derà

13. Hoc equædem inaniter de Brew, de quo h1c

hil minus eft quam mere dogmaticum.

dem

quaeítio - utpore inftrumento alicujus foln 1mpxefü,

31« Utpore non coniinens nifi judicium, vel fen-

quále : actor hic-exhibuit ; a(leritur.:

tentiam füper cafü aliquo particulari.

pend

j

14. Unde vanitfima eft exultatio & acceprano Ac.

32, Adversus qiatn - pars. laefa. excipit. ranquam

m

toris, quafi*citatus fateretur Bteve $s. D, Benedx&x

illegitimam . & per (üb. & obrepnonem obtentam,

XIIL.:de dara z1. Februarii 1725. -

fe ut oportuerat, non audita.

praf

15. Nullo modo-citatus faffus fuit Breve præfatum,

. 33;Cum itaque Breve illud , non Iït pure dog

Va

lmo contrarium plane egit ;

maticum, vel ex ipfis actoris. principiis. fequitur,

nj,

n

736. Dum articulo 34:fuze. Provifi om:lz: Rejponf 10-

quod hic non potuerit- publicari; nullamque vim &

hs

m.f dixit;:quod. inftrrumentum hoc ab Aétore recla-

execurionem habere ,. nifi præceffmt Regium Pla-

matim'articülo 9: Zibell gmvammum, rehnquat llh

citum . & admilfio Principis.

5

fxdel quam de )ure meretur, :

:34« De quo proinde docere debuxfï'et A&or, fal

ffg

tem ad. Requifitionem. Citati,

35. Verum cum id non poffi t, recumt ad De

(a)

(5) Exhxbltæ 8 Apuhs 1727

cretum

P

u

MTC

'&c..LivnE sECOND.

661

oU RECUEIL Des PIECES

cretum aliquod Confilii Status-de d

"

$4. Haec tamen dicta fint fine prjudicio-eorum,

bris 1725 (2).

ata 12. Septem-

qua lic.ante ab articulo 13. usque ad. 17.. deducta

36, Sed quamvis merit

funt de illegalirate inftrumenti ipfius Brevis. ab Ac-

tum aut. Z z/a, .

L

;0 negetur ,. id -clï.'e, Placi-

tore produéti,.

& exigua imo nulla fide quam miere-

j SS,

37. Nefcitur. tam

en, quo jure. prætcn'dät " De,

Iur,

cretum | illud. retro- trahere, ut operari poffir. con-

55..

Quod vero articulis 44. &. 4$. :A&brffe refe-

tra factum,. q

uod. contigit. 4.. Junixq 1725. & fic 3.

rat ad Epiftolam Citati, fimiliter accepratur:

menfibus ante..

.$6. Verum cum-Aétor articulo r1. Zibelli Grava-

.. 88. Quod etiam V:enipbre 'i&.ius'. Decreti- nullum

iminum accufaffer Ciratum, . quafi. Electionem' Cor-

Placitum aut Fifa extaret, vel ex. eo^ patet, quod

in dicto. Decreto. nullum tale reclametur, .

k

nelii Steenoven depredicaffer ut. validam: & juftam.

.. 57. Querflio erat, ut A&tor defignaret. in eadem

39. Ex. quibus apparebit , quam frivolum fit,

Epiítola locum & verba, quibus de pradiéta Elec-

quod Aé&or articulo . 33. .

3

tone 3

d

prætendgt, m vhac—pa.rre,

;

,

geretur, juxta Requifitionem.a Citato fatïaql

jam effe. judicatum.,.

articulo 29. fuae Provifionalis. Refponfionis. -

;

40. Alterum , quod Citatus Articulis'-(17. 18;631.

0;$8. Verum cum id non poflit, & neverbum qui

ls .

24. fuz Provifionalis. Refpoufionis. requifivic, eft ut

dem de Ele&tione Cornelii Steenoven fit: reperire,

ante omnia. doceat de legitima promulgatione -diéti

rectius honori fuo con

um

i

fuluiffet A&orxexcvu(ändo oS-

Drevis faéta hic in patria locis folitis & . more con-

citantiam..

v

3

i

fueto.

$9. Quam vano mul

tlil.o

X Do.

q

.üiö Hfucvuxlh velllei -f'ace.re--,

. 41, Verum ae eo altum Glet Actor, ita.ut cen

& lic male fidei ingerere opinionem..

M

n di

feri debeat. defectus prefatus legitimae. publicatio-

.. 60. Quid enim aliud agit. articulis. .fequ

eätiBusP,

P'htVi-

nis uti in judicio agnitus ;.juxta. fuftentum. Cirati ar-

ubi longe & late excurrit, ut. oflendat. quod Cira-

ticulo 24. fuae praefatae Provifiozalis Refpoufiouis, &

tus$ egerit de Confecratione Cornelii- Stee

p*

&

noven, 'de

proinde tanquam talis acceptatur.

quo Actor non.requirebatur..

42. In quantum ex eo fequitur, in primis, . quod

61. Sed tantum fuper eo urge

du fit

hic non fit.Lex aliqua:

batüf; ü.ttc.ie.fi-g/-naf-

ILTere

quia Lex demum inttitui.

rer locum, ubi de Electione-illa ageretur.

adio

tur dum promuleatur.

62. Caterum negatur .contentum articulorum , a

43. Deinde defectus

legitim-æ Promulgationis. e-

46. usque ad 62. inclufive: cum . fere - nihil : aliud

Hiam hoc operatur, ut licitum. fit.illud ignorare ,

fint, q

te fe.

five in toto, five

C itati.

uam rnalitiofae "cqntprüonesv-texms : E'piltplæ

E

cufet.

;

:

in.parte , xzaü ignorantia. quae ex:

M.

63. INifi quod accepte

tur art'icþulus: 60; Iin fquanf.

44« Proinde dum'Cit-atus-i ad'jax",t,iculum l. Libelli

fm ;£C-;

tum Actor non.potuit. defignare - verba, quae prae-

Gravaminum dixit, fe Breve illud non legiffe , ju.

tendit e(fe injuriofa Brevi, :de quo quaftio; item

lice

Átiffimam cau(am ignorantige allegavit.

qua ícandalofa & qua perniciofxe ^ confequentize ,

45« Nec eft, quod de eo erubefcere debeat, uti

prout ab ACtore requifitum fuerat

Inhte

Ei unproperat Aétor articulo 38.

* 3

articulo 43 iï;a;

-

qualt

Provifionalis .Refponftonis.

"(

46. Maxime cuüm pratenfünr Breve illud.non ha-

64. lraníeundo ad articulum 63

j fe(']'uet-ïieïs

berer eo tempore ullam fpeciem Legalitatis vel Pu-

de:Decreto:Confilii. Status de dáta 12.. Septembris

pn'us

blicationis; uti videre eft ex Exemplari Lovanii tunc

1725. exbibito. per Actorem Lilelia .. fuo: Gravatni»

pro»

impreílo & vendito, quod hic confignatur (*).

num tub Num, 3.

47. Quid quod & ipfe Doctor Damen in fuo Li-

oj. Obfervari in primis poteft, quod A&or ad.

Durün

bello (de quo. in. Vefpoufioge- Provifionali- articulo

huc Citatum relinquat-in incerto j nolendo fe aper-

:50:) doceat nurn. 93. quod Pontifex per prefütum

Eþclc—

teX caregorice declarare, quo genere medii, aut

Breve non definiat aliquid ex Cazbedra, univer(alem

quo pede inrendar uri praefato Decreto; an ut arre-

Bmaä;

Ecclefiam : dócendo, ipfamque ut. aliquid a fe defi-

ito five ré jndicara, autalio, & quo: uti. articulis

, J

nitum credat óbligando$ fed Litteras íüas in forma

$5456. $7. Provi

mang

Brevis folum dirigat ad. Catholicoes in fcederato Bel-

rat Citatus.

fiozalis [ude Rq/porzjiom': requifie-

Y,.

fj

gio commorantes, quibus

P

jecialiter ( quod notan-

, 66: Articulo 6.,)'.' dicitacter de maguo Volumine:

ndum

dum)-gráviterque injungit & verat, &e; -

afít nullüm ma

Girct.

gnum Vo?Um.en Citatus - exlübuit irn

48. Aétoris proinde partes erant, fcientiam Ci-

Confilio Status;

1

,

elird

tati etiam quoad omnes partes : Brevis, (de quo

67.' Sed ad Sac

ratiffimam þerfonam fuee Majefla-

tis recurrit.

quaftio) ad íufficientiiam juris probare: Quia de

i

jure prefum

,

-

7

.68. Quae etiam dignata eft. recu-r*fqm Citati ad-

Cip.47.de Reg.Jur.in[VI. — -

itur iguorantia, ubi jbignfia 01 Ptiqb(a;qï

mittere , volensque Querelas & Defeufiones ejus-ul-

ioneä

í

9. Ad articulum prafatum, uti

& jo. 40 &

teriores benigne & clemenrer audire, mandavit eas

41. ubi Actor prerendit, quod ' Citatus | convinca:

Dd

tradi Sereniffimae Archiduci,

d :

rur legiffe ex contento prafata fua Epiftole, de

69. In eum finem compofuit Citatus Volumen ali-

qua hic quaflio..

quod. continens dictas Defexfioges - (uas ulterioves, ,

.5o. In Epiftola Citati unico tantum loco, ejus-

*/70. Quod Volumen aétor inn

i

? [l

dem Brevis fitmentio,, eaque honorabilis, cum ibi-

citur qua arte aut ined

.....

1Q. -

pit i& Vigile, ge-

dein pro co

"

nfij'vm'ggq'.o:-m- fuæ ïjöpikr:;-io-nig. a Citato im-

71. lbidem interim indubie viderit, quám im&-

|fe

peïnd'atur.

*

Y

"

Un

rito Ciratus fit congueftus, quod pravie ante De-

de-Vérb Ciàtes Babiferif notitiámi-(ufficien.

cretüm de quo hic àgitur, impetrare non potuerit

quam

tem propofito fio independenrer 4 lectione Brevis

ut audi.

retur, licet fzpius &'Vi'xï.(ta'ljtjmijä(»ï[lfuvd pe;

jtam;

prefati , & a notitia reliqui contenti ejus, diclum

tiiffet.

eft artici

72.: Imo ut (altem ádmitteretur ad' recognofcan-

7)1.?. ;

uhsz 9. fïü'ägue; 'ad 3 3. Pïövzþonalzs -Rq/þoaþ 0-

P

d

a

dum Exemplar. exþibi;qm ,

8 geunjnüim foret &

Utürs

^^ $8, Coritr

i quá A&or non hibüit quod repone-

non füppofititium. '

"

xet : Quod acceptatur,

1ffi

ie)

« .23. Sullinüit aut

em Cittus, quod'in legitimó

| Pla'

:'/$3: Ut proindé plane . friv

á

z

( læfïnt | COnten'tä- d.i&q-

:

judici

audiri

o , gorum Judice füo comperenie debuilfet

ïä'fnfa'tticalorum*'ä'*?—säysqg*e- ad 43 |

; fi

&

x»Co) -,Vidgï.h&c De'crät:qm füpra.N. I'iI;f"fiu-ius V. ParrisvSupplem.en;i *

j*

(*).yide füpra, ad callcem Libelli gravaminum,

aci ;lce&x äcr&p:i c'u"i( tït;iiäïsf Iii'epo'nj: ii'unl'y—urïj??iælïæ'ä,

$5

E

tf

662

CausA EsPENIANA.

confe(

74. Hihc etiam corruunt. Árticuli 64. & 65.

87. Quas quidem falvas fibi fore non. dubitavit ,

jon&l1

$. Porro negatur, quod facra Caíarea & Ca-

dum Epittolam fuam agnovit per refponfum ab Ac-

)Q

tholica fuüa Majeftas confirmaverit dictum . Decre-

tore reclarmnatum articulo 22.. Zibelli gravatiinum.

$8. Injuriam proinde facit Actor . reliviofiffimo

(þïafu

tum Confilii Status, prout alferitur articulo 67.

76. Quin ex hattenus geftis potius deducitur ,

Imperatori, & cjus Minittris, dum eis talem men-

pdor t

quod eadem fua Majeftas dec

tem affingere pratendit, qua diteéte repugnaret pri-

jiom

baverit:

retum ilud non Bro-

mo articulo Lati Introitus, ad cujus obfervantiam

!mjctt"

77. Sed potius probaverit querelam Citati, dum

fua Majeftas juramento fe ad(tringere dignata eft.

I

snterpellari voluit Citatum, ut Exemplar laceratum

$9. Hifce mdiantibus credit Ciratus, ormunia fuf-

Steena

ficienter folura ufque articulum. 73.

examinaret, & declararet an pro fuo aenofcerer ; ita

!äne 3 veri«

derih

prebens illi omnern facultatem. &

| opportunitatem

90. Ad articulos 74. ufque ad 76. p

care V

necefTariam.

tate alienum eft, quod Citatus five in magno Voln-

78. Quo fa&to (atis declarat eadem ítua Majeftas,

mine, five quocumque alio Scripto unquam dixis:

DN

g5

h&c omnia ante fa£ta oportuifle,

fet fupremum Confilium Brabamiæ-effe folum fuutn

d

. 79. Quod autem (üa Majeftas mandaffer.— illico

judicem comperentem.

agi ad onus Cstati,

uti dicit Actor articulo 698.. cer-

91. Unde calumniofüs eft articulus 75.

tot t

or? P'ræ-

fecrit

te fi hoe verum fit, nullo modoevincit, quod Ce-

92. Verum quid his articulis intendit Act

(olum

farea & Catholica fua Majeftas decretum Confilii

tenditne, quod hoc Tribunal poffit aut debesr. effe

dicivel

Status confirmalTet.

merus Executor decretorum aut. Arreftorum alicu-

äï

If

$o. Quin porius effectus dici deber querelee Ci

jus alterius, in Caufis criminalibus Suppofitorum

Citatus

tati, qui femper quaffivit & quarit in legitimo ju.

hujus Univerfitatis; quod Ciratus negaverat artica-

piltula

dicio audiri, ut innocentia ejus contra adverfario

lo s2. füae Prozifiozalis Refponfiomis?

dl;ïö |

rum ejus calumnias palam ormnibus patefcat,

93. Denique acceptatur articulus 77. & ultimus;

16

$1. Er in hoc Ei etiam annuit Clemgnri(ïïmus Im-

quarenus per illam evertit omnia; que mox praten-

(« hib

perator.

debat,

quæ ïl(

82. Quid vero eadem fua Miajeftas finaliter or-

94. Quandoquidem actionem füam unice & pri-

".

dinarura fit, poftquam ex eventu Litis innocentia

vative inftituerit virtute Mandati Magnifici D. quod

at lt

Citati apparuerit, quod brevi futurum confidit Cita-

jubet fervari ordinem juris,

ii

tus, eventus docebit.

uare haec j

1j

ungendo priori fchedulee Provij:'on&

Artu

$3. Interim acceptatur, quod Actor

| dictis articu-

lis Refpoufionis , aliisque mediantibus, &c.

tum &

lis 64. & 6$. admittat, quod Citatus non fuerit au-

Et rejiciendo ulterius contentum diéctee. Replicee

ditus coram diéto Confilio ante prefatum decretum.

per frivolitatem , impertinentiam & denegauonem,

folum

,

Bo

84.. Siquidem ex eo patet, quod non fuerit latum

&c,

in judicio contradictorio.

Perfiflit Citatus ut ante cum Expenfis, aut alias

non |

p

$5. Etconfequenter, quod judicium coram hoc

falutariter ,' &c,

19.

fuil[.-

Tribunali adhuc integrum manere debeat codem

luit (2

imnodo ac fi alibi nihil actum fuiffet,

þnplor,ando , &c,

laris,

$6. In confeffo autem hic eft, quod Gitatus hac-

20,

tenus nullas defen(iones habuerit,

Z,A'B.' VAN ESPEN.

ET

i

1l,

jetita

&d oni

i ET r TE r ET T ä&?*

22[

eretur

ULTERIOR REPLIGA O

23,

Verbis

bris 1

Pm | ngy"gzltijiyko I THEODORO LEONARDO STREITHAGEN w MP L À ä—fbly'u;

Cotr&

fue

Uuicerfitatis Promotore, uomine offcit. Adare.

L

M:fä

Placa

tio fü

Contra 'CZ(ZTZWiiIZZIJIZ D. Z&GERUM BERNARDUM VAN. ESPEN 3. U. D & s.

patur,

Canomtm mecfüzfemv, -Reum citatum.

5

&Ziäv

ez!

&or yi(ä fchedula Zefponfionis ulteriorit D. Reài — $. Ac in eo profequatur prout decet.

dubio

. Citati, dicit ex adverío fequentia füb & medi- . 6. Unde optaret Actor ut Reus Citatus in pofte:

antibus, &c. ;

rum abítineret ab. invectivis , acfanétam Sedem A-

ti) pr

16.

poftolicam Romanam , fummumque Pontificem ma-

(ig at

1. Quod dicta fchedula pro magrna Parte conti-

gis revereretur ,. ac obtemperaret Dullis & Decretis,

neat invectivas, quas emovere praumpfit Reus Ci-

amplecteretur quoque falutares Ejus monitiones fin-

»,

tatus tum adverfus Curiam Romanam, tum adver-

cero animo.

;

elur

PT

fus A&orem, qu

E

a 'prvoinde« nulam mereri potlunt

7. Quandoquidem non prz

(ameret illo cafu Bul

Íolutionem.

las & decreta Pontificia defcribere ranquam machi-

Tem )

2. Et nullam profecto folutionem meretur, quod

nationes Curjia& Romana , proutfacere non erubuit,

idem Reus Citatus dicat , quod opraffet ut A&tor me-

3. Maxime cum per fimilia verba & dicta S. Se

lius profeciffet ex monitis Citati circa officium füum.

di fummoque Pontifici non. parum injuriofa, cau-

Q

3.Injufte quippe monuir dictusReus Citatus pra-

fam füam non fit fa&turus. meliorem, nec evafurus

*

fatum Actorem.

pcenas & cenfüras quas incurrit;

Nj

4. Quandoquidem Actor huc afque functus fit

QUiter

vet, &

officio fuo, prout debuit & poruit ;

e. Sedl caufgm füamper hoc potius aggra

€on-

(i)

« Exhibifa 35, Aprilig 1727.

i

ou Recueil pes Preces : &c- Livge—- seconp.

it.

i

) Àc.

confe

5;-, frgm* fri'volimiggrzn',; iïr"xipegi'tftüenti-a»mw- & exprefïam de-^

quenrer f& májori pasna dlgnum red.ht , m

"

M

A

-

n,

jorisquepeena fe reum facit. —

--

^de

r

Ms

«

gationem, quarenus contra "Velïi«Fg*ii;tïi præ;udlcmhs ,

lm

2440. Er i

.f

d

í

;

péculatee

$ ,i ,-

€)

[

us

D .,ex-':uffätïfäüi*

-

" üBccéptando ea qua pro ,

A

*

fperatur). prodeffe non poterunt. -

À

"

"

a

"

: 'Pïï(

* * * Concludea

[

[]en.

&

*

]

-

p

,

3

^

du ATT

primis ipf

Ip

ro

r

de

(I: non'poterit, quod

.*

*

i

( pri.

Aétor non citaff«t ^verba , *q

vibis-Reus Cirams E-

Expenfis,

*

tiam

h.

j

leétionem Cornelii Stee

(

efiovii in Arch :ep:rcopumUi-»

trajectinum pradica(fet validam & juftarn; -^

i

"

7 Mmplonndo, &.

älfuf-

f

(ecrationem

^5gz, Cum énim' Cor

di&ti Cornelii

Steenovii qua talem depradicaverit; quis ^"non vi*

"

Vttis

lol

q

k ieecte iif ais p

t

care voluerit,

»

Y

thS-

1

üufa

13. vA;yeg

;

qrqa

od Confeertio ( (oquela Eledio-

in æ .ä'i*b"f potifmum agitur de. Nrer)ijie:ffäiof? 2 a.

Ris, -

"

D

64

Yutfi dH þ'a'c'" Caufa, ..

j

'14. Non

proderit etiam. Reo Citto, q10d: Ac-

9.

J[si 1727. Procurator Cind; vifa Ulteriori RE -

tor non'defignaverit verba Rei Cirati , qui»us Con-

Prræ.

fecrationem prafati Cornelii Steenovii fa tam per

Y píica ACtoris, illius contentum rejicit per fri-

: effe

folum 1

*

z

üm;

volitatem, & pevfifdit fimpliciter falvo Motivo juris.

p

ifco

P

)

ilicu.

dicaverit.validam. ^^

W ysssutea ab

.:20. Maji 1727 Procurator Citati; agtequam ve- .

m

producat fuum. Motivum juris, petit. D. ABovi in*

15. Quandoquidem id*

'tä"mþ"- diärä'*ä(ï"&uerit Reus

x

trict.

Citataüs ; ut cuilibet le

"1

[e]

gent-ejus Refponfionem E-

f

jungi, ut etiam concludat in caufa feu. pevfiflat..—

*

*

*

L]

V

m

*

d

27. Maji 1727. Procurator. Actori

s ex

fpeciali -

P

ittolarém de ea dubitaré forer nef.

"

a

5 Qd d

informatione íui — Principrlis . dicit: . Quagdoguidem

ïmUS',

dicio [); Jadicis fubmitnicür, -

Í

»

i

T

?

1

quoque; -

qudd 'praetendat

"impliffius D. F'ice. Reor non fit: Juvifconfultus -

46. Nec prodenit ipf

adeoque notorte. in. bac cauía. affumere debeat. pro. de:

fs habuiffe -

n

.

1

gorwdeideite m n

cifione. Caufee .A/fg[lïzrer ; binc rogat eandem /Amplitu-

| prf.

quaflio. -

dieta. Peflram, quategus. fuos affusmendos AAMJjeffoves — ..

quod

^5. M

axime cüm ex us Refpotfione Epiftolar

Hormtn

are di

fat luperque de contrario lit conviétus. —

z

E

*

*

]

*

od D; Citatus *fätca—u*r

ut confili.

gnenür, ut.legfq&p. ä&ozf facere po,[/zt prg-;

f

18. Quare acceptàu

do ; qu

Vice R&&ör tü;!i':t( Decre- -

Artieulo 47. Breve^ Apottolicum | non fuiffe direc-

. 80.. Maji . 1727.. D.

tum; Denominabunus. fatis. terpeflive! AMffeffovem vel.

Dlice

tum ad has pártes; fed ^ Litteras in ; forma — Bzevis

m,

folum fuitfe directas' ad Catholicos in-confcd :rato

AffajJores anteguam procedatuv ad Je&tuvami, C? inte- .

vea exbibeant partes , quidquid exbibendum babent. .

Belgio commorantes, non proderit ipíi quod illud

.9. |unüi 1727. Procurator Citati. díeit ^ Motivant;

r

non fuitlet Placetatuib ; prout deductive latius.

juris pro payte D.- Citati traditum effead Manut Cla-

19. Non proderitipfi timiliter , quod dicat (e-non

riffini D. 7udicis, petens .. .. D. « dHovi. injungi .

fuitle auditum iu.Contilio .Status; quouiam tum no-

luit fe tateri Aut

ut fipiliter

jh*tz'ffaciaäþec:;gtb nowämoþ, b peua je-

*

i.

horém dide Refponlionis Epilto.

j

E

cluftotiis.

*

laris.

20, Et finaliter ip

fi noh þroderit, quod obtüle.-

10. Junii 1727

5 anr':s)xc"uratoräCi tan petzt e? perfiftit -

PEN,

in té

rit imagoum, Volumen Cerfarez fuae M ajeftati ;

Ymitió fuó woviffimo, €2. Acta iü fft?f]ïnevg'z.xïka-"

21, Attento, quod conttet, Cafaream fnam Ma-

ferri.

., 13, ]tnii 1727, D. Vice Rector tulit Decretum:

Uf

jettatem , Volumine -illo :exatninato ; * miindatle ; agi

Tterato vnjungimus parti, ut anteriori. noftro Decre-

L

ad onus dicti Rei Citati.

£o fatisfaciat ub peua juris.

22. ldque conformiter ad Re

folutionem & De—

:

2j. Junii 1732. D. Vice Re&oft tulit Decretum:

cretum de'12, Seprembris 1725.

uo Mandarto Cefarea fua. Majeft

as difertiä

"A ffignamus & degominamus. Affeffores noffros im bae

23.

cauja. Confultiffimos DD. Cools, Tourneville £? De

verbis appr

*obavit Decr

euum. illud. de 12.. Septem-

Swert zddvoocatos i2

n..Lite exhibitum... Relatio fub hurili

*

bris 1725. i

xellis. :

j(fprgrrfo Conþ(:io Blrr.aba'n?ilæy B-r.u—

iji

correctione

ad . Mardatum feu. Epittolam Cafareze

In hofce tres A

'fï"e'(ï'

O

fue Majeffatis, hic in. Copia autheniica junctam, (4)

d al hu dddd fioæ'if,fg;

tos. utrimque confenriunt, Partes, :

24. Quamquam mand

ando prafaia (ua. Carfarea

Eodem die D. Vice Rector tu

iad onus Rei Cirati, omnis. per . hoc

lit. Decre'tun.ij':*;

Majeítas ag

Suppleantur &2 deferantur. a,

"

Placetationis

' defectus . füiflet purgatus, fi Placeta-

.28. Junii 1727. Procurator

A&toris reproducit .

quod abíolute ne:

$

tio fuiffet in hoc cafu requifita ,

ad Rotulam Libellum | D Vice-Rectori. oblatum ,.

gatur.

tenoris. ut fequitur: Exponit ea qua par eít reve-

2j

Sic ut. D. Reus Ciratus fruftra : perperam,

rentia Coníultiffimus Theodorus Leonardus Streit-

& invito

jurein contrarium . exhibuerit. Mandatum

hagen Promoror hujus Univer(itatis, quod in cau-.

d

de 25. Seprembris 172

4. quod hoc in. caíu procul

a ,. quam in dicla (ua qualitate füítinere cogitur con.

dubio nihil. operari pote

ft ad' exonerationem Cita-

trá Clariffimum D. van. E(pen, eo u(íque proces-

jl

ti;

rout fimiliter inftruétive latius,-

46. Maxime cum intentio Caareze fuee

»

füm lir, at Magnificentia veftra 25. hujus. digna-.

nÀ:

Mj

ta fuerit nominare tres. Affe(fores ad legendum pra- .

m

tis (at fit manife(ta quoad.hoc punétum.

Et quam proinde.

intentionem . manifeftam

fatam, caufam; verum .cum cauía illa maxima f[it,

.'Cflg;

27«

confequentige , atque:adeo e re. fit tum, Reipubli..

;fit

Calareae fuae

.Majeftatis egredi fas non erit. Judici, -

E Y

?

ce, tum etiam Carfarez füae Majellatis, ut. plures:

238. Benign

l

ffimum emm licet fateamur Imperato:

alfumantur Aff:ffores, qui. di&tam. litem legant, ac.

i

rem Noftrum

$

Aguftiffimum, fimul tamen elt &

i

argutnentis, & anthoritatibus advifamenrum (üum

qdhie

ifimus , ut

sotorim sl dignofis

4

in ea dandum confirment : hinc recurrit ad . Magni-

ficentiam veftram humillime: rogaus ,. quatenus, plu-.

Y

Ti

res, Aff-ilores nominare, : dictumque - numerumi:

cille

minus augere dignetür ufqüe . ad: quinque.,. t .

Reiiciät—iäo?ülteriüsf contentum d!&æ fchedöï

g,

(ucu

od faciendo ,&c

quatenus hic in particulari.jnöh "folutim, per me-

ad minus (int numexo qumque Qu

povtede (Emc

iA

.("a)j ,.l;ltmc Eiiïünt*slrh-:gide fupxa, ïLit:,' C NME

n

664

Causa EsPENIANA,

( Erat.ügnatum) T. L. Streïrhagea. ( Copia Apos;

fänt&m & modo per partem agnitum ,.ut confítet

tilla ) Remittentes hunc libellum ad Rotulam, an-

per libellum Apoflillatum. 28. ]unii curréntis, ad

nuentefque petitioni D, A&oris, denominamus in-

eandem lecturam advocare dignetur, alias, in quan-

füper Affeffores Confult. DD. Defcartes. & Pander-

tum opus, proteítatur de nullitate.& denegata jus-

V/orff Advocatos in fupremo Confilio Brabantie,

?

titia. Quod faciendo, &c. (. Erat figgatum) L. B.

tribus aliis nominatis jungendos. -

Hac 2$. junii

van Efpen. (.Cepia z4poffille.) Ponatur in Rorula

1727. (Infra bsbebatur) De Mandato M. D. Vice-

& contradicat Aétor, fi quid. contradicendum ha-

Rectoris (Signatum ) Barr. Hendrikx.

*

bet infra horam, . Lovanii . 30. Junii. 1727, medio

" Procurator Cirati ad hoc dicit, 4uod sumerus

terti& pomeridian

"

aä.. : ( Erat figuatum) H. Rega Vi-

priorum Affefforum a Clariffimo D. Studice ex officio

ce Reétor.

*

4

ANominatorum , effet plusquam fufficiens; ac proinde,

Procurator A

&ords ex fþecz'alz'infbrüzaiïbke fui Con-

utuovi ifli INoganeti ad . Requifitionem partiss. non

.

filii dicit fe inaudivi[fe Juatm / Celfitudinem | Guberua:

Aeniaut uifi ex

p

penfis partis , vefevendo '[e ad .?udzczum

tricem Patrie per. Littevas ad Clari.. D. Vice- Rec-

Clarilfimi D. Tudicis iti decifione cauja.

torem direclas fignificaffe ob vationes fibi notas, ne

39. Junii 1727. hora íepiima matutina Procu-

dictus Confultif..D. De Smert ,. qua Affeffox. admit-

rátor Actóris exhibet Motivum juris, & protefta-

*

teretur unde- velin

quit .mqtgrz'gri judictio D. Vice-

tur we ad fententiama procedatur ,. 1i

Reéctoris,

^

""efforum advifamento fuper omnibus.

[i /mlzit? quinque

Eod, D. Vic

e- Rector 'iüli't Decreþtui'n :-:'-Hdz:'oce-

. Eod. peít meridiem circa quintam, :procurator

*

tur àn craflinum: Confultif. D.

"ffejfor - de .Swgrt ut

ducit ad Rotulam Libellum fü

pplice.:'m-—D. Vice-

antev[it leftura bujus. caufze.

;

?

ori oblatum hujus tenoris,

7. ]ulii 1727. D. Vice- Re&tor

tulit ' De'cfetum :

;; Clariffimo D. Vice. Rectori.

. Exponit q'uä 'par

Cuin Confultiffimi DD..Fander. Fovft $?. de . Smert

eft Reverentia, Zegerus DBernardus van Efpen ].

petievint. exeufavi , aliosque "ffeffoves im. eorumdem le-

U. Do&or & SS. Canonum Profe(for in hac Uni-

cum affJumi : Zs[Jumimus 9 denominamus- Con[ultiffi-

verfitate, quod in caufa quam füftinere cogitur :co-

2105 D D. Fierlauts Fratrefn fcilicet Audientiarii Mi-

ram hoc Tribunali tanquam 'Citatus contra D. Pro-

litavisg (g de Fooz Jeffores im bae cauja, tribus

motorem Actorem nomine Officii, inaudierit pro-

alüs , nempe Domuns . Defcartes, Cools. &?

ceffüm efTe ad le&uram, quodque in.ea tantum in-

"d oz(me-

uam-

ville aute denotmindtis adjungendos.

tervenerint duo ex Alflefloribus nominatis,

.31, [ulii 1727.. D. Vice Re&tor. tulit Decretum:

vis tres in hanc civitatem advenerint. . Quare re-

luferaut Partes binc inde

currit-ad Clarif.. D. V. humiliter füpplicans, qua-

ff:a: .Qwrtu(a& Jub prna exe-

florem

cu?i'om'; 2n defe&uofum.

tenus .me:mc';ra.;um tertium . Affe

m

K

in- urþg« Præ-

m

—

NCACN

N

m

o IN

C

G E a

VEBMMUERRRET

i

t

N

,4—"';

-A-C-w

—

"w

59-

E

r

(s

l&

5

D

d

TACSN

Qn

O'

7 Q

«

ao

(

Gl

OY

d

[

Cs

O)

»

I

VUM JUR

s

Z. B. VaN Eserx X U. Do

LPMCMWWWIMWW

&oz?e U Sä*. anMz!m

d

*

bi

— Profeffore, tanquam Citato.

fa

La

- Qetra ng/ätltz'/]z"mzmz, Domiuum |STREITHA GEN Jujus Um'veï-g!

C

iT ]ït(itis szgyrzotqreyiz- , nogninä Offici Af?amn.'

äati

Q

.QCZL',ARISSIME DOMINE VICE-RECTOR,

iHunc in finem exhibere vi('um ei.ïj,

pragfäntem

f

res qua hic in 'jüdiciuin' venit, ex malevolo-

dedq&io?eæ , €0 ordine qui [gquitur.

Tur

rum quorumdam fuggeftionibus , velex quorum-

s

de :

cumque homjnum praoccupatis opinionibus, aut

f

voluntate decernenda effet, cedere maluiffet Cita-

ORDO CAPITUM,

tus potentie, quam in exrrema fenecdtute. füa tam

W

PROOEMIUM.

inufitatum periculum tantumque difpendium fübire.

MU

Verum eum conítet ab Augufliffimi Monarche

Exponitur Caufze occafio

füm

nóftri equitete & Religione impetratum effe, quod

$ pecxion -xfgta- ejus Idea,

feu Qu--æ'&ioni.s ;Status.

pil

per füpplicationes fuas unice petiverat Citatus, ut

con

nempe Caufa hec in Foro competente, & juris

qu

ordine fervato , feeundum Leges Patria & Sacros

CA PAU)T p5

Ecclefie Canones, per folam veritatis juftitieque

-De prætenfl'o"Brevki dato zr F;eb'marii* 172f.

Ecä

Trutinam , mente libera atque intepra diligenter

.fub nomine SS. Domini Benediéti X1TI.: quod pro-

C

examinari ac dijudicari deberet. Hinc Citatus in

ponitur novem primis Articulis Lil(ellib'gfqþminum.

df

fpem taximam erigitur, foreut diu . multumque

véxata (üa innocentia & farna in extrema hujus vitae

Q

périodo optatum folamen praíidiumque in gravif-

CAPÜT PL

lum

fimi Judicis equitate, & fapientiffimorum Virorum

Expenduntur Artículi quos A&or Aproducit' ex

Ultr

.'

deleétis Confiliis feliciter inveniant.

*

"

Epiftola Ci

tbi

Id, inquam, omnino fperandum a

M

! t'allibu*'sþ Viris,

malignitas,

tati; & 'Qüchi;ur: eorum- COn(orüo &

*

T'otor

qui fciunt in boc Tribunali exerceri judicium non

qued

hominis, aft Dei, qui perfonas non accipir, fed

ZA DL

Ó

vel ipfos Deos five Judices in. medio eorum dijudi-

ntem-

Boti

cRt, o

Quod ne vel -minim,üs lic argui po(litl .€o

tug

«?u;

g

Ou Rzcuri. pES PVIEQEE &c. Lavng SEcowp.

665

tus alicujus Brevi

x

g

1

5 vel Auctoritatis S. Sedis-, ut prag-

pofitionem Curieg Romanz omne legitimum Judi-

tcnditur" 'Articulis- 16.& 17,.1

cium afpernantis nihil officere poffe (uz caufze, juxra

notiffima Turis axiomata:

u

od gemo via fati, Jfed ex

CAPUTIV.

Legibus 89 judicio tva&fari

*

ebeat : Et quilibet tnameat

&2 fua polfeffione , douec per

Nihil in prac(enti cafu a Citato dictum aüf a&um

petentium evincatur.

ententiam T'udicum corn-

efle, quod vergat in contemtum aut imminutionem

$* 10. INe ramen leviter &

! t&mcre in re tanfi mo-

jurium S, Sedis aut Difcipline Ecclefiaflicae , adver-

meriti procedere viderentur

, duxerunt confulendos

effs celebrior

w

qu Amculos I8. 19.20. X 21. 'szl—zel'lia gm?arfzzïnumï.

Um Uni&f;:'rfüytat:um JurifPCrims' & Theo-

»

logos,

CAPUT "V.

11. Hinc in favorem fubfiftentize & jurium Capi-

.Oüenditür Decretum Confilii Stafus , annexum

tuli Metropolitani Ultraje&tini prodiit Aefo/utio Citati

[

& quatuor aliorum Juris Utriu(que Doctorum in Uni-

Libello gravaminum (uüb num.

3. nullam vim habere

verlitate Levanieníi data 2

4

$. Maji 1717. cujus hi?

pols i ts Cs

jungitur Exemplar.

x-

j

I2. Qua Refolutio pluries i

mpreffa,, nullam cdn-

qggPUTfVL

tradictionem per annos fex vel feptem paffa eft, fed

ii

econtrario roborara fuit füffragiismulrorum Juriscoa-

fultorum Parifienfium ;

| Deï Conglüüone A'&orris.'

logie Doctorum,

& plusquam centum Theg-

)O

"n

UCAPUT VIL

.13. Unde & plures Epifcopi jura Ecclefiae Ultra.

l

Jectinz pro indubitatis spnofcentes, facile ordinarunt

D

Irreguläritz;sïhuius'p'röcemzs : &» nullitas

, que ex

Ecclefiatticos, qui ab e

]

ufdem Ecclefig Capitulo cum

J

?g qrim;-? atque ea quae ïn'de funt cqqfe&anea.

Dimifforiis Litteris ad eos dirigebantur,

14. Tandemque pradictum Collegium Vicariatus,

uj

li

RECAPITULATIO:

five Capitulum Ultrajectinum , cui Sede vacante in-

cumbebat cura Ecclefie, qua jam ab annis duode-

cim Epifcopo viduatalugebat, videns Romanam Cu-

uH

PROOEMIUM

i2

riam nulla ratione fle&i poffe, (eque fine. mini(terio

Epifcopaliamplius nonpoffe fübfiftere, procefferunt

Exponitur Caufieoccafio, thnon vera

ad Electionem Epifcopi , cum de Jure communi ,

&

ejgs I)d&e-a- feu Quzftionis Status.

tum vigore dictorum Concordatorum Germaniz,

Electionemque füam fa&am de perfona Cornclii

:

$. L

Steenoven, transmiferunt Romam , petentes humi-

liter ejus Confirmationem, cum di(penfatione,

qua

; ]rz;t'zjqdu&io Hïjlow'cä aä | Cafzz;n.

facile concedi folet ,

peragendi Ordinationem per

unum folum Epifcopum.

"*z;ura Cleri Ult

raje&tini

1

per totam Europam no-

1j. Polt reiteratas faepius 'Supþli&ayiones, mul;os-

x.(/

? tiffima eft.

l

que alios labores in hunc finem inuriliter adhibitos;

/ 3. Nonefthic queftio de punéto a"l*iq,ü.o Fidii , àüt

poft inviratos de more Epifcopos vicinos, curarunt

e dogmate Theologico; fed unice agitur de jüri-

tandem, iisnon comparentibus, Ele&tum (füum con-

bus Ecclefiafticis, nem

pe de Statu. & juribus Eccle-

fecrari per Epifcopum Dabylonienfem in Hollandia

fige Ultrajectinze.

commorantem. Quod factum e(t r5. Octobris r724.

: 3. Coritendunt Ultraje&tini, qiod , non ob(tante

fineafliflentia quidem aliorum duortim Epifcoporum,

revolutione & mutatione , que circa Statum Politi-

ita exigente, utipfi conrendunt, necellirate: fedafi-

cum ac Dominantem Religionem in Provinciis Foede-

ftentibus duabus Perfonis in dignitate Ecclefiaftica

ratis evenit; Ecclefia Ultrajectina Romano- Catholi-

conftitutis; quemadmodum fieri folet

€a ad hunc usque diem fübfítiterit & fübfiítar.

; cum difpen-

fatio fuper affi(tentia conce(fa eft, .

m

4. Contendunt, quod dele&i illi Viri, qui Colle.

..16. Hacpraemittenda fuerunt, nontanquam talia

gium conftituunt, quod ibidem Vicariatus appellaba-

qua ad pra'fentem Caufam (int neceffaria; (ed ut ha-

cur, fint verum Capitulum Cathedrale, quibus Se-

beatur notitia aliqua occafionis aliarumque circum-

de vacante competat quoque RRegimen. & admini-

ftantiarum, fine quibus formari nequit juffa idea Ca.

ftratio Dicecefis, etiam juxta T

:

M

ridentinum .$z/f. 24.

fus fuper güoipræ(i:ns I(lu'æft.io Vertitur, .

Cap. 1. de Reform.

$. Contendunt infü

per , qüod Gbi, cum de jure

$

I I'

communi non interrupto, tum vigore Concordato-

Kdet,

rum Germaniz, competat Electio Canonica Epifco-

$tatus Quaf[lonis,

pi Ultrajectini , quam teneátur Pontifex admitrere &

confirmare , fi non habeat rationem C

"

^

-

anonicam re-

17. Circa memoratam Con(crationem Sreenovií

cufandi Confirmationem. -

nulla per plures menfes morafuit controverfia, donec

.. 6. Econtrario Miniftrri Curie Roman.æ fuftinent ,

tandem menfe Aprili fübfequente, füb nomine Do-

[ rc

Ecclefiam Ultrajectinam fic collapfam effe, ut ipfins

€toris Damen, editus eftlibellus ub hoc titulo:, D;f.

Cathedra, Capitulumque perierint ; neque ibi fuper-

Jertatio de uumero. Epifcoporum.ad validqm Ordinatio-

m:

elle nifi nudam Miffionem, cui jam nullum fimile jus

nun Epifcopi vequifito, 'Quo pr&tendit Ordinatio-

tuiths

competat.

nem Epi(copalem fa£tam fine affiftentia duorum I!pi(-

- 4. In hac quaftione & controverfia, quz non fo-

coporum, feclufa difpenfatione Pontificis Romani ,

lum circajus, fed etiam circa faCtaverfatur, volebant

e(fe nullam & invalidam

e(fo reitérandam.

; & faltem fub condirione,

gt &

Ultraje&ini deferre legitima cognitioni habenda: per

Axbitros vel per Judices indifferentes in Patria juxta

4

18. Hujus Libelli occa

fi

!

lone 'Vir'ämpïi[ïïn*jmä&» Cle-

i *

notorium & commune Bel

arum omniu

ro Uluajettino antiqua'

j

im jus Xf'ula

amicitia confifus, a Cirato

quadam particularia Privi

egia..

i

peuit per Epiftolam , quae forer ejus fententia, de

8. Verum id ha&tenus nulla rati

one irhpetraii

Ordinatiomibus Epifcaporum per unum . Epi

/

(æ

copum cele-

potuit.

bratis, p

recipue :n cafibus necefitatis ; $9 aa ullam

. 9. Suflinentibus interim Ultra

je&inis nudam op-

babeat veri jþeciem quod juxm Jus divinum tigs Epis-

yncett-

Supplem. Oper, Fan. Efpen Pars

V.

EPIUP

i

- €opi

Caüsa ESPENIANA.

666

vopi ad. tales Ordinationes ita. vequivautur , ut. alitéi

&orisallegatum eft, confiftit unicein memotsto Bre-

vabende fint. ivrite &7 invalide, mfi fa&e fiut cum

vi de 21. Februarii 1725..

difpen[atione Romaui Pontificis. . Hoc a Citato peti-

30. Quod fundamentum quam in hac Caufa infir-

tum fuiffe patet ex ipfo exordio Epiftolae refponfo-

mum & inane fit, apparebit ex iis quae circa Dreve

ilud per hoc Caput obfervanda fünt.

j

19. Nec huic requifitioni .deeífe potuir Citatus;

31. lítud Breve in.primis non habet vim Legis.

Ted refolvensluxta profeffionem füam, Scriptum Do-

32, Nam ad conuditiones effentiales Legis pertinet,

€boris Damen refutavit, pluribusque oftendit nullum

1. ut promulgetur de mandato & voluntate Legis-

]

prorfus e(fe dubium , quin confecratio talis fit valida

latoris; quiáà voluntat

e Leg'isïatbrxis pender tota vir-

& vere Charaécterem imprimart,

tus T:egis.

——

20. Pervenit hzc Refolutio (criptaper modum pri-

33. Debet 2. Lex taliter promulgari, ut ad om-

!

vata Epiítolee , ad manus alicujus , qui eam pralo

nium notitiam devenire poffit; quiafertur Commu-

&dornavit, non fimpliciter ficut à Citato fcriptaerat,

nitti non fingulis perfonis, nifi in quantum fünt pars

qua fcre tota in laudes excurrit Citati, prafixitque

Communitatis.

fed diítinxir eam numeris, praepofuit Prefationem ,

34. Atqui utraque conditio

ïilla teTe'n'ri:flhis hic defi-

ütulum, Z. B, vax Esezx. 2, U. Do&oris . « .«

cit, ergo Lex nulla.

RrsroNsio ErisroLants , occafiozé , &xc. atque hoc

/35. Deficit prima conditio, quia nequidem ullo

modo totum typis cdidit.

modo conftat de voluntate aut. mandato aliquo fuae

5r. Qua omn

ja d Citatufn non pertinere vel ipfe

Sanctitatis, vi cujus publicatio Brevis curánda erart,

confentit Actor conformirer ad Inftrumentum quo

36. Nullam equidem hujuscemodi mandati men-

exhibuit cum Zibello gravaminum (üb N. 4. ubi Cira-

tionem facit Breve impreffum ab A&tore exhibitum.

L

tus refpondet ad Interpellationem , qua ipfürn idem

37. Nec aliunde ullum talis mandati documentum

* üï

Actor de MandatoSerenifTIime Archiducis interroga-

prolatum eft.

verat, an Citatus effet Au&tor Ae/porfionis Epiftolaris,

38. Imo necápparet quidem cujus

pf

jluITu idem Breve

cujus exemplar dilaceratum 12. Septembris 1725 . fer-

typis mandatum fit.

f

vabatur adhuc in Secretaria Confilii Statüs ?

.39. Deficit quoque conditio effentialis alterá,

nempe fufficiens Promuleatio.

r

22. Atque ita tota caufa redigitur ad folum cafuti

p

alicujus Refolutionis vel Epiftola , quae ut erat ma-

40. Quia néc per Exemplar Brevis exbibitum,

nufcripta, cafu aliquo incidiffet in manus Actoris,

nec aliunde coníftat de ej

vel alibi facta.

Ps Publicatique val Rome,

£0

23. Totaque quaflio, quantum concernere Cita-

tum poteft, in eo verfatur, Anhocnomine, fcilicet

41. Multo minus de rali aliqua Admiffione & Pu.

J

ü

|

manufcripte bujus Refolutionis, Actio aliqua Crimi-

blicatione, qüa idonea fuiffet ut Legém faceret in

If

t

nalis adveríus Citatum inítitui valeat?

Belgio.

2. De hac tamen aut fimili ut docerer A&tor, fe-

U

j

24. Heec una clavis eft, qua in rectam hujus cau-

U

fàe cognitionem intretur ; hac fax quae juíta ejus de-

rio petitum fuerat; & fic ejus defectus babendus eft

cifioni preeluceat: rogaturque proinde humiliter Cla.

pro Confeffo : jaxrà füftentum Citati in Proviffonalt

H

riffim. Dominus Judex, ut Sratum illum Queftionis

Aefponfione Axticulis 23. & 24.

D

dignetur femper in mente fixum retinere, atque ad

43. Imo vero vel ipfà praetenía atteftatio Z"zeeztiz

£07,

eum referre quidquid dicitur pro parte Actoris. Ne

Montalti, qu& ad calcem dicti Brevis cernitur, de

confündantur hic due perfona, nec duo pretenfà

quá poílea evincit, Breve iftud nequidem Rornae

L

deli&ta, nec, duaedivería Actiones , qu& inde pof-

(nota bene) publicatum fuiffe, Nec enim hac at-

x/l

ii

:

fent refültare.

teftatione opus erat, fi publicatio ejus peracta fuis-

2j. Nimirdm diflinguenda eft perfana Citati qua-

fet : faltem de ea, fi extitiffet, mentionern feciffet àt-

OTQ

teftatio.

*

Dre

tenus Auctoris Refolutionis, à

p'erfong,v que curavit

eam typis imprimi &evulgari.

: 44. Eo magis quod nortorii juris fit riullàm Legem

fa.

dum 'iters fs ctiti-Ctan - ferilientie,

adveríüs quemquam allegari poffe, nifi una ad fuffi:

[101

Or

26. Diflinguen

à facto illius qui praefixit Titulum Aefporfiogis Epiffo-

cientiam Turis doceatur de debita ejus püblicatione ;

ad(

lavis, preepofuit Praefationem, dequa fupra, diítin-

fine qua Lex omnis, licet fit concepta & edita, noii

duli

xiteam nureris, atque hoc modo pralo dedit & luci

minus fit ábsque ulla vi aut operatione quam corpus

publicee: cujus factum ad Citatum non pertinet.

mortuum & inanime.

D

tüm

tral

27. Diflinguenda denique eít ACtio, qu& ex caufa

43. Quocirca Henricus Pyringli é Societate, Pro-

redicta oriri poteít adverfus Citatum , qua certe

feflor SS, Canonum in Univerfitate Dilinganà, poft

J

alios concludit ad titulum de CozfZitu£iosiibus fect, r.

C

nulla eft, ab Actione, qua concerneret eum, qui il-

lam modo predicto typisadorriatam edi curavit : cir-

$.1V, Qnuod etfi. Lex. aut Conflitutio fuerit lata vel

/

ca quam Aétor aget prout confilii,

edita folemuiter , boc eff , impublico Coufilio Regio. vel

ádí

ln

28. Hac eft expofitio Caufe , & genuina Idea

Senatorüm Reipublice , vél Concilio Geueralifeu Oecu.

6

Quac(tionis, qua hic vertitur; quae fola omnes pene

smieuico: (notentar lhaec) fj zameu mon fuerit pullice

?

o

nebulas & primorum Inítigatorum molitiones na-

communitati promulgata, tioms obligat eliain pre[entes

j

fori

tiva füa luce diffelvat: tantosque motus ac flrepitus

& fcieutes.

61

46. Addir Suarefius ex eddem Societate, "T'ractatu

Sens

füper pretenfo Brevi Apoftolico, facili negotio dis-

turbeto

de Legilus lib. 3. Cap. 16. N.2, — Quodoptime expli-

Rffru

catur i2 Legibus editis in gerievali Concilio : uulla enim

li, |

CAPUT PRIMU M.

potef? e[[e Jolemnior editio aste protmulgationem, €9? ni-

8

bilominus tion füfficit , nifi fequatur promulgatio.

i

n

De pratenfo Brevi dato 21, Febr. 1725. fübnomine

7. Cumque ex illa preetenía atteflatione Z7scent

*Xtar

SS. D. Benedicti XIlI. quod proponitur 9. primis

Montalti hoc ad fümmum habeatur, quod Breve il-

pun,

Articulis LiBELL1. GRAVAMINUM.

lud foret miffüm àd Dominum Internüntium &affer-

$1

varetur in ejus Archivis; nullo rnodo hinc habetur,

üt

$L

quod illud curavetit intitnari ac notificari Cornelio

filig

Steenovio, aut Presbyreris Ultrajectinis , aliisque ad

n&Cen

Breve iflud non babet vim Legis , ac uequidem Ultra-

quos propius fpeétat Breve iftud.

jetlinos , quos propius coucermit, bacleuus arciat.

48. Etenim ti D, Internuntius hanc intimationem

n

& notificationem feu infinuationem utcumque fieri

d?fenjl

29, Totum fundamentum quöd pro intentione À-

curaffet, feu ad perfonam, feuad domum, veletiam

10;2,

per

&rp

Ou Rrcugr, pgs Prgcgs &c. LivngE SgCOXD.

667

B

per Edifum, ut loquimur; haud dubie dé eo Zincez-

fervation de fom Eflat €? du&ovité elle verra &re Ye-

75 Mle AMozntaltus.feciffet mentionem

*

inuümatio

Infi

quif. Extarin Arreftis Confiliarit du Laury , Arre-

:

v

enim'& notificatio usqde adeo eflentialis eft , ut

íto 125.

»

etam confleb de mom tuto acce[fu , ea peragenda fit

63. Quibus à

per affixioneim ad valva

dde Litteras praviffimas de f. Sep-

il

$,

E

s feu.loca puþïica m partibus

tembris 1724. quas Ciratus cum füa Re/pon/iome ulte-

)

vicinioribus. -

P

riori exhibuit, &a

Ihef,

dquarum confpeétum Actor ob.

49. Quidquid de ho

c: fït, Aäto;*is' üæiffäjt þer aud-

murtüit.

Egis-

thentica Inflrrümenra probare , talem intimationem

VVIt«

.:64« Quic, qnod nec ipfa Decreta Synodalia Epif-

legitime factam faiffe; quod tamen nequidem hic al-

-*COpprum, Noftratium ullam vim aut executionem ha-

legavit, vel afferere auíüs fuit,

om.

beant , anrequam Regio Placito débité füerint muni-

5o. Adeo ut nullo modo conftet Breve illud vel

ta, uti per varia Decrera adítruit

t

ipfos Ultrajectinos huc usque ar&tar

prælaudätug du Lau-

efeu obligate , ut

ry Árreíto r32. & 159.

p

ex füpra dedu&is manikfe&e,patetv.

65. Necellitatem Z"/laciti aut Ff2 negare non fuit

aufus Actor, quinimo eam tacire àdmifit Articul

is 26.

d

$ I

& fequentibus usque ad 30. füze Replice. -

66. Sed pro eo ut hujusmodi admiffionis proferret

ll

-ddem. Breoe ton concermit. Citatum , mec potqf,

fg

idoneum aliquod documentum, prout oportebar fe-

eametfi '*ipfam concerieve? , ad ogus ipfius

cundum Requifitionem & Suftentum Citati in Provi-

UR

- allegari,

fionali Re

/

l

n«

$

»onfione Articulis 23. & 24 quafivit varia

fubterfugia.

itüm,

jr. $i Breäe; 'de.quö.agï'tur:, nullam habear

vim

67. Ac t, quidem recurritad Decretum Confilii

ntürn

Legis, uti $, fuperiore probatum eft, nefcitur qua

Status de 12. Septembris 1725. infinuans, quod illud

finceritate aut fide ex parte Atoris idem Breve pro-

reputári debéat pro 7

tee

ifa, vel fälteæ pro teftimonio

pofitum fit tanquam fundamentum àgendi in Citatum:

Fij& ante conceffze.

Ubi eniui n0n eff Lex mec

tert

.

præz)arieaäe, inquit Apo-

68. Sed negaturprimo, quod hoc Decretum Can-

"'f!jtolus ad Róm. C. 4. v. 13

filii Status habeat locum 77/;e au£ Placiti,

;2. Eoque minus adverfus Citatum illud Breve

69. Et quamvis iia fofer5 quo jure illad retrotra-

Wimm,

proponi poteft, quod ipfim nequidem réfpiciar.

heretur, ur operari poffet contra factum Cirati, quod

g,

«ontigir tribus menfibus ante

"

:

$3. Quod ex ipíà infcriptigne Brevis totoque ejus

P.

. ptfzra*q 14. Juaii 1725.

contextu liquiditfime páter,

quando data eft Epiftola?

Bu

$4 Jactatur quidem Articilo 17 ALibelk gravami-

70. At, inquies, Pfa aut Placitum, dequo quae-

«

7u quafi Pontifex per di&tum Breve

vaciey i-

flio, datum fuit ante fcriptam Epiflolam.

Jünxerit £* vetaverit ouwIBUS. Chrifli Fi

€

libus, &c.

71. Refpondetur fuppofitionenr iftam fal

fam effe,

l', (&'

ut nemini dubitatio incideret, quin Citatum inter cz-

& omnino negandam.

us eft

teros directe refpicerer,

E

72. None

€

font]i

$5. Sedobfervatum fnit, Articulum illum non fine

dem. . -

/]E enim 59 tou apparere , 3n S'ure funt eg-

mala fide & fraudulentia, fic adornatum fuiffz; cum

3. .al

firas äutän*: velex eoevincirür, -*Cl]l.lod iftius-

u

Dreve non refpiciat nifi Catbolicos im. federato: Belgio

modi zf vel Placiti nulla mentio fiat in preedicto

r, de

commorantes , ad quos folos dirigitur . ficut Actor

Decreto Confilii Status, qua alioquin indubitanter

Omz

ipíe varitate compul(us a

k

facta fuiffer ad

e

ülteriore Articulo 1g; .

gnofcere debuit iz Repl'z'c(z

zravandam £p/folare Z&yquähomm,

MEG

quam infectabatur,

| fuis-

$6. lllad equidem notandàm , quod vel fic A&or

74. Quid, quod in eodem Decreto Corgiþgäta-

J

prodar adeo fefe in animo convictum fuiffe, quod

ts menno fiat. plurium. Refcriptorum

e g

5

LdlS? An

Dreve neceffario deberet refpicere Citatum quo pof

audebit A&bor dicere , hin

$à omnia fuiffe

egeti

fet ad onus ipfius allegari ; ut ad egregiam falíifica-

placetata ?

| u-

tioném profugere debuerit, qua Breve extenderet

ad Citatum, illu

25. Ut.t fit,

debu;ääïaor de ZZ/z feu Placito

.

Brevis adtbentice doc

tione,'

delibus.:

d .infcri.bgnfdo -; QMNIBUS Chrifü —F 3

baret

ere 5 *allegaqti*s enim eft pro-

, od

M:

orpus

57. Praterea etiamfi Breve illud refpexi(fet Ciita-t

76. Maxime cum ho ipfi effet facillimum fi ullum

tum, allepari tamen & ur

terat defectu Placiti;

geri contra ipfum non po-

Placitutm aut. Pifa extitiffer, proferendo v, g. extra-

, Pro

&um ex Regiftro Confilii Status; fiquidem non diffi-

$8. Hinc contraiffam allegatio

nem Brevis excepit

: po

mulat, fein ejusdem Secretaria infpedtionem & co-

ed. I

Citatus füper illo defectu Placiti,

piam habuiffe variorum aliorum Inftrumentorum,

$9. Cujus neceffitatem abfolutam Citatus invicte

j u

77. Quinimo (

quod eft notandum), nequidem

m

ï

:;

adítruxir in Aefponfioze Ulteriori. Articuloa . & [eq,

potuit Aetor defignafe diem

60. Nec non in "T'ra&atu fingulari de Promulga-

quo praren(íüm P/acitum

ia

aut L1[a conceffum foret,

eriam poftquam füper pro-

vulli

?ioue Legum Ecclefiafficarum, (ümtao Cenforum Cen-

T

du&lione ejus legitime fue

rat provocatus,

foris Regii elogio in lucem dato.

r

28. Pratenfam admiffionem Brevis adítrucreetiam

61. Quod & firmatfolidiffime Supremi Brabantize

prafumpferat ex Litteris Caefareze & Catholicae füae

4tatü

Seuatus Confultum de 16. Junii 1768. quoex Edictis

Majeltatis , quibus mandaffer agiad onus Citari, etiam

intbite

Regiis, ac perpetua praxiidem Senatusadítruir, Bul-

polt examinatum gagz

dÀ

Citati oblaturn.

um Folutmen, ut vocat ex parte

aui

las, Decreta, aliaque Curie Romanz Refcripta Re

pio Placito munienda effe: z4vagz qu'oz [es puiffepu-

59, Sed vetifimiliter tunc nondum Litteras iflas

f g

blier j nettre-en. execution, ou en

*

rfi

H

nre aucum ujage.

Regias infpexerat. . INam ubi cum Zeplica füa. ulte-

Extat in Tractatu altero Citati de 2

t

pen ; inter Monumenta füb Zitt, $.

ecurfu ad P'f'z(Jci-

9170re easdem produxit, ibidem ítarim argumentum

eve l

illud cum tota fua pratenfione de !

j1abita Zifa defe.

62. Quod usqueadeo obfervari voluit (üa Majeftas.

ruit, haud dubie cum attonitus vide

ret, nevelverbo

uf

jv

betuf,

ut,. per Decreturn de 6. Aprilis 1$91. latum in Con-

quidem Breve reclamari ia dictis Litteris Regiis,

filio fuo San&tiori injunxerit Decano & Capitulo Tor:

8o. Q

»

r

Jio

a de caufa aliud medium arripiens Actor,

nacenfi, antequam füper Principali jus diceret, de

&im necetlirarem. omnis Pfac;

; in hoc cafu negare

que à

zvacey tout céqu'ils out allegué au. fujet de la Bulle in

vellet;

hoc fcilicet pretextu, quod Breve direcum

Cona Domini, £? de l'obfervagce d'icelles. leuv faifaut

nou faeerit ad has partes, fed folum ad -Catbolicos in

ionem

défenfe de ne fe pas ferviv-à l'avezir de femblable allega-

Pederato. Delgio commorantes,

6 630

pion, epeine quil y fera pourz

", comme pour la coa-

81. Sed ira fe, multipliciter illaqueat,

Jerad

esSn

»

-

"»

óupplem. Oper, Zzn Efpen Pars V.

?^ppp

8

Nam

p

668

ïïAUSA ESPENIANA,

92. Nam fie prodit inïïgnïtär dolum illum quo Ar-

audiviffe ex ore S. Pii V. Preedecefforis fui , muita

Xiculo 7, Zzbelli gracaminum idem Dreve proponé-

aliter, alioque fenfuáfe prolata fuiffe, quam Litteris

batur tanquam legem dictans ouNisuS. Chriffz Fide-

expreffa effent, feilicet in famofa Bulla :: Ezfi Mezdi-

lJibur, uti fupra adnotatum eft,

cantium ejusdem Pii V. qua etiam extat in magno

n

83. Deinde, quam lepidum eft pratendere velle,

Bullario.

quod Brevealiquod non Placetatum poflet magis con-

97. Sub Innocentio X, quidam Miafcambrunus,

ftringere Citatum, dum dirigeretur dd exteros, quam

cum jamjam decorandus putabatur pileo Cardinalitio,

dum dirigeretur ad has noftras partes?

plexus eft Capite, eo quod plura fal(a adta etiam füb

$4. Et interim nequidem ullatenus docere de Pu-

nomine Pontificis confinxifet,

blicatione ulla legitima , '&-fu-fïicignte quoad Cità.

98, Porro inter figna ínppofitionis

& falfitatis me;

tum.

rito reputatur, fi Refcriptum aliquod modo infolito &

n

)d Nequ.& de alia certa via, qua fic innotuerit Ci:

irregulari evulgari cernatur,

tato , ut illud citra culpam ignorare non potuerit ?

99. Breve aütem , de quo quaftio, modo plane

apit

86. Cum tamen dejure praefumatur ignorantia ubi

infolito & extraordinario clam in hac Patria divulga-

n

Ícientia non probatur. Cap. 47. de Keg. Zuris in FT.

ri cepit, priusquam vel de ulla promulgatione Ro-

0

r

87. Sedcredibile, inquit Actor, non eft, Citaturn

mas facta conftaret, dequa nec hactenus confítat, ut

|

non le

giffe Breve , de quo mentionem facit in fua

fupra obfervaturm eft.

«

G

fati

Epiftola.

nam

100, Quaproprer Citatus non abs

qüe causá in Ate-

88. Imo tnulto magis hoc credibile eft, quam fit

Jbonfione Provifionali articulo 34. cavit, fe Breve il-

ilo ce

credibile, Citatum mentiri voluiffe, dum dixit fe il-

lud relinquere fidei , quam de jure meretur.

i.

lud non legi(fe: quod mendacium non fine gravi in-

10t. Et in Refponfione fua. Ulteriore ejusdem In-

daciul

juria ipfi impingit Actor,

firumenti fidem &legalitatem, faltem quoad preefea-

hil e

$9. Nec enim opus habebat leviffe, ut conftarer

tem caufàm, aperte rejicit: Et jure quidem optimo

lam !

ipfi de eo ob quod Breve illud ad propofitum füum

propter rationes allegatas.

IH

per tranfennamcitavit. Cum iftud tam ex litteris A-

102. Quibus & iftud a

ddi poteft, quod cum ca-

pateb.

tici Confultoris, quam ex differtatiore adverfaria

reat fignaturd authentica, non poflithic confiderari ,

m a

Doctoris Damen fcire potuerit, quemadmodum ex-

nifi tanquam mera charta volans, nulla auctoritate

fiod

licatum fuit Articulis 26, & fe

q. u$que ad 33. Re;-

publica agnita aut firmata.

itate

potif. Provifionalis.

1603. Nec refert, quod exemplar impreffum ab a-

12

9o. Nec minus certum eft Articulum r0o. Zzbell

^

&ore exhibirum & reclamatum praferat quamdam

to r£j

gravamiuum indigne turpiterque imponere, dum af-

fubfcriptionem cum chirographo Zzscentii Montalti

Atqi

ferit; Citatum füper Brevi illo fuiffe confültum, quae

prerenfi /Zuditoris ;

qiel

impoftura amplius propalaþicur.' Cap. feq. $. I.

1604, Quia notorium eft juxta jura & con

fuetudi-

Téant

nes Patrie, quod dictus Zzncentius Montaltus non fit

U

ä.. I I :Io.

hic habendus ut Vir Lepgalis; cum iiomina z4uditoris,

Jrt

€? Jrcbivoruti Nuatiature, fint hic nova & antehac

inaudita.

Bl

Jdemn Bveve non eff Inffvumentum Legale aut Jïc?e dig-

qui

10$. Quinimo in exemplaribus irhpre(ïïs apud

subu.

"um , Teritoque in /'u/þz'cz'omïm vetit,

Martinum van Overbeck & hic Lovanii disperfis;

præa

9I. Graviffimorum Pontificum monitis & expe-

nequidem habetur dicta fignatura prarten(i Auditoris,

f

rlentia magiílrra edocemur , non flatim omne Re-

ut videre eft in eo exemplari, quod per Ciratum

Qrii

Ícriptum aut Decretum Romanum, quod füb nomine

confignabatur ad articulum 46, fuae Aefponfionis Ulte-

rl

Papa editum vel vulgatum 'onfpicitur, habendum

ViOYif,

u

eíIe ut genuinum,; maxime fi continear ralia , qua à

106. Itaut faltem Lovanii, ubi Citatus domicilium

LUE

S. Sedis prudentia , &quitate & benignitate videan-

habet, vel ex folo illo capite potuerit & debuerit effe

tio (

abhorrere ; aut fi quae alia fuppofitionis figna pree fe

fufpectum.

L

ferat,

107. Quibus omnibus fuperaddi poteff quod de

bit

» Multa tanquam à nobis deferuntur & fcripta, &

fiznatura illa pretenfi Auditoris nunquam legitime

Dom

» dicta, nobis nefcientibus ,, aiebat Gregorius VII.

coníftiterit,

tm

lib. 9. Epift. 31.

108. Cum igitur, ut hoc capite oftenfum eft, me-

P

92. Sic & Innocentius IlI, De crimine falfi- C. 4.

moratum Breve non habear vinr Legis ;

tifi .

in parte recifa. ** Accidit nuper, quod quidam falfi-

109. Cum Citatum non concernat, nequea

d onuä

» tatisaftutiam perniciofius exefcentes ; fuerint inini-

ten

ipfius allegaripoffit; cum non fuerit muniturn Regie

» quitatibus fuis deprehenfi, ita quod Bullas tam füb

Placito aut Fifa;

» nomine noftro, quam Bona Me. Ca. PP. p. n.

110. Cum hic non fit publicatum more & locisfo-

» quas falso confinxerant , & quamplures Litteras

litis, illudque in confeffo fit;

» Dullis fignatas invenerimus apud eos, ,,

111. Cumque ertiamíi non foret füfpecte fidei In-

93. Imo tam frequentes erant hujusmodi fraudes,

ftrumentum, tamen hic ab A&ore exhibitum omni

ut Pontifices acerrimas peenas coaéti fuerint ftatuere

auctoritate & legalitare deftituatur ;

adverfus tales impoftores.

Cdl

112. Sequitur in primis, quod Citatus potuerit

L

94. Atque hic notandum, non agi illic de fimplici

illud citra ullam cul

Brevi , in quo adhuc facilius falfitas committi pos-

ignorare.

pam, vel in totum, vel pro parte

Qui

b

fet; fed de Litteris Dullatis, qua folent efIe folem-

113. Quodque eo faltem tempore , quo Epiftola

niores,

ipfius confcripra eft; nullam vim five Legis ; five

ahq1

95. Refert etiam graviífimus auctor Hiftorie Ec-

n

Mandati habere potuerit in Belgio.

clefiafticae Claudius Fleury lib. 74. num. $3. ad an-

114. Sequitur a. quod in hoc ]udicio majorem

num r19;, queradam Clericum Eboraceníem morti

f

confiderationem non mereatur, quam fi ACtor illud

df

proximum confeffum effe, fe edidiffe plures fal(as

ex aliquo libello extractum exhibuiffet.

Litteras Apoftolicas, Similia legere eftapud eumdem

115. Atqueita diruto proríue fundamento, quod

Deti

lib, 75. num. 4. lib.77. num. 19. &c.

Actor pro íua intentione unicum habet, conjicien-

96. Gregorius XII[. in Bulla, qua incipit /z zanta,

dum relinquitur ,

fiv;

quam íolida polïïnt effe cetera;

Ad

quaque extat in magno Bullario, teíftatur fe pluries

qua fuperftruuntur.

fs

lum

C A.

l

fad

ou REcugi, DEks PrgcEs &c,

Livng SECOND,

669

d

s

teram Legis Cauouice per uüum Epifcopum fineaffi-

ïdz.

ftentia duorum aliorum Epifcoporüm.

CAPUT SECUNDUM.

üo

129. Certe non eít fpecies quod a

liquis -deþfædïa

Expenduntur Articuli; quos Actor procudit ex Epi-

caret illud, quod agnofcit peraétum efle contra ex-

lg

ftola Citati, & oftenditur eorum contorfio

rernum rigorem ZLegis Cagotica , & cui facto propte-

rea excufationem quaerit,

lo,

& mavligni;a-s.

i

130. Hoc ipfüm & non aliud mem

orato loco agji

g. IO

agnofcet omnis lector intelligens &quus, dummo-

De

do verba ifta Epiftolae ; 7ánc porro ueceffitatem 9

&

— De Zrticulo X Libelli gravamiküm.

exigentiam [nlutis populi , advertat relativa efTe & con-

nexa cum illis quae paulo ante ponuntur: |$ed fola tunc

d

116. Articulus decimus Zilelli gravamz'rzuni fic in-

nece[fitas €? falus populi excujabat bujusmodà Ordiua

:

tiones , &c,

.

pi

cipit: Quod Deminus Reus Citatus fuper. Bvevi illo

ho

"Apoffolico con[ultus ab aliquo , . . feripfavit. Re[pon-

131, Quin hujusmodi excuf(atio legitima fit , dum

reipía fübfitit; non eft credibile Actorem velle in du.

W

fiomem Epiffolarem, &c.

117.

Quibus verbis non obfcure fignificatur quafi

bium revocare, nifiuna condemnare vellet fanctos il-

Cirati Epiftola non effet nifi Refponfio ad Con(ultatio-

los Epi(copos, qui in eadem periodo laudantur.

l

i

nem fibi propofitam, qua quareretur quid de Brevi

132. An autem dicla neceflitas & exigentia (alutis

illo cenfíendum effet.

populi in. cafu Ordinationis Steenovii, quatenus per

In

118. Quaenuntiàtio voeari deberet apertum men-

folum Epi(copum Babylonieníem peracta eft, revera

dacium , fi A&or legerit Épiftolam Citati; etenim ni-

locum habuerit, quaftio eft fati, qua cum à multis

n

[l

hil ea poteft effe fal(ius, ficut omni legenti Epiíto-

pendeat circum(tantiis, poffet quis minus prudensaut

Jam, velexprima ejus pagina manifeítum erit.

nimium occupatus circa

eam facile aberrare aut cir-

cumveniri.

.

a

119. Nihil item eamalignius & fraudulentius, ficut

patebit omni attendenti ad feriem articulorum , maxi-

133. Citatus autem qui in caufà illa examinanda

i,

non fuitintelligens, fignificat, fed modefte, perfua:

Ed

me quinque fequentium qui huic decimo ita fuper-

ftru&i & connexi fünt, ut de ejus falfirate & malig-

fum fibi effe in Ordinatione Cornelii Steenoven me:

nitate egrepie participent,

moratam illam excufationem obtinere locum ; atfig*

b4

decimus articulus à Cita-

120. Àc proprerea idem

nando in hoc idonea valide motiva, quibus fimul erpa

am

to rejectus fuit uf falfus, nempe prout expreffus eft.

SS. Canones, erga Sedem Apoftolicam & San&ti(fi:

1

Atque eodem pede inprimis negati fuere iidem quin-

mum Dominum in ea fedenrem, venerationem &

que (equentes, etfi quidam eorum

fi

ob(ervantiam fuam demonílrat, quam habuit Íemper,

l.

pecialem co'nïti-

maximam.

t

neant falfitatem, uti videbimus infra.

121, Nempe con(ültus hic fuit Citatus, non f/uper

134. Dixit autem illa ut Doctor, non ut Cenfor,

lif,

in materia, qua ftudium ipfius & profeffionem con-

Dàc

Brevi, ut imponere putabat Actor; fed de murmero

-

Epi/coporum ad validam Ordinationem | Epifcopi ve-

cernit,

135. Dixitin privata Epiftola ad amicum de cujus

d

quifito queque Citati effet. fententia, de Ordimatio-

sibus Epifcoporum per umum Epi[copum celebratis ;

probitate & reétitudine non dubitabat; quemque ng-

(s

verat SS. Canonum tenaciffimum & erga Sedem

£i$,

precipuein cafibus uece[fitatis: €7 an ullam babeat veri

fhecieim , quod juxta us divinum tres Epifcopi ad tales

Apoftolicam obfervantüflimum , ur in i

üm

Qrdinatioues ita vequivantur, ut aliter babenda fint i-

exprimit.

*

pía Epiftolg

Jit-

yite &9 imvalida.

136. Dixi

t denique in co&troverfïa-, qua jam per

122. Idque occafione Differtatiouis Doctoris Da-

publica fcriptaad publicum judicium Eruditorum qua-

qm

men , ubi eadem quaeítio tractatur , & fimul Ordina-

f1 perlata erat.

[f

&io Cornelii Steenovii vehementiffime impugnatur.

137. Cui enim bono controverfiz intra Ecclefiam

Ícriptis etiam publicis agitari finuntur, nifi ut de me-

123. Àn ergo non fufficiebat commififfe , quam

de

obiter notavimus , fal(itatem in articulo 7. ubi SS.

ritis caufze audiantur Eruditorum & Prudentum ho:

f

Dominum in Brevi illo loqui facit non ad fideles tan-

minnm judicia, & ita eliquetur tandem veritas ?

tum Fcederati Belgii, fed a2 omnues Chriffi fideles.

138. Tantum autem abeft, ut in Citato vel mini-

ne

124. An, inquam, hocfílratagema non fufhciebat,

mus argui poffit contemtus in. auctoriratem aut Pet-

nifi etiam malignitatis hoc alterum adderetur fpeci-

fonam Sancliffimi Domini , ut in eo. ipfo eluceat fin-

ili"

gien? Etutinam vel in eo fubfifteretur!

gularis, quam de ejus perfona & equitate habet, ex:

j

iftimatio , rrecnon genuinum , quo honori & aucto-

$. II

ritati S, Sedis addictus eft, ftudium, uti fuse declara-

Ío

bitur Capite fequenti.

D

De zrticulo XI, & tribus]&quentibk:.

139. Hoc interea memi

niffe dignetur Clariffimus

Dominus Judex, Citatum egiffe hic ut Jurisconful-

In

ff

125. Articulus Xl, à Citato negatus eft duabus de

tum , qui de fcripto aliquo autcontroverfia ad inftan*

caufis,

tiam amici; & quidem oppreffi, ut exiftimat, opinio-

Ele&ione Steenovii ne verbum

[it

126. 1. Quig de

nem fuam in Epiftola depromit , quatenus verfatur

qui

dem reperiturin Epiftola de qua agitur, Nam

in te'minis Juris, ubi fa&ta füpponifolent potiusquam

I

Prae

fatio Aefpon[iouis Epiflolaris ubi de Electione fit

afferi, multo minus depradicari, uti

.dolose preetene

aliqua mentio, Citatum, A&tore confentiente, non

debatur ex parte Actoris,

la

,

vt

concernit, ut ante obfervatum eít.

127. 2.Quia ibi in fine dicitur, quo

d Ciratus Cori-

$.

Iik

m

fecrationem ejusdem depradicaverit validam & ju-

tam.

.

De Jrticulo XF.

ud

di

128. Rogatur Clariffimus Dominus Judex ut

5

netur hic attendere malignitatem in verbo depre

146. Aliud maligniratis exemplum fuppeditat arti-

od

cavit, cum in loco dictas Aefpozfiozis Epiflolavis ab

culus 15$. ubidicitur: Quod proptereà exoortatu

2

d fue-

- A&ore fequentibus tribus articulis indicato, ubi ca-

ïlt [] &Cö

:

[j

fus hujus Confecratiónis obiter attingitur ; hoc fo.

141. Notatu dignà eft con

jun&io propteréa, in

jum quzratur, Àn excufari poffit hujus Ordinatio

qua manifeftat fe temeritas Actoris, qui penetrara

verba

facta fine difpenfatione Pontificis Romani, contra lit- : vult mentem Citati , ipfique atribuere quod

ejus

670

Causa EsPENIANA,

aftam

ejus. nequaquamr fimnificant, vel inaunt; quámvi$ nàret verba, quibuä adítruére intendiffet ea, quee de

d1 gU

pa

"

nullas ceperit informationes, nec ullum &actum alle- contemtu .illo afferebat Articulis 16. & 1

,

n Libdli

10

caminum.

get, ex quo mensilla Citati, Quodkpïqpäerea-,deduci gra

"T

vel levi conjectura poffit.

4

*

D

.1$2. In eadem Refponfione Provifioria

li fimiliter pe-

tium

Can

. i42, Etenim vox.Ceterum, àqua

periodus 'iflïä- in- t

tüm füerat; ut delipnarentut verbas .qua effent ia-

idet

yon"

Jicatainchoatur, tantumabeít) utquod fequiturcon- juriofa Brevi alicui-Pontficio : Itém que fcandalofa

z

ä]iäïd; q

inectat cum iis, que preced

1

lud ab his ab- & pernici

ofae .confeq'Ueinti.æa, ut praffertur Articulis

pj um

rumpat manifefüífime.

I8.& 19.

*

,

:

,

165

143. Dicitur 2. quod exbortatus fuerit, Etin Re-

d nulla 'h'üiu"sïm'odi- verba unquam proferrc

ii UPUME

dodum

glica ,. Axticulo $9. dicitü

aut defienare potuit. A&or, &ita in confelfo eft nul-

Citaverit, &c.

: "

?,infuper quod Citatus ex-

la ibi talia reperiri ;

gandum

144. Verum qua fj

þ.ec'iles* exhortationis & intita-

/154. Multo minus oftendere potuit in Citati dictis

SreenoV

tionis in his; /Veque defisam Deum precavi , ut per ip- velfactis animum afpernandi vel injuriandi , finequo

foiffet;.

J

7u5 faucium auxilium pergatis pafcere eum, qui n

vo* nulla Actio injuriarum confiftere pote(t; cum znja-

:

in fayot

bireft , gvegemn Dei ?

r2 ex affefu faciestis confiflat. .5. $. 1. K£. deln.

177

"a

145.-Sciat Actor a

llufionem hiic fieri ad verba B.

juriis,

a

L

faerdl,

Petri Ep. 1. Cap. V.. v.

Pafcite , qui 14 vobis ef]. .. 155.

Porro ad injuríam referri debet Contemtus,

*

160. .

gregein. Dei , zoncoatie, fed [poutaned , uou turpis lu- juxtaid quod dicit Imperaror. Inft, $.T. de Injuriis.

fegm'usl,

cri gvatia, fed voluntavie, meque ut dominantes in Cle-

injuria dicitur [pecialiter ,. alia$ coutumelia, que à

Yif, fed forina fati gvegis ex. auimo.

cogtemueudo dicitur.

cra «

eperte 1

146. Sciat hic e(f? conclüfioneém

Epi(tolee familia-

156. Tantum autem abeft, ut. Citati Epiftola ali-

jfis, que de more contineatfalutarem apprecationem, quod dictum contineret, ubi in modo peccaffet ad-

qd dog

1

qua inter-cetera loquendo ad veteranum Paítorem, *verfüs reverentiam & obferva. "iam S. Sedi aut SS.

qui faluratur, ipfi peroptat; ut per fpirirum pruden- Domino debitam, ut & contrario ea ipfà loca Epifto-

comEI'I

coniiüi

.ti& , fortitudinis & cháriratis munus füum fecundum lae ex quibus A&tor Articulos füos producit & com.

Deug adminiftret ; ideoque contiauo adjecit verba temtum illum & injuriam ad(truere nititur, erga di-

men, (

oricam

D. Petri. immediate fequentia, atque cum apparuerit Ckam Perfonam & auctoritatem , fingularem fpirent

Princeps Pafforum ab eo percipiatis. imiarce[fibilem /| exittimationis & fübmiffionis affectum 5 ficut omni

]ertatio

glorie covomam.

&quo leétori patebit ex fuperioris Capitis difcuffione.

i

147. Sciat denique, ufitatum plane effe & inno.

(1$7. Quapropter totus contemtus ille & injurian-

jnculpt

Xium, ut.eos, qui fuat in a£tuali exercitio & polles- di animus defümi deberet ex. reBus ipfis, hoc eft,

puta(fe

quoiT

fione alicujus fun&tionis aut muneris, confueto & ex eo quoód Citatus in. Epi(tola illà diffentire inve-

competente titulo honorare pergamus, etiamfiforte niretur à pretenfo Drevi, nempe circa Electionem,

pI

jus ipforum in dubium revocerur & fupereolitigent; ut vult A&or, & Confecrationem Cornelii Steeno-

Qu ii

idque in hoc caíü.tanto magis decebat Ciratum, quia ven,

confa

ille de eequitate Caufze ipforum períua(us erat, juxta

158. Verum tota hec pretenfio ruere & iwanef-

Refolutionem füam datam anno 1717. in favorem cere debet eo ipfo , quo oftenfum eft Cap. r, reela-

fubfiftentiee Ecclefiee & Capituli Ultrajectini, de qua. matum Breve nullam hic mereri confiderationem

fupra.

propterea fcilicet quod non habeat vim ullam aut Le»

4 á

]u

148. Ut autem .magis pateat quam perperam, pis aut Praccepti refpeétu Cirati quodque proinde

quanraque temeritate Actor ex hoc loco contemtum . ab ipfo ignorari innoxie potuerit.

imo quod Inftru*

R

Brevis, de quo aeitür? adftruere velit; attendere mentum Brevis exhibicum, non fit Legale, nec ub

dignetur Clariffimus D. Judex Breve iftud Catholicis lam in Judicio fidem facere poffit.

17

Feederati Belgii nibil aliud in hanc rem . prohibere,

159. Et hec quidem defenfio & exceptio revera

qu

quam ne à Cornelio Steenoven autaliis ab ipfo depu. fufficiens eft, ut A&tor defe&

á

Ht

u probationäs rejiciatur,

taüs Sacramenta aut. Ordines accipiant.

& Citatus abfolvatur,

U

149. Debuiffet itaque A&tor habere informationes

160. Verumtamen, ut uberius etiam pateat hujus

r

ex quibus conflerer , quod ille Reverendus admo- Ationis inanitas, ipfinsque Cirati. innocentia , de-

tno|

ib

i

dum & Ampliffimus Dominus ad quem dirigitur E- mus tantisper (quod tamen non adiittitur ) quod

piftola & Ampli(fimi juris Collega eífent ex illis qui tale Breve elfer genuinum , quodque Ciratus Dreve

Il

à diéto Cornelio Steenoven efleat ad curam anima- impreffum ab Actore productum etiam legiffet tune

f

rum deputati, quod nifi oftendatur ( &noa oftende- dum ícripür Epiftolam fuam, nempe 4. Junii 1725.

K

.

tur quia falfum eft) jam ne quidem de illis Brevelo-

tu

quitur.in hac parte, &ita omnis materia contemtus

i6r, Necdum tamen in fimili 'fuppoüto argui'posa

cvanefcit.

e

pui

fet vel minimus in Citato contemtus aut afpernatio

lnic

150. Scivit indubie aut fcire debuit A&or id de Vi- adverfus S. Sedem ob ea precise in quibus Epiftola

It

ris illis nulla verifimilitudine a(feri poffe, cum fimili.. Citati di(lentire reperiretur à dicto Brevi,

Qd

tirulo infigniri non foleantuifi viri in diguitate con(ti-

162. Sed antequam ad eam demonftrationem pro-

r

tuti & feniores e Clero, ita ut in hoc non.minus, cedamus, ex fupradictis Cap. 2. recolligenda & de-

quam in fu

terminanda funt ea in quibus Epiftola Cirati vere à

perioribus Articulig, mala fides inügniter

ü

Brevi illo diffentire dici poffet.

:

Fiäfe prodat.

163. Certum inprimis eft, quod in Citati Epifto-

LE

CAPUT TERTIU M.

la nullo-loco agatur de Electione Steenovii: eftque

hoc in confeffo , cutm A&or iterum lacetfitus nullum

:sl.

»

Qyodzäe vel minimus hic argui poffit Contemtus ali-

deea verbum in Epiftola defignare potuerit.

cujus Brevis vel Auéctoritatis S, Sedis, ut preten-

B

164. lta ut Citatus nonpoflit dici defuper mentem

L

fuam ibi aperuiffe,

ditur Articulis XVL. & XVIF.

16f. A&tor quidem multum defadat ut per inter«

EM A

pretationes & per confequentias illud deducat.

LU

Verum tales fequelas in caufiscriminalibus, qualis

!l

e(t hec , non pofle admitti in gravamen Rei, noto-

szquzrztur i qz[o Coätemfz)r ille poni deberet.

rium eft,

I'S»I.A UPäro[mcatus fuerat ACtor Articulis 41. & 43

166. Nihilominus etiamfi fupponeretur Citatum

in diéta Epiftola Ele&tionem hanc refolviffe validam

Re/laogþoni: Provifionalis , ut in Epittola Citatidefig

&jus-

t

——————

——

ou RECcuüEIL DES PIEþEs &c, LivgE S&coNp.

671

K (

& juflam, nec hiac tamen ullus argui poffet contém

39

ildli

aliquid fuc poteftatis limites tranf'cend&ns,þ aut Ju-

nendi aur ínjuriandi affectus.

L

ftitie repugnans? Nec enim altitudo & fanétitas

- Y67. Curh enim nequidem circa formam & ritum,

,*

)rp

Iv

Solii fan&tum facit & àpeccato immunem. . Num

LIq

quo eadem Ele&tio celebrata eft, ullum appareret vi:

33

fiquid hujusmodi contingeret, ab exequendo Man-

tium Canonicum ( quale nec ab ipfo Brevi notatur)

» dato non liceret abítinere? ,, Ita Auctor de Lilert,

510(3

"ulis

non videtur ex alio pretextu cenferi poffe irrita &

Eccl. Gallicang Lib.2. Cap. 3. Num, . edit. Leod,

ilicita, quam ex eo quod Cathedrale Capitulum UI-

m

i

"t

trajectinum intercidiffet.

176, Naimque uti docet. Cardinalis Caietanus in

168. Hanc autem prattenfionem cum Citatus jam

Dui

S.Thomam 2.2.9.39. A.r,ad2. ** Potefít Perfo-

dudum fciret effe inanem, atque ea in parte exiftima-

» na Pape tyrannice gubernare, & tranto facilius,

Yét Pontifici effe fub & obreptum, non effer mi.

Qlis

» quanto potentior eft, & neminem in rterris timet

tüi

randuin fi Citatus fcribendo Epiftolam, Electionis

, uitorem. ,,

Steenovii validitatem , atque Cànonicitatem fuppo-

177. Confonat. Cóncilium delectorum Cardina.

"Jï

x[n

fuiffet inhaerendo adhuc antedicte füze Refolutioni

lium & Pralatorüm ad. Paulum 1ll. ,, Principium

in favorem Ecclefie & Capituli Ultrajectini datee

»

horüm málorum indefuiffe (aiunt Pontifici) quod

1717. (*) & fuper qua nunquam moleftia ei illata

99

nonnulli Pontifices tui Preedeceffores, prurientes

li,

uerat,

93

auribus, ut inquit Àpoftolus Paulus, coacervave-

.*iisy. ;

T

169. Ad confecrarionem autem Steenovii ut tran-

??

runt fibi magiftros ad defideria füa , non ut ab eis

feamus, certe Epiftola ejus non diffentitab ipfo Brevi

»

difcerent quid facere déberent , fed ut eorum ftu-

li

circa ejus validitatem, cum illam validitaterr. Breve

LE

dio & calliditate inveniretur ratio, qua liceret, id

aperte fupponat & pra fe ferat, qua fola quaítio hic

35

quod liberert.

Inde effectum eít, praterquam

d

S.

ad dogma referenda eft.

??

quod Pridcipatum omnem fequitur adulario , ut

170. Adeo ut ex hocce Capite inprimis gravi(limo

L

(

umbra corpus, difficillimusque femper fuit aditus

contemius fi quis in hac controverfia fübfit, omnino

??

veritais ad aures Principum ; quod confeítim

conjiciendus fit in Citati adverfarium Doctorem Da-

?3

prodirent Doctores, qui docerent . . . quod vo-

1l

men, qui opinionem fuam conirariam, prorfus ex-

?5

luntas Pontificis, qualiscumque ea fuerit, fit Re-

oticam, dicto Brevi pretulit in memorate fuz ;/-

92

gula quà ejus operationes & actiones dirigantur;

Di

fertationis Additione,

H

ex quo procul dubio efficitur, ut quidquid libeat, f1

171. Ad ejusdem Coníecrarionis juftitiam, five

?3

id etiam liceat.. Ex hoc fonte, Sancte Pater, tan-

x

inculpabilitatem quod attinet; non inficiatur Citatus

»

quam ex Equo Trojano irrupere in Eccleliam Dei

putaffe fe, cum de ea omnimode perfuafus :effet,

955

tor abu(us & tam graviffimi merbi, quibus nunc

99

quod poffet citra ullius offenfionem fe pro illa decla-

confpicimus , eam ad defperationem fere falutis la

rare, eo modo quo in fine Epiftolee fuae fecit, quod-

L

bora(fe. ,

que id ad officium, five qua Amici , five qua Juris-

178. Etíane in Ecclefia omnes fumus filii, non

confulti pertineret.

fervi; patri debetur reverentia & obfervanria filialis,

non tamen fubjectio fervilis.

r

179. Quoniam oratlur, inquit Cardinalis Conta-

renus Epiít, 2, ad Paulum Ill. puto compertiffimurn

Qui dij?miire inoenivetur ab aliquo Brevi vel Decreto

effe, Regimen Pontificis effe tmaxime libevortm bomi-

Romnazo, mon ideo [latim balendus foret coutemtor

uum vegimen, adeorumque utilitatem ? lonumtnaxi -

$. Sedis aut Poutificis,

me fpetlare .

. Quid magis contra Legem Cbriffs,

jue efl Lex. Libevtatis , excogitari potef , quam Chri-

172. Confiderandum ante omnia controverfiam ,

Jféiauos fubyettos'effe parereque deleve Pontifici , cui tri-

que hic agitur verfari circa fa&um , cujus juftitia de-

butum fità Chrifto, ut pro avbitrio leges couflituat, le-

endet a factis innumeris & Juris pofitivi quaftioni-

ges abroget, difpenet im. legibus, babeat im bis omnni-

us bene multis.

bus voluntatem faatn pro Regula? . . ..— Sic 9urispe-

173. In hujus autem generisjudicatis quid de fum-

viti quidat voluerunt id liceve Pontifici quod vult..,.

tno Pontifice fentiendum fit exipfis Pontificie Infal-

Jed , pey Deum itimortalem! . . . . nomue bacpofítio

libilitatis defenforibus ftatim patebit.

idololatriam [apit ?. Nam bac pofitio adeo eff fal[a, adeo

174. Unde fas fit dicere , quoniam ita cogimur,

vepugnats J[eufii comintuni, adeoefl contraria Dottvina.

fed falvo in omnibus S, Sedis honore & au&toritatis

Chrifliang , adco depravat umiveri. Chriffiani populs

ejus culmine, Pontificem horminem etfe, circumda-

gulernatiouem , ut mibil permiciofius inoeniri potuerit.

zum infirinitate , qui & pro femetipfo afferre debeat pro

180. Quod fi forte eveniat, ut pater filium bonis

peccatis , qui multis modis circumveniri poffit, male

& juribus fuis fpoliare aut aliter preter jus Patrium

informari, privatis duci affectibus , aliena jura impe-

tale eum traétare velit, certe in paternam reveren-

tere, &c,

Abfit tamen ut SS. Domino noflro Bene-

tiam non peccat filius, fijura füa, fi bona, fi perfo-

nam (üam mediis le

dicto XIII, finiftri quidpiam animi aut intentionis non

gitimis defendat, neque in omni-

reéctae tribuere, vel cogitet Citatus,

bus mox patri cedar.

17$. Ecce quid dicant illi ipfi qui opinionem pro-

181, Nec in reverentiam erga patrem delinqueret

pugnant Infallibiliratis Pontificie * ,, Lumen illud;

alter filius, qui fratris füi caufam equo fure niti pa-

35

aiunt , S, Spiritüs, quod fümmo Pontifici adeft,

rans, dolenter, prudenterque innueret caufam com-

L14

cum explicanda fuünt fidei myfteria, & tradenda

munis patris fe non probare.

33

morum pracepta, non perpetuo illi hypocritarum

182. Etenim (; S. Sedis aut Pontificis Romani con:

»

fraudes, Aulicorum adulationes, improborum men-

temtor , graviffimarüumque peeoarum ac Cenfurarum

»

dacia detegit, nonadveríus Ambitioforum impor-

dignus habendus effet, quisquis non probans omnes

tunitatem , Magnatum preces ; füfpecta Officia-

Romanorum Pontificum actiones, nec omnibus eo-

,5

lium confilia immotos fervat.

Quid fi, quod ta-

rüm pratenfionibus acquiefcens , qualicumque De.

L

men fine gravi fundamento füfpicari nefas eft,

creto Romano contraria fenfifTe aut egiffe nofceretur ;

»

füummus Pontifex aliquo ulcifcende injurie,

jam profe&o plerique per Gallias & Belgium cele-

»

congregandarum divitiarum , augende familig,

brioris famae "Theologi & Jurifperiti, jam omnes fe-

L

aliove pravo affectu impelleretur ad pracipiendum

re Catholicorum Statuum Mini(lri , Magiftratus &

Prin-

(*) Appenfa erat huic Motivo, in prima Editione; fed in hac eam pratermifimus, utpote jam datam ín IV, Parte hujus Ope-

ris, Nuin, III,

672

.. Causa EseeNIANA.

Pridcipes; jam Cives ïä*mumäri & opfim-æ fpeifide- — 196. His adde S. !änatium Patriarcham Conftanti-

gt

les, ino & multi in Cclo re

nopolitanum , qui pro juribus Ecclefiae füee contr

di criminis are'nendi erunt,-

gnantes fancti hujusmo-

Supfem

Decreta &comminationes Joannis Papze VIII, ad mor-

ub

185. Ergo contemtus Pontificis reus erit S, Pau- tem usque cerravit. Cujus Ignatii caufam fuo Cafui

qu

j

lus, vas EleCtionis, qui cum vidiffet, 22 B.Petrus$. fimilem elTe contendit Clerus Ultraje&tinus.

jom

p

zon vetfe ambulavet: ad veritatem Evaugelá , €? Gentei

Dyqe TET

197. De quo tamenfic rurfum loquit

j

r Baronius;;

ejifi o

cogeret S'udaizave , iu faciem ei vefl

itit,

ejusque. fi- , Neque eft, quod quisquam ob lirem hanc Igna-

qusc

mulationem coram omnibus reprehendit.

, tium animo fuiffe in Apoftolicam Sedem infefto

vel j

A Quod Exemplum Spiritus San&tus comptobare & | ,,

exiftimet vel ingrato , cum quae juris effent fuze

208!

in perennem m

emoriam extare vdl'qit in Epi&ola /dd »

Ecclefize defendere-juramento teneretur obftrictus

jem E

Gal, Cap.2.

"

ld

, etiam aterna vitee difpendio ; INon enim alieng

184. Eju(dem contemtt

1$ accufàndi erunt non fo:

99

ie inb

retinere, fed fua poffidere ex poffeffione Preede.

cilii 11

lum S. Polycarpus, qui ab Anicero Papa diffenfit, , ceflorum fe jure juftum putavit , cui haud dubium

fieran

omnesque illi E

ifcopi; & Ecclefi

luerun

E Apsa qcum, » fponie sefiet , f id. ficpre BBGMENMNS p o

207

Polycráte Victori Papse .cedere no

itin contro- annum 878. :

mm f

verlia circa tempus Jejunii & Pafchae.

Triden

U^ Y895« Verüm etiam S. lrenzus ceteriqué Gallia:

5.""14'11; |

t

tr x

rum Prafules, qui modum agendi Victoris pape hac

L

fibrorul

in parte acriter fcriptis litteris coarguerünt, ut tefta-

Hujustnodi oppo[itiones quomodo in Eelgioï þf'taäæ fiat,

tur Eufebius ZZffor. Ecc].lib, s. Ca

H

1

wüae

p. 24 &apud Fleu-

.. Jalva $. Sedis veverentia 9. 2ducloritate, —

oePü

ry Iib.4. N. 44. & 45.

u

.186. Hinc' Nicolaus

I Cum videamus, 'ïnquitg Fi-

198. *Freque"h*,tidi'es mulvto' fueruht hujusmodi op

&ovein Papam €?. Martyrem ... peue àtotius Ecclefie pofitiones poftquam per falfas Decrerales aliaque fup-

libroft

210

Prefulius pertinacie vedargutum. Epiftola 9. ad pofititia monumenta, que feculo VIII. prodierunt,

didor

Micbael Tom. 8. Conc. pag. 341.

poteítas Pontificia ultra limites antiquos non parum

.187. Contemtor Pontificis eri

r .Cypri.a'nu's turi

dilatata eft, maxime autem poftquam feculo XII. Ro-

4di t

Ju £n

in caufa Daptismátis haereticorum, quam cum S, Fir- ma formari ccpit Curia, & huiusnomeninvalefcere;

:1"1,2'1;1

miliano & tam multis Africanis & Afiaticis Epifcopis

199. Hujus Curize placitis & praxibus à S. Ber-

fuftinuit ; tum in caufa duarum Ecclefiarum Hispa- nardo aliis

À

cieti

atum eft.

que viris magnis & piis füummopere reclaf**

u

nie, quam idem

glorioüüïlqus Martyr contra eum- m

ritür i

dem Papam defendit.

200. Quin incredibile eft quot & quante hinc u;

- ANotum tamen eft quod in primo ca

fü non Fol'um' Ec

clefia Dei exorte fint rurbae & contentiones.

m

A

excufetur, fed etiam feepe laudeturà S. Au

gu(tinoin

201. De iis, qua Belgium propius concernunt hic

opere de Dapt. coutra Donat. &alibi. -

quadam interim perftringentur,

gatio

188. Idem dicendum erit de SS, Meletio & Flavia-

202. Non exponetur hic quam partem Belgium

tis?

no; qui jura fua adverfus SS. Daniafi & Siricii Ponti- . habuerit in folemni illa interceffione & Appellatione

ditu

21

ficum praventionesfüftinuerunt. " Et primusquidem | quam Philippus Pulcher Rex Franciz inftituit adver-

morruus eft ántequam:.Communioni Romani Pontifi- fus Bullam. Üpam Santam a

foris

creta.

?

liaque Bonifacii VIU. De-

&d

€is reftitueretur, '"Theodoret. 7/f/1/b.5. C.23.

189. Idem de S. Bafilio, qui in caufa Meletii &

203. N

ihil item de aliis apþellationibus, (juæ d-

h

trium Hypoftafeon.de Pontifice Romano S. Damaío | verfus Litteras & nonnulla Decreta Romana à Princi-

Cariu

dem

graviter conqueftus eft. : Ep. 10.alias 349. quemad- pibus & Ordinibus Provinciarum Belgii interjectee füe-

modum & .S, Paulinus d

e Siricio P

H

Papa aliisque. Roma-

runt ad manutenendam faluberrimam illam Conci-

dod

nis. Epif. y.ad Sulpit. Severum.

- liorum Coníta

21

-

ntienfis & Dafileenfis San&tionem Präg;

2

fhiui

190. Idem de SS. Aurelio, Alypió, Auguflino . maticam. -

"

aliisque Epifcopis ;.dum pro juribus Ecclefie Afri-

204. Non dicetur de mediis Ca

(Tationis, qüæ ad.

bris

canz ftrenue re(literunt Zozimo & duobus ejus fuc-" verfus quaedam Ultramonrana Refcripta, & fpeciatitri

tüm

cefforibus. :

E

pi/?. Patrum Concilii Africani Cceleüino.- 'adverfus Evocationes fiepenumero adhibita funt,*

&

Conc. d'om.2. pag. 1 148.

adhuc quotidie adhibentur ; de quibus videre eft ce-

QuO

I91. Similiter flatuend

um er;ixt .dle' S. iH,ilai'-iO* Arela.

leberrimi Stokmanni egregiam lucubrationem coztra

hic

tenfi; dum jura fua contra S. Leonem Magnum ad — Evorcationes €7. peregrina J'udicia, cui fübnectipolfer

atqt

mortem ufque fort:ter tutatus eft. S, Leo Epz/7. 10.

Diploma datum Vienne 26. Junii 1708. quo glorio-

fcri

n

192. Similiter de S. Mamerto, quiab Hilaro Papa . fiffima memorize Imperator Jofephus.caffat &annul-

.dure habitus eft propterea quod- Urbi Dienfi Epifco-

lat Bullam Clementis Xl. de 27. Julii 1707. qua in-

[2q

pum prafeciflet. Zaro

era publicabantur Cenfuüra Ecclefiafticee con-

16090

*

", )ad annum 464, edit.Colon. ter caet

tra C«

&:

« Non &c.

fareos Miniftros , Commflarios ,. Militcg,:

193. Ubi & à Baro

ni6 -ac,inOtatuyx-nl 'eft.

T

95

mireris , inquit; Lector, Romanum Pontificem

205. Tpfa Ed

icta quibus Princ,i;p,c)s noftri ihvetera-,

K

35

Hilarum adverfus Mamertum adeo velcimenter tum in his Provinciisufum P/aczt; confirmandum in-

9?5

Qu

infurgere, virum, ut declarant eventa* fanétitate ftaurandumque cenfuerunt, & eorumdem viridis ad-

ge

95

infignem; In' his enim qua contentiofi fori funt, huc obfervantia, palam declarant, non quascumque

['Il

??

tei

95

perfacile eft quemquam decipi. Perfimile etiam — Bullas & Litteras füb venerando nomine Pontificisaut

S. Leoni accidit, qui in S. Hilarium eadem ferme S. Sedis emanantes, ftatim ceco modo - admitten- .

(

235

ex caufa acerrime inve&tuseft, Quis nefciat (epe das effe & probandas, fed licere hic quasdam ig-

Q

»

accidere ut falfis accufationibus & fubreptionibus norare, im

*

35

o & qualndoque nonnullis obviare & con-

fe

aures Pontificum repleantur , & cum putantage- tradicere.

35

pe,

206. Edicta illa funt Philippi Boni Ducis Burgun-

fe

9?

rem? ,,

quod juítum appareat , :e.xag-ithen:t innocen-

. die de3. Januarii 1447. Maximiliani & Philippi Ar-

M

194. Similiter de S, Juliano cum Concilio "T oleta-

chiducum de 12. Septembris 1485. . Et folemnifli-

l

n

o XV. . adver(üs

Denedictum l.. '"Tom, 6; Conc. mum atque graviffimum illud Philippi Archiducis pa-

Q

pag- 1303.

tris Caroli V. de 20. Maji 1497. in quo etiam com-

omn&s accu"fändi&uht conterntus Aucto-

memorat folemnem Appellationem fuam,

«

ritatis Ponüficie, fi ad hoc fufficia

207. His acceffit Pragmatica San&io quam Philip-

X

[ qqaliscumque Op-

Roütio aut;,*d.ifferqïüo.'

pus l«[. anno 1574. condidit habita prius conful.

tatlone-

P

R

ou REcuErIL DES PIECES &c, LivRE SECOND,

675

t

dQf

tatione & äxquiüta. fententia Co'n'((:ilkiorum Delgii, tum

teris v. g. de poteftate Pape, de Hierarchia Ec-

ii

Supremorum, tum Provincialium, qua diferte veti-

clefiaftica., de firmitate juramentorum Fidelitatis,

tum eft (üb poena exilii & punitionis exemplaris, ne

de Aíylo, &c. diffentiant a variis, jam non dico

Curiz. Romang Placitis, Refcriptis, & Brevibus:

üg

quis ullius argumenti Bullas, aut Diplomata ex Ur-

Tl

be Roma aut à Legatis Pontificiis profeda, per Del-

fedl a Conftitutionibus folemnibus &.a Decretalibus

gium executioni mandare aufit, nifi Litteris Placiti

Romanorum Pontificum, etiamab iis, quze Corpo-

fl

ri Juris infertz precipüam auctoritatem obtinuiffe

uge

prius comprobata fuerint vel in Sandtiore

C;xrjx-fïüo;:ifol,

Ü

vel in Brabantize Concilio.

videntur, ii

ISQueþcQ'ütr-aiiria prorfus &. !projfitegntg-rlr&

208. Conftans autem ufüs & o

bfer-Vänti'a eorum-

tradant. .

"1

dem Edi&erum abunde probatur per ea quz dein-

221. Nunq

uid.& hi omnes Do&ores welo' "no.miiie'

ds

m

de in Belgiojevenerunt circa receptionem ipíius Con-

puniendi erunt ut contemtores auctoritatis Papalis?

cilii Tridenti

n

:322. Quz fi innuere nemo auderet, mifi is qui

ii

fuerant & fubfcripferant. -

ni, cui tamen Legati P)rïi«anpis infgr-

fimul: fundamentales Patrie leges, fan&iffimos Ec-

.209. Per ea quoque quz evenerunt circa famo

clefi: Canones, Populi inveteratos mores, lauda-

füm Indicem librorum prohibitorum poft Concilium

tiffimasque 'Confüetudines; Ecclefiarum noftrarum

'Tridentinum a Romano Pontifice editum: cujus in-

pretiofas Libertates , atque adeo totam Jurispruden-

cme€

tiam Belgicam damnare & evertere vellet.

ter cateras Regula quarta, aliorumque multorum

!

librorum generalis Cenfüra non folum recepta non

223. Non eft conceptibile quomodo in foro Bel-

fuit, fed etiam per Indicem Expurgatoriurh à Re-

gico coram Judicibus-folum Deum & juftitiam prz

oculis habentibus, facrorum autem Canonum & le-

ge Philippo II. cum Edidofolemni 1571. editum po-

p.

fitive rejeda fuit

«.:*—"en&üf;ml feu Wprghibitio maltorum

gum Patriarum Confülti(fimis, ac tenaciffimis tan-

librorum.-. —

:

quam contemtor Pontificic dignitatis, & injurius

/:216,; Cór

ftans ufüus & obfervantia di&orum E-

in.S. Sedem accufari poffit Citatus, ex hoc capite

di&orum abunde ruríus probatur ex iisomnibus quz

r

quod in Epiftola privata officium agens Jurifconful-

acta & d

e

o

itata hic fuerunt occafione fam

4

pfæ Bgll;

ti Belgz & refpondit in Caufaà Ecclefiz- Belgicz,

In Eminenti Urbani VIII.

contraria quazdam fentire reperiatur alicui Brevi Ro-

;[ï'

""2t:1. Uti & poftmodum circa

qþü:ædam' alia JDei

mano nulla hic fide. digno, forte fuppofititio, c

»

Ü

creta libros quofdam prohibentia. -

te nec Placetato; nec omnino publicato. : :

ii

212. De auibus omnibus late re

fertur, & !d'ilï'e;

24. Rogatur proinde Clariffimus D. Judex, u

confiderare dignetur, an non vel hinc clare pateat

?

ritur in laudatiffimi Stokmanni opufculo: 7u Belga-

rum circa Bullarum Pontificiarum: receptionem.

innocentia Citati & inanitas. Actio

;

213. Atque etiam in Tra&atu Citati.de. Promul-

qi;s s quæ )diöto

Breviu unige inqitiïtur. '

gatione Legum Ecclefiafticarum , ubi ufüs & necefli-

tas Placiti Regii

'.Ai*n..ultvis modis üablhtux gtque defen-

$ IVf

Ea

ditur.

Ax4. 'Qui:

Tractatus Aapprobatvio-n'em- ')ihab*uqit Ceh-

Ofiänditzz;' Qzlak ratione. hzy'ufmodi Oppojïtionesz äbn

foris Regii Senatus Brabantiz, necnon commendari

raro fint neceffaric C9' laudabiles; fimulque ad.ve-

& defendi meruit coram Parlamento. Mechlinienfi

rum S. S

per Fifcales Regios jun&tos in caufà Citati contra Vi-

-cond»u*caizt.- |

Sedis honorem C3' 'Puntüïcan venergztioaen;

carium Bufcoduceníem Govaerts ; ac dein per ejut-

dem iParlamenti fententiam de 23. Februarii 1722.

22$. Notum e&-.quodmülta Dipiomäta & Man;

doá&rina Tractatus illius confirmata eít. -

dataRomana, etiam(i nomen praferant fummi Pon-

-.21$. Pramiífis autem 'coronidem impofüit exi-

tifidis, dicenda tamen (int emanare potius a Curia

mium-Decretum Regiminis Belgii de 27. Septem-

quam à S. Sede: five id contingat ex eo, quod per

bris 172

N

"

4.a Citato cum Refponjïone ulteriori exhibi-

importunitates ipfi extorqueantur, velaliter per ob-

tum.

aut fubreptionem impetrentur, aut eo inconfulto

216. An auderet dicere A&or, quod omnes illi,

vel prater ejus intentionem

"

^

i

: fexpedia»nïtur , five ex

quorum voluntate, opera & confilio cun&a, qux

alia cautá.

hic breviter commemoravimus gefta, adminiftrata

226. Notum etiam effe debet, quöd Principia;

Regule, Confüctudines, & ícopus Jurisprudentiz

atque defenfa füunt, quique adhuc quotidie fadis &

fcriptis tueri fimilia pergunts quod, inquam ,. ii

Belgice parum concordent cum. placitis, praten-

omnes contemtores fint au&torita

fionibus & intuitu Curie Romanz, . im

^

"

ea Pra(identis?:

E

"

tis S. -Sedis aut in

multis e diametro opponantur. .

t

0 quqd- in

^

ffi

217. Attento quod

fic muïtiä niodis obnifanfur

227. Ex quo íequitur, nece

um effe, ut ii qui

& adverfentur variis Diplomatibus & Decretis Ro-

Belgii Regimen admini(trant, qui in ejus Tribuna-

manis fpeciatim famofz Bulle Cence Domini quz lon-

libus five fecularibus, five Eccletiafticis judicia exer-

ge alterius con(iderationis habetur, quam Breve, de

cent, qui Jus illud tradunt, aut de eo refpondent,

quo quaítio, cum de hoc merito dubitetur an it

non raro impingant in quadam Decreta aut Coníti-

enuinum, cumque non confítet depublicatione. Ubi

tuta Romana, nempe íubreptitia illa ex mente &

tamen Bulla Cence Domini ett folemniffima, utpo-

fpiritu Curiz adornata,

quibus &qqandoque obniti

te quz fingulis annis in die Coenz Domini exquifi-

& contradicere opus fit. -

to ritu publicetur & renovetur velut ad Univerfos

.228. Si quis in libro Cardinalis

de. Lucäz, cul fi-

tulus: Relatio Curie Romanc tantifper expendat,

Chri(ti fideles pertinens, quaque publicis libris in-

"

ferta commentariis füis non caret.

quz fint opiniones, quas Romaza Curia recepit €9'

218. Similiter dum Confilia Regia in c

aufis Pof-,

PRACTICE retinet ac fervat; (tatim advertet quanto-

fefforiis quotidiejudicant de Bullis Romanis & fepe

pere jura & confüetudines noftrz ab iis abhorreant.

--229. Curia Romana &. Canoni(te Ultramontani

contra provifos per Bullas Apofítolicas : dicat, an

jilli: viri ideo ceníeri deberent B

ullas iftas afpematis*

V

attribuunt Papz plenitudinem poteftatis in tempo-

contemnere?- aut nihili facere?.

ralibus &

fj

-.2319. An &tales reputandi fint Jurisconfülti, qui

legis humanz vinculo foluta fit.

piritualibus; pote(tatis qua a quocumque

»

r

*

contra provifos Apoftolicos refpondent, aut Ad-

230. Ecclefiz vero Belgicz atque hu

jus. Patriæf

vocati qui contra hujufmodi patrocinantur *

populi & Principes talem potentiam in Papa non

220. Praterea quid notius quam exiftere in Bel-

admittunt ; fed libenter in ipfo agnofcunt eam Au-

gio egregios Theologos & Jurisperitos, qui in ma-

&oritatem & Jurifdidionem quae per SS. Canones

- Supplem. Oper. Van Efpen Pars IV.

Qqqq

agnita

674

CausA EsPENIANA,

fogtür 'l

agnita & ordinata, üuæque per Leges, Privilegia,

dic. X. Ep. 39. . Vide & Gratia

confuetudines, ftatuta &ufüs inveteratos Delgii cir-

Can. 709 )bideq, 2. . 3.

n. Caufa 25. q. 1.

feC['ath

(;anOHü

cumícripta eft; quz jura Ecclefiarum particularium

246. Abfi ergo ut ad injuriam

$. Sedis pertinere

MP

ac Paítorum non obturbet, fed e contrario ftudio-

credatur, fi quis mandatum aliquod aut Diploma

culfi

fe confervet; quemadmodum hoc Pontifices fummi

fub nomine illius editum, prudenter admittere re-

ii

?

gl

d.

& fanaiffimi libenter profeffi (unt. .. .

cufet, fubreptionis allegando vitium ; cum it

o .

a agere

qi«que

231. Ex Principiis contrariis neceffe eft

fluere fe-

ad S. Sedis venerationem referendum fit.

dium

quelas contrarias.

D

:

.

247. Neque enim , ut S. Cyprianus ait, tam cul-

232. Suftinemus itaqt

1e nos Belgä&, adverfus præ;

pocreti

pandus e[t ille cui negligenter obreptum e[l , quam hic

[equeüï

tenfiones Ultramontanas, quod non fit in potefta-

execrandus qui fraudulenter obrepfit. Ep. 67. al. 68. .

firevi )

te Papz pro íuo arbitrio extinguere Epifcopatus

248. , Qui fummi Pontificis, inquit Melchior

noftros, Eccleíias noftras , Capitula aut Beneficia

35

Canus, omne de re quacumque judicium teme-

Rof

Ecclefiaftica, nec annexa iis jura, audoritatem &

33

gam !

re & fine deledu defendunt, hi Sedis Apoftoli-

j G

jurifdidionem pro libitu auferre.

»

c& Audüoritatem labefadant, non fovent: ever.

uribu

233. Quod hoc nullatenus fieri

poHit nifi ob ra-

233

tunt, non firmant. **

tionem legitimam atque Canonicam cum cognitio-

Cap. $.

De Locis Theolugicig]ibf

t

foret.

1

ne Caufz, auditis iis quorum

: intereft, pgr ,Supke,-i

249. Etenim nimis ineptus fautor Curiz Roma-

5

riorem competentem.

nz foret, qui diceret Bullas, qua inde adveniunt

jl

234. Quod caufía omni

s Belgica, cujus cognitio

nullis unquam laborare vitiis, cum hoc confiteri

&0

puil

)

apz refervata fit, committi debeat Judicibus in

non erubefcant ipfi Pontifices, ficut jam füpra C. 3.

lution

Partibus, ut per eos judicetur & definitive termine-

$. 2. ex parte monftratum eft, & ulterius videri po-

tur.

;

teft Cap. 1o. tit. de Refer. Extrav. 2. inter Comm.

;, datà

235. Quo

d nullus Belga, five E,ccle(ïä&ic.us,üve

de Przb. item in Bulla Gre

trajed

Tantas in Bull. M.

g. XIII. quz incipi:';- In

40

fecularis citari poffit Romam, cujufcumque ftatus

E

aut conditionis fuerit. .

;

2;0. Hinc nec zgre ferebant

fl quig:hugdtat-

qquis!

256. Quod monitoria, fulminat

jones, & Ceriüi-

di mandatis non obtemperabat: Per litteras tuar,

füturu

rz in Curia Romana ad onus eorum latx habeantur

tiz De

inquiebat Alexander IlI. quare adimplere non poffis

irrita & caffa, ac velut nunquam extitiflent.

rationabilem caufam pretendas ; quia patienter fufli

ofend

237. Quod Papa non poflit pro nutu füo depo-

nebimur, fi non feceritis quod prava nobis fuerit in-

fidr

nere Epifcopos aut alios fuperiores Ecclefiafticos,

hajaln

finmatione fugge[lum. Cap. Si quando tit. de Retcriptis.

u

aut Jurisdidionem eorum ordinariam revocare.

251. Quin & paratos fe exbibebant emendare fi

238. Quod neque a fola voluntate Papz dependeat

incompetenter aliquid egiffent, C9' fubditis juflee legis

yr d

Sedibus vacantibus concedere vel recufare Epitco-

tramitem-non obfervafJent. Can. Nos fi. Quzft. 7.

aut & !

curma

pos; fed quod e coutrario confirmare teneatur eos

252. Sicut re ipfa non femel eos incom

petgnter

qui electi aut nominati funt, nifi denegationis cau-

AGa emendafle Hiftoriz nos docent.

fepte

fam alleget Canonicam.

2$3. Sunt hec plüsquam füfficientia, .ut

Wlu-ce

ante(

239. Et cafu quo Ponti

fex negare pefG&efEt fi-

clarius appareat, quod etiam íi daretur, Breve ab

necl

ne caufa, crederent Principes noftri fas (ibi effe ad-

A&ore produ&um, tam effe genuinum & authenti-

torib

hibere media congrua & efficacia quibus Juribus fuis

cum, quam eft füfpedtum & nulla fide dignum: Ci-

ij

& fübditorum profpicerent.

tatus tamen ne per fpeciem quidem vel minimi con-

pauf

24o. Atque hzc funt precipua axiomata five di-

temtus aut injuriz in S. Sedem accutari mereretur,.

mi |

€tata in quibus fitz funt /;Pertates & immunitates Ec-

nempe ex eo capite, quod in Epiftola privata fübin-

fere,

clefiz populique Belgarum. . Neque aliud fünt quam

dicatlet, fed modo valde fuavi & mode(íto, opinio-

uf

pretiofz quadam reliquiz veteris libertatis five ju-

nem fuam quz dic&i Brevis con

16

contrariá&.

.

tento in taliquibus- ht

ris communis Ecclefiz univeríalis,, quas Belgium

Gort

noftrum, ficut & nonnullz aliz Eccle(iz, diligen-

Àno

tius cuftodivit, ne füb Curiz Romanz arbitrariam

CAP UT QUARTUM

anno

dominationem redigeretur.

—

j

241. Porro ad tuendum

has Libertates & exclu-

Nihil in präefehti cafü a Citato didum aut a&üm efïä

utfa

dendum omnem Curiz novitatem, ftatuerunt Prin-

quod vergat in contemtum aut imminutionem

TRon

cipes noftri folliciteque femper confervarunt abfo-

Jurium Sandtz Sedisaut Ditcipliaz Ecclefiaftica...,

TEl

lutam Placiti illius Regii feu V/ifce neceffitatem quoad

adverfus Articulos XVII

4

Y

Bullas omnes Romanas, quemadmodum & PofJe[fio-

L XECXX. &XXL Lraez

J

Àx

nis & Caffationis remedia. ( Vide laudata Edida &

h GMVAMINUM.

fub

Ordinationis füpra Cap. 1. $. 2.)

$

I

&

fed in omnibus

et]

242. Neque in Belgio tantum,

H

fere Regnis & Statibus Catholicis hujufmodi cau-

Nihil tale dictum effe in iif per qüæ Ci;atu& collig-i-;

bus

telas, privilegia & jura obtinere notorium eít; eo-

tur bene fentire de exiflentia C9' Turibus Eccle-

rumque ufus non communi fólum Theologorum &

f ae Capituli Ulfrajeüen/&'f. T.

Ies

Jurisprudentium calculo, fed & Pontificum tacito

vel aperto confenfu agnitus eft, ut videre eft apud

254. Ex omnibus quz in Epi(tola Citati arguc;.rei*

.m,m:

Stockmannum in opufculo przlaudato de jura Bel-

G

intendit AQor, duoad fümmum pundca reperta fnnt

garum.

quz ibi aliquo modo continentur, (icut in fin

fiec

243.

Et fane mens S. Sedis nunquam fuit nec effe

2. eliquatum eft.

e .Ci.

modo potefít Patrum ítatuta mutare; velEcclefiarum

255. Unum erat quod in dicta Epiftola füb finem

Mi

lt

jura & Privilegia violare, cum in eis cuftodien-

fupponatur ac fübindicetur, Eccle(iam ac Capitu-

li

1

dis atque fovendis officium füuum & gloriam pofita

lum Ultragjedinum cum juribus fuis Hierarchicis

ler

effe toties profeffà fit.

etiamnum fübfiftere, & fic proprios adhuc habere

244. .Privilegia, Ecc

lefiarum SS. Patrum Canoni-

Q

Paftóres. . Quid autem inde confequatur pro vali-

Qu

bus inflituta ... nulla. poffunt novitate violari, inm.

ditate Eledionis Cornelii Steenoven non eít hujus

Af

quo nece[fe. eft me-perfeverantem exhibere famulatum.

loci difputare, cum de ea, ut (íupra obfervatum eft

$. Leo Ep. 78. al. 54. ad Marcian, Aug.

Cap. 3. $. 1. nihil in Epiftol

tf

L

*

tuatur aut memoretur.

a Citati fp?ciatim' ffca:

üt

245. Sicut noflra defend

imus, i

ta fiugulis quibu:-»

lii

dem (igni-

que Eccl;[ii:fua jura fervamus, |..S. Greg. lib. 2. In-

-

256. Altsn*m Pfln&um' erat,, þquod*ibi

li

ïic'etur

ou RECUEIL DES,PIECES &c. LavRE sECOND.

675

d

L

269. Unde.mirari fübit quomodo liber ille Pa-

ficetur perfua(um effe Citato Ordinationem (iye Con-

fecratiónem ejufdem Cornelii, attenta neceflitate &

pendrechtianus, tantz dignitatis Prafülum tutelam

Ühera

Canonum fpiritu , fuiffe etiam licitam. .

& . approbationem . invenire. potuerit.

Liber, qui

ïmüma

efle

EI

TP re.

257. De his ergo

uobus füper

fórte poffet

cum nihil habeat bonz. do&rinz aut folide ratio-

difficultas, non ex eo precife, quod ibi contrarium

nis, per fuperciliofum ittam fuum ftylum, per ftra-

3gere

aliquid inveniretur pratenío Brevi;'ab hoc enim

tagemata & invedivas imponere & triumphare pra-

aliisque fimilibus allegationibus. fe jam plane. expe-

fumit.

" eg).

ditum & liberatum confidit Citatus, fed exeo, quod

270. Poffet Citati

? quod afferitur pluribus de-

U i

T.

Decretum, Confilii. Status, de quo Articulo 18. &

mon(lrare, fi effet hujus locis hoc interim dicere

fequentibus Libelli gravaminum , quantumvis eidem

cogitur & breviter indicare, fe magis in opinione

Ichigr

Brevi innixüm & fubreptitium, per fuas tamen in

fua confirmatum efle ex quo memoratas adver(ario-

tette.

Refpon[fionem |.Epiftolarem | qualificationes ,. nefcio

rum iKorum contra fe Differtationes examinavit at-

oflgr.

quam relinquere videatur fufpicionem , quafi Epifto-

que expendit.

&Yer.

Ja Citati faltem in memoratis illis duobus; pundis,

271. Famofüus Defiderantius; qui pro parte Curiz

is li

Juribus S. Sedis & Difciplinz Ecclefiafticz adverfa

Romapz in Caufà hac fcripfit (üb patrocinio & ap-

foret. -

probatione folempi Nuntii quondam Colonienfis

(Oma.

258. Demonftrabitut hoc Capite, quam füfpicio

Cardinalis Buffii; Epochaminteritus Ecclefiz & Cle-

Tiiunt

ifta fit infundata & ,inanis.

ri Ultrajedtini fixerat in morte Rovenii, quz evenit

" *Indpiamus a primo

nü!teri

pun&o.

à

anno 1651, nempe quod tunc per Pacem Monatte-

259.

Non diffitetur Citatus fe fubf'cripfïfï'e Refo-i

rienfem, conclufam anno 1648. Foederatarum Pro-

ti po.

vinclarum: dominium ad poteftatem acatholicam

Onm,

lutioni 25..Maji 1717. de qua fupra in prooemio $.

1. datz in favorem Jurium Eccleliz &,Capitu:i UI-

tranfiiffet.

lts n

trajedtini.

r

272. Verum prznominati adverfarii Ultraje&tino-

ue Refolutionem illam tam folid'isy &

260. Putatq

rum hic mutant arma, illamque Epocham interitus

1(mo

gquis rationum momentis fübnixam effe, ut non fit

fic anticipant, ut cum obitu Arc

fiar,

futurus ullus Canonum Conf(ultus, nifi Jurispruden-

kii Coincidat in annum 1580.

hiepiffzopi Schen-

;

pofis

tiz Belgicz inimicus, qui poffit illa vel in.fpeciem

273. Hunc autem prztenfum interitum fundan-

"fulli

offendi, imo ei calculum negares fuppofitirs nempe

dum autumant in revolutione & tempeftate illius

t in-

fattis pro quibus, ut fcitur, non folet in

Refponüs

temporis, qua Catholicorum Templa & Sacra vio-

tpUS.

hujufmodi fponderi.

lata, qua reditus & bona Eccle(iaiticorum direpta

" i

261. Certe, quo

d in ea opinioneï Citati, quae

fünt, qua item liberum Religionis Catholicz exer-

! äEgU

per dictam Refolutionem afferitur, nihil enorme

citium impeditum, ejusque apparatus & fplendor

aut a communi jurisprudentia noítra exorbitans oc-

oppreffus & obfcuratus fit. Totalem autem Capi-

entet

currat, vel ex eo colligi poteft, quod per fex vel

tuli Metropolitici extinQtiionem tribuendam conten-

feptem annos typis publicis edita fuerit & vulgata

dunt Decreto Acatholicorum, quo Prxbendaz om-

lüce

antequam paffa fit ullam contradicdtionem , qualem

nes in pofterum vacaturz addicuntur Acatholicis.

? 2b

nec hactenus paffa eft, nifi forte a quibusdam fcrip-

274. Quibusargumentis quid poteft in hac difpu-

toribus nimium praoccupatis.

tatione allegari miferabilius? Quid a fpiritu Religio-

1eng:r-

G

262.. Sed quod e contrario

Multorum Emditorüm

nis Chriftianz & idea Minifterii Sacerdotalis & E-

CO

plaufüm adepta fit ac plusquam centüm in Acade-

vangelii magis alienum?

Eluf,

mia Parifienfi Theologie Dodorum, omniurique

.275. Quali vero a parietibus & ornatu externo,

';b;'n-

fere, qui ibi florebant Jurisprudentic Profefforum

a reditibus & prebendis, a pompatico Minif(tro-

Intto

fuffragio fit confirmata.

rum apparatu aut (trepitii aliquo foreníi dependere

us íi

263. Primus qui contra eam Refolutionem Do-

pollit compago, vigor, aut (tatus vel Cathedra &

&orum Lovanienfium difputatfe fcitur, eft Audor

auc&toritas Paítoralis, tota

que Difcipline-& Jurisdidio

Anonymus Hiftoriz de rebus Ecclefia Ultrajectinz

Ecclefiaftici.

anno 1725. Bruxellis evulgata.

.276. Quafi vero Canonicus aliud. (it quam nomen

264. Quod tamen ille tani leniter & urbane egit,

offci, operis C9' militie Clericalis, non redituum,

: effe

ut fatis pateat, nihil ei, quamquam Placitis Ultra-

prebendarum, aut emolumentorum , ut fcite obífer-

Dem

montanis deditiflimo , ibidem occurriffe , quod vide-

vavit Guilielmus Parifienfis de Collat, Benef. Cap. 3.

j

retur exorbitans, aut graviore reprehenfionedignum.

277. Hujufmodi equidem commodis temporali-

26s. In eandem Refolutionem ferocius declamat

us & prarogativis externis caruerunt inprimis Ec-

B5

Au&or Differtationum Hiftorie Ultrajectinz, qua

clefia Hierofolymitana primitiva füb perfecutione fu-

fub nomine Canonici Hoynck van Papendrecht edita

daorum.. Item Ecclefix Gentium, ipfaque Roma-

eft Mtchliniz eodem anno.

na omnium Mater & Magiítra, dum füb tyrannide

— 266. Ut nihil dicam de horrendis calumniis qui-

trium feculorum eo magis efflorebant quo preme-

bus fpeciatim Citatus gratis impetitur;

bantur magis, quibus & fere (imiles fuere in exor-

N

267. Tali arrogantia invadit homo junior Do&to-

dio f10 Ecclefiz noftrz Belgicz; atque ipíà Ultra-

res veteranos, Magiftros füos, ut non tam teflimo-

je&eníis, quax ante mille annos San&i Willebrordi,

nium perhibeat de malo , quam militariter, ut ita di-

gloriofiffimi (üi Apoftoli ac primi Epifcopi labore

cam, in faciem eos ceedat.

& füdore fundata eft. An idcirco he omnes non

gere

268. Sed folatio ipfis fit; quod petulantia iftius

fuerunt verz Ecclefic, aut Jurisdidionem Ordina-

nnt

riam non habuerunt

C

nec Sanáis parcat in. Coclo regnantibus.

Neque

enim S. Hilarium Arelateníem traducere veretur ve-

278. Longe aliter judicavit Innocentius III. dum

jut olim ambitiofüm, velut Beat//imi Petri Reveren-

Epiícopum Vercellenfem, qui ad Ecclefiam Hiero-

jem

tiam verbis arrogantibus minuentem , velut infigni-

folymitanam erat'eleQus, fed onus füfcipere detre-

j

ter mendacem, &c. (pag. 294. col. 2.) nempe in

Qabat, ita exhortatuseft: , Praterea licet pars ip-

Is

29

o

caufain qua Viri hujus innocentiam ;miracülis uti-

fius Ecclefie,. quod delentes referimus, in ex-

que comprobatum, & S. Leonis Magni advertus il-

» cidio Terrz San&z capta fuerit & ab hoftibus

Jdli-

]um przventionem fateri etiam debuerunt qui Pon-

w

]

trucidata, pars tamen quz. manus evafit hoftiles,

jjus

tificum]Romanorum glorixz maxime dediti fuerunt,

5

imo etiam ipíà Ecclefia quaz: per novam eft (o-

i

ut v. g. Daronius ad annum 445;. X 464. Item Di-

3

3

bolem renovata, in Paftorem te (ibi expetit. Non

hi

nius Tom. 2. Conc. part. 1. in notis ad Epit. xi.

25

ergo de/oco cauleris, cum perfouas habeas, quas

Hilarii Papa.

» gubernes, quia zomen Eccefice ad per[onas refe; -

J

Efyen Pars IV.

Qqqq2a

» iur

Supplem. Oper. Van,

676

/Cnusac ESPENIASA

conün

» tür ampliu& .qzmm ad locum: * Tom. 1. Epiftola-

sico Amplíffimi DPhlhppl(favehel',xdem Caüdi - |

rum Innocentii III. Num. LXXXVII. Gellorum.

datus in tribus Carminibus gratulatoriis & alibi com.-

ia

279. Nihil autem intolerabilius quam quod opi-

pellaretur

'

E

4

,

jexfl

-anonicus CathedransEccleüæSBan

4

g

[ di

nionem fuam Papendrechtius probare velit per cele-

nis Harlemi..

&

brem Clementinam 1N PLERISQUE, quam totam in

.. 288. Unde ta

ndem confügére cogüntar omnes:

conpe

eumfinem invertit, afingendo particulz smedum fig-

adverfarii Ecclefiz Ultrájectinz ad Placita Ultramoh-

pot

tifi

jl dl

nificationem quam in Decretalibus forte nusquam

tana apud Be

;

ls unquam admittenda,

de quibus

——

400

habet, & in hac certe habere non poteít, nifi inep-

fapra Cap. 3. $. 4.

ta reddatur & ridiculas quafi fcilicet doceret Ponti-

-.289. Atque imprimis ad praten

(ári illám pleniti-

uæ fL

fex, meliori jure Ecclehiis Clero carentibus C9' po-

uti f

dinem poteftatis, qua Pontifex Romanus Eccle(ias

manz

pulo Chrifliano dandum effe Epiícopum, modo illis

& Capitula nutu füo & arbitrio poffit extinguere.

proventus affignari poffint; quam Ecclefiis quz pro-

. 290. Qualem poteftatem fan&iffimi & do&tiffimi

&tel

ventibus fpoliatz eflent, etíi alioquin Clerum C po-

Rom. Pontificum palam repudiarunt ut SS. Leo Mag-

ut &

cxpullä

polum numerofüm femper habuiflent, uti hactenus

nus, Gregorius Magnus, &c. qualem nullus Cano-

babuit Eccle(ia Ultraje&tina. Quz interpretatio tam

num vere Confültus agnofcat; nullus Princeps Ca-

30l

aperte repugnat omi rationi, ut referri non merea-

tholicus in ditione fua executioni mandari finat. -

ublic

tur, nifi ut pateat adverfarios Cleri Ultraje&ini nihil

in E

291. Etenim 'allegatur' ab adverfiriis Decretum

habere quod cum aliquoe colore refpond'ere' poffint

aliquod Rom. de 7. Aprilis 1703. in quo duo pre-

pretlo

ad didam Clementinam.

«lara Capitula Uitrajectenfe fcilicet & Harlemenfe,

d

280. Idem Defiderantius approbante eodem D.

cum p

Cardinali Buffio, admitti, Sasboldum & Rovenium

qua appellatione anno przcedente Internuntius tum

lhjus

Bruxellentis D. Card. Buffius

ea o;xff;xya yerg.;; noü fï y :

fuiffe veros & proprios Eccle(ix Ultrajedenfis Ar-

lo Curiz perempta jacerent.

fü m

chiepifcopos feu Ordinarios, quamquam füb pere-

.292. Quod Decittum, Ífi tamen geduindtnf(ït&

in di

grinz Ecclefie nomine deliteícentes.

.

tione;

anthenticum, ficut & alia que in hac controverfia

281. Hoc autem cum Differtatores adverfarii ne-

contra Ultraje&enfem Clerum citantur, latum fui-

jute :

gare volunt, pulchrefemetipfos produnt; (iquidem

fet extra Patriam, nempe trecentis leucis inde.

40

Anonymüs pag. 94. acdtam profert Confiftorialem,

293. Latum fuitfe parte inaudita & indefenfà, &

ponjio

qua Sasboldus Clero eligente & inítantibus Princi-

legitimum

"

judicium atque 4in*?e.g,rum 41i,deantidem. po

Solut

pibus Belgii, inftitutus fuit Epifcopus, ubific legi-

ftulante.

funt;

tur: , Romz in monte Quirinali die Lunz 9. Sep-

294. Merito itaque & vere dixitn'CätatUS fe'eo ma-

in ca

» tembris 1602. fuit Confiftorium fecretum in quo

nffet

?is confirmari in opinione fua de fübfiftentia Eccle-

u

» SS. D. N.referente Eminentiffimo D. Cardinali de

fiz & Capit

?

*

4

*nlultraje&ini, quo magis legit fcrigfia

verit

» Terra.nova, providit Ecclefiz Philippenfi in paàr-

adveríariorum.

Circa

» tibus infidelium vacante per translationem Reve-

29$. Attendere tamen dignetur Clariffimus D.

30

, rendiffimi Card. de Guerara ad Ecclefiam Hifpa-

Judex multa adduci in hoc $. ficut & in fequenti,

nef

» lenfem de perfona Sasboldi, cum Decreto quod non

non eo fine quaáfi in difcuffionem caufe Ultraje-

idqu

» pojfit exercere Pontificalia , nifi in Infulis Hollan-

&enfium Citatus hic intrare vellet; fed ideo mere ut

" die€9 Zelandie , &c. * Nempe volunt Sasbol-

puor

evellatur omnis füfpicio, quafi de Juribus Ecclefix

lidi

dum fuiffe Epifcopum Ecclefix Philippenfs, ubi ip-

illius aliquid exorbitans & improbabile futtineret; &

9

fiinhibitum erat exercere Pontificalia, & nolunt eum

ut appareat fe in hoc caíu nihil fingulare fenfiffe, aut

Cita

fuiffe Epifcopum Ultraje&inum, ad cujus minifte-

nihil infoliti egiffe; cum fzrpenumero a Jurisconfül.

Írià «

rium unice deputatus erat & miffüs, fecundum quod

tis pro Capitulis & Ecclefiis adverfus Curiam- Ro-

inam

ipfi didtum eft in Confecratione: Accipe Evangeljum

manam refp

ondeatur, nontantum in Belgio & Gal-

C ;

ta

&

vade, predicap

de Confecr. Epifc.

opulo tibi commij]o. Pontif. Rom.

Iik'a»,,' fe; d& in aa'l'ü-s Regnis Ca't'liü.(li'CiS ac i':ï ipfa Italiaf

ltud

bfiftentiam & c'ontinua'tionem Cä—

?

282. Circa íu

Hil

ituli Ultraje&ini hoc etiam notandum quod fuper

$ IL

tisl

illa mifceantur quzftiones quzdam fadi, tantum vi-

los.

detur, füperflug, attento rhaxime ,

Nihi»lïitem tale 'repeïrif'z' in iis que Citatus. in]z'm)k'vit

mol

383. 19. Quod ftante tali rerum con

ditione, q-ü'ä—

4' in fine

fuc Epiftolc circa Confecrationem.

Ly»yc€

titi

lis accidit circa Ecclefiam Batavam , aut Pralato-

rum az-«2ligentia , aut temporurm lapfus juri non prz-

Archiepifcopi. Ultrajettini.

pu

hab

judicant Ecclefiarum. ''Cap. $. exr. de Conceff. Pra-

i'96. Nihil vehementius urget A*&or-*qüa»n&«tj*üocfi

ho

bend. Cauíaà 16.

4. Can. Porro 14. '

Citatus in fine fuz Epiftoke videretur approbare

284. 29. Quo

ä.

Ecclefia particularis, mortuo E-

Confecrationem Cornelii Steenovii in Archiepifco-

Tar

off

pifcopo, non amittat jura (ibi eflentialia, ac fpecia-

pum Ultrajedinum, quz fada fuit fine confirmatio-

Q

tim ea qua ipíi opus funt ut fe manuteneat.

ne Romani Pontificis, &

per unum Epifcopum fine

28$. 39. Quod eadem jura in fimili caíu foleant

difpenfatione Romana.

*

E

commiffa effe dele&is quibufdam e Clero ac per eos

297. Fatetur quidem Citatus fecundum difcipli-

C

adminiftrari feu exerceris qui Deledus Ordinarius

nam hodie paffim receptam non licere confecrare

erinde eft, five vocetur Presbuterium aut Senatus

Epifcopum antequam Romz impetratz fint Bullx

fin

Ecclefie, ut olim; five Capitulum ut jam paffim;

qu

Confirmátionis, nequeconfecrationem peragere ci-

qu

five propter circumftantias aliquas, icariatus.

tra prefentiam duorum Epifícoporum afliftentiurm

286. Neque illud pretermittendum quod memo-

prater Confecratore

a

m, nii Pontifex in hoc difpen-

y

rati adveríarii , ufque adeo argutiarum füarum &

faverit.

f

cavillorum infirmitatem feriferint ; ut cum agant de

t

298. Fatetur etiam difciplinam iffam, et(i quan-

Miflione, ut ipfi aiunt, Batava, nunquam tamen

tum ad Bullas confirmationis & difpenfationis fatis

allegationes füas. extendere auffi füerunt ad Capitu-

recens fit, religiofe fervandam effe in quantum fieri

d

lum Cathedrale Harlemenfe, quod eandem tempe-

poteft.. Ac profitetur, quod & ipfa Epiftola (atis

ftatem & fortem cum Ultrajedtino expertum eft, five

»

indicat fe plane improbaturum fuitle didam Confe.

olim ex parte Acatholicorum,

five poftea ex parte

crationem , f1i Clerus- UltrajeQinus hane

;

: tdifciplgä

»

Curie Romanz.

nam contempfiffet aut neglexiffet.

»

287. Imo non ita pridem , anno fcilicet 1725.

299.: Verum fciebat Citatus, Clerum iftam totó

»

vifüm eft quod Lovanii in A&u Licentiz Theolo-

fesqui anno omnibus modis jnflitiffe, ut iftas Bullas

i

con-

677

i (m RecutiL ,.55?5 PIECES &c. LIVRE .sncp&n,

m

co nfirmatlums & d; gï;äeniätid'fïä*ä'..Ob*»'ïïxerbt : iïeäï*—eiab.*? :

h

,. praftantiffimis Epifco'pis :bv qui uBi Chfi(tianam .Re-ï

TM

inftando. de(ütfe ,. ii poft

431*

fibi

am fatis füperque intel«

» ligionem periclitari videbant; parvi pendere fole-

» bant Regulas.& QCanones Ecclefiz , dummodo

lexiffet. nihil.tale.a XCuria lomana. fperandum- etfe,

HRES

et(i alioquit a Concord?tis Germanicis;. fub quibus

» Eccleliam ipfam falvam atque integram confíerva-

comprehenditur Ecciefia Uitraiectina, non liceat

» rent, . ]taque in hujufinodi difcriminibus valebat

10f

» hec Regula: Salus populi Lex fuprema eflo.. 5,

lbus

Pontifici negare confiaitionem Epifcopo eledo;

4 ,L,n« N

Eu

nifi allegando caufam

AE

$

t

Y

:

EY

d

ulationis.

-- 308. Si porro dubitari nequeat, quin axioma iftud

.- 300.. Certum porro

3ih

apad omnes.quod in iis

valeat circa Canones vetuftillima auctoritate muni-

QV

f

-i-u

hing

quze funt merz. difcip

ni & inftitutionis humana

pn

tos, quis non videat multo.magis valere circa con-

fe

uti funt i(tz. confirmationes. X difp

-A»l.

E

fationes Ro-

firmationes & difpeatfationes Rumanäs-, quarum ufüs

i

&

At

HTN

a$;

non valde aatiquus ett?- -

fmtm

manz) liceat, dummodoe adüt urgeas nece

praterire externum & litteralem rizorem difciplinzs

.309, Agnoftcit quidem

Citatus & femperagnovit,

d

ut eo melius coníervetur illius [piritus

,

Pontificem habere poteítatem difpen(andi,. & dif-

A

m.

dv

penfàtion

i

Q

cipuus jqui eft-falus animaru

L

em; de qua hic agitur, ipü* l:s:fe;'vatam-eïïe

301, Vetus eft Axioma ci

rca modsi-atïon'em Rei-

ex hedierna difciplina.

;

;

publicz : Salus popoli fuprema, Lex ejio. Quod (ane

310. Sed valde hofpitem in v

eteri difciplina dpbx—g

tüm

teret effle eum, qüi putaret, has Romanorum Pon-

prg

in- Ecclefia(tico Regimin& eo magis obtinet, quo

pretiofiores funt animee Chrifti

Sanguine redemte

tificum dif

penfationes &cor»xïürmaktiqnesfämper ufi-

enfe,

tatas fuifle.

l

tüm

prz falute corporisin hac breviffima vita. — Phari(ai-

311. Singuli

cum profe&o effet & animo Chriftiano indignum de

A'p'öftoli præfï'ci,eban'tEpi'fcopos Ur-

| [iy

hujus axiomatis veritate dubitaré. . Quis nefcit in ca-

bibus in quibus eflet fatis ma

gnus Fidglium numerus

ut Ecclefia illic poffet haberi.

fit&

fü morbi ab eo, qui. efü carnium indigeret, poffe

erfia

in die Jejunii.carnes comedi, etiam fine difpenía--

312.. À temporibus Apoftolorum ufque.ad Con«

tione;. (j.non

*

L/

cilium Nicznum, hoceft per duo fecula & amplius,

fuf

poiïït-;habevri ! 'dikfpe'niätig i yel'y fi ea in-

j

non videtur fuiffe determinata Lex quz ftatueret cui

jufte negetur*; -

L

302. Átqui ni

hil aiiud docuit Citatus in fiiie Ref-

competeret. Ordinatio cujufque Epiícopi.

Aureis

!

ponfionis Epiflolaris , ni(i indubitatum illud axioma.

illis feculis pro Lege erant fimplicitas ,

umilitas,

po

charitas, quz non (inebant oriri diffidia circa jus

Solum hoc eít quod juris dici poffit: catera fa£tí

fünt, an fcilicet. Clerus Ultrajedtenfis revera etlet

Ordinationis , aut nata mox reftringebant.

mi-

in caíu füfficientis neceffitatis. Qua in re etiam(i er-

313. Sed pace Eccle(ix reddita, cum crefceret in

T

dies numerus Epifcopatuum & contentiones nafce-

raffet Citatus, fite crimine erraffet. — Jurisconfulti

ripm

veritatem fa&orum fupponunt, neque refolvunt nili

rentur, Concilium Nicznum ftatuit Can. 4. ut de-

circa jus quod ex fadis refultat.

inceps confirmatio & Contecratio Ele&i in Epiíco-

$

303. Non negat tamen Citatus,

fe exiftimare ve-

4

4

pum maxime fpectaretad Metropolitanum, (iveEpif-

enti,

ra effe quz a Clero Ultrajedino expo

fita funt fadas;

copum Utbis quz füz Provinciz Metropolis effet ex

!ie-

Legibus Imperii Romanis; atque ut Metropolitanus

'eut

idqueeo magis, quod le&is diligenter fcriptis praci-

puorum adverf(arioru

m iftius Cleri, nfih'il in illis (o-

ad illud negotium conveniret cum omnibus Epií-

ez

lidi deprehenderit.

"

r

copis comprovincialibus.

"

—314. Lexiíta univer(im recepta fuit & per multà

304. Sed tamen qui

dquid fit de illis, non docuit

qut

Citatus, nifi fupradictumaxioma. Hocautem axio-

fecula religiofe fervata. . Erat igitur. Metropolitani

;

(il.

ma etiám locum habet circa difciplinam vetuftiffi-

examinare an Eledtio.Canonice peracta effet, eamque

AO

confirmare fi nihil deeffet. ^ At i quid in Eledtionis

mam; uti probant non pauca exempla in Epiftola

Ggl-

Citati prolata, quibusunum

i

forma defuiffet ,, erat Metropolitani judicare cum

alwl

laudibus celebratum.

Y

vaddere liceat multorum

Epifcopis. comprovincialibus, an propter Ecclefiz

doretuä; inter veterestcdt-,fzïæ

bonum defectus ifte poffet diffimulari.:

:305. Refert Theo

1

Hittoriographos nominatiffimus (*) tempore Valen-

315. Hzc erat vetus difciplina: ita

ut fpatio -de-

cem priorum feculorum vix ullum exemplum repe-

tis Imperatoris plures Viros fan&tos in exilium pul-

fos fuiffe in iisque fandium Eufebium Epifcopum Sa-

riatur confirmationis aut difpen(ationis«Romanz , ni&

ii

mofatenfem quiin Thraciam relegabatur; hunc An-

erga Ecclefias füburbicarias ,

6,

tifex erat Metropolitanus.

quarum Romanus -Po-nf

"

tiftitem , poítea Martyrem, cum intcllexifiet non

paucas Ecclefias Paftoribus orbatas efle, militarem

316. Quin ex Corpore Juris Canoni

ci apparet ve-

habitum induiffe, & tiarum impofuiffe capiti, atque

terem iftam diíciplinam adhuc paifim viguiffe, non

.modo tempore Gregorii IX. fed & fub initio feculi

i

hoc ornatu percurri(fe Syriam, Pheniciam & Dalefti-

nam ordinando Presbyteros & Diaconos, aliaque

XIV. Videaturtitulus deEledione. Extin VI.in Cle.

o

18!'6

(0

officia füi Ordinis obeundos quin ubi in Epifcopes

mentin. in Extravag, Com.

"

317. Sed deinceps Curia Romana titulo illimita-

ti0-

Catholicos incideret, eos prafeciffe Ecclefiis qua

Epifcopum non habebant. -

te poteftatis, qualis tamen.in Belgio non agnofci-

Gnï

306. Hic fi unice inhzrendum effet litterz SS.

tur, paulatim plures adhibuit refervationes Epiíco-

Ji

Canonum, eorum plures violaffe dicendus effet Vir

patuum, donectandem per regulas Cancellariz (ibi

fandiflimus ;; quod militarem habitum. induiffet;

refervavit provifrtonem omnium Ecclefiarum Patriar-

i

ationes peregiffet in variis Dioecefibus in

chalium, Primatialium, Archiepitcopalium & Epif-

lx

.quod. Ordin

ü

quibus Jüris

di&tionem non habebat ; quod Epifcopos

copalium , ut hac ratione abrogaret Elediones, &

hi

prafecitlet. Ecclefiis quarum. Metropolita non erat:

fibi arrogaret jus confirmati

tanum fpectabat.

L

$

onis quod ad Mefr?poli.

^

fed temporum neceflitas hec ejus geftà non modo

excufavit, verum & füummopere commendavit.

5318. Malis, quz ex i

ftis refärvatiþni.büs öiieban-

307. Opera pretiumeft referre quid in hunc Theo-

tur, mederi voluit Concilium Bafileenfe, inftauran-

i

do jus . commiine: fed cum huic rei modis omnibus

Itl

doreti locum annotaverit Vir eruditiffimus Henricus

a

Valefius. , Qua: omnia; inquit, cum fint contraria

9

bluctaretur Komana Curia, tandem .,defceþ,diellxyd um

» Legibus Ecolefiafticis, extra ordinem geíta fünt

fuit ad.Concordata. --

»

um

319. Interea ,. ut jarn di&

um eft , .quamvis M

Á

5 ab Eufebio Samofaten(i, divino Spiritu ad hoc

» eum impellente, ut Árianorum furori obtüifteret.

cens fit hzc diíciplina, oportet eam fervare ubi eft

Jl

recepta. - Sed cum in ca(íü neceflitatis nonnanquarn

l Hui,-t.lmedi plurima; & tunc'& alias gefta funt a

rTece-

Ü

(*) Hiltor. Ecclef, lib. 4. Cap, 12.

lts

Ra RRM u aA

$73

Causa EsrzNIANA

-

rgcädere liceat a littera äetiiüimmorum Canonum,

jkroit €0

n

»!

hærär*

: fl.fmäe 'þg;r :l" Evéques. ,Merzïetay Hift. ;i:e

pl

quanto magis id licet erga diíciplinam feu praxim

France Vie de HenryIV. —

a

cgalesi

multe recentiorem alienam ab antiquis Canoriibus &

-$331; Sub medium

"feculi proxime ptæt'erit'i-,'ïferä

contra jüs commune introdu&am, fi hoc faluti áni-

vente Bello: inter Hifpanos & Lüfitanos, Romana

quibü-*

marum-conducat, ac przfertim fi prius nihil füerit

um

Curiahac in parte favens Hifpanis, nolebat Bullas

MT

negle&ctum quo etiam litteralit

!

er fervari poü"egmfoder:

confirmaátionis concedere Epifcopis 4 hovo Rege Lu-

na diícipliria.

fitanorum nominatis, ne videretur'éüm ut Recem

jrtiit

320. Hujus re

i ïe'xe,mplüth circa ipfafn cön-fï*rma?

agnoícere. Proximum erat ut ómnitto Epifcopis ca-

525

(riffi

tionem habetur feculo XII. Ad Epifcopatum Raven-

reret univería Lufitania, Fuerant aminino tredécim

ä

natenfem electus fuerat Guido de Blandrata. Ve:

initio Belli: ex his po(t decem antio$ üfiicus fuper-

gria !

fum cum Pontifex iftum; 'utpote virum idoneum;

erat." Reéx füos Theologos & extérnas etiam Aca-

Oris

Roms retinere cuperet, nolebat Ele&ionem cónfir:

demiás eonfuluit quid in tanto Religionis difcrirni-

tàt !

mare; fed Ravennaten(ibus favente Imperatore Fre-

ne agendum videretur. Refponfüim eft a plurimis;

qui

derico inítitus eft Guido fine confirmationes & Ec:

neceffitatem Epifcoporüm Juris divini effe, Roma-

cient

clefiz Ravennatenfis-Archiepifcopus manfit àd mor:

nas confirmationes tantum effe inftitutionis huma-

pilco

nem.

tem ufque, hoc eít ab anno 1159 ad 1169. Videa-

nz; ac proinde has poffe omitti, fi eas negare per-

tür Italia facra tom. 2. pag. 370.

"

feveraret Romana Curia. Ea de re ediderunt Lu-

$;

321. Non alia ibi apparet nece

ffitas, nifi:ut pro

fitani anno 1649. librum cui titulus : '«Balatus ooiurn.

4lios

falute animarum Ecclefiz füz fervaretur Epifcopus

Anno fequenti Conventus Cleri Gallicani caufam

$ Li

idoneus & Canonice eledus; etíi forte reperiri po-

Lufitanorum füfcepit, ac nervofarn Epiftolam fcrip.

bus &

tuiffet alius non minus idoneus. ' Sed fi hzc neceffi-

fit dd Innocentium X. Hzc confilia fecuturus vi-

ejus ï:'

tatis excufatio u

fc

debatur Rex Eufitaniz; fed Romana Curiaà hoc me-

Eeij:

fanein cafu, de quo hic quzftio.

quam locum habere *d'e,be'ayt, debet

tüens, tandem Bullas tandiu negatas conceffit.

p

322. Quod patere putat Citatus ex fola expofitio-

332. Non diu poít; eodem feére loco fuerunt

TE

ne circumftantiarum. — Capitulum Ultrajectinum fà-

res Gallicz. — Conventus Cleri ediderat anno 1632.

o

tisfacere volens juri divino & neceffitati in qua erat

Declarationem circa Auctoritatem Concilii Genera:

vl

Ecclefia ipforum habendi Epifcopum, canonice elé-

lis, poteftatem Papz & auctoritateri Regiam, qua

por'm«;

git Steenovium. Et Capitulum & Eledus pluries

Romz admodum difplicebat. MNegavit itaque Bul-

Jingu

petierunt confirmationem & difpenfationem, ut li-

las confirmationis omnibus, qui in Conventü ifto

ceret peragere Confecrationem fine Epifcopis Affi-

quibu

fuerant, & a Rege Epiícopi defignati erant. . Rex

[rU)

ftentibus qui difficulter adeffe poterant. Adhibita

interim alios eorum loco defignare abnuebat. Quod

chari:

fünt omnia media-quz excogitari potuerunt. Nullas

diffidium cum per aliquot annos duraffet, Rex vi-

b

preces aut inftantias füfcipere voluit Romana Curia.

debatur ex multorum confilio, omiffa Romana con-

quo

Interim Eccle(ia UltrajeQina abfolute indigebat Epif-

firmatione, negotium permiffürus Metropolitanis 5

L

copo, alioquin brevi interitura. Itaque proceffum

quod Romana C

/

fien

tandem eít ad Confecrationem Archiepifcopi; ob-

las relaxare.

uria fümmopere t;meQS , ïna]u;t Buul'-

fervando ordinem debitum, omnesque folemnitates,

pont

333. Quin & Auguftiffimo Imperatori ac Regi

«

quz fervandz fuiffent fi Romana confirm

;

ativc"): & dliï-

noftro fimile quiddàm contigit, dum circainitia hu-

vali

penfatio fuiffent conceffz.

jus feculi eadem Curia noleoat fuam Majeftatem ag-

Ànt

323. Adeoque non inte

lligit Citatus; quorfxod;)

nofcere ut Regem Hifpaniz in Bullis quas edebat

fei

in hoc cafü culpari poffit Clerus Ultrajedinus, ni(i

ad providendum Sedibus vacantibus in Regno Nea-

elii

convellantur tria principia zquiffima & fümmi mo-

politanos quibus proinde Bullis noluit füa Majeftas

luti

menti, nimirum.

concedere Regium Exequatur. Unde, tefto ipfo

324. 19, Non. licere Curie Romanz pro arbitrio

Monarcha no(tro in Litteris ad Cardinalem Grima-

Tius

fuo negare confirmation

E

em Epifcópo legi.timre—ele&.o

ni datis 13. Septembris 1708.

ultee Ecclefice iflius

Cafü

aut defignato.

í

Regni manebant Epifcopis vi

at?. C9 oves abf-

:325. 2*. Si tamen cont

ingat eam id negar'e.ü'ne

que fyirituali alimonia, idque ex culpa Curiee Roma-

Bpi

cauía canonica, jus effe procedendi ad Confecratio-

Cuit

1&: Quocirca profitebatur fna Maje(tas fefe ufüram

pu

nem fine ifta confirmatione.

«

mediis in. jure conceffis ad obviandum tot incom-

lum

326. 39. In caíü neceffitatis Confecr

atioxigm h

modis.

Non finebat rerum ftatus in Italia, ut Ro-

cite fieri per unum Epifcopum.

ma diutius perfifteret in Confilio füe. Sed fi

er-

e

ter

327. Hec porro principia convelli nen poffünt,

ftitiffet, tumque Majeftas fua digna fuiffet confu-

quin una convellatur Hierarchia & difciplina Eccle

lere Theologos & Juriscon(ultos circa ifthzc media

Qui

fia(ticas quin Refpublica exponatur fummo periculo,

in jure concefJa , an hi piaculum admififfet fugge-

t«

juraque Principum & Ecclefiarum in gratiam Roma-

rendo ut pretermiffa Romana Confirmatione provi-

It

na Curiz prodantur.

deretur Ecclefiis vacantibus ex more veteris Difci-

P

328. Hac principia abdicare non aliud effet, quam

plinaf

Àt

di&z Curiz viam oftendere, qua poffet pro com-

334-

et

$i autem 'nulla veri fpecie culpari þoHïnt

C

tnoditate fua , integras Ecclefias entinguere, quasli-

Confilia data a tot Epifcopis & Theologis in nego-

bet pratenfiones fuas promovere, Principes fibi ob-

tiis Lufitanie & Galliz, ( qua confilia etiam locum

Tür

noxios facére, & abíolutam dominationem per to-

habere potuiffent in Regno Neapolitano) non vi-

tum Orbem exercere.

t

det Citatus qua ratione cul

fin

pari pQHït id, quod fecit

fi

329. Neque dici poteft hos effe vanos metus aut

Clerus Ultraje&inus.

invidiofas declamationes, fiquidem re ipía pluries

335. Egit enim Clerus ifte fecundum principia

hec media adhibuit Curia Romana: nec per illam

W

jam expofita, poftquam prius adhibuiffet füpplica-

[

ftetit quominus tota Regna Epifcopis deftituerentur ;

tiones, inftantias & media omnia qua defiderari pof-

Qquibus (üblatis brevi deficer

;

ent Presbyteri omnisque

funts nihilque obtinuiffet a Curia Romana, quz eos

tü

ritus Catholicus.

privare in perpetuum ftudebat jure habendi Epifco-

f

//:.:530. Sic tempori

bus Henrici IV. Galliz Regis, oc-

pum proprium & Ordinarium, qualem habent cate-

cafione facri Foederis, quod Galli vocant /a Ligue,

re Ecclefiz Catholice. Cum itaque non poffent

Vl

negabat Roma Bullas.& expeditiones Beneficiorum

fervare Difciplinz hodierne ufüm ad littéeram, quam

iis qui Regi parebant: unde factum eft, ut in Gal-

in Confecratione füi Archiepifcopi fervare fümmo-

liafanciretur, que la nominatien du Roi aux Benefices

pere optaffent, ftuduerunt faltem ei tam prope ad-

hær?re

oU REcUEIL, DES PIECES &c, LivRE sECOND,

679

W

herere ac neceffitas (ineret , redeundo ad veterem

eft adhibere media, quibus Ecclefia in talibus ;ca*uüïs

3

Difciplinam. NNon fupererant Epi(copi Comprovin:

femper uíà eft, videlicet Canonicum caufze Judi-

wna

ciales; itaque confugerunt ad viciniores Epifcopos:

cium. Hujufmodi Judicium Clerus Ultrajectinus

lts

quibus non comparentibus, non reítabat alia via

tandiu inítanter poftulavit.

ü

quam - implorandi auxilium cujuscumque Epiícopi

343. Hac abunde füfficiunt circa Confecratio-

m

cui fatis conftantix effet, ne Eccle(iz derelide &

nem Archiepiícopi Steenovii. Nam de ea pauca val-

jamjam periturz füccurrere formidaret.

de dixerat Citatus in fine Epi/lole fu* , quibnsetiam

436. Hoc rerum articulo confugerunt ad Illu-

confolabatur Amicum ejufque Collegas, quos una

1

ftriffimum Babylonieníem, qui, cum ob negotia pro-

cum defundo Archiepifcopo & cum Epitcopo Ba-

1

pria in Hollandia ver(aretur , erat fecundum cor-

bylonien(i horrendis conviciis itopetiverat D. Da-

1l

poris przfentiam vicinior, & per fe judicare pote-

men in fua Diífertatione: quz convicia recidebant

rat, àn Ecclefia Ultrajectina. poít annorum plus-

in ipfum Citatum, qui Jura Eccletiz Ultrajedinz

if

d

quam viginti viduitatem, revera effet in caufa (uffi.

fuo füffragio comprobaverat ;

quod & fecerunt -t'ot

d

Cientis neceffitatis, ut tali occafione non liceret E-

alii Jurisconfulti & Theologi.

!

pifcopo-negare minifterium fuum ad Contécratio-

344. Hzc, inquam, abunde (ufficiunt, ut Cla-

nem Archiepitcopi Ultrajedini.

riffimus D. Judex perfpiciat cirga didtam Cónftecra-

Il.

^ $3». Potuit etiam Vir llluftriffimus con(üluiffe

tionem nihil ibi a Citato infinuatum effe quod vel

álios Epifcopos & viros doctos, potuit didiciffe ex

per umbram dici poífet extravagans aut tflale. con-

S. Litteris & Eccletiatticis Monumentis (in qui-

fequentiz, imo quz ibi juris fünt tam effe certa &

j

bus eum (ingulariter verfatum effe oftendunt amba

gravia, ut fine magna injuria inílitutionis Epifco-

ejus Apologix facra Eruditione refertiffimz.) (a)

patus & falutis animarum negari non poffint.

Epiftopatum OoNUM effe cujus a. fingulis in. folidum

34$. Advertit, credo, hoc aliquoufque A&or;

i

pavstenetur. (b) Ecclefice Preefulem , non de illa tan-

ideoque in Réplica Ulteriore Tragzdiam füam reno-

1,

tum follicitum effe debere quee a. Spiritu Sancto . illi

vans de Confecratione illa Steenovii factà per folum

commi[ja eft, fed etiam de quavis in orbe terrarum

Babylonienfem Epifcopum , ibidem

«

addit Arti?ulo

&

conflituta. (c) :Limites habere jurisdittionem Epifco-

14. CJ quidem fufpenfum.

poruim , fed nullos limitos habere charitatem. (d) Etfi

246. Se

fi per hanc c

ircumftahtiam ,,graväbi—lis

putabatur Citatus, fine fundamento tamen, ficut

finguli Ecclefiarum Epifcopi habent .fub,' fe. Ecclefias

X

quibus curam videntur impendere , C9' nemo fuper alie-

jam fupra oftendimus, debuiflet A&or inde corifi-

nam menfuvem extenditur; tamen prieeyoni omnibus

cere Articulum fpecialem In füo LibelJo gravaminum

charitatem Chrifli, in qua nulla fimulatio efl: nec

& una probare quod Citatus hab

J

uiffet tpecialem no'va

confiderandum quid factum fit, fed quo tempore C9'

titiam iftius füfpenfionis.

d

quo móde, C9 in quibus, C9' quarefactum fit..

347. De qua & per informationes praparatorias

338. Si tandem» objiciatur Epifcopuw Babylo-

docere debuiffet, fimulque pratente füfpentionis

proferre inftrumentum legitimum.

nienfem jam tum fuiffe fufpenfum a fu&ctionibus

pontificalibus, refposdet Citatus hoc non pertinere

348. Unde ex omni parte inania fünt, nec ulla

l

ad prefentem cafum.

Nam etíi fufpenfio ifta eflet

attentione digna quz de dicta füfpenfione mifcere

valida & legitima: (cujus contrarium Illuftrifmus

poffet A

»

eadem.

Gor; quia non effe & non apparere hic funt

Antiftes invidte demonftravit) necetlitas tamen de-

fe&um iftum füpplevilet, & ipfe interim charadter

349. Nec conceptibile videtur quomodo audeat

eít.indelebilis. " Sic Presbytero fufpenío licet abto-

AGor ini Citatum tantam tempeltatem excitare fü-

l):

lutionem dare moribundo, (i non adfit copia alte-

per ita Confecratione per folam. Babylonienfem E-

rius Presbyteri.

.

pifcopum perada.

339. Solum ergo pri

n-cipium hoc fndwubi»ta-tum dþ

350. Cum videat in illo ipfo Brevi, quod totius

cafü neceffitatis íecuti füunt Clerus Ultrajeciinus &

AGionis fuz fundamentum pofüit, nullam adverfus

Epifcopus Babylonienfis. Solum hoc eft quod do-

folum illum Confecratorem decerni cenfüram, qui

cuit Citatus in calce Epiftole fuz. Hoc. princi-

tamen eo nomine muko magis reus effet quam Ci-

tatus,

pium (i accufet Aó&or, fidenter dicit Citatus, il-

lum accufare do&rinam Chrifti & totius Ecclefia(ti-

hass

ce Difciplinz fcopum, quem illibatum fervare in-

tereft (ummorum Pontificum , intereít publicz tran-

Nihil hic a. Citato admiffum s[fe quod. dici queat

quillitatis, intereft Eccle(iz cujus Principss funt pro-

fícandalofüm aut perniciófae confeqæn-tiæ.

tedores.

3

340.

Hoc ad.'fummüm reftaret di(cutiendum , an

351. Atticulo 19. Libelli gravaminum refortut,

revera in tali cafü necelfitatis facta (it Confecratio-

quodAefponfio Epiflolaris per Decretum Confilii Sta-

Archiepifcopi Ultraje&ini. Hic autem Citato fuffi-

tuf, de quo ibidem Articulo precedente, declarata

cit faum non efle, fed Epifcopi Confecratoris &

etiam fit fcandalofa C$' perniciofce confequentid..

352. Quz qualificatio cum contra Citatum notl«

Capituli Ultrajedini de fa&orum & circumftantia-

rum veritate refpondere.

*

nunquam in lite impendatur, operz

pretiu"m vidga

241. Nec dubitat Citatus qui

n hoc prazftare pof-

tur ut illi etiam fpecialiter occurrat.

fint, cum notorium fit quod Roma nullo modo ve-

3$3. Ex fuperioribus, dc notanter ii$ qu& circá

lit ipfis dare Epifcopum proprium & ordinarium;

Confirmationem & Confecrationem Epiícopi in ca-

& cum nihil fere objiciatur, quim nitatur hac hy.

fu neceffitatis didix fünt liquere jam fàtis poteft in

pothe(i, quafi Clerus & Capitulum UltrajeQente non

Epittola Citati nihil reperi, quod de íe (it (candalo-

fum & perniciofz confequentiz.

amplius fubfiftant; cui hypothefi nullus Jurisconful-

tus affentietur, (i zqui amans fit, & controverfiz

3$4. Sed e contrario modum agendi quo adver-

ftatum probe intelligat.

füs Clerum Ultragjecinum proceditur plenum eífa

342. Porro fi negent

Curiz Romanx admini(tri

periculi & malz fequelz, non folum quoad Eccle-

ullam. fuiffe fneceiütgt'emf in ifto. caíu, facile ipfis

fiam , íed e.tiax—n'quoad Statugpublicum.

5$5

$2

- Cy;)n-iamäïsl ä&*U.nïtäte*E'ccieIf:& relferntur Cäufä 34,

".. Cap.. x.äa

$. Chryfoftom. in S. Euftath, tom, 2, novz edit. pag. $07.

:

3

"

E

pift. Encycl. Cleti Gall, 10. Febr. 1631,

ää

A

S

. Epiphen, Epift, «d Joannem Hierofolyanitanum..

»

90

Causa ÉsPENIANA

fntu

dttendatur ; fï'oiït-'deb-ei'; "àd in-

* 377. jam enim füpra vidimus nihil effe commu-

pate

3$s. Maxime fi

nius in hac Patria quam caufas & lites eo modo de-

titutionem Chritti D

omini & ad praxim Apoftoli-

cam qua particulares p

:

er Orbem Ecclefiz fic confti-

fendere & dirimere qui non poffit non difplicere

)üfl'

t effent ex fefe perpetuz, ha-

Curie Romane : neque aliter fieri poteft ftante Ju-

G

tutz & fundate funt ,

risprudentia Bel

i

3

e

1

berentque Pralatos ac Mini

ftros ordinarios & fixos.

gica; five vigentibus hic Pæmæ !—-3-

.356. Nécnon a

d. Ordine

m Hierarchicum jüxta

gibus & Eccleliz Canonibus. .

toi

Sacros Canones religio

fe

n

378. Caterum tantum . abe

d* eadind oudenii:

f; &

| femper in Ecclefia confef'

-

litatem publicam aut commune bonum videatur, (i

j

vandum;, inftaurandum, manutenendum.

tüm effet a'-Ci-

Do&tores fecundum profeffionem füam & didamen

357. Quapropter fi qui

d hic pecca

Ka

*

eonícientie, Co

(US

tato quod referri poflet ad fc

andalum aut pernicio-

;

nfultoribus füis die;.gt»r;efpo,nfafggg-

3(

ex eo quod illi rei

data.

crel

fam confequentiam, deberet efle

379, Ut n

-i'h.iQII e »conirafio ädþ pacem öccommo-

Vie

quafi fcabrofz fe immifcere non debuiffet; nec ta-

lia fcribere in iftis circumftantiis.

dum Reipublice & Ecclefie magis conferre poffit,

cur

358. Verum etíi

hic aliquid impru

dentiz ädxïfiü

'quam hujufmodi prudentium. ftudia atque. confilia,

cum per hzc uterque ftatus feliciter regi foleat ,

:]

Ser

fum effet, numqui

d indeanfa defümi poffetad adtio-

lufionem tamfervatam? . —

his autem mifere confundi & turbari.

s

nem publicam &

cone

tem aut voeem

ad(

359. Ut autem

Citatus in hac etiam parte plane

38o0, Unde talium virorum libéerta

fi

(

dignetur Clariffimus D. Ju-

:

conftringere foret

glru.tiwo:bis;*, quz ;ndc peg,d..et,—--

p

?j

inculpatus agnofcatur,

fàs cafus circumftantias.

vxellenocere.- .. —

?

dex huc ruríus :

revocare 1p

5381. Exigere ut

r quxbu fcumque | Re(ä;tip;ti.sþ-y Ro-

36o. Dod&or

Darnen publicat Differtationem exo-

D

)

ticam & turbulentam ,. 6j

ufque convicia redundant.

manis vel Decretis & Cenfüris extra Patriam latis

bet )

conformarent, effet evertere legem Placiti ,aliafque

M

in Citatum, quatenus hit pro

Juribus Ca»lp—italli UI-

fimiles quas Principes & populi fere omnes non mi-

trajedi

ni pridem refponderat.

pete

361..

Super hujus Libelli quxftione prin

cipali con-

nus quam Belga. ad confervandam pacem , quietem;

loci

fultus Citatus refpondit folide & graviter argumen-

& libertatem fuam fümme neceffarias judicarunt; ut

3(

ab Audbribus paffim obfervatum eft, qui de hac

ta fuggerens quibus male turbati animi fücile pat-

materia fcripferunt, &ex ipfis

Caf

centur, nec hadtenus culpatur.

1

&

icee Ea

jure

362. In fine vero Epiíftole o

biter 'ali-qxuid; tangit5

deöns evideng eft.

Ínco

decenter de negotiis quz' in

fed valde modefte &

D

omnium ore verfantur

f

*

, & de quibus non e'ïi"atn'pro'-

CAPUT QUINTUM,

]nte

hibitum rmentem füdm aperire. -

pond

363. Idipfum quoque fit tum ad

"cdh(olandüm A-

Ojïenc'li'tulrv Decremm | Con]ilzz Stafü&-:.lz'mnäxum Libgllb

tum ad tuendam

gravaminum fub N. 3. nullam vim habere.

44

micum füper atrociffimis dideriis,

Qu

propriam innocentiam a d*iao :p.qaorg tqr'pviter/ im-

. pþge p hqg.-oqufq;r Ms

Ma

petitam.

P

Mipe

364.

To'tum'vgutem agebatur »per- Epiftolam pri-

lt

vatam.

^

5

. 382. C'umlfadverfu*s 'A(.Zitatum vväähethehteyi' UrgbäF

eudé

.365. Qüid, quaío

*

*

)

etiam in häb:

*

parte dgliqqm"e

den

oteft Citatus in rati

one agendi?

l

tur Decretum Confilii Status in lite.exhibitum, id-

uod de cau

que non folum in Libello gravaminum

dom

366. Neque dicat puifpiam q

fa illa;

Replica Árticulo 63. & Seq.

.

" ffzd ;&.i.n

Pt

utpote odiofà, tac

ere oportuiffet. -

:

Á

dat:

367. De eo qui fié loqueretu

r dubitari imprimis

383. Hinc cogitur Citatus pro

fua defenfione,

quadam circa eidem Decretum obfervare, falva qu&

dat

poífet, an fenfüm habeat, non dico boni &ivis &

debetur illi Confilio reverentia & obfervantia; erit-

den

Chriftiani, fed vel honefti ethnici.

niid

368. Certe f& parum noffe oftenderet quale fit

que tribuendum. A&ori fi

quid' forte hic attingatur

tinx !

munus & officium Dodoris X Juriscontülti publici

minus grati.

2

^

384. Non p

otüif AGor in Epiftola Citati aïïlegä-

po

áternz veritatis in Chrifto Difcipuli ac teftis.

re aliquod verbum vel in fpeciem injuriefum in. $.

jaua

-.369. Oportet Jurisconfültum non minus quam

3(

Judicem, oculis effe velatis ut perfonas non accipiat.

Sedem, ut demonfítratum eft füpra Capite 3. $. 1.

38s. Nec argui poteft Citatus ullius contemtus

lus

370. Oportet eum caufis miferabilium & Qpp;es--

ex eo quod iplius Epiftola in uno aut altero pundto

de

forum opitulari alacrius.

L)

diffentire inveniretar a prztenfo Brevi Romano de

371. Debet ea effe ani

mi fortitudine, ut'. non ti-

uf

meat vultum potentium, valeatque virtute perrum-

21. Februarii 1725. in lite exhibito & in ipfo Decre-

H

to Confilii Status reclamato: patet hoc ex C

$

pere iniquitates, paratus pro juftitia agoni.zare 'ufqu-e

. 2.&3-

s

apite 3'

ad mortem.

)

372. Ea'autem prudentia & juftitia, ut de caufis

-386. Multo min

us in punähs illis admiffis iaiit in

en f

& cóntroverfüis nor judicet fecundum faciem, non

reliqua tota Epiftola Citati invenire eft aliquid fcan-

dalofüm aut perniciofe coníequentiz

qi

fecundum vulgi clamores, fed verum iqdicet judi-

E

2 ut col:lig-fitqr

fa.

cium.

ex Cap. 4.

ü apj

373. Si quis talis exiftat vel faltem e

387. Hinc patet

quod Confilio Status [it ,fub;e?pl-

&Ucur

tum quando forte ipfi fuerit fuggeftum, quod Ci-

ytr je

videbit ille quam fint multz calamniz füb fole, &

tatus effet Auctor impreffionis, vel quando caíus

(

quam pauci confolatores: videbit quot technis, ar-

affais

'tibus & coloribus innocentia & juftitia ab aliis dire

rerumque circumftantiz minus fincere expofitz , aut

LT

opprimatur, multis fzpe preter intentionem coo-

verba Epiftolz ipfius finiftra interpretatione, inter-

fäüeg

polatione, contorfione depravata fuerint, quemad-

foit,

perantibus, abaliis vero turpiter deferatur.

modum hic in. Libello .

574. Hzc autem ad

vertens erit. ne mirum, fi quan-

gravam(inumv, ,-fä&u—m.'eiï'e vx

()

doque caufas odiofas füfcipiats vel cenfendus erit

dimus.

edui

388. Quod tanto

tunc facilius jbn tentari potuit,

faité :

propterea reprehenfione dignus*

/a

*

abfüinere " debebat a

quia previdebatur.

jts d

375: At' Citatus, inquies,

audiretur. ..

?

non. £ut-urq';;—1;' ut. xCitatusl praevie

fdon

caufd'quam ignor

:

are- 'n'ön ; poteta—t 'Rom?næ Curiz

D.

difplicere. -

1

-389. Quidqu

xd Gtïæ,ï- Decretum illud Confilii S,tg-w

Düti

tus in hac caufa nihil operari poffe, nec omnino at-

CONHT

376. Quis e

ft in Belgio ]urif'con-fulïtüs-äux'judex

tendi, evincent con(iderationes fequentes.

aüüg

qui hoc obfervare poflit, nifi velit in Belgio pere-

Qbfel"

grinam & novam prorfüs Jurisprudentiam exercere.

ative in-

fïü*a

390. Quia prafens Ac"ti-(-) unice & priv

ftituta

ov RECUEIL DES PIECES

&c. LIvRE SECOND,

égt

d-

d

ftituta'ei vi Decreti Magnifici Domini Redoris,ut

400. Eít autem tenoris ut fäcjuitür : (P) In deneer-

patet ex Libello graffaminum Articulo 25.

- flen dat wy alle onfe goede lieden ende onder[aeten

CGlg

391. Vultáutem illud Decretum ut agatur fervato

ende elken befondere van onfe vryhedenende lande van

J

juris ordine refpe&u Refpozfionis Epiflolaris ad onus

Brabant fullen handelen ende doen handelen in alle

ls.

Citati—.

faeken met Vonnuiffe ende met. Rechte naer der rechten

* 392.Exquo fequitur quod inhujusA&ionis ex au-

van de Steden en. Banken, daer ende alfoo dat van

uil-

tofitate Re&toris Magnifici unice intentatz progref-

j fi

euts heeft heboort , ende jchuldigh zal zun te gefthie-

fu & decifione abfolute & indifpentàbiliter obferva.

den fonder daer mede eenigh[ints te wordeu gedillimu-

ln

A.

ri debeant Stylus, ufus, ftatuta & Leges Univerfi-

:

.

leert , ende fonder dat wy die faeke met onf? Brieven,

tatis Lovanienfis.

oft anders elswaer fullen doen vertrekken , doen [chors-

3192. In quam rem etiam facit Epiftoha feu De-

fen, oft langer dan een genachte vam heerlykhedem

1.

cretum Majeftatis fux Imperialis & Catholicze datum

doen oft laeten uytfetten, in eeniger Tnanieren.

f

Viennz 21. Decembris 17

401. Similiter juramentum quod Majeftas fuaglo-

i

21.ab AGore produ&u'm

cum ulteriori Replicà.

riofiffime regnans adijnormam gloriof& memorix Pra-

fie

394. Siquidem per Decretum i

llud ordinatur ut

decelforum füorum in Inauguratione íüa przítare

Sereniffima füa Cel(itado curaret Actionem inftitui

dignata eft, eft fórmz hujusmodi : (c) Dat den xel-

CRf

ad onus Citati devant fon fuge competant de " Univer-

ven Keyfer en, Koninck zal wefen goedt Amini[lrateur

|det

fité de Louvain , fervatojuris ordine.

der Juflitie, goedt ende getroumen. Prince van het

395. Pour y étre fait dro

:

it fuivant les loix du Pays

Hertoghdomme van Brabant, ende van de ingefeteue

M

'9 Canous de l'Eglife.

1

de[felfs die nu z.yn endeneamaels wefen fullen , en dat

latis

346. Jam veró prima & pre

cipua Lex Patriz ha.

Zuyne Mage[leyt hen geen gewout.ofte kraghte aendoen

ique

bet;unumquemque in quavis cauía tractandum effe

zal, nogh eenigfins leyden ofte toelaenten dat hen't

g

per Sententiam & vià juris coram Judice fuo com-

Jelfde aengedaen worde, en dat Zyne Majefteut

($Ily

hen miet regeren en zal dah maer Recht ende

j üt

loci.

petente fecundum ftatuta,. jura, & Con(uetudines

.

gu[litie, maer in alle faeken hen allen, ende eén iege-

ha

397. Quam legem fundamen

tälem Maj&&as fua

lyke van de onder[aeten van den Steden. Vrüjheden ,

füm

Ca(àred &«Regiain Inaüguratione Ducatus Brabantiz

ende Dorpen, ende alle andere onder[aeten van den

jurejarando afferuit bonis Civibus, ejusdem Ducatus

Lande van Brabant zal regeren ende trafléven im

Incoiis.

!

uf ende goedt met recht ende vonnifJe , g

l

elyk uaer. de

$98. Sic enimi fonat primus Articulus lzti. illius

f

atuyten , landt-rechten ende cofluymen behooren z.al,

en dat Zyne Maje[leyt zal onderhouden den Prelae-

Introitus : (a) £n den eerflen dat zyne Majejteyt hen

«

goedt ,

8

erechty endegetrouwem Heere zal zum , ende

ten, Cloofleren , Gotrhuufen , den Baenderheeren, Rid-

heuïo

égeen kragt ofte wille aen ben doen , laeten oft gedoo-

deren, Edelen, Steden, Vryheden, Dorpen, enalle

gen le gefchieden in eeniger manieren; en. dat xyne

zune onder(aeten des voorfcbrevens Lands van Bra-

Maje[leut 'die buyten vonniffe en rechte niet landelen

bant in 't generael ende in "t particulier: alle heure

en zal . noch laeten handeleu , maer allez.yne Prelae-

Rechten, Privilegien, Vrugheden, Tra&taten , Ordon-

ten , Godshuyfen , Baenrotfen , Edele en goedeluyden

nantien, Statuyten, Gemoonten, ende Obfervantien,

ende ondor[aeten van zyne Steden , Vryheden en Lan-

;

"

C?'t. gefioren, en geconfirmeert ende. die zy tegen-

àd-

den van Brabant , ende van Overmaeze , handelen on

woordigh hebben ,houden ende gebruyken in t generael

doen handelen inm alle faeken met vonniffe ende. met

ende in't befonder, ende allen^t gene wefler contra-

n

Vechíe naer den Rechten van Stedém ende banken daer

rie verandert , ingebroken ,ofte geinnoveert foude 1no-

dat belooren. ende fchuldigh xyn .al te gefchieden, en

gen zyn, dat zal Zuyne Maje[leyt repareren, ende

J

Qu

dat die Rechteren van Zyne voorfz. . Majefteyts lan-

Jlellen in z ynen eer[ten flaet , ende allen ^t gene des

den honne gerechten zullen moeten houden fonder eenig

voorfeyt is , ende elk befonder zal de zelve Zune Ma-

erit-

UF

middel van uytfetten by hunnem ocfuyme, gebreke of

jefteyt |getrouwelyk, vafl , en fonder infra&lie efte

toédoen, behoudelyk dat de voor[x. Rechteren bunne

contraventie onderhouden ,noch en zal gedoogen, nogh

d

geuechten van beerlykheydt wel eens fullen mogen uut-

travenieert worden

toelaeten , datihier tegens in eeniger manieren gecori-

15

fetien , ende niet meer.

Zoo helpt my Godt en: alle z.y-

399. Huic Articulo etiam conformis eft Articu-

ne Heuligen.

"

Dtus

lus primus Litterarum additionalium Philippi Boni

^ 402.Cum i

taque in vim Mandati Cafarei ab Ac-

de data 20. Septembris 1451. & 28. Novembris

tore produdi, in przfenti Caufa jus dici debeat &

Ydo

) de

1457. qu& Litterz in-omni lzto Introitu diferté re:'

procedi fecundum Leges Patrie, fequitur quod in-

novantur & confirmantur Articulo 58.

difpenfabiliter obfervari hic debeant ea qua in lzto

wm'e

; :

Introitu

,Supp*l,.* Oper. 'Vaïz—Efpgrz Pars V..

Rrrlf

(- 3f

| (ä) Px-emiereme;nf que .Sa Majefté leür, fera ben , 6qüita$lc & leal Sefgneur, & qu'Elle ne leur.laga&m, ni fouffiira étre fait

tin

en facon-quelconque aucune force ni volonté, &que'Sa Majefté ne les traitera ni laiffera traiter hórs de droit à fentence, mais

A

qu'Elle traitera & fera.traiter,tous fes Prélats, Maifons-Dieu, Barons, Nobles & bonnés gens, & füjets de fes Villes . franchi-

fes, & Pays de Brabant & d'Outremeufe, en toutes choíes par droit & fentence füivant. les droit. des. Villes & des| Bancs oi

;;Wr

N appartiendra & devra &tre fait, ^ Et que les Jüges dudit Pays de Sa Majefté feront obligué de tenir leurs jours. de plaids fang

aucun m oyen

"

de delay, par leur négligence, !

r;gp-

faute Qu cooperation, fauf que i?SdiFS jugcvs pourront bien une fois faiaf plus dela.

(i-

yer leurs jours de plaids de Séigneurie,

H

.

(b) Premierement que nous traiterons.

& ferons traiter nos/bonue's gens , '& fi:jetä, & &häcuu d'eux en particuli&r- en touteg

us

affaires.par voie de droit & par fentence , felon le droit des Villes & Barics, la & ainfi qu'il a appartenu. d'ancienneté , . /& de-

at

via Qtre pratiqué fans diffimulation quelconque, & fans que par nos Lettres, ou par d'autres nous ferons divertir ailleurs ces a£-

al

foit.

tdteii h üe Jes Talpenirops , dittsrerapn, B Denns difteie plus, Jongrisips quidv jouc;de giaistoen quelqup ruspiere pue-cs

*

]i

(c) Que le

dit Empereür & R(;y fera bon Adminiürat*eur de Juftice & fidel Prince du Duché de Brabant & des Habirans d'i

AVL

celut prefens & à venir, & que Sa Majefté ne leur fera aucune force ni violence, ni fouffrirà ou' permettrá (n'áücüne' lear foit

faité , & que Sa Majeflé ne les régira que felon droit & juftice, mais gouvernera. & traitera en toutes affaires tous & chacuns fn-

jets des Villes, franchifes, villages & tous autres fujets du Pays de Brabant en corps & bieris par juftice & feutence, ainfi que

tlllt;

felon les flátuts, droits du . Pays & contumes il fe devra faire, & que Sa Maieíté gardera . aux Prélats, Monaflteres, Maifons-

jie

Dieu, aux Barons,. Chevaliers, Nobles, Villes, Franchifes, villages & tous fes fujets dudit Pays de Brabant en general & en

particulier ; tous leurs Droits, Privileges , Franchifes, CTraités, Ordonnances, Statuts; coutuies & obfervances, &e, jurés &

St,äf

canfirmés , & lesquels ils ont & dont prefentement ils joniflent en general & particulier; & tout ce qu'au contreire pourtoit y

&tre changé, eufraint ou innové, Sa Majefté Impériale & Catholique le reparera. & remettra en fon premier état ; & Sa Majefté

df

obfervera fidelement, fermernent , fans infraction ou contravention tout ce que prédit eft & chaque en

partieulier, & ne fout.

J

frira n—i Rermettra qu'il y foit contrevenü en aucune tianiere, Zfinft m'aide Dieu d9 teus Jes. Sainis.

-

682

Causa. ESPENIANA

]n*tföita & 'in, formula*iuram«s:'ntij Apræ;fc':ribuntur'.

tus cön,fïrmatum föfet

n

pe; iIlud Cafareum de 41. De-

403. Ex quo ulterius habetur extra omnem dubi-

cembris 172.6.

d;gnet

tationem effe, quod nec direde nec indirede ad

422. Inprimis enim non

agit Calar. de. ifto De-

und;&

creto Confilii Status, nifi tantum. narrative, cum

X

fl

nus Citato in hac caufa allegari poffit didum Decre-

Jonan

(Qnif n

tum Confilii Status de 12. Septembris 1725. -

narrativa protráhatur ufque ad ifta verba: : .e veux

404. Neque fas effe Judici ut ejus intaitu moveri

Lbien faire cetie à VV'OTRE ALTESSE..

"

fe finat ut aliter judicet qu

423. Quodautem przfcribitur in Difpofitiva, nem-

gonict

gm faceret fi DeCrettæm

frent

iftud tron exiíteret

pe ZOTRE ALTESS E fera proceder contre la

405.Quod proinde hac in caufa refpeQu Citati a J

Perfonne dudit Dofteur van Efpen: devant fon Suge

prim

diceconfiderandum eft veluti non emanatum.

LF..

compétant enconformité de la refolution C9' Decret du

^ 406. Hocautem extraomnemcontroverfiam &dà-

Mp

12. de Septembre de l'anuee pa[fée , fervato juris ordine

bitationem effe evincitur per has duasrationes per-

:

nullo modo refpicit.

przdicum. Decretum quo de:-

omnid

emptorias.

L

cernitur laceratio...

Á

nam ü

407. Prima1

neoeft quod 1dem Decretum latum fit

424. Quia imprim

is non dicit -Augu4ffiHimus,Cæ;

rutm f

Citato prorfus inaudito , adeo ut ipfius refpectu latum

far : En conformité dudit Decret.. Quam particulam

derar

fitbuiten vonnis, Reght en Ju[litie, & confequenter

relativam diz, quz femper ufurpatur quoties de eo-

4

utminus

dem inftrumento fit fermo, indubie adjeciffet. Sed

quod

iritum.

refpedu iptius, fit plane nullum , inane.ä&

abíolute dicit : En

venti,

(

conformité de la. Refolution C De-

: 408. Potuitautem

Citatus commodeaudiri , qhia

eret, &c.

u

utaudiretur inítantiffime, utinlite didum eft, flagi-

-425. Deinde inel-u,&a.biluitef.ävinuci'tur,'" in Difpo-

ili, q

tavit.

à

:

fitiva fermonem effe de alio quodam Decreto, quan-

fionis

od in ulteriore Replicd*dibatur Ci-

:409. Porro qu

doquidem in ea.de tali Decreto fiat fermo, quod

pis ed

tatum tunc noluiffe fe fateri Autorem dictz Refpon-

eraret AQionem ad onus Citati, fervato juris

fiffent

fionis Epiftolaris, dicitur ineptiffime.

ord

ine, inftituendam, . Nihil autem prorfüs de hu-

jus p

fe Autörem effe

jusmodi .AQtione reperir

410. Quomodo enim faffus fuiffet

E fit in Decreto ifto lacera-

jcript

Scripti cujus neq

x

uide'minfpe&iqnem tunc pqtuit -qb-

torio.

Qui

tinere.

.426. Adeout Difpofitiva certo referatur ad De-

tum f

411. Vel putat.ne À

&or quod Confilium Statü'*s a

cretum aliquod aliud quod Confilium Status eadem

tninus

Citato exigere potuerit, utillud pro fuo agnofceret

forte die tuliffe potuit,

qua datum e& illud Decre-

antequam Exemplar délatum ip(i oftenfum fuiffet? .

tum laceratorium.

412. Prudehtiorinhoc cafu debuiffet effe Citatus

. 427. Et reipía vifum eft quod circa idem tempus

1emor Sycophantiz Defirantiz, memor item impo-

:

d

A&or ad onus Citati inceperit informationes prapa-

fturze Govartianae.

ratorias circa Refponfionero Epiftolarem , quamvis

/413. Certefi voluiffet Confilium ftatus ferio fcire

non perrexerit.

A

ancitatus effet Author diéti Scripti , nihil erat facilius

428.. Ceterum tantum abeft

ut Majeftas füa Caa-

quam ipti petenti concedere infpe&tionem , velipfum

farea confirmare voluerit Decretum Confilii Status

ad hocinterpellare, ut poíteafadum eftex Mandato

de quo quzritur, ntillud jam modo ex parte cor-

Cxlarez fuz. Majeftatis.

rexerit, quatenus ícilicet nullam facit mentienem

Decretum Confilii Stät'us

Brevis non Placetati, :

4

414. Altera ratio quare

quo 'þamen idem Decretugï

-

hC

refpe&tu Citatihic confiderandum fit veluti non ema-

tantopere nititur.

matum, eft quod idem Decretum, quantumattinet

:429. Quid igitur, inquies, intendit Ma

jeftas ü—;al

ele i

citatum , certiffimelatum fit a Judice incompetente;

per didum füum Decretum de 21. Decembris?

fitur,

fiquidemin confeffo eft Judicem compétentem Cita-

.430. Vult imprimis ut Citatus infpedtionem capiat

tem |

tati quoad hanc cauíam non effealium quamRectorem

Refponfionis. Epiftolaris praferentisi

Maghnificum, ut patet vel ex ipfis verbis Mandati

eamagnofcat vel nonagnofcat.

pfius nomen, ut

tüm

if, ex

adit:

zfarei antedicti, Devant fó

-

n 7uge"compe'taizt dé f'-

.431. Vult praterea.ut (1a Citato agnita fuer

Qatt.

univerfité de Louvain.

hoc capiteagaturcontra Citatum, eo quod ipfi per-

. 41$. Hujus autem Judicis competentis notorium

fuafiffent, Refponfionemillam Epiflolarem etfe inju-

officium eít, ut per fe cognofcat de Epiftola Citati

riofam , fcandalofam & perniciofz coníe

b

quentiz, pul-

i

eum in finem ut judi

.

E

care poflit,an contiaeat-aliquki

lum tamen dehac re ferendo judicium.

poena dignum.

;

1

;

432. Sedeamunice mittendo ad T,ribuna! Juftitia

jde

"4Ir6. Q

u

^

and

oquidem conftet q'uod qui ratione cer-

ut ibidem le

Yif ordine. -

gitime & debite examinetlurr, fe(fvdt,o ju-

&t

iu|

ti delidti habendus eft Judex competens refpectu ali-

L:

"

3

lum

C

us Perfónz , idem etiam fit Judex competens ref-

433. Nihil itaque adveríus Citatum þrz&jüdiqat

pectu illius delicti debeatque

hic Cafar, fed vult ipfi dare

li

i0

de eodem cOgnofcere

in judicio libero atque integro. :

plenam defentionem

& judicare. -

-

nat

d7 4

uditum étenim eft quod aliquod Tribu-

434. Et quidemtali quod exerceatur, non ex prz-

Quà

nàl quantamcumque eminens jadicaret dumtaxat de

judiciis externis, non ex Placitis aut Decretis pere-

&f

oualitate delidi, alteri autem mandaret meram, cog-

grinis, fed fecund

Cita

iitionem fadi & determinationem poenz faciendam

CANONES.

um 'LEGES ParRuE ET EccLEsUE

j

candut qualitatem criminis à priori Tribunali de-

:

.. 435. Neque aliu

d (àne in recuríü füb ad Cefarem

ciarandam.

*

Citatus expetiverat, quando füpplicavit ut non ob-

Dra

418,. Nimi

rum iuxtä iurä quorumcumque Tribu-

ftante dicta ordinatione Con(filii Status cürfüs juftitiae

qaliemr & Curiarum .hujus Ducatus Brabantie, ne-

ordinarius ipfi libere pateret, ut in legitimo judicio

n

ceffüm eft ut omnia judicia & maxime criminalia fint

honorem füum ac famam defendere poffet.

p

iü(*ïi*&'iübüi&..

*s

436. Nihil item aliud cavit Citatus in Declaratio-

V9l

&eodem Judfcio Reo integree

.: 419. Utque in uno

ne fua inliteproducta, quaagnovit Epiftolam dequa

maneant omnes fuz exceptiones tam juris quam fadti.

quzftio, quando ibidem conteftatus eft, (econfide-

^420. Hocergo fixum manet & indubitatum quod

refore ut haberet inlegitimo judicio omnes fuas de-

bit

memorátum . Decretum Confilii Status hac in caufa

fenfiones & exceptiones liberas & integras,

tü]

non poffit habere locum, fed reputari debeat velut

437. Unum füpereft, nimirumquod di&um De-

ob

non exiftens.

cretum Confilii Status, licet extra judicium & ciatu-

RUT

421. Porro plane infülfum eft quod ab Aüere

fam prefentem fepofitum, hictamen forteconfide-

£l

pratexitur, quafi fcilicet hocDecretum Confilii Sta-

rari poffet tanquam Refponfum Prqud'entuä.

(4

438.

tür

xDe

OU Rrcurmn. b£És —PIEQES &C LivRE SECOND

683

438. Circa quod rogatur Clariffimus D. ju-däx ut

454. Ihfuper oitatus Dreve iftud aunquam con-

)De

dignetur attenderé; quod cum nula allegetur ratio

futavit ; nec ullo modo elevavit autoritatem ipfius.

Cum

juridica füper qua opinio Confiliariorum tundatae(le

455. Quin .nec. nominavit quidem iis in locis ,

Utl

poffit, hic m

:

iquos actor per-Articulos fuos accufat.

T

.

fonarum.

E

"

ere ïdöxy(ïd*emndä «Whüt *ïa'utþ«rit'a; -.plt:arï-

. 4$56. INecmentionem ejus fecit ni

f honoräbiï-äm,

lem

439.

Zt quidem cum qu'äe(*riov effet Cirda ]us Ca-

citando illud pro confirmàtione fuz fententiz , ar-

? lg

nonicum & Difciplinam Eccle(iz , 'non xgre , credo;

gumento, ut ajunt, ad hominem. . .

PESERU

x

E

41

fere&t Magnanimi Viri Equeftres, (i. in. liac parte

457. Undenemo diffiteri poterit

qu

d hoc in cafü

du

lite

primz tribuantur meinis C'qllegis fuis Togatis.

melior multo fit Cauíà citati quam 1. o&oris D&-

men.

d

44o. Dé his autém deberetAQor pftendere quod

45&. Hie enim potius Brevis illius contemtor di-

omnia füffragia fuerint conformia, aut declarare qui-

cendus foret.

C

nam fteterint pro Decreto, ut ex fama peritiz ipío-

459. Cum ediderit Libellum, Differtationein de

ülam

rum fieri poffet conjectura,an & quousque przpon-

numero Epifcoporum, in quo opinionem füftinet

-&

derare deberet füffragiis in contrarium forte latis

plane exoticam, dido Brevi, & quidem in pun&o

Sed

441. Quo cafu tamen & illa rediret con(ideratio ;

dogmatico, repugnantem ; nempe circa validitàtem

"D

quod judicium procederet ab Authoritate . prz-

confecrationis Epifcopalis ab uno folo Epifcopo per-

venta, cum nullo modo voluerint Citatum audire.

actàm.

ID

442. Po(t omnia . quis dixerit, quod Con(iliarii

460. Et hoc fecit p

'o'ïïq*u'am idem Breve legiffet ,

üdn

ili, quiin éondemnationem confenferunt Refpon-

& examináffet. -

Juod

fionis Epiftolaris, talis qualis lacerata eft, nempety-

461. Quin & in ejüsdem Libelli additione non

JUrig

pis editi cum Prafatione ifta

quid,inquam, fed-

ex

dubitat fibi Breve illud objicere, ejusque autorita-

i

j

fiffent de Citati fa&to quatenus Autor eft refolutio-

tem hacin parte elevare..

ATde

nis. per modum Epiftole private ad àmicum con.

462..«. Nihil fimile proríus commifit citatus.

Ácriptze ?

463. Ad fümmum diffenfit à Brevi in queftione

De

. Quidquid fit, notum eft quod judicium Pruden:

& cauíà particulari quz pluribus fadis complicatà eft,

464. Do&or Damen ditfenfüm illum fuum füftinet

dem

ininus criminalis.

tum non poffit effe fundamentum Adctionis, multo

r

adverfüs Autoritatem Brevis

quod agnofcit ibri'p'to.

publico evulgandum.

465. Ubi Citatus in Epiftola privata diffenfum fue

us

CÀAPUT SEXTUM

n

um in Quaftionefa&i modefte & amice in(iàuans, ne:

i

l$

De Conclufione a&oris.

quidem opponit Drevi :

466. Adeoque fi fola Juftitia moveat actorem;age-

N

I

z

re potius deberetadverfüsDoGorem Damen &appro-

at

U5

batoreró de Quareux:

Y

CT

467. Et nihilominus:

1

in citatum Áder füpra mo-

';Quam '.Vïmrineriïo -exigc'z"t þæ'tzyas*æ;

dum incenditur, dum Do&or Damen cum füo appro-

Val

«

FTl

44* Non effe poenz locum ubi deii&xufm non eft,

batore multa pace frui finitut.

^

4

nec ipfe actor inficiabitur. Pana enim

EJ

jz'jze frauüde

468. Utut eft nihil in totà citàti

Epi&dlfä defigna-

(

effe tomn, poteft. ff..de verb. Signif.:

nare eft, quod pratenfum hujufmodi contemptum

444« In Refolutione aütem juridica, de qua qua-

Sanáe Sedis., autquidquam feu Religioni, feu Di£-

pit

ritur, data per modum private Bpittolz ; familia-

ciplinae Ecclefiáfticze à

clyerfum vel per umbram pr& f'e

rem habentis conclufionem, nihil à Citàto pecca-

ferat. .

) ül

tum effe, idem ador confpicere potuit ex áàdis &

hïkfor'te., 1püs Pätriæv Legibus ac jjuribuä

acuitatis,hujus litis, in qua Citati inhocentia vindi-

22

fpretis, pratenfiones curie Romans Religionis pal-

cata planeque afferta elücet.

lio utízpe fit, hic jam quoque obtendantur ,. quà

u

.. 445« Ut prorfüs immerito

& f;n& ulla juítitiz fpe-

Citatus Religionis reus; conftituatur; obeà. nempe

:

)

Cie poenas in citatum exigat.

quz in

piftolà

E

al

iquà privata & Refolutione Cáno-

ul

uod eo minus tolere

ble 6&', quod hoe f

nica pr&tén(ionibus iftis contraria inveniri contige-

jactet facere íecundum Leges Patriae

ret.

IUg

-.,.447. Maxime cum nullam adhuc !

egern. Patriarfx

' 470'. HOC

fieft, jam de Juribus & Legibus Belgïä

j

attulerit quam Citatus pravaricatus fuiffet, nec ul-

Cis, jarh de libertatibus & immunitatibus ECGle(iaa

lam affignaverit poenam quam Lex- patria inferret ci-

rumaáum eft. .

(V

tato.

z

471 Jamnull

iamplius jiiï;isconfiælto' advärfuä C u

pu

x hac eh'im;imþotentia clariffime evincitur,

ris Romanz placita aut Decreta. quáaliacumque five

ts

quam infundateegerit & concluferit ad onus Citàti,

genuina, five falíata, hifcere liceat;: tdque five de

& firbul

quam inlons & ab:omni pulpa immuvïnis (it

juribus Principum,, (ive de libertatibusÉccle(iarum ,

o

Citatus.

five de caufis Oppretforumm &Innocentium agatur. ;

J

- -449. Placuit nihileminus crimen 1nf

Strecitatb,

472... Jam deingenuorum animorum honefta libers

..4$56. Arguitur enim . contentus & afperna

4

üqnü

tate conclamatum eft; jamrur(us Belgis fübeundum

m

pratenfi Brevis SS. Domini Noftri.

erit terribile illud Inquifitionis jugum, quod neque

)b

. 4$1. Ex quo inferre forta(fe ten

J

tà

buntcitetitàim-

nos neque patres nof(lri portàre potuimuss & a qua

t

pegiffe in Decreta concernentia Religionem & Dif:

Sapientia & Clémentià Principum nos feliciter libe-

Cl0

ciplinam Ecclefiafticam,

:

quz Decreta Leges Patriæ

ráverat; -

. voluerunt.effe fancta. -

473.

n

10.

4$2.s.««;Sed quenam que

fo iftà fnnti

Jatà Veüiqiä

; ddbzt Corvz.vs vexabthenfum

Cdum&ä&i

"1

j

.. NumquidBrevein lite produ&um de;quo jam pro-

de

batum;eít quod.nec vimm Legis aut Decreti habeat

de

n Belgio, quod fit fufpe&tz fidei & ad mintis fub &

obreptitium & nequidem in forma probante produ-

&

Quam inmerito hi enganfur Cenfute.

X

&uin,.àc tandem defe

^

K

:

;

tu publicationis à Citatq i.*n»--v;

d

£ulpabiliter. igioratum.

a

424 Genelule. A&otiodonfolüpbi

T EX1-

Áé

i-:4$3«. Nullum equidem.

Conremtum infetri pera

git, fed etia

tum Citati cuilibet ferfato compertuim etit;

,

?a

mcenrurasfecuüd"mfmm

—

nE

" s

$375

; Suppl. Oper. Van Efpen Par:- V.

684

- CavusA EsPENIANA

Citatus teneatur in

474. Magnio animo amplectitur Citatus, ficut in

Judieio ftare pede hgato 7*1ïcgþ

j

omni vita fecit, Ecclehe Canones Spiritu Dei con-

vinculo laxiore.

^

yd

ditos C9 totius inundi veverentia confecratoy.

. 497. Citatio per

f

o'nalïi's & reatus inde. profluens

tÜ

476. Quos & Principum noftrorum Edicdis com-

infamat, ità ut Citatus perfonaliter arceatur ab ob-

qu

mendari (upra Cap. 3. . 3, indicavimus.

tinendis dignitatibus & honoribus, fertquemodum

,!

477. Et quibus Belgicarüm Ecclefiarum

L,iïb'ärt-a'-

comparendi Viro honorato acerbiffimum.

DI n

tes & jura ex majori parteinzdifieata funt.

498. Unde jura maxime follicita fuerunt ne te-

f

»

478.lllos praterea fpeciales libenter a

dmittit quoS

mere ad ejusmodi Citationes perfonales procedatur.

Utibus tuis X Le

gibus; -qüa(i«in-Codicem füum qul-

499. Volunt pramitti plenas & exactas Inforrna-

!,1

gica retulit.

tiones przparatorias de i

tibus & cireumftantiis.

pío deli&q ejusque qual?ta-

9

- 479. Etenim

fecuädum tales & non alios hic jus

pel

ici oportere, & res ipía loquitur, & Czfaris man-

;oo. Volunt ut ex. Informationibus fàltem fe

z

-

i

date , de quo füpra, comprobatum eft.

.6'

plene conttet de Authore delidi.

anon»eä de-

!cä

480. Per quos igitur hujuscemodi C

jor. Volunt denique ut Officiarius easdem exhi-

monftrabit actor in ca(u Citati materiam eflec

?l]filb

beat Judiei, qui iis viis decernat Citationem per-

"T

rarum?

fonalem, íiratione criminis. &

ad hoc difpofitam invenerit :

perfqnæ | matgrigm

481.. Quid hic egit aut.

| fcrip(it 'Cit-at'u-s,- quo fà-

r

cros Canones tam enormiter violarit, ut Centuras

$02. Hxc omnium pocne moribus obtigent, fed

»t

evadere non poflit?. *

nihil magis in eo perfpicuum

.remedia qua- juxta

&iones criminales Belgica.

quam.Edida & Inütu-

»

482. Cenfürz funt extrema

» !

Concilium Tridentinum Seff.25. Cap. 3. de Reform

503. Latus Introitus hujus Ducatus Brabantie

»1

parceadmodum & caute adhiberi debent..

Articulo 54. diferte vetat ne quis boni nominis &

483. In Jure Ext. Cap. 1. de Maledicis contrafor-

famz invadatur aut apprehendatur, ni(i Officiarius

de

j

males contemtores Autoritatis Pontificie decerni Ju-

Loci ceperit plenaminformationem füfpicionum de-

H

betur dumtaxatpoenaaliqua, non cenfura,

lii

484. Cenfürz ferri non poflunt nifi fint ante com-

dit.

i ob quod eum invadere aut appre'hendercj inten-

minatz àjure vel ab homine : hic autem nihil fi-

504. Amplius & difertius ftringit Edidum per-

m*tï

:

petuum anni 1611. Articulis 38. & 39. dum procef-

485. Breve ipfüm. nullam Cenfuram- commina-

fum in ordine ad Citationem perfonalem hoc modo

y

ul

l

tur, nificontra folum Ordinatum Cornelium Steen-

erdinat :. 5 Que l'Information foit bien €3' duement

e

oven: quzibi dicuntsr circa füfpenfionem non fünt

» prife & 1celle vue par le Tuge, sl en. apport au

nifi comminationes poenarum Juris.

» moins par demie preuve ou vehemente fufpicion,

ti0

E

486. Nulla quoque hic fpecies effe poteft Libelli

» le delinquantfoitconftituté prifonnier , ou ad-

famofi in graviffima, modeftiffima & privata Tiefo-

d

)

journé comparoir en perfonne felon le fü

jet de

fy

lutione quzx definit in Epiftolam familiarem.

5

3

Tnefures & qualité de l'accufé. "

tol

qu

487. Nam monere ruríüs liceat, Citatum in ma-

em.

b

3

moins afin

5o5. Deinde ftatuit pro generali Regula. ,, Nean-

teria impreflfionis ne accufari quid

R]

que l'innocent ne foit injuftement tra-

488. Tantum autem.abeft ut.

Citatus fibià SS

-»'

vaillé, nous defendons à tous Officiers.

fü

Canonum Difciplina in hac parte timeat.. .

$06. Praxterea ne innocenti ftruatur Calumnia ci-

Vil

nte.

289. Ut é contrario in iis redle i

llectis p;'äeci-

tationem reítringit ad tres tantum Cafüs: » Scavoir

puum defenfionis fuz przfidium collocaverit.

» Qu'il foit trouvé en prefent méfüit, que les Juges

e

490. Quin imo nec ullam tfüummorum Pontificum

i

» aient decreté prife de . Corps ou adjournement

Decretalem re&e adducet A&or in gravamen citati,

» perfonel fur. les informations préparatoires par

qu

qua cenfuram aliquam meruiffe probetur. .

» €ux vues ou bien par accufàtion & à l'inftance de

pr

491. Quamquam c&

teroquin , nulla Deci*etalis

» partie formée és lieux oà qu'elle eft recue. "

e

pE

etiam in: Corpore Juris claufa vim Juris habeat in

$07.. Verum ne dubiumaliquod in hac caufà mo-

Belgio, maximé in Cri

veri poffit quantum ad ultimum de parte formata ,

comprobata.

millalibps $ niQ'recepta fit&

fciendum hanc in Brabantia locum non habere, fal-

f&

p

492. Add

e quod—Cæfarea fua Maj&üas hic jus dxcx

tem ut procedi in eo cafü poflit ad Citationem per-

mandaverit non juxta D

:

fonalem íine informationibus przvlis , quia imprimis

tol

Eccle(ix Canones.

Decretales , fed juxta Sacros

obítat przdicus Articulus $4. Lzti Introitus, qui

de

generalis eft, tuna & repugnant ordinationes Con-

493. Ad quos etiam

A&ionem fut'am in hacparte

a&or expreffe reftrinxit, concluderns ad- poenas &

filii Brabantiz qux Articulo 118. füb tit. de Officio

lr

Fifcali, ftatuunt, quod ubi quis de delidto vel ex-

p

cenfqras-fecundum Sacros Ectlgäæ.. Carones,

ceffiiaccufatur, Procurator Generalis füpér. eis fe

CAPUT SEPTIMUM. -

informare debebit. expenfis Denuntiatoris & infot-

mationes przíentandz erunt Senatui

: Iff&gula'nitasrhujüsf proceffus & 'x;ullitas quæ vex eo.

tur provifio prout juris.

ut Fup'e.: iis de-

foi

oritur;& ea quz: inde funt confe&tanea,

$08. Sed nihil religiofius & magis Cornfpicuuin-eü

pi

quam St

a

lo

tum AGoris.

ituta hujus Univerütatis iplf*umque Juragxenf

"

ln

: 5'.* Is

" $09. Statuta hec fub tit. d

n

e Prombtore-Univefü-

dà

Irregüldriiää ex defeäaalnfofnietiöuum, P

tátis ita fonant : ;, Omnium (ingulorumabufüs , ex-

Hmpas

» ceffus, tránsgreffiones & delidtaquzcumqueDe-

L

mtoriarum.

» mino Redori denuntiet, fine exceptione' cujus-

$)

Qu

494-. Primaria. ir.regul'ar.itas procefï'us | Crithih;lis

» cumque aut diffimulatione : nullam contra quem-

|

confiftit in defe&u Informationum przparatoriarum.

» quam przparatoriam informationem capiat'aut ju-

d

s dicialiter :

"

[

t

495. Agitur hic contra Virhm honoratum via Ci-

»rocedat, vela lite Ciæpta d»eü»lüat' fme

Cü]

tationis perfonalis.

"

» juffu Domini ReQoris." .

NI

-496; Citatio autem.

pe

erfonalis eft ipecles quzdam

- «106. Statuti hujus caufa

in prompti eft; quod vel

dï]:

apprehenfionis, quia Citatus perfonaliter habet Ci-

per ipfas informationes. preparatorias graviter.lzda-

l

vititem feu locum in quo Judicium exercetur, quafi

tur fama inquifiti, quam irz , vindi&t& vel avaritiz

FA

pro Carcere;.ex quo proinde'illizexire non licet ;

alicujus Promotoris

in

non cenfuit,

o a. aA d

W

&f exeat carceri mancipandus veniFs ita ut taliter.

$j

7.*?**5"11-

^j

oU RecuermL.pes PIeces &l, vaae seQONDJ

685

lic;þ

his neglectis proceffum eft ad hanc infamantem ac-

«11, Huic ftatuto contorme eftjuramentum Pro- .

motoris, quod :& ipíe AGor praflitit in admiflione

tionem contra Virum honoratum , Presbytetum, Ju-

ens

ad Officium fuum. | Habetur in eodem libro Statu-

bilarium, feniorem Do&orem hujus Univerfitatis ,

) ob

torum füb prefato tit. de. Promotore in initio, ex

um

&, abf it verþo jadantia , e;iam fqriptri,gcexlebrem.,

*

quo extra&um ita fonat: ; Ego N. iuro ad Sancta E-

35

vangelia quod Officium Promotoris fecundum Sta-

$.

lL

]

: [8.

25

tiita: €9' Ordinationes Univerfitatis fa&ta feu factas,

iür.

35

facienda, feu faciendas diligenter & fideliter ex-

Oflenditur ahu'llita: pr-o'ceg"u.r' ex defää?i; In- "v

rrpa.

ercebo : Quodque aullam cauíam contraaliquem

t

— ; formationum prcaparatoriarum.

incipiam ni(i de exceffu, & delido , aut (altem

25

. de fama . fuero plene informatus." Unde vel tu-

$19. Nullitas hzc ex prædi&o defedu Informa-

fgmi'.

per ipía przteníà fama plene etiam informandum fu-.

tionum optime tractatur e Carolo Fevret, T'raité dé

Mfet, an nimirum non proveniat à malevolis & ma-

l'abus Livre VII..Cap. 3. nomb. 1. ubi ita ait: L'In-

erhi.

ledicis, fed a providis & honeftis, uti volunt jura

formation eft la bafe C9' le fondement du procbs Crimi-

| &per.

nel, comme le Libelle l'efl. du procés Civil L.Libello-

in Cap. 24. Extat. de Accuf. quod fine teftibus habe-

:riam

ri non poteft. .

rum de accufat. de méme qu'en Civil'ibus oz n'a pas.

$12. Undea

d -hocl optime reflexit Vallenfis nos-

accoutumé de commencer par l'execution ,lors qu'lfaut

d

ter in Paratit. adtit. de Accufat. $. 4. num.4...,, Quod

venir par Action, auffi au Criminel, on nevientpas

(lru.

» de tali fama proveniente non a. malevolis & ma-

d'abord à la Capture , 3. il faut qu'il y.ait informa-

TU

» ledicis,fed a Viris probis & honefüs conftare eti

tion C3' decret precedent , autrement le procedé de l Of-

It

» dm debet ex Actis & ex . ipía intormatione , alias

ficial efl declaré abufif, n'étant pas permnis decommen-

i&

» inquifitio impugnari poffet.,, Nec mirum quia Ja-

cer par l'Arret de la perfonne ,. fi ce n'eft que le delin-

irit

dex non potett aliquid agere ex privata füa ícientia,

quant foit furpris en Jlagrant déli&t. Les Suges d'E-

tde.

nihilque ícire debet aut attendere , nifi quod in ac-

glife étant tenus d'obferver les formes qui fe pratiquent

DT

tis defcriptum reperitur.

es Cours feculieres en l'inflruction des proces Crimi-

«13. Profecto nullas plane Informationes prapa-

nels , i un Official commencoitle procés criminel d'un

per-

ratorias hic intervenitfé colligit citatus.

Prétre ouautre.Ecclefiaftigue ab Interrogatione avaet

aucune information préalable, il y aroit abus.

ocef.

$14. Io. Ex breviffimo intervallo quod interceffit

10d0

inter mandatum ad agendum ab AGore exhibitum

20. kt in eorum confirmationem adducit tria

Arreíta Gallicana fuper (imilibus proceffibus: & in-

frent

una cum Libello füo gravaminum füb num. $. quod

ul

eít de data 11. Febr. 1727. & inter Decretum cita-

primis in caíü Officialis Abrinciffenfis, Vulgo 4-

lo

tionis perfonalis, cujus executio et de 12. ejusdem.

vranches, qui proceffum extraordinarium inceperat

| -

Et fic intervallum e(fet vix unius. diei, quo brevi

per interrogatoria. Refponfiones , Repetitiones Rei ;

& füper Confellionibus ejus de Simonia, füper qua

t de

ípatio tot Informationes fieri non potuiffent fuper

tot indiciis fadtisque,

diffamatus erat, per,Sententiam eum privaverat fuo

prou; requirebat materia : de

Beneficio.

Venn.

quibus latius infra.

L

$15.:.29. Ex eo quo

d tot tanfäque informationes

$21. In Cafü fimiliter cujusdam Prioris Clauftra-

non potuiffent fieri fine notabili (Irepitu, qualis Lo-

lis, qui per modum Judicii declaraverat aliquem ex

ld

vanii eo tempore animadveríus non fuit.

fuis Keligiofis excommunicatum ante ullam Infor-

$16.:39. Colligit citatus defectum Informationum

tionem.

voit

ex eo quod in Decreto citationis perfonalis nulla

pR Pariformiter in. cafü 'altei'ius)OHïciälïis Abrin-

uges

fiat mentio Informationum , quod Stylus. tamen re.

ciflenfis qui proceffum criminalem inceperat ab in-

nent

quirit, cum Decretum citationis: perfonalis juxta

teirogatoriis, & fuper Confeflione Presbyteri accu-

p

rxfatos Articulos 38. & 39. Edidi perpetui, de-

fati eum declaraverat privatum fuo Beneficio &con-

e dt

cernendum fi

À

ta Ju*dice vifis -informationibus & (üu-

demnaverat in emendam viginti quinque Imperia-

per iis.

lium ad opus Regis.

|fho-

M

$17.

Vidcbit-—ihdubie Clariffimus Judex hunc de-

523. Qui proceffus & Sententiz via. provocatio-

fectum ex ipfis AGis, ubi informationes, (i qua fint

nis tanquam ab abuíu per Arrefta Parlamentorum

r fäl*

primo loco apparere debebunt cum tundamentum

refpecive iRothomagenlls & Divionenfis fuerunt de-

Wt

totius proceflus effe debeant, uti fequenti $. often-

clarata.nulla & abufiva, & tanquam talia caffata &

4

ml

;

annullata..

|qui

$18. Und

e ]udibin Clä—riiïïmi Domini -]udicis re-

24. Famofüs practicus Bort iz zun Tm'f?aät van

0.

ficio

linquiturut difpiciatan proceflus hic conveniat cum

Criminele xaeken tit. 4..INum. 39. & 40. hifce pla-

pradiàis juribus, ftatutis & ipto Juramento A&oris,

ne contormis eft, dumait.: (a).4lfoo de goede naem

| gv

door cri-

jf

& an tal;s irregglarätgs fqüineri pQHïþ , dum omnibus

ende fagn vanperfoonen zeer mertgegraveert

minele

Yot-

$ de'

(a) Cothe ies pro&:ähr&*cr'imþ'inelies ne Oþeuve'nt- fa faire fans portcr un grand préjudice a(u"'nokm» & à la reputation des pere

fonnes; & que deplus il arrive rarement que ceux qui dénoncent les crimes, le fafent par zele pour la Juftice & pour le repes:

public, mais que c'eft communément la haine, la vengeance, le propre interét & l'appas du gain qui les y portent, ceux qui

nelt

íont chargé par leür Emploi de veiller fur.les delits qui fe comrmertent, afin: d'eipécher qu'au grand détriment de l'Etat, les cri-

-

ines ne demeurent impunis, doivent auffi ufer de beaucoup de.prudence en. ces fortes d'atfaires ,& s'informer aumoins foinimai-

rement de Z'oceafon do* des eircenflances du fait avanz d'enzamer ancumes procedures, — C'eft pourquoi il eft imarqué expreffément

rl

dans l'Inftru&ion de la Gour d'Hollande (Art, 19.) au füjet du.Procureur Général dela an&me Cout, qu'il né pourra traduire en

juftice qui que ce foit, fans avoir fait précéder des informations contre celui auquel il veut intenter procés; — De là vient qu'on

g

appelle auffi ces informarions préalables PA

4

De-

chus p(i??t;s du P;'Oxäs contreþle dcïi.nqugmr.- Bavo ig praxi & 'Theor, Criminal, $, In-

quifitio INum, 2.

jus-

En ces fortes

d'informations pr&limin-aireä & Wp.räparato-ircs. , par leäqdälles—,, fur le 'l;ruir p;JbV!—i,.'c:. ou d'autres indicv;e-s,þ tal qug les

e

éélations , la-faire d'une perfonne, on recherche fommairement le crime & fon auteur, (car fans iudices & füfpicions préceden-

tes & fans diffamation il n'eft pas permis de proceder d ces recherches : Bavo in prax, & Theor. Crimin. $. faquifitio N.22.:

p

(nt

cum feqq. Gras, Maftril, de Magiftrat, lib. 6. C, 7, N. 1. * puisqu'on ne doir point aller aà dévant dés délits; mais faifir l'oc«

cafion propre pour en ibformet] lorsqu'ils viennent à fe produire; ) ces ibformations , dis-je; font fiséceffaires ; effenzielles ds* fon-

damerirales en faitde procédures criminellée , que tout ce qui auroit eté entrepris dans une affairefj de cette nature ,-3.1a charge d'-

hvl

une perfonne, fans informations préalsbhles , feroit nul & :de nulle valeur; à imoius que cette perfonne n'eut. eté furprife en fla.

grant délit, ou qu'il n'y eut. des parties qui euffent porté des plaintes conrre le coup&ble (se que nous avons fait voir néanmo-

d

t

ins dans le $. précédent n'avoir point'lieu en!Brabant.) Auffila Cour de Hollaude a t elle eu auciennemeur d* de rour tems qeur

smaximne ,qu'une apprehenfion faite fans information précédente eft. zelemenr TWlle , : qu'elle,ne peuz crre conffrinéé par les informati-

j

ens fahféquentes , maisjla Cour en pereil cas a toujours ordouné derelacher 1e- prifenier. -

?

Ajoutez, Damheuder Pract, Crim. C, 12. N. 2.

. Apologie de:Groe: Cí13. vers la -fin,fæ

E

*

686

Causa ÉSPENIANA-

, Materias unde' ex &i-bï-ï() hihn»af;l " . Ubi funda. :

y

minele procäduyi*erz; dat mede delitien felden werd n

ex zelo juflitite publicceque quietis amoxe acngebrac t

m2 um defi

fi

r mra Ms

li

maer gemeenelyk ex odio , vinditta, propriiquellueri

'm it.

vel que[lus gratia, foo1noet, die ge

ue die Ampts-

l

halven aenbevolen is op alle- voorvallende deliéten:te

$e « H

Ti

paffen, ende goede forgeu te draegen , ne cum maxi-

mo Reipg. detrimento crimina maneant ünpunita , ook

Orcm'r'ituf ; Fxcu fationi | qzmm A)äfïior adwifu.rhzxm

fi

Defettum Informationum ebtendere- pol[fit ratione

xeer voorzigtigh zn ontrent foodau nigle zaeken , en-

qu

de zig op de gelegentheidt. ende Circumflantien

t

præf?njæ Coüufellionis fatta per Ci*mtmng..- "j

van het feyt, 1en sninflen fummiereluk informeren ,

d

al voren eenige proceduyren by de handt te ne-

-$29. A&or Articulo 22. Libelli gra&?axhïxiuæ þo;-

b

men, JVaeromme oock by het 19. Art.van de Inftru-

füit & alleeavit quod Citatus ad interpellationem A-

&ie van den Hove van Hollant , expreffelyck is geca-

&oris ipfi tadiam de mandato Cafarez füz Majefta-

d

veert in. regart van de Procureur Generael van den

tis faffus fit fe elle Authorem - predi&

: Refpon(ioæ

felven Hove, dat den felven niemant en zal vermogen

nis Epiftolaris de 4. Junii 1725. .

fj

71 proces te betrecken , ten zy by informatiegprecedente

t à veutate alie-

In

nus.

$30. Articulus pr;?fatus plgtneï e

t»gens de gene die by in Rechten betrecken wil, ende

Iic

mertten dien infichte informatie precedente, oock

$31. Cum Refpon

fio illa Epiftolátis fit feriptunt

impreffüm continens quidem Epiftolam Citati, fed

genoemt Á&us primus, quo contra, delinquentem

e

proceditur , Bavo in praxi C9' Theor. Criminal. $.

pratrea & prefationem ipfümque- titulum, aliaque

inquifitio Num. 2.

quz juxta ipfám adam Citatus non adtnifit.

32. Interim hac praeteníà Confeffione putavitA-

t

«2s. Ende zyn fo

odaenige þreþarczzoire Ländzg proce-

n

dente Informatienby de welke ex fama publica vel aliis

&or canufe fuz füf&cienter provifum, fed perperam

indiciis velutiyer delatores , per fugam alicujus (nam

ut ex dicendis, uti contiditur, mox patebit.

pl

(

fiue indiciis C9 fufpitionibus preecedentibus , atque dif-

$33. Quidquid . enim de eà fit, certum eft quod;

H

famatione uon licet ad inquifitionem procedere , Bavo

fimilis Confeffio extrajudicialis. non : poffit AQorem

"

(

in prax C9' Theor.. Crimin. $. inquifitio Num. 22.

liberare ab onere capiend! Informationes.

cum feqg. Gars. Ma[tril. de. Magi[trat. lib.'6. C. 7.

$34. Quia' ipfà judicialis Confeffio, quz tamen

(

longe altioris-ordinis eft, in criminalibus non fuffi-

Num. 0. Alfoo men geen deliéten behoort te gaen

zoeken , inaer de zelve aen den dagh khomende, op de

cit, nifr adjüvetur probationibus,

A

: 1

«3«. Hoc jure communi decifürn e

ftin lib.' I',

$-

V

waere gelegentheyd var dien "t inquireren) fummatim

ti

duntaxat inquiritur 2 Crimen ejusque Authorem,too

17. ff. de quefl. Ubi dicitur : D. Severus refcripfit:

Ir

noodtíaekelyck, effentieel en tondamenteel in Cri-

Confel[fiones Reorum pro exploratis facineribus ha-

beri non oportere ,

E

minele proceduyren, dat nul ende van-omwaerden is,

H

[i nulla probatio Religionem cog.-ï

u

alle t gene tegens imant, fonder ceni

07 dv

"p

reallable in-

hofcentis inftruat. -

$26. Idque praxis

]i

formatieu , tot defJelf'y lafle wert in Criminele faeken

C xlimïnalis. þ-hodiema relliigiofä:

u

by de handt genomen , ten waeré ymant waere bevon-

fervát & ideo etiam requirit Informationes prapara;

torias quibus

u

den op de beete daet, ofte dat eenige pa4thyen over

;R'e'i confeBïo .fqlc.:iïri , in—i eum eventumï

r

den misdadigen klaegdem (hoc tamen non obtinere in

potlet.

d

Brabaatia o[lenfum efl $. proecedeute) en is dien volgen-

$37.-Etin e

ö fuud.a»täf ind'tlbie fuerunt Arfefü (S

It

Ü

de by't Hof van Hollant van allen oude tyden ver-

praced. éx Fevret citata, quibüus defectu informa-

ftaen, dat een apprehenfie die gefchiedt fouder. prece-.

tiohum, & non obttante confeffione judiciali, pro-:

a

ceffus de q

Ü

dente Inforinatie , foo nulis, datde zelve door vol-

:

uiþb'us vibidem', caffàti &fannullati füe-

:

T

gende informatien niet en Kkan werden geconfir

runt..

meert, meer heeft altvt het Hof in fülcken gevalle

$38. Imo non

fi

olütfi ii cöhfe'fïïone-iüdi*cialiv, feds

belaft de gevangenen te relaxeeren ; Z4pologie van

multo magis in extrajudiciali confeffio debet effenu:;

de Groot Cap. 13. ontrent het eynde,. add. Damhou-

da & fimplex, qualis non eft ea qua contirietur in

If

]

li

der Pratt. Crim. Cap. 12. Num. 2

Inftrümento exhibito per AQorem una cum Libello:

'«26. Nec mirum cum contra jura fit proceffum,

fuo gravaminum fub Num. 4. ut mox dictum eft. - ;

b

ux contra jus

$29. Imo vero nullum crimen. faffus eft Citatus;:

& (ic operari debeat Regula Juris :

fiunt debent utique pro infedis habeyri«. Càp. 64. de

fed tantum fa&tum indifferens, nimirum quod fcripo

l

(iffet privatam aliquam Epiftolam ad amicum, in quo

Reg. Juris in 6. -

. $27. Maxime vero in Adtione Criminali, ubi A-

fi pretendat AGor contifteré crimen, debuiffet fu4!

j

&or derivat íaum Minifterium à Rep. & à jure, etft-

per praten

^

fa ;ll?v Su*alitäte crxmmis c.*ep'i[ïä Infortna-:

À

que quafi ejus mandatarius ad profequendam - puni-

tiones.

DI

tionem Criminum : Inftrudiones , Statuta, ipfum-

$40. Crimen

'enim duo reqnirit, ninirum & fa

P

&um & do

:

4

f

que Juramentum ejus funt forma Mandati quam fe-

lum malum , quorum a"eimm',fl d.eücj.at,

qui debet : Mandatarius autem fi formam mandato

déficit crimen feu ejus natura.-

*

*

L.

.541.. Pro cuj

H

s uberiori

j

inte

lledu, quantum ad;

íüo prafcriptam non fequatur, imo fi.formam. fibi

prohibitam affumat, nihil agit, ni

prefentem. materiam attinet, diftinguendum inter:

pravaricationis reum faciat.

"

P

í

1

L]

f.i. quod fe 'i])f?.l'm

crimita , & facta ex quibus refültant; -

d

j

licita &

r

. Unde nullitas, quz i

$

nhoc procemi oþcur-

.$42. Prinmo dantur fadta qux fünt de fe il

Ll

rt, referri pot

e(t ad. nullitatem ex defe&tu manda-

habent malitiatn intrinfecam , ut fünt homicidia ;;

f

licet moribus hodiernis regu-

forta, facrilegia, fedit

ti, qua talis eft, ut,

iones &c.ï;þ (*;uæ. th' dengghe;;g

lariter nog admittatur nuda querela nullitatis , id eft,

re prohibitorutn.

^

ä

.. $43. Secundo

dantur. talía quoe poffünt bene at

rii pars etlami " conqueratur de iniquitate & injufti-

3

tia, uti Dodores & Pradici paflim ad tit. C. quando

male fieri; innocenter aut culpabiliter geri.

)

nou fit provocare uecef]ea: "Tameu.omhes excipiunt

..,,$44.. Quantum ad ea quz funt primi generis ; ni-'

ab eo nüllitatem ortam ex defectu Citationis, Juris-

mirum de genere prohibitorum, informationes cir-:

didionis, vel mandati, de quibus-rede dicit Zy-

ca fadtum & pracipuas ejus: circamftapntias :dici poís.

fuunt fafficere;non folumquia factum:de fe illicitim :

peus in jurà Pont. tit. de Judiciis Num. 6 »Siquid

».a falfo Procuratore Tudiceve incompetente fitqui

eft, '

j

, Authoritatem-non babent agendi vel decernendi,

fed 'etis: quod 'q*ui'eï dat operam præfumxtur

TM

*

effe in,,dp'j 0.

,, non tantum in-forrà agendi peccatur, fed.&.in .

Ig

$455

ov Rrcuzi. DES PIECES '&c'. LivRE SECOND

687

a

t

$4p. Verüm quantum ad ea quz fünt fecüridi ge-

intentionem füam fibi deeffet, & fuper iis informa-

neéris, ideít, ad facta qua poffunt bene vel male

tiones fuas

bat,

praparatorias dirigere poterat & debe-

fieri, non eadem eft ratio : malitia enim quz in ta-

ibus argui poteft, cum non fit ei intrinfeca, aliun-

- $16. Denique quomodo ab evidenti calumnia fe

deipíi accedere debet

; nimirum à dolo & animo

excufabit A&or dum fineullis informatiónibus prz-

"

malefaciendi.

"

hhm

u

aratoriis audet Libello füo gravaminu

3

m ab Articulo

lie

-. $46. Igitur in tali cafü noh folum A&us fed in

1o.ufque ad 15, Citatumgravare.

:

?

X

füper dolus, feu animus malefaciendi probandus eft,

$5

^. 19. Quaà

fifu

per Brevi illo

A

quia dolus non prafümitur, fed probari debet , jux-

tus fuiffet , uti pretendit Articulo 10,

Apoftolico config-

u

ta commune axioma, quilibet przfümitur benuüs

$8. 29. Quod eledionem & Confecratione

mCor:

nÀ

aonec contrarium

.

probetur, fundatum in Cap. fin.

nelii Steenoven per dictam fuam Epiftolam depr-

xt. de prefump. -

dicaffet vàl

tl

$47. Si dolus malus.

in Judicio probàri debeàt ;

& I4.

idam & juftam uti fecit Articulis 1 . 12; 15.

ho

de eo confequenterante Judicium informandum eft,

Quod propierea exhortatus fuerit illum

& quidem juxtal..6. C. de Dolo.. Dolusex Indiciis per-

utpergere

t

tlie

Ípicuis probari debet, &(fic fuperIndiciis hujusmogi

falfiffimeafferitur, Articulo .

x

*

patcereeum, qui in eo erat gregem, ut

4

inquirendumeft, five u

r

periis capiendac informatio-

"

.'560. Et pluraalia dequibusina

&a Refponfionis vel

nes praparatoria.

N

Inftrumento prafato, ne vel minima umbra confét-

fed

548. -Facilis eft horum appl

icatie - d praíentem

fionisapparet, nécinipfotextuEpiftole, dequahic

due

cafíüm & materiam.

quafítio , ullaap

EE

E

parentià reperitur, uti quilibet non

itA

549. Certe fadum, dequo hic quxítio,, nulla ra-

prayentus velex primo intuitujudicabit.

tione poteft dicidefeillicitum, cunm, prout jacet &

,. 561 Nec Citatus confeffüs eft Breve Apoftolicum,

Tat

in Judicium dedu&um eft, fittantum Epiftola aliqua

dequo hicquzftio, hic in Belgio habere vim Legis,

privata fcriptaad Amicum, in qua Ador non potuit

fuiffe placetatum aüt publicatum , aut fe aut eum ad

lod

detignare vel unumconvitium, di&cerium, verbum

quem fcripfit obligare faltem tanquam mandatur ; aut

4

I6l

aliquad injuriofüm aut irreverens in-S. Sedem aut

Citato aut illi cui fcri

:

pfit in formalegitima 'ad/ejii;m fi-

ht

quémcumque alium, etiamfi fpecialiter ad . (imile

nem fuiffe intimatum.

k

L

[616)

quid defignandum fuerit provocatus.

onfeffüs eft Cïtatus quoäv ille äd quem

uff

Ícripfit fit ex iis qui curam animarum aut commiffio-

15o. Deinde A&or fátis oftendit f& in animo con-

nem accepiffent à Cornelio Steenoven : his tamen

?

vium de Innocentia Citati aut faltem de indifferen-

folis perBreve, de quo quzftio, prohibetür ne cu-

ipfi

tia hujus AGtionis feu fadti, dum utcolorem aliquem

ram paftoralem exerceant. Quojureitaque praten-

ha

induceret huic füz vexatoriz àctioni recurrere debuit

dit Ador deducere contemtum Brevis ex eo quo

(09

ad falticationem Brevis Apoftolici , five ejustituli, &

propterea fuiffet exhortatus , ut pergeret paícere eum;

infcriptionis, verba Citati falGtatibus exagerare, ma-

quiineoerat, gregem uti fal(iffime accufat Citatum

jofe

lignis interpolationibus exulcerare, uti patet ex Ar-

prafato Articulo 15; cum Breve illud non concernat

Wi

ticulis ro. 11. 12.13. 14. 1 j. Libelli gravaminum &la-

nifi eos ; qui

/

"

tui

tius oftenfüm hicante.

p"aüüralem curam accepiffenta Cornelio

SteenOVgnb

$$1. Etquod amp—lius:ef'(, pre

fenfu.s Contenmtus,

iA

in quo folo pretentum crimen collocat Actor, non

$63. Hæctamenomma f'unt er(Te,fxtïa'lja pr&tenfo de-

fhü^

confiftit nif in frivolis quibusdamillationibus, quas

li&o & fine quibus natura & ratio delicti non fibfiftit,.

tamen fcitaut fcire debet Acor, in ejusmodi caufis

Jfo

&cum nihil hic fitin confeffo ; prztenfà confeffio Ac-

f(l

criminalibus non admittiübi faüdum & dolus folum-

torem excufáre noní poterat quo minus anteinítitutio-

iodo attenduntur; ita ut nequidem lataculpà dolo

nem infamantis hujus A &tionis neceffarias Informatio-

equiparetur.

-

u(ed

nes caperet fine quibus dici non poterat , juxta Jura-

H

:2. [Itaquenihil in

.

confeffo unquam Jf"uift;iür;"res

mentum füum; pleneinformatus de delictoaut etiam

r

indifferens quz poteft innocenter fieri : Certiffiine

defama , cum delict

vello

talis non eft qu& (it de fe illicita aut de genere prohi-

um ron effet nifi thmgricum

bitorum, quia nullibi prohibitur eft amico petenti

1eu Phantafticum.

t

j

us

mentem füam aperire fuper negotiis temporis Epifto-

E

la aliqua.privata , eamque urbana aliqua falu-

rip»

tatione- & felici apprecatione concludere; fine cu-

.öccurrïtmä exeufationi quam adi)e?füf eundem def'e

quo

jusquam injuria aut convicio,

:

flh

e poffet Actor ex Litteris C9

fhé

$$3. Debuiffet proinde AGor pr

obare & málefici-

$ Hum ?btknder

datis Cefareis,.

um & dolum, fiveanimum malefaciendi in Citato :

aliasenim nihilagit, cum non conftaret de-delico ;

d

$64 Mujtumubique hujuslitis 'gioria'tquäof fü-

dlüly

fed deactione feu fa&to aliquoindifferente, quod in

per mandato quodam facre Cafarex & Catholica fuze

criminalibus favore Rei interpretandum foret in bo-

:

Majeftatis Domini noftti Clementiffimi ;quo inftru:

nam partem.

&usad inftituendam hane AGionem proceffiffet : li-

|ál

—-.$$4. Prom

de debaiffet A&or ante Inftitutionem

plat

cet tamen Articulo 77.íüz Replica declaret fe non di-

hujus ignominiofz fuper pretenfo dolo.& fini(tro

re&te agere virtutemandati Cafütei , fe

»

,

A

2

E

1

d irtute mans

animo malefaciendi füfficientes informationes: cepif-

dati Magnifici Domini in lite exhibiti.

?

TA

fe, easque Judici exhibuiffe, cum in-eo confiffat ba-

$6$. Nefcituritaque quo tendathz

A

Cejus g!öri-ätï'o;

fistotius proeeffus, & fine iisnon poffitdici, quod

)ne

"

nift forte ad hocut fperet fore ut füb umbra augtifti

deexceffü vel deli&to fuerit pleneinformatus.uti juxta

ujus nominis ornne

jiramentum füum effe debebat, antequam ad fitmi-

tur.

s ejus jrrö?g!lïärithFES Obfegan-

aut

Jem AGionem Criminalem profiliret.

'

;

4

:

. $66. Veletiamut Judioi terrorern incutiat , 'E'O(jüe*-

$$$. Inquo Citátus ei qua(i viam

monftrabát per

modo, fifieripoffit, przveniat, ne ad esceptiores

hi

prafatam füam Refpon(fionem ad interpellationem fa-

Citati & media defenfionisejusanimurp applicare du-

d

&am peripfüm A&Gorem exhibitam unia cum Libello

deat, eoque tendere videntur ejus affertà Articulo

gravaminum füb Num. 4., i qua Citatus declarabat

u

72, & 73.füz Replice; nimirum quod Citatus punte

quid in fcripto Retpontionis Epiftolaris de quo qu&-

endus veniat fine nova diícu

j

ffione

4

e Relpenfionis Epi-

uf

ftio,;ad fe pertineret, quid vero non; quo. habito

ftolaris aut contentorurt in ea,

gfaquæx*ille defpiggre potgr;t guid ad recte fundandam

. $67. Ut & Articulo27. Ulterioris]?fR*eþHcæ dun

Pi'æä

688

CAuän : ESPENIANA

pratendit Judici non.effe licitam à mandatis. pradi-

. Judicia hiö fünt indivifibilia, & ad idem "Tribunal

n*

élis recedere,

au

.eundemque .Judicem fpe&are - debet tota cognitio

$68. Gratulandum eft Adtori quod tandem di&à

.tam .Juris quam Fadi, uti hic a

P

nte o&en(hm eít

.fua fchedula ulterioris Replicz mandata illa Cacfarea

.Cap. 5.

?

K

bat

"proferre voluerit, quibus ut lucente fole tenebrz. ,

$84. Ut proi

v

nde hic. attendi ndn poffit Decre-

f

ita difcutiuntur omnia quibus A&or quafi pulverem

tum aliquod Confilii Starus ab.A&ore exhibitum una

"oculis offundere nititur.

.cum Libello gravaminum fub Num. 3. i

jnp!

.$69. Unde ut vel omnis apparentia alicujus legi-

tones hic ante allegatas di&o . Cap. 5.

dgqe ob ra-

Il

&d

time accufationis irregularitatis hujus proceffüs ;,

585. Cui non obítat, fed potius plurimum favet

tum

quam Acor ex prazdido mandato Czfareo obten-

.Mandatum Auguftiffimi Imperatoris de quo hic agi-

x6 poffet, ipfi eripiatur , aliaque, quz ex eisdem pra-

.tur; quiain eo non habetur quod jus dicendum fit

nec

tendit, evertantur.

qUB

jixtà didum Decretum Confilii Status, fed. juxta

&l

579. Qui Juris pravaricationem prætcxm marda-

,Leges Patrix..

-

ti Principis excufare practendit, talia mandata exhi-

.$86. Qua voluntas C

farea de Legibus Patriz

ï

. bere debet, quz fint clara, diferta, & pracifa, qua:

.tanquam confermis juri & juramento religiofiffimo,

prd

ex i

cláufülam continent Juri derogatoriam, aurnullam

quod ipfe przftitit, clara & manifefta, explicare &

At

dubitatienem relinquant de mentione Principis, &

elucidare debet, (i quid.in reliquo textu, ejusdem

enixa ejus voluntate: Quia Princeps prefumitur vel-

mandati, obícuri aut minus clari occurreret.

7

]lejura obíervati, aut pro caíü occurrente novum

ó

.$87. Itaque confidit Citatus fufficienter oftenfum

Qu

jus velle condere maxime in Brabantia juxta lztum

eífe quod tota hujus caufz cognitio tam Jurisquam

Iutroitum ad cujus obíervationem Imperator jureju-

Fadi ad Tribunal Re&orale pertineat. .

que

rando fe ad(trinxituti ante oftenfüm e(t Cap. V.

,88. Et coníequegter quantum ad. prefentem ma-

?

$71. NNihil vero hic fimile eft, imo plane contra-

teriam de necellitate pravviarum Informationum ]u-

xium.

.

dicio Clariflime Dominationis veftrz relinquitur dit-

1'62

$72. Auguftiffimus Im

p'eratdr in præfatofuo man-

picere, an faduum Citati, de quo hic quzttio, di-

dc'

dato difertiffime Regiam füam voluntatem declarat,

- €i poflit de fe illicitum, an vero fa&um de fe indif-

eel

al

ut procedatur, fervato Juris ordine, & juxta leges

ferens, ita ut ante omnia A&or debuiffet informare

Patriz ;(j ab iis exorbitet A

;

de dolo & animo malefaciendi, de quo in prafenti

voluntas Imperatoris.

&or, vitium ejusl eftnon

Cap. $. 3.

*

$73. Siita

ue juxta ordinem Juris & Leges Pa-

$89. Idque' independenter

ab incompetente - Ju-

tric previe a

:

Inftitutionem proceffüs criminalis re-

.dicio Contili Status quod íua dicta declarationenon

NT

quirantur plenz vel faltem fufficientes Informationes

.potuit. facto de f& indifferenti inferere intrinfecam

praparatoriz, eas etiam prami(fas voluiffe ceníen-

malitiam, neque fa&tum quod tribus menfibus ante

dus eít Imperator.

L

$74. $i juxta Juri

s ordinem & Leges Patriz con-

;præcelferat- efficere de nümero prohibito«mm.

feffio quedam fitin fe defeQuo(à, in(ufficiens , &ita

Qp 90' Vo-

Qu

juxta Juris ordinem & Leges Patriz non fit attenden-

QU

da, eamjuxta predidum füum mandatum non effe

Primum co*njk&anäum ex prkm?f]i:: Quod Actor ad-

qu

attendendam cenfendus effe velle Imperator.

mitti non po[Ji ad probandum , €9 ita Citatus

)l

$75. Utrumque in hoc cafu occurrit, uti jam os-

ab ejw Impetitioue fit | algfolvendus.-

tenfum eft: perperam prointde AGor in excufationem

lt

IT

adduceret mandatum Auguftiffimi Imperatoris, per

, ,,596,; Cum juxta præmiüä nullitas hujus procäfïus-

tel

quod modus ejus agendi potius improbatur.-

k

fit evidens, inexcufabilis, & infanabilis , fequitur

qu

$76. Minusque prefidii eft in eo quod Mandatum

fub corredione, in hac cauía ulterius non effe pro-

ho

ilud ferat, ut omni diligentia & promptitudine pro-

cedendum, quia ubi baíis & fund

i

d

cedatur, fervato Juris ordine

Hoc enim non ex-

nihil eft quod exítruatur.

amentgm deücit,

T

cludit neceffitatem Informationum praparatoriarum,

$91. Àc proinde ex defe&u Info

fmationum prepa-

J

juas Juris ordo & Leges Patrie requirunt tanquam

ratoriarum non pofle admitti ad probandum füper

en

fündamentum & bafim totius proceffus criminalis,&

fadis, qua poft Citationem perfonalemad onus Ci-

at

tanquam primammanum qu« ei apponi debet.

tati plane temerarie deduxit. . Nullitas enim appre-

.477. Qui mandat omni diligentia & promptitu-

hentionis & Citationis perfonalis orta ex defectu prz-

L

dine edificandam Domum juxta Regulas Architec-

viarum Informationum tanta e(t, ut n

e

uidem per

ture, poteft ne cenferi mandare utzdificetur ne-

fuüpervenientes informationes poffit vali

d

ari, uti re-

lo

to.

gledo fundamen

L]

fatisfaciebat AGor mandato Cäefä-

&e mnotat Petrus Bort; aliique ab eo citati hoc Cap,

2.

,

$78. imo vero

d

fareo (imul ac Informationes capiebat :.ab iis enim

$2

gt criminales earum

incipit proceffus, & diligentiam & promptitudinem

plurimum differunt à civilibus.

í

que inftrudtio

Ü

fuam praeftitiffet, . dum fine mora iis qapicndis ani-

.. $93. In Civilibas partes admittuntur

ad proïbah-'

o

mum admovebat.

"

:

dum íüper fa&tis allegatis, licet nullis documentis

3

79. lIta ut no

torie ex Omhi parte frigida effet ex-

earum af(lerta fulciantur :

tes ad hoc ad(tringunt.

quia nulla Jura di&aspar-:

j

cuíatio ex hoc mandato Cafareo, fi quam ex hoc

n

capite A&tor vellet pratendere.

: $94.. Verum in criminalibus, que inchoantur ab

'«8o. Deniqse vidit AGor fimilia mandata quan-

ignominio(à Citatione perfonali, non eadem ett ra-

Q

tumvis urgentia non obftare quominus Informatio-

d

tio ; jura enim qua' curam habent honoris & fama,

nes precedere debeant..

volunt premitti legitimas informationes quibus in-

lu

$1. Dum antehac a

durgentiffima Mandata Con-

ftrudus Ador paratusad ipfüm limen Judicii venit,

filii Status de quibus hic ante Cap. V. àdverfüs Ci-

ne temeré quis moleftetur.

H

"

tatum. incoepit capere informationes,. fed quz per.

$95. Ideoqueordinationes Confilii Brabantiz Ar-

Y

oppofitionem Eugenii Verhulít, & item defuper fe-

ticulo 4.56. uti & ordinationes aliorum Tribunalium;

l

cutam non procefferunt.

y o

s

ubi conteffio non eft füfficiens, non admittunt O£

$82. Denique minus

AGori 'pifæ"ü'dii; eft in Man-

ficium Fiícale fimpliciter ad probandum , fed ordi-

J

datis Cafareis quantum ad deciítonefn hujus Cautz.

nant primo ut recolentur & reexaminentür Teftes, .

«83. Manifeíta eft mens Auguftiffimi Imperatoris

-$96. In hac vero caufa ubi nulle fünt informas

ut )uc dicatur juxta Leges Patriz, juxtaquas o mnia

tiones, quomodo. recolentue teüe$', quif*.;?e

C fgn;

nec

1

—— À

Qu ReeéutginL pES PígeCcES &c. Livag SgcoNp.

68

ial

nec unquam fuerunt in rerum natura , quomodo re-

612. Hac ómnia afferere absque ullis inf'ormatio-'

hitiy

nibus, absque ulla apparentia de viro honorato Pres-

l eft

audienrur qui nunquatn fuerunt auditi ?

$97. Ita ut jam A&ori amplius locus non fit pro-

bytero, feniore hujus Univerfitatis, Dottore Jübilá:

bationibus & produéctionibus Teftium , quibus

rio, res eft indigna ACtore publico, prefertim Aca-

eCte

Qbi

demico, qui invitus ad accufandüm Viros hujüsmo:

lüng

viam ipfe praclufit. -

$98. Proinde temeritati

& precipitantiee fuee id

di deberet accedexje :

non querere .dcli&a uþji 'þon

Id

funt.

»

imputare debet,

i«

£99. ltaque cum

deli&tum duo requirat , & fa&tum

615. Ex quibus eriam liquet Actorem non proces-

& dolum ; nihil autem hic ex A&is refultet. nifi fac:

fiffe amore Juftiize & boni publici, fed ex odio per-

Ti

fona vel aliis finiftris affe&tibus contra Officium boni

1 li

tuim aliquod indifferens, nec A&tor probaverit dolum:

nec ad illum probandum amplius fit admiffibilis, cum-

miniftri publici, qui aures, oculos, & mentem claud-

J

fa & obfirmata habere debet adverfus omnia que in-

que Confilii uon fraudulenti uulla fit obligatio, l. 47. ff.

ütrig

de R. ].

dacere poffint ad ea quee Juftitie & Officio fuo nof

6co. Sequitur quod in caufa hac ulterius non fit

congruunt.

i,

614, Hac fufficere credit Citatus ad oftendendur

e&

procedendum, nifi ad abfelutionem Citati, quam vel

ex hoc folo capite obtinere deberet, juxta commune

dolum & calumniam Aéctoris ratione quorum tam

dem

gravia & indigna paffus eft Citatus,

1

Axioma: 4&ore non probante Reus ab[oloitur eti-

amfi uibil praffiterit.

615, Nec eft quod excufetur A&tor

fuper Decre-

Ym

6or, Et pro eo fac

iunt ea quge hoc Cap. $. 2. ad-

to citationis perfonalis ad inftantiam ejus lato per

m

Magnificum Dominum, quia Decrerem illud debet

du&tafünt, ubi vidimus Authores Petrum Dort alios-

que ab eo Citatos, uti indubiratum ex conftanti praxi

etiam dici vitio(um & iniquum, uti latum, ubi non-

|fde

dum aderat ejus ferendi materiam nimirum Informa-

1]i-

efforere quod, quatdo defe&tus in Informationibus

tiones fufficientes,

reperitur, apprehenfus debeat relaxari.

i

d

602. Uti & Airefta citara à Fevret per que, ubi

616. Unum autem vitium non purgatur per aliud,

; di

&é earumdem [nformationum defe&tu conflabat, pro-

fed potius ejus cumulatione aggravatur,

ndif

61

ceffus ulteriores fuerunr declarati nulli ,...&..»ut tales

AGoris eft Decretum Judicis praftare quod

at

calfati,

5

ipfe

761

licitare & exequi voluit, & gravamen Cita-

(onti

to illatum non tám confiftit in Decreto quam in illius

EOI

executione.

lu

.418. Ideoque factum Judiciseft fa£&tum partis, nec

Dofi

Secutdum Cänjäfï&mum : Quod /4&or condemnaudus

Judex fententiam defendere aut fuftinere tenetur,

Cam

fit ia expenfas

vefervata: Citato Zd&lione iujuria-

619. ltaque folus Actor eft qui hic ad expenfas

ute

vum &2 ad dammz ;

eg -intere]fg,

Citato tenetur falva Citati ACtione injuriarum & in-

terelfe.

€o3. Quamvis magnus fit favor Actoris publici,

qui nomine publico punitionem Criminum profe-

RECAPITULATIO

quitur, ita ut non facile in expenfas condemnetur,

D

620, Ut ea qus fule ird hoc Motivo dedudla. fünt

[* ula ..p*r0pter-**OFü

&

cmm ejus præfumltur à 'c'al.-gmniAa

j

alienus.

:

breviter- remetnorentur, rogatur Clariffimus D. Ju-

604. Verum

cum a tanrum W'Fuunde-tuc ii.nipræQ

dex ejusque Sapientiffimi graviffimique Aífeffores,

ut & ante omnia revocare veliat & figere genuinum

fumptione , qua'per contrarias probatiories elidi po-

(lüs

reit, fi deprehendatur dolof2 & calumniofe, & alirer

ftatum controverfie, agi nempe hic de fola Refolu-

tione Cirati fcriptá per modum private E piftole cum

ütur

quam Officium A&oris publici requirit , procelfiffe,

pro-

non folum condemnatur in expenfías,. fed eriam in

familiari conclufione ad amicum ; neque Citatum ullo

ncif,

«lamna & intereffe ; imo quandoque paena pecuniá-

modo gravari quoad impreffionem.

621. Confiderare dignentur & dil

igemehr notare,

yia, vel etiam corporali ;

pro ratione calumnia &

Judicantium Religione pleé£tendus eft. 'Pradit Gro-

di&tam Citati Epiftolam in hoc Judicio diligenter ex-

ii

pendendam eíle, ut. per fe folam fubfiftentem , finie

It

empigen, de Legibus abrogatis & Authores àb eo Ci-

165

ati ad 1. 1. C. de bis qui accufüre non po[funt.

ullo refpe&tu ad. pretenfum Breveaut. ad Decretum

.:605. Nec mirum quia grave & perniciofum delic-

Confilii Status. de quibus hic quaftio.

»pre-

. 622. Quod proinde Libellus gravaminum AGtoris,

t

tum eft, poteffare. publica abuti in alrerius perniciem ;

*

& ficut Officium ej

us facrum eft ; ira tal

is ei?? abu-

totaque ejus Actio

prorfus infunda!a fint, &corruere

p

us ad facrilegium referri poteft.

debeant?

*

|]&-

623. Quod decem primi Articuli gravaminum mé-

Ap

606. Certe intoto hoc proce

ffu evidens apþaret &

dolus & calumnia Aétoris.

re confi(tant in przetenfo illo Brevi,

624. Quodque ex illo plane depen

deant Artï&uï'ds

(lto

607. Inprimis in notorio & non bene excufibili

16. & 17.

defectu informationum praparatoriarum, de quo to-

to Cap. prafente,

62f. Qyöd A-krticil;lli' 18. 19. 20. & 2t. unice res«

41

Is Bu:'-

piciant memoratum Decretum Confilii Status.

nitf

608. Obligatur enim ex Jure Edi&is &Statut

jus Univerfitetis ; quin ex proprio juramento abíti-

626. Quod Articuli, qui in Libello faperfunt, fint

J

nere ab inténtanda omni.Actione criminali adverfus

IL I2. 13. 14, & 15. quatenus comprehenderent .ea

ab

quemcumque, nifi previe plene fuerit informatus de

qua in Epiftola Citati accu(àntur,

delicto aut fama.

"

|.627. ltem Articulus 22. quatenus juxta illum Aej-

n

uunt malam fidem & dólum

posfio Epiflolari$ per Citatum agnita effet.-

Dd

&09. Unde hec arg

luxta Regulam Juris :

-qui contra J'ura mercatur, Vo-

628. Nec. non Articulus 23. quatenus juxta illam

n

1. 82. de Regulis Ju-

per Magnificum Dominum Rectorem ordinatum es-

nit;

zam fidem prefutmitur non babere.

fet ut.ra

risán 6. atque adeo in dolo effe praefumitur,

uone -Refg.op(ionis E;pi(tglaris agatur a&jlwpnus

6xo. Quantó miagis qui mercatur non folum con-

Citati.

Àf

.619. Notatu quoque dignum eft Réfponfionem E-

IIf

tra Jura; fed eríam contra proprium juramentutn, eu»

jus femper memo

r efTe deberet.

piftolarem ne taxari quidem ab A&tore tanquam fcaa-

0f

é11, Alterum e

ft & confiítit n falfitatibus, malip-

dalofam ? perniciofe Confequeutig , quandoquidem

Arüculi 18..19. 26. & a1, pofit

d

'wis intérpolationibus & &üdditionibus, quibus textum

»

;

i tantum fint pet mo-

5

i

dum natratiohis.

]j«

"Epiftole , -de- qua - hic i-agitur, vduit explceþare-g"

"^ 630.- ltem notan

M

(f

: qu

ibus fupra,

Sssg-"

doin guod jplé Ador A

per

: Supplem

Opev. Van Ejfpeu -?arä*;lV.

69b

CaAausaAa EÉSPENIANA

n

þef faum Ea propter totam caufam invi(a illius qua-

clufionem A£toris penitus rejiciendam effe ut infun:

tefmi

lificationis refundat in praetenfa oppofitione adverfus

datam, fuam sutem utpote ex omni parte folidam

call

dictum Breve.

-

atque eequam per graviífimi

631, Brevi autem i

llo ex hac caufa fublato, fe-

do approbandam atque confirmandam effe.

Judicis fententiam liqui-

quitur evanefcere etiam debere propofitas qualifica-

658. Nifi haec in eo forte di

of

tones.

fit equo lenior.

fplicere pofïig quod

ii

632.

ais

Attento maxime quod per ipfüm Decre-

659. Et revera potuiffer Citatus multo plura Ju-

qu

tum Vienneníe Dreve ilud vel defertum fit vel a-

re merito petere, prefertim reparationem honoris

l

motum.

ac famee.

tie

633.

la ut totus A&oris Libellus &'procefï-'us

640. [n hac enim quantopere 'i-aäfus fit; cogitari

xedigatur ad hanc Argumentationem.

aliquo modo poteft, vix vero ex

. 634. Citatus agnovit í

e Authorem effe Refpon-

fum forte nec hic expediret,

plieari ; quod ipf

uc

fionis Epiftolaris.

641.

nde caufam fuam proh

E

fii

63f. Hujus ratione mandatum eft A&Gori agere

dam Judicio refervandam duxit,

ac parte alïen' cui-

ph(l

ad onus Citati.

;

642. Pro ea porro perte, quze huic [udicio füb.

Ser

.636. Quare Concludendo, &c,

jecta eft, Officium equiffimi fapientiffimique Judi-

n0:

Conclulionem autem Actoris quod attinet, ejus

cis enixe humiliterque implerat, precando Deum,

tinel

caducitas & irregularitas vel ex eo fe prodit quod

ut ipfum illuftret ac confortet 1in. Chriflo.

d

h

ACor hic agat, quafi Rector Magnificus effet me-

rus Judex executor, quod cum non fübfiflat, patet

fueü

quo loco tora ipfius intentio habenda fir.

Omyia ,jïtb bumili corretdiotre

637. Qua cum ita fint confidit plane Citatus con-

VaNEssszsN.

nol

I

nec

Stt

XKEES UE Es EURT Es RE OE 5 95555 :5 o m

tion.

PBEATENTTYE

b

15

nt «

p

li

DONG $LO c4ato RIA

nit

làtà $1. ?ulz»'iï 1727.

n

Mi

du caufa. Confultifimi Domini Tutoponi LroNARDI SrREITHAe

Vità

GEN J. U. L. bujus Univerfitatis Promotoris, womine

fire

Offci JGoris iuquirentis

Cen

1mp

Coutra. Clariffium Dominum 'Z, B. vaN ÉspeN 3. U. Daä?ofem G S/lerü.

Dl

rum Cauomum Profeffrem Reum Citatum.

&

I

fis Libelloagravaminum D, AG&oris, . Refpon-

his f'cr'ipktis-;ferimus, dibimus, decernimus & decl.

la

j

fione perfonali D. .Citati, necnon provifionali

ramus quod renentes fcriptum Clariffimi Domini van

Refponfione ampliata ac ulteriori Refponfione D.

Vàil

Citati, aliisque AGis & Actitatis hujus Caufze, nec-

Efpen, cui titulus, Motivum juris pro ulteriori D's-

deb

plica, ejusdem concedimus Actori copiam ad finem

Ci

non exhibitis in eadem juxta Ínventarium confectum

Triplicandi infra primam , eodem Clariffimo Do-

usque ad litteram X. inclufive ,

omnibusque bene

mino van Eípen inregro in füa Quadruplica, refer-

liot

& mature perpenfis & confideratis, Chrifti nomine

vatis expenfis, . Lata hac 31. Julii 1727,

pet

invocato , folumque Deum & juftitiam pra oculis

habentes, per hanc Sententiam noftram quam de

M

Confilio & unanimi affenfu quinque Dominorum Tu-

De Maudato Claviffrmi Don?z"m' Vicg-Re&ori:.

p

R

risconfultorum ad hanc -cauläm denominatorum in

PBART'H-. HENI?RIKX.

D«

'x"x.v

zz

o du

Jo

A EE

--2

- w—áa—9À

-

$

z

'--. -9v

A?'N

s.:;l'*'x

ff s

fe

PANS

35

ne

b'g,

d rl

|

P. —-L

I

C A

EU

T

(

. JPro. Cou[ultiffimo Doniita TaropoRo LroNARDO STREITHAGEN

C0

Promotore. bujus. Univerfitatis , momine Offrcii Aore.

Cü&(

üm

.. .'Canz!?rzz Clariffmtiti Doiiünuin Z&GERUM. BERNARDUM VAN EsPEN ?* [

loc

Dqäïarm,- & Sacrorum Cauonum Profejorem, Reum Citatum.

u

E

Á CtOr-, vifo .Motivo J.uris Domihi Rei Citati, di-

.x. Quod Dom

inus Reus Ciratus plurima' eaque

cir per modum 'f'riplice in conformitatem xquifita congelTe

rit argurmenta ,

fed parum, aut

Interlocutorie Magnificentie Veftrae de

$1. Julii nihil ad cafum facientia,

l

T0

omnia fequentia füb & mediantibus, &c.

r nofter p&r.

Cui

2 C,um egim Auguítiffimus Imperato

; Giuber-

Og RrecUrmn, pEs PiEgcEs &c,

Livng SECOND,

69r

ïnfun:.

QGubernatorem hujus Patri:e Decreto fuo lato 12. Sep.

21. Et' eapropter cogitur Judex Mandatis Princi-

büdam

tembris 1725. auditis prius Dominis Confiliariis Fis- -

pis parere cui omnis potéftas data, & omnis anima

| hqui.

fübdita eft, ut haber L. 2$. $. ff. ad Trebell.

calibus magni fui Parlamenti Mechlinienfis,

3. Et poítmodum Confilio Status declaraverit Res-

22. Proinde cum Imperator nofter Auguftiffimus:

Qut]

Refponfionem ' Epiftolarem: Domini Rei- Citati, de

onfionem Epiítolarem D. Rei Citati de qua hic; in-

juriofam Brevi Apoftolico de 21, Februarii 172 j.

qua quaítio, iteratis vicibus declaraverit injuriofam

1 .

prafato Brevi Apoftolico, ac aliis Decretis S. Sedis.

aliisque Decretis fanctae Sedis emanatis, ad caufam de

tloris

qua in ditto Decreto de 12. Septembris 1725.

:23..Nec non fc

à

ändQlö(am* & "-pexfa»ici'olän gonf*e--

4. Necnon íca

Y

ndalofam & pe;'niciOfæ cquequen.

*

quentice. -

ftei

-tiae.

24. Ác u

lterius mandaverit Dominum Reum Ci-

lacetandam mandaverit ,

lp-

$. Et qua talem publice

tatum ea de caufa puniendum effe juxta Leges Pa-

quod tunc etiam faétam fuir per Apparitorem Con-

trige & Sacros Ecclefie -

tiqi

vato.

Aanones, juris. ordine- fer-

filii Status, iatervenientibus ad illuni eff&&um Am

25. Certum

A'efï quod M. V. quz eft fub '[mperio-*

Y fu.

plitlimis Dominis Confiliariis.

6..Cum, inquam, D. Reus Citatus poftmodum

Caarie fuze Majeítátis, nón aliud hac in caufà. dis-

Jui

Sereniffima: Principi Maria Elifabeth: Gubernatrici

quirere poílit q

uam qua poena Dogyinus -Reus Cita-

Uf

nótirz benigniflime obtulerit magaum volumen con-

tus fit puniendus, :

26. Adeo ut M. V. fub humili c

orrectione folum-

tinens easdemi preces propter rationes quas habet:

dictum ]uris Motivum, ac iis mediantibus conatus

modo poffit & queat examinare quam in peenam Do-

fuerit fefe excufare.

minus Reus Citatus debeat; condemnari.

7. Cum denique Sereni(fima Princeps Gubernatrix

:.27. Attento maxime quod faffus fit fefe Authorem

effe praedi&tze Refponfionis Epittolaris, que ut ante

noítra Clementiffidia magnum illud volumen miferit

Imperatori noflro Sereniffimo Fratri (uo Caritfimo,

didium & demonftratum, a füa Ce(area Majeftare ,

necnon rationes

atque adeo a legitimo Superiore tum M. V,tum D.

$

in Fontþa;ium allegatas a vCon;iil';o

"Sratus.-

1

Rei Citati, declarara eft injuriofa Brevi . Apoftolico

füpra memorato, aliisque Decretis fanctaeSedis (can-

$4 Ut fcilicet

Augu[hfïïmm lmpefatdr nofter ra-

tiones utriusque maturius perpenderet & examinaret,

dalofa & perniciofe confequentiar,

9. Ac Imperator nofter invictiffümus, iis omni-

28. Et eapropter non eft hujus judicii hanc quees-

bus mature perpenfis & confideratis, agi mandave-

tionem di(cutere vel examinare,

29. Cum alias detraheretur authori

Wtati Ca(arece

rit ad onus D. Rei Cirati cum om'ni diligenta &

promptirudine.

-

fuze Majeflátis, qu& eí(t & effe deber plenitfima & ab-

i, Quodque j

us & juftitiam hac in caufa admi-

folutitfima, quod'procul dubio nemini fas eft.

niftrari voluerit in conformitatem praríati Decreti de

30. Si autem fecandum Decretum ac Mandatum

12. Septembris 1725. uti Mandatum . Ceefareze. fuee

Cafaree (uüe Majeítatis fupra reclamata Refponfio

Majettatis in lite exhibitum probat, & ad quo

Epiftolaris Domini- Rei Citati injuriofa fir Brevi A-

-

,d bre-

vitatis caufa refertur.

poftolico, de quo fupra, aliisque Decreris* fancte

ii. Dubitim: nullum e

ít aut effe poteft quid Cz-

Sedis, necnon fcandalo(à & peraiciofie confequentis.

farea:(üa Majeftas, eo.mediante non tantim . reje-

41. Si, inquam, M.-V..in judicando fequi de.

bear-& Decrerum & Maadatum illud, ut clare

cerit rationes & excufationes D. Rei Citati tanquam

4

"

patet

impertinentes ;

ex praedeductis,

i2, Sed (imu

| etiam..mandaverir, n

32. Dubitare foret nefas quin omnia & fingula D.

j

1

e 'earu mh vel mi-

nima haberetür ratio' in jüdicio.

Rerargurmienra ránquam : ad c

fumum abire debeant.

vaf'um' impe;tinentia in

y

/33. Cum alias non-tam ferio mandaffet' agendum

efl* ad onus D. Rei Citrati, ut puniatur fecundum

33. In. quantum enim D. Reus Citetus Cap. r.

diéti füi. Motivi praeteridit quod Breve Apoftolicum

deci

Leges Patrie & Sacros Ecclefie Canones.:

14. Proinde eo ipfo quo' Ce(area fua "Majeïüas:ï

datum 21. Februarii 1725. non haberet vim legis,

n va

ipfum. non concerneret, nec eflet

1 Dit

vóluit & mandavir Donminum Reum Citatam puniri'

Y

inü»mm'e"m.ur»n le-

debere fecundum «Leges Patriee & Sacros. Ecclefiae

gale at fide digauin.,-

finem

34. Multaque eum in finem protulir argumenra.:

o Do-

Canones ; mandavit procul dubio rationes & excufa-

tiones ipfius quales & quantae fu

*35. Satis füperque cónvincitur de furilirate & im-

refer.

erint , tanquam im-

- pertinentes e(l$ rejiciendas.

pertinentia argumentorum illorumttum per Decretum

1;. Maxime fi refle&tatur quod per dictum füum

Céfaree fuüce Majeflatis füperius reclamatum,

i

wmm—

etiam per Mandatum def(üper fübfecutum.

Mandatum — dixerirt quod cum omni diligentia &

Borif.

" prompritudine procedendum fir contra Dominum

/36. Salvo quod fi verum fit, quod Breve Apos-

Reum Citatum, in conformitatem Refolutionis &

tolicum ipfüm non concernat, nulla ei fuerit caufa

(

Decreti de r2. Septembris 172 ;5.

illud impugnandi, multoque minus ei licitum fuerit

Clerum Ultr

16. Adeoque quod in quantum opus Refolutio-

D

gje&inqm ex ad-vetfo exci;tare &Vexhor-

»

tari.

:

nem illam. & De

Yeéko

aC oprO D iverit . AUA

-

*

b"i'ï'C'i'i [4235

d ipfo atdicmei fecit quam Brevi illud

17. Et per

Hcön('equ

en;iäfn denuo declaravefitbti-

Apoftolicam fpernere & vilipendio habere contraà au-

am in quantum opus Refponfionem Epiftolarem Do--

thoritatem. Romani P

:

ontificis qui pote&atem fglam»

mini Rei Citati priefato Brevi Apotlolico aliisque De-

habet a Deo.

cretis Sanéta Sedis injuriofam, fcandalofam & perni-

38. Quin imo cum jam nunc tam effrons exiftat,

ut dicat fe magis effe firmatum in füa opinione quam

ciofe confequentiae.

18. Sic ut res &

caufa quoad punctum illud judi-

eratante, nonrantum fpernit & vilipendit antefactum

cata fit, & quidem ab Imperatore no(ílro Auguftis-

Breve Apoftolicum aliaque S. Sedis Decreta.

fimo.

39. Verum etiam fpernit & vilipendio habet De-

cretum Cafarez íue Majeflatis de 12. Septembris

19. Quz,i- cum ita fint, ut. conflar, nullus dubio

J

locus effe' poteft quin Refponfio illa Epiftolaris tam

1725. nec non Mandatum defüper fubfecutum,

. 40. EÉt proinde majori etiam nunc pcena dignus eft,

exira quam in judicio-haberi debear qua talis ab Qm*iT

j

ni anima füb Imperio ejus degenre.

41. Quapropter deveniendo ad Caput fecundum

fatipavit fe inutiliter D. Reus Citatus in. quantum

20. Notum: quippe eft, ac dejure certum quod

gt

non liceat fubdiris judicare de Decreto Majeftatis, ibidem Actorem accufare vifus eft contorfionis & ma-

r

cui (üpremum arbirrium Reipublice a Deodatume(t, lignitatis,

Supplem, Oper. P'an Efpen Pars V.

Ssss2

4-20 Ni'

12

d

j

692

CausA. .EsPENILANA

425 Nihil enim disit, aut in fa&o pofuit A&or, nifi

62. Quodque progreffüm impediverit recufanda

fefe referendo ad Inftramenta in lite exhibita,

& fufpeétando Judices equiffimos ;

43. Qua cum per fe clara fint,. clare etiam videre

63. ldque per meram calumniam, tricas & rech:

potuit D, Reus Citatus mentem Actoris non aliam

nas, ut facere folent ii qui malam fovent caufam:

eíTe aut fuiffe,

quam eít mens & fenfus dictorum la«

64. Scit preterea D. Reus Cicatus quod ad inter-

flrumentorurm.

pellationem juridicam ipf factam faffus fit ante infti-

..44« Quod . autem Cap. 3. preetendat D

tutam hanc ACtionem, feíe Authorem effe famofze

tatus, quod ne vel minime argui poffit contemptus

Refponfionis Epiftolaris, de qua quaeftio,

alicujus Brevis vel authoritatis S. Sedis ,

65. Et fcivit etiam famofam illam Refponfionem

4f« Abunde fatis convincitur de contrario, tum

Epittolarem a lecitimo fuo Superiore ante hanc. Ac-

ex Refponfione füa Epiftrolari , tum ex fupra de

tionem fuifle declaratam injuriofam Brevi Apoftolico

duéctis,

fa&pe memorato, aliisque Decretis fanctae Sedis.

46. Quamvis enim Breve illud Apoftolicum publi-

66, Prout fcit illam leoitime fui(Te declaratam fcan-

[

4

catum non fuiffet, non licuiffet equidem Domino Reo

dalofam & perniciofie confequentiae.

Citato Clerum Ultrajectinum ex adverío excitare &

. 67. Unde fi tantus

älau-

fit, qualem fe fuaque Fc;'ipt

exhortari, prout ipfüm fecifTe coaf(tar.

dat & extollit ;

47. Unde cum id fecerit , non tantum Breve il

68. Scit etiam aut faltem fcire deberet, quod Ac-

(

lud Apoftolicum, fancteque Sedis authoritatem con-

tor ulteriores Informationes praparatorias capere non

pie

tempfit,

i

debuerit.

e

48. Verum etiam jura Romanorum Pontificum &

69. Attemo'qnod Reum haberet fatentem , qu.od-

Qiar

S. Sedis cir i difciplinam Ecclefiaflicam, contra Ca-

que fua Cafarea Majeflas fola ejus confeflione con-

put quartum, & ea qua ibidem coniinentur.

tenta fuerit,

49. In quantum vero Cap. f. conatus eft oftende-

arp

7o. Dum per Mandatum fuum juffit interpellari

re Decretum de 12. Septembris 1

Dominum Reum Citatum an effet Author dicte Res-

Tui

bere pofTe in hac cauía ;

725. nulllam vim ha-

WV

ponfionis Epiftolaris, & quod ejus filentio non ob

fo. Sub hoc fcilicet pratextu quod illud foret

ftante haberetur qua talis,

Imt

Decretum Confilii Statas, fruflrra & perperam fefe

71. Cum autem ad interpellationem illam

ängenue

qu

fatipavir,

falus fit fefe effe Authorem illius , — ac conflaret de

Inu

$1. Quan

doquidvem ex tenore ipfius Decreti vi-

corpore delicti,

dere fit, non effe Decretum Confilii Status,

72. Proba alia defiderari non potuit, . cum proba-

(ati

..$2. Sed ipfiufmet Imperatoris latum per Guberna-

tionum omnium optima fit partis confeffio , & ad

torem hujus Pariie generalem , auditis prius Am-

quam fÍine ulteriori proba procedi debet ad pronun-

fuä

pliffimis Dominis Confiliariis Fifcalibus mazni Con-

ciationem fententiz, juris ordine fervato.

*

qU(

filn Mechlinienfis, nec non etiam Illu(triflimis ac Atn-

73. Et hoc eft etiam quod voluit Augufliffim

us

pliffimis Dominisde€Confilio Status.

noíter imperaror, dum mandaverit agendum efle ad

t

$3. Sic ut vere fit Decretum Cae(areae fug Majes-

onus D ReiCitati, juris ordine fervato ;

pa

tatis, & confequenter legem facere debeat : ex quo

74. Cum per hoc non obfcure dixerit & declora-

patet nullum amplius effe locum ulteriori de validita-

Ve

verit D. Reum Citatum effe puniendum, juris tamen

te aur invaliditate Decreti Caefarei difcu(Iioni aut in-

ordine fervato.

ch

quifitioni, fed unicas Maocnificentie Veftrae partes

7j. Qualem juris ordinem cum Actor. fervaverit

Qut

e(fe, debitas:illi poenas iofligere.

& fecutus fit ,. aliud füpere(Te non poreft, quam quod

de

$4.. In quantum vero Cap. 6. impugnat conclufio.

Dorminus Reus Citatus per Sententiam M, V. pu-

nam Actoris, eocirca /Ethiopem &laterem lavit;

niatur fecundum Leges Patriee & facros Ecclefiae Ca-

&

.. $f* Quandoquidem conclufio A&toris capra fit fe-

nones:

cundum tenorem Mandati Ceefareze füze. Majeftatis,

76. Maxime cum contra þræf'atum Breve Apoíto.

ter

$6. Ac alias juxta.Edictum perpetuum anni 1611.

licum, :quod jam omnibus notum eft, & non obftan-

Vé

articulo 41, przecifa conclufio-capi non debeat,

te Decreto & Mandato Cafaree füee. Majeftatis mor-

$7. Sed fufficiat narrare faftum & conclu

í

devre pro:

dicus perliftat, ac defendat dictam (aam Refponfio-

To(

ut conclufit Actor.

nem Epiítolarem contra dictam Decretum & Man-

$8. Sive autem condemnetur Dominus Reus Cita-

VIt

datum, & eatenus non levi injuria afficiat Auguftiffi-

eti

tus in pcenam juxta L/dicta Regia, five in Cenfuram

mum Imperarorern noftrum ac ejus Regimen füpre-

juxta facros Ecclefie Canones, relinquitur juíto ju-

mum,; quod maxime notatu dignum.

K

dicio Maznificentiz Velfltrae.

C

$9. Interim mirum eft quod Dominus Reus Cita-

.. Quare his aliisque jungendis, &c.

tus Cap. 7. audeat hu

j

laritatis & nullitatis,

nc prqgreffum arguere irregu-

Rejiciendo totum contentum dicti Motivi Juüsper

li

impertinentiam, frivolirarem & expreffam. denega-

te

6o. Sub hoc (cilicet praetextu quod capta non fo-

tionem, quatenus contra vel fa&ti praejudicialis,

rent informationes praparatorie ad onus ipfius ; &

ex quo folo prarenfam illam irregularitatem. & nulli-

tatem eruere conatur.

&i

Perfiftit Actor ut alias & ante eum expevniisl,

61. Nam ultra quod probe fci

-at D.: Rbus Ciratus

Caj

Implorándo, . &c.

quod Actor fuerit in opere capiendi dictas Informa-

Qu

0b

tiones præparator?as H

lr

fin

üit

d

Te

lt

Ti

QU A-

q

SS

Qu RECU.EIL pES PiECES &c, LivnE SE—COND.

693

Q^U-A-D ROU P^LOE-C .

Pro Clariffmo D. ZrgckERO BERNZARDOV VAN EsPEN jzlïz's Utw'u

UESSTTS

sqye

Do&ore &? . SS. Canqzzmiz Profefore Citato.

Ceutra. Coufultijfmum D. 'THgopoRUM . LEONARDUM . STREITHAGEN

Suris . Ulteriusque. Licentiatum. bujus. Academiee .Promo«.—

*

torem, nowine Officià A&orem.

"

**Itatüs vifa (chedula Tiiplicæ ex»parte A&oris ex-

boc Tvibunal (Re&oralä ) 7:0)2 fít executor De&äto*rum

C

hibita in conformitatem Sententiz Interlocuto-

G irveflorum cujuscumque , im caufis criminalibus

rie. M. V. de data 31. [ulii praecedenris anni 1727.

Suppofitorum bujus. Univiv[itatis ; cum boc Tvibunal

per modum Quadruplice dicit fe

quentia fub & me-

fit folus eorum S'udex competens in ommibus talibus cau .

diantibus omnibus, «&c.

fi$, idque privauve &7 ad exclufionem quorumcum-

que aliorum. ldque juxta ere&ionem bujus Univer-

1. Quod Aéctor articulo r, perperam preetendat

fitatis fa&am AApoflolica £? Regia . Idutbovitate, |.1ta-

argumenta per Citatum in Motivo Juris deducta, pa-

que petit injungi "dclori ut. declavet quo. geuere.medii,

rum aut nihil ad rein facere, poftquam ipfe Judex ea

2 eff quo pede uti intcadat prafato Inflrumento ( De-

invenit adeo peremptoria, ut ea perSententiam fuam

creto de r2. Se

dedutlis.

ptembris 1725,) €7? Ar'tiqulz'.r 6X 60

Interlocutoriam partem hujus cau(ze effecerit , ipfumn-

que Motivum tanquam hujus cauíze partem ,

coim-

16. Quibus Actor in fua Replica nihil oppofuit, iis

* "---

municandum Aéctori mandaverit.

acquievir, & articulo finali fuze Replicee folemniter

2. Cui Sententie , maxime cum ea in rem judica-

ifti medio, quod nunc arripit, renunciavit dicendo

tam tranlierit, fruítra intendit A&tor derrahere ;

quod bene velit declarare fe non direéte agere virture

3. Uti facit per medieratem fere fuze (cedulee , ubi

Mandar Ceefarez füze Majeflatis fed virtute Mandati

le

fuftinere non veretur Auguftiffimum Imperatorem de

Magnifici Domini in lite exhibiti, &a

| n

jexi ad arti-

qualitate prerenfi criminis jam judica(fe ;

culum 23. Lib. grav. fub NN, ^.

j

4. Ejusdemque Auguftiffimi Imperatoris volunta.

17. Quod. & Ciratus acceptavit articulo 93, fuee

tem eíle ut habita confe(fione Citati nulle jam Judici

Refponfionis ulterioris : fubjiciens ibidem articulo

partes fuperfint nifi ad decernendam panam,

fequente feu 94. A&torem Actionem fuam uzice &

$. Verum advertet facile M. V, Actorem quo fe

privative inftituiffe virtute Mandati. Magnifici Do-

mini.

vertat nefcire, & immemorem fui pugnantia loqui

quando tandem poft memoratam Sententiam Interio-

12. Huic Articulo a-&quievit ACtor in ulteriori fua

cutoriam refugit ad Litteras Augufítiffimi Imperatoris

Replica, nihil contradixit, fed racendo confenfir,

de 31. Decembris 1726.

19. Perfiftentiam fuam circa huncarticulum denuo

6, Cum jam annus fere integer ela

pfus ütk quando

fignificavit Citatus in Motivo Turis articulo 390 qui

?

& Citarus fa£tum fuüum confelfus eft,

fic habet : . Quod prefens Aétio uzice & privative

7. Et A€tor tot Articulos gravaminum , qui pra-

inflituta fit vi Decreti Maenifici Domini Reéctoris, ut

tenfum crimen Citati concernunt, Libello fuo con:

patet ex Libello gravaminum articulo 23.

ventionali axhibuit,

20. lterum ergo acceptatur, quod Actor verita.

$, Citatus vero contrarie idem faftum fuum co-

tem hujus.non contradicendo in fua Triplica admi-

ram Judice defendit, innocentiam füam demonftra-

ferit.

/

vit ; nihil in eo nifi jure a f& factum,; nihil peccatum

-A41, Quin. imo .usque 'adeo convi&tus fuit A tor,

eífe o(tendir,

prefentem. A&tionem debui(fe, inflitui uzice & prz-

9. "T'ora eaufa hactenus' füuper eo, an Citatus pre-

vatioe ex Authoritate & Mandato Maguifici Domini

ten(i criminis reus fit, ventilata eít :

ac tandem in

Rectoris,

3

caufa. conclufum, & petitum jus dici.

22, Ut ex eod

em-Mandato delera atque erafa int

IO.

uin imo nequidem ullum hac

lenus verbum

queedam verba, per errorem fchedule hujus Mandati

J

Aéctor protulit, qua

prius inferta, quibus fignificabat Rector, quod vigo-

1

te plecti mereretur,

poena vel qua cenfura Ciratus for-

p-

re quarumdam Litterarum Promotori mandaretagere

1r, Jndex cauía cogni

ta ipf.'um Motivum juris a

ad onus Citati,

Citato exhibitum haberi vult pro ulteriori Duplica ,

23. Quod Mandatum Re&oris Magnifici; uti

ejusque. copiam . Aétori concedit in ordine ad tripli-

per Actorem cum Libello gravaminum ad articu-

candum.

lum 23. exhibitum fuit füb. N. j. fic habet ; /mjua-

12. Hnic juris Motivo quinque: fere menfibus in-

ginus Promotori noflro £? Procuratori Haclgoet, qua:

cubuit A&tor, nihilqueadveríus illud invenire atque

tenus iudilate covom mobis, fervato juvis ordine , im-

objicere potuit,. nifi ineptam & Fifco prorfus indig-

flituat nomine Officii AGiouem ad onus Clariffrmi Do-

nam pratenfionem ,

quafitam ex Litteris Ceefareis

miüni van Efbem 3. U. Doclovis €9?. $$. Canonum in

Datum Lovanii bac 1r.

finiftre intelle&tis, vel potius ex pervería interpreta-

bac Umverfitate Pvofefforis.

tione quam aufü temerario audit illis tribuere,

Februarii 1727. &c.

:

13. Signum manifeítum;. ACtorem convictum effe

t

24. lpfeque Actor probe confcius. eft, fe Citato

de innocentia Citati.

perfonaliter. comparenti illico. declaraffe quod hac

atLitteras illas Caefa-

14, Non enim antea ignorab

A&io dumtaxat ex Mandato & Authoritate . Mag-

reas aut praetenfam illam earum vim, quando illas in

nifici Domini inftitueretur: & hoc ipfüm quoque

&

lite produxit.

Advocatum Fifícalem, qui ipfe aderat, afferuiffe,

15. Non ignorabat ea, quando vidit Refponfio-

2f. Neque ignorabat, quem fenfum haberent Lit-

nis Provifionalis Citati articulos $2, 53.754. & $ f.

tere Cefareg, ad quas nunc refugit;. quando in

terminis ; fervatis in Actis II, 14. & 1$. Martii

qui fic habefn : Novit z4Ger , fi quisquam alius,quod

1727.

694

CMAII $A

ESPENIANA.

meratas (e fervare demonítrant, ubi, quod non raro

1727. fine ullo renifu- confenfit. in reeufationem

Clariffimi D. Buggenhout tunc Rectoris hujus Uni-

accidit, ad relationem collateralium Conciliorüm Fis-

verfitatis ;

calibus füis mandant , ur ACtione criminali agant ad

46, Cum tamen hac recufatio fundaretur unice

onus eorum quos forte reos habent, peculatus, re-

petundarum, concetfionis, . feditionis.

in eo quod. Vir ille Cláriffimus extrajüdicialiter de-

claraffet , ^ quod exiftimaret in. hac cau(a nullas Rec-

.42. Littere , quibüs id mandant, fapius atroces

tori Magnifico partes füpereffe nifi ad decernendam

,

continent qualificationes eorum factorum qua volunt

peenam.

puniri,

27. Non ignorabat denique Litreras illas Caefa-

.43. Nibilominus Reo cuiliber, relinquunt inte-

reas, earumque fenfum & vim, cum propinquum

gram adverfüs ejusmodi qualificationes defenfionem

effet, t in rem judicatum tranfiret Sententia pro-

tam quoad jus, quam quoad factum. -

vifionalis dé dara 31:. julii 1727..per quam contra-

44. Liberrimam facultatem relinqtiunt Judicibus

rium huic intolerande Ac&toris préterifioni manife(te

vt ormnia media five Juris five facti penitus exami-

difpenitur.

nent difcutiantque,

28. Non ignorabat tunc ifta, & tamen fuper iftis

4j. Pleniffimam denique iisdem Tudicibus relin-

tüüc non excepit:^ nuüc autem cum maifefta eft

quunt libertatem ut non obílantibus Principum. füo-

indocentiaà Citati, non dubitar Actor ad tami into-

rum Mandatis de inftituenda ACtione criminali adver-

lerandurn inedium confugere, quo nil aliudagit quam

fus fceleratos, quos ipfi exiftimant, homines, eos

Jurisdictionem M, V. prorfüs inconteftabilem, in-

penitus etiam abfolvant , fi omnibus, fervato jurisor-

audito exem

pgo, in dlub:ifum re'vogai'e , atque intïri-nl-

dine, difcuflis atque perpenfis coram Deo & in con-

pere.

Ícientia innocentes eos efTe judicaverint.

29.

Quare füper omnibus pramiffis exci-p-iendo,

46. Ha' funt Pattias Leges fecundum quas dum

omni qüo poteít meliori-modo , fuüftiner Cirarus,

Auguftitfimus Imperator nofter in hac caufa vult u$

á

A&orem fuper contento

ac juflitiam adminiffrari.

dera aüdiendum eff»;

þuius fuae Tripl;icz.-c nequi-

— 47. Juxta naruralem atque ind

ubitafum littera-

30, Et e€o minus audiendum, cum huic medio fo:

rum faarum fenfüm integram relinquit Citato füam

lemniter & iterato jam ante renünciarit ut vidcre eft

defenfionem :

hic füpra articulis 15. 16. 17. 18. 19. 20. 2 1, 22, 23.

48. Magnificentiee Veftre autem & quinque Con-

24.25. & 26.

!

fultitfimis affe(Toribus plenam libertatem difcutiendi

31. Qüodque med

ium alias Actori 'þer Sententi-

omnia media defenfionis Citati & judicandi prout

am Intérlocutoriam manifefte fuit adjudicatum , ut

conícientia dictaverit.

1

colligitar-ex: A€tis litis,

:49. Hoc dentio vult & hanc denuo libertatem re-

22. Sine prejudicio tamen hujus fua exceptionis

linquit Auguftitfimus Imperator , dum in hac cauía

dicit Ciratus, actoris interitionem adeo infandatam

prafcribit inftitui curfüm juftitia fecundum Sacros

efle & extravagantem, ut n

Ecclefie Canones.

— Ó—————H———ÓÓRRÓÓ— M —— Ü

on crre'dat quod aétor au-

debir illi infiftere.

$o. Nullus: enim Ecclefiafticus extat Canon, 'q*ui.

733. Littergeenim Cefarez, quas inclamat Actor,

hujusmodi judiciorum divifionem permittat,

nullam plane mentionem faciunt decernendaz peena

$1. Quiaimoralisdivifio atque diruptio judicii juri

aut cenfüre; fed integrum judicium relinquunt M,

naturali directe repugnat : nam jus narurze dictar Tu-

V. pouy *j étre fait droit fuivant les Loix du Pays €g

dicem judicare oportere fecundum

;

«

fecundum alienam conícientiam.,

prqp:iam- & non

Jes Canout de T Eglife,

34. Cunélis porro notum eft has inviolabiles effe

$2. ]udex enim agit judicium Dei :. & in hoc

patrie leges, ut nemo tractetur nifi via Juris coram

tam preecellenti munere folum Deutn ? juffitiam prá

— ÓH

Judicefuo competente, & fecuridum morem & con-

otulis babenty (ententiam ferre debet ; prout ipfe fly-

]Ita ftàtuit

lus & tenor Sententiarum Ecclefiafticar

fueradinem Tribunalium corópetentium.

um conftanter

articulüs r. Laeti Introitus Brabantise, cujus integrum

oftendit.

téxtum actor vid

,

ere potuit a Ciráto'inferturn füo Mo-

53. Et hoc ipfum fignificat Pfalmi

fla Regïuä Pfaï-.

i

tivo Juris articulo 398. -

mo $t dicens: — Deus. ffetit iz.Symagoga Deorum g

/45, Quin imo ad hajus Lati Irtroitus obfervatio-

iu medio autem . Deos dijudicat, ,

. J'udicate

l

nem Calaréea S. M. feíe folemni jüramento obftrin:

& pupillo bumilem &2 pauperem juffificate.

Pg 8720

l

"

ere di

o

8

[5

mata eft, arque ita fe Patrie Legibus obttric-

. $4. Ex his, uti confidic Ciratus, illico apparebit

tam profireri,

í

i

non tantum temeritas ac mala. fides ACloris :

€

36. Haecfíàne fümmaCl

eniemïfïïüwi nóftri Impera-

$5. Sed & fumma, quam Reliciofiffimo Clemen-

toris eft gloria, düm & aquiffimi animi tam certa ar-

tiffimoque Imperatori infert, injuria,

,

H

gumenta prabere, & rmoderariffimi Regitniuis tam

$6. Dum ejus Litteris: contra ipfam verborum

inviolabilem normam prafcribere voluit,

proprietatem affingere audet fenfuüm countrarium Tari

h

37. Adexemplum optimorum Imperatorum Theo-

naturali, Sacris Ecclefie Canonibus, Leoibus Pa-

fi

dofii & Valéntiniani, quorum in Corpore Jüris hac

trig , ipfique Jurisjurandi Sacramento quo fefe in füa.

L.

aürea extart verba l. 4. C. De Legibüs & Conftit,

Inauguratione Su

,

&

a Cafarea Majeflas obftringere n

Digna vox eff Majeflute; Reguaatis , Legibus alliga-

dubitavit.

fj

tuin fe Pvincipeth profitevi, — 4deo de autbovitate jurvis

/57. Perpen

d

lat modo M. V. Zrticulor Trip!ï&&:

Z

0

If

J

?ra pendet /Autboritas , &j reveva tnajus If)gperz'og/i

2..3. 4. $. 6. 7. 8. 9. & 10. ubi agitur de Decre-

C

Jubmittive Legibus: Princ

ipatum.

"

k

tó laceratorio Confilii Status de 12. Septembris 172 .

1

& ex is non

al

38. Ulterius certum e

, fecándum T.eges Patriz,

Q

& confuetudines Omniumfääus;TribUnaHUm, omnia

A&toris.

kdilHic.ulter* per(piciet m-alam^ fidem:

judicia criminalia e(fe indivifibilia.

" ,'8.

Qüe in eo ptæfertim fe pmäii quod adhuc:

ü

39. ltaur inauditum fit, alterüm ]udicem'*'jfgdiciüm

pergat detorquere verba lirterarum Cafarearum.qui-

t

li

ferre de quali

ate facti eu crimine;, ,ältgru i vero uni-

bus prefcribitur in difpofitiva, deproceder eg Confor-

ce judicare de poena,

"

tité de la véfolution: & Decret: du 32. Svptembre. . .

*

.

d

40. Prout C

Es

itatus 1

n (uo Motlvo obférvavit arti-

Jérvato Shuris - ordisé, .

'gat, inqüam, illa -de;orj'

h

culis 416. 417. 4t8.

quere ad frefatum Decretum laceratorium,

& 419. quod aétor nullatenus

1

OM

"

tit

negavit.

j9. Cum

Imperator 'evidenter:in (fua difp

o!ïvtivä :

41. Hà

fce'Leges Patrie i"pü' p*r-aä cieteris Princi-

loquatur de alio quopiam Decreto quod Confilium'

$0

Ti

Sratus ;eadem forte die 12, Septembris 1725. tu-

pes no(tþi', eorumque «ngefnatm*es'ggn»erales jnte-

liffe

|

Ov Rzcufirn pEs Prkces &c LivnE SEcoNp,

695

liffe potuit, qua datam eft illad laceratorium,

ä

Volumen illud dudum poft adventum Serenitfimae

60,. Nam quomodo ifla verba Litterarum füe Ma-

Archiducis, ipfi primum fu

erit prae(entatum, ubi

jeflatis referri poffunt ad Decretum laceratorium de

jam ante adventum illius Con

G-Iium iftud ceffarit, ut

quo in narrativa mentio facta fuerat, quandoqui

notorium eft.

dem hoc Decretum laceratorium nihil pror(us re

/,73. Quibus mediantibu

folvat aut contineat de hujusmodi A&ione inftituen.

S occurfum eít contentis

deceim priorum "Articulort

m

da quam Cefar prefcribit inflitui, fervato juris or-

74. Quod ad quatuor fequentes ärtïcitlor II, 12.

dine, ig confovmitatem , inquit,

;

refolutionis 67 Decreit:'

13. & 14. ubi Aclor ex vanis, vel etiam ex falfis

de 12, Septembris Y725.

conjecturis mentem & intentionem elicere vult Au-

61, Nec dicit Auguftiffimus Imperator zz co:;fer

guftillimi Imperatoris, quafi Citato infefta foret ,

S

qutatem praefati Decveti de 12. Septeinbris 172$. quod

7f. Dicitur füumme temeritatis efTe in fübdiro vel-

l

audet non absque dolo & fraude affeverare Actor,

le

€d em conformite de la vefolution €?. Decret , non re-

palam fcrutari mentem Principis ult

ra quod verba

ferendo illud ad

ejus preferunt :

1

prius Decrf:tum dc quo narrative

76. Injuriofum effe Princi

*

pip

rater verba

jam egerat.

| me-ntem

62, Hac

illi affingere omni juri repug

nantem :

Citatus oftendit in (üo Motivo juris Ar-

77. lniquum deni

.

S

.üculis 421. 422. 423. 424. 4215. & 426.

Hac

num, hujusmodi va

que, ac precipue Fifco indig-

nis conjecturis uti ad gravamen

vidit Actor & ad ea obmutuit conviétus hujus (uze

Citati ejusque conde

muationem

obtinendam ;

detorfionis, & tamen pergit verba Augufliffimi Ca-

28. Prout facit A&Gtor dicti

faris ad fenfüm, quem minime patiuntur, de

S Articulis r1. 12. 15.

FOL'-

& 14, ubi pretendit Actor C

efaream & Catholicam

quere,

Suam Majeflatem in Litteris fuis de 2r, Decembris

63. Et hec facit A&or in perniciem, quantum

j

1726, non folum rejeciffe rationes Citati :

E

in ipfo eft, Academici Citati de cujus innocentia con-

79. Verum etiam

mandaffe ne earum vel minima

viétus eft, idque nomine Officii quod per. fuam Tri-

habeatur ratio in judi

cio,

plicam perpetuo probre diffamar.

$0. E contrario Citatüs o(ten

dit*nullatenusn ratio-

64. E(t & aliud fpecimen malz fidei A&toris qui

nes fuas effe reject

Articulo 3. & alibi femper affectat Citatum habere

as ab Augulliffimo Imperatore, fed

clementer fufcept

as, prout videre eft Articulis 393.

di

Reum, quod foret Author Refponfionis Epiftolaris

394- 395. 428.

429. 430. 431. 432. 433.

434. & 435.

laceratae , & illum propterea a Judice puniendum effe

fui Motivi jur

is,

üt

lta quidem ut Sua Cafarea &

pretendit 3. cum interim probe novit quod Citatus

Catholica "Majeftas

Citato concefferit torum quod

non aliter admiferit fe effe Authorem Epi(tole in

petivit,

Qe.

Scripto impre(To Refponfionis Epiftolaris contentae,

81. Proinde plane nbgat Citatus Suam Cefaream

?Fa

nifi fub reftrictionibus contentis in ipfa Acta per Ac-

& Catholicam Majeftatem ratio

0$

torem. exhibita una cum Libello gravaminum füb

nes fuas rejecifTe.

IN. 4.

K

82. Sed & non fine infigni

imp

oftura potuit affe-

rere Actor Articulis 13. & 14. q

uod Caefarea Sua

yi

65;. Fa

lfum quoque eft, quod dicit AClor . Arti-

Majeltas mandaffet agendum effe ad onus Citati ut

i

culo 6. quod Ciretus mediantibus rationibus quas

PUNIATUR /ecugdum L

eges Patrie €? Sacros. Eccle-

Sereni(fime Archiduci mi(it, cogatus fuerit (e(e ex-

f& Canoues :

li

«ufave,

on

83. Cum Cefarea Sua Majeflas unice . mandarit

66. Qui

bus verbis non ob.f'cure infinuat Acor,

dj FAIRE DROIT fuivaut Jes Loix du

Pays €? Canons.

quod judicium hujus caufze ab ipfío Citato delatum

dé 'Eglife.

0C

fuerit ad Suam Majeftatem Ceaream & Catholicam,

$4. Cui minime obeft, quod Sua Majeflas volue-

L

una clementiam ejus implorando & veniam.

rit in hac cau(a procedi avec £oute di

]

67. Cum interim Citatus per recurfum füum ad

ligeuce €7 pro:&p-

titude, uti refert A&or articulo r«.

(

Auguftiffimum Imperatorem fuper Decreto Confilii

85. Quia id fecundum Inftru&iones & Ordinatio-

Status nil aliud egerit quam fuüpplicare ut oz ob-

fi

nes in hanc rem emanaras in omni

proceíTu ac prae-

Jiante dila Ordinatione Confilii Status cuvfas juftitie

cipue in ACtione criminali requiritu

r

Ils

ordinarius ipfi libere pateret , ut in legitimo judicio bo-

d

uorem [uutm ac famam. defendere pojfet. | Prout Cita-

$6. Aft Sua Majellas mandavit procedi omni di-

ligentia & promtitudine, non ad »uNieNDUM Cita-

us etiam expreffit in fuo Morivo Articulo 4355. uti

tum, prout imponit Actor

» fed pour y xrRE FAiT

bit

& in ipfa Prafatione Motiviad Clariffimum Judicem,

DROIT fan$ ulterieur délai,

Juivant les Loix du Pays

«ontra qu& Actor nihil habuit quod contradiceret,

€2 les Canons de PEglife.

W

quod acceptatur,

87. Cum

68. lnterim non poteít eífe durum Citato

juftum fit ut zequali promtitudine Qperju-

dicium patea

t de innocentia Citati,

quam de preten-

üfit

quod- Actor infpectionem omnium fciat fibi compa-

fo ejus crimine,

rare: omnia autem Citato ocícura maneant & clau-

[m*æ

88. Falfum quoque eft

, Cefàream Suam Majes-

Pa

fa; ut ita facilius, fi fieri poffet, Citatum reum

ratem Decretum Confilii

Status de

I2. Septembris

(

apat.

;

172j. spprobaffe & ratum habui(fe

.69. Quod autem Sereniffima Archidux Cafarea

; àc declaraffe,

)

in quantum opus,

Refponfiouem : Epiffolavem, Citati

fue & Catholicee Majeflati mififfet praerer dictas ra-

Brevi. Jdpoffolico de

Al, Febpruari 172

riones Citati, etiam rafiomes p contravium allegatas in

f. aliisque De-

(

cretis $. Sedis imjuriofam , fcandalofatn,

€? permiciofzt

[e

Confilio Status, uti A&or dicit Articulo 7. id gratis

con[equentie : uti

afferitur & apud Citatum, qui non pretendit in ar-

Aétor dicit ZJrttculis 16. & r7.

89. Quando

quidem totum, quod Sua Majeftas in

etti

cana Principis intrare, ignoratur,

diétis fuis L

Atteris profert circa illud Decretum lace-

7o. Eo magis quod nequidem Cafarea füa & Ca-

ratorium , non éprobative dicat, fed zarvative.

tholica . Ma

huc

jeftas hafee- commemoret in dictis [uig

90.

ain imo, cum Sua Majeflas ibid, tantum

Litteris, -

narrat, Refponfionem Epiftolarem tanquam $. 5eZz

qül

71. Equidem capere nequit Citatus quomodo a

i

9)

f

juriofam , laceratam fuiffe, nullam mentionem fa-

"TR

dicto. Confilio Staetus examinari potuiffet gagnum

ciens de prarfato Brevi Apoftolico, aliisque Decreris

Felumen fuarum rationum, & ab eo allegari ratio-

ral'-

fanctae Sedis, palpabiliter monftravit ,

ea hic operari

Qner in cotitrariuti , quo infinuat ACtor fpeciem quati

non poffe nec attendi,

contradictorii Judicii coram Auguítiffimo Cefare in-

tWa

ftitutam fuiffe.

91. Eam profecto ob caufam, quod memoratum

um

reve, aliaque Decreta Romana ,

qua' hic place.

71. Qapere? inquam , id-nequid;Citatus " c".m

tata aut viía non fuerint,

non poílnt poni pro fun-

ti

damen-

i

1

CaAusa

696

ESPENIANA

damento alicujus Decreti absque infra&ione Legum '05'dinaïiowes, €2? Confuetudines Vtdabiles Univer fita-

fundamentalium & Privilegiorum Patriée,

tií .. . ad quemcumque flatum inUniver[itate deve-

92. Similiter negatur Articulus 18, qui 'folkution-e-m.

uerit, neq

ue feientey Tabovaturum in aliquo qqod z'-þ pr:f*

l

fuam invenit in premiffis

judicium eorundem po[Jet: vedundave,

93. Articuli quoque 19. 20 2t. 22. 3. & 24. ha

106. Tanquam Advocatus, preftitit Juramentum

"

Advocatorum hujas Curie, prout in Statutis hujus

'V

berit folutionem ex pramiflis,

94. Hactenus Actorem in Suam

Mva jetatem Ce-

Univerfitatis exprimitur; Quod nempe Jurisdictio-

(

nem Re&toris noa impugnábit fed pro viribus defen-

faream & Catholicem injurium vidimus.

9f. Verum, quod Zrticulis 35. 26. 27. 28. 29.

det quatenus fecundum Jura , Privilegia, vel Statuta

n

Univerfitatis tenetuür.

4

d

À

30. 31. & 22. füftinere audeat, Magnificentiam Ves

tram non aliud bac in caufa disquirere po(fe, quam

107. Hic autem agitar de Rectorali Jurisdi&tione

i

E

qua peena Citatus puniendus veniat 5

in perfonam Academicam, quam nequidem eXtra mu-

96. Res eít in períona Actoris aut ejus Confilii

ros Oppidi Lovanienfis ad judicium licet evocare,

t

Agitur de perfona, facto, caufa, fenioris Do&toris

le

plane intolerabilis , utpote tanquam Jurisdictionis

Re&oralis & Academice plane everfiva,

hujus Academize,

Agitur de parte nobiliore

fecundu m

dictionis five de poteftate dijudicandi.

^

]Vuvris.-

If

97. Advocatus Fiícalis ex. Officio fuo

Statuta hujus Ubiver(itatis fub. ti. D& Abpvocaro

108. Aft Officium Fifcale hac in cau

(à nitirur pa-«

t

Fiscanr, debet pemes fe babere €9 incorporata , omnia

am Rectori eripere quod in Jurisdictione preeftantiu$

Privilgin, Exemtiones , Libertates , Concordata, €7

eft, eique dumtaxat viliorem partem, quae in decer-

ff

Pa&a cum Priucipibus €2

endo pcenas conítituta e(t , relinquit.

if

| Commuaitatibus atque Pra-

latis.

109. Quin imo poreftas decernendi peenas, qua

l0

98. Scit proinde & fcire praefümitur, quod nemo

qua judex'ornatus eít, orrine füum decus mutuetur

[

alicujus note in hac Univerfitate ignorat, unam in-

& fplendorem ab ea Judicis poreítate, qua fecun-

ter conditiones f/ge quibus non erectioni hujus Ace-

dum juftitiam auditis

partibus, de facto & /qualitatg

demia appofitatn fuifle per Diploma Pontificium, ut

delicti dijudicat :

)

r16, Per confequens

facit A&tor Magniïïcentïäniï

onmimoda Juvisdidio tam civilis quam criminalis fit

Veftram merum executor

(

privative penes Rectorem.

em & a Judicis deprimit

LU

99. Quod eodem Diplomate Pontifex voluerit, ut

grádu atque honore.

P

t

Dux Brabantie omnem fuam Jurisdictionem & civi-

r1r, Er hoc ipfüm non veretur coram Maguifi-

lem & criminalem in füppofita, a fe abdicaret , eam-

centia Veftra pro Tribunali fedente fuftinere.

1i)

que in Re&orem & Univerfitatern transferret rea/iter

112. Sed & proprium Officium Fifcus

| hac m parte

&? cum e]feGiu ; alias erectio nulla foret.

enormiter commac-ilat,

In

100. Quod Joannes IV. Drabantie Dux, Funda-

- 313. Si inaufpicato per füb- & opreptionem quip-

tor nofter, per Diploma füum datum Bruxellis fep.

piam a Principe impetratum effet, quod in' depres-

timo Idus Novembris 1426. ad purgandam meino-

fionem Academice [urisdictionis vergeret: idque

T

ratam conditionetn, azimo deliberato 9 de fano g

verbis adeo claris, ut mitiorem interpretationem nul-

[

maturo Procerum ,: Magnatum , Comitum , Baronum,

latenus paterentur, primus ex officio & jurisjurandi

£? Nobiliwun Fidelium , Confilio paviter €7 affeufu pro

Religione Fifcus Academicus curare follicite deberet

i

Íe, beredibus €? fucce[Joribus tuis Brabautia Ducibus

ut facta tecta manerent Privilegia hujus Univerfitatis *

al

omnem illam Jurisdiétionem tam civilem quatn cri-

114. Rem defirendo ad Confilium Univerfitatis,

fei

iinalem omniumque caufarum cognitionem , atque de-

:

ut jus ac privilegium Academicum principale prote-

ii

l

cifionem a (e abdicaverit,

geret; & de fub. & obréptione optimum Principem

Ai

1OI, Scit denique, quo

d idem joannes IV. om-

& ipíius Academia beneyolum Prote&o-xfe—mi edO-

4

nem fuam Jurisdi&ionem znutegraliter cefferit & trans.

ceret :

tuleritin. Rectorem & Univerfitatem realitev €7 cum

t

11f. Apud eum etiam per deputatos fnppli&ändo

fi

effedu ; NU1LA, ut ait, mobis moffrisve Succe[Joribus

üt quod fub. & obreptive per adverfario

fuiflet, clermenter revocaretur.

4s (obtcntpx.n

C0

£? Officiatis facultate, €? au&oritate PENYTUS refer-

Tf

vata de caufis €? megotüis bujustmodi cognofcendi five

116. Hic autem Officium Fiscale adeo

vf'ui obli-

, criminibus quomodolibet

vifcitur, ut Litteras Cafarias nil tale: continentes,

illa divimiendi, aut pro .

puniendi feu aliquaim in eos (fuübditos Univerfitatis)

imo ipfam expreffis rerminis Jurisdidtionem Rectora-

j

il

SupERIORITATEM vel JugispiCcTIONEM exercendi , quá$

lem firmantes ; frivolis, falfis, perverfisque ploffis

a nolbis vENiTUS abdicamus, &c.

& interpretationibus trahere & infleclere conetur in

qu

perniciem eorundem ]u

f

102. Que pleniffima Jurisdi&tio Re&tori hujus A-

:

d

rium Univerüta»tisï, « Aca'

cademiz privative competens deinceps fapius a fuc-

demicorum.

117. Audet Officium Fifcale Officiarius & Mi-

]u

cedentibus hujus Regionis fupremis Principibus con-

V

firmata eft, ac nomipatim a Carolo. V. anno 1531,

nifter Academicus juratus, tanquam Aétor ad Tri-

bunal Reétorale accedere ad Re&toralem Jurisdictio-

?

Philippo il. anno 1556. & Archiducibus anno 1617.

Referuntur in Ediclis Brabantie T'om, 3, part, 3. lib,

nem impugnandum, arque a pradu [udicis Rectorem

As

ad officium meri exeeutoris dejiciendüm : übi, quod

^l

1. tit, 5, Cap. XV.

103. Quin ip/e Augufliffimus Imperator nofler in

flupendum eft,. Citatus ipfe coram eodem 'Tribunali

17

$

cogitur authoritatem ac

i

ipfis Litteris quas inclamat, & quibus tam enormiter

Jurisdlaiqnem Re&oïfis affe-

hr

abutitar A&tor, voluit in hac cauía agi fecundüm Le-

rere ac tuefti.

ges Patrize fuivazt les Loix du Pays.

118. Res peffimi exemþli, manifefta & enormis

liC

104. Nomiuatim & exprefle fignificans in hac ip:

prevaricatio, nulla excufationis fpecie diluenda.

fa caufa Re&tori Magnifico competere Jurisditctionem

119, Quantumad Ciratum ejusque prafentem cau-

À

juxta mores & Leges hujus Patrie, atque ad Tribu-

fam attinet, füfficir ei füper-Juribus & Privilepiis

[/4

nal ejus Actorem & Citatum remittens ; devagt fon

Univerfitatis &

þh

»

Suppqütorgxp gxcipegg, prout þjfce

juge CowPETENT DE LUNIvERSITE' DE. LOUVAIN., . ,

excipit. "

Qu

ervato juvisordine. ..Pour

Verum fperatur f'o"re' ut Magnificentia Ves:

y ätrg fait "dro-z't"'. P fuj«

vant les Loix du Pays. -

tra juífta hujüs rei indignatione commota, ex 'Tri-

Art

10$. Ad rei hujus indignitatem accedit ; quod

plica:ab A&tore exhibita tamquam Suae Majeflati Cee:

po

Fifcalis in fua- Immatriculatione ficut reliqua liujus

fareze & Catholicae maxime injuriofa & Juribus hujus

Univerfitatis fuppo(ira JunsjuRANDpo promiferit fe

Academiee exitiali, peffimi exempli & perniciofiffimae

fü

.ae penitus eradi ,

.

ob.fezfvnt147'um SJura , Privilegiq, lfibe?'tnte:; Statuta;

coqf'equentiæf-; expungi, delefi;

ex

oU REcUEIL DES PIECES &c, LivRE "SECOND..

697

fta

140. Quibus mediantibus íequele quas infert.

11

ex officio jubeat, omnes & fingulos Articulos ean-

dem materiam concernentes.

AGor di&o articulo 38.item 39. & 40. fponte, ficut

n

121. Idque non in hac tantum fed etiam in pre-

tenebrz accedente luce, difparent.,

141. Veniendo ad articulos 41. 42

« ,43, aaccepe,

cedentibus fchedulis A&oris : Quiajam A&or pa-

l

fum

lam declaravit quorfüm per eos tendat.

tatur quod Ador non folum fe non purget füper.

J]u$

122. Etulterius relinquitur Judicio M

agnificentiæ

conterfione C9' malignitate de quibus convidus erat

]io.

Cap. 2. di&i Motivi Juris, fed e cont

Veftrz, quam infüper poenam tam enormi pravari-

i

rario eam taci-

l(eni'

catione mereatur ipfe Fifcus qui Triplicz fübfcripfit.

cite fateri cogatur.

N

ü

.123. Procedendo nunc ad contentum Motivi Ju-

142. Attento, quo

d ad füi. excufationeniïnil aliud

ris adhuc magis patefcit innocentia Citati, dum

adferre poflit quam fe nihil dixiffe nifi fefé referendo

l0nà

Ad&or Motivum illud vix pauculis verbis audet at-

ad In[lrumenta in lite exhibita. & proinde mentem

mu

tingere.

fuam non aliam fuiffe

quam eft meus C9' fenfus dic?o'-

124. Cum tamen Ín eo vertatur totius rei cardo,

rum Inflrumentorum.

ire,

Qj

totumque przíens Judicium fécundum provitiona-

143. Non enim hic quaftio eft de interna sjus

üns.

lem fententiam de 31. Julii 1727.

mente, fed prout eam expreffit in AGis litis àc no-

minatim in Libello gravaminum.

125. Certe partes Acoris hic fuiffent argumentis

ts

in Motivo deduáis refpondere & contrariis inten-

144. Et fi non habuiffet aliam intentionem feu

t

tionem fuam fundare.

mentem quam in di&is /nfirumentis exprimatur, pro-

fedo ipfis didorum Inftrumentorum verbis uti de-

Eu

126. Qua fuit indubie intentio Judicis dum noan

modo fadia, fed, quod infolitum, omnia etiam Ju-

buiffet, & non aliis, quibus ipía contra expreffum,

ris argumenta, eorumque applicationes, quz in to-

tenorem interpolata ad alienum ac pravum fenfüm

Qui

to Motivo continentur, Ad&ori voluit communicari

detorqueret.

etut

n

per di&am Sententiam provifionalem.

145. Interim, tanquam quo

d maxitie faveat cau-

127. Quz etiam in rem judicatam tranfivit.

fx Citati, acceptatur quod Ador hic non habeat

litae

aliud ad onus Citati qua

128. Perfiftit igitur Citatus adveríüs 4rticulos 33.

:

m di&a Inftrumenta prout

m

34. C? 35. Triplicz in negationibus & iis omnibus

jacent.

quz circa prztenfum Breve in hac lite a fe dida funt,

146.

Perfï['fendo ulferius in contento di&i Capitis

"Imit

2. Motivi Juris.

ac przcipue in iis quz continentur Cap. 1. fui Mo-

tivi Juris.

147. Contra Zrticulum 44. Trip

lica perüftitur

"if

in Cap. 3. eju(dem Motivi, ubi demonfltratum eft,

129. 'Acceptando

'q'uod A&or omnia illa vera elïfg

u

non inficiando concetlerit.

*

quod ne vel minimus hic argui poflit contemtus ali-

130. Perfiftit fimiliter contra Zrt;

culos 36 ( a.

cujus Brevis vel Auctoritas $. Sedis.

in negationibus aliisquein hac caufa, ac maxime in

148. Contra articulos 44. 46, & 47. per

Güitur in

Qu

pres-

Cap. 2. & 3. füi Motivi Juris a fe prolatis:

refp

onf(is negativis Citati, allisqueac præcipue Cap.

13:1. Una acceptando quod Ador adverfus hzec

2, & 3. Motivi Juris dedu&is:

dque

nil in Triplica fua inferre potuer

^

149. Ad qux A&or obmutuit, quod acceptatur.

1 ül-

L

it, atque adeo no-nv

"ndi

inficiando admiterit.

150. Uti etiam perfiftitur in Cap. 4. dicti Motivi

132. Interim certo conftat liberum effe Juriscon-

contra Articulum 48. ubi evidenter oftendit Citatus

befet

fultis iudicia fua (ive refíponía promere circa Brevia

nihil in przfenti cauífa a fe didum aut actum, quod

AUs ?

vVer

[o)

t45,

aliaque Decreta Romana, conformiter ad füas Sen-

e

at in contemtum aut imminutionem Jurium $.

tentias, legesque & confüetudines Patriz, etiam dum

Sedis aut Difciplinz Ecclefiafticx.

roté

illa adveriantur dictis Brevibus & Decretis, contra

151. Ádverlus quz nil

pam

Articulum 36.

«

potuit AGor 'opponerggj

édo-

quod iterum acceptatur.

133. Quz refponía Jurisperitorum nihil plane de-

152. Abufive dicitur ab AGore articulis 49. & $0.

trahunt Brevibus vel Audoritati Romanorum Ponti-

quaíi Citatus Cap. 5. Motivi Juris oftendere voluit-

ando

ficum, quemadmodum nec hifce detrahunt leges &

fet, Decretum Confilii Status de 12. Septembris,

ntqm

confuetüdines Patriz, quibus di&ta refponfà contor-

1725. hic vim non habere przcife ex hoc capite,

mia (üut.

quod illud Decretum effet Contilii Status.

obli;

134. Zrticulo 38. novum malze fidei fpecimen

153. Cüm ibid. Citatus peremtorie demonf(trave-

ntes,

przbet A&or referendo hzc Citati verba: Se magis

rit didum Decretum hic nullatenus pofle operari ad

lort

in opinione fua confirmatum effe ,. qmafi refpicerent ea

füi condemnationem , ob hanc przecipue caufam,

loffis

quz Citatus dixit in Refpontione Epiftolari de Con-

quod extrajudicialiter & feinauditolatum effet::

grit

feciatione Cornelii Steenoven.

1$4. Ita quidem ut nec gravamina Citato fuerint

.

At

13«. Cum contrarium luculenter pateat non fo-

communicata.

155. A&or autem non fine dolo fucum facere ni-

jum ex Summario $. l. Capitis quarti Motivi fub quo

Mi

verba i(thzc pofita fünt, fed etiam ibid. ex Articulo

titur, dum pratendit illud Decretum effe vere De-

|Tti-

259. & fequentibus ufque ad 294.

cretum Czfarexz Suz Majeftatis, & perperam car-

(Quo-

136. Ubi clare videre potuit verba ifta articulo

pit Citatum quod vocet illud Decretum Conü-liiS;ta-*

jem

270. non refpicere nifi Refolutionem cui 25. M

ajl

tus.

uod

1717. una cum aliis J. U. Do&oribus Citatus fub-

156. Cum ipíe AGor

þArti.cu!o 18. Libello gr;gva.;

"

minum faffus fit, Decretumillud latum fuiffe in Con-

»üUäll

fcripfit circa fübfittentiam Ecclefiz & Capituli Ul-

^

T

tra;ectenfis.

filio Status his verbis: Refronfio illa Epiftolaris Ci-

137. Quod etiam Citatus pofitive declaravit Ar-

tati de 4. Junii 1725. per Decreium . Cafareee Suce

Majeflatis latum in Contil

tmis

ticulo 294. ubi relate ad przdica verba Citati ab

io Status 12. -Sepzv;embrir

A&ore relata, expreffe enunciat: Merito itaque C9'

1725. declarata, &c.

;-'cau-

vere dixit Citatus fe eo magis confirmari in opinione

157. Per quod aGor fponte a

dmifit, di&uim De-

cretum effe Confilii Status.

uamvis illud przceden-

hi

fua . de fubfiflentia Ecclefie C9' Capituli Ultrajectini,

"

i

quo magis legit fcripta adverfariorum.

te titulo Cafarecz Sue Maj

ejtatis enunciet.

j

1358.. Ut nequaquam mirum fit, quod Ador dido

158. Etiamfj enim Decreta atque Judicia à Con-

Vete

Articulo 38. Triplicz didia verba falfo incufans, non

filiis Regiis lata nomen praferant. Sux Maieftatis,

Tti

potuerit affignare Articulum ubi reperirentur.

auctoritate cujus jus dicunt, nihilominus Decreta

*

139. Verum coa&us AZor adhibere tam falfam

ifta atque Judicia proprie fünt iítorum Confiliorum,

]uiUS

fappo(itionem, ut Citatum reum faciat, evidens ar

3 quibus emanata. funt.

d

gumentum innocentiz illius adfert.

159. Et ruríüs Actor in fua Replica articulo 65.

. Supplem. Oper. Van Efyen Pars IV.

TT

non

d ,

ex

Y

*

. Causa ESPEN?AWA

698

foum

non dubitat dx&um Decretum vocare Decreïum Can- au&omtatem ]ud:cxs eripere con&antex nititur, durà'

Rm (U

filii Status de duodecima Septempris 1725.

ait: Unicas "Magnificentice I/e]z'ræ partcs e[fe Citato

jdur

160. Ipfa quoqueSereniílima Archidux in Epiftola

debzïay paenas injungere ?

j

de 31. Januarii 1726. ad Citaturn miffa loquens de

177 Contra Articulos 54 $5 «;6 5

& 58 hfh—

(j

dido Decreto ait: comme fur la fapplication, que

tur in ommbus penes contentum Cap. 6 Motm ju-—

vous gvez faite à l'Empereur C9'Roy notre tràs cher

ris.

ro(ratUS

Freré CS$' Seigneur lau. fujet de VORDONNANCE DU

.178.. Et acceptatur, quod A&or ibid. provoca-

monem

CoxsziL D'ErAT du 12. Septembre denier.

tus, ut vel ullam legem aut ullum Canonem pro-

161. Per quz quemadmodum & perante deduca

197

duceret, qui hic exadverfo operaretur; nullum pla-

ralldll

folutionem accipiunt Articuli $1. ;52. & $3.

né verbum potuerit Iproferre adveríuüs dic&tum con-

19

162. Neque ad rem facit id quod dicit A&or jif-

tetitum Cap. 6. quod notandum.

dem articulis 52. & $3. repetendo quod dixerat ar-

179. Quod attinet. Artlculoq $9. & 60. Cxtatl..s op-

dem €

luiffe

ticulo. 2.' & 3. hoc Decretum latum effe auditis

timis rationibus Cap. 7

7- fui Motivi arguit proceffüm

prius..

Dominis Con[iliariis Fifcalibus Magni Con-

A&oris, irregularitatis & nullitatis ob dete&um in-

Juü ]Wechlmænf ir, necnon Ilufirifumis €7 Amplzj]z-

formationum przparatoriarum-

iiium

fo

mis Dominis de Confilio Status :

18o. Quandoquidem hz fint ita ba(is & fundamen-

exhibe

163. Cum ex eo nonfequatur, diduum Decretum

tum tótius proceffüus cr iminalis, ut iis negle&is tota

fuiffe conforme eorum Sententiz atque fuflragio.

Caufz inftrudio corruat, uti dl&o Cap j2 probatum

,

date m

164. Quamvis enim in Decretis Regiis. forte ex-

eft, penes quod: perh(htur

primatur, coníültos fuiffe Fifcales, aut etiam quz-

181. Acceptatur autem in vim peæemptoru, quod

nplat;

dam Confilia: certum tamen eft non raro in iis De-

Ad&or fateri coactus fit, fenullas plane præparato-

[impli

effat d

cretis ftatui qnod eorum Sententiz contrarium fit.

rias informationes cepiffe in hac caufa. -

200

165. Acceptatur dutem, quod. AGor nil proferre

182. Illz quas commemorat Ar ticulo 61. præten—

potuemt contra deduda Artlcuhs 4,8 |439- 449. &

fz informationes, nullam hic mexen poffünt atten-

ulfft(

præten

441. Motivi Juris.

tionem, cum A&or nequidem illas 1mpendmt

bruari

166. Quin imo dicere poflemus, fi didum De-

183. Un tamen per id, quod dicit ft in opere

cretum ad rem faceret, non omnes Dominos Con-

fuiffe capiendi znformatzonev préparatorias , con-

ga.

filiarios Fifcales & Confilii 5tatus e;uidem in hac par-

vidum fe fatetür de earumdem ueceHltate ad mlh-

201

te fuiffe fententææ,

tuendam ACtionem hanc criminalem.

jufiza

.167. Fuiffe qui fentirent, quod Cltatus przvie

.184. Ita ut per hoc admlfent, fe hac in parte con-

Ador

audxre deberet, & quod i negotiüm hoc inchoaretur

demnandum

Citatu

a laceratione , præpo&ere mchoaretur ab executione.

185. Nec COHCIDI poteft, quam ob caufam A&or

plenar

'169. Sed inaudita res eft, quod ubi AGor refert

Articulis 62. & 63. potuerit carpere Citatum in eo

dem

Decretum hoc latum e(fe per Gubernatorem Patrzæ,

quod hic impendiffet medium füfpectationis:

foribe

20

una (üftinere non dubitet hoc ipfum Decretum m

186. Quafi illud medium Citatus adhibuiffet per

cauía Citati habere vim rei judicate. .

meram caluinniam , tricas C9 technas, recufando,

proce

169. Quis enim unquam préiumere queat, Gu—

inquit, C9' fufpectando Sudices æquz/]:mo:

hac v

adver

bernatorem hujus Patriz per fe voluiffe judicare Na-

187. Negat Citatus, íe per calumniam, per tri-

tum Brabantinum, Presbyterum Academicum, qua-

cas aut technas recufaffe aut- füfpedaffe Judices:

tem |

lise(t Citatus, füper prattenfo delidto quod commif-

Negat fe recufatle aut fufpe&'uïe Judices æquïi-

fum fuiffet intra muros Oppidi Lovanien(is, quod

InOS.

euli i

& Brabantize pnma Metropohs eft öc Academlæ öe-

188. Certe non per calumniam, tricas att tech.

&

u

des!.

nas recufavit Eximium Dominum Stoupy, tunc Re-

fuunl

20

170. Quomodo vult A&or przdi&tum Decretum

&orem Magnificum: neque in illo fafpedavit Judi-

hic haben prolegitimo & legali judicio, & re ju-

cem hac in parte nullatenus recufabilem, cum Exi-

Qulo

dicata in gravamen Citati, cum per articulos 64. &

mius Virillefufpedationem fponte admiferit.

10

6;.füz Replicz, itém per articulum 19. ulterioris

189 Quantum attinet füfpe&tationem Eximii Do-

Su

Replice ipíe AQor conftanter faffus üthtatum prz-

mini Delvaulx tunc Vice-Redoris , non ignorat

onte

vie auditum non fuiffe.

A&or, eamadeo fundatam apud Sanctius Confilium

X

171. Quod vel folum füfficit ut conftet , nullum

reputatam fuiffe, ut füper ipfo Libello dicti Eximii

teis,

ha&emus füper perfona, fa&o & caufa Citati inter-

Domini ordinatum fuerit, eam juris ordine fervato

vato

veniffe legale, legitimum aut contradx&onum ]ud1—

ger arbitros difcutiendam & dijudicandam eíle.

At

cium.

19o. Denique dicat A&or, quid tandem, dum

utp

172. Itaque tota hzc cauía integra remanere de-

habebat Redtorem Clariffimum D. Bmgenhoudt Ja-

ne(p

bet Judicio Magnificentiz Veftrz, prorfüs ac fi ali-

dicem prius non recufatum, eum lmpedrverlt a Ca-

fent

bi nihilaüum fuxffet, prout revera de ea nihil actum.

piendis informationibus praparatoriis..

Tatit

fuit.

191. Quin adeo procul abeft, ut Citatus hic exor-

pat

173. Caufa hzc criminalis apud Tribunal Mag-

bitaffet, ut e contrario ab ipfo Auguftiffimo Impe-

1

nificentiz Veftraz primum coepta eít; tota apud idem

ratore: medium illud fufpe&(moms & recufanoms

Ad

Tribunal difcuti debet ac terminari.

tanquam probe fündatum zftimatum fuerit; -

fol

174. Frivolum proinde eft, quod A&or dl&o AI-

192. Cum S$ua Cafarea Majeftas non. mandarit

Lit

ticulo $3. dicat, hic nullum amplius e[fe locum l-

progrediendum effe .quaü in lite caeptas verum fta-

teriori de validitate aut invaliditate Decreti Covfarei

tuerit, ut de novo fieret htxs exmdlum, Jervato ju-

fet.

ris ordine.

difculfioni aut inqui[itioni.

Lt

175. Quia hic non difputat Citatus, quam tan-

193. Ita indicans, ce[ïäre totum quod ha&enus

dem vim aut' validitatem in fe habeat Decretum il-

contra Citatum füerat intentatum. -

T

bi

lud Confilii Status: fed hoc invide füftinet, nequa-

194. Neque Adori prodefle quldquam poteft con-

rat

quam poffe Decretum illud ad onus füum allegari

feffio Citati, de qua Articulo 64. ut conttat ex ra-

ob peremptorias rationes dedu&as in. Motivo Juris

tionibus peremptoxus dedu&xsä 3. Cap 7- Motzv

0

Ti

Cap. $. quibusnil: potuit A&Gor opponere

Juris.

du

176. Verum quis ferat. hic denuó eodem Arti-

195. Citatus enim non hmphcxter ut füam admxü

culo $5. Triplicz repetitum probrum córam Tribu-

Refponf onem Epiftolarem laceratam : fed recogno-

pe

nali Re&oris; & denuo repetitam .in facie Magni-

vit fuam effe Epitolam in illo. tcriptis Refponf onis

1l

ficentiz Veftrz m)unam, qua Aötor e1 precipuam

Epiftolaris contentam: una proteüatur, dxaam Epi-

|

- ftelam

i

ou RrcuEiL DES gmmzs'; &c. LivRE sECOND,

699

du

ftólam ne tninimam quidem 'cen(uram feu: demon- materia? inftruendi Judicii : 'Quagdoqitidergfupgr;

| ilitg

firationem mereri, ut conítat ex Inttrumento ab

fluum ,& importunum videretur inflitui ACionem,

A&ore exhibito cum Lib. grav. fub N. 49.

ubi forte laceratu

Vi

m ícriptum non effet genuinum

196. Neque Citatus confeffus elt fs Auorem fa-

opus Citati.-

EAVi.J'u"*

&i crimino(1, fed operis de fe innocui & laudabilis:

2a1. Proce

dven,dqxx 'ad» '»A-ljticulüm. 24. | ;urpusxm-

nimirum Canonice. cujufdam Refponfionis, quam

*VOca.

pofturaoccurrit, qua AGtor iterum fingit, quod Au-

] DI'O-

rogatus dedit (ecundum füam profeílionem & opi-

guítiffimus no(ter Imperator decreverit Citatum e[fe

nionem ex didamine cónfcientiz depromptam.

PUNIENDUM , juris tamen ordine fervato;: cum . ne-

NDI

197. Jam vero notorium e(t, quod Coufilii non

quaquam declaraverit Citatum effe puniendum; fed

ücour

fraudulenti nulla fit o^ligatio.

*

e-contrario adminiftrandam illi juftitiam fervato ju-

198. Quz cum 1ta

('ïnt', d

ebuiffet. AGor, fï'qtli-

ris ordine fecundu

ES'()).

m Leges Patrie, contra Articu-

'(füm

dem ex aliqua Officii fpecie Actionem intftituere vo-

lüm 75.

luiffet; praparatorie priüs fefe in(truere, am hic ful-

212.

Poftremo q;io.d. ättinet 76. C9' finalem Ár-

xmvi'n.

ticulum ,. i$ negatur quatenus aflerit Citatum dictam

effet fraus vel dolus C7' quidem talis qui lederet pu-

iThen.

blicim ; & dein hujufmodi fraudisaut doli in fuis in-

Refponfionem Epiftolarem defendere contra prayfa-

formationibus praeparatoriis

tum Breve Apoftolicum ,. quod jam omnibus pretenfe

&

5 lol

exhibere.

*

,argumenta authentica

notum e[fet ,

C2

d

Xitüri

contra dictum Decretum Confilii Sta-

199. Ut autem prot

inus appafeät, quam, infün-

tus €?' eatenus non levi injuria pretente afficeret u-

date medium confeffionis a Citato factz AGor ar-

gu]ïi/]imum' Inperatorem noftrum , ac ejus Regimm

quod

ripiat; dumtaxat animadverti debet Adorem non jupremum, quod maxime notatu dignum vult AQor.

Irato-

fimpliciter gravamen intentatfe Citato , quod Auctor

.215. Nam non aliter propugnat, nec aliter pro-

effet didta Refpon(üionis Epiftolaris;

]

pugnavit Citatus Refpónfionem füam, quam ab-

ven-

200. Sed quod per illam Citatus pretenfe fpre-

ftracte a. di&o Brevi & Decreto Confilii Status:

|

d

viffet Cg contemfiffet , vel faltem nihili feciffet; certum

inío abítracte ab illo Exemplari Refponfionis Epi-

4

[

ratenfum Breve quod Romz datum foret 21. Fe-

ftolaris, q

'opei'e

uod per didum Decretum Coqülia Status

b

ruarii 1-7;5."uti ponit' AGor Artic.uliS'xG.& 17. Lib.

daminatum & laceratum fuit.

COl

grav.

214. Nunquam Citatus de i(lo Brevi, aut de

Z2OTr.

ifto Decreto Confilii Status fermonem fecit in hae

igüi-

Jam vero, ut fuiffet faltem f"pcc/ies*q'uædam

juftz accufationis in hac parte, ante omnia debuiflet

caufa, nifi per ACtorem coaá

us de iis loqui ob fuæ

AQor in hac cauía ottendere ad fufficientiam . juris

defenfionis.neceffitatem.

BCQHf

Citatum; cum dictani Epiftolam fcriberet, habuiffe

215. Et hoc quoque. Citatus per recurfüm fuum

M:

plenam notitiam contentorum in dicto Drevi; & qui-

ad Clementiflfimum Imperatorem füpplex petiverat,

i 00

dem talem notitiam quz ipfum obftringeret ad non

&t nempe non obflante di&la Ordinatione Confilii Sta-

Ícribeadum quae feriplit,.

tus curfus ju[litig ordinarius ipfi libere pateret, ut in

t pet

202. Atqueutbic iteruü

m feruatojuriylordine AGor.

legitimo judicio honorem fuum C3' famam defendere

poffet. :

i

procederet, oportebat eum. faltern przparatorie.de

hac re docere per probas Informationes, antequam

2 L6,.f

Q

uod & Sua ,Cæäfäreä Mäjeüas,d,(:lämenter

d

adveríus Citatum Actionem criminalem & .intaman-

Citato concedi voluit, remittens caufam ad Judicem

.

ices:

£em inttitueret.

;

competentem, pozur J étre f.

al

A

td

droit fuiva(ulfe;.l,oi;:

uiiü-

203. Quibus media

ntibus fponte- corruunt. arti-

du Pays C3' Canons de l'Eglife.

j

culi 64. 6$. 66. 67. 68. G9. 70. 71. 72. & 75. qui

217. Neque Citatus bac in parte . q

l

üdquam egit

tech

.etiam per füp

grius d*edu&a folutionem fuam inve-

nifi conformiter ad proteítationem fuam, quam ad-

:' Rg-*

'niunt.

hibuit in eodem Inftrurhento, ,quo ingenue confet-

204.

Ita quidem, ut ,conüet—,gätorei»m*di&o Atti-

(useft, quid in Refponlione Epitt

Judi

ceret,

'o,larvil'pr-.o ,fuo;ä,gnqjï

:HEXi-

culo 69. fal(o dixiffe quod haberet fatentem Reum..

[

20$. Infuper gratis afleritur eodem Articulo 69.

218. Cependant je n

ecFols pas,. inqüit ibid. Cita-

Suam Cf

H

tus, fous tràs humble correction que madite Réponfe

Do

areatm Mey;f]ïagg(n fala goqfe/]i?n€g Citati

101

«ontentam fuiffe.

L]

Epiftolaire oti Réfolurion Cánohique merite quelque cen-

lium

206. E contrari

o*con&at?ex chöhs Litteififs C*:&Ræ-

fure ou demonfirations commeje pourrois faire voir en

reis, Suam Majeftatem volui(íle, ut ACtor ageret fer-

juflie en cas de befoin: aiant une entiere confiance

um

ll

vato

vato.juris.ordine.

1

que ma. préfeute declaration,. que je fais par-refpe-

207. Juris 'aute

m

y ordo requirit in crimirialibus,

ueufe déference pour les Ordres de Sa Majefté Impe-

riale 9* Catholique, CZ defon Alte[fe Serenilfime, ne

dum

ut previe capiantur .Informátiones. praparatoriz :

ü

neque habita confeffione Rei illico procedatur ad.

prejudiciera en rien aux exceptions €9' défenfer, que

]

fententiam, fed.Reus exceptiones fuas proponat &

laraifon naturelle C9' les Regles.de Droit m'accordent ;

1 (2

rationibus juris' & fadi easfundet. . Hinc iüde fv-e';i'o *

que Te cours ordinairé de la f?z?[?ïkeï*rnää]äiää?ioä.

XOre

partes replicent &.duplicen

L2

*

4

(X

t,, &Co j

jours également ouvert C'libre pour avoir ma pleine

208. Plane ergoin

3

iulfum

eft &ab(urdum id, quod

defenje dáns un jugement reglé conformement aux Loix

jj

C9' coutumes du Pays, C9 aux Intentions Souveraines

onis

AGor hic prztendit , qua(i füa Cefarea Majeftas -

fola confeffione Citati contenta fuiflet, & vigore

de Sa Majefté Imperiale $" Catholique, dontlagran-

-Litterarum Caifarearum: nihil hic: difquirendum ef :

de Pieté,: Equité, C9* Jufice am' affurent entieremet,

htit

Ut conítat ex

f

et, nifi qua paena Citatus afficiendus foret..

aA

AQa per Cita;um nggta 28. JanuaFu

:109. Quin imo Sua. Cefàrea Majeftas didtis fuis -

1726. :

é

l]u-

Litteris hac in parte fatisfacere voluit juítz: queri-

219. Quam Adam ,.

A

&or in —Libello. qgi'aæïzäminum

: mmonix Citati ,:qua conqueftus füerat, nequidem fi-

Articulo-22. impendit fimpliciter uti jacet; -nihil'con-

us

bi conceffam fuifle. infpedionem. Exemplaris lace-

tradicendo dicte proteftationi;. quo agendi.modo

plane admifit totum. ejufdem.

ul

"rati: qu'il prenme, inquit Auguftinus Cazfar, in-

prOteRaþiþriis conten-

- fpettion - €3", reconnoiffe 1 Exemplaire de.la dite- Re- -

tum: quod acceptatur.

;

f

K jäi)

nf

220. Et hoc poítquam i

dem A&or. di&artis Cita-

t

& Epiftolaire, qui fe trouve dans la Sec;j*etgrfie

- du;Confeil l'Etat couforme à celui , C9'c.

ti declaratiohem ad Sereniffimam Archidücer mi-

-,210. Nec mirum quod fübdat. Clémenti

filet:: argumentum evidens, quod neque Sereniffi-

Jl

;perator, ut declaret Citatus . fi-c'eft fon;ouvrage ou

3na.fua Celfi

no

itudo eamdem . proteftationem I,,U-lïll?tþen:ms

&

non: quia pro fua prudentia & equitate voluit Sua

improbarit.

ts

:Ce(area :Majeftas. prius inquiri, an revera fubeffet : 221 Ita ut pror

(us. intelligi ne-qu-eat., .fqv;ia. rátio

ne

jl

Supplem. Oper. Van Efyen Pars V.

Tttta

CTI

]

*C.».usa ESPENIANA

fait

240. Ubi tamen notorium eR, 18 nülla hüjas Pa-

füieri pofï" t; db A&Ol* fïncere & fimul tam' atrocx*er

accuftet Citatum vel ob hoc ipfum, quod Citatus di-

triz Curia Ecclefiaftica, cujus certe ftylum & praxim

vd

&am fuam Epfftolam defeudat adverfas gravamina,

hoc Tribunal Re&erale fequitur, id obtinere; ut

n

qua ad'onus ejus A&or in Libello fuo prepofuerat:

nempe Fifcus hujafmodi deliberationibus interfit:

532. )kutfortafle prxtendit A&or,. üt Citatus di-

231. Indubitatum quoque eft, nuilum aliunde

(/0;

1Tniffis ornnibus medus fuz defenfionis fciens & vo-

jus Fifcali Academxco concedi, ut hxc m dehbera-

(s

densreum fe-fateatür, cum fe pxorfus teüe cenfcxerr—

tione accedat :

tia novemt innocentem*?

232. Suftinet Cxtatus; Fxfcalem ab 'hu;us caufæ de—

pa

225. Infüper dicit additque Cxtatus, rmmento

liberatione abeffe debere.-

AGorem tam acerbe conqueri de ejus Motivo Juris

233. Quod fi AQor in ammum mducefet, huic

did

ánfüa Triplica, prafertim Atticulis 38. 39. 40. C9'76.

fuftento fefe opponere, poftulat Cxtatus (uper eo

224. 'lantoque minus conqueri juíte poffe , quod

pmmum & ante omnia jus dici.

Cor

illud Motivut a Citato exhibitum fuerit: Claufum

Quibüs aliifque mediantibus ex ofhc;o, &c

yro fola 3uftruttione Judicis €9' Affe [Jorum : Qui ni-

Et rejiciendo totgm contentum -di&te Trlphcæ

pár

hilominus illud adeo peremptorium zítimarunt, ut

per Ampertinentiam , frivolitatem, '& expreffam de-

állud partem Litis effecerint atque adeo laudarint. .

negationem quatenus contra vel fa&i prajudicialis. :

245. Super quo hic, in quantum opus, contra

Perüfut Citatus ut alias: & ante ubxque cum ex-

tor

di&os articulos excipitur.

penfis,

:226. Notandum hic quoque, quod Citatus in

Implorando : &c.

u)

di&o Motivo locutus fit ad- Judices fuos, qui fe-

cundüm Leges hüjus Patrix Judicium laturi effent,

Z B VAN ESPEN:;

atque idcirco fermonem hiíce legibus conformem

J

adhibere non dubitavit.

Si hu)ufmodl fermone of-

t 1

fendatur Fifcalis, Officxo Advocati fungi non debet

EX ACTIS RDTULJE

in Brabantia.-

227. Maximopere autem in rem fuam facere con-

(

'üdit Citatus, quod commonetur ac Judicetur. hic

30. C?' 31. j'anuarzz Ttei 3. €9 6 Februam

$ant

in Patria, ubiabfolute in legitimo & contradictorio

1728.

Judieio fequi oporteat füpra memoratum Lztum In-

troitum a Sua Majeftate Caíarea: & Catholica tan-

quam Drabantie Duce ]unsjurandx facramento fir-

ngefima anuarii 1728«. Procurator A&orxs petzï

matum.

Acla deferri C9' jus dici j

C2 ne hec Decifio remoram

228. Dum igitur AQor, totum Motlvum Juris

patiatur ex faflento Ciarz/]zmz D.van Efpen facto in

fme Quadruplice; hinc ex fpeciali commzüzoüe Doini-

a Judice illi communicatum in ordine ad "Triplican-

dum, tanquam frivolum atque ad- hanc caufam im-

t szcaïzr, declarat eundem non interventurum- pro

pertinens rejicit , incufat ipfum Clariffimum Judicem

hac vice äja" f fie conþqzzerztzd m del:berdizone dzä*æ

& Confultiffimos Affeffores, quafi protuliffent Sen-

caufee.

tentiam plane illüforiam: atque adeo una fua fche-

Eodem die Magn. D. tulit Decretum Cvmplean-

in

tur Cs defemntm Acfa.. R. vaN Kigr £, T; Retior,

il

dula Triplice eque injurius eft Ador in Suam. Cz-

faream & Catholicam Majeftatem , Academiam,

31. Januarii 1728. hora fecunda : pomendiana ci-

ge

Magnificum Dominum Rec&orem, Glariffimum Ju-

tat Procurator Aó&oris Procurátorem Domini' Yáh

IU

dicem, Confültiffimos Affeffores, Citatum.

E(pen; in finem inventarifandi hanc eaufam ,. €9* ad

hii

jlgmmdum inventarum ex vigore fcilicet Decreti

f

229. Caterum cum timendim forta(lé fit, ne

alt

Advocatus Fifcalis denuo attentare veliet dehbem-

noviffimi. "Verutn* Pfccurator 'Citati' ?vjfo Detreto

mom hu) us cauf x mtervemre a

exhzbet fchedulam Loco Termzm, tenous fequengþs,

di

de

Tf

-

bu

LOCO TERMINI

P«

0C

Uv

in

Pm Elarzf 177 Domma ZEGERO BERNARDO VAN ESPEN ,7 U.

l

D Eo' Sacrarmlz Cauomm. Profe /j'm"e " Cztata,

*

t

1

Wt

Cantm Canf tltzjP 73 Damzmmz THEODORUM LEQNARDUM STREI

N

HAGEN J- U. L. bujus Uuiverfitatis Promoto

n

ii

t

namzne Offcii A&orem;

-

hh

el

xtatus vd'o Decreto de data 46. Januaru novlff mi

re cutt qmtuor alus Doaonbus hums Umverftatäs

«e

E

h

dicit, fe jam deprehendere, quod Decretüm

fuiffe confultum fuper eadem quaftione.

G

illud latum fit per Clariffimum D. Hacqumm. (d ^

" Qued etiam füper eadem/quaftione una cum- dlc',hs

eft, affeffore Clariffimmo D. Hacquio. )

Do&onbus refponderit etiam fcripto.

p

| d

.Putat autem, quod di&us Clarlff musnoh fit: ddo-

. Quod confequenter vel ex fola honeftate *debuxü"et

P

neus, ut in hac caufa fungatur munere A(Tefi'or:s:

abümere ab omni interventione in prefata caufa-

imo quod debuiffet fe ultro excufare, :

. Maxime ubi didum ejus Refponfum annexum:

ü

Primo ex eo, quod hæc caufa fit in hac Umverü-

Motnvo Juris D. Citati, & una eum-eo exhzbitum.

tate famofiffima, -

d

; Et deinde per fentertiam interlocutoriam de:data

K

: Quodque ommbus notum f t quad pm prmoxpa-

31 Julii 1727. di&'um Motivam Juris:cum fio pra-

p

li materia & fübje&o habeat quæ[honem de ftatu &

fato annexo-habitum fit pro ulteriori Duplica; :& eo-

Y

fübfiftentia Ecclefiz Ultraye&mæ, & Juubus Clen

rum conceflà. fit copxa D. Aöton in ordme ad Tnph-

can um.

Ro nE

ejufdem.

i

Quod di&tus Clariffimus D. Hacqums optxme fclat,

^Kta ut ;am j tam dx&um Refponiþm, quam piz-

f

atutti«

L

Q

p

i

$u Recokmt pE iicks Ac. LavmE 'skCONDA

7

]i

fatum M*Q;EW m Juris fadtà (int partes prafentis caufze.

efcþrimo .gehere nullitatis ex -;d»eïf*e&u qufä.l.ï;-äga:tiönfis;z

m

; ut

.. Quod . confequenter decorum non foret, quod

& contra illad tanquarm tale proteftatur. -

vellet eid

A

Et ne quid ulterius attentetur, & alias omni me-

......

f

niré. -

em caufz .inqïuac':umqu-e»eiugv- parte interve-

liori modo concludendo contendit idem'C

*

hde

C

P

, Di

*

it ulterius idem Citatas, (ne horum prajudi-

. Prefentem caufam reinoto & pénitus feclüfo didto

rl

cio, quod non videat quo titulo & qua ratione di-

Clariffimo D. -Hacquio, ormnibusque àliis quibus-

de:

&us Clariffimus D.(e in hane caufam intromittat. —

T

E

cumque, deconfilio & affenfu pratfátorum quinque

;

Quandoquide

m in hac caufa uti .

.'13

,

"

4

;ü"eliïoï'es .n'omg

Jurisperitorum unice & privative per Magnificen-

nati fint quinque Jurifperiti..

:

tiam Veftram effe inftruendam, decidendam

[-

jilis

minandam: fuftinens hzc ità fieri debere.,-

is

$

rote-

, Quodque inter eos ita nomina

'tc-f's"ïhuhqïuaffü fueïïf

Q

di&us Clariffimus D. Hacquius..

E

"

ftans de nullitate omnium . quz in prejudicium h9-

. Quod in eofdem illo

ru

2

s quiique p

aitejs"' hinc inde

n quacumque ïra-ticm.e CQiitigfärit g;—tenfaii,ïzgä.-yæi

confenferint.

Eípen.

licg

Qu

od proinde OHiäiiiü eoruüm duret u['qtmädp

de

nàm decifioném prafentis eaufz.

:

E Fe'briiääïïr»&"*7*2*8; Fræüï*f*aïoæ'A&brïsiääiïöift—f'ta.

ls

Quod illud (it juri & praxi conforme.

a

P

E

1

tum contentum di&e Schedulee per frivolitatem, &c;

[f

- Maxime curü jam déd

er1

nt

'Sententitm Intetlocu-

vefevt fe C9 fubmittitye üdicio Magaifiei Dominis

toriam de data 31. Julii 1727.

declarans nihilominus Principalem fuum non affettave;

Eaqu

"

e Interlocutoria talis üt mnere ,

data fit ex öæï-

ut Clariffimus D. Hacquius interfit judicature hujus

Xio.

Caufe ; feténis eapropter inflantilfume adletfuram pro-

EN,

am tranïi;feri.*t m fetïi w"j:ucïiöatl'xj'fn-.

c&di. Prócurator Citati petit copiani hujus Verbalis;

Atque eti

Quare dum. di&us Clariffimus D. hic affümpáit.

6, Februarii 1728. Procurator Citati dicit & fufti-

ualitatent À ffetforis »- dando

*

net prout in didta Schedula foco- Términi XT)

4

illüd Decretum; mge "

7. Februarii 1728. Magnificus Dominus

it fe in officium alienum.

thït Sg'f?ä

. Unde.etiam pratenfüim. illud

D*eci*etqm ,nulltim

tentiam hora unde?ima '&?Süï"a? El

(t) Paratum erat ex patté

!

Do&oris van Efpen Mdüvum;falmwn Magnifico Judici- oppertune exhïbewduïn) mï; päæo*:cupafï'-t

Senten-tia præmature lata,

etil

WO od

T

dH

Itj

RECT RIS M AGNIFICL ..

g

3. Februarü -i.77-'3'- ;

(2

g Ed d d AAE

selrva. lat & probuncets ho z Febisani 123j

ÓD Univer(itatis Lovanienfis per & inter Confultiffi-

przfentibus Joaune Jacobo Goffart & Joanue Bartha:

0f

mum Dorhinum Theodorum Leonárdum. Streithà-

fare Rasquin tanquam teftibus ; -& partium Procura-

toribus eitatis; De Mandato Ma

4

e

gen ]. U. l4 & przfatz Univerfitatis Promoterem,

guifici Dómlni Re;

!

nomine officii A&torem ex una; & Clariffimum Do-

fi:oriS;

3

minum Z. B.van Efpen J. U. D. &Saerorum Cano-

num Profefforem, Reum Citatum & opponentem ex

. Barthol. Hrspumx Secretarius.

t

'e;i

o

altera partibus, vilis & exaniinatis Actis & Actitatis

- Eodei 'die*'; Mágnidchs, D. iult Dectetum : Jmv.

dicte Gaufz inftruéte fecundum Inventarium ejuf

rant Partes hincinde füas fpórtulàs infra triduum ab

lf

dem :quotatura: usque ad. litterás BD, omnibusque

infinmatione füb poena executiouis in defectuofum.

mature perpeén(is, €hrifti nomineinvocato pro Tri-

-9: Februarii 1728.. Procurator, Citati. ex.. fpeciali

bunali fedentes, folumque: Deura & juftitiam pra-

commiflione fui Principalis : vif Seütentia definitiva

oculis habentes per hane fententiám noftrám detini-

gronunciata C5 infinhata . hujus fentiens feenoriniter

tivam, quam de Jurisconfultorum confilio & affenfa

lafum , ejàs nullitate falva4, appellát €g/ provocat a&

in his fcriptis ferimus , dicimus, decernimus & dé-

eadem ad. V; V. D. D. quinque Judices Caufarii Ap-

claramus Dictum Clariffimum Dotminum Reum Cita-

pellationum hrjus Univerfitatis , ac ad alios quoscum-

tum füfficienter convictum effe Auctorem R efponGo-

ques ad quos de jure vel confüetudine appellare licet

aut pote[l, petens primo ,- fecundo , tertio ; inftantev;

nis. Epiftolaris de data 4. Junii 1725; cujus copia

impreffa jun&ta eft Libelle gravaminim Actoris tub

inflantius C9' inftàntiJime fibi de Apoflolis Reveréntia-

N. 2. & quz Refponfio Epiftolaris declarata. füuit in-

libus refponderi. Prefénie Prücuratore Actoris nune

V

intimati, quigietit de Apo[lolis Reverentialibus refpon-

juriofa-S. Sedi, fcandalófa & perniciofe confequen-

tiz, & tanquarh talis per copiam impreffam publice

dendo parti injungi, tt fuam interpofitam Appellatio-

lacetatain atrio Confilii Status in conformitatem De-

nem profequatur juxta Statuta hujus Univer(itatis. ^

13; Bebruarii 1728.. Magnificus . Dominus tulit

creti Sux Imperialis &-Catholicz Maieftatis lati per

Excellentiflimum Dominum de Daun Gubernatorem

Decretum: refpondemts .de Reverentialibus. Quoa

H

Generalem- Pattiz;de 12; Septembris 1725.

Quia-

effectum devolutivim.tantim, injuügentes D. Appei-

j

propter eundem Dorinurn Reum Citatum condem-

lanti ut Appellationem fuüam

i

profequazur juxta Státi

nandum duxirhus, prouteundem condemnamus per

fá; &G.

,

Prafentes, ut infra tres feptimanas ab infiriuatfiine

16. Feb

r

'uärii' ï'77'.8'. P;ocurätör Appellantïs bifq

2

Prríentium dictam Epiftolarem Refponfionem re-

Decreto im hae lato 13. Februarii v728: attento quod

trattet ac revocet füb poena ulterioris ad otius ejuf-

non puretefponfim fit de Revérentidlibüs , , äg*[ïc u-

vurm Appellanti illatum fit gravamen ; appelidt C7' pro-

l

dem provifionis. . Interim & provifionaliter- decla-

tamus: enndem Reum, Gitatum fufpéndendurn. effe,

vocat iieráto d dichó Decreto tanquam a nvo,

J conti-

prout enndém fufpendimus per Przíentes tam.à Di-

nub. gravamine ád. V. V. D. D quinque Judices,, &t

Vinis,; quam a fua.electione.ac aliis muniis & officiis

Prócurator Intimati-petàp inhekeri Decreto-motilfilng.

e

f

y

u

$ habetinhac Alma Univerfitate Lovanierifi, con-

.18; Fébruarii 1728; Procurator . App

i

^

lantis. pro

d

emnantes infüper eundem Reum Citatum in expen-

Ayppellante comparetis virtute Mandati; cüjd$ co.

f

as di&he Caufx, earum taxa & moderatiggeu nobzs

m

2

»authentieam e-thiwbe'.t- 1 ig?fx'edu.

cit utramqüe Ap-

*»

702

C,A-uslm ESPENIANA |

*

pellationem peteas ,371'87'. V.V.Dn. V,VD..,quinque ]'udice*.s,

cum Sententia p?r M. D. lata fit in materia 'dQ)*üf?i&

L J

M.

r

fefe Mujus cat

je C9' partium decarari Judices com-

uir €9 difcipline, Juftinet V. V. D. D. quinque Ju-

p

petentes ,.

' quia M. D. Retlor udex A Qvo ref-

dices fefe mom po[fe declarare Sfudices: competente?,

pondendo de Apo[tolis denegavit effetum fufpenfivum,

nifi quoad effectum devolutivum tantum, alias prote-

Qu

petit per V. V. D. D. inhiberi ne quid aitentetur, tum

ftatur de A

^

9

quando.

p p'ellaf-'t'i'o-n'ev , remedio 'öäü-ätiO-IziS , ubi &

jula notorie ex ipfo textu patet quod Sententia [it de-

"

j

initivay adeoque quod M. D. Judex A QUo deferre

.

Procurator App

;

Eïlan-t

tis -"'gtxljiïibe"r -fdhfeduiam Loco

:

d

debui(fet ac debeat Appellationi non folum tam de ju-

TERMINI claufam ,' quaim repróducet infra 24. horas,

pate

re quam de praxi, ut patet ex Articulo 49. Ordina-

de

Procurator intimati fuflinet ditami fchedulam fore

|

tionum Curiarum hujus Univer[itatis; verum etiam

communicandam antequam per V. V. D. D. quinque

E

ex eo, qued illud, ad quod Appellans ibidem con-

Judices dejup.r aliquid difronatur , cum fibi, utpote

al

;

demnatur ulterius non fit v

j

Intimato competat facultas ul

timo fcr

C

per omnibus m[lantiffime difponi. Off. &c.

parabile, &c. petens f

n

Procurator Int'iæati pro fuo Principali comparens ;

;*a,tor Appöllantis perþ/ïlt, &c.

*

af

7ll]

äïwæmleeäm(e::äm(egæamæm(e—-awe-we:amea&we—äïnægaxm:' —ànteii

p

d

mel

LOCO TERMINI CLAUSUM ().

fhu

fed

rb

"Pïo *Clariwjimo Domiuo . . B. VAN EsPEN )' U. D.) Appell(ln??-

Ql

ngn/tAw-z '«Canfaltz'þmum Domiuun "TREopoRuM LEONARDUM STEITHAGEN þl(]ll&

Unicerfitatis Promotorem, Intimatum,

AXDyollaert (T) fatisfaciendo adftri&ioni füz dicit,

pote(t poftea repetere

L

b

tereffe.& omni caufà.

quod dederit, etiam cum in-

hanc fchedulam exhiberi clau(am , unicead prz-

fcindendas moras.

Sed qui condemnatus eft ad fäciendum, non po-

teít facdtu

Ha&enus non eft hic al'iä quæüiö ,f quam deïeffe-

rit.

m;&cipere " gt Gt eo loco, qua(i non fece-

&u fufpenfivo Appellationis, quem Judex a quo in

Ea res in univerfüm porrigitur ad quodvis fidum

fua Refponfione de Apoítolis negavit.

Ideo recur-

etiam indifferens, & quod pentàri poffit cum pecu-

rit Bollaert ad V. V. D. D. V. V. ac petit inhibitio-

nia; v. g. fi condemnatus füm ad reddendam ratio-

nem, nequid attentetur Appellatione durante, prout

"

nem villicationis mez ; nihil bac in parte-

videre eft termino fervato 18. Februarii1728. .

quam operam, qua efít przetio z(timabilis.

perdideifþ

Declarat autem idem Bollaert, fe didiam petitio

Attamen huic ipfi Sententiz non parebo, neque

nem fnam nolle extendere ad füfpentionem a Divi-

L

cogi poffiim ad parendum, non tantum fi appellavi,

nis in dicta Sententia comprehenfam.

verum etiam fi ab Arreto Supremz Curiz fupplica-

Idque non per modum acquiefcentis ( nam fufti-

vero Principi, vel quod idem eít, Reviiionem in-

net fufpenfionem illam nulliter & contra Jus infli-

tentavero. Ethoc eft in jure & praxi certitfimum.:

&am: de quo in principali latius) fed ut interim fe

Quanto magis, dum factum eft fatalis contequen-

conformet Decretis SS. Canonum, qui ftataunt Cen-

tix & nullo pratio aftimabile, v. g.(i quis condern-

füras Ecclefiafticas non füfpendi per Appellationem.

natus e(t; ut Titiam uxorem ducat.

Idem ett de

C

Czterum hzc Decreta Canonum fünt (ingularia

facto infamante & notam inurente exiftimationi.Ap-

'& certiffima exceptio Regulz qux didat effetum

pellantis , quale eft palinodia - vél revocatio fui dicti

omnem Sententiz a qua. Appellatum eft, füfpendi

aut fcripti: qua fa

per appellationem interjectam.

tia poteft fieri.

piflime ne falva quider'nr confqi-enf-

. Et cum exceptiones omnes a Regula fint ftrictz

Hzc de fa&is compreh

Enfïs in 'SEnfeh':in 4 qua ex-

D

jnterpretationis ; & ipfam Regulam firment in cafi-

cepto folo fa&o füfpenfionis a Divinis, cui appel-

bus non exceptis: hinc fequitur pulcherrime, quod

lans per interim füpra detulit. ob rationem ibidem

(y

alia pün&ta comprehenfà in dicta Sententia a qua fint

didam; quod (it exceptio inducta Jure Canonico a

ta

ipfo jure in fuüfpenfo per

generali Regula, quod Ap

£a

Appella-tjolxlem quam Dol-

executionem Sententiz. .

pellat?q ftxifpexx,dit""omnem

laert interjecit.

' " Adeo ut hoc

ipfim tantummodo declarandum fit

Quz ipfa Regula jubet etiam füiïsendi executiöf

nem condemnationis in-expenías litiss pro quibus

Judici 2 quo, ne quid attentet.

quenter lnhibendqm

non magis quam pro ipío princi

1

in propofito fingularem Juris heceiïitäfem

pali; fieri *zp.o-te& exe-

- 'Qusz res

cutio, appellatione pendente.

jinvenit in eo, quod palinodia feu revocatio Refpon-

Sed bene poteft fieri talis: exec

utio*pehdente ']u--

fionis Epiftolaris injunctà appellanti per. Sententiam

dicio Supplicationis fen magnz Revifionis, quia re-

in qua, eifet irreparabilis per Sententiam ferendam

gulariter Revifio non füfpendit executionem Arre.

in hac inftantia Appellationis.

Quod factum 'effét,

orum dum res executioni mandata reparabilis eft ;

infectum fieri non, poffet.

i

nít autem interim folutz poflünt r

. In hoc genere rerum ip

fà ihterie&io.i*n.a ena -Re-

homine füfpe&o interim cautio requiritt

lT.

epeti, & gb

j

vifionis (quz regülariter non fiftit executionem ar-

Sed inde non.re&e ducitur argumentum ad Sen

reftorum quz férüntür in Supremis Curiis) tamen

tentiasaliorum Judicum, aquidus nonrevidetur fed

fiftit execütionem omnem, quoties in Fadum con-

appellatur... Hzc funt oppóf(ita in hac' parte 5 in Ar-

cepta eft Sententia; idque quia quod femel fadum

reítis eft Regula, quod Revi(io non fillit executio-

eflet , infe&tum deinde fieri non poffet. ..

n

?

nem; in aliis contra, quod appellatio tiftit amnem

Q

Ip

' rSententxam 'eQ.ïC»ondemngt.us aäj dandum,

ab illa: parte

,

executxonem h etikam(;gï?—em.äfmmx:— nam:

Senten

. (*) ixhlbxmm x9 Febmsm1723

( Prdäurator Aþpellamiäj

OU RECUEIL DES PIECES &C. LIVRE SECOND-

793

"äzo

eju

Sententiz zque appellatum eft ac a cauíà prmcx-

Nec etiam jure petut Haelgeoet GbL dam mfpeöho

Ttef

pali.

nem hujus fchedulx .Loco Termini claufz..

Inípe-

TOte

Caterum ineptiffime hic adducit Haelgoet(f) ea

&io adverfz parti-non debetur, dum nihil eft faQi

bi &

quz de corre&ione & difciplina profert in fuo Ter-

novi.

Quacumque in hac fchedula continentur,

mino de 18. Februarii 1728.-

funt meri Juris; nec ob aliam caufam exhibita fuit

claufa, quam ad amputandas contradidiones inuti-

0Co

Per correctionem & dxfcxplmam Canones intelli-

T

gunt nihil aliud, quam difciplinam - quodammodo

les qux lites trahunt.in infinitum.

jore

paternam, & domefhcam magis quam politicam,

Si tamen, eo non obftante V. V D D V .X

ue

deftitutam omni fpecie Judicii & procetlus formati.

exiftimarent eamdem hanc fchedulam communican-

thote

Et in hoc ipfo genere exceptionem admittit Con-

dam Procuratori Haelgoet, ea ratione quam pre fe

cilium Lateranen(e fub Innocentio III. Cap. 13. de-

fert, quod ipfi competat facultas ultimo fcribendi;

locg

clarans correctionis aut reformationis executionem

cum tamen jam tum in Á&is replicatum & duplica-

non poffe quidem per Appellationem fufpendl fed

tum fit per per(iftentias hinc inde fadtas. -

tamen addit in verbis; Nifi Pralati formam in tali-

Pro tali infperato eventu, & non alias , BoHaen;

bus exce[ferint obfercandam.

declarat, (e hanc eamdem fchedulam pro. Motivo

E

An 'autem excetlum fit, nec ne, ad arbltnum

Juris habere, cujus infpectio certo certms non de-

pertinet Judicis ad quem.

Hzc de:corre&dione.

betur parti adveríz.

Sed in propofito nihil tale eft, Proceflus fuit for-

Quibus mediantibus perf' ftit zpfe Bollaert, üt

matiffimus.. Nec ipfa materia concernit regimen do-

ante cum Expenfis. Offic. &c.

me(ticum familiz, vel Monafterii, vel alterms com-

munitatis , habentis inítar aut imaginem familiz;

Implorando, &c

fed ad füummam fpectat Rempubhcam ; & qui fecus

al'bltmhltül', omnem tandem Sententmm ad metas

correctionis redwet

]. Cuanris. (*)

lus

(T) Procuratot Intimati

(*) Advocatus in abfentia Clar:[ mi

- van Ejþen

Wvd

——'

neenscen villy r Bs

M o VAMT

n

Wz::w

10

fece

SENTENTIA

Qdum

K

INTERLOCUTORIA

20

dero

QUIN,QUE fz'UDICUM

tque

a l. Fcbmam 172 8.

lavi,

liCt

1 i

In csza Clarzjzmz Dammz Z B. vaN EspeN. 3. U D w Prof jfom

r

ordinarii, &c. AAppellantis..

üen

dern

t de

Contra C(mþ:ltz[ mzmz D. TuropoguM LEONARDUM.- STREITHAGEN 3 U L

| 4j

Pramatarem "Academicum , Intimatum.

dic

oen

ifis & attenta mul&æ temere Appellantxum con- 4 quo ne qmd contra attentet x refärvatls expenf S,

L

fignatione declaramus, Nos hujus Caufz & Hac 21. Februarii 1728.

]

Partium Judices competentes ,

ac Appellatlonem

)pel

(praterquam quoad Cenfüram) habere effectum non

De Mandato V. V. D. D. quznque 7udzcum.

dem

tantum devolutlvum, fed etiam , inhibentes Jud:c:.

BARTH HENDRIKX,

C0 d

nem

ütig

ubus

ex

LIBELLUS GRAVAMINUM ()

.]u

. Pro Clmfz[ hno D. ZickRO BERNARDO VAN EseEN . U. D. ?5' SS

I

Canonum Prajcfme ; Appellante. -

r

el

ub

Contm Conþltz/]' mum Donimum "TRgopoRUM. LEONARDUM STREITHAGEN

3.U

. bujus. Univerfitatis Pmmotm enm , Iiztzmatzzm.

Gen

'Je

pellans deducendo gravamina füa adverfus fïaibcum, quahseft Rector hmus Umver(' tatxs, te-

|ar

Ap

10

Sententiam a qua , dicit, ponit, &articulat fe- neri, (iquidem in jure Graduatus ipfe non fit, qua.

nem

quentxa fub & medxantlbus omnibus, &c.

lis non eft hic Re&or; affumere Junspeutum Atfeí-

forem vel Jurisperitos Affeffores.

yre

1. Impnmxs, quod notonum fit, ]udlcem Eccle-

2. Eumque vel eos partibus non fufpe&os.

l

20

i

(*) Exhibitur 6, Martii 1728

704

'C.xus.a EspENm»;A,

3 At

20. Quod proindeïhæc caufa, fecundum jus &

$

confilium, &aflenfüm jüdicare. -

que fecundum "eitls; -eb'rUIhve -r-e'ïatiöxjflzm,

quleV

hóc fundamento notorio nixus Intpï'«ma-

praxim ulterius judicari debuerit, & per definitivam

UL

-.4. Quod

Sententiam terminari de con(ilio & affenía eorum-

tus, in prima hujus Caufr Inflantia AGor, requi-

dem Affefforum, de quibus ante hujufimodi Senten-

I

fierit Clariffimum D. Vice-Re&dorem, coram quo-

tiana

tiam dici non poffet, íuo officio perfunctos effe.

uidt

propter fufpe&tationem Magnifici D. Rectoris, hxc

21. Eo magis, quod ipfi foli noverint rationes,

lis pendebat, utin hac eadem Caufà affümendos a

quibus permoti fuere ad ferendam hanc Sententiam

Appell

fe -Affetlores.

Interlocutoriam, per quam more hic inufitato Mo-

yent

nominaret , patet ex ais ?7. Maji

TOE

TZVS4 .

tivum Appéllantis tenentes pro ulteriori- Duplica,

$. Qu

od 1dem Cïarifïiniüsïb'. Vice-Re&öf huic

ejufdem totius co

hibert

jufte Requifitioni Intimati fatisfecerit in actis 25.

nem Triplicandi.

piam Intimatü conceiTerunt,ad- fi-

,

30

füper

fubfequentis menfis Junii, tempeftive ante le&turam

22. Quodque foli ipfi fcire p

otilefixït, a-nv 'A'&or,,f

denominando tres Affeffores, nempe Confültiffimos

hic Intimatus, per Triplicam fü

am fufficienter reí-

is fà

D. D. Coolrs, Tourneville, & De Swert, infupremo

pondiffet; & fatisfeciflet ícopo eorum & intentioni

fuere

Brabantiz Confilio Advocatos.

39

ob quam ex officio i

pü Volueranxt communicari di-

6. Quod ; Intimatus, perpendens hanc Cauíam

&um Motivum Suris.

ad Af

fore maximz- confequentite , ulteriori Requifitione

23. Quod ob jam dedudas ration

jumd ;

poftularit his tribus Affetloribus adhitc alios duos

es Appellans,

ad À

alias Citatus, fatis fundatus fuiffet ad appellandum

adjungi. Patet.ex AGtis 28. Junii ejufdem anni, una

a Decreto de 31; Januarii noviffimi de procedendo

40

& ex Libello fupplice eadem die ab A&tore oblato.

ad confedionem J/nventarii, utpote dato per Cla-

nav,

— 7. Quod & huic requifitioni annuente Clariffimo

joco i

riffimum Dominum Hacquium huic Caufz extra-

D. Vice-Redore per apoftillam ad eumdem Libel-

neum, exclufis Conftultiflimis A

4

.

ticulo

lum denominati infüper fuerint Affeffores Contültif-

Caufam denominatis.

ffetforibus -ad ha'nc

ris À

fimi D. D. Defraries C9' Vander Vor[l, ejufdem fu-

plicz

24. Quod nihilominus App&llans ne minimam ad;

conit

premi Confilii Brabantiz Advocati, tribus prioribus

verfariis preberet aníam calumniandi, quafi judi-

nominatis affociandi.

cium fübterfugeret, fimplicem interpofuerit prote-

$. Quod duo Confultiffimi illi Affelfores nomi-

üsïc,ï

ftationem de nullitate di&i Decreti, per fchedulam

nati fuerint ex Catalogo ad votum AGoris Clariffimo

Loco Termini exhibitam in AGis ejufdem dieis 'con-

D. Vice-ReGori przícripto..

É

à

fifus fore, -ut hzc fola-proteítatio ad officium fuum

hagilti:

9. Quod deinde fuvervener

int ,'&* alia rhäiidafa,

4

reduceret Judicem, ifque nil ulterius ad exclufionem

per Intimati follicitationes obtenta, quibus Clariffi-

nominatorum Affefforum attentaret,

dequ

mo D. Vice-ReGor injüngebatur,'ut D. Advocató

2;. Quod infuper in dida fchedula appellans

(che

De Swert a munere Aflefforis remoto, inlocus ejus

fuftinuerit, przíentem Caufam rerhoto Clariffimo

H

,d'

nominaret alium, ex Catalogo, qui una transmitte-

torum

Domino Hacquio, aliisque quibufcumque penitus

batur:, itemque alium ex eodem Catalogo in locum

feclufis , unice ac.privative de coníiie & affen(u

han

Domihi Zander Vorfl, utpote qui-fe excu(áffet, quo

Appe

minus Affeíforis officio fungeretur.

nominatorüm quinque :Jurisperitorum .per Magni-

cum Dominum Judicem a 2uo oportere in(trui, de-

Qu

10. Quod reipía idem Clariffiràüs D. Vice-Re&or

cidi ac terminari.-

quod

ex dicto ca

1

26. Proteflatus de nullitate omnium , ouz in

prete

nominarit,

talogo inlocum horum duorum dugs alios

horum przjudicium

á

quacumque ratione cqntinge-

quin.

11 Quodi

ta ad Mhanc;dyaufqm nominati fuerint

ret attentari.

abíqu

Affeffores quinque, nimirum Con(ültiffimi DD, De-

27. Quod Intimatus ad hzc in A&is refponderit

4

cartes, Fierlants, Cools, Tourneville.& De Fooz in

fuum Principalem non affedare ut Clariffimus Do-

Aff

Supremo Senatu Brabantie Advocati; uti patet ex

minus Hacquius interfit judicaturz hujus Caufz.

Qu

Decreto in A&is 7. Julii ejufdem anni 1727.

28. Quod per hoc Inzimatus faltem contento di-

46

712, Quod ita ad Requi(itionem atque inítantiam

&z fchedule.fe non oppnendo admiferit,. didium

parat

Intimati fuerint ad hanc Caufam nominati hi nume-

Decretum de 31. Januarii datum per Clariffimum

ro quinque Affeffores.

Dominum Hac

bett

15. Quod appellans , etfi jure potuiffet huic fe

lum effe.

quinm defedtu poteüa;is, plane nul-

4

Decreto deaffümendis quinque Affefforibus oppone-

29. Quodque fimiliter Intimatus filentio fuo ad

Quim

re, bone tamen fuz Caufz atque innocentiz con-

futtentum Appellantis 'admirit, prafentem Cau-

affum

fifüs, eidem acquieverit, & ineofdem affeffores con-

fam per eofdem nominatos Affeffore

fenferit.

S Oportere —in-

E

fru(t

ftrui, decidi ac terminari.

Và, [

14. Quod adeo quinque illi Viri hujus Caufz Ju-

30. Quod poft hzc nihil de fcitu Appellantis in

Deda

dices fuerint conftituti, quorum relationem atque

hac Cauíà actum füerit aut a&titatum.

decifionem teneretur fequi. Judex. non Jurisperitus,

49

31. Verum quod feptima hujus menfis Februarii

jüre .

prolaturus alioquin Sententiam nullam.

Judex a« quo, clam atque a tergo, per inauditani

$0

15. Quod de eorumdem zquitate atque . integri-

praventionem & n

:

hac !

tate nullatenus dubitaverit Intimatus, cum tales ac-

tentiam 2 qua.

ovitatem atte?taver,it —:ferre fen-

:

Ob(li

ceperit, quales voluit.

32. Quod ex ipfo

hüiuS fen'tekntiæ» tetiore fuffi-

pro

16. Quod iidem quinque Aeffores ita eledi ac

cienter pateat, eam latam e(fe exclufis quinque Su-

inftituti, fpecialiter etiam fuerint convocati ad le-

p 4

prema Curiz Brabantiz Advocatis in Affeffores pro

L

&uram & decifionem ejufdem Caufa.

deciione hujus Caufz modo & forma

, ut ante,

l3

17. Quod propterea Lovanium fe tran

fpoftave-

aflumtis ac denominatis.

rint, ibique le&uram abfolverint affidentes Clariffi-

$

mo D. Vice Re&ori.

33. Quod ea fententia lata fit, pretenfo Inven-

tend,

tario, de quo in eadem fit mentio

, ex parte Appel-

Vere

18. Quod poft exa&um examen plenamque Cau-

lantis non fignáto nec admiflo. . :

& cognitionem Clariffimus D. Vice-Re&or protu-

34. Atque adeo

5

prorfüs (ine Inventario ex pgïte

um

lerit Sententiam. Interlocutoriam 13. Juiii 1727. de

Appellantis.-

adVei

Gonfilio C5* unanimi affenfu horum quinque Domino-

35. Quin imo lata fit absque

.pi"ocefi'u, ad con-

rum Jurisconfultorum ad hanc Caufam dorhinatorum.

fectionem. Inventarii Cum econtrario Appellans

Que ;

Ita habet ipíe tenor Sententia.

n

fuerit proteftatus de nullitate Decreti lati per Cla-

ln

li

19. Qi

uod hæg Sententia unice ac mere ex officio

riflimuu Dominum Hacquium in ordine ad proce-

4

data fit.

dendum ad illam confectionem.

I'lml

Adyg

56.: Cui

Su

qU RrcurEiL DES PIECES &c. UVRE SECOND,

705

B&

Vàm

36.. Cui. proteffationi & nullitati Intima

Judice a quo.mox ad füftentum Appe«llänæïs 4án fine

quievit, uti füpra oítenfum. .

-

:

i

m

Quadruplice. exhibitum; absque ulló renifü: declà-

It

-:.37.. Quod..etiamfi pretenfüm: ho

c Decretum M

raverit, eutndem Fifcalem h&c vic

j

i

lidum fuiffet .. & Intimatus Prote(tationi eidem con-

deliberatione. -

4

trarie- fe oppofuiffet (quod nullatenus) nullum e-

$5. Nimirum quod cer

tüs effet Intxmawsdeam-

nes

quidem deinceps intervenerit Decretum pocnale,quo

1io prazoccu

P

VE

"

pato Judicis, de icu fuo fecurus ,&ad

Mo

Appellanti injunétm ífuiffet, utad confe&dionem

condemnationem adverfz partis feftinus.

D

lii

Inventarii procederet füb .poena feclu(ionis, aut

$6. Quod tamen ob hujüsmodi clandeftin

à COH;-»

quod alioquin Inventarium ab Intimat

filia, Appellans fcire nequéat ; an Advocatus Fif-

d

haberetur ut legitimum.

-

Fe] cqnfe&um

calis reipía a deliberatione illa abfüerit. -

Y

dr

..88. Indeque fadtum , ut

fententia 2 q::a lata fit

;7. Quin imo quod credibile.-non

fit; pro 'ha&

teí

fuper in(trumentis, quorum nulla in tota lite & Ac-

Sententia adhibitam fuiffe deliberationem; aut etiam

tis facta eft mentio;

quz(itum con(ilium Jurisconfültorum : :cum ea (it

t10ni

fuere communicata.

queque Apïpäellanti nunquam

concepta & confcripta contra notorium ftylum, ut-

! di

ftrumentum fit füb N. Asv-.

:.39.| Quod. hujusmodi in

pote in ipfa nulla fadia mentione füpramemoratz

ltns,

ad art. 23. Libelli gravaminum ab Intimato intru-

Sententiz [nterlocutoriz, nullaque eorum qu& iü

fum , nullibi in lite no

"

vim & confequentiam ejus acta & dditata fuere. -

um

ad Acia litis.

tum aut reciamatum. '-R'elativo

:$8. Quod inde pateat, Jüdicema quo nullatenus

ndo

40.; Quod conítet ad dictu

m Articdlum 23 be

attendi(fe ad dictam SententiamI

Ch

r d

Xtrà

grav. fub Num. $. aliud notiffimum Inftrumentum,

que ad dida & aáitata. -

1

Y

loco i(tius intrufi, debere annecti, ut patet ex ar-

. 1 $9. Quod vel exipfo tenor

- Y

Sententi aq*ua con-

anic

ticulo finali Replice Intimati; item ex Motiv

i [u-

ftet exprefliffime 'eam latam effe à Judice a quo in

ris Appellantis Articulo 395..& ex ejusdem Quadru-

í

ial

affumta qualitate Executoris. Dec

reti ïCoan;ïfS;at-us

plicz Articulo 16. 17. 18. 19. & 20. quod Intimatus

de 12. Septembris 172 5.-

7

*

judi

conftanter admi(íit non inficiando.

^

60. Quod ita Jüdex a qu

0

Aþ—þ;lla.ntem cbhaemä

'Qe

45 Q

naverit absque cognitione prztenfi ejus delidi, ^

]

lm

fis Atis.

uod proinde Sententia a qua lata fitv ex fal-

'6t. Quod

CO

ditum.

proindg eumdem cogdemnayg;i,g inaüï-

m

42. Quod Sententia a qua latafit non . vifis As

:

;-.

habitis in Rotula 3. & 6. Febrnarii 1728.

62, Quod eum condenina

Värit; ndhfblurm co-

Dem

43. Quod lata fit non vifa fchedula Loco Termini,

ram (üo Tribunali Redorali non auditum, fed nec

de qua in iisdem Adis fit mentio; attento quod i(ta

auditum apud Confilium Status: cum in ipfà lite in

llans

confeffo fit didum Decretum Contilii Status .A

fíchedula non reperiatur in przetenfo Inventario.

ppel-

[imo

44« Quod lata dicatur de. prxteafo Jurisconful-

lante prorfus inaudito datum effet.

"

1itus

torum confilio & affenfus cuminterim ii ante latam

63. Quod infüper eumdem Appellantem condem

en(ü

hanc Sententiam .non fuerint nominati, neque ab

navetit contra ipfum tenorem Bullz Erectionis hujus

Iphi-

Appellante agniti aut ullatenus noti.

ventia

Univerfitatis, ex qua omniex parte firmata ac robc-

l de

. Quare íüftinet Appellans, falva impertin

rata omnem fuam jurisdi&dionem in $u

ppotita ejug-

quod Intimatus & Judex a quo. habebunt nominare

dem Univerfitatis ipfe Rector derivat.

?in

pretenfos illos Jurisconfultos füb poena quod alio-

64. Quod per eamdem Ere&tionem etiam per.Di-

quin.Sententia a qua habebitur plane tanquam lata

hpe

plomata Principum noftrorum pro perpetuis in fütu-

abíque ullo Affeffore.

rum temporibus, Rectori hujus Univerfitatis;: pri-

]erit

4«. Quod jure tam naturali quam po

Gtivo omnis

vative & ad exclufionem cujuscumque, in ejusdem

Do

Afleffor debeat effe indifferens & n

P

Univerfitatis Suppofita omnimoda competat juris-

&us.

eutri pïærti fufpe-

didio tam civilis quam criminalis ia qualibuscum-

) di

46. Quia Affeffor

Judicis non Jurisperiti ; æqui-

que cau(is & negotiis; eorum

Qum

paratur, Judici.

cognitio atque decifio.

3

qug aniqm ,wplena

n

47. Quod confequenter talis Affeffor partibus de-

65. Quod illud fit Jas a

c Privikgium Omhium

nul

beat effe notus antequam affümatur.

Suppofitorum hujus Univer(itatis, ut eorum petío-

.. '48. Quod proinde, füppofito etiam aliosprater

nz & caufz qualeícumque judicari non poffint ne-

)d

quinque nominatos Affeflores in hac cauíaà potuifle

que tractari, nifi coram folo Tribunali Academico.

e

affumi (quod nullatenus) Appellans equidem fuerit

66. Quod hoc Jus atque Privilegium:ab omnibus

fruftratus ac fpoliatus eodem jure naturali & pofiti-

membris hujus Univerfitatis propter jurisjtandi re-

; n

vo, pratenífos illos Affeffores legitimis ex cauf(is füf-

"

«

ligionem inviolate cuftodiendum & protegendum

fit.

:

5 10

pedandi. .

49. Quod In

ti'mätus m animo convictus fderit de

67. Quod appellans articulo 119. füz Quadrupli-

jure Appellantis cognofcendi Affetfores.

ce , expreflis terminis füper hifce hujus Univerfita-

dril

$0. Quandoquidem ipíemet Intimatus in eadem

It

af

tis ejusque Suppofitorum inviolabilibus Juribus ac

feft

hac Cauía tanquam notorium fuftinuerit, Judicem

Privilegiis exceperit.:

H

obítricum effe ad declaraadum quofnam A (feffores

68. Quod hec exceptio eéffet vere declinatoriaad-

pro decifione hujus Caufz vellet affi

veríus qualitatem Executoris , & aliam

ff

pra Articulo 4.

mere , üt ífü-

a qualitate Judicis Ordinarii diftin&tam.

quamcumqqg

:

$u

pro

.. $:. Et hoc tempe

ftive conceffum, ut patet Ex A-

69. Quod Sententia a qua direde repugnet Sen-

1t6,

&is 30. May 1727.

tentiz Interlocutorie füpra memorate dé 31. Julii

$2. Quod hzc clandeftina confilia evidentet os-

1727. quatenus per hanc Intérlocutoriam Intimato

tendant , prztenfos illos:Affeffore

manifefte abjudicata fuit faa pretenfió, que in Ac-

ven

vere fuifle recufabiles. :

«

$, (i qui fuerint,

tis volebat pratendere, quo

pd

di-

Decretum ' Conoilii

$3. Quod ea. arguant manifeftum partium (tu.

Status operari-deberet contra Appeltantem.

um in Judice a quo ejusque prxoccupatum animum

70. Quod prateníio iftatanto magis effet exotica,

WT

(a

adveríus. Appellantem, quibus prortüs inhabilis at-

uod ipte Intimatus articülo 64. füz Replicse affe-

que in idoneus ad officium Judicis reddebatur.:

ruiffet , didtürn Decretum C

)

4

i a

lans

$4« Quad.. infüper jam luculenter appareat cur

e(fe contra Appellantem. ^ —

Infimatus, quiinprima inftantia deliberationi Cla:

71. Quod fententia a qua abu(ive

& contta ma-

Ch

riffii Judicis & quinque . AKefforum totis conatibus

nifeftem |veritatem déélaret appellantem fufficien-

oce

Advocatum Fifcalem intereffe voluit3 coram hoc

ter convictum -«eff

*

Vvvv

e Authorem t^ Relpon(ienis- Epitto-

1l

Suppl. Oper. Van-Efpen Pars V.

| laris

»o06

7: 77:Causa ESPENIANA —

x

laris de data 4..)

U

anii 1725 publice laceratz - in A-

E

q!lO

8"0

£&rio Concilii Status...-

$

tempeftive premonitis. ..

gitur. àd ledturam. non proc&datur, "*niüxPartiþtï

72«.:Quandoquidem.Appellans ]

acära'tam Refpoä-

d:

eli

92. Quod e contrario hic Judex

a quo- non mo-

( )

fionein Epiftolarem impreffam, five Exemplar illius

do.ad lecturam ((i-tamen le&ura intetvenerit) verum

in Secretaria. dicti Confilii Status.repofitum, nun-

etiam ad ipíam Sententiam definitivam ita clam & fi-

atj

quam. pro-fuo (impliciter agnoverit,. .Relatio ad In-

fanil

mul prepropere profilierit, ut nequidem appellan-

*

"

ftrumentum.ab ipío Intimato cum fuo Lib..

:

grav. ad

ti- ulla . fufpicio inciderit , aut inc

L|

:deref. potuge»þkrit' xm»

tétt li

Art, 22. füb INum. 4. ánnexum. -

-

minentis fibi Sententia.

d

: 23. Sed.. folum: declaraverit.in v

e

rbis:: , Que la

::93. Quod ita Appellanti prec

ifa:ïfu&& '-oþm'ni'sl fä-

gerd

» füsdite Reponfe Epiftolaire feparée de l'imprefhi-

rend

eultas exhibendi ulteriora defenfionis ac juftificatio-

-

tü£ |

» On& di Titre,.& de laPréface,, qui font àlate-

nis füt? media, & judicem per.Motivum,

]

»; tes 'étoit conforme ,autant qu'il pouvoit s'en fou-

rabat, imo paratum.habebat, inftruendi;: -

E

-

quod pa

a, Venir , à l'Original par.lui figné le.4..

J

ita- ]

fi

fru;

f

iratu

di

qui

nin 1725 "

us omni.medio recurren

uti conftat ex eodem Inftrumento füpra 72.

m

ad fuperiorem Judicem adveríus irregularitates- &

1]

«* 74« Quod in Sententia 2444 ; per exageratione

exceflus quiforte-in

nem ,& ad majus Appellantis gravamen immerito a

:

mitterentur. .

e;«deci(ïlqne.þüjus Cam&rþommit-

101

feratur, dictam Refpontionem Epiftolarém laceratam

::95; Quod le&ur.

il Y«

a(ft qua tfafxiieuh'..-.'fä&a- fït, qu0d non

4

fuiffe.in. conformitatem Decreti . Suz, Imperialis ac

creditur) adeo clam peracta fit, ut nemo de ea quid-

qwbt

Catholicz. Maieftatis . lati. per. Excell, Comitem . de

quam íciverit aut. ha&tenus íciat; ubi;;

Il

Davw Gubernatorem GeneralemiPatria, -

quibus inftituta aut abfoluta fuerit,

quaqdo & a

titif

L

abál-

$. €um tamen ipfe Intimatus Art. 18. füi .

:96; Quin imo nequidem Secretarius Univerfitatis

qu [

li gravaminum: afferuiflet ,. Decre

tum näud effe De.

leQura: interfuerit, cum tamen is tanquam Caufie

ium !

eretum Confilii Status.

E

AdGuarius, qui ipfam Sente

n

j

li

76. Quod. etiam idem

D

! ec-retumta!e äün&:upe,

tiam fignavit, þat'uraf

Proy

liter.lect&rz praífens effe debuerat.

tur a Sereniffima- faa . Celfitudine in Litteris de 31.

37. Neque hanc fuam . abfentiam a.ledtura hujus

tiner

Januarii.1626. ad. Appellantem miffis. . Patet cx

litis ipfemet Secretarius jürejurando diffitebitur.

tum:

Quadruplica Appellantis Art. 160... quod . Intimatus

cef

non inficiando admifit.

98. Quod Decretum de inferendis fportulis , cum

]

ex more (íemper Sententiz definitivz pramittatur ,

.« 77. Quod interim Ju

dex a.quo, (ub & mediante

hic tamen non przceflerit ,

[ed poft Sententiam pro-

quïxi

gpracipiti , irregulari , & penitus nullo agendi modo;

nunciatam latum fit; :

F.

teridi

necnon füb abuüvis factis attentayerit Appellanti im-

.:99. Quod ita;*iudgxf auq;uö-; A.ppel:lgntem cla

m&a

,

A

po

:

onere graves poenas cum communigatione gravio-

tergo Sententia a qua ferire voluerit. ; :

exam

rum.

100, . Quod Citatio

n

rocuratoris Appsllantis qui

4

:

tem .

-5:78. Qued . fine

-ulla-etiam. Monitione . Canonica

dem faáa fuerit, fed.

per í

chedulam ad edes ejus-

, jedi

ontra Appellantem proceffum fit ad Cenfuram Suf-

dem Pracuratoris allatam i

lla die & hora, id eft, die

ll

qen[ionis:a. . Divinis.

fabbathi 7. Februarii .poft

horam decimam matuti-

'Tu

79. Quod.Moniti

ones ,.Cänbnicä üa,eiul"ewntia'liter

nam, quando 4ciebatur ex. officio abfens detineri

-Janti

fecundum Canones fint prerequifit, . ut iis neglec-

in Rotula confervatoriali, ubire

tur.

/

yeratunc det;neþg-

H

tis , cenfürz proríus invalide. fint ac nulla.

tent

..$0. Quod Cenfura Sufpeufionis.a Divinis in. Ap-

v

.1o0r. Per fchedulam

;mi

iv ldN

i

.pellantem decernatur provifionaliter..

J

uod inre criminali-& poenali locum obtine.

Apparitor latine nefciens ferretad zdes Proeuratoris

ntà

i Bxs Q

Appellantis .& traderet in manus fororis ejusdem

fion:

xe non poffit Provifio, cum omnis poena natura füa

Procuratoris , quz dictam.fchedulam accepit , earn-

RVeT

fit afflictiva, ita ut femel illata ; nom fit amplius re-

que demum Fratri Procuratori tradi

«

, ciatam jam Sententiam 2 qua. -

di't poft pronun-

jusda

garalilis.

*

n

$2. Quo

d omhis Provifio fit reguläti?ä ulterioris

102. Quod illico poft Citationem, id eft,. circa

Die2c

proceffus, in ordine ad definitivam.

undecimam ejusdem diei 7. Februarii in edibu

5.83. Quod Sententia a. qua definitivafits talisque

nifici Rectoris pionuntiata [it Sententia a-qu

a

s Mag-

in ipfo ejus textu qualificetur.

1am.

L]

d

103. Quod vix pronuntiata Sentent

la, duzillius

$4« Quod per fentent

:

finitivain 4Judex ita

Copiz füb majori figillo Rectorali ad

valvas Ecclg-

perfundus fit officio, ut jam omnis ejus actualis Ju-

fiz D. Petri & Hallarum affixe

fuerint (ine fübferip-

risdictio & poteítas circa decifam Caufam expiret. ,

ta relatione affixionis, ad cuju

s inQantiam » vel Pf-*'f

omnis

que ulterior coram ipius Tribunali ceflet pro-

quem.

:

.

ceffus.

104. Qu

od äfE'xiö Sententi æ',' ubi perfona cui in-

85.

Quod.non videatur, quandenam & qu,oino-

finuetur, ipfo in loco. prefens e

ft

lo & confüetudini hujus Patriz. -

^» contraria fit fty-

do provifionalis illa & illiminataSufpenfio ceffatura fit.

Quod omnis poena debeat effe p.rqportionata-

7105.Quod nequidem - fim

deli&o.

tigm a qua fuerit decreta.-

lhs ka-HïxiQ:. per Sen't:n-

P

; 87 ? QUOdEQUid

eminyenirinon p'oflït »: qu-oänam

5 *xo6. Quod proinde condemnati:

poena ageravy

h

aut q

5

ua

*

lle delidtum Appellantis huic Sentgnti;yö; poe-

fuerit ultra ipíum tenorem Sententi

«

nz materiam pratc uiífet.

107. Quod demum

4.: horis poft afïix*ionem'"Sen'-

-:88; Quod quantum.Appe

llgntem'gtiiääfez,þäfg4tät2,

ten.ti.æ * ld

eft, poft horam tertia

m a meridie, ad

folum quaftio fuerlt füper RefponfioneCanonica ma-

perfonam Appel

lgn'þis, gju;dgm Sentent;æ-inünuatio

"

nuícripta , quam Appellans (ecundum fuam Profeffio-

facta fit.-

3

nems

. dictamen co

6

j

j

nícientiz , & circumftantias pro-

,/5198.. Quodita App

ella,äs palam & irreparabili no-

pofiti Cafus dedit..

. ta ubique per cunáto

rum ora

ht

:

diffamatus fuerit, pri-

"

89. Servando in o

nnibus Articulis regulas deco -

usquani de fententia quidqu

am

:

zis ita utaffignabilis non fit ullus éjus terminus, qui

remedium opponere poffet. -

tc.u-et, aut aliquodei

fequ

vel.minimum ullius perfonz contemtum in(inuet :

109. Quod fi Procurator A

srout nec Intimatus unquam affignare potuit. ..

F0

ppellaritis fcire potuif

nun

fet Judicis propofitum de;p

p

T

iciandi. fententia

l,

9o. Quod per Judic

A

Y

em a quo Jæiggel)anti:exfeptafüää

.hac pramatura, eidem per Appellatione

m przvie

lum

*

objectam. potuiflet jure obviare, a

Vüm

.91, Qu

od

»

j

ii Vw

jn cau

is grávis momenti, pralertim

! füs impedire aut inanem.- reddere.

d'eowq*ue. ?a'ï?'PfO?'f

|

à

criminalibus, ibi de honore & famä Vïm Ronorati

116 Quod om nes )-h'æ;ci'rQumüantiæ de'monür&ntä

pate

quo

b

oU Recuein pes Pleces &c, LivRe secoNDp.

797

us

dem de jure & praxi füper eo audiri jam non potuif-

quo fcopo & fine cautum fuerit, ne Procurator Ap-

nïiio;

pellantis ad pronunciationem Sententix adeffet; vi-

fet, nifi refufis expen(is eatenus fadtis, & per ip(ius

/trum

delicet ne per illum Appellatio ipfo inítanti interje-

agendi modum plane inutilibus redditis.

n&fi-

&la impediret, quominus libere procederent ad il-

122. Quod coníequenter a

E

lam ignominiofam affixionem , qua Appellantem di£-

demnari debuiffet. -

2

d minus in iwllas'vcon-

Cllàn.

famare meditabantur.

cie Y bmnique;-.aþïiären-:

t im.

123. Quod omni juris fpe

AX1I. Quod hac omnia evidenter oftendant, Sen-

tia 2quitatis careat ,;in hujusmo

/

di expeniäs condem.«

tentiam a qua latam non effe zelo juítitie , fed per

nari Appellantem.

it f

meram oppreffionem , & animo prxmeditato inu-

124. Quod Appe

llans per füam Quadruplidam OS-

UT

rendi honori atque exiftimationi À

tenderit , pratenfionem Intimati de redigehdo Mag-

Odpa.

ppellantis perpAe-

nifico Rectore ad ordinem ÉExecutoris Decreti Con-

tuz graviffimzque notam infamiz.

Tendi

112. Quod per Sententiam a qua contra omnem

filii Status, repugnare omni juri divino &humano;

zquitatem À

ppellans condemnetur in expenfas eas-

legibus, juribus, & moribushujusPatriz ; juramen-

ktes . &

quel folidas.

to &intentioni-Auguftiffimi Imperatoris.

t

113. Quod Intimatus, in füo Libello gravaminum

125. Quod fpecialiter ab Articulo 96. ufque ad

d noy

pro fundamento füz intentionis pofüerit & deduxe-

102. di&dx fuz Quadrupliez Appellans oftenderit,

rit varias pratenías qualitates fa&ti, de quo qux(tio,

eandem Intimati pretenfionem , omnem hujus Uni-

Quid

quibus appellantem gravare voluit,

verfitetis jurisdictionem, ipfamque adeo illius Erec-

&

114. Quod füper iisdem fa&ti qualitatibus lis agi-

tionem evertere.

126. Quod in

fuper ibid&m ciemdnüraverit Appel-

fititi

tata fuerit ufque ad conclufionem in Caufa, & ut-

otufe

que ad ipfüm Motivum Juris ab appellante exhibi-

Jans ab. Articulo 105. ufque ad 122, juridicam pro-

tum Clariff. D. Vice Re&ori.

pofitionem ejusmodi pratenfionis ab Intimato coram

durj-

115. Quod per Sententiam Interlocutoriam íeu

ipfius ReGoris Tribunali fadtam continere enormem

Provifionalem de 31. Julii 1727. hoc Motivum con-

atque inexcufabilem proprii officii ac juramenti prz.

hujus

!

tinens Rationes juítificativas Facti Appellantis , habi-

varicationem, ob quam non folum condemnationem

tum fuerit pro ulteriore Duplica, ejusque copiacon-

in expenfas, fed & ex

^

emplarem caítigationem 'me-/

t

ceffa Intimato in ordine ad Triplicandum.

reretur.

itür ,

116. Quod

r eandem Sententiam Provifionalem

127. Qnod hzc omnia manifefte o(tendant nulli-

1 pro.

tatem & iniquitatem Sententiz a qu4 & gravamina

teria immobiliter fixa fuerit. -

qüz inrem judicatam tranfivit, prafentis cauíz ma-

per eam appellanti illata.

n&g

117. Quod fecundum hanc Sententiam , unice

Quare iis meditantibus, aliisque, &c.

examinandum foret an fadum , quatenus Appelian-

Concludendo contendit idem Appellans quatenus

sv,qui-,

tem concernebat, aliquam poenam mereretur : re-

per Sententiam. V. V. D.D. V.V. declaretur, Sen-

tjus.

*

jeis omnibus aliis quaftionibus.

tentiam a qua de data 7. Februarii 1728. effe ipfo ju-

re nullam.

.

[l die

118. Quod proinde debuiflet Intimatus per fuam

Wtuf

'Triplicam impugnare Rationes juftificativas Appel-

3

Et fübordinate,. ut faltem declaretur, per eandem

tineri

Jantis dido Motivo Juris cemprehenfas.

Sententiam a qua male effe judicatum, & ab illa re-

119. Quod id nullatenus fecerit , imo nequidem

&e appellatum.

n

tentaverit.

"

Et utrobique aut in omnem eventum , ut per Sen-

qüam

120. Qu

od per eand&m Triplicam infiftere volue-

tentiam V. V. D. D. V. V. illud fiat, quod Judex 4

atoris

ritalteri vi, etiam per dictam Sententiam Provi-

quo facere debuiffet , cum expenfis utriusque inftan-

sdem

fionalem reprobatz, dum voluit Redtorem hujus U-

eäm'

niver(itatis redigere ad ordinem meri Executoris cu-

tiz, aut ajias iälutariter, &c.

Jnut-

jusdam Decretr Confilii Status.

Implorando, &c.

: 121. Quod etiamíi hac via quidpiam in principali

Circa

negotio obtinere potuiflet (quod nullatenqs) equi-

J. Crmu.is,

Mig

E ia E AE SInE3 E Em Ene RT E EATY RE Em

:)'Hius

CoM-

D-fCl'i'pf

RREOGS OPCOSGNOR O 0P90€

e| per

pi n

|UAD PRETENSA GRAVAMINA

ily

tite-

Pro Confultifimo D. THEODORO LEONARDO STREITHAGEN Suris

; Utïz'usque Licentiatum Promotore bujus. Univerfitatis , Intimato.

F&W?&

D. ZEGERUM BERNARDUM VAN ES

:

fen

| Cmtra Clarijiimum

,

Y

PEN Juris .

jatio

Utriusque Doöfore?n,. "Appellantem.

ntimatus vi(ö;Li-bellol pretehfíorum gravaminum

fticus in jurenon graduatus teneretur aa*umerö Juris-

| o

I

nemine Appellantis exhibito, dicit ex a

peritum vel Jurifperitos Aífefforés.

jpri-

dget*fü

4. Quodque Magnificus Do

d el

fequentia füb-& mediantibus, &c.

minus Judex a quo

non füerit in jure graduatus :

1. Quod Intimatus jure merito poffet rejicere' to-

$. Verum tamen non eft quo

deagniHbus D. Re-

jtüüh

tum contentum d

&or hujus. Univerfitatis fit mere Judex Eccdlefiafti-

entia

vum & fidtum. ^.

lii Libelli nti impertinens ,. abuü-

"

cus.

"

7Yl

idem jurisdidtionem füam habeat tuü

.2. Quandoquidem ex parte rei fit tale, proutap-

6. Quandoqu

"A

parebit ex fequentibus. -

4

.

a (ümmis Pontificibus, tum a Principibus hujus Pa-

3. Licet enim verum

Á

foret, quod jude

x ECcleGQA

triz, atqueadeo;jurisdictionem

^

habgatmixta

m

Tenl;

vYvYY 9,'

7.Et

)0

Suppl, Qþeirf.", Van Efpen Pars F. -

708

CavsA |EsPENIANA

'7. Et ea propter mdie comparatur]udxm mere Ee-.

38. Cqïummatur promde Appeli ahis mavumaquc

fi

cleüafhco

injuria afficit Magnificum Dominum Judicem a quo,

$. Suppofito: nihilominus quod M. D. Judex a

dum effatire aufur plusquam temerário prefumtit ,

quo debuerit jüdicare de confilio & a(fenfü Jurlfpen—

quod pradi&tus Judex clam atque a tergo,per inau-

[v

[!

ti, vel ]unfpemtcmm

ditam preventionem, & novitatem ataentavent fer-

*9. Conftat equidem ex Sententxa pér 1pfum inter

re Sententiam a qua.

partes lat4; quod id ita fa&tum fit.

34. Cauía enim erat in flatu, & ;udwav:t 1lle de

10. Atque adeo quod Appellans nullam defüper

confilie & atfenfü Junfpentorum, ut 1pfä fert Sen-

habeat conquerendi rationem...

tentxa

ir. Fatilia proinde funt qu« allegantur de Juris-

35. Quales autem aiï'umfent jurlfpentos 1gnorat

ä

peritis per Clariffimum D. Kegatuni Vice-Re&orem

& ipfe Intimatus.

aïïumtxs

36. Nec creditur quod Judex a'guohoc dicere te-

Ta ito magis quod fiáum, & effidum fit ,

neatur, falva nihilominus jmpertinentia; ex eo quod

id ipfum non faciat d merita Caufr.

qugd illi nominati & affümti fuerint ad votum Inti-

rhati vel ejus follicitationem.

37. Quod autem appellans non fignaffet - aut ad-

)

.12. Et fidum etiam eft & efidum, quod quin-

mififfet Inventarium,. & illud ipfum 1mpertmens eft;

38. Attento quod illud Inventarium confectum

que illi Jurifperiti fuerint hujus Cauiæ con(htutx]u-

-

l

dü

dices.

fuerit ad hoc citato, przfente & norn contradicen-

14. Sed Clariffimus Domums Reva eos tantum a(-

te ipfius Procuratore, & (icetiam conclufüm, prout

ff

fumfit pro fuo contilio & protempore quo fuit Vice-

fjeri folet. Relatio füb bumi ii corre&xone ad dx&um

lnventarmm & A&a Rotulz

fit

Kector, nec aliter, nec ahav

1. Quandoquidem non füerit in ejus. poteüate

39.

Sic ut nugas agat Appe lan$ dum ait; latam

(e

fücceffori illius temporis Magnihici Domini dare Ju-

fuiffe Sententiam fine Inventario ex parte faa.

hi

dices aut Affeffores, quos voluerit.

40. Prout & nugas sgit, dum dicit, quod nuli-

16. Sed Magnificus Dominus Judex a quo fuccef-

lum deinceps mtervemfïet Decretum poenale, quo

fo

for principalis Clariffimi Domini, cosdem vel alios

ipfi injunétum fuiffet, ut ad confectionem Inventarii

affumere potuit quorum uteretur confilio.

procederet,. fub poenafeclufionis, aut quod alio-

I

i7. Futile proinde eft enarrare quid. aut quz per

quin Inventarium ab Intimato confe&um haberetur

lu

affumtos a Clariffimo Domino Regaa&tum aut acla

ut legitimum.

fuere.

41. Nam.cum confecum &conclufhm effet cita-

Lv

18.. Tanto magis quod poft datum füum con(liuni

tato, préfente & non contradicente ipfius Procura-

l

fündi fuerint ofhcxo füo, ita ut partes 1llorum eo-

tore , nihil deerat quod füppleri debuiffet.

circa füerint finitz.

2. Imponit nihilominus Appellans, falva ejus

Y

19. Ét ea propter M. D. Judex a quo talem junf

pace,,dum exclamat quod Sententia a qualata fo-

ü

perltum vel Jurifperitos atfumere potuxt, quálem

ret fapér irnftrnmentis quorum nullá in tota lite & a-

&

vel quáles in conícientia fua affuriendos putavit.

fuitfent commiunicata.

élis facta foret mentio , quzque Appellantx nunquam

20. Negatur proinde, quod per affümptos a Cla-

[

riffimo Domino Rega, velde confilio & alfenfu eo-

43. Inftrumentum enimjuncturm Libello gravami-

rümdem ulterius ;udlcarl, & per definitivam Sen-

num fub No. $. ab initio fuit exhibitum.

Relatxo*

uerit hxc Caufà.

füb humili correähone ad notitiam Dommx Secretarii.

t

tentiam terminari d

Ü

21. Et négaátüt etiam, quod Sententia illa ferri

44- Undé fi Appellans copiam illius non habue-

it

debuerit fecundum fcopüm, &intentionem eorum.

rit, imputet fibi, quod eam non levaverit.

22. Et negatur quoque quod Appellans appellare

45. Quaté tànquam fal(us negatur Amculus qua-

N

potuiffet a Decreto

e31. Januarii noviffimis falva

draoeümus

ju

impertinentia, quandoquidem illud non fecerit, at-

46 Prout & tahs & caï'ummof*'us nefratur Articu-

que adeó Deécreto 1Hli acquieverit.

lus 41. qui procn! dubio maxime eít m;unofüs Do:

hd

23. Nefcitur interim quod Appellantem moveat

mino Secretario,

dd dicendum quod prabere noluerit anfam calum-

47. Articulus quadragefimns fecundus eft e)mscfem'i

niandi adverfariis fuis.

t

farine prout & 43.

fh

24. Attento quod Iutimatus in pnma mfta*ntxa ne

;48. Afticulug44. eft q»wdem quoad primnm mem-

vel minima calumnia affecerit Appellantem ; Relatio

brum vérus, prout reveta ver

'eft quod Sententïa

füb humiili corre&xone ad adia & aciitata prioris In-

te

aqualata (it de Jurisconfültorun confilio & affentü.

(

ftantiz.

45:9.: Si Veror

ice nominati ngn fuerint neque ab

25. Quamvis tamen Apþellans per calutünías fuas

Appellantedgn

* rj

antüllatenus moti Jari(contulti il-

h

QU

amplam fübminiftraverit materiam.

fo

-26;-Àc id etiam cum dx&o fue Libello rterumfa-

59. De eo non. ma-gas gwq.leu .pateft Appellan

Á

t

éere prafümat.

quam ipfe Intimafus; attento quod. hic necrlfoslö

: 27. Sed cum Intimatus non fit talis genii eas uti

verit, nec riodo f(ciat.quales fuerint; .

u

od

&

futiles & Impertinentes, filentio prateribit.

:1. Unde licet teneretur eo$ nomiare,

dh

28, Quod autem dicit Appéllans, fein prima in-

hon, id ipfiforet impoflibile uti pracedendo |

b

gna

ftantia pmteüatum fiiffe, illud iptum etiam facere

fide per præfentes declarat.

b

tT

poterit in hac fecunda inftantia; fi id ipfi ita vifum :

2$2.

Si antem' eredát quod fit fündatus Appellans

fuent

ut compellat Magnificum Dominum Judicem a quo

29, Proteftari enim & mendicare eadem funt, uti

ad eos anmandcs relm

*o

cbmmnmær dicitur.

eumdem.

qwtur m mtegro contraï

30. Falfüm interim eft, quod. Intimatus in priori

$3. Qua Iitimati declaratzone in fumum abire de-

ihftastia admiferit Caufam! per noniinatos a Clariffi-

bet conclufio per'Appeltanteni defüpér cápta; conz

!

mo Domino Rega Jumsperxtos oportere m(ïrm de-

cludens in qnantum Intimatus ga medxante ad non

crd: ac terminari. -

re-ceptabxhtatem chii expenf(is.

qt

"$1. Et fi rübfil poft conf&tum mventmüm adüm

44. Negatür interim quod. affétfor þartzbus debeaf

fuerit aut actitatum , de fcitu Appellantis , nihil etxam

effe notus antequamaflürmatur.

ii

P

a*&um aütgeftum füit de fcitu Intimati.

$$. Videmüs énim "econtrà -

|/totidie: prä&xcam

'32. 1ta ut Appellans éa in parfe non fuerlt pe)o-

quod Judices mittant lites ad Juti

scoüinltos infciisi.

ï

is conä'mo'üw quám Intimatus.

,

partibus, qtfodque eörum defuper reziuxrant advifa-

*

rhen--

L

oU RrcuriL pEs PrÉCES &c, Em&i sECOND,

209

äquc

lQ

mientum, judicent quoque in conformitatem illorüm

den confüt, Caufim fuife indiddi, wltme ld

absque eo quod ulla' partium id fciat.

n

Quadruplicam inclufive, & (ic

poftquatti Caufáplus-

Ti

$6. Id hoc modo fa&um fuit in Caufa Offieii Fif-

quam plene fuerat conteftata.

"

"

B.

calis contra Reverendum Dominum Collette, Cla-

..86. Profedo fi Appellans

d

lici po';'B?äf;,, condemna-

riflimo:

tusinauditus poft litem plene conteftatam, nullus

nco."

D;öïïï?nö*'Re gatunc tempo ris Re&tore Magni-

t de

unquam dici poffet condemnatus auditus, cur Sen-

Sen

i. Ccum enim "illa'föret;ih&ru&ä , miffà füitinfcio

tentix regulariter fera

d

ntur & ferri debeant poftlitemi

Otficio Fifcali ad Con(ültiffimos Dominos Defcartes.

conte(tatam,

10f

& Hanewyck, &fecundum eorum opinionem judi-

81. An aü'tem au

ditus füerit in Confilio Status :

catum fuit, prout ipfem

i

:

et Clariffimus Dominus Re-

an vero non, ofteníum eft in

priori inftantia,. illud

tet

ga palam dixit.

*

effe frivolumac impertinens.

quod

. $8. Et tunc mi

rum ii modum lauddvit Appellans

82. Sic utmirum

;

;

f

acalii fratres modum agendi Clariffimi Domini Rega.

hacfecundainftantia.

it, quod ipfum adhue urgeat m

tad

! $9. Etecce nunc calumnie & injuriz pro parte

.. 83. Negatur Articulus 65.

Y

3

i

3

Yeft

ipforum contra M.!D. Judicem a à4o.

84. Etquià Articulus 64. veruse

ft

t, ideo Magmü-

üm

* 6o. Sed quid dicam? ubi ventus vult fpirat.

cusDominus a

3

.61.. A(t parum feliciter jadat Appellans aleam ,

demnare.

que potuit A-ppellantem legitime con-

icen

)'out

dum defüpér tam longos facit difcurfüs, atque fer-

85.Ex quo proindeinveniunt folutionem fuam Ar-

P

Qum

mones, attenta praxi in contrarium diüis ejus.

z

ticuli64.66.67. & 68..

62. Etlicet Intimatus füftinuitfet, Judicem ob-

86. Perexpreffe autem negatur Articulus TAE

ftrictim effe ad declarandum quosnam Affeffores pro

lttors

, 87. Etlicet Decrecum de 12. Septembris 1725.non

decifione bujus Cau(x voluiffet affumeres

fuerit primario datum contra Appellantem.

| hi

il

63, Et fi Cláriffimus Dominus Rega id concef(fe-

88. Sufficit nihilominus quod latum füeritin famo-

fit, non inde fequitur quod facere id debuerit , mul-

fàm Refpo

:

Quo

to minus quod Judex 4 420, ad hoc obftri&us fuerit. -

n-fieneym Epiftolarem Appellantis, dequa

Dtrt

quaítio.

dlio

. 64. Injuriz iterum eft. & calumnia dicere, quod

$89..

Qui cum ejusdem - fefe fäHhs fit Authorem ,

petita confilia infciis partibus oftenderint Juriscon-

falfüs eft Articulus 71..

TGUT

iultos fuiffe recufabiles.

. 96. Sufficit enim contra Articulos 72. & 75. quod

6$. Cum econtra fimi

LCl

lia confilia. (int peti folita

faflus (it fefe Authorem effe ejusdem Epiítolz, falvis

Cürq.

ac peti debeant iníciis partibus, ut Jurisconíülti fint

Prafatione, impreffione, diftin&ionibus Articulo-

Hiberiores in füis opinionibus.

j

rum & aliquibus vitiis imp

66. Quod autem Intimatus con

fenferit, quod Ad-

de(üper fatis fit convi&tus..

refforis, ad dicendum, quod

&its'

t fo

vocatus Fifcalis abeífeta deliberationehoe fa&um fuit

91. Nulla enim in jure daturfortior proba, quam

de confen(ü ejusdem A dvocati Fifcalis, qui judicavit

ipfapartis adverfa confeffio..

T0

etf'» abtcindenda cavillofa incidentia.

r

h

. 92. Eít quippe illa ognniqm.prOb.atiö'nuxnoþtima

quant

./,

67. Et ad of(tendendum, quod ipíe non a

ffedtaret

eaque füperlativa,

vaini-;

Ícire , qualis opinionis effent affumendi Jurifperiti.

.-.93. Nuncupetautem Appellans antädi&üm'Deörel

'768. Calumniofum iterum ac maxime | injuriofuim

tum de 12. Septembris 172 5. proutipfi placuerit.

dlatig

éft dicere, quod non foret credibile pro Sententia

. 94. Eo enim non ob(tante videbunt Venerabiles

Pani.

d 74 adliibitam fuiffe deliberationem aut etiam quz-

Dominatio

nore illius.

nes Veltra cujus i, & a quo latum ex te-

;balc« ;'

fitum conf(ilium Juriscon(ultorum.

,

69. Attento quod Appellans eo

ipfo Hæäï&am

95.. Etvidebuntetiam ex aQiis & aditatis prioris In-

Sententiamarguat fal(itatis, atqueadeo dicat, M. D.

ftanti

t

udicem a quo effe falfi criminis reum.

nem faciat de monitione Canonica.

z quod Appellans fruftra € perperam mentio-

Tticu-

- 7o. Obquod di&erium

procul dubio non le'v? poe-

96. Maxime fi dignentur reflectere, quod di&us

na dignus eft Appellans.

-

"

*

;

id

':,;.v

d

5i. Mirum

nihilominus é(t, quod' dicat Siä;ntäm—

mordice. -

Appellans l?etüfïaïin...fua-.Qpi,nion.e,- eamque tueatuxj

detm'

tiám á

qua confedtam&fcriptam efle contra notorium

97.. Quod aute

m c;enfura fufpenfionisa Divinis in

ftylum.

i

Appellantern fit per interim láta:

mem.

72, Ex eo quod in ipfanulla fa&ta fit ment

io Seä*—

38. Non eftquod'afpellars deeo conqueratur, vel

tentizInterlocutoriz , nullaque eor

^

t

3

"

quod füb illo pratext

M

u

"

i

teptia

im quzin v;m &

, impugnet Sententiam a qua

H

confequéritiani ejüs acta & actitata fuere;

U

ptout videre eft ex tenórg ipfius Sententia, :

Ut d

73. Notanterubi tanquam fenior J.

. De&or fcxt

::99. Przovifio enitm illa tantum eft dàta donec fàtisfa-

d-

autíciredebeat, quzparia funt, quod hoc fieri nion

ciffet primo membro definitivo quoad revocatio-

foleatnifi in Sententiis ext

nem.: --

.

r APE ER

Jlans

téntia & qud.-

109.

Sic utcavillofüdi üteo cirea tntos fáeere ov

osdti^

74. Puerile pro

ïnää'e'ü'& Db&er.&gïiäaxä&änämil ex

IDOTnes.

*

eo inferre, Judicem 2 quo nullatenus attendiffe ad

"Yer. " SE v

eró Appellaxïs' inVenire non poffit ïquod-

üod

dictam Sententiam I

^

A

nam aut

.

ntgrgggutoriam » neque ad Wdi&laï

videre. -

qualé Hte,us den&um ,eft fbþre Tquigrïlägnbvglt

d

ada & á&titata.

*

--75$, Ac injuri

ofum eft étiam dicere eam effe litám

162. Sient meri-t'ö-:« äüþäcari pofïif; ; ,qünad'f;

elans

a Judice aquoinaflumta qualitate Executoris Decreti

pejores czci , quam illi qui viderenolunt,

u

Confilii Status de 12. Septembris 172 .

j qu

103. Quod autem ad le&uram non procederetur in

— 76. Cunteo ipfooftendat, fe vilipendere legiti-

Cauüs criminadlibus, nifi partibtis tempeftive pra-

oué

rhum füum Saperióorem hujus Univerfitatis Rectorem

tnonitis; hoc omnino a

a

ià

Magnificum, quod etiam non levipoena di

"num ef(t,

oftenfum eft. ^

lienum eft a praxi, utfuprá

*

dl

.t777, Máxime cumi facrofarida fitauthoritas Judiciim,

j

104. .Et alias pro fufficienti m

con

Ox'iiïtione, ferüre dä—

quam proinde eorum fübditi venerari tenentur, pro-

bet Decretum

m

ub

b"

AUE RE UT

st Appeln i ia quiltate Dodoris ignorre non

5i vero poft latum tale Decrefüm prout re-

?eb;atf

784.V'Säd duid dxcam70mma à d'efperatiäp'rqgedunt,

vera latum fuit, nulla füfpicio inciderit Appellanti

Ajcti

ex ejus & fautorum ejus calamo.

imminentis Sententie, ut affectat. .

Y

o^79.- Eccé enim tátn effrons exiftit; ut dicerenon

166.Signumeft quod parum (it verfátüsin praxi.

n(es

vereatu£, íe condemnatum fuiffe inauditum, ubi ta-

aeíciffa

doi-

107. Negatur interima," quod APPFPWi pr

ent

éln

719

Causa FESPENIANA

)

uerit ficultas exhibendi Motivum, quoddicitfeha- . .124. Et negatur etizm quod Appellans contra z«

ql

builfe patatüim.

quitatem condemnatusfueritin expenfas..

[it

iog. Nam po

-

ft latum Dccretumde fupplendis &

125. Tlanto magis quod luce fmeridiana clarius

deferendis Actis, debebat, fi Vole*bärt,( exhibere ja-

oftenfum atque probaturm fit in primaInftantia , quod

Üi

&ilatum füum Motivum. .

;

^

Appellans condemnari debuerit in folidas expenfas. .

Vil

109, "Cum autem id non.

*

fecefif;. clarum eft quod

126. Et ea propter fruftràre

]

facti qualitatibus fuerit gravatus.

petit Ap'pellans? quibus

T&

te&e proceffum fuerit adle&turam.

o

11o. Mirumautem non eft quo

d D.Secretarius non

127. Prout etiàm fruftra repetit Sententiam Inter-

interfuerit ledurz ,. cum hic abinitio fefe excufave-

locutoriam , de 31. Julii precedentisanni.

fit..

"

128, Quandoquiderh AGor fátis oftend

erit , fatio-

dic

III. Q

uod vero -'at't".in.e,t, Decretutn de inferendis

nés Appellantis in ejus Motivo deduaas effe imperti-

Cle

Íportulis, nu

lla fuit n»ecelïïtas illud praemittere Sen-

nentes , prout Venerabiles Dominationes V

Ó

eftrx yi—

tentiæ».

debuntex Motivis Juris Intiimati..

^i

eu

I12. Cum i

d nullibi injunQtm aut . ftatutum fit,

129. Quodautem Intimatus voluiffet M. D. Judi-

taf

fic ut id pendeatà beneplacito ip(ius Judicis..

cem a quo redigere ad ordinem. meri Éxecutoris cu-

41

jusdam Decreti Confilii Status, ut

115.. Acceptatar quod . Appellans fateri debeat ,

,perfugdere vult

Procuratorem fuum fuiffe citatum ad pronunciatio-

Appellans, mera eft impoftura.

foi

nem Sententiz, idque per fchedulam latine confcrip-

130. Negatur vero, quod Intima,ti:s in aliquas

$

tam ut moris eft.

expenías condemnari debuiffet.

C

114. Án autem

di&us Procurator domi fuz fue-

131. Et negaturetiam quod Jurisdi&ionem M. D.

rit, velalibi, hocinquirere non debuitIntimatus.

Re&oris hujusUniverfita

tut

:

tis aüt eredtionem illius everf-

115. Sedip(i fuüfficit, quod citatio illà fa&ta fuerit

tere voluerit.

?

ad domum didài Procuratoris, uti fieri fqlet & de-

.132. Unde in

juriofus eft Articulus 126. & prot&-

n

bet: .

Ls

ftatur Intimatus de injuria ipi per eumdem illata cum

tül

116. Quo

dqule* Sententia a qua poft di&tam cita-

revocationead animum & ulteriori proteítatioge de

e

tionem debite fuerit lata.

agendo ad condignam reparationem tempore & lo*

117. Etfi duz illius copiz fuerintaffixg ad valvas

CO.

C

Ecclefiz Divi Petri & Hallarum,

. Quibusaliisque jungendis, &c.

118. Ex eo argui non poteft nullitas'illius, tanto

. Rejiciendo ulterius contentum

didi Libelli, iri

p

minus, quod abufivum fit & effidum quod fimiles

quantum hic in particu'ari non foret folutum per me-

affixiones effent contrariz ftylo & cohfuetudini hu-

ramfrivolitatem , impertinentiam & expreffám dene-

tot

jus Patriz.

.

gationem quatenus contra, velfa&ti prajudicialis.

d

119. Econtra vi

fam eft id ita pluries pra&itatum

Concludendo contendit Intimatus quatenus per

fuiffe in hac Univerfitate.

Sententiam Venerabilium Dominationum Veftrarum

dice»e, quod per hoc

120. Sic ut frivolum fit

bene per Sententiam Judicis a quo judicatum, male

Condemnati poena aggravata fuerit ultra ipfum teno-

& fine fundamento ab ea Appellatum , & confequen-

rem Sententia.

ter quod ille fortiri debeat fuos effe&dus declarando

*121. Interim cum

Appellantis Rei'þohüo Epiftola-

Appellantem in fuis conclu(ionibus in fine diái Li-

fit

ris effet in omnium manibus & publica,

belli captis in modo & forma non fündatum neque

ritg

122. Mirum effe non debet, quod Intimatus an-

receptabilem , aut alias falutariter cum expenfis, &c. 1*

tedi&tam Sententiami affigi curaverit ut omnibus inno-

3

Ve

teíceret.

. Implerando, &c..

Tu

123. Negàt

ur tar*nyenf hoc fadum effe animo pra-

rmeditato inurendi notam honori atque exift

;

imati'gni

NU

D. Göä.äg'

,App4ella11t;s, luti per»fuadejre teptat.

f

u WA

SSSSSSSe s Qæä :

EE

ä?ä*ïäääfää»ä»ää»ää

n

En

w Mb ul C -A 9

;

d

E

GERO BERNARDO v

An ESPEN -

4

( pno Gurifim D. Z

.7U p.æsä. |

y

- Canouum Pïqwöïö '41511611(1721?1 |

lt

hf?ltæi7nztyn Doi

nintn'YHEODORUM LEON ARDUM S T REITHA

Àl

gontra 'Co

i

Ti

GEN j. U. L. bujus Um'vew:ä?atis P;*æ;zat'omn ; lutimatum.

C

pellans vifa (chedula Refponfionis pto parteInti-

q!uam aþþ&lletuir ad U]udui'ceni Laicum , fed umceac

H

mati exh

j

4

É

ibita, dicit fequentia fub-& æediaqti-—

privative ad Tri

bunal.quinque Judicum Academico-

rum, &inde ultimate .aq Sgdem Apoüolicam.

i

bus, &c.

Q

1 Qubd þ;rorfus'no'forium Gt-, 'Re&orgrxn hujus

4.. Quod Re&or M. neminem poffit pu-niæe.mor-.

Univeriitatis etfe Judicem mere Eccle(ia(tieum, ejus

te, utiprafcribit Vifitatio arni 1617. in,ve;bis :

fi

Tvr'libu.nalïriiär-e' Ecclefiafticum Tribunal..

"

j

:í

. » Si quispiam ita crjl-iïiuihäliqter d'elitiü&tit,« utre-

//5. Quod hoc "Tribunal Re&OTIS ï Magniäci , ubi

, us mortis reperiatur ,. & fcelerisatrocitas nulla pof:

p

» fit excufatione purgari, ab Univerfitate abícinda-

ropria Statuta & ftylus deficiunt, fequatur normam

u

j

» tur & brachio fecula

ad ftyl

^

;

m Curiarum mere chle;ï,ä&ibärum Provinciz

ti' gompgïenti ; pæng p?e&ehf-

l

Mechlinienüs.

» dus tradatur.

;

N

6. Quod Princeps

.quidem öc'e:[ïärit-hafc 'tranftliïerit

)

d per hoc

:3. Quod gb,.&jusgiem" Sententiis agt-D'»ecret—is ngn-

Ju;isdi&iunem -fuam/' in Rectorem M. f&

f

i" (Lr) gghibii,a 30. Api-?lic* 1228.

QU chumn DES PIECES. &c. vamz szcm»zn

7

g.

ipfütm facta fit ea JUäSdl&lG Ecclefiaüxca fecundum

que Affefforum. COHfihO atque aiïenül. Cantra Art.

qualitatetri: jumsd:&mms Perfonæ » m quam ce(ï'a

I4.15. 16. 17, X 20.-

Aflg

translata eft. -

29. Attentis infu

er modo & forma,

Bibus h**

Juod

15,

d Quemadmbdum vana, qüz antea erant ]Lms-

quinque Aiïk!ï*ores a

id

hanc Cau(äm fpecxahter ngün-

duihoms !alcæ, facta funt dein ]unsdx&loms Eccle-

nàáti fuere.-

lbus

fiatticz, v. g. in ed parte Brabantiz qua olim 'erat

30. Fuh&; f'uemnt munque illi Aïï'eiïäres munere

Dioaccefis Leodienfis, Caufz Teftamentorum, Con-

Df

füe per Sententiam. Intetlocutoriam, féd non per-

traduum ante-Nuptialium, & Bonorum Amortx(ä-

fundi, nec fundi precipua officii ffui.

?parte » nec

torum fubfuünt etiam Judici Eccleiaftico .

eorum partes fimtæ contra Art. 18.-

fat

$. Neque propterea is Judex dicitur habere;uns-

Jert

31. Contia Art. 19, Debuit Judex a qïxo Caüfám

didionem: rmxtam aut deüinit eiTe Judex mere Ec-

hanc affumere in iis termxms,

in quxbus a Clanfïimo*

& Y

cle(xa fticus.

Przdeceffore reh&a fuerat.

*9. Quod in omnem cafum, et(i'Ré&or Magniä-

32. Nihil intereft, five quinque illli Vm chen-

Judi

cus haberet jarisdi&tionerm mixtarn (quod nullatenus)

tur hujus Caufz ]udxces vel Affeffores. - Contra Art

N

tamen Judex 2 gio certo certius inferenda Sententia

13. De vocabulo non eft litigandum.

vult

a quá aftfüm(erit qualitatem ]udxcxs Ecclefiaftici.

33. Sufficit Aïïkfföres illos reipíà fungi munere

10; 1€; Quia Sententxam a quatuht adverfus Per-

Judicis; ütpote ex qüorum coníilio & affenfü. ipfe'

Iquis

fonam Presbyteri:

Judex non- ur:fperxtüs præfcnptam Iïbl Sentennam

11.:2e. Quia eam tulit ädverfus Presbytemm in

pronunciare debeat.-

L.D

Caufà criminali.

?x

:34. Hic habet nudum nomen, xlh rem.

CVT

12. 3». Quia prætenfum crimen, de quo quæn-

tur, ex ndtura füa eft'Ecclefiafticum.

735. Quare Ap

»ellans art. 46. fui Libelli grav rede

dixit, hujusmo«

di Af

i Affefforem Judici zquiparari.

tote

13::Cum notoriurm fit, adverfus Presbyterum ,

* 36. Quem Al'thülum non mhmandp admxf' t Inn-

Cum

præfertxm in Caufa criminali, acmaxime ubiquari-

matus, quod acceptatur.

tur decriminé Ecclefiaftico ; A&xonem mfhtuendäm

it de

37. Acceptatur quoque; quod Intxmatus adivifi C

k l:

effe coram Judice Ecclefiaftico. *

Senténtiam a quá fecluhs dlöhs qutnque Aü*etïombus

14: 4*. Denique, qüia Judex aquo Ecclefi a(hcam

latam .effe.

Cen(uram appellanti, quamvis nulliter, inflixit. -

'38. Item, quod Intxmatus faffus eft; "Sententiam.

l, ifl

I$. Quam non nifi à Judice Ecclefxaü*xco mülgl

a qua latam igdeci(à pendente conclu(ione ApþeUHn-

*

rme

poü"e , iterum notoriüm eft.

tis in Aüis produ&a 31. Januarii 1723..

16. Atque ipfe Intimatus in præfentï Caufa Rec-

39. In'qua concluGone expreffis terminis f'uümuft

enge

À

torem Mavnmcum reputavzt tanquam Judxcem F C-

"-

Appellans; prepfentem Caufam ,remoto Clariffimo Do-

B

oie(ra(hcum.

mino Hacquio , atiisque quibuscumque penitus feclufis'

"A7.- Ut patet ex iis quae Innmatus in hte concinfit

unice C9' privatite de confilio C* affenfu nominatorum.

uf

& futtindit de.Cenfüris, quas ]udex in-hac Cauia

thale

quingue Jurisperitorum. per- Magtificum: Dominum.

Juen

Appellanti mtï:gere teneretur.

7udrcem a quo oportere , inflrui, decidi ae terminari,

ando

18: Notiflimi quoque conftantiffimique ftyli; ufüs

4o." Atticuli 9. & 1o-'negantur; nec credi debet

ac moris e(t, Rectorem Magnificum lujus Univer-

Intimato, nec Judici a quoin. proprio fuo fa&to ,

àLi

Iue

fitatis, fi Jumsconfixïtue non fit , A(fefforem: ]unfpe-

contra quód hic agitur, quafi fcilicet idcirco credere

XC

rituin, vel Affe(fores Junsperxtos affumere,

oporteret, interveniffe confilium & affenfüm Juris-'

19. Eündemque Re&orem non modo de confilio;

confültorum, quia hoc iptüm afférit Sentemla, qua

verum C2* de affenfu hhüjusmodi Affetforis vel A(leffo-

velex illo ipfo capite arguipur nullitatis,.

rum judicare & Séntentiam ferre.

41. Turpe ett declarare nolle, ' qumam fuermt

20. Hunc ftylam & ufum declarant vel xpfæ duz

An"etïores* fi qui fev*erafuerunt.

Sententxæ in hac Caufà latz.

"42. Quod attinet art, 11. & 12. Refponfionis In-'

. 21, Idem declarat ipfum Decretum in eadem Cau-

timati , intelligi nequit , quomodo ibidem. affeve-'

fa Affeflore Clariffimo D. Hacquio latum.

rare non vereatur , fzctum C5 effiftum effe , quod prz-

N

-:22. Item Sententia in Caufa R. D. Collette; cu-

didi Juriscon(ülti nommatx&am.mpn fuenntad Yo-

jus mermmt [ntxmatus Art, 56 & 57 hzc per coplam

tum Innmatx vel'ejus follicifationem.

annexa..

^43. Qaandoquidem ip(ius Intimati- proprms Pro-

23. In fümma tot fünt exempla quot fueruut Re-

curator Haàelgoet Confultx(ï' imo Domino Advocato:

&ores non Jurxsconfultæ

De Swert die 1. Julii 1727. fümmo mane infinnave-

-24. Quid, quod ipfe Intimatus fuftinueritin. ^hac

j

rit apertum quoddam mandatum de 3. Jurii novif-

ipíà Cauta Clariffimum Dominum Reüa quandoqui-

fimi, quohüic Ádvocato mterdxcebatm* ne mteref

dein non effet Jurisconfultus," NoToRIE" affumere de-

fet le&ura huits litis.

bere pro DEcisIoNE hujus Caufee A[fe Jore: Ita ruunt

- 44« Quandoquidem ipfe Iptimatus cum dido Pro-

Articuli 1. 2. 3. 4. $..6, 7O&S.

curatore fao ex Confilio Advocati Fxfcahs ad iinpe-

1.

2;. Neque hec praxis & ftylus Tnbunah Re&o-

trandum didum mandatum dicto die 3o. . Junii

Yb

ris Magnifici peauhms eft, fed & in omnibus aliie

vefperam Brüxellas excürrerit, ac poftero die f'um-

Curiis Ecclefiatticis, -ubi Judices non (unt Graduati

mo mane idem illud mandatum attulerit. -

in Jure; conftauter obfervatur.

u

AA Quandoquxdem & ifla alia rhandata, de qui-

yico

26. Quemadmodum & in hoc Ducatu Brabantir

bus Appellans Art. 9. füi Lib: grav. per Intimati fal-

apud illos Judxces, qui tenentur Conühum Junspe-

licitationes obtenta fuiffe abunde monftrentur exiis,

ritorum fequi.

quz Procurator Intirmati ex SPECIAL! 75 ormm:one

Yor

* 27.. Acceptatur autem 1d quod Intxmatue non in-

fm confilii 39. Tanii 1727. repofüit ad Libellum Ap-

ficiando faffus eft; nempe cententum Articulorum

pellantis ,quo hiccontendebat Advocatum De SWert

a 4. üfqne ad 18. inclu(ivé - Libelli gravammum ex

ad leduram hujus. Caufze advocari debere, *

parte Appellantis exhibiti; in quibus exponitur mo-

t

46. Quandoquidem idem Procurator, 'eó quod

dus & forma, qua Confultiffimi D. D.. Defcartes ,

negotium de Aflefforibus non fuccederet ad votum

|po»

Fierlantr , Cools , Tourneville & De Fooz in A feffo-

intimati per informationes füas obtinuerital

Man-

idi

rés ad dem(ionem hüjus caufz affümti fuere, 1tem

datum infinuandui

flen-

Clariffimo Dotmino- Reïra, er

proce

ffus eorum atque Sententia.

E

quod ip(i przcipiebatur, ut ftatim a le&tura huj us litis.

528.

x quibus-luculenter fequitur , quodhæc(fau-

jam coepta-defifteret ; fïäf*eqüe mdxlate Bmxel

s pra-

yert

fa debuentdecxda ac.terminari de eorumdem quin-

featem fifteret.

hoc

-)J

47. Quan-

7JI2..

"

| H

x

47 ,.Qqandoquidþm». hoc. ipfum Mandatum ; per

73., Quare rzdwulumeüquohm:mmus preten-

& 1

Litteras claufas eidem Clariffimo Judici ipfemet dic-

fum fuum Inventarium velit defendere per hoc, quod

al

tus Procurator Intimati ininuaverit di&to die 1. Julii.

illud confedum fuiffet prxfente & non contradicen-

Mi

' 48. Quandoquidem Clariffimum Dominum Rega

te

e Procuratore ppellantis ,.

1

i

»

n

Bruxellas pfófectum, paulo poft (übfecuti fint dic-

lo contradixerit..

d

;

2

z

L

3

E

P

1

eum nolendo fignare fa-

94

tus Procurator, Intimatus & Advocatus Fiícalis. -

-.74. Partis erat p

etere Decretum Judicis, quo co-

hs

- 49. Quandoquidem idem Clariffimus Bruxellis de-

a

.

geretur Procurator Appellantis autad fübícribendutn

tentusf

h

E

ue

z

rit. donec in locum Advocatorur de Swert

Inventario , aut ad allegandum rationes curfübfcri-

lüpe

& Vahder Vorít alios Affeffores nominaffet. — —

bere renue

*

ret , fub poena. quod. "haþer,e;gr pro le-

eret

..$0. Contra atticulüm 21.- perfiftit Appellans in

^

Atticul, 22, Libelli gravaminüm. —

d

:

N

;

J

i

s

$

$d

1

J

s

Es

Acceptatur autem; quod Intimatus fatetur ;

&

"$1. Uti & contfa art. 2:

3

f

*

"

p

€

o

rfift

L

it, quad a Decre-

nullum interveniffe Decretum poenale, quo appel-

to de 31. Januarii 1728. appellare potuiflet. —— .

&

lanti injun&tum fuiffet , ut adconfeclionem Inventarfi

mil

P

procederet fub paena

;

J

A

orfo «t , Appellántem eidem Déere;

feclufionis , .alüaquidialgiequfnlr»z.-f

tà acquieviffe,

ventarium Intimati hateretur legitimum. ——

l!

[

7$3. Sche

dulà Loco Tetmini eodém die ex parte

- 76.. Contrt art. 42. Perfiftitur penes dicla Art. 38.-

S«c

Appellantis exhibita contrarium plane evincit. ..

49. 40. & 41. Libelli grav. ex parte appellantis. -

- $4. Centra articulós 23. 24. 25. 26. & 27. Quas

77. Atque ulterius dicit Appellans ,. haec-dicta (na:

calutmnias Appellanti impegerit Intimatus non femel

conbrmar

É

Í

;

dem

i vel ex ipfo. art. za.eLibelli—,:glxï;iy.; ;ab Inti-

91

oftenfum fuit in hac Caufa, .. Provocatur autem In-

rh;"to, tunc Aftme, exhi. m

Senl

timatus, ut ipfe vel unam calumniam [pecifice de-

tort

fignet, qua ab Appellante affeQtus fuiffet. — .

- 78. Verba enim iftius Art 24.

| dþfumta ex 1 ;;Ih

.5$. Contra Articulos 28.& 29. N

on fuit ab Ap-

Mandato Re&oris M. manifefte

-oftendunt.

péllante (implex objecta Pro

idem 11-

A

teítatio, fed formaleSu-

lud Mandatum effe verum anne

Ítentum atque Conclufio.

1

.79. Et negatur abtolute, quod intrufüm Inftru-

e

"$6. CuiSuftento atque

Condlufidni fatisieriapor-

mentum, quod nunc füb. N. s. deprehenditur, ab

tuiffet , vel per Intimatüm opponi.

initio exhibitum fuerit ,

yel

..57., Contra art. 30. perfiftit Appellans in Art. 29.

Art. 43, -

L

prout falío ann'erit Intimatus

qn

L

not

fui Libelli grávaminum. . .

.

i

$0. PTOCU

L

;rþätur» pdrto Iïxrfgt*'i"matüs; ut öüenda.t ubi

. $8. Contra art. 31. & 3

2. períiffit A

ellans ,. ni-

vel minimum in hac lite contradixerit artic. 390.

hil de iuo fcitu iu hac Caufa adtum fui

aut actita-

Motivi Juris Appell

a

Sem

tum à die quo Intimatusin actis Refpondit ad fche-

19..& 20. Quadruplicz ejusdem.

À

antis; item articulis 1617 LS

*

u

«lulam Loco Termini ex parte Appellantis exhibitam

81. Neque folum dictos Articulos no

n mficxando

X

T0

41. Januarii 1728.

"

admi(it , fed & admitit (;

militer articulos 21. 22. &

.$9. Contra art. 33.

Qui utitur fuo jure , &emini

24. dictz Quadruplica..

P

ten

facit injuriam. Jureautem Innocens fe inique con-

82. Uti & articulum 23, ejusdem

" : qui m verbis

demnatum queritur. . Hic porro agitur contra ini-

bis (fic. fonat:. ,, Mandatum. Redoris

M, uti per Ac-

Juam Sententiam 4 qua.

» torem cum Libello grav. ad. art. 23. exhibitum

qu

. 60. Negatur art. 34. u

bi alfe:itkü'i»', litem fuiffe in

» fuit fub N. $. fic habet : /njungimus |Promotori

'

ef,

ftatu judicandi. -

» fiofiro C9' Procuratori Haelgoet , quatenus indilata

: 61. Prout etiam

4

; falva imper.tïnentia , Degatur ,

» coram nolis fervato. juris ordine inflituat womine

2

5

Officii Aclionem ad onus Clariffami Doimini v

IHio

Judicem a quo tuliffe Sententiam de con(ilio & affen-

/

P

?

an Ej-

ín Jurisperitorum.

1

pen, . U. D. C2 SS Canonum in

hae Umverfita--

|62. N

/.

eque in hac parte c

reditur Sententiz a qua

)

te Profe[foris.

ü.

cum hadtenus nemo pratenfos illos Jurifperitos no-

».32725.5

Datum Lovanii hac, : x.þ Febr'ftarii]

id

verit.

V.

83. Provocatur infüper Intimatus $

u t defignet

Pá

.63. Q

Att. fui Libelli grav. ad quem, &

li

l'uare ,;pe:ü&it Appcll';snä in Requifito A:t. 4

clametur iftud Mándatu

Num. füb quo re-

fui Lib. grav.

L

64. Tanto magi

"

$, quod Intimatus per fuos arti-

rii 1727.

fa

qu

culos 34. & 36. majorem prabeat aníam credendi

84. Siquidem ad Art. 23. íüb N

um. $. prætehdäti

Sententiam a qua revera absque ullo Affeffore latam.

ab initio annexum fuiffe Inft

»

len

65. Quid enim facilius, quam Affeflorem. nomi-

reperitur intrufam.

-f-gmen tumi, quod. jam

D

D

nare, fi ullus affumtus fuerit?

$5.. Concipi non poteft, quacenfide

ntia lnlfima-v

qi

&6. Certe alia hic caufà celandi Affeffores (üb effe

tus afferere nuncnon vereatur, intrufüm hoc inftru-

nequit, ni(i vel impotentia eos manifeftandi, ex eo

mentum ab initio fuiffe exh

;

&?!*4

quod nullus Affeffor affümtus fuerit; vel pudor,quod

bello fuo grav. ad art. 23..-

i

d

ibitum, jum&amqug L1-

:

üt

pratenfe affumti jure fuerint recufabiles.

:86. Cum probe conícius fi

t Intisäitftlä, ante vin--r^

fiy

. 67. Cxterum magnopere ad merita

cau

f2 i—mq;

ftitutam hanc ACtionem ex memorato Mandato Rec«

tur

Sententiz a. qua. nullitatem demonítrandum facit ,

toris M. deleta . atque eraía fui(fe ea. verba,

quibus:

16

quod affeffores ignorentur.

$

fignificabatur preíens acio inftitui vigore h

ujus In-:

68. Contra articulos 37. 38

..39. 40. & 41. ACCep-

ftrumenti intrufi, prout &Intimatus non

i:;fieiandn 4.

Tat

tatur confeffio Intimati , quod Procurator appellan-

Articulum 22. Quadruplicz admifit.

T

Br

tis non fignaverit Inventarium.

87. Cum intüperíciat Intimat

üs

- 69. Apud omnia Tribunalia debet Interventarium

perfonaliter comparenti primo declaraffe quod hac.

ab utraque parte fignari.

AQio ex folius Magnifici Domini Mandato atque

7o. Atque hoc ipfum j

us confirmatur cxr Adlis Ro-

da

Auctoritate foret inftituenda, uti etiam non infici-

tulz hujus litis de 31. Januarii 3728. ubi Procura-

ando articulum 24. ejusdem Quadrupliczadmifit. — .

)

tor Appellantis citatus fuit ad fignandum Inventari-

"

88. Cum íciat Intimatus, fibi, ob jurata Univer-

urm. .

[

fitatis Privilegia, nullatenus fas efle, ex alterius quani.

Quando etiam idem pratenfum Inventarium

ex Magnifici Rectoris Mandato & Authoritate Actio«

-

nem inftituere ad onus alic

in|

a Procuratore Intimati fignatum fuit.

d

1

ujusl-M.embr.i agSU'ppoH;f

72. Signum evidens, quod fécun

dum ipfum,thet

ti ejusdem Univerfitatis.

4

Intimat

u

89. Cum nec ipfum later

Wt

tium fi gnäri.'

m debeat Inventarium a Prgcu:ato;ibus Par-

verendi Domini Celleite; de qua Intimatus Art. $6.:

ho

$7-

l

a

C

Ou Recueit, bes P!eces &c. vane SecoND.

713

d

& $7. eum peticulum videretur, ne Advocatus Fxs-

114, Quid, quod partes, ubi judicium normina-

&f

f

calis . Informationes caperet vi cujusdam extranei

torum Turisperitorum jam ad Judicem delaturn eft,

Mandati , -hoc. :pi"um ei. per Rectorem M prohxbx

illud aperiri petant, & juxta illad pronunciari ?

mm fuiffe :

115. Notorium quoque eft Jurisperitos illos femel

0Q.

üm

::90,. Inrun&umque ut illas mformanones vx Decren

uti di&um eít, nominatos, pro eadem eaufa judicans

Re&orales caperet.

da permanere , donec per Semem:am defïamvam de-

Vil

91..Ac. denique Sentenuam hic annexam, ïatam

leä ütt

l

ET

per Informationibus & proceffu vipore fohus De-

116. Iraut, fi feraturïnterlocutorxa, poft eam f ine

ereti ejusdem M. D. Rectoris habitis.

nova nominatione, ad eosdem redeat, & toties re«

n

.92. Perfiflitur quoque penes contentum Art. 42

deat donec & defïmnva Sem:enm lata ütölexacutlo

pel

mandaxa

s

& 43. Libelli grav. Appellantis;

"

93. Quos. etiam. [m:matus per Art. fuum 47 ad

^117. Si Innmams noverxt ?orte, per quædamme-

J

mlht.

dia clancularia contrarium atrentatum fuiffe , i

'"norae

94. Nec qu:dquam aä rem facrt, quod ]ntitna-

re nequit illud Caufe f parrocinari non pofïe, f'ed

3

tus pratendat, eosdem - articulos mlumofos Fme D,

porius punitione dignum videri,

Secreracio, uti-di&o articulo afferit, ^

118, Nihil etiam tam notorium ,. quam Afï'efforeä

(i

95. Sed multum ad rem facit, ontentum emum-

Reétoris hujus Univerfitatis ,

^fi in Jure Graduatus

D]«

dem articulorum: verum. efïe.

ipfe non fit, publice notos effe & elfe debete.

96, Negatur art, 48. in quantum a!Terlt, latam

119, Quantum ad* exemplum ab. Intimato recla-

Sententiam. 4 qua ex conüho & af[enf'u ]uusperl-

matum art. 56. & ^. tanquam falíarn neparur , falvo

p

torum.

quód fa&um

rticulare Judicis non demget impofte.

il

rum juri quo

i

habent Partes; —

91« Acceptawr autem quod amcub 49. Fatetur ,

- Alffeffores a Judice « 44o nominatos non fui(fe,

-320. Qua veri fpecie interim. mfïnum—e vult. Ia.

lu

.98. Contra articulurm : $o, "T'ametfi Intimatus nes-

timatus, — Caufam illam. de quà in dictis. .Articulis

ciret hactenus affeffores Judicis a $40 ; quia nempe

clam' & « tergo. decifam fuiífe, quafi Jurifperitide

LUg

vel- nulli affumti: fuere 'vel eos ipfe fcire noluit, fe

quibus ibidem, Officio Fifcali. noti non. fuiffent$

curus. de praeventione e;usdem Judicis abunde hbl

quandoquidem ipfe praendat Officium Fifcale con-

ubi

nota :

ftanter intereffe non medo le&uræ $ fed dehbera-

90,

99« Eqmdem Intimati eft defendere hac in parte

tioni Cau(e ? -

38.

Semennam a4ua, qua ex eo capne ab Appeuante

12r. Et confequænter in animo fuümere debeat,

arguitur nullitatis.

Officium Fifcale illo etiam tempore mterf"wfïefahem

ldo

100, Intimati eít efficere , quocumque libuerit

lectüree litis,

T.

modo, urJudex a 2uo- nommet, quos a(ïurnfiffe præ-

122. Quod fi in ammcï*uümeat, quomodo dbona

tenditur. Alfeffores,.

fide dicere poreft, Jurifperitos illos tunc Officio Fis-

bis

101. Factum

udicis eft. Fa&um P-—n*ns.

«aliignotos fuiffe, atque adeo Caufám Judxcarmm clam

AC

102.

Quod .

"s

intimatus nolit Sententiàm 4 4ua

& a tergo,

um

qUQad hunc articulum defeadere, admituat , nece(ïe

123. Quin eum Officium F*:f'cale adveríus Senten-

0r)

! eft, eam eífe absque Affefforibus latam.-

tiam in-dicta caufà latam minime reclamavem,habezi

14

.103, Si autem hoc admittat .

- declarat: appe]lans

illa debet tanquam rite lata.

g

cefïate faftentum (üb art. 4 fui Lib. grav. ,ahas pe-

124. ltaqueinvéctivee, quas Inumarus profert art,

nes illud perfiftit,.

$8. $9. 60, & 61 fponte ruant; necelfe «

I

104. Adver(us negationem ab lntxmato temere in

12f. Duo fequentes art. 62. & 63. nullnm meren-

i

8rt.. f4, objectam ,. firmiter per(iftit ap

ellans penes

tur refponfum, — Sunt ii fane egregium argumentum

id ,

quod Affeffor debeat Partibus ef

!

e

notus, nec

bong ilius fidei, qua. lnt:matus art. $i. fcfe jactitat

nel

Partium ftudio addi&tus ; quodque ahoqum Pax txbus

procedere.

hberum fit eum reciufare.

fe-

126, Adverfus art. ä4 & 65. perüürtur penes art,

d

- 105...Negatur, (alva lmpemnenna, falfä pofmo,

D & $3. Lib. grav, Appellantis.

quam Íntimatus formavit art, $ $.

/127. Acceptatur infüper, quod lotimatus admit-

a

106, -Nec concipi poteft, quomodo bona fide ta-

tit, fe in prima Inftantia omnino. coritendiffe, .de-

am

Jem articulum pofuerit ; cum notorium fit ; quod in

liberationi Clariffimi Tudicis &'5. DD. Affefforum Ad.

iis Tribunalibus fübalteruis, : Ubl ]ud:ces ænent*ui fe.

vocatum F. ifcalem intéreffe debere , prout revera in.

terfoit.

t

qui:confilinm Jurisperitorum ; :

107. Partes hinc inde (ubi de Decreto quapnam

r28. Ratio ab [ntimnato art. . 66, & 67, addu&a i

ferendo , . 'aut Sententía.agitur) poftulent a judice ,

quare illico declaraveriteundem D. Fifcalem a deli-

Li

'ut- Inventario rite. confecto: omnes partes liris füb

'beratione quæ coram Judice v 4uo inftituti.debebat,

If

frgdio claufz ad jnrisperitos non fufpe&os mittan-

abfuüturum : cordatos viros non movebit : fed pto-

Iur-. confommex ad Grdmauones de ao. Iecefnbns

fecto judicabunt iij quod Appellans ert. fs. fm Ltb

«4

JIS

16;'9 & 10, Martii/ 1693. —

grav. rem acu retiserit, -

[t-

..108,.-Quod dein: partes lms ità clauf'æ, per per('o-

129, Perfiflitur penes art. y6 ;v & 78 elusdem

ugm publicam tradantur. Hlluftriffimo D. Cancellario

Libelli-contra art,:68. 69..20. 71. 7273 &74 Res-

Brabantig , aliisve ad quós pertinet hmusmodl jurls-

pcnüems Intimati.

Yi

.peritos non-fufpectos nominare.-

'130. Appellatis jure füo ufus eft, ubiad f'undefen-

109. Quod hæc nommano in ('cr:pns plubhc:as red-

(' ionem allegavit factaatque gravamina ,. ex'/quibus

damv.

pateret iniquitas Sententia a qua: Unde Judlcl aqm

T

^4109, Q)Qd hmg Partes hf:s una cum ha*e nommä

nullam hic injuriam intulit, .

o

none tradantur iis qui- nominati fuerint. -

I31. Vefum latimatus. mguriofus hac ef judiei

eþs

^

At Quod. denique notninati.

unsperm f mui lt-

"a quo: ,

quando : ex:faétis ab Appelkmte allepatis

»tem legama, fuper.ea. deliberent,-

1

üumque' judimum

odiofiffimas deducat fequeias, quas non deduXerat

ifl

an fetiptis ferant , & füum . nomen fübfcribant. -

Appe!lane: i

]0«

Íi-

II2. Quod proinde haec omnia pubhöe peragan-

132. Attento quod 1udex ad qzzem umce judiææ

tur 3. nihil'eofum clam & a tergo,

debebir ex allegatis:& probatis. -

433« Quod.con(íequentür Par tibüs hberrxmum fit,

.133. Commune Axmma efh qubd Judtcr Bne A&:a

u

non credamr.

6

nommatos Ja.-ms»peuros m&nuere, vel recufare f re

cü(abiles. judicarent,.

434.'Matxime in^ Caufä Appelatmms &. qaea

Supplem. Qper, Fan Efpen Pars V.

XXX

teize

714

CA uFS A E SPEN IA N A

relee Nullitatis fundatze in. FaQo Judicis a 4uo.

Significat enim contumacia inobedientiam & proprie

nub

contemtum Potiorum.

3 :

..135.. Non tantum. in Sententiis extenfis, veram

eu

etiam in non extenfis, reclamantur Senrentie In-

1$9. Quare ante Decretum vel Mandatum Su

".

C

terlocuto

ricris nequidem eít materia contumaciz,

FE

:

1'iæ, »ea,gue ,qu?væ m -cqnfqrm-i-;aæm vea-rum

vil

fiunt.

4

160. Verum ut quis con(lituatur in vera contu-

!

.. 136. Idque p

ræfezätiim mrebus major'rä' möm enti

macia in ordine ad Cenfüras, a Jure requiruntur

"T

qualis ex confeffione

: 1püus ln;im,a-ti , eít prafens

previe tres Monitiones Canonice ad parendum

1

Cauía..

«

Mandaro Superioris, vel una pro omnibus cum die-

19

h

*

üc:' circa notoriam hanc p'ra—xïm dubi-

rum aliquot competenti intervallo.

pem

tare velit Intimatus , integer cumulus ejusmodi Sen-

361 Aliter promulgatas Cenfuras, etiam Sufpen.

fupi

rentiarum , quibus fíe fateatur convictum , adduce-

fiones, nullas effe ftatuuat Jura in Ca

üp

p- 3. 9. 123. dt

po

tur: Ííed fuis ex

penfis , utpote quas temeraria fuüa

Sent, Excom, in P 1. & . Autores ibi p

affim.

I 1

negatione crea(fet,

?

162, Verum de his latius inftructiye,

exi

138. Infigneinterim argum

entum ighoran-tïæ fuae

163. Quod ad prefentem Cau(am attinet ; cer-

eua

circa praxim profert [ntimatus, dum per fententias

tum eft, pretenfam Sufpenfionem in Appellantem

exten(às intelligi vult eas, in quibus Sententia Inter-

latam effe per modum mera Cen

E

furae , noq autem

yent

locutori&e reclamantur.

i

per modum pene. .

fane per Sententiam extenfari in-

164. 19. Ex eo,

yibu:

139, Huc usque

quod interminata fir, hec ad cer-

faif

telligebatur ea, in qua explicite & de verbo ad ver-

tum tempus reftricta.

1f

bum enarrantur ut min

z

:

us conclufiones & pracipua

16j. 29. Quia ipfe Intimatus articulo 9. dicit,

conf

inerita. Cauíae.

eam latam e(le atque inflittam, donec Appellans fa-

n

140. Quod Sente

ntia a-qu'a per Judicem a quo lata

tisfaceret

tionem. .

primo membro Definitiva: quoad revoca-

ott

fit in affumta qualitare Executoris Decreti Confilii Sta.

L

tus de. 12, Septembris 1725. id ipfum aperte expri-

166. Cum ergo in confeffo fir,

dictam Su('pen;

106

nitur in ipía Seutentiaa 4ua : ut vanae fint inve&tivee

fionem latam efle per modum mer

& Cenfurez ; de-

facut

Intimati Art, 75. 76. 77. & 78..

fendi ha&c nequit tanquam valida ,

nifi praecefferit

141. Acceptatur, quod Intimatus

non inficiando

in Appellante contumacia adverfus

end

Mandatum Su'ä

!

admifit, fcilicet contenrum art, 60. quod Judex « quo

perioris.

Appellantem condemnaverit fine cognitione pretenfi

167, Aft ;

10

qua contumacia hic argui pote(t ; cwh

cult

ejus delicti,

(

;

per ipfam Sententiam a 4ua Appellanti concedatur

Mot

142.: Ac pro

inde etiam admitterö debet Intimatus

fpatium trium feptimanarum ad

contentum articuli 61.

tam mandatam revocationem ?

praftandam ,prædi.c-

l

fere

143. Prout etiam art, 62, cum in. confefTo fit, Ap-

.168.. Ia ut ad totum illud fpatium hoc ipfum Man-

ad i

pellantem in Confilio Status auditum non fuiffe,

datum protrahi debuiffet, antequam Appellans con-

fap

144. Quibus mediantibus folutionem inveniunt

tumaciz potuiffet redargui.

art. 79. 80. 81. & 82.

poit

169. Elapío autem illo temporis fpatio, fiquidem

tüm

I4f. Contra negat

ionem Intimati in art. $3. Ap-

Sententia a qua tranfüflet in rem judicatam ; tunc

pellans perüiftit penes affirmarionem art, füi 63,

primo locus fuiffet Canonicis Moaitionibu

I

s5 poft

lat

146. Accepfatur quod Inrimatus articulo $4. pofi

quas demum füccederet

Sufpenüo aut alia qu&cum.

exhi

tive admittat art. 64, eX quo evidenter fequitur, quod

que Cenfüra.

pon

Judex 4 4ue nequaquam

juüe potuerit condemnare

170. Uade preteríri hic non poreft infulürääïAr:

Appellanrem,

ticulorum 3. & 96, ubi [ntimatus preetendit dedüce-

!

147. Per

fiftit Appelïans penes art. 6$. 66, 67. &

re contumaciem ex eo,

Lib

quod Appellans in prima hu-

(«

68. adverfus art. 85. Re(ponfionis Intimati,

jus Caufa inftantia

perftiterit in fua opinione eamque

148. Adverfüs nepationem Intirmati

tuitus fit mordicus,

ftuf

^

;articul-o $6.

tuif

perfiftitur penes art, 69.

171. Certe inobediens judici,va'ut contumax non

149. Et contra art. 87. 88. 89

».90. 91. 9z.þ,9'3. &

eft, qui vocatus in Jus, comparet, exceptiones fuas

fer

M

allegat ,

fadium íüum defendi

com

94. perfiftit Appellans penes art. 70. 71. 72. 73. 74.

t, nil a fe peccatum

75. 76. 77. fui Lib. grav.

oítendit, &

[

1$0. Contra art. 9. 9

6 97. 98. 99. 100. qui ver-

caufa fecit.

Jure experitur : prout Appellans in hac

füte

fiu

fantur. circa füfpenfionem a Divinis Appellanti: nulli-

172. lta ut pretenía haec Su-('þenüön'is Cenfura,

ter inflictam,

omni ex parte nulla fit, n

]

ulloqug pg&o, fuftineri

ea

lls

.151. Dicit inprimis Appellans, quod Intimatus

queat.

»

dictam Cenfuram & defe£tum Monitionum Canoni.

173.

Denique ad inflidiionem hu

jus Cenfure, de

(uo

i

carum conando juítificare, fefe oftendat in materia

qua quzftio, dignentur notare V, V, Judices, quod

Cenfurarum plane hofpitem & peregrinum.

Concilium "Tridentinum Seff, 2 g, de Reform.-

.,3.

fa([e

152, Apud Canoniílas & Theologos certum at-

diítricte omnibus Judicibus Ecclefi

14

d

afticis injungar, ut

q

ue expeditum eft, füfpenfionem .a Div.'ixyuist'duPlici-

abftineant a Cenfuris etiam in C

aufis criminalibus ,

lof

ter confiderari poffe ac debere.

s

a

ubi executioSententiae

per captionem pignoruni, per-

.;4$3. Uno modo, ut meram pce

nam; al-ter'q autem

fonarumque diftriction

em, per

huj

ut meram Ceníuram.

.

nos Executores fieri poteft. —

fuos p.r;jprips aut alie-

F

n

d 'ce"r"tü'ri'i 2.6. deter-

; 1j4. Si ut pena, infligitur a

174. Quod notorie in Appellante

minatu

à

tatem pariebarur, —

mullam dificul

lii

fio. -

m tempus, quo elgp.fq,, per fe ceffat fufpen-

17f. Sed myflerium hic

."P

f'überat : ,n-overant TO-

155.

Tllimirati temporis fufp

enfio ; non füfpenfio

feéto futurum, ut Appellans a rali Senten

tia appella-

tuli

foret , fed potius .depofitio.

*

ret, ficque omnis ejus executio fifteretu

.156, Si autem confideretur

ut mä'räfenfura,unite

.176. Noverant hoc ipfum futurum , fi

Judex a 40

T0

infligi debet ad tollendam contumaciam ;

;

folum Sufpenfionis Cenfuram comminar

1 l

etür; quia

157. Ita ut ubi conturacia non eft,

d

Cen('uræ 'IO.-

nempe Appellatio a commination

4

Ven

cus non fit.

:

effettum habet fufpenfivum.,

«

5

e Cgþfqræ»tcgrt*o

4

W

ia

158. Contuma

cia ,äu-täm äpüd' þValïl'&hfäm jn Pa-

177. Maluerunt proinde, omni for

rá Türie neglei-

ratit. de Dolo €? Coutumacia & apud alios paffirn de-

tà, procedere ad Sententiam Cen(ürse, quz interjec-

foli

finitur, inobedientia erga Judicem Pralatum vel a-

]

ta Appellatione non admitteret effectum fuüfpenfivum

qu

uti poftÁnodum coram hoc Tribunali füflinuerunt. -

|

de|

lium -Superiorem juxia Hoflienf. in .Summa h. t

Ou Recurir pes PrEces &c. Livng SECOND.

719

)prie

/178. Itàá ut/hac Cenfüra Sufpenfionis non folum

tem i&ctum Sententie cuüm om

n

"

nullitatem fuam portet in fronte, fed & przvari-

ibus füis irregularita-

Bupg.-

tibus per Juris remedia poffet avertere.

cationem.. Decreti Concilii Tridentini & turpem

199. ldem dici oportet de citatione Procuratoris

Cenfürarum. ac E

itq.

»

É

cicle(i.a(ïicï -*Eöïäfïätis abuíüm in-

. Appellantis ad' audiendum pronunciari Sententiam

volvat..

.faéta ad domum ipfius Procuratoris vix

s

hora ante

htür

179. Adver

fus Articulos ioïi.;& 162. þ'ehrfï('ïïtur'päï

pronunciandam Sententiam,

4

4

:

um

5

nes Articulos 87. $8. & 89.

- 206. Dum fífciebatur idem Pr

otufator ex officio

i.

.180. Adverfus Articulos 103. 104. onþ. 106. 107.

& a&tu. detineri in Rotula confervaroriali ; "uti ha-

108. & 1c9. dicit Appellans, miram effe. pretenfio-

bet Aart. 100, Libelli gravaminum Appellantis ,

D.

nem Intimati, quod nempe pretenfum Decretum de

quem Intimatus non.

€

'inf;-cian;do' admxüc * quod ac-

T

fupplendis & deferendis A

"

&is faerit fufücie*ns 4mo*ni-

ceptatur,

tio inflantis lectura. -

"

201 ]

dque per f'chyecA]uu.vlam-'lätinamxlp-cr'j'Appaxfitö-

181. Quandoquidem no

f'camrl lectura inüaïre', nöh

rem qui latine neíciebat infinuatam

:

[

ex bujusmodi Decreto, fed ex ejusdem Decreti exe-

curatoris abíentis,

forori,diéti Pro

ütem

€urione, ac reali legitimaque delatione Actorum,.

202. lta ut. Apparitor ipfi explicare rionþoffet'ï,

. 182. Hac autem delatio fieri non poterat, nifiln-

utem

quid fchedula connneret; nec ipfa cognofcere, quo«

ventario legitime confecto, atque adeo a Procurató-

aiioquin Fratri mox indicarer, Qua omnia Intima-

let.

ribus Partium fignarto ;

aut certe illo

tus non inficiando di&tum art. rco, admifit.

» qui in mora

fuiffet, per Decretóüm pcenale feclufo.

203. Negatur autem, quod afferit [ntimatus, mo-

didt,

183. Qua. du

o in .hg*ck'kCgu(äl negle&?; faiffe n

Ó

ris effe, ut citationes hnjusmodi fiapt per fchedulam

ts fi:

confe(Io eft,

"

laüine confcriptam , etiám ubi nec 4

pparitor, nec

dU«

184. Nulla ergo fu

f

pi,cfö | Ap

períona cui fchedula tradatur, latine novit.-

pellanti vel in;iäer&

potuit de imminente Sententia.

-

204. Gerte articulus IV, Ordinationum Curíarum

185.

Dumque. Intimatus h

ac in parte Artic-ulcl)

fpen-

M. D. Rectoris & R. D. Confervatoris vult, «t Exe-

)

e

106. Appellantem arguit quafi parum in praxi ver-

cutor explicet Monitionem

Jtu. Denuntiationem quam

[ferit

fatum ; ipíe

*

| fecit eo idiomate feu geneve fn

-

E

tendit. .

f'ua-'n*m.' in praxi imperitiam craffai os.

amnonis ut intelligi

NU

a. Perfona citata , €9 im loc

o ejusdem,

-:.386. Qu

a.pfopter— adverfus. articulos 107. 108. &

20j. Átque hoc ipfüm diétar Jus naturae, -

Cum

109. perfiltit Appellans, prafciflam fibi fuitfe fa-

" 206, Curare ex induftria citationem

fieri per mu-

datur

culratern. exhibendi

«

tam fchedulam, ignoto idiomate,

Motivum.

» quod Pafamm habebat Juris

o

quod necis qui

Mdic-

tradit, nec illa cui traditur, inrelli

]

it5 in loco ubi

1*87. Qg

la diälïuim Decretum 'de fupplendis ac de-

nemo reperitüur qui explicet ; ea hora & in eain ho-

Mat-

fei.endis ,A&i»S nnnxme urgere poterat Appellantem

ram qua fcitur Procurator Appellaatis ex officio de»

Con.

ad exbibendum Motivum, quamdiu A&ta non erant

tineri. in 'Roml-a'conferVatbriah, quo tamen diécta

Íuppleta nec delata ; fuppleri autem & deferri non

fchedula aeque facile ferri potuiffet ; profecto nil eft

porerant, nifi.l

aliudj quam Legeém Citationis turpiter eludere.

idem

rum füpra.

egitime confecto. Inventario, ut dic-

tune

207. Nec enim neceffe erat inquiri, an dictus Pro-

-188. Expe

&anda. igitur poziüs xfidebatur Appel-

curator domi effet. an alibi :

2

cum probe fcirerür ex

polt

lanü legitima confeétio Inventarii ,^ ut tuac fimul

officio detineri tuncin loco no

um

tifimo Rótule C onfer-

exhiberet fuum Motivum, hujusque exhibit

varoriali. Contra art, r14. -

portüne in- Actis infereret notulam..

qionis op-

^a0$. Et Contraart. rr

"

$At

$. Improbatur femper cita-

189.. Perfittit. fimiliter Appellans penes art. 94.

tio faéta ad domum,

düce-

Lib. grav. quod fcilicet per clandeftinam lecturam

teít ad Perfonam.

ubi- eque commode fieri po-

a hu.

(fi qua tamen fuerit inftituta, quod non creditur)

209. MaXxi

m

:

nqu

fru(tratus fuerit iis Juris mediis, que objicere po«

ié dum & alia concurrunt indicia, finig-

tro id animo & deítinato cotifilio factum,

tüiffet adver(us irregularitates atque exceflus, qui in

210, Negatur proinde art. 116.

t n0n

J

ferenda Sententia a. 44a. committi poffent, & vere

211, Circa art. r17. t18. 119. f20, 121. 122. &

commitlIi funt.

123. de affixis copiis Sententiae a

atum

-190.- Contra'art. r 10. acceptatur ; quod Intimatus

clefie D, Petri & Hallaram:

qua ad,Val;vgfs Ec-

n hat

fateri debeat nequidem D. Sec

Ll"eta-—r»ium Caufz A&'ua-j

212.. Accepratur inprirmis

rium lecture interfuiffe, -

affixionern fateatur art, t r7.

» quod Intímatus illam

füri,

—191. Acceptatur infuper i

d, qijo'd Intiratus ta-

213. ltem articulo. 122, quod

tineri

cite fatetur, nempe D. Secretarium. per Judicem a

curaverit ut omnibus innotefcerer.

ipfe easdem affigi

quo ad le&turam vocatum non fuile, nec fefe apud

- 214. Item quod negare aüíus non fit, affixionem

d

ó

iftam factam fuitfe vix

faffe.-

quo minus huic lecture intereffet, eXcu-

pronunciata Sententía a qua:

quod

. 215. Quatuorautem ho

3

ris ante infinuationem ejus-

65

192. Vocatus fuit. idem. D. Secretarius in prima

. dem Sententia fa&tam ad

perfonam Appellantis, -

m

Inftanria ád le£turam a Clariffimo D. Judice,

216. Qu omnia in fa

bus,

193. Sed tunc fefe excuíavit, non quod le&turae

& 107. füi Lib, gràv.

do pofüit Appellansar 103

h per-

hujus litis intereffe noll

et, fed :Aquod- u—rg':nt'e 'negdt;ig

217. Quare perfiftitur adverfus art, 118.-

t dl

tunc alibi detineretur,

;

218. Quod articulo r119. aflerere non veretur

*

194, Interfuit ramen poüea

A

in concip.i(endäqsäevn:'eqa

Intimatus, nimirum hu

J

usmodi affixiones

*

; pluries prac-

fcul-

tia, quam fignavit. -

ticatas fuiffe in hac Univerfitate ; RU

id factum fit

. 195. Quantum a

d Decretum - de i',nfex'end*i'S'Fpögï

quandoque adver(íus contumaces, fugitivos , latitan-

pe

tulis, de quo in atticulis Refponfionis 111. & r12.

tes ; ad

;

ddorpun: períoniín. tafiuujio fieri mon box

pe

J

196. Licet nusquam ítatutum foret, quod hüjus-

teratz

P

modi Decretum debeat praniitti Sententie ,

213'--1

temque quorum crimen: adeo '?Cäddäl'.()rü;nfl:

qqn

197. Tamen' Judices. conftarter. ac follicite ca.

erat, ut cürn Sententia in eorum perfonam executio:

Uid

vent, ne QS^cnt'eft"1þti;i.,rirxf fedïaü:;. *Vaþ'nt"e'f-*fölati'ogäe'ni" Sgporr-

ni manda

r

3

tulatum. -

"

i non'poffet , ^ neceffeceffet pu bfieäjfægeäf

«erto

affixione Sententie fcandalum reparari.

198, Cum ergo hic ordo adeo conft

adr&r f'e"rs?ärï

220. Aft negatur, id pra&ticatum unquam in

folitus , fine ulla caufa probabili inverfus fuerit ;

sg lt

Caufa Viri honorati, cujus perfona hic pre(éns es-

eec

quis non videat, hanc inverfionem ad ceetera clan-

fet, qui fixum hic haberet domicilium ; idque mox

deftina confilia concurriffe, ne Appellans imminen.

tvum

poít pronunciatam Sententiam

j ante infinuationem

nf

Supplem, Oper. Fa Efpen Pars V.

AXEXX*2A

ipü -

?

716

CausaA

ÉEÉSPEN!IANA

ipfi factam, ac pendente Appellationis tempore.

piam Intimato tradi per Sententiam Interlocutoriam

4

$

221. Salva impertinentia : quia licet quidpiam ta-

mandaverit in ordine ad Triplicandum.

le attentatum fuiffet aliquando ( quod nullatenus ) id

239. Ita ut cerrum fir, per eandem Sententiam

tanquam manifeflus abufus repurari deberer: exquo

Interlocutoriam, illud Suftentum intimati a

perte re-

nihil pro defenfione affixi

iectum efle, & ftatutum contrarium.

vonis, de qua hic q'qæritur,

j

J

inferri poffet.

240. Cum vero hec. Sententia tranfiviffet in rem

222. Falfum porro ac frivolum eft id, quod Inri-

judicatam, non poterat Intimatus füper eo amplius

matus art, I2t. & 122, pro raüone dicte füz affixio-

audiri ;

uti. Appellans fuflinuit diéto art, 29. fuce

nis allegat, quod fcilicet RzseoNsio Erisroranis efet

Quadruplicee,

m omnium manibus.

*

241. Deinde etfi per viam reftitutionis, aliamve

223, Quin imo per ta

lem a-IIe

g'e-(ionem honori fuo

gratiam admitti potuiff:t (quod nullatenus) id certe

parum confulit Intimatus. :

fieri non

224. Decretum ConfiliiStatus, quodipfe cum fuo

liter factis.

poterat, nifi refpüs ex.penüs eatenus inuti-

Lib. grav, exhibuit, prohibet retentionem dictae Aej-

242. Atque adeo per Sententiam a 4ua in eas fal-

ponfionis Ep

zffolaris. fub. peena trecentorum Horenq-

tem expenfas Intimatus contemnari debuiffet.

rum pro fingulis exemplaribus,

243. Contra art. 129. perfiftit Appellans penes fü-

|

22$. SI veraciter dicat, ac fciat eam adhuc in om-

fin

umart, 120 dicitque hic nonagi deintentionelntimati,

nium manibus verfari, effeque publicam : fi tam fer-

fed de ipfius Triplica, per quam verbis nequaquam

m

vide urgendo illud Decretum contra Appellantem,

obfcuris, voluit Re&torem M. ad ordinem meri exe-

zelo juftitie ducatur ;

cutoris Decreti Confilii Status redigere,

:

226. Quare eodem quoque zelo munus füum non

244. Prout etiam ipía Sententia a 442 quae dictae

exequitur adverfus quam plurimos,; quos hic fatetur

Triplicae hac in parte confonat, aperte demonftrat,

fe novi(fe tanquam qui

x

.di&am- Refponfiouem penes

prefertim per fuum.Quapropter.

fe retineant ?

245. Imperrinens ergo eft, quod Intimatus dicit,

227. Frivolum etiam eft, quod Intimatus afferit

fe non voluiffe Re&erem Maguificum redigere ad

Aart, 123. quafi affixio ifta fafta non effet animo pra-

ordinem meri executoris : fed debebat factum füum;

meditaro inurendi notam infamie honori atque exifti-

five Triplicam fuam füper ifto articulo juflificare. :

mationi Appellants.

246. Similiter contra articulum 131. Non difpu-

228. Quia hoc factum ex fe & natura fua prorí(us

tat Appellans, an Intimatus expreffe intenderit ( quod

injuriofum eft ac diffamatorium.

abfit) jurisjurandi Religione neole&ta hujus Univerfi-

(

229. Àc proinde, cum nequeat. Int

imatus hujus

tatis Jurisdictionem, ipfamque adeo illius erectionem

facti legitimam probabilemque caufam affignare; pre-

evertere : . fed füftinet Appellans, quantum eít ex

fumitur fa£tum illud ex animo injuriandi procef[iffe,

parte Triplicae Intimati, Academicam illam Jurisdic.

tionem everti.

230, Ex quibus omnibus luculenter pater, in hac

Cau(a & Sententia a 444 inauditras machinationes ad-

247. Ad quem probandum articulum Appellans

hibitas fuiffe, quibus Appellans ex improvifo op.

ia Quadruplica füa, luculenta

primeretur,

bilia inflrumenta adduxirt.

plape atque inelucta-

231. Qui

d porro ex hoc confe&tarium fir pro.Con-

248. Qua [ntimatus etiam nullatenus inficiendo

cluione Appellantis, coram hoc Tribunali V. V, D.

tanquam ]e

o

calia admifit :

5

qua

que ut talia ab ipfo ]u-

?Tï(

D. V. V, capta, inftructive deducetur.

dice a 440 haberi debuerunt.

232. Contra art. 124. 125. 126. 127, 128. & 130.

249. Cum ergo Intimatus articulo 13r. nuda ne.

Circa expenías oftendit Appellans in fuo Libello gra-

gatione figuificet, fe non voluiffe Turisdictionem M,

vaminum ab articulo 112, usque ad 125. inclufive, fe

D. Rectoris, aut Erectionem illius evertere ? often-

contra omnem azquitatem per Senrentiam a 4ua con-

dit profecto fe excufare intentionem füam

; fed faa-

demnatum in expenfas easque folidas.

tum füum excufaàre non poffe;

233. Demonítravitque Aéctorem ,

nunc Intimä;

'250. Utpote Privilegiis hujus Univerfitatis adeo

t

tum, fecundum ipfam Sententiam a 444 condemnari

[an

luculenter adverfüm, ut nulla queat tergiverfatione

debui(Te , faltem in expenías factas usque ad pronun-

purcari;

pit

RO

tiatam Sententiam Interlocutoriam de 51. Tulii :£727.

251. Quin imo proprio Intimati juramento tam

234. Quandoquidem novo füo medio, quod polt

aperte contrarium, ut haétenus netentav

?

erit quidem

(

illam Senrentiam Intimatus arripuit, omnes anterio-

hoc fuum attentatur diluere,

?

l0i

res expenfas inutiles reddiderit,

2,2. Negatur ergo art, 132. quo afferit In-tima;

l]

235. Merito autem novo huic medio dictam Sen-

tus injuriofum elfe art, 126. Libelli erav, Appellantis,

ha

tentiam Interlocutoriam Appellans oppofuit , fuper-

253. Et Appellans paratus eít, fi velit Intimatus,

h

que ea jure excepit art, 29. fuae Quadruplice,

coram competente Tribunali fü

»

236. Infüper acceptatur, in quantum pro; art. 128,

experiri.

per illo articulo Jur(.f

»

quatenus Intimatus pratendit, quod in prima in(lan:

Quibus aliisque jungendis, &c.

5

tia fatis oftlenderit. rationes Appellantis in ejus Mo-

Rejiciendo ulterius contentum dicte Refponfio-

»

tivo deduclas, effe impertinentes.

nis, in quantum hic in particularinon foret folutum,

)»

237. Si id fuftinuerit Intimatus in fuis Motivis,uti

per meram frivolitatem, impertinentiam & expres-

fam dene

»

afferit, profecto hoc non potuit in alio quopiam fun-

gationem, quatenus contra yel facti prasju-

)

dari, quam in pratenfa illaobligatione, quam voluit

dicialis.

^

Judici imponere, mere decernendi peenas in Appel.

Perfiftit A

?

antem fine examine meritorum.

falutariter,

ppellans üt ante cum RExpenfis, aut alias

^

238. Et nihilominus, non obfílante bac preten-

Implorando, &c.

b

bone, Clariffimus Judex ex confilio & unanimi as-

T 4CHARI.ISV;

»

fenfu. Confulüffimorum .quinque D. D. Affef(Torum

*

ADHUC SUR

D

dictas rationes Appellantis adeo pertinentes & pe-

»

Jurics ri$ Esz.

rcm.g;ggias invenit,. ut totius MotiviþApchantis co-

»

»

)

U

ANNEXUM

u

Ou Recuern pes Preces &c. Livne Secowp,

717

Otlm

bus preeparatoriis ex parte Officii captis, Chri(ti no-

"ia

KN N ECXCUCM

mine invocato, pro Tribunali fedentes, folumque

Deum & Juflitiam pra oculis habentes, per hanc

Ile ro,

Ad 'Ax*iicuïtim 9.1,.» þræceden.tis Replica,

Sententiam noftram quam in his fcriptis ferimus,

audito. Officio Fifcali, de plurimorum Jurisperito-

! Tem

Tplitis

I Caufav Confultiffisui. Dotnini FERPINANDI

rum ram Academicórum àqiam . exterorum confilio

& afTenfu dicimus, decernimus & declaramus, Ac-

) [üoe

TurNarnrs, nonmüne Offiiü

torem in Caufa incidentali, qua petit Reo injungi ut

AGoris Inquiventis,

pravie & ante omnia reproducat & configner füam

GLte

Cbntm Reverendum Dominm GEORGIUM

Orationem , quam in uitima Promotione generali re-

ciravir, non eífe fundatum neque receptibilem , ad-

! Inuj.

CorrErwvE Fenuerande Facultatis Ar-

mittentes Actorem in Cau(à principali ad Probas,

tun Decauum, Rcw;fz Citatum,

Reo integro in füis contrariis Probis.

Refervatis

t5 (i

expenfis. Lara hac 28. Februari 1720.

$.

[(is Actis & Aditatis huius.Cauf'æ, & notanter

lts G.

Actis Rotulariis usque ad 20. Februarii novis-

De Mandato Magnifici Domini Re&toris.

Imjj,

fimi inclufive, Libello gravaminum ac Perfonali Res-

iquam

penüoneþ Rei defuper faéta , necnon Informationi-

Banr. HNpEICkx Becret.

1 eye.

e

Qu

LE

z

didg

s

3*

E sf

Est etess t r te p Tents d n

lat

didit,

ere ad

CAUSA ESPENIANA

fium,

TA

L TVBRRET

í

difpt-

.quod

iverfj«

Coutenant l&s piéces relatz'ves duix procedures faites par ordre de M. P Arche-

onem

elt ex

véque de Malines, coutre M. van Efpen, au fujet du Formulaire

tisdice

| zPAlexandrg VII. & de la Bz:l!e Unigenitus.

ellang

lub

hominem fenem & Sacerdotem in inateria fidei

A.

»

ludere.

Per excufationes & diverticula ,

& in

fendo

,5

eterne falutis difcrimine fimulare fecuritatem.

)

fo fu.

Iïiqzzz:[itio Dodloris Damek "omine Arcbiepis-

Quare re coram Deo perpenfa, & implorato ejus

,5

auxilio ,

in cujus manu funt omnium corda mor-

79

talium, & omnium conatus nutantium volunta-

h ne

copi A/Ie-cbliïlimjis, (a)

n M,

53

tum, volens dare fpatium paenitentie, & cum be-

IErm,annus. Damen S. T. Doctor Regnes & De.

?*

oflen-

nignitate invirare diflidentes ac pertinaces, Ampl,

d fae

canus S, Petri Lovanii ,

die. 10. Maji anno

»

Dominationi Veftre iterum injungo, ut rurfus no-

1727., coram Eximio D. Delvaux S. T. Doétore

5

mine & authoritate noílris, per obfecrationes no-

)

4deo

Regente & Erud. D, de Quareux S. 'T. Licentiato ;

vas & per obreflationes Divini & tremendi judicii

ranquam teftibus, prelegit Doctori van Efpen Ori-

,

Dei, per eterag damnationis periculum, per me-

itioné

L

gipales litteras fibi die 7. currenus Mai ab Er. &

ritum-obedientiz , & per facrificium Crucis Chris-

R. D. Card, Thoma Philippo de Alfatia Archiepis-

»

tüi, dictum Doctorem van Efpen inducere & per-

) [afl

jidem

copo noflro. Mechlinienüi datas, ut eas dicto Doc-

» füadere conetur, per fe & per alios quos ad id

tori van Efpen fuo nomine & authoritate intimaret,

» judicaverit magis idoneos, ut dum tempus eít,

earumque copiam. eidem Doétori traderet ; porro

timt

» dum vires vitaque füppetunt, 1cceptet & fübmit-

ha litterze fünt tenoris fequentis : ;, Adm. R, & Am-

»

tat fe Conftitutionibus Apoftolicis , nimirum

ntis

» pliffime Domine: fummopere placuit. relatio ,

,

Pii IV, qua eít fidei Catholicae per univerfum or-

at

» quam Ampl. Dominatio Vefítra mihi fubmifit, ex-

»

bem profeffio religiofa, — Alexandri V1I. cjus for-

) Jure

» hortationis fuze, quam die 25. Aprilis habuit ad

»

mulario contra.Janfenianam harefim fübfcribat,

PEI

L

Doctorem van Efpen.

Hanc Sanéta unctione ple:

idque juxta Conttitutionem : Zzzeam . Dotuiui : &

?»

nam, & zelo Catholico ac Chriítiana eruditione

)

tandem fübmittat fe Apoftolicae Conf(titutionino-

ynfio-

abuudantem multum laudavi & commendavi in

?9

iufl,

?5

viffime , qua incipit Ugzgezitus ; Eidemque hujus

55

Domino. Doleo autem quod Do&or ille nondum

?*

quoque Epiftolze mea lectionem, .imo copiam coa.

lplfCS'

??

recogitet corde, & ad primam expoflulationem

)

cedat tanquam comprobationem certi(fimam prio-

vra*iü'

2»

de mandato noflro fibi faétam fuper recipiendis

29

ris mandai noftri de quo dubitare minime debuit,

35

Conftitutionibus Apoftolicis Pii IV. Alexandri

)9

Accedet autem Ampl. D. V. dictum Doctorem

dlia$

??

VII. & Clemeotis XI. fubterfugia quarens in tam

)»

tribus diftin&tis vicibus, dato aliquot dierum in-

?5

ferio-sternae falutis negotio, frigide petierit man-

39

ter fingulas fpatio, utbenignus & mifericors Deus

?

»

datorum noftrorum copiam ; ad fecundam vero

pro longanimitate fua & benignitate, aliquando

ANS

959

expoftulationem die 30o. Aprilis eidem Dottori

,5

finem faciat refiftentie dicti Doctoris, & fingulis

?5

25

per te factam, iniquiora etiam diverticula fecu-

tribus congre(fibus in praefentia duorum te(tium a

»

tus, refponderit fibi non conítare , an tria. punc-

99

diéto Doctore petat nudum, apertum; fincerum

ta ei per copiam tradita contineant de verbo ad

?9

Lu

& pofitivum refíponfum ad tria illa pucta in prio-

»

verbum mandata nofítra,

Ingemiíco enim vere

»

ribus litteris noftris de 22. Aprilis noviffimi prae

?»

??

coram Deo, & ex toto corde contriftor, videqs

Ícripta : Dominus fit cum Amplitudine Veftra,

& cum

(q) Nzinc primum edita; & pariter Monumenta fequentia füb Litteris B. D, E; F. H, I. A. Q.

M

&

718

G-X Ws

ESP!NIANA

» & cim di&o Do&ore van Efpen, cui praterea

Sue Eminentiz, die 22. Aprilis'noviffimi datis tibi

t

» fignificandum eft non defuturum Canonicum rigo-

praefcripta : Interea. juxta' tenorem fupradictorum

cut

rem, fi.pertinaciter negare pergar, quod tam

mandatorum , Dominationi V, trado horum omnium

hu

jufte & tam fancte ab eo exigitur, & perditionem

copiam authenticam de Verbo ad' verbum, & pra-

)

ri

2

[uam.non ex me, fed ex feipfo'futuram, Et Ampl.

Mech-

terea pro prima vice do Dominationi Veftre fpatium

]

]t!

3*

D. V: omnia. Fau(ia a. Domino precamur,

quinque dierüm ad ref(pondendum.

Datum Lovanii

p5 (

?5

liniae 7. Mak1727. Ampl. D. Veflrae ftudiofi(Timus

10. Maji :727. in edibus Clariffimi D. van Efpen.

Hi

(Et fignatum erat) 'Tho. Card, Archiepi(copus

Quod atteftor : ( E£ erat fignatum ) Hermannus Da-

»

men,

u5,

Mechlinienfis. Suprafcriptio: Adm. R; & &mpl. D.

(Et infra:) idem teftor :( E? erat figuatum )

Damen S. T. D. Decano S, Petri Lovanii TL mag

G. Delvaux ( Et itevum iufra:) ldem, ( bt ezat

qm ]

que

20 figillo fue Eminentie."

f gnatum) G. J. d

anrcuwz.

*

Clanflime Domine Frater ; heec funt de verbo ad

&p

verbum,, iterata. mandata Eim. & R, Domini prafa-

ti, qua ipfius nomine & authoritate tibi. intimo ; &

b.

mel

Cail

que fiferio,

ut par eít, ea corde recogites, tlbl ad

àbi

veram obed:e-umm & convarhonem, cum Dei gra- -

m

tia, fola fufficiunt, absque ulla ulteriori mea admo- :

Proteflatio. Clariffisui. Domini van. E[pen.contra

negi

nitione. [nterea pzo munere «neo per meritum obe-

Inquifitionem: Domini Damen (à)

r]us

dientie Domini noftri Jefu Chrifti, pro aterna tua

rou

falute Crucifixi, te iterum atque iterum in fraterni- -

tatis amore. ob(ecro & obteítor, ut prae audat.s A-

s mterroaatoms mf'rafcrlpto propof' tis per

ato!

rum

poftolicis Conítitutionibus Pii IV. Alexandri VII. &

Amphmmum D. Damen, Decanum S: Petri,

Clementis. XI.

veram, inregram, & debitam obe

de data refpeétive 25.: & 30. Aprilis.novitfimi & 10,

blic

df

dientiam praftes,. & monitioni mea paítorali, quam

currentis menfis Maji, ex parte & mandato Eminen-

tiffimi & Reverentiffimi Dam:m Cardmahs & Aruhxe-

Sadt

2j. Aprilis noviffimi tibi dedi, pauca hec adjicio:

nimirum ut debite perpendas graviffimum decretum,

pifcopi Mechlinienfis.

unq

feria

quod Clemens XI. litteris Pr//iom/zs Officii contra

lofrafériptus dicit primo : fe nullo modo agnos-

inobedientes Con(htunom Umgeizztm Authoritate fua

cere 1unsd1&ronem meenn(ïïml Domlm Cardmahs

U

Qric

Apoüohca tulit.

» Nos, inquit Pontifex , qui Uni-

prafati ;

P

,

geniti filii Dei & Salvatoris noftri Te(ü Chufh vi-

Quod Uuiverfitas Lovamenfs & omnia ejue füp-

Unh

ces gerimtus, eos omnes cu;uswmqu«, ftatus , gra-

pofita fint pleniffime exempta ab omni ]urnsdlälone

defu

»)

& fuperioritate Ordinarii ; -

*

dus, erdinis & conditionis illi fint, etiam fi prs-

copali; Archiepifzopali, aut alia qualibet, etiam

" Quodque nullam mmd:&aonem agnofcere po(l"nt

fnin

nifi Rectoris & Univerf(itatis.

2*

Cardinalatus, dignirate prafülgeant, qui memo-

que

»

ratz Conílitutioni noftrae (Uzzzgef,ztu) debitam

Quod in fua immatriculatione omnia præfata ejus

cun

,*

& omnimodam obedientiam pra(tare haähnus re-

fuppofita folemni juramento adítricta fint ad obfer-

al

pI

cufarunt; aut in. poflerum recufare aufi fuerint,

vandum jura & privilegiá & libertates diétae Univer-

tept

45

ut

veros Sanécte Romane Ecclefic filios non

fitatis, neque ad laborandum in aliquo ,. .quod in eo-

por

?5

agnofcere ;

neque ut Dobis & Beati Perri Carhe-

rundem: prajudicium- pofïet redundere.

üt

99

dra, quo.j falfo autamant, adlierentes & con-

Videt autem infrafcriptus, quod praefatus meen-

infir

,5*

fenuentes 5 fed contra potius uti aperte inobedien-

tiffimus Dominus in fe jurisdi£tionem externam prae-

Iul

95

—tes, ac notorie conmmaces & retfractarios habere,

tendar, quod apparet tum exmodo procedendi, tum

fur

59

tenere. & repurare

; & quoniam primo ipfi a no-

ex termiinis comni mmanubus Crmomcum ngorem, alns-

B.

$*

bis & Saacte. Romana Eccldla, fi minus expreffis

ue.

pii

?

verbis, factis ferte:pertínacisque & obdurarae men-

Quare decïarat mfmfmpms quod cum Falvo mm

&a

29

tis multiplici (ignificatione recefferunt ; illos fimi-

mento füo jurisdictionem di&ti. Eminentiffimi Domi-

pol

3*

liter.a. nobis tanquam a. noflráà &' ejusdem S, Ro

ni Cardinalis agnofcere non poltfit, ita falvo eodem

))

manz Ecclefie cbaritate prorfüs feprecatos habe-

füo juramento non poflit ejusmodi ejus interrogátis

??

ri : nullamque proinde nobis & lpfxsandæ Roma-

refpondere, prout proindé nec intendit refpondere;

?3

ne. Ecclefie deinceps cum illis communiohem

Optaretque ut Ampliffimus D. Damen & ejus duo

»)

Ecclnfaüxcqm extituram , donec (guod fa*chus)

afliftenres memores fimiliter eflent ejusdem fui ] jüra-

35

integre refipifcant, reje&taque penitus audacia re-

menti, & ultrahaec idem Ampliffimus D. Damen quz-

33

flaaandl per exhibirionem vera obedientia , quam

litatis fuze & juramenti Con(ervatoris Privilegiorum,

D

?5

complmcs corüm Romano Pontifici Beati Pétri füc-

certe nec acceprarent fimile mandatum , :neque colla-

39

ceffori ac. Jefu. Chrifti Vicario in. ipfamet folemni

borarentin aétu in quo tam manifette vxolamur ]ura

*

?*

profeffione Catholice fidei ,. interpolita jurisjuran-

& privilegia hujus Univerfitatis.

Si tamen meennfümus -Dominus Cardmalls aut

9*

di.religione, ad Sancta Dei Evanpelia (;epius fpo-

35

pondex ant, priftiog charirati & umtan ab eadem

Amplitfimus D. Damen aut alius quiscumque, aliquid

**

Apoftolica Sede- reftitai- mereantur."

^Hactenus

habeat ad onus infrafcripti, integri relinquuntur ut

Ciemens XI. in pr«fatis (uis htteus Apoüohcxs ad uni-

eadem dqferant ad dictum Rectorem & Umverflt«atem

(

verfos Chrifti Hdeles directis, :

coram quo tribunali paratus eft- flare j juri.-

Clariffime Domine :

ld tam magnum tonitruum

Ulrerius & fine horum precjudicio, d:cxtmü*afcrlpe

(cum S. Auguftino in fimili loquor ) qui'zoz exper-

tus fe plurimum mirari modum agendi & procedendi

gzjlztm', uon dovinit, fed gortuus e]ï & tatgen po-

dicti Eminentiffimi Domini. Cardivalis: qui intendit

tens eft ille.etiam mortuos fütcitáre ,

& hiec eft fi-

petere a perfona plane exempra, quod nón polffet

ducia quam habemus apud Deum, Patrem miferi-

petére fähem eo modo & forma, a. per('ona pleno

cordiarum per Dominum nof(trüm Jefüm Chriffum,

fibi fübdita, -

:

& 'ad ipterceffionem. Bearze Deiparee Mariae femper

Quodill ud quod ab mfïafcr:pro 'h:c petitür fity pur-

Virginis & omnium Sanétorum, .Amen. -

Caterum

gatio Canonica eaque admodum gravans &infamans,

M

coram przfatis duobus Dominis teftibus peto a. Cla-

qua de jure imponi non poteft nifi ei qui fervato ju-

riffima Dominatiorie Veftra, nudum, apertum; fia-

ris ordine' per fenænnam ]udfcxs declarams efï laegr-

Li

cerum & poünvurn refponfum ad tria pun&a htteus

tine fufpe&us.

|

ü

QüOd

(n) Nunc primum edita,

ha

ï

Ov RecuEm, pes PigcEss &c, — LivRE TROISIEME,

7i9

btibi

Quod iraque hic proceffus non poffit attendi nifi

vanii coram duobus Teftibus, Do&ori van Efpen

3[*1)m

lm

tanquam mera via facli, ubi caufa iachoatur ab exe

propofiti fuerint hi tres Arriculi.

cutione, quod repugnat omni juritam Divino quam

» I9, Àn de corde puro &fi

de nod: ficta ädmit;

prg.

Dum

humano, &.prafertim jucundo Adventui Ducatus

»

tat, & rurfus emittere páratus fit Profeffionem

Brabantie, Drevibus Innocentüi XlI. ad Epifcopos

959

Fidei Pii IV.?

"i

Pen,

Belgii, uti & mandatis Cafareis ad eosdem Epiíco-

» 20. An paratus fit jurare Formularium Alexan-

pos de dàta 26. Maji 1723.

LE

dri VIL. juxta Bullam Z'izeam Dormini Sabaothb ?

UR

- Hic véro modus agendi infrafcripto eft injuriofiffi-

» 39. An pure & fimpliciter admittat. Conflitu-

Ut

mnus, dum atrociífima calumnia traducitur tanquam

9»

tionem Umgenitus. Dei Filius, & condemnerom-

: 'fgat

qui receffiffet a finu matris Ecclefie in quo tamen us-

)

nes & fingulas Propofitionesin eadem Conflitu-

9?5

tione damnatas ?

que ad grandevam hanc fuam ztatem femper vixit,

& per Dei gratiam mori intendit.

.Et cafü quo.idem Doctor van Efpen in his omni-

Certe infrafcriptus natus parentibus & avis appri-

bus non fatisfaceret, eodem Mandato Archiepiíco-

me Catholicis, femper vixit in Academia Lovanieni

pali inhibeba:ur, ne dictus D. Damen ipfi v/Ja S$a-

Catholice Fidei -zelofiffima tutrice, eoque nomine

cramenta admini(lraret..

titry

abipfa Sede Apoftolica fpecialiter laudata, & com-

Addebatur quoque allaborandum

effe apud di£tum

mendata, qua Academia neminem ad gremium fuum

Do£torem , ut per debitam obedientiam in finum Ec-

neque ad ullum gradum Academicum admittit nifi

clefie Catholice, Apoftolice, Romane redire &

x

prius emiferit profeffionem Fidei juxta Dullam Pii IV.,

recipi mereatur.

*

ne, nifi ad eosdem articulos »

*

prout & fecit infra(criptus, tum in. fua immatricu-

Adjecte dein mi

j

aüone tum in füfzeptionibus graduum Acaderico-

partem affirmativam amplexando, zu4zuta daret, oper-

'atri,

rum, juxta ejusdem Academie leges, femperque pu-

tum, fiucerum, &9. pofitivum . Re]poufum, adveríus

10,

xincn.

blice vixit in eadem profeífione & cum omnibus Ec-

eum procedendum fore fecundum Canonicum rigq-

clefig Catholicae filiis communione & participatione

rem.

hi.

Sacrameritorum Ecclefie Romano- Catholice. Nec

Quanquam autem Jura ac Privilegia hujus Univet-

unquam ab aliquo fuit fugillatusaut monitus in ma-

fitatis, religiofe hactenus obfervara non finant, ut

lm

idem Doéctor Z. D, van Efpen Infrafcriptus tanquam

teria Fidei aut quacumque alia Fidem concernente.

inalis'

Unde atrociffima bxc calumnia non folum eft in-

Academicus & ejusdemUniverfitatis membrum, eum-

juriofa infrafcripto, fed redundat in injuriam totius

dem Eminentiffimum D. Cardinalem Archiepifcopum

æ(üp.

Univerfitatis Lovanienfis, tan

quam quae .oHi-cio fuo

pro fuo ]udice agnofcat ; ab altera tamen parte cauta

|

Qifef

defuiffet.

Veritatis Evangelicae exigere videtur, ut octogena-

Quare infrafcriptus adverfus Eminentiffimum Do-

ris Doctor ad ram eelebria Interrogata nón fileat

Xnt

minum Cardinalem , Ampliffimum D. Damen eorum-

prorfus atque obmutefcat, prafertim cum hodierná-

rum contentionum, quz circa prima Religionis Chris-

que proceffüm & agendi modum, ornniaque inde fe-

| Gilb

cura & fecutura proteftatur de notoria injuria, eam

tianz capita & fundamenta verfantur, quaque maxi-

ubfer-

revocando ad animum profecuturus eorum debitam

me ab exorta Bulla Clemeniis Xl. que incipir Uzi-

)vet.

€

reparationem per media congrua tempore &loco op-

mitus Dei Filius, Ecclefiam Dei , ac fpecialiter

l 'eq-

portunis, committens omnes & fingulos Notarios

b

elgium Catholicum & Univerfitatem noftram mife-

ut prefentem Actam dicto D. Damen qualitate qua

rabiliter in partes fcindunt atque dilacerant, origi-

iher

infinuent.

Datum Lovanii r3, Maji 1727. ( Et erat

nem & fequelas tot jam annis lu

o

gens confpexerit. -

Salvis igitur Privilegiis ac Juribus hujus Academiae ;

pue

fübfignatum:) Z. B. van Efpen. ( Juferius. babeba-

um

tur) Infrafcriptus de mandato Claritfimi Domini Z.

falva quoque reverentia, tum Eminenti(fimo D. Car-

D. van Efpen infinuavi duplicatum hujus Acte Am-

dinali Archiepifcopo, tum fümmo Ecclefie Roma-

u

plifimo D. Damen, & tradidi in manus ejus, quam

ne Pontifici debita, quibusne in minimo detractum

jirt

& acceptavit, A&um hac 15, Maji 1727. hora prima

vult. Infrafcriptus,

Ante omnia declarat coram Deo

omi-

poft meridiem. ( Erat fubfignatum ) IEgidins Denique

Infpectore cordium, coram Jefü Chrifto, quem jus-

dem

tum Judicem in dies praftolatur, coram hac Uni-

NNotarius Apoftolicus.

verfitate, toroque Orbe Chrifliano, fe per divinam

ga'lis

dett;

mifericordiam in finu S, Matris Ecclefie Catholicae

quo

ab infanria enutritum , fide non ficta femper vixiffe,

C.

iüï&:

& usque ad extremum vitee halitum vivere, ac mori

velle; atque idcirco ex corde, apud Deum Patrem

l quä*-

fümu

Declarätio Zegeri Bernardi van Efpen

precari pro iis veniam, qui innocentiam ejus hac in-

'oute

juria affecerunt, ut illum, nulla licet cenfura Eccle-

*

. . U. Do&oris & Sacrorum Canonum

fia(tica innodarum, nefcio quo vago pratextu, quem

']Dï?

in Univerfitate Lovanien(i Profeffo-

minime exprimunt ex finu Ecclefie Catholica pul-

fum aut egre(Tum palam traducerent,

p 4ut

ris, dara 15, Maji1727. (4) ——

Deinde ne innocentie fua famam, cum fcandalo

qui

u

pufillorum , negligere acftimetur, declarat fe effica-

Occa[ione "Inquijitidm': e im ipfum intentata Mandato

m

omini Cardinalis Jércbiepifc

citer coram quocumque legitimo Tribunali , Emi-

: äminegti[þ'mi D

ï

opf !

nentiffimum D..Cardinalem Archiepifcopum , nec-

Mucblinienfis.

non Decanum Damen, fervato Juris ordine, de il-

Zfz'p:

^ In No-minö Domini. Anien. !

lata fibi ac toti huic Academie injuria convenire vel.

.en '1

.

le: (T) Et fi forre Infrafcriprus morte praoccupa-

adit

offat

N Otum 6&» .ddynib.us, praefertim in hac Univerfi-

tus fuerit , rogare fe heredes fuos, omnesque & fin-

N

tate Lovanienfi, quomodo hifce diebus ex

gulos quorum confüerudine & amicitia gavifus eft,

ut hanc Cauíam ftrenue inftituant aur profequantur,

"

Mandato. Eminentiffimi D. Cardinalis Archiepiícopi

&perreque

-

Mechlinienfis ,pg.fr D, Damen Decanum S. Petri Lo. Occaíione porro ArtiCuli ptimipalam

jans,

| fiec[a- :

" ( -a') Edita. E»odfä;ajnno,

ojr

- (*) Inquifitiones illz (

Mand'atþ Emixlexitimmi Cätdïnälïs Archie

lr

pum Capituli S, Petri die 30. Aprilis & 10. Maji an. 1727.

p;fcopi )]fq'erunt.-. a&æ per Doäox'gm Da;nen; qi?'a Dect-

* (4)'Proreftatio Efpenii infinuata fuit 15. Maji anni 1727.

*

u

Prima ejus in hanc rem Supplicatie Supremo

"Brabantiz Senatui exhibita fuit 28. ]

-

um 1727, aþcþdein* alterá. . Sed þhic Senatus,

laabens. verifimiliter manus ligatas ,. noa dedit nifi binas ConJulras favorabiles. .

laplorata quoque fuit Ordinum Brabantiz interceffio , ut paterét Oppreffo via juflitie.

720

P

declarat, fe ab hinc 63. annis in Immáátriculatione

Á

Lhoff*tti*,; tum in celebri Majorum: fiï:ortïulm .Ce'n'f'ü'ra-,

feu Infcriptione faa in hacUniverfitate, pro more ia

ejusque juftificatione ; tum in Articulis Inaocentio

n

eaufitato , . fincere emififfe, & rurfum ubi jufta ne-

XI. obla

L.

Jl

tis fideliter "exhibitm adhüc mgdo defen-

P

L

ceffitas vel utilitas poftulaverit, füb invocatione divi-

dunt,

K

ni Nominis emitrere paratum Profeffionem Fidei Tri«

d'ex manibus Fideliüm 'excurere videa-

dentinz fecuadum Formulàm Pü1V; . —

»

Ü

:

;

tür SS, Scripturas contra ominiurm feculorüm u(üm &

l

-

Una.

imen proteítando, f« Fidei (s* purgátione

traditionem, non

"

fi

& Haterodoxorum fcandalo.

ine magno animarum detrimento

Canonica nullatenus indigere: cum Fidei huic Ca-

äe

tholice indivulfe femper adhaeferit, & jam plusquam

.. 49. Quod non reéle conciliari queat cüm

'Ss Ed

a feculi- dimidio, de Corpore & Concilio hujus Uni-

clefiae Canonibus, ejusque' Difciplina, five citca me-

verfitatis exiftrens, SS. Capones Profeffüs, & fub

thodum remirtendi & retinendi peccata, five círca

oculisejusdem Univerfitatis, illiusque Re&torum abs-

poteftatem clavium & Ecclefiafticam. Hierarchiam.

ï

ue reprelienfione usque 'in-hanc diem converíatus

59. Quod hec eadem Conftitutio' profcribar li-

u

erit; quin imo hanc ipfam formulam Pii IV. lau-

brum Confiderationum Moralium, quem Infrafcriptus

det in fü

,

o Jure Ecclefiattico umverfo : fz;rfff 3. tit.

E

jam pridem. vidit cura Theologorum Belgarum la-

^

à

4

4

tine redditum & frequentiffime ac per abnos pluri-

" Ad Art

xculum 'f'ejcun'd-uih declarat, fibi lícirüm non

mos lectiratum cum fumma omnium (Theologorum

'elle Turamentum Formularii Alexandri VII, fecun-

& cordatorum hominum zedificatione & fructu, ut-

dum Bullam Clementis XI. que incipit Zimeam Do-

pote Íanéta .& 'incomparabili unétione refertum.

vhini Sabaotb ; cum in hac Bulla declaretur, eum ju-

Condemnet -item earumdem Cozfiderationum Aucto-

rejurando Ecclefiam Dei decipere, qui interius non

rem , illumque inauditum, quem non modo ut re-

u

dicat libro Janfenii doctrinam hareticam contineri :

terrimum herefiarcharn & diaboli filium, verum eti-

E

P«

i

bi autem. de Facti hujus veritate non conftet, no-

am. & ne

q

uiffiimarum intention

*

;

um reum indigitat ;

i

tumque fit jam pridem de Tanfeniani Libri fenfu in-

cujus tamen Orthodoxia, pietas, & cum íumma

&

ter Catholicos acrirer difpurari ; & hanc Facti ques:

eruditione conjunéta humilitas In

f

tionem nullo infallibili Judicio decifam effe, ac pro-

fpeciali notitia apprime perfpecta funt,

FU eripro longy, &

fité

jl

e

inde grande piaculum committeret, fi hanc rem du-

Qua quidem rationum momenra excellenter ex-

li

biam atque incertam, qua nec ad fidem, nec ad

potita fünt in preclara Declaratione Celeberrima Uni-

verfiratis Parifienfis 171

Tnores ullarenus pertinet, jurisjurandi facramento at-

&. qua ab antiquo fee pro

fic

teflári; Deum in animam fuam invocando prafüme-

avite Doctring & Ecclefiaftice. Difciplinz puritate,

Fers5 cu

im

tanquam murum adve

tha

n Dominus 'd'*i:ieri;ra]urajndum/ 'z'gzümfit(:tïe, e

kus Ingruentes eipprés s dixn-

Àj

n judicio,

2 injuflitia-

E

tates femper oppofuir,

j

4

"

a.

od ad Docma attine

t, provocat Infrafcriptus

" Ceterum cum Infra

fcriptus audiat uaduaeos A-

At

períonas quaslibet, falva' reverentia Ecclefiz Pafto-

cademicos & Ecclefiafticos, qui Bullam Ugigenitut

fibus debita, " ut oftendant an & ubi aliquam ex

non recipiunt tanquám pravaricatores Profeéffionis

br

lt

quinque famofis Propofitionibus docuerir vel tenuerit

Fidei, quam fecundum Formulam Pii 1V, aliquan-

dü

unquam , aut legitime fufpectus fuerit aliquam ex iis

do emittentes, R. Pontifici, B. Perri A pofïolorum

Li

docuiíTe vel tenuiffe : quod fi non praftiterinr, prout

Principis Succeffori ac Tefü Chrifli Vicario veram

16

hoc, cum plane falfüm fit nemo prafliturus eft un-

obedientiam fpoponderanr ac jurarunt, ne forte ac-

Ü

w

T

du

cufatio hec ignaris quibusdam ac fimplicibus

quam ; relinquit Infrafcriptus Publico dijudicandum

.im-

ld

an non jure hic conqueri poffit de impáta fibi atroci

ponat, refpondet Infracriprus non fuis, fed Car-

injuria, prafertim cum Dreve Innocentii. XII, de 6,

dinalis Bellarmini verbis de Conc. & Eccl. lib. 1.

dat

Februarii (694. omnibus Epifcopis, quaztum zz Do-

Cap. ult. f& juraffe veram opedientiam, & fe fore

5/uno poteft, injungar, me ulla vatioue quenquam va-

Obedienrem fummmo Pontifici ; 7404 intelligitur , in-

h

d

ga iffa accufatioue &? imvidiofo nonrime J'an]em fimi tva-

quit, duv juïl:"eït'ea,fq'uæ ;/etkmiiz»im Deum Sg'&wm

at

duci aut uuzcupari finaor, snfl prius füfpettum effe le-

Canones jubere potef. "E contrario plane' exiflimar ,

pravaricatorem fe fote ejusdem "Tridentine Pro-

fii

gitime conflitevit aliquam ex bis propofitromibus docuiffe

aut tema[[e..— Quod. quidem Breve fecundum Leges

feflionis, fi falfa ac caeca opedientia quafcumque Ro-

pa

"Patrie debite in hi(ce Partibus admiffum & in hac

manorum Pontificum Bullas reciperet, utpote quas

t0

ipfa Academià publicatum fuit ; fecus ac Bulla 7-

conítat quandoque deviare à S. Scriptura, Tradi.

meam.: Domini. Sabaotb, que pro Galliis dáta ne um-

tione & mente Ecclefie, qua íole ibidem nobis

pu

de

bram quidem in'Belgio Regié Placetationis aut Te-

proponu

oror ranquam infilibilis Fidei Reguia &ln-

pirims publicationis habuit, nunquam in .bac Uni-

terpreS$. ^ .

f

N

PA

. : Poflremo in h

dr

verfitate prelecta, numquam ulli Juris Profeffori aut

acce; -räïu,!ii: turbamum t&xiwpäüar,e

findiefo propofiü. Confar autém quam illegitirne

& diebus .caliginis conftitutus. Infrafcriptus, f& (ua-

fi

in Facultatem "Theologicam Lovanienfem introduc.

n

que füb protectione. Omnipotentis Dei- éonflituit ,

t2 fuerit exactio jurameati Formulae Alexandri VH.

cum tota' ánimi fiducia dicens : Exwége Deur »-judica

fecundum Bullam 7Zzeam Dotnimi Sabaotb , quantas-

Caufam tuam. 'Sub protectione item - Ecclefiae Ca-

fa

q

Dé ru:

rbas & mila liuic Academiae torique Belgio in

tholice Matris füze ac fponfe Jefu Cbrifti; üna praes-

tülerit diutürna nimis experientia febfimus. —

tolans éjusdem .Ecciefie infallibile-füper 'hifce con-

de

af

.^ Quoad Articulum tertium declarar idem'fl*bfïfäfär"i:

Ki

certationibus Judiciutn ; quod tota animi fubmiffione,

tus fe recipere non poffe Conftiturionem Cleme

*b uv

n

&

3

uti obedientem Ecclefi

z1

p*

*

filiu

fá

ratum fe profitetur, ^ ^

m decer, amplexari pa-

Xl. que incipit Umigemitus Dei Filiur, neque con-

-

demnar

e

1

f*

CL P

1

EE T EORH

.Hoc, Inftrumentum D

ecl.arz;t.i;onis mee, fufis ad

do

reprobatas.

t ; ,.v

Deum precibus; rire perpenfüm propria manu figna-

I

vi Eovauir hac

1. Quia

profctibi la Cónftiraio plaritas Tócu-

"

3

"$. Msji i727. opim

) -&

T

blici

fh

tiónes S, Scriprutz , Conciliorum, Patrum; & Auc-

Juris fiat; / Z. B. vaw EsPEN,

/

*

UI ,f& sCano

0r

torutm do&trinee

ac pietatis laride per univerfas Ec-

Pro£ - (Infra balebatur ) Infrafcripti teftantur fe ad-

clefias'illuftrium. -

fuífe cum Rev. ac Clarif. D. Z. B. van Efpen

ftitutio dämnbt þlutimg.sïpto-.

20. Quod eadem Con

Presbyter, J. U. D. & SS. Cánontim in'Univerfita-

pofitiones, quae ibtellectae ini fenfü naturali & obvio;

te Lovaniehfi Profeffor, mente fana & integra, ac

ficut vult ipfa Conftitutio , ipfam praferant anti-

corpore. valente huic Inffrumento fübízriplit, die

&

quam Fidei &.Morum doctrinam ab Apoftolis& Pa-

& anno quo. fupra, .( Et erat. fignatum). 3. Fer-

tribus traditam; ac | prefertim eam quam Thwlogi

xaociabi s Es

p g.;;pe:rï;i. ,

&

ou RecUEIL DES PIECES &c. LIVRE 'TROISIEME,

721

'nfm'a,

Petri Can. Atzt. Cinck, P1esbyterPræfes Coll. Craen-. no quo fupra. (Signatum) ngdmsDemque, Nm.

MSURT

donck, & Can. S. Petri Lov. (inferius habebatur :) Apoftohcus & Reoms.

itfn

Infrafcriptus Notarius Apoftolicus ac Regius attefta-

tur hoc. Inürumentum Ccoram fe fignatum efle a R.

Concordant:am tePcor cum Orig u-xah.'

Vldea.

ac Clariffimo viro Z. B. van Efpen Presbytero J. U.

rum &

D. & SS. Canonum Profellore, in prafentia füpra-

Aïgxdms Demque Notarms Apo&ohcus.

Tlentó

fcnptorum Dommorum tanqaam teihum die & an-

58 EQ

Ca me

PWMWMWWW—WmeaæM

e CIrca

lam

D.

b&t ].

Tiptg

üm ]s

PREVIIERE REQUETE

1 pkm

Totum

«U, Ut

De M. van E jpen, adrej]ee à l*/:mpereur ( Roi, en jm Conþzl Sozwemzn ordonne en

tttüm

Brabant.

r

A

Ut fe.

emontre trés humblement Z B van Efþen, Cha—

funt Cæfam Cefari.

C'eft ainfi que pour avoir fou-

m eli-

R*

noine del'Eglife éxempte deS. Pierrea Louvain,

tenu dans fon dit juf Ecclefiaflicum Univer[um , que

ipiut:

Profeffeur des SS$; Canons, & Docteur en droit de-

c'étoit au Juge Royal à décider les difficultés € dou-

fumma

puis plus de ;o. ans dans l'Univerfité de ladite Ville,

tesqui fe rencontrent touchant l'immunité Ecclefia-

npa

& préfentement le plus ancien de la méme Univer-

ftique; que cette Ouvrage futdénoncé à Rome, par

fité: Qu'en 1646. il

e(t né en ladite Ville,

Ié 9. Ta-

ceux de PAlcheveme de Mali lines, qui furent cepen-

Irex

illet, de Parens trés Catholiques, & Baptifó dans

dant obligés de rendre ce temoignage quil ne con-

& Uni

l'Eglife Paroiffi ale de S. Michel:

tenoit rien contra fidem aut bonos imores3 comme il

Qu'en 1665. il devint Suppot de!adite Umvu*ïte,

confte par la Lettre dà P. Delbecke Dominicain,

f pro

Lonmlteur de

Imafe,

fi célébre par fon attachement invio lable à la foi Ca

thce cy jointefuüb ( A).

& lam

tholique, & àcetitre hautement Louee par le S. Siet ge

C'eR encoere pour avoir foutenu l'autorité legitime

Apoüehque

ii À

Qu'autemps qu'ila été m(crxt in Matriculam du f

du Souverain à l'égard de la juriídiction Eccletiatti-

Academie , ia

Wt

felon. le ftatut du 238. Novem-

ue, & pour avoir éclairci les loix du Pais au fujet

Pt

d

(lionis

bre 1579, le Fideijuramentum juxta Decretum Bul-

u Placet, que le Vicaire Apottolique de Boisle Duu,

le Pii IV; laqueïle Profeffion de Foi il a, entuite

feu M. Govaerts, dénonga à 'Archevéque moderne

iquan

du méme fiatut, réiterée lorsqu'il a prisle degré.de

de Malines, avec là derniere licence & animofité,

lorüm

veram

Licence en Droit dans cette Univerfité,

le 1 1. Tuin

la do&rine du Remontrant par Lettre du .8. Dec.

16705 & méme depuis dans fon jze.v Faljbajfnum

1718. cy jointe fub (B). Laquelle étant rendue

JCEIS

. IN. 21. ll loue

Is N

Umz,erfzmz, Parte 3- Tit. IV. Cap. 2

publique par impreffion d'un livre qui a pour titre:

] C

lad:te Profeffion du Pape Pie IV.:

A&ta Ecclefiee Mechlinienfis, faite par 'imprimeur du-

Que le Remont:ant a ain(i pubhquement vecu

dit Archevéque, le Remontrant s'eft cru. oblizé,

hb i.

t fore

dans cette Univer(ité àla vue de tout le monde, dans

pour conferver lPautorité que fes Ouv:(.ges avo: ent

la communion de notre Mere la Sainte Eglife, &

acquies danslepublic, de íe plaindre à S. M. en íbn

ur,m

Con(ezl d'Etat, du dit Vicaire Apoftolique par la

i

daus la participation des Saints Sacrements; íans

avoir jamais fouffert le moindre reproche, touchant

Requéte cy jointe füb C. für qumS M. fut(irwe de

limat ,

fà croyance & orthodoxies menant une vie, ( c'eít

renvoyer la caufe au Grand Confeil, dont ledit Vi-

b Dro-

ie Ro

par contrainte qu'il le dit) irreprochable & hors de

caire Apoítolique étoit membre; avec ordre aux

toute atteinte.

Conteillers Fifcaux de fe joindre en caufe au Remon-

P quis

Que le Remontrant 'eft appliqué fans relache de-

trant, pour ce que le fervice Royal éxigeot qu'il fut

Tradi

puis 6c. ans à Pétude des loix, & particulierement

proteaä contre les injures qu'd fouffroi it, pour av oir

nobig

des SS. Canons, conformement à ía Profeffion.

donné au public des Traités pour le maintien des

T

Ayant toujours eu en vüe de foutenir les veritab! les

Droits & Hautears de $. M. L. & C. mpport à lalet-

droits de l'Eglife & de S. M. I. & C. ce qu'il n'à pà

tre für cela envoyée au Grand Confeil,

le 13. Jui llet

fhte

faire fans contredlre certaines f)retentwns tout à fait

1719. Cy jointe fub D. Ls Remontrantseü défen-

a

i5

H

2li

ife de Dieu,

infoutenables, qui deshonnoxent :

us

du devant ce méme Confeil avec un tel fuccés qu'il

[litit

& qui rendroient l'Ecclefiaftique le maitre du Souve-

y a remporté la fentence cy pareillement jointe füb

rain, & l'arbitre dubonheur & du repos de fes Etats

qulta

E. parlaquelle fon honneur & fà doctrine fürent plei-

z C

&Sujets: par o leRemontrant,pouravoir faitle devoir

nement mifes à couvert contre l'atteinte que le dit

|pres

de fà Profeflion, s'eft attiré de puiffans adverfaires,

Vicaire Apoftolique y avoit voulu donner, & deffen-

e cot

afíés connus de cette Couríouveraine, qui lui ont

fes lui font faites d'entreprendre à l'avenir le fembla-

rffone )

fait reflentir tout le poids de leur indignation.

ble, à peine de plus grande démonftration.

Que non obítant tout cela, le Remontrant vient

( pa

Que dans le grand nombre des Ouvraües qu'il a

donnés au Public, fous l'autorité de cette Cour on

de recevoir le traitement le plus dur & le plus fea-

(is 1

rva encore fgu alleguer le moindre point, oü le Re-

fible du monde, à l'age ou il ett de 81.. an, par

montrant fe feroit écarté des dogmes de l'Eglifes &

un exercice indu & mcompetent de 1urxsd:ämn,

ïä

K

on n'a fu fe plamdxe que. de ce qu*xl rendoit: quc

méme de la part de ceux qui n'en ont pas à fon

egard ;

, Cat.

fei

Ef

W

(a) Prefent£e le 2$. Jum 1727 imprimée pläfäntement pom la pzemxere fois.

(A) Nous omettons cette Lettre, parce qu'on la trouve dans I' Ouvxage iutitalé : æquzms Sentent:æ Parlamemz Mecblmzenj»

enità

&c. initio.

n*

(B) Cette Lettre & les pieces indiquées fous les Lettres C. D, E. fe trouvent pareillement dans POuvxage cité cy-deffüs.

l[, dle

Supplem. Oper. Van Efpen Pars V.

Yyyy

;

(l

T

t

Causa EsPENIANA

722

égard; & dui plust eft, par ceuxlà méme qui l'au-

pure voye de fait la plus criante, comm'un Apoftat

uu fchitmatique, qui auroit répudié la. mere com-

roient dü proteger contre une telle ufurpation de

jurisdiction ,. qui va à aneantir celle de la dite Uni-

mune de tousles fideles.

Certainement en vüe d'a-

$

neantir l'autorité des Ecrits qu'il a fait en faveur des

verfité de Louvain.

:ä

Qu'il eft tout-à-fait notoire que cette .U

niverfité,

droit Sacrés de S. M. I. & C. comm'étant préten-

duement Pouvrage d'un ennemi déclaré de T Egli.e.

& tous les Suppots font entiérement éxempts de !a

Jurisdi&ion & (üperiorité de l'Ordinaire; laquelle

Que ledit Cardinal Archevéque impofe au Re-

pl

T

réfide integralement & privativement dansla méme

montrant par ces ordres, unePurgation Canonique,

Univerfité, & fon Recteur; fi avant que méme en-

la plis griéve, &laplusinfamante du monde, mé.

fuite de la Bulle de fon ére&ion du Pape Martin V.

me (aths la moindre connoiflance de cauíe, fans for-

omnium €9 fingulorum, caufarum C9' megotiorum

me ni figure de procés, fansfentence;s traitant ain

cognitio atque decifio Doétorum , Magillrorum , Scho-

le Remontrant d'une maniere dont il ne pourroit

larium membrorum , atque fervitorum eorumdem fi-

ufer envers fes propres fujes, puisqu'il eft con(tant

—

ve Clerici five laici fuerint , C9' -etiam. de quibujeum-

ue la Purgation Canonique ne fauroit étre impoíée

que criminibus C9' exceffibus, correclio C9' puaitio C3

qu'à celui qui fervato-juris ordine per fententiam Ju-

omnimoda [uyer illis jurisdiclio , compete totalement

dicis declaratus efl legitime fufpectus.

au dit.Redeur magnifique, avecinhibitionbien ex-

Que ledit Do&eur Damen, qui en qualité de

preffe a tous & un chacun de caufis C9' negotiis hu-

Confervateur des Privileges de ladite Univerfité

jufmodi cognofcendi, [ive illa dirimendi, aut mem-

étoit bien pofitivement obligé par ferment à em-

bra €9 fervitores hujufmodi vel ex eis aliquem pro

pefcher Patteinte que ces Privileges recevoient par

crininibus €9' exceffibus eifdem, aut quomodo libet

de tels ordres, qui menacent méme Canonicum

corrigendi vel puniendi, feu aliquam in eos fuperiori-

Rigorem, seft oup'ó jusqu'à concouriràleur anean-

tatem vel jurisdictionem exercendi.

tiflement; en mettant en exécution les mémes or-

Que ce droit d'exemption, & les autres pfivi-

dres réelement & de fait, avec déclaration bien ex-

leges prérogatives, libertés & franchies de ladite

prefle qu'il e faitoit de Mandato prefati D. Archie-

Univer(ité, ont été fpecialement confirmés, & a-

grées par les Ducs de Brabant; ainfi qu'il confte

pifcopi; & quejuxtatenorem fupradictorum Manda-

torum. il donnoit au Remontrant fpatium quinque

pa

r leurs Lettres patentes , qu'ils ont fuccelflive-

dierum ad refpondendum : que leRemontrant (n'ayant

ment données; & qui fe trouvent au

x Placarts de

méme pü y répondre, à cauie du lerment qu'il a

Brabant; .Part. III. L. 1. tit. 5.

preté au temps qu'il fut immatriculé dans ladite U-

D

Que par autres Lettres patentes du 20. Janvier

j

niverfité, in verbis: obfervabo ura, Privilegia,

1487. qui fe trouvent pareillement aux dits Pla-

Libertates , Statuta , Ordinationes C9' Confuetudines

h

cards Cap. 7. ladite Univerfité, avec tous fes fup-

el

laudabiles Univerfitatis ad quemcumque [latum , in

pots, font pris & mis fous la garde, protection

Univer[itate deveneros neque laborabo fcienter in ali-

fe

& défenfe fpeciale du Duc de Drabant leur fon-

n

quo, quod in prejudicium eorumdem pofJet redundare:)

dateur: om in hderen goeden Rechte gehouden ende

afait delivrer au dit Doven,

van alle ongelycke , crachte, fortfon, ende gemeldt,

qualitate qua, la pro-

teftation cy jointe füb. K. (d)

befthut ende befcherente zyn (a

di

Que ladite Collegiale de $. Pierre à Louvain

Que ce procedé inoui, n'eft pas feulement di-

redement oppofé aux.droit, & privileges de ladite

eft auffi notoirement éxempte avec tous fes mem-

Univerfité, aux Brefs dinnocent XII, & aux ordres

t

bres, de toute Jurifdiction & fuperiorité de l'Or-

lé

exprés de S. M. I. & C. du 26. Mai 17235 adreffés

dinaire, par la plus claire & la plus ample éxemp-

f

tion de toutes les

J

Eclifes fecondaires de Liege

aux Archevéques & Evéques dans ces Pais, mais

encore à la joyeufe entrée de ce Duché; laquelle

pl

(fous laquelle avant l'ere&ion des nouveaux Evé-

t

chés cette de S. Pierre reffortifoit in fpiritualibus :)

veut abífolument qu'un chacun íoit traité en toute

fn

choíe par voye de droit & par Sentence devant

accordée par le Pape Jules IL. par fa Bulle du 11.

m

Aüut 1512. cy jointe en copie, avec les lettres de

íon juge competant.

te

Et comme le Remontrant par les ordres fusmen-

Placet far icelle, depeíchées au nom & de la part de

fe

l'Empereur Charles V. de trés haute memoire, fub

tionés , fouffre la plus grande violence, & eíft en

f

outre fenfiblement troublé par voye purement de

n

F. &G. (?).

El

. Qu'ain(i le Remontr

ant & comme Suppot de la-

fait dans la potleffion & jouiffànce paifible eu il eft

le

dite Univerfité, & en qualité de membre du dit

de fon dit droit d'exemption, tant par ledit Car-

Chapitre, étoit notoirement éxempt de la Jurisdi-

dinal Archevéque, qui a donné lesdits ordres, que

par ledit Dodteur Damen qui les a mis en éxecu-

Q

&ion & füperiorité du Card. Archevéque de Mali-

Q

nes: de quel droit d'exemption ilavoit aufli paifible-

tion: il fe trouve dans la dure néceffité, pour fe

mettre à couvert d'üne oppreffion de cette nature,

Ti

ment joui jusques à préfent.

«

Que néanmoins fadite Eminence comme Arche-

de réclamer l'appui des 1

loix , & de s'adre(fer ,ä cette

véque de Malines, vient de donner au Doyen de

Cour Souveraine.

;

Q

i

la dite Eglife de S. Pierrele Doc&eur Damen, les

La Suppliant tr

és humblement que (prenant le

Suppliant en fa protedion Royale & fauve garde

(

ordres exprés comminatoires & infamans cy joints

d

fub H. & J. (c) afin d'interpeller le Remontrant, en

contre de pareilles violences & voies de fzit:

El-

fon nom & de (a part, affiités de deux témoins, à

le foit fervie de le maintenir dans la Pofleffion,

f

(

répondre catégoriquement aux interrogatoires re-

vel quafi, defon dit droit d'éxemption, quilui com-

pete tant en qualité de Suppot de ladite Univerfité

hR

pris dans lesdits ordres: & cela ponr que le Remon-

W

trant per debitam oLedientiam in [inum Ecclefiee Ca-

qu'en qualité de Chanoine de ladite Collegiale de

tholice Romana redire €9* recipi mereatur: par oü

S. Pierre à Louvain: avec ordonnance à ía dite

fe

d)

le Remontrant, qui jusques à ptéfent a vecu par la

Eminence comme Archevéque de Malines, & au-

race de Dieu dans le fein de l'Eglife Catholique

dit Docteur Damen, & à tout autre qui fe peut

di

toucher, d'óter & de faire ceffer promptement tout

Apo[tqligqeö; Rcm.aitxie, ?ü c-ruell:ement trgitä par

d

troub!e

de

) Pour étre maintenus dans leurs bons droits; & défendus & pretegés contre route injure, voie de fait & violence,

) Ces deux pieces manquent.

) Ces ordres fe trouvent. dans la piece rapportée cy deffas fous le titre: Inquifii» Doctrorig Damen &c,

|

po

ä

ä

) Nous l'avous rapportée cy-deffus fous la lettre B.

l

ou R&ccEIL DES PIECES &c, LiVRE TROISIEME,

723

ia

1

ttouble & empéchement à ce contreires &avec de-

étre fuivis d'autres bien plus rudes par rapport à la

uOm

commination fufmentionnée, lesquels il eft plus fa-

fenfe de commettre à l'avenir de pareilles voyes de

TU

faüit. En accordant au Suppliant à cet égard Lettres

cile de. prevenir que de faire.ceffer aprés coup, &

1deg

de maintenue en forme düe & ordinaire, ou telle

qu'il y a auffi periculum in 1nora : loterim & par Pro-

vifion, les fusdites ordonnances &. défence, du

lten

autre provifion de juftice que la Cour trouvera con-

]

l.Q

venir, avec depens, ou qu'autrement &c.

moins jusqu'à ce quela Refcription vue, parla Cour

— Et en cas de communication , comme le Sup-

autrement feit ordonnés attendu auffilla notorieté

|e

E

pliant par Áon grand age de 81. ans eft expofé à bien

publique du dit droit d'éxemption. Quoifaifant &c.

Qqua,

me

c»iesf—acg;r-detrils, &--queles [usdits attentats pourroient

(ä;o.iz figné) R. C. E. Swartsf

r

d

sl

TOi

EE

|t

äæmzæm(eæm

ant

Jf

E.

u

* qe

er(it

J PREMIER MEMOIRE

i m

I pat

En faveur de M.*

an Efpven; oit l'on fait voir : que la Cohduz'te de l'Eminenti[me Cardiual Ar-

(

de Malines , à l'égard du DDocteur van. E[pen , eff une eutreprije manifefte .

AT

cbevéque

Ya

ü

fur les droits de ? Univerfité de Lowvain j de Jon Kecfeur. Ca

5 0f

T ex

$.:uh

tiereque ce foit: cequi étant prouvé, il s*ch(uit clai-

(l

[

tement que fon Emin. n'a pu faireles demarches füs«

1134-

Deü'þin db ceu þMemeirev.'?

dites íans qne entreprife manife&e.,

z'nqz.'e

iyant

es advgrfäires du Do&eur van Efpen, cherchant

ul 4

Í

4 à colorer les demarches de (on Eminence & du

$...L

e D.

Do&eur Damen en cetté'affiüire , prétendent que

lenit,

ceux de l'Univerüité de Louvain ne font éxemts de

Preuves del'éxemption entiere de l'Univer[ité de Lou-

dl

Ja Jurisdidion de l'Evéque, qu'en ce quiregarde les

vain, à l'égard de toute autre urifdiétiou

études, les exercices, les degrés, & autres chofes

que celle de fon Recteur.

! iij

1l dli-

femblables, qu'il appellent purement Academiques ;

mais quils lüi font foumis en ce qui regarde la foi

Il n'yarien de plus formel la defi'us; quea Bu,»l!e,».

in;)

méme d'éredtion de l'Univerfité de Louvain. .. Elle

pro

& les maeurs, Cett ce qu'ils n'ont pas feulement dit

& reprefenté en fecret, mais ils l'ont encore publié

eít de Martin V. & eft datée du 9. Dec. 1425.

Le

dans deux Ecrits, dont l'an eft duDocteur Damen,

Pape y expofe qu'ila été fupplié defairecette érection,

t d-

jdite

& porte le titre de Profecutio Orationis C9c. L'au-

par le Duc de Brabants les. Prévot, Doyen, Ecola-

tre eft anonyme , &a été imprimé à Malines fous

tre, C? Chapitre de S, Pierre à Louvain , C9' les

rdres

Bourvgemaitres , Echevins C9' Communauté delaméme

relfas

Jé titre d'Irenikon , avec l'approbation du méme Do-

&eur Damen.

C'eft à cette occalfion , comm'en

Ville:.quitous avoiént offert de ceder & tranfporter

mais

pleinement à cette Univerlité &à fon Kecteur toute

.]ur;lïe

plufieursautres, que cet Auteur anonyme s'empor-

te contre le Do&teur van Efpen de la maniere du

jurifdiction, qu'ilsauroient pu avoir fur ceux qui fe«

toute

inonde la plus outrageufe; jusqu'à le traiter nommé-

roient mermbres de l'Univerüité, ou fur leurs valets ;

evant

& cela tant en matiere civile que criminelle, & de

ment de fourbe: vafer, C9' verfipellis; fans comp-

ter les autres injures.

Il femble que ces Ecrivains

quelque efpéce d'affaüire ou de crime qu'il porroit

Tet«

fe veulent vanger parlà du mauvais füccés qu'a eu

sagir: tam. in civilibus quam- in criminalibus , C9'

e[red

jusqu'icil'entreprife fasdite, & fonnerletoc(in pour

aliis quibuslibet caufis , negotiis C9' exce[fibus : & non

t d

animer tous leurs partifans à feconder jusqu'au bout

feulementtoute jurifdidion, mais tout cequi a quel-

j elt

que apparence de juri(didions Jurifdiétionem, co-

leurs defleins fchitimatiques.

Crt-

- Quoi qu'il en foit ces Auteurs ne conteftent pas

ercitionen , emendmionem, CO?'TB&I;O?WWI.

que les demarches du Seigneur Cardinal Archevé-

Le Pape en leur accordant leur demande ne le

, qie

XOCul-

que en cette occafion ne foieat des procedures Ju-

fait qu'a condition qu'ils exécuteront cette offre fi-

ur f

ridiques, & des veritables actes de jurisdidion. En

dellement & exatdtement; & ordonne que la cónnoif-

fance €2'- la décifion de toute affaire, telle qu'elle

atüre,

effet, c'étoit une prétention inouie & infoutenable

cettt

que de dire qu'un'interrogatoire fait en prétence de

puiffe étre, qui regarde quelque membre de l'Uni-

eux témoins, dont on delivre a&e figné des dits

verfité ,. ou méme leurs valets, n'appartiendra des-

ormais qu'au Redeur,.à l'exclufion entiere de touf

t Je

témoins : qu'un fecond Acte dans lequel on menace

de peines;Canoniques; qu'un moaition; que la

C* chacun des Supplians, ou leurs Offiiers; & de

garde

fixation du premier terme à cinq jours: que tout

leurs Succeffeur.

ll veut que cela ait lieu fans au-

)

31?I011:

cela, dis-je, neferoit qu'un avis charitable, & non

cune exception: ommnimode, penitws

&c. & de

pas une procedure juridique.

Aufli ces deux Ecri-

quelqué affaire ou crime qu'il s'agiffe: omnium C$

YU

[ingularum caufarum C9' negotiorum,. de quibuscum-

rfié

vains n'ont ils pas recours à une pareille defaite. lls

fe réduifent à foutenir que ce ne font pas des Actes

que criminibus C9' exceffibur correélio C* punitio , ac

jaïcwde

d'une jurisdidion illegitimes & quefon Eminencea

omnimoda jurisdiétio.

De forte que dans toute la

j üité

u

droit.d'en exercer en pareil cas.

Bulle, il n'y a pas la moindre ombre d'exception

' ]l nes'agit donc que de faire voir que les Suppots

pour quelque cas que ce foit,

*

peu[

de l'Univerfité de Louvain font pleinement éxemts

Etle Pape juge cette cond.

tion fi eï&ntiel!e; qui

; tUt

lement

ordonne que files Supplians nïägecqþent réel

b

dþ toute ju-risdiätion del'Ordinaire, en quelque ma-

leur

4

(a) Imprimä préfentement. pourla premiere fois, — Mais il fnt diftribué dans le tems en Lffanufcx'it, agm bien que le

fizivmzr?

pour ap

puyer la Requéte precedente.

Supplem. Oper.

Van Efpen Pars V.

Yyyya

92À

/

Causa ÉsPENTANA.

Malines, dit que ceft &ne chofe infoutenáble: ac

E

L

j

leur prothielle: vealiter €9 eum effettü, 'dans l'éfpa-

li

€e d'un an, depuis la date de cette Dulle, ladite

gari non poteft, que le Redeur, & tous les mem:

Bulle (qu'il accordoit àleurs inftances) & tout ce

bres de l'Univerfité font pleinement éxemt, perti-

ril

g

qui pourroit sen étre fuivi, féroit nul & de nulle

ius exempti, de la jurisdidion de 'Evéque. /n locie

,

s

valeur : aullius exiflant roboris vel momenti.

legalibur, loco 116.

Nicolas Vernuleus ,.

dans foh livre Academia La»-

p

On voit donc qu'il n'eft pas poflfible de s'imaginer

W

une éxerbption plusentiere & plus abfolueque celle

vagienfis, Cap. 9. dit que le Redeur de PUniver-

là. " Cependant tout cela fe fit ans que perfonne ré-

fité de Louvain a un pouvoir fouverain für tous

V

e

clamat. L'Evéque deLiege; qui étoit alors le Dio-

les Suppots de l'Univerfité; . & qu'il peut les punir

te

ce fàin de la Ville de Louvain, reconnut (i bien cet-

par leglaive C9' des cenfures Ecclefiaftiques : qu'enun

motqui quece foit, g

4

qm

te éxeimtion entiere, qu'iltàchatroisan aprés, d'en-

uicumque , ne lgpgq't citer. de-

H

i

gager l'Univerfité à lui en gliffer quelque chofe. Il

vant aucun àutre 'Tribunal.

gagna quelques membres de l'Uriverfité, qui con-

Valere André, dans fes Fafli 4cademici Cap. 6.

K

foi

fentirent à faire une efpéce de concordat; mais le

affure. la méme chofe; & allegue differentes rai-

un

plus grand nombre s'y oppoíà; la negociation n'eut

Íons qui ont pu porter les Puiflances à accorder

une éxemption fientiere.. Telle eft le progrés dans

Bi

pas l'effetque l'Evéquede Liege foubaitoit;; &l'Uni-

n

irai

verlité eft-demeuróe en paifible pofleffion de Péx-

les études, .qui féroit fort traverfé, &i ceux de l'U-

emption-entiere. . On peut voir ce fait rapparté &

niverfité pouvoient étre évoqués devant d'autres

MU

du

& éclairci par le célébre Valere Audré dans fes Faf

Tribunaux: parceque cela produit plu(ieurs voya-

Academici.. Y my a donc pas lieu c'appliquer ici ce

ges, & une infinité de diffipations. llajoute, qu'un

yoí

Redteur choifi d'entre les membres de l'Univerfité;

vég

principe a(fés commun chésles Canoniftés, que les

éxemptions derogeant au droit ordinaire font repu-

eít plus propre qu'aucun autre à étre en. méme

tées entre les odiofa; & doivent par confequent étre

tems juge & Pere. .1l allegue avec cele l'exemple

QU

re(traintes autant que les termes du Privilege le peu-

des gens de guerre, qui pour des raifons ferobla-

qu

vent feuffir, . Gn démesre d'accord de ce principe.

bles, ont auffi leur juge particulier.

&

Mais les termes ne pouvant étre plus forts, plus ex-

On pourroit confirmer tout cela par d'autres te-

P

de.

prés, ni plus géneraux que ceux de la Bulledonton

moignages femblables , :& .par.un grand nombre

vient de parler, il n'y apas moyen deles reftraindre

d'exemples, qui font voir que les autres Tribunaux

lö;

Ecclefiatiques & feculiers ,, ont.reconnu. en. touté

en quoique ce foit. Deforte qu'il n'y a point d'éx-

emption entiere au monde; i celle de l'Univerfité

occalion cette éxemption entiere,

ul

de Louvain ne l'eft pas.

Mais. dgns un

[

Mempires il fgut 'fe borner.

On peat méme ajouter que. cette éxemption n&

n

doit pas étre réputée entre les odieufes. .Car elle

fi

$

IIL

n'eft pas obtenüe en vertu de quelque nouveaux pri-

qui

vilege contraire à fon inftitution primitive, comme

h$

€ela reft que trop ordinaire dans les éxemptions de

Que Z&f eaufes. doétrinales ne font p&y' .äxæþiäes*

&f

lufieurs Chapitres & Monafteres qu'on fouftrait par

de cette éxemption générale.

[

l

à a jurifdiQion de l'Ordinaire, fous laqnelle ils éto-

pet

jent auparavant.

C'eft une éxemption qu'elle a en

Les | adverfüires du D'(S.Seur 'van MEfpeh präten-;

im

avec fon inftitution: une éxecution autorifée de tous

dent, que s'agiffant ici d'ane cau(e dogmatique,. &

ceux qui peuvent en quelque maniere que ce foit,

d'un foupcon d'herefie, la connoiffance. en. appar-

euf

en étre réputés les fondateurs: une éxemption qui

tient à 'Evéque, & que l'exem

ption ne peut pas y

Val

fion feulement a été accordée du coníentement des

avoir lieu.

[l*

intereffés, mais fur Poffre volontaire, & les inftan-

On ne s'arrétera pa$ ici à faire voir que ce foup-

tea

tes prieres de ces intereffés, qui voyoient bien que

gon étant évidemment faux & temeraire, c'eft plu-

uUf

éela étoit convenable, & en quelque forte neceflai-

ót une nouvel

le iniure dont ce Dodeura droit de

f

te.pour tirer de cette Univerfité l'avantage qu'ils en

e plaindre, qu'une raifon de l'évoquer devant ug

Qu

efperoient.. S. Bernard dans le temps méme qu'il

autre Tribunal.

;

Pn

Mais ce n'eft pas de quoi il vagit mainte

n

jant; Süp4

séleve leplas fortement contre l'abus des éxemp-

pu

tions trop frequentes, (24) parle tout autrement de

pofons.pour un moment, que ce foupcon meritat

Vet

l'éxemption des: Monafteres qui ont été éxemt des

d'étre éclairci, & que le Do&eur van Efpen y eut

&t

Teur fondation, & par la volonté méme des fonda-

donnélieu, de quel droit prétend.on que le cri«

teurs, — .A combien plus forteraifon auroit-il approu-

me d'herefie ou antre mauyaife daQrine, doive étre

e

excepté des caufes dans lesquelles ceux. de l'Uni-

vé l'éxemption d'une Univerfité trés célebre, quia

tou

euce Privilege des fa fondation; & l'a eu par la vo-

verfité- font éxemts de la jurisdidion de l'Evéque*

Vé(

lonté de fes fondateurs.

;

N'eft ce pas fe mocquer ouvertement de la Bulle

tre

C'eft peut-étre par-cette raifon que lorsque dans

d'ére&ion, . qui n'a été contredite par perfonne?

lo

le 16. fiecle on abrogea dans les Pais.Bas toutes

Car enfin cette. Bulle répete plutieurs fois que

cette éxemption s'étend à toute forte c'affaires & de

i

les Confervatoreries de Privileges, l'Empereur Char-

n

le quint d'Auguíte memoire, en fit excepter celle

caufes, de quelques exc2s ou crime qu'il puifle étre

Ie

de PUniver(ité de Louvain.

Tellement que depuis

queftion.

Non feulement elle n'y appoí& aucung

le;

ce temps là, il nD'y a pas d'autre Cor

lfervateur des

exception, mais elle íe fert toujours au contraire

fiei

Privileges dans tout le Pais.

x

des expreffions les plus fortes, les plus préciíes,

des termes fi exprés de la Bull

e

les plus univerfelles , & les plus propres.à exclure

Que fi aptes

W

d'éredion (dont les impetrans ont éxécuté fidel-

toute exception.

Il. faudroit donc dire que l'here-

(

lement la condition) il étoit neceffaire d'alleguer

fie n'eft ni un crime ni un excés, pour pouvoit

ve

té

d'autres autorités, il feroit facile de faire voir que

dire avec. quelque couleur que le fait a'herefie n'eft

les Auteurs les mieux inftrnits, qui ont parlé de

pas comprils entre les caufes dans lesquelles ceux

lts

lexemption de l'Univerfité de' Louvain , l'ont re-

de l'Univerfité de Louvain font éxemts de la juris*

tran

di&ion de l'Ordinaire.

v

hm

connue pour entiere &

abíolue fans aucune excep-

Yant

tion.

Il faudroit dire de méme que des monitions et

für |

SS. Ca-

Nicolag :

Everard Préfident du Graxid'Confeil à

liqu

fo;mg , que des -mgnaces de la rigueur des

nons ,

Ti

v

(4) L. 3;*dEK'COn'Hd, Cap. 4

725

au Rr6ukiL DES PIECES &f, LWRE' TROISIäME—,

J æek

lem.

nóBs, & én þa&äuäief du refus public des Sacre-

que competent, pour s'y voir condamné & puni par

cenfures & autres peines de droit.

Il eft. étonnant

Denni.

rhens, ne (ont ni actes de Zarifdittion, ni de puni-

lod

tion, ni de correction , pour pouvoir dire que le Se-

que ce feul fait f1 recent, & rapporté par l'Auteur

méme de-/'Irenikon , n'ait pas, ouvert les.yeux à cet

igneur Cardinal Archevéque nr'a point entrepris fur

la

! LO:.

les éxemptions de l'Univerfité, ni contrevenn à

d

Auteur, ou.moderé au moins fes déclamations. Car

Bulle de Martin V. qui a été demandée par le Sou-

y atil rien de plus évident que cet exemple, pour

Ver.

QUs

verain, & éxecutée felon toute í3 teneur.

faire voir.que le defundt Archevéque, qui étoit u

Auffj r'eft-ce que tont nouvellement qu'on a in-

grand Prálat, felon cet . Anonyme, reconnoiffoit il

Wnie

nun

venté cette' exception. de la caufe d'herefie,: & ma-

bien qu'il n'étoit pas le juge competent du Sieur du

tiere Dogmatique. - 'Car quoique depuis trois fiecles

Cellier,. méme en matiere d'herefie, que.quoi quil

j de-

que l'Univerfité fubfifte, on y ait intenté contre

eut entre fes mains tant de lettres originales, il s'en

uelques uns de fesmembres des accuíations d'here-

defaifit pour les remettre de fon plein gré, à ceux

T

| k

tj

je ou de do&trine fafpe&e, tantót bien, tantót mal

à qui il-jugeoit que la connoiflance de cette affaire

.

fondées, jamais on ne produira aucun exemple, cu

appartenoit?

tdet

une telle- affüire ait été difcutée devant lEvéque

Cependant 1

AUs

'*Anenym:ä ne dit.pas *t'o'u;t. ll ne

IU

Biocefün. Aulieu qu'il eftaité de produire au con-

rapporte que ce qui feroit propre. à noircir.la .Me-

traire des exemples anciens & modernes, qui font

moire du feu Sieur.du Cellier; & fupprime ce qui

?tïeö

voir qu'elles ont toujours été difcutées au "Tribunal

le jutifie..| Nous y fuppléérons en peu de mots;

r

du Re&eur de l'Univerfité fans que perfonne s'y op-

parceque cela confirme de nouveau ce que nous

U'ün

pofát; & quelques fois màme furles inítances de l'E-

prétendons prouver. . Comme períonne ne doutoit

Egiæ';

véque & de l'Internonce de S. S.

quele juge competent du Sieur du Cellier ne fut

v

a

esS ]

^

le Re&eur. de l'Univerlité, le Promoteur in(titua

Ainfi.d

l'an. 1447, le Redeur

& les Deputés de

tiple

lUniverfité , ayant appris qu'ils f& répandoit quel-

a&ion à fa charge par devaut le Recteur, fe croyant

)bh-

bien fort aprés ce Decret de la Faculté . de Theolo-

ques: propofitions dangereufes les condamnerent. &

en interdirent l'ufage: fe refervant de pourvoir plus

gie. L'affaürey fut traitée dans l'ordre de la juftice

Jio

& les Lettres originales murement difcutéer, comme

bre

amplementà l'éclairciffement de ces matieres en cas

de befoin. Ces Propofitións font rapportées dans

parle la-Sentence; le Juccés emn fut que le hecteur

AX

les Fafli 4cademici, p. 337. Ed. de 1650.

de confilio C? affenfu de plufieurs Theologiens & Ju-

QUtd

.En 1470. un Licentié, nommé Pierre de Rivo,

risconfultes ,. rendit fa Sentence du 30. Àout 1704.

ül

fut accufé d'avoir avancé publiquement C9' avec grand

par laquelle le Sieur du Cellier fut azfous C9$' retabiz

fcandale, plufieurs propofitions contraires à la doctri-

en fon entier ;; & le Promoteur cendamné à tous les

ne Catholique 5 le Promoteur & Syndic de l'Univer-

dépens.

Cette Sentence termina entierremext l'ac-

fitéinftituerentleur accufation par devant le Redteur,

culàtion intentée contre le Sieur du Cellier; & il,

f

x

qui en préfence des parties prononca le 19. Juillet

n'en fut

l

dire pendant plus de 22. ans.

»us queftion tant iqu'il. vecut ,. c'eft -a-

»

Ja Sentence par laquelle Pierre de Rivo fut abíous,

^)

& filence impofé au Syndic. L'Accuf(àteur appella de

En i70;5. le Promoteur préfenta .

Rei;uäte giu).

cette Sentence au S. Siege, qui recat l'Appel. On

Reaeur pour s y plaindre du débitd'un nouveau li-

peut voir plus au long cette affaire, qui étoit aflés

vre qui avoit pour titte: Expofition du Symbole.des

te

Apotres CS' dél'oraifon Dominicale. Le Redeur, qui

importante, daus les FafH. p. 342. &c.

En 1543. un certain Paul de Zoenere,

fut .ac-

étoit M. AMelis, (a ) condamna ce livre au feu;

pat

cufé d'herefie par devantle Redeur. llen fut con-

comme contenant, des herelies horribles. contre le

-

s y

vaincu, & condamné par Sentence du Redeur à

Myttere de la Sainte Trinité.

Le Decret eít du

une prifon perpetuelle. . On l'enferma dans le cha-

23. Mars. 1705.

Ce livre avoit lapprobation du

juf-

teau de Vilvorde, oü on le nourrit aux depends de

Ceníeur ordinaire de Bruxelles, cependant le feua

plue

FUniverfité.

Archevéque de Malines, bien loin de fe plaindre

l

d

Voila des exemples affés anciens. Paffons à

de ce Decret du Redteur, comme d'une entreprife,

[ uj

'quelques aütres plus modernes , que les Auteurs &

fit de fon coté éxaminer le méme livre; & ayant re-

Promoteurs de l'entreprife dont on fe plaint n'ont

connu combien fon Cenfeur s'étoit trompé en l'ap.

N

pu ignorer, & malgré lesquels il prétendent enle-

prouvant, & combien ce livre étoit mauvais , il lé

ritas

ver à l'Univerfité un droit i important, & fi bien

condamna auffi lui méme. (£).

R

3

eut

établi.

Le3. Àvril 1708. le Recdteur, qui é

toit feu M.

(

L'Auteur anonyme de PIrenikon, cité cy-deffus,

Parmentier, condamna au feu un petit Ecrit Ano-

&

a

en fournit lui mérne un exemple aílós confiderable,

nyme, quiavoitpourtitre: Dequ&f[Hone facti c. (c)

Uni.

touchant le feu Sieur du Cellier. Le defun& Arche-

] y marque quil fait cette ordonnance en vertuü

u

véque de Malines, ayant entre les mains ,44. Let-

de fou auterilé Recforale; ou plütót, dit-il, de

U

L

tres dudit Sieur de Cellier, ( qui etudioit en Theo-

l'autoritéPoutificale C9' Royale dont nous fommes ve-

logie dans PUniverfité de Louvain) dans lesquelles

veluy d £t éddrd: QUA IN HAC PARTE FUNGIMUR.

ilcrnt voir des erreurs dangereufes, les envoya à

L'Auteur delEcrit. condamné fit fon Apologie (4)

qx

& écrivit contre leDecret du Redeut; mais il n'eut

qu

la Faculté de Theologie, afin qu'on procedat con-

i

re ce jeune homme.

LaFáculté donna un Decret

garde de révoquer en doutele droit du Redeur pout

le 11. Nov. 1703. qui le déclara coupable des plu-

porter de femblables Decrets; & tout nouvelle-

Cung

ram

porter uü

fieurs herefies, & le renvoya à fon juge Eccleþajï?-

ment le Reäeu.r dauiourd hui vient de-

Decret

alf-e(

jurt

(a) Préfident du College de Pulcherie.

C

:enl

() Il eft uàs remarquable que le

feur de Bruxelles qui avoit epprotivé l'infame líbélle tondä'*mnä per le Rectéur de l'Unis

(

.verfité, étoit un favori de l'Archevéque dé Malires, que ce Prélat ávoit mis en. place, en deftituant les apciens Cenfeurs. Nous

TOU

né prétendons pas décider s'il donna fon spprobation au libelle dont il s'agit par pure ignorance , ou par eonnivence aux here»

fies éxecrables qu'l renfermoit, Ge qu'il y a de certain, C'eft qu'il éxamiria le libellé avec foint avant de la donner; qu'il en ré-

a

trancha plufieurs erreurs ; qu'il figna la Preface & ce livre; qu'avant l'impreffion on lui répréfenta fa fignature qu'il reeonnut; que-

y2

Vl'impreflion étant achevée, comm'on lui demanda une atteflation de la cenformité de l'imprimé avec la copie, il la donnaáu écri«

xuflS'

vant fur le Regiftre du Libraire;. Concordaz cum origitiali; que M. van Sufteren Gr. Vicaire, & Pfore&eur du Cenfeur de Bruxelles;

fu: fort fcandalifé du Decret du Recteut de l'Univerfité qui cendamnoit ce libelle; qu'une dévote des Jefuites qui avoit fa bou:

tique a(fés proche de leur Eglife, & qui diftribuoit ordinairement Jeurs líbélles, vendoit en rn&me teris ce livre du nouve] Anti

g e

'rinitaire brulé à Louvain &c,

Q

Voyes l'Anatomie de la Senzence du P. Q. &c, p. 59. & 131.

h

(c) Get ouvrage avoit pour Auteur M. Opflraet.

.(4) $ous ce titre: Zfferzio opufculi quod. inforibitur: De quaflione fadii &;;

&

:^ Qausa ESPENIANA

726

Decret tout femblable; daté du 17. Janv. 1728.

comment ils penvent aujourd'hui foutenir le contrai-

.rift

re, commils l'ont fait, l'un dans fón Oraifon, 'citée

f0

En 1719. le Doyen- de la Faculté des Arts (2)

prononca une Oraifon à Poccafion dela promotion

au commencement de ce Memoiré, & par fon ap-

oi

probation donnéea l'/renikon; & lautre dans fon ap-

générale des Ecoliers de Philofophie. Cette Orai-

íon déplut à quelques perfonnes, qui en parlerent à

probation donné ä- ladite Oraifon du . Doáeur Da-

M. l'internonce. - Ce Miniftreen écrivit au Redeür

men.

$

le 18. Novembre, le priant de faire informer de cette

Pour finir ce qui regardecette affaire, le Recteur,

affaire, paisqu'onaffüroitque le Doyen avoit avancé

donnaíes ordres au Promoteur d'in(tituer fon a&ion

publiquement des fentimens abfurdes & trés mauvais:

contre le fusdit Doyer de laFaculté des Arts; & fur.

abfurdos improbosque fenfus. .Yl exhorte le Redeur

ce qu'il y intervint un debat,; le Promoteur foute-:

à fe fervir de l'autorité que les Papes & les Rois ont

nant que l'accufé devoit lui!délivrer copie de l'Orai-.

attaché à fà charge; & qu'ils y ont principalement

fon en queition, & l'accu(é foutenant le contraire,.

8 C0

3 i

attaché pour le bieri defa Religion & de laSainte Do-

fur ce.debat dis je; le Re&eur prononca le 28. Fe-

de

é&rine: Religionis potif/imum , ac falutaris dottriuce

vrier 1720, que le Promoteur n'étoit|point receva-

E

Ainli M: bÍnternónce reconnoiffoit éviderm-

ble dans cette prétentior incidentalg. ;.A la fin le.

4l

fültf(le

ment que le jüge compatent de ce Doyen étoit le

Promoteur fe dé(ifta. de fon a&

$0p

pointjugée au principal.

"

jon , qui par lä.f:u&'

"

ftack

Recteur; & il étoit (1 éloigné de éroire que les affai-

res dogmatiques 'n'étoient point du retlort du Re-

Voila doric le Recteur reconnu

[

)ourjuge compe

]

tent & unique, par.M. l'internonce, par toutePFU-.

dans

éleur, quil alure au contraire que c'eft principale-

ment à cet égard que les Papes & les Princes ont at

niverfité, . par le Gouvernement, . par tout lemonde:

fon

taché un fi grand pouvoir à cette charge.

Cepen-

en un mot, fans oppofition de qui que ce (oit.

Et;

qui

dant ce Recteur; à qui M. l'Interaonce écrivoit de

cela dans une caufe non feülement dogmatique, mais

ti0n

làforte, étcitun Docteur en Medecine; (M. Rega.)

fi (emblableà celle du Do&teur van Efpen, que dans:

ret

Le Re&deur répondit par une Lettre du 26. No-

l'une & dans l'attre le point principal de lattaire eft,

;

de

vembre, oiril termoigne d'étre fürpris de ce qu'on

la Bulle Unigenitus.

r

L

gél

(ieurs cen;

3 porté ves fortes de plaintesailleurs qu'à fon Tribu-

On pourroit joindreà ces exemples plu

deu:

nal; puiíquejefuis, dit il, le feul juge competent de

füres óu-jugemens Do&rinaux que la Faculté de.

N

ce Doyen: Sfudicem competen:em CS' unicum. ll prie

'Theologie de Lovain a donnée en differens temps.:

D

V

M. Pinternonce de ne plu: écouter fes fortes de dé-

Tel et fon jugement fur la doctrine de Luther;. ju-

lafo

Jateurs, mais de les lui reavoyer; oudelui marquer

gement qui fut regardé comme un piece de grand

par!

en particulier les cheís. d'aecuíation s promettant

poids: un autre fur la do&rine de Leffius & Hame-

Voit

lius Jefüites, qui a été renouvellé & confirmé. plu..

. qu'en ce cas il ne

H

:manquerar'paus . d;ca fairele devoir de

( (

fa charge.

fieursfois, & en dernierlieu en 1723.: d'autres con-

del

- M. l'Internonc

e n'étant pas fatisfait de.ce que le

tres des Dogmes relachés en 1649 ,. 16535 1657..

lieu

Reéteur mavoit pas dabord fecondé fes defirs, pré-

17115 & deux contre le fameux Cas de Conícience

fenta une Requéte à M. le Marquis dePrié. Ily jo-

én 17

O

-

3. & 1705.

Dans toutes ces occafions, on

finc

ignit un Memoire contenant plufieurs propofitions.

n'a point contefté à la Faculté, le droit de faire ces.

pria

qu'il difoitavoir été avancées par le fusdit Doyen,

fortes d'actes: mais au contraire lesEveques du Pais:

que

& quil qualifioit d'abfurdes C9' contraires à la Bulle

étoient les premiérs àles folliciter pour cet effets;

de

Unigenitus. — Mais bien loin de vouloir porter cette

ainfi que l'a fait l'Archevéque de Malines en 1653;

f'en

caufe ailleurs qu'au Tribunal du Re&eur, il fupplioit

l'Evéque de Gand en 1657.le Grand Vicaire, auinom

Cor

fon Excellence d'envoyer des ordres au Re&teur pour

de l'Archevéque de Malines en 1703; le Vicaire gé-

lui enjoindre de faire informer de cette affaire parle

néral du méme Diocefele Siege vacant en 1711. &c,

Jur

Fifcal de l'Univerfité, & de faire 1e devoir d.e Gxþchar-

Il eft vrai qu'en ces occafions il ne s*ägiü'oit pasjvd—eï*

qui

geà cette occafion.

Til

M. le Marquis de

Ptie; n;e'tant peut-étre pas affes

punir les pertonness. máis il eft vraiaufli qu'il paroit

ne.

par là que toutle monde a reconnu dans /Univerfité

inftruit des ufages de l'Univer(ité, envoia fes ordres

Qu

dire&ement au Fifcal, au lieu de les adreffe au Re-

le droit de porter des jugemens Dodrinaux, & de

Dec

&eur, afin que celui-cy fitagirle Fifcal, comme M.

punir les contrevenans.

L'un & l'astre, nes'éxecu-

df

l'internonce méme l'avoit demandé. Le Receur

toit pas toujours par les mémes perfonnes; mais "un

croiant fon autorité intereffée par cette démarche,

& bautre s'executoit (ans fentence de l'Evéque, &

qu

qu

en fit rapport à l'Univer(ité, qui fejoignit auffitót à

(àns queles Evéques y trouvaflent à redire.

€0I)

lui pour !

e maintien de lautorité Redorale.

Elle

Aprés cela eít-il befoin d'autres preuves? . nous.-

préfenta à cet effet une Requéte à S. M. I. & C. du

alleeuons las titres, une poflethon: immemoriale,

Zl

anv. 1720, oü Elle expofé entre autres chofes:

des exemples en grand nombre: & les adverfaires

Qu

au contraire ne trouvent ni titre, ni exemple du-

C

auctoritatem

€9 jurifditlionem. Rectoralem, funda-

U

mentum. effe omnium .jurium C9' Immunitatum c9

rant le cours.de trois fiecles que l'Univerfité a füb-

fifté.

On a méme raifon de croire qu'ils ont ,été

te

Privilegiorum ipfius Univer[itatis; quee utriufque Po-

fid

teflatis confenfu C9" voluntate tam. folemniter in[titu-

eux mémes convaincus de l'éxemtion entiere de

exercie-

l'Univerfités car le Do&eur Damen ayant (ignifi$

hií

ia , tam [eepe confirmata, tam longo ufu

lui

tio roborata , €9 hattenus inviolabilis cuftodita: adeo

ai1 Docteur van Efpen la premiere monition du. Car-

dinal Archevéque le. 10. Mai 1727,.il ]ui marqua

t

ut etiam gravi[[imorum C9' quorumcumque criminum

Mais le Docteur van

Val

etiam herefeos Rei, nón tantum a Rectore ut Judice

$. jours pour premier terme.

unico C$" competente judicasi, fed C9' ulibu detenti ad

Efpen lui ayant fait cependant infiauer une Prote-

Y

eum remil[fi fuerint , prout exemplis C3 etiam Senten-

flation , qui étoit. principalement fondée für fon

qu

iiis. Confiii Regii doceri poterit.

éxemtion, I& celle de tous les membres de rUni-

Q

verfité, les adverfaires fe trouverent deconcertes.

(

Ces paroles mont certainement befoin d'aucun

commentaire. Ce qu'l y a de fingulier, c'eft que

La premiere monition ne fut pas fuive d'une fe-

conde, ni de la part de M. le Cardinal, ni:de

k

lorsque l'Univer(ité fit ceci, le Dodteur Damen, &

le Licentié de Quareux étoient du Confeil de l'Uni-

la part du Docteur Damen. . Sion a cherché dáns

p

ités pour .coloret l'entre-

(e

ver(ité... De forte qu*il eít a(fés difficile à concevoir

la Qxite de.nouvelles fübtil

prife, |

k

W

(av) Gallet;e, fous Principal du College d;x Faugon,

ou RecuER, DES PIECES &c. LivnE TROISIEME,

727

thai

it&e

19, On peut di(tinguer le droit. de porter un ju.

prife, cela ne fért qu'à faire voir que ce (ont des éva-

läp

fionsinventéesaprés coup, pour couvrir 'embarres

gement fur la doctrine; & le droit de punirles per-

üaþ

fonnes. Ain(íi un Evéque du Pais.Bas peut portor

D

[ l'on fe trouvoit.

fon jugement für une do&rine enfeignée par un Au-

teur Allemand , Francois ; ou Efpagnol ; . Mais il

eur

[ Vi

n'a pas le droit de punir cet Auteur, tant qu'il v'eft

$

lon

pas fous fà juriídi&ion. Il en eft de niéme ici. Ceux

Iur

de l'Univerfité de Louvain ne conte(tent pas à 'Evé.

i

Räponfe— & quelques Objectionr.

que le droit de prononcer (on jugement (ür la do-

&rine, en quelque lieu qu'elle s'enfeigne, méme

dans l'Univerfité.

in,

Ce meít donc que dans ces derniers tems qu'on

Mais ils prétendent quePUniver-

h

a commencé à contefter une partie (i confiderable

fité aaufli ce droitlà par (on inftitution, parle con-

21'a

de lautorité. de l'Univerfité , & de fon Recdeur.

fentement de tous les intereffés, par une poffetfion

n

Et on ne sett aviíé de la contetter, que lorsqu'on

immemoriale contre laquelle perfonne r?a reclamé,

I

a remarqué que cette autorité étoit une barriere qui

par plufieurs éxemples de jugemens doctrinaux qui

s'oppofoit àun zele outré, quine peut fouffrir d'ob-

:

non feulement ont été loués par les Evéques, mais

IDe

ftacle.

dont plufieurs ont été faits fur la demande, & con-

U

fultation des Evéques: enfin par le.droit, & felon

Il ne faut donc pas s'étonner fi on ne trouve rien

ie

dansles Titres de l'Univerfité, ni dans la Bulle de

l'éxemple d'autres Univerfités de toutes les Nations,

Ht

fon éredion, ni dans aucun de fes anciens ades,

Quant au droit de punir les contrevenans, ils pré-

IQ

qui puile donner quelque couleur à cette préten-

tendent qu'il leur appartient privativement envers les

a(

tion.

Et c'eft déja un grand prejuge contre cette

membres de leur corps.

"

l

prétention, & contreles raifonnemens dont on táche

29. Il eft vrai que les Evéques ont auffi de droit

de l'appuier. Cependant nous rapporterons en abre-

Divin le poüvoir de punir ceux qui font rebelles à

en

2é les principales objections qu'on trouve dans les

foy. Mais ce droit n'eft pas incommunicable; fur

de

deux Ecrits dont on a parlé au $. 1. de ce Memoire.,

tout fi l'Evéque méme y cenfent: comme on a fait

voirque cela s'eft faital'égard de l'Univerfitéide Lou-

n

Premier objection. (a) Les Evéques ont de Droit

n

Divin le pouvoir de punir ceux qtii font rebelles à

vain.

On en a fait voir les Titres, la poffeffion per-

la foi.

Donc chacun de leurs Diocefains eft obligé

petuelle, & le droit reconnu par un confentement

nd

x

par!e Droit Divin de reconnoitre en eux ce pou-

& aveu exprés de toutes les Puiffa

nces qui y pouvo-

voir. Orles éxemptions ne peuvent point changer

jent concourir.

Donc les éxemptions

Seconde Obie&ion. 'Ceux del'Univerfité deLou-

n

ce qui eft de Droit Divin.

de l'Univerité de Louvain ne peuvent pas avoir

vain reconnoiffent la jurisdiction de PEvéque, quant

J

lien dans les canfes.qui concernent la foi.

aux pouvoirs dePrecher & de Confeffer: Doncleur

(

n

Réponfe. On ne peut comprendre avec quelle

éxemption rreít

fincerité ces prétendus Zelés s'appuient d'un tel

vient de le dire.

pas (1 abfolue ni fi ugiverfelle qu'qn

&

Ceux de l'Univerfité

!I$

principe: eux dont une des maximes capitales eft

Réponfe.

/qui dem andent

que toute jurifdi&ion Ecclefiattique a été donnée

ces pouvoirs en ont befoin pour s'en fervir à l'égard

tt,

de beaucoup de períonnes qui ne font pas membres

2)

de Droit Divin au Pape feul; & que les Evéques

n'en ont, qu'autant qu'il. plait au Pape de leur en

de l'Univerlité, & qui ne font pas éxemptes de la

communiquer.

jurisdiction de FEvéque.

Il rreft donc pas étrange

Ó

Cependant le Do&eur Damen, en parlant de la

que quant à ces fon&tions, on reconnoiffe la juris-

Jurifdidion coadive des Evéques, dit nettement

di&ion de l'Evéque.

Que fi on veut re(traindre le

le

qu'ils l'ont Jure Divino; & quoique l'Auteur de /'T-

cas jusqu'à ceux la méme qui n'entendroientles Cón-

renikon ne dife pas expreffement la méme chofe, il

feffions que des feuls membres de l'Univerfité, oa

it

Répond que PUniverfité n'ayant vu aucune neceffité

(

ne laiffe pas de louer ce que le Do&eür Damen alle-

gue pour prouver la prétention qui leure(t commu-

ni utilité d'avoir des Confeffeurs particuliers, atten-

le

neau füjet des éxemptions. C'eft donc à cette forte

du qu'il y en avoit toujours grand nombre dans la

d'Ecrivains qu'on auroit droit de. reprocher ( ce

Ville, n'a jamais prétendu jouir d'éemption à cet

qv'ils difent deleursadverfàires avec tant d'injuttice)

égard. Eton avoue qu'elle ne devroit pas étre re-

que à le prétendre aujourd'hui, aprés une poffetfion

qu'ils changent de fentiment ou de

'coni"cience pro

commoditate caufze.

contraire oü eft íon Evéque depuis trois (iecles. Mais

$

droit fur le pribcipc contraire

de ce que l'Univerfité a confenti tacitement à l'ex-

- Ainfi en prenant

qui eft certainement celui de ces Zelateurs, voici

ception de ce cas (qui eft presque Metaphyfique)

comme on peut répondre ad hominem , & retorquer

il feroit ridicule d'inferet qu'il en doit étre deméme

contre eux cette objection d'une maniere accablan-

à l'égard des jugemens do&trinaux ; quisque non

::s

te: Selon vous, toute jurisdidtion Ecclefiaítique re-

feulement elle n'a jamais confenti à étre privée de ce

fide de droit Divin dans le Pape; & les autres Mi-

droit, mais que les Evéques mémes qui y étoient

nittres de l'Eglife n'en ont que ce qu'ils ont recu de

les feuls intereffés, l'ont toujours reconnu, & taci-

g

]ui: Or il eft conftant que le Pape Martin V. eantie-

tement & expreflement; fans que qui que ce foit fe

foit aviíé de le contefter avant ce dernier tems.

rement éxemté les füppots de l'Univerfité de Lou-

vain detoute autrejurisdiction que celle du Re&eur;

Troi(ime Obje&ion.

Il y a des cas en matiere

de Mariage clandeftin, dans lesquels des Suppots

& cela dans quelque caufe que ce foit, & de quel-

que crime qu'il puiffe étre queftion: Donccette feule

de l'Univerfité font cités & jugés au Tribunal de

autorité doit décider, felon vos principes, toute

l'Official de Malines.

Donc l'éxem

ption de I'Uni-

cette queftion.'

verfité n'e(t pas univerfelle.

Il paroit évi

dent que cela feul devroit fermer la

Réponíe. Dans ces cas une

des parties contra-

&antes, favoir la femme, étant foumifíe au Tribu-

bouche für ce point à tous ceux qui font dans les

principesdes Ultramontains. Mais voyons encore

nal de POfficial, l'Univer(ité n'a pas voulu conte-

fter (ür ces cas, ni infifter trop à là lettre íür fes

ce qu'on peut répondre à ceux qui font pleinement

períaadés que la jurisdi&ion des Evéques, fur tout

éxemtion: aimant mieux gliffer quelque: chofe de

en matiere de foy, eít de droit Divin.

fon Droit, que de voir que par un confli& de jurit-

(4) Damen, pag. 13.

b di&ion—i— !

-*

728

-CausA ÉsPENIANA,

u

di&ions certains cas fcandaleux demeureroient long-

avons déja dit, fur le Cm'xfentemen-t'taci.te/.de l'Unis

tempsíàns remede. — Mais c'eftune chicane odieufe,

veríité meme: Mais enfin fi ce principe eft trop gé-

q'uglit

qul f

& une efpéce d'ingratitude de vouloir fe prévaloir

néral, & (i le Do&teur van Efpen n'a pas affés. pefé

U

de cette condescendance, & de certains cas dou-

toutes fes expretlions lorsqu'il écrivoit cela; c'eft à-

i u,onl

teux, pour conte(ter à l'Univerfité fon ézemtion en-

dire il y a:36. ans, c'étoit au Do&eur Damen, en

à ]l

tieres & en particulier dansles cautes Dogmatiques,

qualité de Confervateur des Privileges de 'Univerü-

entot

dont laconnoiffance luiatoujours appartenu, qu'on

té, àl'en avertir, &le fommer de corriger cet en-

Mai

ne s'eft jamais avifé delui conte(ter, & que les Ecé-

droits au lieu de s'en prevaloir comme il fait, pour

pren

ques mémes ont reconnu, foittacitement, foit mé-

combattre lui méme les éxemtions de l'Univerfité les

4dit

me quelques fois expreflement.

mieux établies, & que le Do&eur van E

A

f;)gü n'a ja-

"

geS.

Quatriéme Objedion.

Le ipremier Concile Pro-

mais revoquées en doute.

vincial de Malines a fait un reglement pour obliger

Car c'etít tromper le monde que .

de vouloir faAire

que ]

tre qi

tous les jeunes Beneficiers qui étudient dans les Uni-

G

croire que le Do&eur van Efpen aitrenfermé daus

ul r

verfités à porter l'habit Eccletia

LLilt

jue, & d'en appor-

fon principe les caufes dogmatiques de ceux qui

callec

ter un temoignage muni du fcel de l'Univerfité; à

font membres de l'Univerfité. 1l ne parle que de

drec

peine d'étre privé des fruits de leurs Benefices: &

ceux qui ont deux qualités ; dont l'une ne rend

homit

lUniverfité de Louvain a confenti à faire obferver ce

pas éxemt; & il n'étend fon principe qu'à ce qui

diftnt

reglement chez elle.

concerne cette derniere qualité. De forte qu'il n'a

Cadetm

Reponfe. Si l'Univerfité de Louvain a confenti

rien dit du tout qui puiffe foumettre en quoi que

a faire obferver cereglement, qu'enput.onconclu-

ce foit à l'Évéque celui qui n'a pas d'autre qualité,

pl

Efpen :

re? Si elle faifoit oblerver le reglement d'un Concile

que celle de membre de l'Univerfités oóu qui en

J ii

de Milan, s'enfuivroit.il qu'ellere reconnotroit fou-

auroit encore une autre, mais aulli éxemte : tel

mife à la jurifdiction dece Concile?

!

xetii

qu'eft le Dodeur van Efpen lui móme; qui outre

dle;

D'ailleurs ce Reglement n'eft pas fi étonnant. Ces

fa qualité deDoceur & Profeffeur a encore ceile de

jeunes Clercs font füppofés étre poffeffeurs d'un Be-

len h

Chanoine d'un Cbapitre qui eft auffi éxemt.

'nefice qui eft fous 'Zvéque.

Si donc l'Evéque fou-

Etpour venir en particulier aux caufes dogma-

ajouté

de ci((

tenoit qu'en cette qualité ils font foumis à íà juris-

tiques de ceux de l'Univer(ité, le Do&eur van Ef-

foumi

di&dion en ce qui concerne ce Beneficés & que l'U-

pen a été (; éloigné de les foumettre au Tribunal

Divin

niverfité voulut contefler für ce cas,. qui empéche-

de.l'Ordinaire, que c'eít particulierement à cet é-

n

roit l'Evéque de punir ce Beneficier

gard qu'il reconnoit l'éxemtion; & que c'ett de là

forti de PUniveróté?

quand il feroit

]Univ

qu'l prend la raifon fondamentale des éxemtions

Cinquiéme Obje&ion. Maisle Do&eur van Ef

Academiques.

Voici comme il parle au méme Ti-

eti

pen fé fert lui-méme de cet exemple du Concile de

jl ne!

tre; Chap. 4. N. $3. lllud valde verifimile eft.

"Malines, pour prouver que ceux del'Univerfité font

rationem hujus fubtractionis e[fe,: quod cum Univerfi-

quil

iy à

foumis à l'Ordinaire quand. aux reglemens für les

tates pricipue ad fcientias tradendas [int in[Hitutae ; at-

moeurs: &

t

qu'ils ne font éxemts qu'en ce qui regar-

que interfcientias emineat füientia Theologica ; quae

Dane

de les exércices Academiques Juris Ercl. Part. LiI

e

niverl

€9' difficiliores C9 graviorerquef[lioues C9 controver-

Tito 12- Cap- S.

Donc ce DoGeur dé(avoue au-

fias parere folet , qaluerint tutiufque judicaverint Se-

ennet

jourd'hui fes propres fentimens,. pour fe prévaloir

i cot

diiApoftoliece fuarum difficultatum CS querflionum de-

d'une éxeintion que lui-méme ne reconnoiffoit pas

cifioues, acuna modum docendi CS9' regimen Academi-

Onif

auparavant,

tüint

cum effe fubjectos, quam particulari Epifcopo in cu-

Réponíe.

T xi'ya qu'à lire foutentlkr ce morcedu

jus Dieceft univer[itas effet. erecta.

Ce Do&eur a

du Dodeur van Efpen au Chapitre cité dans l'obje.

donc toujours été bien éloigné de ne reconnoitre

Qion, &fürtoutles N. 36.37. 38. 39. 40. pour voir

d'autre éxemtion dans l'Univerfité, qu'en ce qui

que le Do&eur-Damen, & l'Auteur de l'/renikon

regarde les éxercices Academiquess & íes adver-

n'ont pas compris ou n'ont pas voulu comprendre

füres ont bien mal comp

le fentiment de ce DoGeur.

ll dit uniquement für

par Aeadcmica.

'rjs ce qu'il a voulu dirg

Qu

cette Ordonnance du Concile de Malines qu'ellena

Il eít encore

bien -e'ïcighä de fe C(mt'redire-, com-

Tatie

pas été desagreable à l'Univerfité N. 43. Eft.ce di-

me on lelui objedle, en ce qu'il fontient l'éxem-

quel

re qu'en rigueur Univerfité n'eut paspu s'y oppofer,

tion dans les caufes qui concernent la foi. On vient

pus d

fi elle avoit voulu infifter für fes éxemtions. On peut

de prouver qu'il.n'a jamais. foutenu le contraire:

teur,

voir encore N. 358. qu'il appuie principalement fon

& c'eft toute la réponfe qu'on veut faire aux inju-

&

fentiment für l'ufage notoirede l'Univerüité, qui en

res quelui ditla de(fus Pauteur Anonyme de 7-

p

ces cas foumet fes Suppots à la jurisdiQion de l'Or-

renikon. . C'eft au Do&eur. Damen, qui a appróu-

me$

dinaire, & qui z'étend pas fajurisditlion jusques là.

vé cet indigne Ecrit, à voir fi une partie des ces

Do&

C'e(t marquer affós nettement que c'eft (ür toüt le

injures ne retombe pas fur luis & fi ce n'eft pas lui

Viole

confentement de l'Univerfité qui a donné lieu à ces

qui f& contredit ici puisqu'il foutient aujourd'hui que

Viteu

cas exceptés de la regle générale; & il feroit entie-

l'éxemtion n'a pas lieu dans les caufes qui concer-

rement ridicule d'en inférer quelque chofe à l'égard

nent la foi; lui qui en 1720.étoit du Confeil dePU-

TUn

d'autres cas, à l'exception: desquels non feulement

niverfité, lorsque toute PUniverfité ce joignit à fon

les ir

elle n'àa ja mais confenti, mais eft demeurce dans un

ReGeur pour foutenir précifémentle contraire, com-

tée (

uíage contraire perpetuel & conftant, du coníente-

me on l'a fait voir cy-deflus, $. 3.

tonq

ment des Evéques du Pais, des Miniftresdu S. Sie-

J'en dit autant du Licentié de Quareux ,

qurui ätüit

a

(e

ge, du Souverain, & fànsoppofition de perfonne.

auffi du Confeil en cette occafions & quine laifle

« Q

Il eft vrai qu'au méme endroit le Do&teur van Ef-

pas de direle contraire de ce que l'Univerfité di-

&d:

en établit ce principe général qu'une perfonnepeut-

foit alors, dans l'approbation de l'Oraifon du Do-

(e

i

tre éxemte fous une qualité, & ne l'étre pas fous

&Geur Damen intitulée: Profecutio. &c.

On n'a pas

hls

une autre; & qu'ainfilorsqu'an membre de l'Univer-

befoin de répondre autre choíe à Pautorite de ces

üe

fitée(t encore reveta d'une autre qualité

qui

ne don-

deux Mefl

ne pas éxemtion, comme celle de €

ATÉ,

de Con-

jeurs. que "'l,Au:teuï;;gile- Z'lrvenvz'i.-onþ pbje&e

Qha

pag.38.

,

&le

feffeur,. de Beneficier, il eft foumis à la jurisdidion

Sixié

me Obje'&idn. - Mais enfïnf diton, tont

0i

de l'Ordinaire en tout ce quicconcerne cette derniere

membre de l'Univerfté n'a t il pas une qualité non

le Re

fidele? &

qualité. Il fonde en partie ce principe, comme nous

éxemte; favoir celle de Qhr'e:ïien & de

QUes

malgré

Qui

1

/29

oU RECcugm pEs PrbCES &c. LivRE TROISIÉME.

"L Dl

"

malgré fes éxemtions, n'eít-il pas en cette derniere

-

doient leür caufe, ne fe font jamais p

laints que le

fe

ualité foumis à fon Eve

i

q

que de droit Divin , eh ce

Recteur excedoit fon pouvoir en cela : Qu'en plu-

qui toucbe la foi?

fieurs occafjions les Archevéques de Malines & les

età

l n

Reponíe. On aéclairci ce qui regarde l'autorité

Miniftres du S. Siege, ont reconnu expreffement

h

qu'ont les Evéques de droit Divin dans la. réponíe

cette autorité dans l'Univerfité3 loin de l'avoir ja-

Vr

Q

à la premiere Obje&ion; en faifànt' vpir que nos ex*

mais conteftée : Qu'encore dépuis peu, c'eft.a-dire

emtions ne portentaucun préjudiceà cetteautorité.

en 1720, toute l'Univerfité s'e(t joóimte à fon. Rec-

Qur

[8 lo

V

Mais il n'eft pas inutile de.remarquerici jusquo'ü

teur pour maintenir cette . méme autorité -dans. les,

les ennemis de l'Univerfité en veulent venir : c'eft-

caufes Dogmatiques : Qu'en cette' occa(ion fi- im-

II

à-dire à la ruine.entiere de tous fes droits & privile-

portante, le Dodeur Damen, &le Licentié Qua-

ges. Le Dodeur van Efpen avoit pofé ce principe,

reux, étoient eux mémes du Confeil de l'Univerfi-

-

d

que fi un membre de l'Univerfité a encore une au-

té : De forte que bien loin que les caufes qui con-

i;:

tre qualité non éxemte, il ne fera pas éxemt en ce

cernent la foi doivent étre exceptées de l'éxemtion

K Qui

le de

quiregarde cette derniere qualité, comme feroit

génerale de l'Univerfité , il fe trouve au.. contraire

celle de Curé &c.

Mais il n'a jamais penfé à éten-

qu'il n'Y a peutétre aucune efpéce de caufe plus

tend

dre ce principe aux qualités communes à tous les

clairement comprife dans l'éxemtion, plus ferme-

a

ommes.

C'eft ce que font ici les adverfaires.

Ils

ment établie du confentement de tous les intereffés,

VA

diftinguent ces deux qualités de Chretien, & d'A-

appuiée für plus d'exemples, & moins contredite

| que

cademicien en tout membre de l'Univerfité : &ils

avant cette derniere année.

läu

z

appliquent à cela le principe fusdit du Do&eur van

.De l'autre coté quelles preuves produif&nt cäux

li

a

fpen, & autres Canonittes.

]l ne leur refte donc

qui aprés trois fiecles s'avitent de revoquer en dou«

il

u'àinferer nettement que nul Academicien n'eít

te un droit fi important? Ils ne produifent aucun

Qutre

xemt en quoi que ce foit de la jurisdiction Epifco-

AGe, aucun titre, aucun éxemple. 'Tout fe reduit

le de

pale, puisqu'il a toujours la qualité de Chretien , fe-

à quelques raifonnemens frivoles,

qu'on a peut &tre

len laquelle il y eft foumis.

Bientót ils pourront

trop amplement refutés au & 4. -

m

ajouter que tout Acádemicien ajant auffi la. qualité

ll fe fondent für un principe trés veritable, mais

|

de citoyen, il doit felon cette derniere qualité, étre

qu'eux méme ne oroyent pas : favoirla jurisdiction

)

inal

foumisà la jurisdidtion feculiere qui eít auffi de droit

qu'ont les Evéques de droit Divin en matiere defoi.

de

Divin.

Onà fait voir aísés au long dans la réponfe à la pre-

de]

-On ne s'étonne point du tout que les ennemis de

miere objecdtion, quenos éxemtions ne donnent

LOns

l'Univer(ité ayent ces detfeins.

C'eft leur ordinaire

augune atteinte à ce droit facré des Evéques.

eTi

de travailler à abattre & renverfertous les corps dont

Ils (& fondent fur quelques cas. qui ne. regardent

t 0f

il nefe font purendre les maitres; & c'eít l'éfprit

point les caufes de la foi, & à l'exception desquels

ent

qu'ils infpirent à ceux qui leur font devoués. Mais

l'Univerfité a confíenti

fans favoir que ces excep-

P, l?**

àly a quelque fujet de s'étonner que le Do&eur

tions (en les fuppofant méme toutes bien fondées,

aua

Damen, qui eft Confervateur des Privileges de l'U-

cequ'l ne faut pas éxaminer. maintenant) confir-

QUE

niverfité, fe livre fi aveuglement à ces, dangereux

ment la regle génerale pour les cas àl'éxception des-

i $a

ennemis, qu'il ne s'appercoive pas qu'il autorife par

quels l'Univerfité n'ajamais confenti, & íur tout

"n

ut

fa conduite, par íes approbations, & par fa propre

pour les cas de la foi, dans lesquels elle aplus con-

at

Oraifon, le principe tusdit de nos adverfaires, qui

ftamment & plus fortement maintenu fà jurisdiction

i u

ruine d'un féul coup tous nos Privilgges.

qu'à tout autre égard. — Cela (uffit pout faire tom-

ür à

ber les Objedions 2. 3. & 4.

oli

n

90 Vo f

Ils fe fondent für un endroit du grand Ouvrage

du Dodeur van Efpen.

On a fait voir dans la ré-

qui

|ver

: Conclufion.

ponfe à a $e. objedion, que ce Docteur n'a rien

qite

dit qui favoriffé leur prétention; que dans un autre

| Quoiqu'oh ne fe flate point d'avoir épuifé cette

endroit du méme Ouvrage , il marque au contraire

il

matiere, on croit en avoir aísés dit pour prouver

les caufes Dogmatiques comme celle, dont l'éxem-

«em

queles membres de l'Univerfité de Louvain n'ont

tion eft la mieux établie; & qu'ain(i toutes les invedti-

j1ent

pas d'autre juge ni Superieur immediat que le Rec-

ves de fesadverfaires à cette occa(ion, font des pu-

mraà

res calomnies.

[1117

.teur, mémedans les caufes qui cencernent la foi

& par confequent que M. le Cardinal Archevéque

Enfin ils fe fondent für un principequi va au ren-

nj

veriement total de toutes les éxemtions del'Univer-

[

q'a pu,fans une entreprife manifeíte, fe porter com-

me Superieur & juge du Docteur van Efpen; ni le

fité scomme on l'a fait voir dans la réponfe à lacin-

DodGeur Damen íe préter à cette entreprife, fans

quiéme Objedion.

(5

violerle ferment qu'il a prété en qualité de Confer-

Il n'y a donc rien de plus vain, & de plus defti-

s li

vateur des Privileges de l'Univertité.

1(]08

tué de preuves que cette nouvelle prétention. Rien

Car on a fait voir au $. 2. par la Bulle d'éredtion de

au eontraire de plus clairement établi (ür toute for-

)cer

JUniverfité, donnée fur le confentement, & meéme

te de titres, que ce droit de l'Univerlité & de fon

j "U

les inftantes prieres des interreflós, réque & éxecu-

Redeur que nous foutenons.,

W

tée felon fà forme & teneur fàns concradidion quel-

Par confequent la conduite du Cardinal Archevé-

N

conque, que l'Univerfité, dés fon inftitution, a

que & du Docteur Damen à l'égard du Do&teur van

eté entierement éxemte de toute autre jurisdiQiion,

Eífpen renterme une entreprife manifefte & inexcu(a-

j

oit

en quelque matiere que ce foit, civile ou criminelle,

ble fur les droits de l'Univerfité, autoriíés par les

9)

(lie

& de quelque affaire , crime ou exceeàs , il puiffe é-

Papes & par nos Souverains.

Nut

tre queftion; fans qué ni le Pape,ni fes Succeffeurs

]l e(t donc tout.à fáit digne de la piété & de la

Do

niles Evéques , niqui que ce foit ait jamais préten-

Sageífe de $a M. lmp. & Cath. d'accorder gracieus

"

du en excepter les caufes Dogmatiques, ou le cas

fement fon Augufte protection au Do&eur van Ef-

QCS

d'herefie. Or ce feul titre fonde le droit le plus clair

pen; dont la caufe ne peutétre feparée, quant à

eud

& le plus inconte(table qu'on puiffe fouhaiter.

ce point, de celle de l'Univerfité entiere, que Sa

On fait voir au $..3. par plufieurs éxemples , que

M. & fes Auguftes Predeceffeurs ont non feulement

Eont

le Re&eur a jugé en tout tems des caufes Dogmati-

toujours honorée d'une attention & d'une bienveil-

non

ques & des cas d'herefie : Que períonne de ceux

lance particuliere, mais encore l'ont voulu mettre

L

qui y étoient intereffés, ni ceux méme qui per-

fous leur Sauvegarde & proteclion.

L252

lg

Supplem. Oper. Van Efpen Pars V,

739

CAU'SA EsPENIANA

£af

*

j

jje

F.

Prf?[f"

ü

b

j

(

u

d

SECOND MEMOIRE

M

|us

dermar

Oi F (m /tzt voir que là m?zdm'te' de l Eminentiffime Cardinal Arcbevéque d& Malz'nfs

hh &

— emvers le Do&leur . van Efpen, eft ume pure voie de- fa

;

A. &5: une

tOIL 1!

exc

danjufte diffamation. (4)

»

ocit

^i5

T.

$

II.

cette !

órdre

'Deffein de lcer Memoire.

Que S. E. a enjoint au Do&eür van Efpen une purQ

(ue le

.gation Canonique C9' tràs infamant;.

Jroce

n croit avoir fufïïammänt prouvé dans le I.Me-

Ó

moire quele Do&eur van Efpen n'étant pas

M. le Card. Archevéque dans les ördre*s'envoiäs

v01r.

———————

je Cat

foumis à la jurisdidion du Seigneur Cardinal Arche-

par deux fois au Do&eur Damen (quecelui-ci n'a

poie

véque, toute la procedure de fon Eminence en cet-

pas manqué d'éxecuter) füppofe & méme déclare

te occafion , eít une entrepriíe manifefte.

le Do&eur van E

pl'cïini*

de foi.

fpen fufpect & diffamé en matiere

«

qu*-ï |

Dans celui ci on prétend faire voir, que quand

q'une

méme le Do&eur van Efpen feroit pleinement fou-

Car 19, Dans fes ordres du 22. Avril 1727., dont

mis à la jurisdiction de S. E., la procedure ne laif-

le Do&eur Damen a delivré copieau Docleur van

Geur

repri

feroit pas d'étre une pure voye de fait, uné oppref-

Efpen par un acte du 3o. du méme mois, S. E. éxi-

*

chüré

fion vitible, une diffamation atroce.

ge de ce dernier qu'il réponde für trois Articles

?

Pour fondement de ceci, il faut pofer le fait: qui

dont l'un eft un renouvellement de.la Profeffion de

àcha

Dodt

eft que le Card. Archevéque a fait interroger le Do-

foide PieIV. Elle ajoute qu'il faut preffer la def-

éteur für l'integrité de fàfoi ; en préfence de. deux

fus le Do&eur van Efpen; afin qu'il puiffe rétour-

pyiti

témoins : & fur une ordre par écrit deS. E.5 & lui

ner au fein de l'Eglife & y étre recu : per. debitam

fia(€ !

obedientiam in finem Ecclefice : Catholicee . Apoftolicae

E

t

a preícrit trois formules cemme aütant de Profefft-

C'eft déclaref

finua

ons de Foi; que ce Prélat a fait faire une feconde

Romarnc redire C9' recipi mereatur.

fois cet interrogatoire , en demandant une réponte

ou füppofer clairement que ce DoGeur eft feparé du

en dc

claive, nette & precife: ménacant des peines Cano-

fein de l'Eglife Catholique.

C'eft donc le traiter au

memi

d-

E

f

niques

Canonium rigorems ordonnant de faire

moins en homme füfpe&, & publiquement diffamé

trois monitions, & de fixer pour cela le terme de

en matiere de Religion.

Cano

29, Le Cardinal exhorte

le Do&eur Dameh afin

matie

quelques jours.

Ce feroit fe mocquer de Dieu & des hommes ,

qu'il emploie auprés du Do&eur van Efpen toute

de prétendre que tout cela ne renferme qu'un avis

forte d'inftances & de prieres, pour lui faire apper-

charitables & n'eít pas une procedure juridique.

cevoir le danger prochain & évident cterna dam-

Tie

Auffi ne paroit.il pas que les adverfaires du Dod.

nationis ,auquel il s'expoferoit en cas de refus. C'eft

van:Efpen infiftent beaucoup la deffus. Ils fe redui-

traiterle Docteur van Efpen enhomme qu'on regarde

fent à prétendre que cette procedure n'eft pas une

commejpresque endurci dansle fchifme ou l'herefie.

Le Docteur

injonction de purgation Canonique.

39. Le Card. éxige que le Do&eur van Efpen pour

van E!

fj

p

en foutient au contraire que c'enuePc une, &

eviter ce danger, & faire confterde la pureté de ta

I)

méme des plus infamantes.

foi, faffe de nouveau la Profeffion de Fol prescrite

Dro

U

dille

Sur quoi il feroit aísés inutile de s'étendre au fu-

par Pie IV. fous ferment: lequel ferment ce Docteur

jet de l'origine des Purgations Canoniques, & des

avoit déja preté il y a plus de'6o. ans. C'eft dire net-

quile

differentes formes qu'elles ont eu en differens tems;

tement que ce Do&leur s'eft depuis ce temps làren-

üme

ou d'éxaminer quand elles ont pour objet principal

du füfpe& für quelqu'un des Articles de foi conte-

des actions paffées , ou les difpofitions préfentes.

nus dans cette Profeffion. C'eft éxiger qu'il fepur-

pur

Il füffit de fuppofer ce qui eft reconnu des Cano-

ge de ce foupcon par le renouvellemen

"

Cell

niftes

1o, que la Purgation Canonique a pour ob-

Profetfion & de ce ferment.

t de cette/

trel

jet un crime dont une períonne eft accu(ée ou diffà-

49. Le Cardinal éxige que le Do&eur van Efpen

Ch

M

mée , mais.dont elle n'eft pas convaincue, quoiquel-

déclare s'il regoit la fusdite Profeffion de foi , decor-

Eïp(

leenfoitfoupconnée avec quelque fondement.

de puro C? fide non fila. C'ett faire connoitre qu'on

U

25. Que la fogme qui eft aujourd'hui en ufage dans

fe défie de la fincerité de fes réponfes, & déclara-

tou

' ces occafions, eft de s'en purger par le ferment qui

tions en matiere de foi.

len

accompagne une profeffion de foi, lorsqu'il s'agit

s9. Le Cardinal défend au Do&eur Damen d'ad-

miniftrer uJa Sacramenta au Do&eur van Efpen, en

de fe purger du foupcon d'herefie.

alte

Ce feul expofé fait voir, que quoiqu'en plufieurs

cas que celui-ci ne faffe pas tout ce que S. E. éxige

lon

occafions il puiffe étre trés louable & trés édifiant

de lui. .C'eft ordonner de le traiter au moins en

homme notoirement füfpe&t en ía foi.

Ho/

de s'expurger volontairement, un Superieur cepen-

pa

dant (foit reel ou prétendu) ne peut en joindre cette

Or traiter un homme comme feparé de. l'Eglife ,

n

purgation fans diffamer l'inferieur , ou le füppofer

comme expofé au danger prochain de la damnation

deja diffamé.

"

éternelles éxiger qu'il faffe confter de la pureté da

pie

je

Il n'y a donc qu'à fair

e voir que C'eft la ce qu'a

fa foi par le renouvellement d'une Profeflion qu'il

faitle Cardinal Archevéque à l'égard du Docteur

avoit déja faite cy-devant; marque qu'onfe défie

van Efpen; & qu'il l'a fait contre toutes les. regles

de fa fincerité für ce point : enjoindre qu'on lui

|

Qu

réfuíe les Sacremens, sl ne renouvelle cette Pro-

(Jüe

d'une procedure legitime.

n

fefhon.

(«) Imprimé préfentement pour la premiere fois.

Dn

u

uj

ou RECUEIL DES PIECES &c, LiIVRE TROISIÉME,

731

feffion 'dé foi;-fáire declarer tout cela au. prétendu

mine fe purgat feu excufat. Et z)fpæl;ä eod. Tit. De-

fufpect, par.un homme conftitue en dignité. & en

FICIENTE PROBATIONE Officialis poterit indiceremodo

préfence de deux témoins qualifies: tout cela, dis-

confueto purgationem.

On fàit que cet Auteur étoit

je, eft enjoindre une purgation Canonique & des

Official de la Cour Ecclefiattique d'Anvers. Anfel-

plus infamantes.

llny a donc rien de plus clair

mo qui-étoit Avocat Fifcal à la méme Cour, &qui

x

que ce qu'on a entrepris de prouver dans ce $.

là eté pendant plus de 40. ans, commil le rappor-

Mais la füite de cette procedure le rend encore

teluiméme, nobfíerve pas feulement que c'eit là

ll

plus. palpable. , Car le Do&eur van Efpen ayant

l'ufage des juges Ecclefiafliques, mais il'en rapporte

demandé copie des trois Articles qu'on exigeoit. de

deux exemples oü lui méme en qualité de Fifcal-

lui, & une Déclaration du Docteur Damen quec'é-

avoit eté partie.

L'un de ces exemples eft. un. cas

toit par ordre. de fon. Eminence qu'on faifoit cette

d'Adultere: lautre d'Herefie. Je foutiens, dit An-

ï

exaction, oU lui donna Pun & l'autres & méme le

felmo, ex parte ofhicii ut Advocatus Fifcalir, queles

Do:teur Damen lui en porta ünacteen forme 8.

it

accufés devoient fe purger Canoniquement, & a

jours aprés.

Le Cardinal fut informé du füccés de

purgation leur fut enjointe à tous deux par Senten-

cette éxa&tion , comme il l'avoue dans fes feconds

p

ces du 5. Juillet 1627. & 11. Janv. 1630. Et rur[us

ordres au Do&eur Damen. . 'S. E. voyoit donc bien

in alia caufa, ajoute-til, 6. Februarii 1640. Anfel-

que le DoGeur van Efpen regardoit cecicomme une

mo ad Art. 26. Edicti perpet. $. 13.

P'rocedure indue contre laquelle il vouloit fe pour-

Or dans laffaire préfente, il n'y a eu ni. accufáti-

Jojés

vOlr.

a

Cependant bien loóin de fe relacher en rien,

on, ni accufateur, ni aucune partie; à moins que

le Cardinal envoie tout. de nouveau des ordres au

S. E. ne voulüt fe port

Clare

:

er en meme tems pour Jage

Do:teur Damen, oüà il confirme & renouvelle les

& pour Partie,

liere

premiers.

Et pour marquer encore plus fortement

39. Il ne füffit pas quil y ait eu une accufàtion.

qu'l ne s'agit pas dun fimple avis charitable, mais

Si l'accufateur na rien prouvé, -on abfout fimple-

^

dont

Vat]

d'une procedure rigoureute , S. E. enjoint au Do-

ment l'accufé.. En effet fi au defaut de preuves, il

Geur Damen de preffer le DoGeur van Efpen atrois

étoit toujours permis d'enjoindre la pürgation. Ca-

x

les

reprifes, tribus diflin(lis vitibur , laitlànt entre cha-

nonique, il feroit au pouvoir du plus méchant ac-

chune, un intervalle.de quelques jourss & prenant

cufateur d'attirer cette note infamante für l'homme

1 de

à chaqüefois deux témoins avéc lui.

Il éxige^ du

du monde le plus innocent.

2

def

QUf«

Do&eur van Efpen zudum,; apertum, fineerum €9'

Il fant donc que files preuves produites par l'ac-

pofitivum refponfums & à moios de cela, il le me-

cu(ateuw ne font pas convaincantes, elles foient au

tuti

non defu-

li

nace nettement des peines Canoniques

moins fufhfantes pour donner lieu de foupconer

turum Canonicum rieorem.

Le Do&eur Damenin-

qu'elles ont quelque fondement.

On croit que ce-

aret

T

finua ce fecond ordre au Docteur van Efpen , &lui

la eft (1 clair de fo1 méme, qu'il feroit inutile de s'ar-

en delivra ade, le 10. Mai 1727. en prétence des

reter à le prouver. D'ailleurs ce qu'on va dire dans

mémes témoins.

L

la remarque fuivante prouvera celle ci a fortiori.

iUe

w- Aflurement (i ce r'e(t pas là ex'iger une pufgation

Canonique. il faut avouer qu'il n'y en eut jamaisen

On obfervera feulement ici que cette condition

«f

matiere de Keligion.

Jute

n'a pas eté gardée envers le Do&eur van Efpen ,

puisquil n'y a eu ni accufàte

u-

Ill

ou mauvaiíes.

i

ur ni preuves ,*bonqes

$.

4

gm-.

e

Que la procedure dont il s'agit efl entierement nulle

49. Encore un foupcon ou une diffamation telle

:rde

C2 irregulieres C9' gar confequent une

quelle ne fuffit pas: pour en venir là.

-

Il faut que le

pure voye de fait.

foupgon foit vehement, ou la diffamation bien no-

QUF

toire

in cafu VEHEMENTIS fufpicionit, aut NOTO-

ehi

L'injon&ion de la purgation Canonique étantune

RUE diffe

unalionir, dit Zypxus à l'endroit déja ci-

rie

procedure juridique, on ne peut douter qu'il n'y

té.

eur

faille garder les formes de droit & les conditions re-

Alteferra avertit de méme, quil faut bien de la

yet

quifés; fàns quoi ce n'eft plus une procedure legi-

circonípedtion avant de déterminer fila diffamation

ia

time, mais une pure voye de fait.

e(t futfitante pour ordonner la purgation Canonique:

Ite-

C'eft pourquoi 1*. les Auteurs qui parlent de la

parce que, ditil, Scepius iniquior fama decolorat

ure

purgation Canonique , enfeignent expreffement que

probos C9' hone[los viros : Ad Tit. de Purg. Can. c. 12.

Ceft le juge .competent qui la doit enjoindre. 1l

Ceít ce que remarque encore Damhouder, re-

Btteü

n'eit pas néceflfaire defairevoir que le Cardinal Ar-

rum Crimin. Cap. 9. N. 1. o il ajoute que pour cet-

X

chevéque n'eft pas juge competent du Dod&teur van

te raifon l Office fifcal avant que d'agir en tel cas ,

ore

Efpen.. On laaffés prouvé dans le I. Memoire.

doit rite atque per omnia edoctum, beneque de ifThac

)0n

Donc là premiere & Ja plus effentielle condition de

fama informatum effes C9' exacte cognofcere. cujus-

[d

toute procedure juridique man

que dans le cas pré-

nam ex ore primo prodierit ,-qua occafione exorta,..

fent.

num ex inimicis, ex adver(ariis, malevolir &c.

2o. Il fàu

d

t auffi que celui qu'on traite en fufpea,

Ainfi parle encore Zoefius ; ad Tit. dePurg. Can.

a

aiteté accufé devant le juge.

C'eft pourquoi , fe

N.2. Tudicir autem erit; ditil, premittere. caufce

lon la remarque de Martinus Abbas , Annot. ad fumm.

cognitionem fuper infamia ,ue quid temere-attentetur.

en

Hoflienfis Tit. de Purgat. Canon. Litt. B. il ne füffit

Il ajoute peu aprés pourraifon: contingit enim àma-

pas que /e juge ait congu quelque foupgon , pour en-

Joindre la purgation, mais il fant que l'accufation

levolis infamz"q virum l?Wmm ajpergi.

. )

on

précede; nifi fuerit coram . eo accufatus.

Et il faut

Innocent IIL un des Papesles plus verfés dans

(a

bien que cela foit, puisqu'on n'a recours à la voie

le droit Canonique, & les plus attentifs à en faire

ril

de la purgation Canonique, que parce qu'on man-

obferver les regles, fe trouva une fois dans un

C'eftce

fie

que de preuves füffifantes contre l'accuté.

gránd embarres fur ce íüjet. L'Evéque de cinq

que les Canoniftes n'ont pas oublié d'obferver. Voi-

Eglifés én Hongrie,fut accuíé d'un crime énorme,

il

0:

ci comm'en parle Vallenfis , 'Tit. de Purg. Can. cim

non feulement auprés de l Archevéque dé Gran fon

DEFICIENTIBUS ACCUSATIONIBUS VER PROBATIONIBUS

Metropolitain, mais encore auprés du Roi & de

erimina manere impunita Reipublice perniciofum fit

toute la Cour. Le Roi prétant trop aifément l'o-

introducla e[] purgatio, qua Reus de objecto fibicri

reille aux accufateurs, defera lui méme cet Evéque

Suppl. Oper. Van Efpen Pars V.

Lhrra2

al

732

CatsA. ÉSPENIANA,

00l

auPape, per Nuntium C? Litterar, Les preuves

mur éxamen, les parties outes, & a eté duement

i

n'étoient pas füffifantes: mais la diffamation nepou-

muni du Placet Royal en. ce Pais.ci: car S. S. y

£

voit guerre. étre. plus publique.

Aufli PAgent de

défend bien ferieufement aux Evéques des Pais-

pefl

l'Evéque à Rome priale Pape d'enjoindre la Pur-

bas, de fouffrir qwon noirciffe quelqu'un par des

p

gation Canonique, ne voyant pas d'autre moyen

accufations vagues de Janíenifme, à moins quau-

fis

de terminer l'affaire.

Le Pape treita cette deman-

paravant il ne con(te legitimement: LEGITIME CON-

j

de d'un Zele qui m'eft pas felon la fciences & la refu-

STITERIT , quil eft fufreci q'avoir temu ou enfeigné

Q

fa.

Mais l'Agent de 'Evéque reitera fi fouvent fes

quelquune des cing (ameufes Propofitions. Orle Card.

rii

inftances que le Pape f& vit comme contraint, com-

Archevéque éxigeant du Do&eur van Efpen la &g-

J

pulfi fuimus... importunitate petentir, d'accorder

nature pure & fimple du Formulaire contre ces cinq

dan

ce.moyen de finir l'affaire felon le defir méme de

Propofitions, le traite évidemment comme /fufpec

poir

PEvéque. ll commit donc à cet effet un Evéque &

fur cette matieres & cela non feulement fans . qu'il

un Abbé pour recevoir la purgation de 'Évéque de

ait confté LEgorriME, que ce DoGteur ait tenu .ou en-

pelh

füti

cinq Eglites,

Et cependant malgré de fi fortes par-

feigné aucune des cinq Propofitions , mais fans qu'il

viti

ties, malzré une diffamation fi con(iderable, mal-

y ait jamais eu ombre de procedure für ce point.

&i

gré les inítances reiterées de PAgent de l'Evéque

79, Enfin cette métve entreprife, en ce que S. E.

ml

méme, le Pape ne püt (e refoudre à en venirà ce

y éxige aufli Pacceptation de la Bulle Unigenitus, eft

—

de i

moien, qu'en déclaranten méme tems qu'il croi-

diredement contraire aux ordres exprés de $. M. C.

oit que l'Evéque n'avoit pas merité cette Note : 705

du 26. Mai 1723. qui défendent aux Eveques du

here

fant

credebamus ei purgationem aliquam indicendam.

Pais-bas d'éxiger ni permettre quel'onéxige des [ub-

Les raifons qui détournoient le Pape de ce, mo-

qui,

que

yen , lors méme que l'Agent de l'accufé-le deman-

feriptions à la Bulle en czuefr'io;z.

fero.

doit, étoient que'anteatfa ejus vita commeaudabilis

5- IV-

l

exftitiffet

Et hujufmodi facinus incredibile videre-

tur : Non videbatur apud BoNos C9' cnavzs de illo

fell

Gombz'en cät'te voye de fait eft crz'mite C3 outrae.

*

] a

erimine diffamatus.

Talis infamatio videbatur. ab

geufc dans fes circon[tances.

vig

inimicis C9' cemulis proce[f;ffe.

Tout cela eítrapporté dans laLettre du Papemé-

On a vu jusqu'ici qu'il s'agit d'une purgation Ca-

C0

1e u

me aux deux Commiffaires qu'il établit dans cette

nonique; que cette procedure eft toujours infaman-

NON

affaire (Epiit. Innoc. III. Lib. 13. Epift. 12. E4.Dal.)

te de ía natures que c'eft pour cette raiíon qu'on

del

On trouve un fragment de cette Lettre, rapporté

4 toujours cru qu'avant que den venirlà, il falloit

Cap. 15. & de Prefumptioribuss; & Cap. 12. & de

avoir eu recours à une procedure éxacte, & accom«

[

Tef

Purgatione Canonica.

pagnée de beaucoup de circonfpe&ion; quecepen-

Qu'auroit donc dit ce favant Pape, (i on l'avoit

dantil r'y a pas méme eu une ombre de procedu-

te,

prié d'enjoindre la Purgation Canoniqueà un hom-

re, avant quele Seigneur Card. Archevéque, qui

figi

me qui rrauroit eté ni accuíó,ni cité, ni oul; &au

n'eft pas méme juge competent, aitentrepris d'en-

k

A

les?

fujet duquel on ne pourroit méme alleguer aucune

joindre la purgation Canonique au Docteur van Ef-

diffamation apparente, ni aucun defir

pen.

Ce qui fait voir évidemment quec'eft iciune

au

(de fía part d'a-

voi

voir Tecours à ce moien?

pure entreprife, & voye de fait: Mais il ne fera pas

$?. C'eft donc avec beaucoup de raifon que le

Di1

inutile de confiderer 1ci quelques circonftances qui

Do&eur van Etpen a dit dans fon acte de Protefta-

rendent cette voye de fait bien plus criante & plus

infamante.-

tion quecette procedure du Seigneur Cardinal , n'eft

£s

pas feulement nulleà raifon de l'incómpetence du

I*. Les perfonne»s & les cas auxquels il. faut éxi-

juge, mais que c'eft encore une pure voi? de fait :

ger la Profeflion de foi de Pie IV. font marqués par

ubitauja inchoatur ab executione. Car on y enjoint

nos Conciles Provinciaux autorifés par les Souve-

rains.

une purgation Canonique, fans y étre porté par

Dans ces cas, qui regardent les perfíonnes

l'inftance de qui que ce foit; fans qu'il y ait eu au

en commun, comme par exemple tous les Predica-

teurs » les Confeffeurs, les Profeffeurs : tous ceuüx

prealable aucun accuífateur ou partie, aucune preu-

Ve aucun témoin, aucune citation, aucune ad-

qu'oa infcrit parmi les membres de l'Univerfité &c.

monition, aucune informations & fans qu'il y ait

dans ces cas, dis je, éxiger cette Profeflion defoi,

rien eu de tout cela, on y traitele Do&dteur van Ef

ce n'eft pas enjoindre une purgation Canonique, &

pen, non feulement comme notoirement fufpect &

donner atteinte à la réputation des perfonnes, par-

diffamé, mais comme notoirement íeparé de l'E-

ceque ce qui regarde une infinité de períonnes ,

Ze

glie; puisqu'on lui- prefcrit des conditions qu'on

fans étre fait pour aucun d'eux en particulier , plus

fef

dit étre neceffàires pour fe rendre digne de retour-

que pour tous les autres, ne penut attacher aucune

dit

ner au fein del'Eglife, & d'y étre recu

redire 639

Note infamante für aucun particulier ; de forte que

recipi mereatur.

.

la confequence de ces cas généraux, àce quon

Va

Le Confeil Souverain de Brabant a jugé qu'une

fait à un particulier, eít trés ridicule.

telle procedure étoit une voye de fait , dans un cas

Mais il y a plus ici.

C'eft que hors ces cas. gé-

qui n'étoit pas accompagné de circonttanees fi ag-

néraux, nos Conciles ne marquent de cas ou ilfail-

C'eft dans la celébre affaire

gravantes que celui ci.

le éxiger cette Profeffion de foi en particulier, que

ll 3

du feu Sieur van de Neffe Curé de Sainte Cathari-

de ceux qui in herefim lapfi ad Ecclefice gremium re-

Dj

deunt.

Ce font les termes du Conc. Provincial de

ne, à qui le defüun& Archevéque avoit auffi enjoint

fuit

de fe purger par la fignature pure & fimple du For-

Malines de l'an 1607. Cit. 1. Cap. 1.

Ce Concile a

i

mulaire.

Le Confeil le maintient contre cette pro-

été confirmé par le Pape Paul V. & autorifé par les

Yu

cedure, dans la paifible poffeflion de fà Cure, dont

Archiducs Albert & Ifabelle.

Le Cóncile Provin-

lte

le Prélatle vouloit priver. La Sentence du Confeil

cial de Cambrai de l'an 1586, autorifé par un Edit

füi

eft du 27. O&obre 1707. & fe trouve toute entiere

du Roi Philippe lL s'étoit déja fervi des mémes ter-

dri

àla fin du Traclatus de Recurfu ad. Principein , ub

més, tit. I.

Tne

litt. G.

teir

6o. Cetteentreprife du Cardinal .A

rchevéque n'eft

Ainfi -e'xigär cette Profeffion de foi, hors les cas

pas moins contraire au celébre Bref d'Innocent XII.

preícrits, d'une perfonne en particulier , c'eft letrai-

lls

Qu 6. Fevrier 1694. lequela eté donné aprés un

ter comme un homme tombé dans l'herefie, qui

V

doit

(

ou REcUEIL DEs PIECES &c, LIVRE TROISIEME,

733

Thent

doit refourner àlEgliíe. Qeft ce quele Seigneur

tet corde : qu'il cherche des faux fuyants , fubterfugia,

m

$

Card. Archevéque a fibien fcu qu'il ne s'eft pas con-

dans une affaire d'oà dépend le falut éternel : quil

tenté dele füppofer à l'égard du DoGeur van Et:

fe joue en matiere de Religion: im materia fidei lu-

! d

d

en, mais qu'il la declaré fans aucun . detour; en

dere : Qu'il affeGe une fauffe ferité, lorsqu'il eft en

fe fervant quafi des mémes termes qui font dans la

danger de fe perdre éternellement: in eterne falu-

C0N

íusdite Ordonnance du Concile de Malines.

Car

leni

tis difcerimine, fimulare fecuritatem ; .On "y compte

G

ä

le Concile dit : a2 Ecclefice gremium redeunt & le

enfin entre les di/Ldentes

C

9' pertinacer s. & tout l'a-

W

í

Card. dit du Do&eur van Efpen

&e en un mot parle tur ce ton.

g.

redire.-

in finum Eccdefice

ll ne fe peut donc guére s'imaginer de procédu-

cmq

]l. Ce qui eft encore bien remarquable, c'eftque

re plus infamante en matiere pareilles & cependant

d

EAC aE ii KEUW us l

dans cette Profeffion de foi de Pie IV. il ne sagit

qui

elle eft fi irreguliere de toute part, qu'elle ne pour-

point du tout de ce qu'il plaità cértaines gens d'ap-

roit paffer que pour un voye de faittrés criante ,

1 Cf

peller Janfenifme ou Quenellisme. — Cette Profeffion

quand méme fon Eminence feroit juge compétent

»

fut dreffée contre les erreurs des Lutheriens, Cal-

du DodGeur van Efpen.

viniítes , & autres heretiques du méme fiécle. Donc

Il n'eft donc que troup conftant qu'il s'agit icid'a-

E

ne injon&ion de la Purgation Canoniques; quetou-

»el

éxiger cette Profeffion dans le cas préfent, c'eft au

moins traiter le Do&eur van Efpen comme fufpe&

te cette prétendue procédure, n'eft qu'un amas d'ir-

G

de Lutheranifme , de Calvinifme, ou de quelque

regularités; que ce n'eft qu'une pure voye dé fait ,

di

herefie femblable. Or douter (i c'eít là une circon-

& une voye de fait trés criante & trés infamante ;

I

ftance atroce & criante, à l'égard d'un homme à

fur tout envers un homme qui étant né de Parens

C7 ayeux tres Catholiques, comme le Do&eur van

qui, par la grace de Dieule don de la foi Catholi-

que a toujours eté plus cher que fa propre vie, ce

Efpen l'avoit déja dit dans fon A&e de protef(tation,

feroit douter s'il eit jour en plein midi.

a toujours vecu dépuis fon enfance, jurqu'à l'dge de

IIl. Le Do&deur van Efpen avoit déja fait cette Pro-

82. ans, dans l'Univerfité de Louvain, qui a eté ho-

feflion de foi,il y a longues années & plufieurs fois.

norée de louanges fingulieres du S. S. à caufe de fon

Il l'avoit encore citée & .louée dans fon gra

nd

lii

Qu-

zele pour la covfervation de la foi Catholique : laquel-

vrage du Droit Eccléfiaftique Univerfel , & ailleurs.

le Univer[ité n'admet per(onne dans fon fein, niàau-

v

Cependant le Cardinal éxige de lui qu'il fafle enco-

cun. degré Academique,à ioins quil mait fait aupará-

re une fois cette Profeffion de corde puro C9. fide

i,an-

vantla Profeff'on de foi [elon la Bulle de Pie IV. com-

0n

NON FICTA : & dans fes feconds ordres, il deman-

me le foulfigné l'a fait lors de fon immatriculation,

oit

de là deflus

nudum, apertum, sINCERUM, C$' po-

C9 lorsqu'il a pris les degrér Academiques. felon les

Tij«

fitivum refpon

fum.

Peut.on marquer plus claire-

loix de l'Univerfué. — Aujfi a t-il toujours fait pulli-

z

ment qu'on le tient pour fufpe& d'étre un hypocri-

quement fes fonctions , dans la communion de tous les

lü

te, & d'avoir violé fon

Aferment en matiere de Re-

enfans de l'Eglife Catholiques dans la participation

ni

ligion ?

des Sacramens. de l'Eglife Catholique Romaine; fans

st

quily ait jamais été diffamé ou meme admonetté. en

IV. Mais ce qui aggrave encore tout cela, ce font

jf

les reproches infamans que le Card. Archevéque fait

matiere de foi, ou toute autre matiere

Ui touche la

n

au Dodteur van Efpen dans fon fecond ordre

fa-

foi

Quoique pendant ce grand nom

j

re d'anaées,

$

voir qu'il eft. bien trifte quele Dodeur. van Efpen

ilait donné bien des lecons publiques préfidé à bien

üt

ne rentre pas encore en lui-méme : nondum recogi-

des Thefes, & publié beaucoup de Livres.

u

Mv

Q enue

À

d t.

Em

)(: -

C d

A gY n

4

G.

d

IX

- Con[ulte du. Confeil fouverain de Bmant en faväw de M. van Efpen,

du 40. ;7z;zf(ïlet ITA.

jours eu en vue de foutenir les véritables droits de

:

egers Bernad van Efpen Chanoine de l'Eglife de

Z

$. Pierre à Louvain, Doàeur en Droit & Pro-

l'Eglife & de S. M. I. & C.

feffeur des Saints Canons dans l'Univer(ité de ladi-

Que dans.le grand nombre des Ouvrages qu'il

;

dite ville, nous a repréfente;

auroit donné au public fous l'autorité de ce Confeil,

Qu'en 1646. il (eroit né en ladite ville de Parens

on n'a fcu alleguer les moindres

points oü il fe fe-

vrais Catholiques, & batifé dans l'Eglife paroitliale

roit écarte des dogmes de l'Eelife.

E

de S. Michel.

Que cependant il n'auroit laiffé de sattirer de

Qu'en 1663. il devint Suppót deladiteUniverfité,

puiffans adverfàires, pour avoir voulu rendre Cerfa-

riqua Ce[aris, & pour avoir (outenu l'autorité lé-

& ayant eté infcrit in. matriculam dictee Academiee,

il admit le fidei juramentum juxta formulam Bullce

gitime du Souverain à l'égard de la jurisdiction

Pii Papee IV.5 laquelle Profetfion de foi il auroit en-

Ecclé(iaftique, & éclairci les loix du Pays au . füjet

fuite reiteré lorsqu'il a pris le degré de Licence en

du Placet, toute fois avec un tel füccés que mal-

1670, & qu'il auroit ainfi publiquement vécu, à la

gré que fà Doárine en fut denoncée à l'Archevà-

vue de tout le monde, dans la communion de no-

que moderne de Malines avec la derniere licence

p —— 0 REO

tre mere la fainte Eglife , dans la. participation des

&animofité, fon honneur fut pleinement rétabli &

faints Sacremens, fans avoir jamais fouffert lemoin-

mis à couvert de leurs atteintes par Sentence don-

dre reproche touchant fà croyance & orthodoxie ,

née au grand Confeil (de Malines) le 23. Fevrier

menant une vie irréprochable & hors de toute at-

1722, y ayant eté renvoyé en juítice contre le

teinte.

Vicaire Apoítolique de Bois-le-Duc, par Décret

Qu'il fe feroit appliqué fans relàáche depuis 6o.

du Gouvernement (2) paflé par le canal du Con-

f

ans à l'étude des loix , & particulierement des faints

feil d'Etat; avec ordre aux Confeillers Fifcaux de

Canons, conformément à fa Profeffion: ayant tou-

fe joindre en caufe, parceque le fervice Royal éxi-

geoit

(a4) Le renvoi au grand Conftil par le anfeil d'Etat, eft du 13, Juillet 1719.

734

Causa "EspENIANA

£eoit qu'il fut protéze contreles injures. qu'il fouf-

maintienne dans la poffeffion de fon droit d'e'xelzïï-

froit pour avoir donné au public des Traités pour

tion quilui competeroit, tant en qualité de Supót

le maintien des Dro

:

;

its& hguteurs deSa Majetfté Imp.

de ladite Univerfité, qu'en qualité de Chanoine de

& Catli. :«

S. Pierre, avec ordonnance, &c. ou de lui accor-

Que non obft

ant tout 'cela:, il venoit de recevoir

der telle provifion de juftice que de raifon.

[

le trairement le plus dur & le plus fenüible du mon-

Nous avons envifagé le procedé tel qu'il eft repris

de; à l'àge oü 1l feroit de quatre-vingt & un an, par

dans cette reprefentation , abftrativementdu fait de

un éxercice indu & inconmpétent de jurisdi&ion.

l'exemtion du Suppliant, danslequel nous ne forh-

Qul feroit tout à fait notoire que l'Univerfité de

mes entrés jusqu'à prefent, comme un ouvrage nt-

Loüvain &tous fes Suppóts font entierement éx-

RECTEMENT OPPOSE' AUX LOIX FONDAMENTALES DU

emits de la füperiorité de l'Ordinaire, qui réfideroit

PAYS, aux Drefs Apoltoliques, & aux Ordres fàcreés

jntégralement & privativement dans la méme Uni-

de S. M. L.'C. PARCE QUE LE SUPPLIANT $'Y TROUVE

"verfité & fon Re&Qeurs citant à cet effet la Bulle .de

Y30D Y^

TRAITE COMME UN MEM

I31AIS

RETRANCHE' DE LA

fon ére&ion du Pape Martin V.,confirmée &agrée

COMMUNION DES FIDELES, ET DU CORP?S DE L'EGLI-

r

E

arle Düc de Brabant par lettres- patentes du 20.

SE UNIVERSELLE : ut per debitam obedientiam in fi-

àc

j

anvier 1487, & autres contenues dans la troit

jiéme

num Ecclefice Catholieee Apoftolice Romana redire ac

bont

partie des Placarts de Brabant, liv. 3. tit.. 5 ; &qu'il

recipi mereatur, & menacé Camenicum rigoaem,

bettt

ne feroit pas moins éxemt de la jurisdidtion ordinai-

SANS ORDRE DE DROIT, SANS FORME NI FIGURE DE

de &

re en qualite de Chanoine de l'Eglife de S. Pierreà

PROCES, SANS CONNOISSANC

Louvain, par la Bu

TENCE,.

-

E DEAV.CAUSE;,'ET SXANS SEN-

D

lle de Jules II. quil a jqint à fà

requéte,

'Ce procedé eft dire&tement contraire au p'remier,

ploy

ins fon Eminence comme Archevä-

noir

Que neammo

& le plus effentiel article de l'inauguration de S. M.

tach

que de Malines venoit de donner au Doyen de la-

l. & C. par lequel elle à juré quelle ne traitera & re

laiffera traiter aucun de fes (fu

pOüï

dite Eglife de S. Pierre; le DoGeur Damen, desor-

jets Ecclefiattiques ou

dres éexprés, comminatoires & infamans, afin Q'in-

Seculiers hors de droit & fentence; mais qu'elle les

(]UI |

ceti

"terpeller le Remontrant en fon nom & de fà part ,

traitera & fera. traiter en toutes chofes par droit &

|

ü

t

affité de deux témoins, à repondre aux interroga-

fentence, füivant les droits des villes & des bané

£^

tion Canoni-

*

3

[

ldl

toires y reprifes, contenant unepur

D(æ

ou il appartiendra & devra étre fait.

que laplus griéve du monde, & cela ut per debitam

n

nter

Il eft contraire aux Brefs Apoftoliques d'Innocent

fince

obedientiam in /[inum Ecclefice Catholicee . Apoflolicce

XIL, du 6. Fevrier 1694, & du 24. Novembre 1696,

Romane redire C9' recipi mereatur. . Pàr ou le Re-

de l

envoyés atix Evéques du |

jJays, par lesquelsil leur

Vie d

montrant, quijusqu'à prefent auroit vecu par la gra-

defend de tenir, ou füire paffer quelqu'un pour at-

ce de Dieu dansle fein de l'Eglife Catholique, Apo-

Die

teint ou fufpe&t de mauvaife doctrine, qui ne füt

de

t

ftolique & Romaine, feroit cruellement traité, par

auparavant declaré étre tel par un

competent.

jugement reglé &

fois;

pure voye de fait, comme'un Apoltàt ou fchifma-

iel

tique, fansla moindre connoitlànce de caufe, fans

Eüfin, il eft contraire aux Ordres fäcrväs de S. M.

perí

forme ni figure de procés, & fans fentence, traitant

I. & C. du 26. Mai 1725, par lesquels elle mandeque

le Remontrant d'une maniere dont il ne pourroit

tous ceux qui s'oppoferont publiquement & avec

te?

üfer envers fes própres füjets; puisqu'il feroit con:

J

fcandale à la Bulle Unigenitus , foient pourfüivis Ca-

ftant qüe la purgation Canonique ne peut étre im-

noniquement, & punis felon les loix & . coutumes

Che

jen

ofée qu'à celui qui fervato juris ordine per fententi-

du pays comme perturbateurs du repos & de latran-

am judicis declaratus e[l-legitim fufpecius.

obei

quillite publiques &que l'on procedera à cet égard ,

Que lesdits ordres lui auroient eté communiques

avec toute la modération convénable à la conferva-

& prelus par ledit DoGeur Damen; le menacantper

des.

tion dela méme tranquillité publique, fans exiger

fal

Canonicum rigorems avec declaration bien expreffe

ni permettre

que l'on exige des fouícriptions à ladi-

qu'il le faifoit de mandato prafati Domini Archiepif-

te Bulle. .

qui

copi; & quejuxta tenorem praditiorum mandato-

D'oà V. A.S. pourra connoitre que le traätement

hm

rum, itdonnoitau Remontrant fpatium quinque die-

dont le Suppliant fe plaint , entrepris mullo fervato

rum ad ve[pondendum.

juris ordine, ne peut étre envifagé que pourun trais

ler (

' Que ce procedé ne

feroit pas feulement direde-

Che

tement de pur fait, de violence & d'oppreffion, con-

ment oppofe aux Droits & Privileges de ladite Uni-

tre lequel il implorela prote&ion Royale, dont la

j

verfité, au Bref d'Innocenc XII. & aux Ordres deS.

connoiffnce appartient à ce Confeil; & en confe-

Que

M.I. & C. du 26. Mai 1723 , adretlés aux Arcbevé-

quence de ce, nous aurions accordé provifionelle-

ftit

ques & Evéques de ce Duché, laquelle veut abfo-

ment Pinterdition qu'il demande, fi nous n'eumes

pu

lument que chacun foit traite en toutes chofes par

cru qu'én conformité de la Depéche Royalede S.M.

dot

&l

voye deDroit & par fentence devant fon juge com-

du 26. Mai; il étoit de notre devoir d'en donner

pétent.

part à V. A. S. avant que de rien entreprendre àcet

pr

A la

fin detout quoi qu'ila füpplié ceConfeil àce

égard, ainfi que nous avons l'honneur dele faire

Cil

quele prenant en la protection Rogale de S. M.

pàár la préiente. Et nous fommes en trés.

Vre

profond

3

chtre de pareilles violences & voyes de faüit, il le

refped, Xc. A Bruxelles le 30. Juillet 1727

e

era

rai

Ti

ho

fiin

per

Te

LU

Cot

pI

Jol

ür

H. Let

"

&

OU RecueIL pes Pieces &c, Livge TROISlägeNT.

735

Supöt

lnede

H.

(CCQT.

'Cpris

äü (

4

Lettre de M can Efpen 3 ä $. A S.- Marie Elzzabet/a d*Az:m'*c/ae X Gazw—emmte

lor

1

des Pais-bas. — Atvec um abregé des raifous qui s'oppofent d l'accep- ——

X n

3 DU

tLation de la Bulle Unigemtus.

ücr&s

OUvg

preuve, 3e prends la liberté de'präfehter à V. A.S.

E DA

MADAME.

un Memoire abregé des. difficultés qu'on trouve à

E.

.e R P. Libens Auguüin ;Dod&eur en,Theolkogie,

accepterla Con(titution. Il contient les principales

it j

b

4 m'étant venu voir le 2. de ce mois, par ordre,

raifons qui m'empechent de la recevoir.

Il? d

Jetupplie

à ce qu'il difoit, de V. A. S. m'a (i fort a(furé' des

trés humblement V. A. S. qu'elle daigne employer

dj

bontés qu'elle a pour moi, que j'ofe prendrela li-

quelque momens à jetter les yeux fur ce petit Ecrit.

ER

berté de m'adreffer à V. A. $. méme, avec autant

J'ofe dire;, Madame , que l'affáire dont il,s'y agit en

SEN-

de confiance que de foumiffion & de reípe&.

vaut bien la peine, puisque la Religion Catholique

.Je ne puis pas douter, Madame, qu'on n'aitem-

y eft fi fort intereflée.

J'ai cette . confiance, fon-

iet,

ployé bien desmoyens, & des . prétextes pour me

dée für la pieté & le difcernement de V. A. S. que

. M.

noircir & me faire regarder comme un homme at-

fi Elle veut bien fe donner cette peine, elle recon-

k

taché à des fentimens condamnés par l'Eglife. J'ofe

noitra que ce n'eft pas fans fujet que les conícien-

$ 0U

pourtant dire qu'il y a peu de perfonnes au monde

ces de tant de bons Catholiques font. allarmées au

lAe lts

qui dutfent étre plus à couvert d'une accufation de

füjet de cette Conttitutions & qu'Ellene me jugera

It&

cette nature.

Je n'ai jamais rien dit ni écrit, qui y

pas indigne de fà protedion , ni des Sacremens. de

an

put donner lieu : je ne me füis jamais mélé decon-

lEglife, Il y a deux mois,. Madame, que je necet:

teítation ou de difputes & quant à mes diípofitions

íe de demander ces gages facrés de. notre falut. J'ai

Cent

interieurs, elles font par la mifericorde de Dieu fi

employé;pour les obtenir, tous les moyens légiti-

696

fincerement Catholiques, qu'il n'y a pasun feulpoint

mes, foit par moi méme, par mes Parens, ou mes.

leür

de la foy Catholique pour lequel je ne donnatffe ma

amis. Je me jette maintenant aux pieds de votre A.

!d

vie avec joye, moyenant le fecours de la grace de

$. la fuppliant de ne pas fouffrir qu'on traite en (ce-

fat

Dieu. ]Je n'ai jamais hefité à recevoir la Profetfion

lerat un Pretre de J. Ch. à qui par la mifericorde.de

é&

defoy de Pie IV. j'ai déclaré jusqu'àquatre ou cinq

Dieu,on n'a jamais fait de reproche touchant fafoy

fois, que je l'acceptois purement & Gimplement; &

ou fes moeurs. Ce me fera une nouvelle obligation

;. IM-

il et furprenant qu'aprés cela il y ait encore eu des

de continuer à prier le Sei

gneur qu'il daigne«om

perfonnes qui ayent voulu douter (i j'acceptois cet-

bler V. A. S, de fes BenediQions, &

(ue

à

VeC

te Profeffion de Foy.

veneratipn la plus profonde

-d*ätrg avec la

Q

'ai toujours reconnu. N. S. P. le Pape pour le

Chef de l'Eglife: j'ai toujours.reconnu fa Primauté:

m

D. V. A. $.

rdf]

je n'ai jamais douté qu'on ne lui dut une . véritab!

obeiffance.

án]

Au (ajet des matieres qui font aujourd'hui l'objet-

Jüillet 17»27.

"

gT

des conteftations qu'on ne fauroit affes déplorer;je

n'ai aucun fentiment particulier

je n'en ài aucun

M'a'd,ame &c;

i

qui ne foit foutenu parun grand nombre de ceux

Abregés. des dij]äcu'ltä.r prinaipaieæ qu'dn trouve

la méme qui recoivent la Conft. Urmgenitu;.

à accepter la Conftitution-Unigenitus..

ent

. Que fi je n'ai pu me réfoudre, Madame , àaccep-

(iü

dl*

ter cette Conftitution, ce n'eft. nullement par atta-

Cette Conftitution condanine cent.& une Propoyg

che à quelque do&rine nouvelle ou condamnée par

fitions, dont fes défenfeurs tachent, autant quiis

Jl

l'Eglife. Ma principale raifon eftau contraire parce

.

"

peuvent, de dérober la.connoi(fance aux fideles

que je ne vois pas de moyen d'accorder cette Con-

craignant avec fujet, que cela feul ne leur donnát

t

ftitution avec les principes les plus communs, &les

de l'éloignement pour ce Décret.

J

lus certains de Ia morale Chretienne; ni avec la foi,

108

Parmi ces Propofitions il y ena pluGeurs. qu'il

dont l'Eglife a fait profeffion dans tous les fiécles ;

femble qu'on ne peut condamner íans donner attein-

& l'a fait encore dans les prieres publiques, dansla

te à la foi Catholique.

On . íe contentera ici- d'un

n

t

prédication commune, dans les Décrets des Con-

petit nombre d'exemples, quoiqu'on (oit pret d'en

ciles, dans les ouvrages des SS. Peres, dans les li-

donner dix fois davantage, en cas de befoin, &de

I

vres de pieté les plus univerfellement a

les fortifier

j

pprouväs

haiter.

par toutes les preuves qu'on pgut fou-

tels que celui de l'Imitation de J. C.

Si l'état de ma fanté le permettoit, & que je ne

La premiere Propofitien eft. concue en ces ter:

craiznifle pas de fatiguer votre A. S. jepourrois de-

mes: Que rejle-t il à une ame qui a perdu. Dieu €9

montrer ce que j'ofe avancer, parun trés grand

fa grace, fi non.le pechéCS9 fes fuites sune orgueilleufe

nombre de preuves.

La (imple le&ure dela Con-

pauvreté , une indigence pare[Jeufes c'e[l. à- dire une

ftitution en eft une convainquante. Aprés milleex-

impuifJance génerale au travail, à la priere 9 À tout

periences qu'on en fcait, qu'il me foit permis, Ma-

bien.' Voila ce qu'on veut que l'an condamne, &

dame, de mettre en fait, qu'aucun bon Catholique

par conféquent. que l'on croiele contraire. .Helas!

ne fauroit lire la Conftitution fans étre troublé d'y

fous les yeux de Dieu, aux pieds de Jefus crucifié,

voir condamner tant de Propofitions qu'on avoit

l'oferoit-on dire, l'oferoiton penfer, que (ans la

con(iderées jasques là comme des verités

grace nous fommes capables de faire quelque bonne

qu'on avoit

apprifes au Catechifme.

ceuvre; aprés une experience (i continuellede notre

Cependant pour n'étre pas aceufé de. temerité fi

foibleffe: aprés que lui méme nous a dit : fazr moi

jofois parler devant V. A. S. avec tant. d'affurance

—

vous ne pouvés rien faire? (S.Jean. XV. $-) Que de-

fur une affaire fi importante Hfans en donner aucune

viendront les Peres & les Conciles qui nous enfei g-

nent

ldl

726

,. OCausa EsPENIANA

»

t

nent que nous mavons de fious mime que le menfon- lalire leít viüble que la condamnatien de cette

)v

ge C9 le peché? (g) Que deviendra l'hymne au S. Es- Propofition, exclud fàns diftin&tion les laiques dela

el

iprit qu'on chante à la Pentecóte , oü on reconnoit «leGure de la parole de Dieu, malgré la liberté dont

que fans le S. Efprit il ia rien dans. l'hemme qui

ils jouiffent encore aujourd'hui für ce point en Alle-

p J

i

foit éxempt de faute* Que deviendra Thomas à Kem- -

magne, en France &c. ou plütót malgré la do&rine

n

pis, qui avoue en gemiflant que fans la grace de J.

expreffe de l'Ecriture Sainte, & une infinité de pat-

C. nous ne fommes qu'un bois fec, un ferment inuti-

fages des Conciles & des SS, Peres de tous les fié-

v

le à toute dutre chofe qu'à étre jetté au feu. (F)

cles. Ainti les Juifs vfclaves fous l'anciénineloi, a-

(

La 12, Propofition dit : Quand Dieu veu

[ Jauver .

voient la liberté de lire la parole de Dieu; & les Chre-

ne

lame en tout temps entout lieu,l'indubitable effet fuit

/

tiens qui font Jes enfans de la nouvelle alliance , fe-

le vouloir d'un Dieu.Ce fontles propres termes de S.

ront privés de cette Divine nourriture. S. Paul con-

r

fiot

Profper traduits du latin : (c) l'Autéur avoit citéce" jure les fideles de toute condition de lire fes lettres:

(

texte, en y ajoutant le nom de S. Profper,; & on

(i) & aujourd'hui on les conjure & on leur ordon-

ia pas laiffé d'en faire unePropofition condamnée.

ne de ne les pas lire.

P. Chryfoftome (4) attribue

nl

Q

S. Augutftin qui;enfeigne cent fois ld méme verité,

aux fuggefions du Diableles mauvaifes raiforis qu'-

dit nettement qu'on ne peut la revoquer en doute:

onallegue pour ne pas lire l'Ecriture Sainte : au-

fans donner atteinte à toute puiflance de Dieu, &:

jourd'hui on voudroit faire croire qu'elles viennent

qi l

mettre en danger le 1. Article du Symbole des A-

de l'efprit de Dieu. On a toujours dit aux Proteftans,

X

fman

potres. (2) Si on avoit favorif quelque prétention:

qu'ils calomnioient l'Eglife, en lui imputant d'arra-

qui attaquat l'autorité de notre Augufte Souverain,.

cher l'Evangile d'entre les mains des fideles : au-

Dul

ón feroit traité, & avec juflice, en:criminel : mais

enil

jourd'hui, il femble qu'on veuille juftifier ce repro-

[

fl

fion veut acquiefcer à un Décret qui attaque la Puit-

che des Proteftans & leur fournir de nouvelles ar.

fance de Dieu méme, on fera juzé indigne des Sa-

mes. Quel étrange renveríement /

//)ln

aul

cremens ,'& traité en criminel tant qu'on n'y acqui-

Prop. 91. La crainte d'une Excommunication in-

eíce pas.

jufie ne nous doit jamais empécher de faire notre de-

et

Dieu?

Cela s'efti jamais vu dans l'Eglife dc

m

d

voir. On me fort jamais de l'Eglife, lors mémequ'il

Prop. 27. La foi eft

a premiere grace , )öïlafbur-*

femble qu'on en foit banni par la mechanceté des hom-

Qu

1 3

ce de toutes les autres. Ce n'eft pas (eulement]a do-

mes, quand on e[t attaché,à Dieu, 4 $. C. G9 A P'E-

n

&rine de S. Auguttin , (e) c'eft évidemment celle de

glife méme par la charité.

Cette Propofition paroit

toute l'Eglife dans le Concile de Trente; qui ditque:

etre deladerniere évidence. Elle compred d'ailleurs

p

er

la foi eft le commencement du falut, le fondement

fà preuve & ía juftification en elle méme. Mais quel-

qu

& laracine de toute'la juftification (Conc. Trid. Seff.

les fuites cette condamnation ne peut elle point a-

C

on

6. Cap. 8.)

voir! Si on avoue jamais quela crainte d'une Ex-

Mais qu'y a-t-il de plus étonant. quela condam-

communication injufte doit quelques fois nous em-

fet

nation de cette Propofition qui eft là :o. C'efl en

pécher de faire notre devoir, on n'a plus de bar-

Cat

vaingon crie à Dieu,Mon Pere, fi ce m'efl point l'éfrit

riere à oppofer à ces injuftes cenfüres ; ni par con-

de charité qui crie : de celle ci qui eft la $3. La feu-

féquent aux entreprifes de la Cour de Rome, qui

U

le charité fait. Chretiennement les . aciions Chretien-

ne manque jamais de les colorer de quelque prétex-

Ini

ne$, par rapport à Dieu €9 à Sefus Chrift : decel.

te de Religion; & d'y attacher une menace d'excom-

ne

le-ci qui eft la-55. Dieu ne«couronne que la charité ,

munication C/eft ce qu'elle a fait lors méme qu'elle

]à

qui court par un autre mouvement C9 un autre mo-

a entrepris de dépofer des Rois & des Empereurs,&

lor

tif court en vain? Un coeur vraiment Chretien peut-.

de défendre à leurs füjets de leur obeir.

et

il confentir à une condamnation femblable? Qu'on

C'eít ce quelle fait encore tous lesansen publiant

p

dl

le pardonne à une douleur aufli vive que légitime,

avec éclat, le jeudi Saint, la Bulle iu cena Domini,

pl

fi elle parle avec quelque force. ' Il femble qu'il fau-

pleine d'excommunications injuftes pour foutenir

or

droit- donner mille vies, fion les avoit, plütót que

des entreprifes (ur l'autorité des Princes.

t0!

de condamner de pareilles Propofitions,; qui ne con-

En veritéle peut-on croire ferieufement, que le

àu

tiennent précifement que le 1. & le plus grand de

refus d'accepter une Bulle qui condamne ces. Pro-

&

tous les commandemens, duquel tous les autres de-

pofitions, &tant d'autres femblables , rende un hom-

«

pendent, íelon l'oracle de J. C. méme.

me indigne des Sacremens de l'Eglife? Ne s'en ren-

TiQ

Prop. 69. La foi, l'ufage,l'accroifJement C9' lae-

droit.il pas plütót indigne, ficontre les lumieres de

de

compenfe de la foi, tout e[l um don de la pure libera-

íà confaience , il acceptoit un Décret qui paroit blef-

&

lité de Dieu. — C'eft preciiément ce que ditle Con-

ferlafoi Catholique en tant. de manieres, & con-

cile de Trente (f) aprés S. Auguttin, que la bonté

damner les expreffions les plus ordinaires de l'Ecri-

p

p

de Dieu envers les hommes eft . fü grande, qu'il veut

ture Sainte & des Peres de l'Eglife?

bien que fes propres donsnous tiennentlieu de merite.

On fait qu'un grand nombre de per(onnes qui

hi

C'eft ce que dit S. Paul, que /a vie eteraelle efl une

n'ont pas d'autres fentimens für les Dogmes que les

grace ,(g) & il eft vrai comme le méme Apotre nous

Appellans, ne laiffent pas d'accepter la Bulle, &

pe

qi

l'enfeigne, (h) que eeft Dieu qui opere en nous le vou-

l'expliquent dans un autre fens; quoique l'Auteur

Ü

loir €9 le faire, comment peut-on douter que tou-

des Propofitions ait reclamé hautement contre ces

mauvais fens qu'on lui imputoit.

di

tes nos bonnes ceuvres ne foient des dons defà gra-

de

ce?

"

C'eft une grande confolation pour tous ceux qui

Prop. 81

; L'obfcurité fainte de la pärole 'de Dieu

refufent. d'accepter. cette Bulle. qu'il y ait tant de

!u

h

n'eft pas aux laiques une 'raifon pour fe difpenfer de

es Acceptans méme, qui rendent

perfonnes prarmil

temoig-

Ms

bl

(4) Conc, Arauf. IT. Can. 22. $, Aug. Tr. 5. in Joan.

(5) Imit. Lib. 3. Ch. 55. Voyez tout les Ch. 54.

&

& 55. du méme Livre, — Item les Exercices de S. Ignace de Lojoia.

le

(c) Poéme de S. Profper Ch, 15.

"

te

(4) Voyez S. Aug

e) S. Auguft; Tr. 3. in Joan. Ttem de Pr

uft, dans fon Manuel Ch. 95. 96. 97. 98. & les fenxixg;ns de $, FITQI?CG?S. X?V,i?' pagf 92. &93".

pi

'æde.Pc. Cap. 2,.

CO

-Conc. Tiid. SeT, 6. Cap. 16.

Romo VIO V. 23'

«

(^) Philipp. H, v. 13

p

G

I Theff, V. v. 27

irezp Colofl, IV. 16,

li

(£) Hem. 2, in Matt,

n

Il

737

ou REcuEIL DEs PIECes &c. Lüvme TRDISIEMQ.

efta

Mais

qne ce:re opinion n'eft pas un dogme de foi. . Or il

il

témoignage 4 la pureté de leurs:fentimens.

S'ily

vaut bien mieux abandonner une opinion . incertaine

Ont

Vl'exemple de ces perfonnes n'eft pas un2 regle.

il

en a beancoup de ce genre, il y en.a beaucoup plus

que s'expofer en la fuivant.à confentir a la. condam-

pnation de. verités aufIi certaines & auffi importantes

lg

parmi les Acceptans, & parmi lesnon Acceptans, qui

if

rejettent hautement ces Explications forcées, com-

que. font celles :qui.font contenues daus les, cent

me coritraires au fens de la Bulle ; & uniquement in-

& une Propofiions, Outre que l'infallibilité dans

l

g.

ventées pour fe mettre & couvert de la, períécution

le dogme,.ne pourroit pas garantir ce que la Bulle

!d

t.

Q«

qu'on s'attireroit en n'acceptafit poin

-

,

dit contre la. perfonne du P. Quesnel , qui confi(te

La fincerité

& labonne foi demand

entqu'on pred-

en faits,

)i€

On ol

jecte encore q-ue tous les Evéques dh mon-

(0]

pe les Propofitions dans leur fens fimple & natu-

rel.

Elles le demandent d'autant plus en cette occa-

deont recu la Conítitution.

A. quoi l'on répond

([eg

on

fion que ce fens fimple & naturel eít encore le.fzns.

1. jusqu'ici on n'a produitles témoignages que d'en-

du livre d'oà elles font tirées; & que c'eft méme le

viron la troifiéme partie des Evéques, quoi qu'on

Dl

fens que l'Auteur du livre a déclaré étre le feul qufil

ait tachéen toute maniere d'en obrenir, le plus quon

qi

à pu

d

3 eu en vue.

Mais ce qui fait voir cl

kairement que c'eft ainfi

. 2. La pluspart

.des þEväqueis de Fránce,, ne l'ont

Xn

recue que relativement à leurs Explications, . Or la

qu'il les faut prendre , c'eft que

le Pape Clement

i,

XI. qui a publié cette Bulle, s'eft déclaré en mille

Cour de Rome, & íes plus zelés Défen(eurs avouent

Id

manieres, contre ces Explications forcées, dans a

qu'une telle accepration fait plus contre la Conftitu-

qü

Bulle méme ; & dans plufieurs Brefs quil a publiés

tion que pour elle,

Dro

enfuüite, lIla toujours dit que le fens des cent 69

3. Recevoir une Conftitution ne fignifie pas une

J

) d.

ceremonie purement exterieure :

la recevoir. veri-

uue Propofitions , fe decouvre clairement $9. diffiutie-

jueut aux eux de tous les fideles ; que la Bulle étoit

tablement, c'eft (e conformer à la doctrine qu'elle

n

renferme.

Or les Evéques acceptrans de France va-

auffi claire que le foleil eg plezg. tmidi$ que eétoit

n

€rre cerimiue] que. de lui demander des explicatious ;

rient beaucoup, & dans la maniere d'accepter, &

qi

dans le fens qu'ils donnent à la Bulle. Il n'y a donc

qu'en un mot il n'éroit permis d'expliquer la bulle

ont

pas entr'eux d'unanimité fur la doéctrine, ni par con-

;Z)E

que par les terines téme de la Dulle, ou par. des tev-

se$ equivalens.

Íéquent fur le point principal d'une veritable accep-

U

tauon,

Ainfi de quelque coré qu'on fe tourne, il n'eft pas

euts

permis de prendre les Propofitions dansun autre fens

4. Les Evéques acceptans hors de la France, ne

Juel

Sexpliquent pas fur la doctrine, Plufieurs d'entre

que dans celui qui fe préfente d'abord , & qui foit trés

t d

clair. Or en prenant les Propofitions dans ce f:

e

nS,

eux déclarent nettement qu'is n'ont rién éxaminé

Ex

touchant la doclrine de la Bulle,

lls s'appuient pres-

on ne voit pas qu'on puiíTe les condamner fans bles-

em

fer pourainfi dire le cceur & l'ame de la Religion

que tous fur l'Infaillibilité du Pape, qui n'eft pas de

bar.

Carholique.

foi; & ne difent rien de plus en faveur dela Bulle

V

Une autre confideration qui empéche d'accepter,

Unigenitus , qu'enfaveur de-touteautre Dulle. — Leur

Qui

( moins importante que la fidelité envers la Religion,

accepration ne donne donc pas plus de pöids à la

$

itex

Bulle Unigemius, qu'àtoute autre Bulle.

iais cependant affés digne d'attention ) c'eft qu'on

m

ne peut confentir à la maniere dont la Bulle traite

s. Les Evéques qui vivent en Pais d'Inguifition

elle

n'ont pas asíés de liberté pour s'expliquer au. fujet

r Auteur du Livre d'oà les cent & une Propofitions

I5,

fonttirées, Cet Auteur, que tout le monde favoit

d'une Bullede Rome.. . Il eft notoire que les Inqui-

fitions font entieremmentdevouées àla Cour de Rome,

éte le P. Quesnel Pretre de l'Oratorie, connu

[iant

dont Elles. tiennent toure leur aurorité, — Or on fait

par plufieurs beaux ouvrages de pieté, & d'autres

j

Hify

pleins d'érudition , ayant appris qu'on examinoit

de quelle étendue eft le pouvoir des Inqui(keürs ; [ur

(

íon livre à Rome, & que fes ennemis y follici-

tout en E(pagne & en Portugal. :

L

e

us libre en France, C'eft

toient fortement une Bulle contre ce livre, écrivit

6. On a gu

*re eté pl

ce que perfonne ne révoqu

e en doute pour tout le

;

e lt

au Pape Clement Xl. de la maaiere la plus foumife

?O

Pro.

& la plus refpectueufe , pour le fupplier d'éue

temps du regne de Louis . XIV

Apres la mort de

ce Prince, tout le monde commenga à s'élever eon-

i

.entendu dans fes défenfes; & d'avoir communica-

Ien

tion de cequ'on alleguoit contre fon livre, — Il offrit

tre la Conftituion. Plus de 20. Evéques s'y oppo-

ferent pofitivement.

Ils fürentfecondés par les plus

osde

de s'expliquer clairement füur tout ce qu'on croiroit

blef

&re ambigu ; & méme de retracter ce en quoi il

illuftres Univerfites & Facultés, Chapitres, Cóm-

munautés Religieufes, une infinité de Curés &c. fans

Corn

pourroit avoir faill; ^ Une demande fi jufte ne fut

arler de tous, ou de presque rous les Patlemens

ECrl

pas écoutée, .On ne daigna pas méme lui faire

Sila hbérié eut. duré plus long-

réponíe en aucune maniere, Dien plus, aprés avoir

du Royaume,

temps , lé nombre - des oppofàns auróit augmenté

Qui

fait toutes ces offres, qui auroient du mettre fa

e les

perfonne à couvert, quand méme il auroit avancé

tous les jours; & on étoit fur le point de voir un

Appel général au nom de toute la Nation Frangoife,

&

quelque erreur

,il ne laiffe pas d'étre mis dans la

Conítitution. Uzigezitus au. nombre des fedutteurs

qui éroit Ia plus intereffée. — L'érat des affaires chan-

I(eUL

gea.

La Cour avoit des engagemens.

On com-

(

des feaux Prophetes , des Loups rvavi[Jaus, des enfans

de Panciem Peve du sem[onge , des dammables cor-

menga par un préten

du accommodement, qui.dé-

vupteurs: du Texte. facré... C?

eft ce. qu'en dit la

genera bientót en perfécurion, , Ou compte actuel-

| qUI

Quel mo-

lement. jusqu'aux environs de trois. mille lettres de

de

Bulle, parmi plufieurs autres reproches.

ac

*

es terri-

Cachet données en Fraüce pour. les, affaites de l«

nt

yen de recevoir la Bulle, fans confentir

|

bles accufations? Et comment y confentir, s'agi(fant

Conftitution. Et cepeudant il y a encore plufieurs

;

d'un.Pretre Catholique , qu'on n'a pas voulu écou-

Evéques , l'Univerfité de Paris méme ,. c'eft à dire

la plus ancienne , la plus nombreufe , & la plus célé-

ter ; & qui n'eft devenu odieux que pour avoir fou.

tenu la foi de tous les fiécles contre des nouveautés

bre de toutes les Univerfités du monde, il y a.plà-

Hieurs milliers d'Eccléfiaftiques feculiers'& réguliers,

profanes.

On ob

je&e l'autorité des Papes qui ont donné

qui malgré toutes ces violences perfiftent dans op-

*

ll faut res-

a

[73

cette Conftitution, & l'ont foutenue.

pofition

la Bulle3 & le.plus grand. nombre des

Evéques de.France;conünue,à. conferver. l'unité

pecter cetre autorité facrée, autant qu'un ben Catho:-

lique le doit faire.

Tl ne faut pas méme entrer dans

& la :communion Eceléfiaflique avec: ceux. qui ont

Tl fuffit de dire

appellé de la Confüitutiom, 1l n'y eut donc jamais

la queftion del'Infallibilité du Pape,

Aaaaa

e€

Supyl. Opcir. Van-Efpen Pars V.

738

(Cavsa ESPENI"AVNAO

de füppofition plus vifiblement faulfe que celle d'une

que plus de vingt Papes contredifent cla'rement cette

'acceprarion univerfelle de cette Bulle.

Conttitution. lL en eft de méme à proportion des

On objeécte enfin les devoirs de l'obeifTanee,

On

Evéques; E(t.ce donc que l'obeiffance ne regarde

*dit que c'eft un grand orgueil de préferer fes pro-

que letems préfenr? n'en doit onpas «ux ordonnan-

yres lumieres à celles du Pape, &

^

de tant d,Ev'&-

ces de ceux qui font morts?

ques,

Que fi aujourd'bui il y a beaucoup plus d'accep-

Mais non: on non fe préfereà perfonne. On ra-

tans que. d'oppofans, ce n'eft pas la. premiere fois

che de fe fervir des lum:eres communes de a foi

que la crainte, l'é(perance, lestromperies, leséqui-

dans laquelle Dieu nous a faitla grace de naitre,

voques, ont entrainé le plus erand nombre dans un

Ce ne font pas des fentimens parüculiers que lon

mauvais parti, Les Hiftoires de PArianifme & du

Tuit :

Hys nous font communs avec une infinité

Monothelisme en font des preuves complettes, qu'on

d'autres Catholiques.

Ils font appuiés, non für des

ne peut fevo

vaife foi.

quer en doute fans ignorance ou mau-

E

de

raifonhemens humains, mais für la foi Catholique,

C

fur la Tradition de tous les fiécles , fuv lEcriture

On n'eft donc pas plus desobeiffant en ne recevant

4n5

Sainte expliquée, non felon notre fantaifie, mais

.

.pas la Conftitution, que les Catholiques ne l'étoient

rep!

felon les Peres de l'Eglife,

autre fois aux tems des Ariens & des Monortheliftes,

Il n'eft donc pas vrai que nous ayons

c0mi*e nous

me

Ou plütót, puisque la Conftitution eft (i clairement

d:p

]a plus grande partie de l'Eglife. — L'Eglife n'eft pas

contráire dans fon fens naturel aux vérites de la foi

'bornée au tems oü nous vivons.

Elle eft une dans

V0

d

Catholique, il y a lieu autant que jamais de direavec

]

tousles tems. Sa do&trine efít toujours la méme,

les premiers Apotres: 7/ faut obeir à Dieu . plátót

päh

"Nous pouvons donc compter pour nous, (comme

qu'aux boues, Act, V. v. 29.

risdi

veil

"on l'a démontré fóuvent) tous les Saints des fiécles

paífés.

Sion nous objecle trois Papes qui ont fou-

un ?

F I /N.

Bw

[io

tgnuþlavïConüitution, nous fommes pret à faire voir

4

&l

€

Z

X

(s

EEN

iC

um

naf

NSNNEN

—

*

iE

Y

NSENENNESNEN

Soeses

z !

pled

en c

l,

T

paf

D

Roy

j

l REQUETTE DE M. VAN ESPEN

""

Í

de

(

dix h"äs Räve'rends Q VNUþle.ä Seigneurs les Deputés des Etats de memz*. (4)

t

(0

vilio

" F'egers Dernard van Espen ne Brabangon ea la Vil.

dont nds Princes Söuverains ont

préférvé ces Pais

Z

le de Louvain, Chanoine de lEglife de S. Pi-

lorsqu'on a cru de l'y érablir.

0n|

erre en la méme Ville, Profeffeur des SS. Canons

aTA

Que le Remontrant n'a jusqu'à préfent obtenu au-

& Docteur en Droit depuis plus de $0. ans dans

cune dispofition fur ladite Requéte, — Mais il vient

por

PUniverfité au dit Louvain, a l'honneur de repré

(

d'apprendre que ledit Confeil de Brabant a confülté

fenter refpectueufement à VV. SS. que quoiqu'il

. A,S. à cer égard, fans qu'il fache fi cette con(ulte

(0

foit tout- à- fait notoire qu'enfuire de la joyeufe en-

qV

qu

leur a été demandée , pour

quelle raifon elle a étÉ

trée, les fujets de ces Pais & Duché doivent tous

donné, ou à quel fujer.

bhig

&tre traités en toutes chofes par voie de droit & par

. Caufe qu'il prend íon recours vers vos SS, com-

Tnoi

[

fentence devant leur juge compétent : il eft cepen-

me Peres dela Patrie; & depofiraires dés Loix , Pri

dant que par un renverfement de cette. Loi fonda-

vileges, Libertes & franchifes du Pais,

IX

InQu

mentale du Pais, & par un anéantilTement de la ju-

Suppliant en tout refpect qu'il leur plaife de faire

risdiction de ladite Univerfité, fondée par les Ducs

en forte que fans ultérieur délai, luj foit donné telle

Va

lern

de Brabant, le Remontrant s'eft trouvé opprimé de

provifion de juftice fur fadite Requéte , que le cours

la maniere la plus furprenante à l'àge ou il eft degi.

ordinaire de la juftice lui foit ouvert & libre devant

atf

dl i

ans, & vifiblement troublé, par une voie de fait

ledit Confeil de Brabant , foit parla voie de commu-

toute pure dans la poffeffion & jouisfance paifible oü

nication à partie ou autrement : pour que la caufe

Con

il eft de fon droit d'éxemption de la Turisdiction de

érant inftruite felon les Ordonnances & lordre judi-

PArchevéque de Malines; lequel cependant lui com-

ciaire du méme Coníeil , bonne & brieve juflice y

Ti

pete notoirement tant en fà qualité de Suppot de la.

foit adminiftréeau Suppliant, en conformité de la jo-

flan

dite Univerfité , qu'en qualité de Chanoine de ladite

yeufeentrée, desloix fondamentales, & des anciens

du

Collegiale.

privileges de ce Pais & Duché, En

ag

:

ngi [

Caufe que le Remontrant. pour fe garantir contre

(étoit figné) Z.B, van Espen,

])

"

une eppreífion de cette nature, s'e(l trouvé obligé

de s'adreffer au Confeil Souverain de ce Pais & Du-

- edpoffille..

Pro

ché de Brabant, für le pied de tout tems ufité, par

Pan

la Requéte cy-jointe (/) préfentéele28. de uin de

. Préfentée le 12, Aoüt, (1727.) Lue le . méme

Kte

Pannée 1727, afin de maintenue & de protection Ro-

» jour, &y réfolu de faire une Repré(entation favo-

fb

]

,

yale5 moyen ordinaire contre toute violence , &

rable à S. A. S. fur la demande du Suppliant, la-

Wie

toure yoie de fait : ce que le Remontrant a fait avec

L]

quelle Repréfentation a été vü & appronvée lelen-

Ui

d'autant plüs de fondement que cette oppreflion &

)

)

demain; & ordonné au Greffier van Broeck , de

Vari

voie de (ait renfermoit auífi en foi une voye d'In-

»»

COf

la faire monter le mäme jowr. (c)

&uf

qu4ifiti(»)',1'n la plus rud? & la plus. inflllp:[-),ortablf.:: joug

E

K,

Il

difr

i

Prgf'eniäe le 12. Aoüt '1527. |

Voyez cette' Requéte, cy-deffus, Lettre D,

Nous n'aVogs pu nous procurer une copie de cette Repréféntation.

:

ä

(5

739

ou REcuri, pnEs PigcEes &c, LivRE morsmMä.

C

lg

E

K.

cH

g

n«

Cep-

IL REQUETTE DE M. VAN ESPEN

U

fx(ä[

ll«

5 un

A PEupereur & Roy en fon Caæg]äü Smwemz'n bwlamzä en Brabant. (4)

Xdu

uon

but dans ce libelle, eft de combattre le Proteft

HITE

^ J cgers Bernard van Espen ne Brabangon en la Vil-

fuímentionné; & de diffamer le Remonirant par

Z

€

le de Louvain, Chanóine de l'Eglife exempte

^

de S. Pierre en la méme

Ville, Profeffeur des SS.

des termes les plus atroces.

Ainfi qu'il coafte par

l'extrait du dit. Zrezikos cy - joint füb C.

"n

Canons, & Docteur en. Droit , depuis plus de $o.

Olent

à l'honneur de

Que des calomnies fi outrées &

infenfées prem

ans dans l'Univérfité de. Louvain ,

emontrant afourenu

ifleg,

ufement que fe trouvant oppri:

nent leur origine de ce que le

repréfenter refpectue

les droits, hauteurs & jurisdiction de Sa Majefié,

ment

mé de la maniere la p

lus farprenante à l'áge o il ef

i [ol

blement troublé par une

des (es Confeils & [uges, contre les entreprifes

de plus de 81, ans, & vifi

iVec

voye de fait route pure

dans la poffeff

iom & jouiffance

& abus de la jurisdi£lion. Eccléfiaftique , comme

litdi

l'Auteur dudit libelle diffamatoire le témoigne as-

paifible

oüi il eft de fon droit d'éxe

mption de la ja-

risdiétion de l'Ordinaire ; & cela méme par un ren-

fés clairement pag. 36. oü il reproche publique-

ment au Remontrant, qu'il auroit énormement abu-

verfement des Loix fondamentales du País, & par

sé fcieutia & calamo. [uo i vumatn €9 conculcationem

un anéaniiffement de

la jurisdistion de ladite Univer-

fité , fondée par les Ducs de Brabant

Ecchfiaflice. jurisdicliomis ; & que íoa 'Traié de

Recurfu ad Principera, ne (eroit qu'un tiffu des er-

gé pot

r fe gar

antir cootre une oppreífion de cette

À

natüre

'de s'addreffer à ce Confeil Souverain,

"fur le

reurs & des calomnies les plus atroces , atroci/fi-

n

S

if calummuns

K-

*

? erroribusreferto; & qu'il (eroicbien

pied de tout temps u

(ité, par.la. Requéte cy- jointe

Juia de l'annóe

trifte qu'aucun Theologien. ou. . Canonifte de: Lou:

en copie fub

A. pré(entéele 28.'de

paffée 1727,

(b) afin de maiatenue & de protection

vain n'a jusqu'à préfent eatrepris de répondre:à ce

'Traité pernicieux f?lon lui: zoxzum zlumz r['ïaäï(ztzmz

Royale ; avec d

&fenfe nomménient à charge du Do-

ladite Eglife de

S. Pierre le Docteur Damen,

vefelleve &2 confutare ,. pag..37. calomboies qui. ne

yeu de.

*

de commettre à

l'avenir de pareils attentats && voies

tombent pas (&ulement fürle Remontrant pour avoir

foutenu le droit de maintenue & de Protection Royale,

de fair.

" Que la Cour n'a jusques à pr

éfent. éré fervie d'ac-

mais encore (nr ce Confeil , qui aprés avoir vul'ap-

uelque pro:

probation & vifitation dudit Traité,; faite parle Con-

corder au Suppliant fuür cette Requéte, q

*

ant été fait;

elle a. eu la

L]

feiller & Ceníeur Royal , membre de fon Corps,

Païs

vifion; mais rapport en al

ül

bonté de faire a

fTarer le Remonfítrant que rien ne i

l'apgrea & le munir de fon Privilege de 26,Fevrier

172.

Que ce procédé dudit Docteur. Damen eft

Id

arriveroit en avant

; & qu'autrement il ne devoit gu'en

s plaintes au Confeil.

d'autant plus outré, qu'il l commet en prójudice &

l .ent

porter fe

au mepris du Recours compétentque le Remontrant

falté

- Que le

dit Doc&teur Damen, non content d'avoir

commis !

'attentat éaoncé dans ladite Requéte, s'cít

a pris vers ce Con(eil par fa dite Requéte ,-conrre

[ülte

avifé de le foutenir en. Chaire dans une

Oraifon pu-

les attentats & . voies de fait. füsmentionnées qu'il

| dié

verfité, oà en

prétend de foutenir publiquement à l'entiere foule

blique qu'il

fit depuis dans ladite. Uni

montránt au doigr le Remontrant i

| debat de la ma.

& oppreilion du Remontrant ; en profitant de ce

ia

que jusques à préfent il n'a obtenu aucune dispo-

uiere la plus outrageufe , les raifons a

Heguäes dans

Pri

l'A&e de Proteft du Rémontrant contre. cet attenrat

fition für ladite Requére,

ue le Remontrant feroit:en. droit (slon toutes

inouis lequel A&e eít joint à ladite Requére, fub iit-

fare.

les loix Divines & humaines de (e défendre par un

(

tera K. (c) Cette Oraifon fat hauremeat approuvee

le 16, fuillet 1727. par

'un des témoins qui avoient

écrit public contre des impriméós de cetre nature,

QuIS

ée à Louvain

qui fonc autfi. vuides de bon f?ns, que remplis d'un

a(fi(té au dit attentat

& dépuis imprim

Vant

ainfi. qu'il

efprit hautain, & de mauvaife foi: & le Remontranr

Ifritl

ad inflvuttion

em juventutis . Zdcademice ,

confte par l

extrait antentique. cy joint fub D.

le feroit avec füccés, s'il pouvoit trouver un appro-

que

| ne fuffifoit pas au dit Docteur Da-

bateur : ce qu'il ne peut guére efperer , v la ter-

- £t corame S'i

idi«

men, d'avoir fait de telles entreprifes,

il a, en infi-

reür que répand le grand. credit de fes adver(airess

ou S'il pouvoit étre à l'abri de toute vexation en cas

4 j

ftant dans ía voie de faic, & enabufant indignement

p

ür, loué & approuvé le libelle

qu'il donnat fon Apolopie au public fans cenfure ou

du pouvoir de Cenfe

fous le titre de

:iens

diffamatoire , imprimé à Malines,

approbation.

&

Dans cet accablement, & dans des circonftances

J irenikon , five Refponfio pacifica.

Que le Remontrant par rapport

à fon dit Acte de

fi facheufts, oà on profite. autTi du grand. áge du

finué au Do£teur Damen, au re-

Remontrant pour Popprimer par uüe dureté in-

Proteft duement in

ard des interrogatoires qu'

il ]ui avoit fair incom

ouie & (ans exemple, il n'a d'autre reflource que

de s'adreffer encore une fois à cette Cour Souverai-

étement, qualitate qua, &

jointes à ladite Requéte

écrié dans ce libe

le, com-

ne; ce qu'il fait avec, confiance, fachant que fon

dme

fub H.&l. e(t traité & d

iv0"

me l'homme le plus ver

f& & le pluséxercé: zzarte

comportement y eft connu auffi bien. que la caufe

L

qui a indifpofé quelques Miniftrres & juges Ecclé(ia-

vitiligandi , imponendi .ac

fallendi : comme le plus

Jer

variable, le plus inconftant , €

hangeant & leger;

ftiques à (on égard , qui lui en veuleot. depuis long-

omniareur

d

comme un menteur & cal

de profe(fion;

temps,

Et l'Auteur ne fait pas

Suppliant trés humblement que. con(ideré ce que

eufin cormme chef de parti,

difficulé de déclarer ouvertement

que fon principa

:

deffus, Elle foit fervie d'accorder à préfent au. Sup-

Aaasaa2a

l

vpliant

Supplem. Qper, Pun Ejþefz Pars V.

(4)

Prefentée le 4.Fevrier 1728.

de cy- deffus ,

fous la Lettre D,

£

(&) Elle a été rapport

fous la Lettre B,

(«) On la rapporté cy deffus,

Z48

Cf vÜAUSA EsPENIANA,

pliant ouverture de la réfolution prife (ur fadite Re- .expezz/z'; &c.

quéte ; ou d'accorder par telle autre provifion que

Swarts.

(Fgïze;) Z Bl. van Espen ,. & R, C. E.

[

le cours ordinaire de la Jufticelui foit ouvert & libre

devant ce Coufeil Souverain, en conformité de la jo-

.. Copie de.»fllPPOi"æW"tk tavgé . fur ce;te requéte.

1

yeufe entré , Árt, 1..5.7.. &t 10. pour. que la canfe

étant inftruite felon les Ordonnances ,. & l'ordre judi-

Rappdrffäi"i"au Confeil, de confülter fon Alt. Se-

M

hi

ciaire du méme Con(sil , bonne & brieve juflice y

ren. für tout le contenu de la Requéte , & de la fup-

foit adminmiftrózau Su

plier de prendre réfoluiion fur notre Confulte du 30.

r

tumes du Pais. -

ppiian:, | füiviarnkt k»esiloix & cou

Juillet 17275 & de l'ioformer que ce Confeil a réfo -

!

t d'arreter & fupprimer en outre, au moins le

lu de mettreentre les mains de POffice Fiscal , laRe-

P

Ti

debit des dits imprimcs, fous le re(Tort .de ce Con:

quére du Docteur van Espen, avec l'extrait y joint

feil, ou d'y pourvoir:par telle autre voie düe & rai-

T

du libelle imprimé intitulé : Zrezikog &c, pour faire

fonnable que la Cour, (clon les Placcarts, & Edits

les devoirs de fa charge furle fujet y contenu, & qué

au fait desimpriméós & libelles diffamatoires, trouve-

LL

le Confeil le confie que S. A. S. ne desapprouvera

Ü

cette réfolution,. — Aé

fa en juftice appartenir ; ou. qu'autrement &&c,. cuiz

de Vos.

l;um 4. Fevrier 1728. ( figné)

di

n

E

N

Lf n

àV

24

ZA

) od *

EU

"SEcDU-Sd-59-BO-bO-OE-DO-SONE

ä

de

L.

Qu

tK

a

]

Seconde Cþf,yätlte du C'mfez'l Souerdin de Brabant , en 'faveur Ze M.vun Espen,

q

MADAM;,

ment du pouvoir dle-Ce;nl"eür , auroit lbuä;& a-pp/rou;

vé le libelle diffaniatoire imprimé à Malines fous le

pl

av

e Do&eulrv & Profe(ï&uy en Droit - Canon, Zegérs

titre de Jrenikon, five refponfio pacifica.

[

4 Bernard vaz Espen, ayant imploré la protection

Que dans ce libelle il feroittraité & décrié par rap-

Q

Es

Royale de S.:M. contre un attentat qu'il prétendoit

port à fon ACte de Prote(t, duement infinué au Do-

lui avoir cté infligé au. préjudice des loix fonda-

cteur Damen , au regard des interrogations qu'il lui

CU

ienrales de ce Duché, par fa Repréfentation faite

auroit fait. incompétement, comme l'homme le plus

Pal

à ce Confeil le 28; de Juin 1727, nous avons crn

veríé & le plus exercé in arte vitiligaudi, imponendi &g

fü

fib

avant que de dispofer fur fa Requéte , qu'il nous in.

fallendi , commele plus variable, les plus inconftant,

comboit d'informer V. A. S, für fon conrenu , par

changeant & leger, comme un menteur & calom-

C0

la confulte due nous avons eu l'aonneur d'adreffer à

niateur de profeffion; enfin, comme chef de parti:

V, A. S. le30. jJuillet enfuivant, & au contenu de

& que l'Auteur ne feroit point difficulté de déclarer

aV

le

laquelle nous nous réferons trés refpeétueufement.

ouvertement que fon principal but dans ce libelle,

eft de combattrele Proteft fü(mentionné, & de dif-

(j

Cette caufe ayant par conféquent été portée aux

famer le Remontrant par des rermes les plus atroces

qV

pieds de V. A. S., il étoit du devoir de chacun en

ainfi

qu'il fait confler par 'l'extraig du libelle qu'il y

fon particulier, & de tous en génóéral, de fe conte.

joint.

nir dans les bornes d'une religieufe & foumife défé-

Que des calomnies fi atroces ne prendroient leur

Wt

rencé, du moins jusqu'à ce que fon bon plaifir en

origine que de ce qu'il auroit fonrenu les hauteurs

auroit di

fr

de S. M. & de fes Conf(eils, contre les entreprifes

qu

la connoiffance de cette affaire,

posé, d'autant que V, A. S. 6toit' faifie de

po

& abus de la Puiffance Eccléfiaftique , comme té-

m

* Cependant il eft qu'au préjudice du recours fusdir,

moigneroit aísés l'Auteur dudit libelle diffamatoire,

n

di

& du refpect dàà V. A. S,, quelqu'uns ont obligé le

page 36 , oü il diroit & reprocheroit publique-.

méme Docteur váàn Espen, par de nouvelles entre-

ment à l'ixpofant qu'il auroit énormément abufé

n

jl

prifes fürfa perfonne, de recourir itérativementàce

Jcientia €? calatno fuo in vuinam , $9. conculcationem

Coníeil , & d'y préfenter une feconde Requéite le 4.

Ecclefiaflice yurifdi&iionis ; & que fon '"Traité, de Re.

du courant.

curfu ad Priucipem , ne feroir qu'un riffu des erreurg

ll expofe.que le Docteur Damen , non content

& calomnies les plus atroces, afroci/fimis erroribus

d'avoir agi contre lui de la maniere qui eft enoncée

2 calummis veferto; & qu'il feroit bien. trifte qu'au-

dans fa premiere Requéte, au fujet de laquelle nous

cun "Théologien ou Canoniíte de Louvain n'a jus-

avons eu PP'honneur de confülter V, A.S. s'étoit avifé

qu'iei entrepris de répondre à ce traité fi pernicieux,

de foutenir le méme attentat en. Chaire dans une

Qoxium illius tra&atuim vefellere 62 vefutare, pag.37.

Oraifon publique qu'il a faite dernierement dans lU-

ue ces calomnies ne tomberoient pas feulement

niverfité de Louvain; oà en montrant au doigt le

für lui, D. van Espen , pour avoir foutenu le droit

Do&teur van Espen, il auroit débatu de.la maniere

de maintenue & protection Royale, mais encore für

là plus outrageante les raifons qu'il a alléguées dans

ce Confeil, qui aprés avoir vu l'ap

robation & vifi-

;

fon acte de Proteít, (4) fait contre l'irrégularité du

tation dudit Traité fait par le Con

eiller & Cenfeur

procédé plus amplement mentionné dans íadite pre-

Royal, membre defon Corps, l'auro:t agréé & mu-

miere Requéte.

ni de fon privilege de 26. Janvier 1725.

Il y foint, que cette

Oraifon fut hautement ap-

Ille fupplie en premierlieu, de lui donner ouver-

p:

prouvée par l'un des témoinsqui a affi(lé au premier

ture de la Réfolution prife. für fa premiere Requéte,

qi

attentat, & depuis imprimée à Louvain ad izffru&fzo-

ou d'accorder par telle autre provifion, quelecours

EU

la

um juventutis' /Academice , dont il fait confler par

ordinaire de la juítice lui foit ouvert &libre, encon-

un extrait autentique qu'il.a joinr. à fadite feconde

formité des loix & de la joyeufe entrée, Art. z. 5.

d

requéte, . C'eft le premier point dont il fe plaint.

7. & 10; & pour ce que la caufe étant in(truite felon

Le fecond . confifte en ce.

ue le D, Dainen infi-

les ordonnances, bonne & brieve

j

juftiäe lui foit ad-

t

minift;'äe,

ftant dans fa voye ,de fgit, & aþtlfant,,indigng.

En

Qu

(4) A&e de Proteftation du 15. Mai. 1727,

Ou RzcuriL DES. PiscEs

&c.

LivRE TROISIEMÉ,

741

En fecond liéu, qu'il lui plaife d'arrérer & fuppri-

ait volu donner fon approbation dans destermes trés.

forts à un ouvrage, qui dans de certains articles at-

mer au moins le débit dudit libelle fous le refsort de

ce Con(til, oud'y pourvoir par telle autre voye due

taque d'une maniere outrageante en' rióme tems, &

& ràifonnable quelIà Cour; felonles Placarts & Ecits

l'Auteur d'un ouvrage qui met au jour les liauteurs

$e

2u fait desimprimés & libelles diffamatoires, trou-

& pré&minences de S. M. offüfqué:s & quali en(é-

p

vera en juftice- appartenir.

A léoard de fa conclu-

velies parune ufurpation contraire & l'exercice d'une

fion, oitil demande ouverture de la réfolution dece

jurisdiétion indue, la foi publique d'un Confeil Ro-

30,

'fO

Con(eil prife fur fa premiere Requéte, nous fup

yal, Pautorité & la Religion d'un' Confeil fupréme

N

plions trés humblement V. A. S. de nous faire con-

parle miniftere duquel louvrage attaque a. été ap-

noitre celle qu'elle a prife au fujet de la Confulte que

rouvé & confic à la pretle,

J

üite

nous avons eu l'honneur d'adreffer.à V. A. S, le 30.

S'il eft vrai que le D. Damen en qualité de Cen-

Tuillet: dernier.

feur, doit éetre verfé dans les Placarts de S. M., é-

qué

5

:

Mais pour ce qu

i regardele fecond membre, nous

manés au fait deslibelles diffamatoires &autres, pour

avons été fürpris qu'un des plus anciens Docteurs

pourvoir féparer la zizanie d'avec la bonne femence,

Vi

de Louvain, (a) revétu de plufieurs & premieres

& favoir ce qu'il convient ou pas de donner au pub-

lic, il ne devoit ipas ignorer que roure forte de

dignitéós de fon Univerfité , ait fi peu de 'menace-

ment dans un affaire de cette importance, que fans

livresayant la moindre teinture de. libelles diffa-

maroires font rejettés dans toutes les Républiques

;

avoir égard au recours que le Docteur van Espen

avoit pris vers ce Confeil, & fans confidérer ce qu'il

& gouvernemens bien policés, & bien loin. d'étre

devoit à V. A. S. qui éroit faifie de la connoiffance

appronvés, qu'on en punit trés - féóverement les Au-

du fait, il aitofé, en vilependancede l'un & de l'au-

teurs, Cenfeurs, & tous ceux qui ont coutribuó à

tre, enrreprendré de nouveau & pour l]a méme

leur édition & production ; ce que nouvellement a

été réitéré & (tatué par le Placart émanéàce fujetle.,.

caufe, forfaits & paroles fur la perfíonne dudit van

Espen.

734

Erct

C'eft en conformité des véritables maximes de la

on compoftement eft d'autant plus fürprenant,

Ol*

que celui de fon Eminence le Cardinal d'Alface foa

bonne police que ce Confeil a en fi grande recom-

s]e

principal a été modéré, qui bienloin de procéderen

mandation, que nous avons été obivés par un de-

avant avec fes monitoires, & comminées rigueurs

voir inféparable de nos charges de faire mettre entre

p

Canoniques à charge du Docteur van Espen, s'eft

les mains du Conftiller Procureur Général la Re-

o

renfermé jusqu'ici dans les bornes du refpec&t dàaux

quéte du Doécteur van Espen, avec l'extrait y joint

du

canfes dont V, A. S, eft faifie, à laquelle feule il ap-

du libelle intitulé Zregikoz, pourfairele devoir defoa

)lus

office fur l2 fujet y repris, & à charge de qui il ap-

partient d'y pourvoir & dispofer, fans qu'aucun ia-

fz 85'

férieur ait às'en méler, autrement que d'attendre pai-

partient, parréfolution du 4. du courant. (/) Nous

inl,

fibleent la régulative de fa prudence ordinaire &

preaons la liberté d'en informer V. A. S. dans

m*

coníommé expérience.

une entiere confiance qu'elle ne le défapprouvera

n

Notre furprife fur agrandie à mefüre que nous

pas$; cependant nous nous remettons au bon vou-

It

avons examiné les différentes périodes reprifes dans

loir de V. A. S. de laquelle nous fommes entout

lle,

le fouvent dit imprimó, intitulé /rezikoz, fiverefpon-

refpe&t & foumilfion, Xc, .A Bruxelles ce 18. Fé-

dif

vrier 1728.

fio pacifica, dont fe plaint le D. van Espen, &uous

g

.?vo-ns à Pe:i.qe pu comprendre comment le D, Damen

l y

n )- Le D. Däme;n.

(5) Nous ne voyons pas qu

'il y ait eu en confíquence aucune procédure juridique contre le D Dname.'n. Le Confeil fou.

CU£

verain ce Brabant rappella l'ordre qui en eft ici donné au. Procureur. Général, dans un Arrét du 12. Mai 17?g. 1l y étoit

ArS

queftion de fixer la véritable idée du droit de poffeffoire; & ce 'Tribumal ne crut pas le pouvoir mieux faire qu'en rapportant la

ifes

propre définition qu'en donne M. van Espen ,, dans fon prétieux traité , de Recurfu ad. Prinzipem, dout ce Confeil déclare. en

méme tems ,, qu'il a fait tant de cas, qila cru devoir prendre la défenfe de ce grand homme , fcandaleufement attaquée. par

(

m

un libelle calomnieux & diffamatoire, en ordonnant à l'office fifcal de faire ton devoir à ce füjet. ,,

In pretiofo illo zractatu

de Recuríu ad. Principem , opere illo, quod hec Curia zanuti fecit ; uz duxerir zautum virum [ufcipere in fuam defenfionem , dv* in.

u

uf

jungere officio fifcali , muneris fui officium exequi circa quqddam Jcriptum calwmn'gfum , 4ubi defuper taim fmndnlq/e zraducebatzur.

x

ii

——

N

z

CA

Es

EX

CENNGERN ERN

E

o

Gs eSOdesseeEeeSSSexs

üm

llf

M,

'u«

us

Lett're du Do&eur van Espen à I'Empereur au fujet. de

lX

Jan Oppwfwn & de fa

Retraite. ( )

J

ent

'oit

ESTE IMPERIALE ET CA-

vécu fáns reproché dans le fein de (ä Patrie, n'att-

.l.-/SAVCRE*E ' MAJ

[ut

THOLIQUE.

ra pas fans une fi grande néceffité pris la. réfolu-

üion de la quitrer à l'àee de 82. ans , avec une

il

elil

Bai douté long-tems fi le refpect dà aux Auguftes

fanté trés. foible & dans une faifon fácheufe. . Mais

ayant appris qu'on avoir tàché de donner à Votre

u*

] Occupations de Votre Sacrée Majefté ne devoit

pas me porter à fuüpprimer les juftes plaintes

Sacrée Majefté des impreffions désavantageufes (ür

at

qu'on me confeilloit de porter aux pieds du Tróne

ma retraite, jai cru que le profond refpeft pour

au füjet de plufieurs violences qui m'ont enfin con-

mon Auguíle Souverain ne permettoit plus queje

6

u$

traint à fuir devant ceux qui femblent avoir confpiré

demeuraffe dans le flence, fans expofer les rai:

ma perte. . e me flattois d'ailleurs, que fi le bruit

fons qui m'ont ob

n

vljgö,ä plendre cette. röfolu;ion de

de ma retraite étoit porté jusqu'à Votre.Sacrée Ma-

me retürer.

j

C'eft ce qui m'a confirmé dans la þenfäe que j'a-

o

jefté, Elle me feroit la grace de ne pas attribuer cer-

te démarche à quelquelegereté ; mais de confiderer,

vois déja, Sacrée Majeflé, de dre(fer un Mémoire

g

e me l*uiä-v

qwu*un,.xbzieillþalrc'il- qui par la grgce de Dieu a toujours

touchant l*oggrefïion' extraor.dinai-re Qü j

Irouvé

(a4) Impremée pour la premiere fois en 1729. avec le JMémoire (uivant.

74e

;CausA EsPENIANA,

trouvé pendant l'année derniére. & la préfente, & accordàt à ce Confeil la

ftice.

permiffion dg me rendre Ju-

1

dont je n'ai pu éviterles effztsles plus érranges, qu'en

me baanillant. volontairement de ma Patrie, J'ofe

T'out cela ne faifoitque trop voir, Sacrée Majeffä.

joindre ici ce. Mémoire, donr je füpplie trés hum

quil y avoit une conípiration formée pour m'acca-

blement Votre . Sacrée Majeflé de íe faire rendre

bler: Et qui étois .je pour pourvoir me maintenir

compte.

contre une ligue du Cardioal Archevéque de Malines,

i*(airäs

de l'internonce de Sa Sainteté & du Comte de Bail-

]y fais voir parles faits , que fi mes adve

ont paru refpeéter pendant quelque rems les Ordres

let, Chef & Pré(ident du Confeil privé? Car jene

I

SÓ) v

&

aitter ma Cau-

fi exprés de Votre Sacrée Majefté, .d

puis di(fimuler, Sacrée Majeíté, que ce Comte eft

fe fervato juris ordine, felon.les Loix du Pays & les

euangement prévenu à mon égard.

J'ignore en

Canons de l'Eglif?; ils les oat bientót violé en pla:

quoi Je pourrois l'avoir offonfé ; mais jofe a(lürer

fieurs manieres , lorsqu'ils fe virent fur le point de

V. S. M. qu'ila témoigné en plufieurs occafionsune

perdre leur Caufe ; qu'ils ont forcé mon premier Ja-

grande animofité contre moi, & (ir tout en ce qui

ge à prendre des AfTeffeurs à leur gré ; que n'ayant

regardoir ma Caufe au füjet de la Réponfe Epifto-

encore pu réatlür par ce moyeu à me faire condam-

laire.... 1 a, pour ainfi dire, éré l'ame de la pourfüuite

ner, ils ont attendu l'occafion d'un Reéteur qui leur

que le Promoteur de l'Univeríité de Louvain a iníti-

étoit tout dévoué, & ont fait porter par celui. ci füb-

tüée contre moi à cet ógard. — T'out a paílée par fes

itement & clandeitinementuneSentence trés infaman:

mains ,. fans que rien ait

paru au Confeil dont il eft

4

te avant l'inftruction entiere du Procés, fans les At*

le Chef & Piéfident.

fefieurs qu'il étoit obligé de preadre, fans mómequ'on

J'ofe donc encore une fois füp

plier re('pe&ueu('e.-j

ait pu connoirre jufqu'à préfent quel. Affeffeur. y fe-

ment V. 5. M. de fe faire rendre compte du, Mé-

roir intervenu ,. fans décider enfin, ni meme (àns

moire que je prends la liberté d'envoyer, & dedon-

prendre connoi(fance de mon crime prétendu; qu'a-

ell

*al

ner les Ordres qu'elle jugera cónve

nables pour cette

yant app

é de cetre Sentence fi. irréguliere aux u-

3

Caufe, Pource qui me regarde , en quelque lieti

l

ges érabüs par l'Urüverfité, cé Reéteur a vou

u (J;UL

que je me puitffe tronver, je me tiendrai, par lagra-

Íía Sentence auroit cependant fon éxécution aprés le

ce & la mifericorde du.Seigneur, inviolablement at*

rerme de trois femaines, à peine de provifion ulte-

raché à la Sainte Eglife Catholique, &à la Commu-

rieuro : ce qui pouvoit aller jusquà la prifon & au-

nion du Saint Siége, . Je te (ouviendrai toujours du

tres vexatioüns femblables,

profond refpeét que je dois au premier Monarque

J'y expofe encore, Sacrée Majeflé , l'attentat ex-

du monde. ]Je conferverai un. zele inviolable pour

l

traordinairé du Cardinal Archevéque de Malines,

fes Aucuttes Droits; & je n'oblierai jamais la recon:

[

qui pendant que mon grand Procés éroit dars íacri-

noi(fance refpectueufe pour toutes les marques de

fe, m'a attaqué fur ma Foi de la maniere du monde

bonté, dont V, S, M. a daioné m'honorer, ni ead.

d

la plus outrageu(e , quoique ;je fu(le entierement

fin les prieres pour la conícrvation de Sa Perfonne

éxemt de fà Juri(üiétion,

]l éxigea de moi en meme

Sacrée & de fon Augutle Maifon, que Dieu veuille

rems Une acceptauon pure & fimple de la. Con.

bientót eurichir d'une- nouvelle faveur par la nai(Tan-

n

ftitution - Ciigegitis; au mépris desOrdres formels

ce d'un Archiduc fi long. tems fouhaité, De V, S.

de Votre

J

i

acrée. . Majeflé, . Je..m'addreffai. jusqu'à

M.I. &C. les trés hbumble & trés fidele Serviteur &

deux fois au Con(zil. Souverain de Drabant pour

Sujer,

À

p

obtenir la Protection Royale contre cette. vexation

fe

manifcíte.

Le Confizil a donné deux Confültes trés

Z. B. VAN ESPEN.

Ü

favorables; mais on n'a jamgis pu obtenir que l'on

De Maftricht le 14, Juin 1728.

In

Tn

—"

—— ——

t0

li

N.

D

d

In

D

MEMOIRE oO

K

li

Sur l'Oppreffiou que fouffre le Do&eur van. Espen.

our expofer' nettement. l'affüre principale, il

gement emporté dans fon Ecrit -::voütxfe'.ceuxldeCler&

/

a l

femble néceífaire de la reprendre des fon ori-

"

gé d'Utrechr, le Docteur van Espen , pour conío-

gine.

ler fon Ami , témoigna modeítement à la fin de fa

d

En :725.le Docteur Damen publia une petite

Lettre ; que pourlui il n'avoit pas fi mauvaife opi-

Differtauon für lé nombre d'Evéques requis pour

nion des Droits de ce Clergé , & qu'il ne doutoit

[

j

facrer un autre Evéque:

pas que fi N. S.P. le Pape étoit informóé de toutes

Un Ecclétaftique dePEglife Catholique d'Utrecht,

leurs raifons: Sa Sainteté reconnoitroit

7

qu,on E fi,lr-

t

ancien Auii du Doéteur van Espea depuis 5o. ans ,

pris fa Religion dans certe affaire.

D

confulta ce Doéteur fur cetre Differtation , & lui de-

Cet Ami ayant requ cette Lettre du Do&teur van

Ti

fnanda une Réfolution ou Avis raifonné fur la que-

Espen, & l'ayant peut - érre communiquée à quel:

k

ftion qui y Ctoit tzaitée.

qu'autre, il y ent quelqu'un en Hollande qui diviía

Le Doéteur van Espen donna fon Avis dans une

ceite Lettre par Nombres comme une Differtation ,

l

Lettre addre(Iée à cet ancien Ami le 4, Juin 1725.

y ajouta une Préface, fit imprimer le rout fousle ri-

Il y réfütoit l'opinion & les principales preuves du

ure de Z. £. van Espen Refponfio Epiftolavis , &c. &

t

Dod&eur Damen. Etcomrme ce dcg'nier s étoit étran-

en envoya plufieurs Exemplaires en Draban

L?ln-

(*) Quoiqu'en trouve quelque difference, quant aux mots feulement, entre les brouillons de cette Piece, on eft néanmoins

bien affuré que ceci eft tout à fait le mméme pour la fübilance que l'Exemplaire qui a éié enyoyé à Vienne ayec la Lettrg

précedente,

:

oU RecueiL pes Preces &c, LivRe ThOISIÉMe.

715

-

L'Internonce de Sa Sainteté aux Pays- Bas mécon-

meil eft encore, Chef & Préfident du Confeil. pri-

tent de cet Ecrit, quoique conqu en termes trés mC-

vé

Ce Seioneur ne manqua pas de drefler des Mé-

furés & pleins de refpe& envers Sa Saintete, en fit

moires contre le Do&cteur van Espen, dont ce Do-

fes plaintesau Gionvernement; & la Caufe fut traitée

&eur n'a jamais eu communication, non plus que

au Confeil d'Etar.

j

d'aucune autre piece ou griefs qui euffent éiéfournis

:

Le Docteur van Espen y pré(enta Requéte pour

jusqu'alors contre lui en cette affaire.

étre oui für ces plaintes, mais il ne put jamais l'ob-

Enfin la Défenfe du Docteur van Espen ayant été

tenir, quoiqu'il préfentatà cet effet plufieurs Requé:

envoyée à Vienne , & y étant éxaminée, Sa Maje-

— — — $08 — a . A - - ——

tes. ( *)

fté Impériale & Catholique expédia fes Ordres du

Loc

Cependant les Seigneurs du Confeil .d'Etat érant

21. Decembre 1726. (T), par lesquels elle déclara

R

partagés de fentiment fur cet Ecrit, le Cardinal Ar

que fa Volonté Royale étoit quel'Exemplaire lacerée

il

chevéque de Mialines pria fon Excellence le Cormte

de la Réponfe Epittolaire feroit communiqué au Do-

)

de Daun, d'y faire intervenir le Comte de Daillet,

&teur van Espen , pour déclarer dans 15. jours, fi

l

alors Préfident du grand Confeil à Malines, cequi

c'étoit fon Ouvrage 5 & qu'en cas qu'il s'en avouát

fut accordé.

l

'eft l'unique fois que ledit Comte

l'Auteur, on pourfuüivroit cette affaire par devagt foiz

fut appellé au Confeil d'Etat, oüà ayant fait pancher

S'uge compétaut de l'Univer[ité de Louvain, fervato

1

la balance contre cet Ecrit , ce Confeil porta une

juris ordine, pour y étre fait droit [uivant les^Loix

Ordonnance le :2. Septembre 1725. (4) par la

du Pays , &? Cauons de PEglife.

]

quelle cet Ecrit ou Aéponfe Epiflolaire fut. con-

Oi l'on voit évidemment, que lors mémeque le

^

damnée à ére lacerée : En quoi l'Ordonnance al.

Doé&teur vàn Éspen fe feroit avoué pour Auteur de

(s

loit bien plus loin que ne portoit l'avis des Fisoaux

la Répoufe Epifolaire, l'intention de Sa Majefté Im-

ie

du Grand Confeil de Malines

qui avoitnt été con

périale & Catholique n'éroir nullement qu'on püt

fultés.

pour cela feul punir d'abord ce Docteur; mais que

Cette Ordonnance ne fütpas feulement. éxécu-

bien au conrraire, fa Caufe feroit pleinement difcu.

L

tée, mais encore publiéóe avec tout l'éclat imagina-

tée pour * étre fait droit; Sa Majetté déclarant móme

I

ble dans pres

que le Recteur en Ctoit (eul Z'uge compétazt; & que

Pays.

que toutes les Villes & villages 'du

d

par conféquent l'Ordonnance du Confeil d'Erat ne

Le méme jour 12. Seprembre r725. le Confeil

pouvoit riea operer à cet égard, — Aufli e(tce incon-

u

d'Etat envoya ordres aux Re&teur & Promoteur de

teftablement ce que porte le Zuris ordo, les Loix du

i

PUniverfité de Louvain (5) d'agir vivement , fer-

Pays , les Canons de l'Eglife & plufieurs Articles de

ü

vato juris ordiue , contre le Dofteur van Espen, en

la Joyeufe Entrée,

Les adveríes pariies du Docteur

da

cas qu'il foit trouvé d'étre l'Auteur de cet Ecrit, par

van Espen fentirent eux mémestour cela, & s'y con-

)n.

décrétementde peines &cenfuresquil pourroit avoir

n

formerent pour quelque tems, comme l'onverra par

néritées.

la fuite de ce récit.

:

;

llg

Les informations furenten effet commencées, mais

Le Docteur van Espen fe conforman

f aux Ordres

Ill*

ne furent

as achevées,

de Sa Majefté Impériale & Catholique fit prendre in-

*

Le Docteur van [Éspen fe voyant ainfi traité, &

fpection de l'IExemplaire laceré de la Aépozfe Epijfzo-

méme fuür le point d'étre attaquée en fa Perfonne ,

laire, & déclara dans la quinzaine par un Acte du

pour un délit prétendu fur lequel on ne vouloit pas

28. Janvier 1727. (**) Que la fusdite Réponfe Epi-

feulement l'entendre , prit la liberté de porter fes

ftolaire, féparée de [ lznpveffion , 82 du Titre £? de [a

'N-

trés humbles plaintes juíqu'au "T'hróne de Sa Majefté

Préface qui font à la tétz , étoit conforme, autant

"

Impériale & Catholique. (c)

qu'il pouvoit s'em fouvenir, à POriginal pav lui figné

a Majefté daigna recevoir favorablement ces pla-

le4. Zuiniyig. Njoutant de plus que c'éroit l'Au-

intes,. & ordonna au Docteur vau Espen d'envoyer

teur de l'Impreffion qui en avoit dreffé les Nombres

toutes fes raifons & moyens ultérieurs de défenfe à

& diftinétious,

laSereniffime Archiducheffe Goouvernante des Pays-

Aprés cette déclaration le Recteur ordonna (g)

Bas, pour fervir de fondement à íà plainte & à fa

au Promoteur d'inftituer fon. ACtion contre le Do-

demande , laquelle les feroit tenir à Sa Majefté

&teur van Espen.

Impériale & Carholique. 'Cet Ordre fut fignific au

Le Promoteur donra cesgriefs, tirés pour la plü-

Docteur van Espen par une Letwre dont Son AI-

part du fond méme de la Réponíe Epiítolaire, Le

teffe Sereniffime daigna Phonorer le 31:. Janvier

Docteur van Éspen y.répondit; & on continuaainfi

1726, (4)

»

de part & d'autre à contefter für le contenu de cet

. Ce Docteur

fe mit en devoir d'y fatisfaire, & ache-

Ecrit & fur les autres Griefs allegué

,S, au Procés a la

»

va enfin un Ecrit affez long, (e) contenant fes AZai-

charge de ce Doéteur,

on$ €9 . Moyess ulterieurs de défenfe , qu'il préfenta

Ce Reéteur für la finde fon Re&orat, ne croyant

lerá

à Son Altefle Sereniffime avec un Lettre refpectueufe

pas qu'il düt étre continué dans cette. dignité, décla-

[o-

du 27. Juin 1726.

rà ouvertement en préfence de plufieurs témoins ;

f

Il auroit été achevé plutót, mais l'efperance d'ob-

que fi la caufe du Do&teur van Espen eüt été en éraát

p

tenir la communication des griefs quele Docteur van

d'étre jugée pendaut fon Rectorat, il nauroit du éx-

'oit

Espen avoit demandé par deux differentes Repréfen-

aminer , s*il étoit coupable ou non , mais feulement

&5

tations du 8. Fevrier & du 23. Mars de la méme an-

uelle peine il auroit

née, (f) pour pouvoir drefler fa défenfe d'une ma-

d

amné.

puavoir mérité, étant dája con-

Furf.

niere précife & fatisfaifante, l'avoit tenu en füfpence

4

Ce diícours ayant été raporté à ce DoGeur, il ré-

v,an

endant fort long tems.

cufa le fusdit Re£teur comme Juge, qui acquiefca fans

d

Cet Ecrit demeura long-tems à Bruxelles entre

conteítation ; l'Accuíateur y acquieíca auffi; C

rilt

les rnains du Com;e de-Baillet, qui 6toit alors, com-

fondée (ür ce

Jun

quoiq»ue la räcu(atio'r;], füt uniquemfgm

| difcours;

1u

&

;

Ces Reqüetes fe troiwent .dans l& I. Livre äe ce Recueil,

Voyez ibid, cy-de(Tus Liv.I. Lett. E,

* (5) Voyez ibid. Livre II Lettre A. & D.

Ces Remontrances fe trouvent dags ce Recueil Liv. I;. Lettre G. I. & fuiv;

F3

Ibid. Lert. O.

Ces Ordres fe trouvent. cy-d

*e(ï'us Liv. II. Lett, D.

(f) Ibid, Lett. 1. & K.

ä

ïï)t

oint

) Voyez ces Ordres & la Déclaration au. Liv. II, dans l'Append. du Libellus Grav, IN, IV.

eud

gä

Ua

Ibid,

,

L

(11) Veyez

Caufa Efgmimia, Liv. IL

744

CausA EsPENIANA.

d.i(cours. Ea quoi il marquoit affez qu'il étoit lui-

Le Docteur van Täspen fe confiant toujours en l&

méme trés convaincu en fon amé que le Juge devoit

bonté de (à caufe, crüt ne devoir pas s'oppoferà cet-

£

,

examiner la Caufe & laR

b

:ponfe Epiftolaire en elles -

te nomination de noveaux AffefTeurs, quoiqu'ellene

;parüt pas étre dans les regles.. Il efperoit qu'aprés

mémes , fans que l'Ordonnance du Confeil d'Etat

l'en püt empécher.-

cette condefcendance, le cours

"La Caufe fuüt ainfi dévo'ue du confentement. des

plus interrompu.

de la Jufïice-ne feroit

$

Parties, au. Vice Recteur , qui étoit le Sieur Rega

Mais on n

en

dem.eufä plus Iä. Des cinq AfTeSS-

fcurs dont on étoit convenu, trois, fcavoirles Avo-

Do&eur & Profeffeur primaire en Médecine, lequel

à ce fujet recut.auffi un Ordre de la Cour, qui l'ex:

cats Cools, Tourneville, & de Swert, arriverent à

hortoit en méàme tems à fe conduire avec prudence

Louvain pour le jour marqué. lls s'alfemiblerent le

dans'cette fonétion de Juge.

k

30. Juin au matin. chezle Vice-Reéteur pour procé-

antes au Probös

Les Ecritares & P'ieces apparten

der à la le£&ure du procés: Le Fifcal & le.P

romo-

ayant été fournies fuccetlivement, la Caufe fut jugé?

teur $'y trouverent auffi pour la méme fin.

A

Au méme tems le Vice Re&

it une Ietträ

fuffifamment inftruite au mois de Juin 1727. & le

eur reci

Vice Reéteur déóclara qu'il alloit proc&

]

LI

er au juge

dela Cour paraphée de Baillet, qui marquoit que

ment de cette affaire,

Le Public & les adverfàires

pour des raifons füperieures ( qu'on n'exprimoitpas)

mémes de M, van Espen ne douterent guéres que

l'intention étoit que PAvocat de Swert n'entrevint

ce Doécteur u'allác éire. pleinement. abfous par ce Ju-

point dans la décifiog du procés: que l'Avocat. Van

der Vorít s'étant excufé de quoi le Vice-Recteur ne

gement , fi. on lailfoit libre le cours de la Juftice.

C'eft pourquoi fes adveríaires ne tarderent plus à

favoit rien) il falloit àla place de ces deux Avocats

nommer deux autres Affeffeurs que le Vice- Reéteur

mettre ea ufage d'autres moyens que eeux qui fonr

de l'ordre de la Juffice; quoique jusqueslà ils eu(lent

pourroit choifir d'entre le nombre des fix Avocats

fait femblant de vouloir fe conformer aux Ordres fi

dont on lui envoyoit la lifte.

,

exprés de Sa Majefté Impériale & Catholique.

ll étoit vifible que ces-O

rdres é

toient üirpris.r Car

outre que c'étoit óterlaliberté aux Juges, on voit bien

lï

Il faut obferver ici, que lorsque le Recteur ou Vi-

que fi l'Avocatj Van der Vorít avoit eu intention de

s/excufer, il éroit naturel qu'il le mandátlui méme au

ce - Recleur n'eft pas Jurisconfulte de Profe(fion, il

f

eft obligé de prendre un ou plufieurs Affeffeurs Ju-

Jüge. . Orc'eft ce qu'il n'avoit pasfait. — Etil eft fur-

riscon(ültes, fans l'avis desquels il ne lui eft pas per-

prenant que le Comte de Baillet füt plütót informé

h

mis de prononcer aucuneSentence : Sauf aux Parties

des excufes de ce

:

nomme.

»

t Avocat, que le Juge gui þavoi;»c

àrécufer un ou plulieurs de ces Atfeffeurs, lorsqu'el-

les auroient des rai'ons valables pour cela.

Néanmoins l

EVice. Re£teur ayant lu c'ette.h L&[[f&',

Conformement à cet Ordre de droit, le Do£teur

prit à part l'Avocat de Swert pour la lui. communi-

quer; le priantde vouloir s'abítenir de la Lecture du

Rega Vice. Recteur nomma pour Aff:ffeurs trois A-

p

vocats de Bruxelles, favoir les Sieurs Cools, 'Tour-

procés jusqu'à ce qu'on eut mieux informé la Cour,

neville & de Swert, lesquels il déclara aux Partiesad

Sur quoi cet Avocat fe rétira d'abord. ..

l

e

Aotulaim (*) aprés avoir éié preflé plufieurs fois par

Le Vice - Reéleur convint enfuite avec

les deux

Le Doécteur vaa

autres Affeffeurs, auffi bien qu'avec le Fiscal & le

le Promoteur., pour les déclarer.

6

Espen, & ía Partie adveríe en étoient contens tous

Promoreur, de procéder à Ja fimple lecture du.pro-

cés; puisque les AflefTeurs Ctoient venus à Louvain

deux ; & períonne ne fon

geoit ä(rf':cuf'er ni le Juge,

:

Ü

ni aücun des Affe(Teurs.

pour cette feule raifon. . On convint auíli que les

trois Affe(feurs abíens pourroient faire la m&me le-

j

Cependant une récufation bien fondée fuür des rai-

fons folides , étoit le feul. moyen légitime d'exclure

&ure par aprés ; & qu'enfuite on. procéderoit con-

q

Mais ceux

ü

du jugzement quelqu'un de ces Meflieurs.

joiactement à la repetition, judicature, ,& décifion

qüi vouloient perdre le Docteur van Espen, prirent

du procés. . L'Advocat Defcartes avoit aufli fuggeré

[

d

bientót des voies plus courtes pour empécher que

le méme moyen par lettre, à caufe que pour des

ce Docteur ne gagnát (a Caufe pac devant des Juges

raifons us légitimes il ne pouvoit alors fe rendre

d

Louvain.

4

t

fi integres,

On affura alors que le Vice- Re&eur requt un or-

Aihfi on lüt Je procés avec lesdits

A[Tefl'c.uüs &:l&

d

dre de fe rendre à Bruxelles chez le Comte de Bail.

Fiscal jusqu'à midi: & on s'affembla encore aprés

i

[

let, oit en effet il fe rendit au plütót, & vit ce Chef

midi pour continuer la lecture.

& Préfüidenr le 27. Juin, le Secretaire Heems y étant

. Mais le Doéteur van Espen ayant appr

isþ qt1'0£1

réfent.

faifoit cette lecture fans que l'Avocát de Swert y af-

d

Le Chef & Pré(ident propofa d'augmenter le nom.

fiftàt, quoi qu'il fut venu expreffement à Louvain

pour cela, pré(enta déscette aprés: rmidi une Requé-

ä

$

bre des Affeffeurs jusqu'à fept, & donna en méme

tems au Vice- Recteur. une lifte de douze Avocats,

te au Vice- Recteur, (**) oà il requeroit & foute:

i

noit que ledit Avocat, qui étoit. reconnu par le

du nombre desquels il pourroit choiíir ces nouveaux

A(TetTeurs.

Le Vice-Recteur remon:ra que ce n'é.

Promoteur miéme, devoit entrevenir en cette canfe,

auffi bien que les autres. Affeffeurs : faute. de quoi

ü

toit point l'ufage de prendreun figrand nombre d'Af-

feffeurs, à cauíe des grands frais que cela cauíe aux

il déclaroit qu'il proteftoit de nu

:

;

:

5

llité &' de deni de

Parties.

juftice.

Néanmoins craignant pe

ut-étre que s'il ne fe re-

Le Vice-

Re&eur fit communiquer cette Requät&

lachoit en quelque chofe, on n'employátdes violen.

àla partie pour y répondre daris une heure... La r&-

VY

ces, il vit encore une fois le Comte de Baillet le m8:

ponfe vue, il füt juoé qu'on laifTeroit entrevenir ledir

;

Re«

me jour aprés midi, & convint. avec lui, qu'outre

Avocat de Swert à la /e£ure pour le lendemain. On

IN

les trois Affeffeurs déja nommés il en prendroit en-

lui denna en méme tems à lire en fon particulier ce

lt

core deux.. . En coníéquence de cetre convenrion , il

qui avoit dejà été lu.

P

nomma dés le landemain , à la Requéte du Promo-

Le Vice Reécteur envoya dés le méme jour par

teur, (f) pour nouveaux Affeffeurs les Avocats

un exprés une Repré(entation à la Cour . au fujet

li

Dé(cartes & van der Vorít, qui étoient tous déux

des ordres pour le ehoix de deux nouveaux Afles-

üu

du nombre des douze que le Chef & Prélident avoit

feurs, Il remontra partieulierement que l'Avocat

de

de Swert éótant nommé pour Afleffeur ig 48i5, &

marqués dans fà liíte,

1o

( ibid.

,ayan;

(**) ';bxdï

(*) Voyez Gaufa Efpeniana'Liv. II.

-

l

ou RrcurgwL b£é PrECes &c. Livhe fï*ïzöiän—":m-esb

735

ayint aécepté par &crif éette fondion, le juge ne

fc rendre encore für ce point lä ll décatà donc

pouvoir, fans 1ui faire injure, l'excluredu nombre

le 7, Juillet (*) qu'il nommoit pour nouveaux As-

des Affeffeurs, vu fur tonr. qu'aucune des deux par-

feffeurs les Avocats Fierlants & de Fooz , tous deux

ties ne le récufoit, bien loi

du nombre des fix do

fon de récufation,

E

n d'aleguer aucune gai-

x

ntle Chef & Préfident avoit

donné la liíte.

|

Mais les adverfaires du Docteur van Efpen fefer-

On paffe fous filence les Vöyages continuels 'qïuä

wirent bien d'autres moyens que de repréfentatións,

faifoient à Bruxelles péndant toutle cours de cetté

Dés le méme foir le Promoteur partit pour Bruxel-

affaire les adverfes parties, c'eft. à dire, le Fifcal ,

les; &fi tard, quil eft. quafi impoffible qu'il. ait

le Promoteur & le Procureur. dOffice, Ce n'éroit

pu y arriver avant dix heures de nuir. l alla d'a-

qu'allées & venues, & toujours chez le

Comte de

bord chez le Comte de Ballet: lequel non ,obftant

Bailler.

lls ne pouvsient foarnir aucune écrituré

Fheur indue, & que la Cour füt déja fermée, trou

qui n?eut

été vue & approuvée de ce Comte.

va moyen de

aire expedier la méme nuit deux

Aprés bien des delais, les cinq Affefeurs, dont

Ordres trés forts, avec lesquels le Promoteur fut

trois étoient du nombrede ceüx

quela* partie avoient

de retour à Louvafn de grand matin, pour le pou-

fuggerés dans les . liftes,

s'aflemblerent enfin

voir infinuer, comme il fit avant l'heurc fixée pour

pouf

e-— — - "—— *€Do€-

lire le procés le 29, jailler.

continuer la le£ture du Procés, c'eft à dire avant

Le 30. 1e Docteur van E'i"p,eül prä(e"n'ta ut. M&-

huit heures.

On laiffe à confiderer fi de tels Or-

cem —€»

moire , oüà il prétendoit, que le Fifcal de l'Univer-

dres peuvent étre ex

pediós en de relles circonftan-

fité, étant fa partie adverfe, devoit s'abí(tenir des

h

ces fans furprife,

délibérations des Juges, 11 laifloit ce

B

L'une de ces Pieces étoit un Ordre à l'Avocat

pendant ce

point à là prudeace du Vice Reécteur

^

» poür ne pag

de Swert, portant défenfe d'intervenir encore au

empécher

"

par un nouvel incidentla décifion du Prin-

r

Procés, & lui enjoignant de revenir inceffammentà

cipal.

:

Bruxelles, à peine de défobéiffance: Et étoit para-

Rien ne paroiffoit plus raifonnable que cette ré-

phé 4e Baillet. |Sur quoi cet Avocat partit en effet.

quifition, & le Fifcal

y

N

y a enfin acquiefcé lui- màme

L'auue s'adrefloit au Vice- Recteur, oà en lui

fous le Re&torat fuivant.

Mais pour cette. fois-là;

j

faifant de grands reproches, on lui enjoignoit auffi

ce méme Fifcal s'y

ne

oppofa avec tant de hanteur,

de veauir inceffammentà Druxelles pour rendre coimp-

que le Viee - Recteu

r, quoi

que convaincu de l'équi-

n

te de (à conduite, à peine d'étre puni comme dés-

té de la demande du Do&

eur yan Eípen, crut. de-

obéiffant: étoit paraphé de Zaillet.

voir diffimuler cela,

& f[ouffrir que le Fiícal fut

l&

Le Vice Recteur partit auffitót, & comparut

préfent aux délibératio

D$, pour éviter üne nouvel.

]l

encore devant le Comte de Baillet, qui lui fit bien

le conteítation, & peu

€«8;

t-érre de nouvelles violens

di

des reproches & des menaces für fa défobéiffance

ur.

prétendue àux Ordres de la Cour; rejetta bienloiri

les Droits de l'Univerfité de Louvain, & contraignit

fo

ll y a touté apparence que le Fiícal s'obflina f

rtà étre préíent aux délibérations,

parce quiil

TX

en quelque mariere le Vice- Recteur de répondre

étoit muni de

plufieurs Ordres capables

d'intimidez

l

de (à conduite dévant lui en prófence de deux Se-

les: Affeffeürs.

Au. moins eft il certain qu'il a dit

[o

eretaires, Il vouloit fur tout & abíolument qu'à là

én leur pré(ene

e, quil avoit des Ordres de fe faifi

al

place des Avocats Vandervorít & de Swert, le Vi-

du Morif de Dr

ce- Recteur eut à en choifir deux du hombre des

en.

oit ou Za&am du Docsteur van Es-

les

le

fix dontil lui donaoit la lifte. On ne doute pas

Ce fut

que le Vice- Re&teur, qui d'ailleurs eft trés inftruit

peur- érre 'po*ur prévenir certé dämärche;

n

que les Juges'ne

prononcerent point de Senrence

1on

des Privileges de l'Univerfité, ne fe ju(tifiát parfai-

définitive;

l

S fé contenterent de donher le.àr,

tement, & ne fit voir que le Tribunal du Recteur

Juillet une. Zuzerlocutoire

t

(1), oà i$ ordonnoient

des

de l'Univerfité étant dans (à Tudicature indépendant

qu'il feroit donné à là

partie adveríe une copie du

de tout autre, céroir une chofe inoüie qu'on le

Motif du Docteur vaü

reà

Efpen, afia d'y répondre par

troublüt ainfi-dans l'éxercice de fa Charpe, pen-

une T'riplique,

dant qu'aucune des deux parties dans ce proces n'al-

Cette Interlocutoire fi peü àattendu & inüfitée danà

k!e

leguoit rien contre lui , nt contre fes Affeffeurs.

J

cé Tribunal, fit croiré à tout. le monde ,

que les

Malgré toutes ceS raifons, les menaces ailoient

Affsffeurs avoient regu des défenfes de

pronorncer

toujours en augmentant. "Tout le monde parloit

aucune Senterce defiuitive,

:

u'oil

En effet là partie ad:

de l'orage qui alloit fondre fur le Vice . Reéteur.

verfe ne s'attendoit à autre ch

ofe à voir, én eas d

L

^On affüróit comme une . chofe certsine, qu'il :

définitive, que le Docteur va

vail

ávoit déjà un Ordre tour drefsé pour 1

n Efpen déclaré abfous,

que

e fufpenndre-

quoique la plüpart des Juges

euffent óté (uggerés de

de l'éxercice de toutes fes fonétions.

leur part.-

yute

.Un Genril homme pour lors Chef & Bourceue-

r

Voilà à peu pits ce qu'on à pu déterrer. des intriz

TA

tnaitre de la Ville de Louvain qui avoit beaucoupde

gues, que les puiffans adver(aire

&

;

:

s du Doétteür van

conmnoiffance à la Cour, vint plufieurs fois avertir

E(pen onrtramées contre lui.

Et s

ud

^l plaifoit à Sa

" d

le Vice-Recteur; qu'on avoit deffein de l'enlever

Majetté Imperiale & Catholique de

faire enjoiddre

& de l'enfermer dans quelque Cháteau.

entre autres . l'Avocat Fifcal ai

^ es deux-Avocats firent ceffer cet embarras, T^A-

Promoreur, au

Prócureur & au Vice- Re&teur. d'

alors, dont on a

;uä:'le

vocat Vandervorft aprés avoir démandé au Vice-

parlé ei- deffus, de déclarer ingé

üuerient ce quileüé

jie

Re&eur]le tems de deliberer, s'excufa enfin. pofi

eft connu, dans cette affaire ,

[edii

peut érre qu'ils né

tivement, ErlAvocer de Swert écrivit une Let-

ne rendroient pas feülement tém

oignagé àux fraits,

0n

ire au Vice- Re&teur par laquelle il déclaroit qu'il

ici énoncés, mais qu'ils découvr

qo

fe.d&(iftroit de PAffefforat,

iroiént méuié biea

d'autres partícularités. qui féroie

nt Voirl'érrange op--

Aprés cela vint une nouvelle Lettre " qui. conte-

preffion du Dóc&teur vàn Efpen;

d

doit, à ce qu'on dit, des reproches bien fenfibles

Aprés quoi or laiffe à confidere?, fi

dés Juges de

foje

auü Vice. Re&eur, & qui lui ordonnoit de choifir

PUniverfité ont ]a

libert& requife, tant qu'un.hom-

As

deux nouveaux Affefleurs d'entre les fix Avocats.

me aüífi puiffant que le Comite de Bail

1VOCQ£

nomrnés dàns la füsdite lifte.

.

lii feul

let conduit.

Juge . &

f

De forte que le Vice- Recteur füt enfin forcé de

partie.

une affite dont il eft lui-méme.

t

Süppl. Oper. Van-Efpen Pars v:»

B.'b—'bbb

: Qeggn-

(*) Cawfa Efpeniana , Liv, h

æ) Ibid

745

.Causa EsPENIANA. .. —

: Cependant cette Intefibcutdïre;ne],ai,[foi,tt pas d'é-

tre heures entieres, avant qu'elle fur. infinuée à ce

tre bién plus evantageufe à ce Docteur quàfes ad-

Docteur. Preuve évidente de la.patfiion du Juge,

verfaires: car elle marquoit aflés que les juges . ne

& d'un deflein de diffamer ; puisque la Sentence

irouyoieut pas encore qu'on l'eut- convaincu . d'au-

méme n'ordounoit pas l'affixion, qui cependant s'eít

faite fous le fcau de l'Univerfité, le

cun-délit; Elle faifoit auffi du. Motif de ce Do&eur,

quel. e(t tOu«

partie du proeés. — Elle fixoit la conte(lation, dans

jours entre;les mains du Recteur.

les points traités dans ce Motif. Elle ordonnoit

Par cette. Sentence, le Docteur van Efpen eft

—— ÓÉ

enfin à la partie adveríe de répondre à ce Morif:

condamné à revoquer & retracter la Repon[e Epiffo-

ce qu'on ctoic bien affuré qu'on ne feroit jamais

laire dans l'efpace de trois (emaines, à peine de pro-

d'une maniere

qui. eut quelqué apparence de foli-

vifion ulterieure à fa charge; & cependanrt fufpens

dité,

provifionallement de toutes fonctions Ecclefiaftiques

En effet prés de ciaq. mois fe pafferent (ans qüe

& Acatémiques, & 'enfin condamné à tous. les dé-

la partie adveríe répondit rien du tout; & tout le

pens..

3nonde croyoit qu'il ne feroit

lus parlé de cette af-

Ce

ft ce que le Re&eurf()rdonne,'üns juger du

:

füre, &qu'oïï lafferoit le Do

V

eür yan Efpen en re-

merite de la Caufe. . Car il déclare uniquement le

pos.

Doécteur van Efpen convaincu. détre Auteur de la

Pen

dant cet intervalle, un nouveau Re&eur.-f-'ut

Réponfe Epiffolaire lacerée par Ordonnance du Con-

€hoifi, C'eftle Sieur van Kiel, qui éroit. pris de

(eil d^Etat; & c'eft pour certe. feule — raifon qu'il le

la Faculté des Arts. Les ennemis du Doécteur van

condamne: c'eft à dire que le Recteur pour facri-

'Efpen connoiffoient affez ce Recteur pour ne pas

fier le Doéteur van Efpen à fes puiffans ennemis,

'douter qu'ils pourroient faire dé lui ce. qu'ils vou-

facrifie lui- méme fa propre Jurisdiction qu'il devoit

"Wdroient; & que comme il n'avoit pas. encore .éié

maintenir ea vertu de fon Serment, & foule aux

engagé en des affaires de cétte natüre, le Docteur

pieds tout dróit & tout. ordre judiciaire, au méprig

van Efpen ne trouveroit aucun moyen dele récufer.

des Loix divines & humaines, & en particulier des

C'ett ce qui eft r&ellemenr arrivé. Aprés un fi

Ordres exprés de notre Auguíte Souverain, por-

long filence; la partie adver(e produifit un affez pe

rant clairement qu'aprés méme que le Docteur: van

tit Écrit fous lenom de Triplique, oà au lieu de

Efpen fe feroit avoué Auteur dela Zéponfe | Epiffo»

m Ü —

répondre für

le

x

Morif du Docteur van Efpen, com:

laire, il devoit ;y étre fait droit, fervato juris ordi-

me illui étoit ordonné par la Sentence Interlocu-

ne, /elon les Lozx du Pays &? Cauous de PEglife. —

toire, elle (ontient qu'on ne devoit pas s'arréter à

ll eft encore plus étonaant que le Docteur van

examiner le crime de l'accuséó; que ce point.là

E(pen eft condamné íans avoir connu f:s juges , &

étoit déja jugé aà Confeil d'Etat par. l'Ordonnance

fans les connoitre jusqu'à pré(ent,

Car ledit Recteur, n'étant pas jurisconfulte,

| ätoif

du r2. Septembre 1725. & que le Recteur n'avoit

d'autre pouyoir que pour infliger les peines.

obligé de former fa Sentence, comme . on a remar-

quéci deflüs, fur l'avis des Affz(Ieurs, qui font paz-

Le Do&teur van Efpen fit bientót voir par ía

Quadruplique, que la partie adverfe avouoit par là,

conséquent véritablement Juges en ces occafions.

Qqu'elle ne pouvoit pas prouver le crime donr. elle

Or jusquà pré(ent on. ue fait pas. quels ont cté

l'avoit áccusé; qu'ainfi aprés un an de proces, elle

ces Affeffeurs. Ainfi le Docteur. van Éfpen ne fait

point sil n'a pas éré jugé par des ennemis dé.la:

renoncoit clairement 3 laccufation intentée; que

ne fatisfaifant pas 3 la Sentence Interlocutoire, elle

réós, ou au moins par des perfonnes qu'il auroit pu

devoit étre condamnée par Sentence défmitive.

récufer légitimement. . L'équité. naturelle di&te que

Qu'au refte il n^y avoit rien de plus inouie. & de

le Reéteur auroit dà déclarer fes Affeffeurs avant

plus indigne ; d'un Fifícal de l'Univerfité, que.de

le jugement; & la partie adveríe n'a pas manqué

foutenir que le Recteur , reconnu par tout le mon-

de réquérir fous le Rectorat précedent, que eeia

de & déclaré parles Ordres mémes de Sa Majes-

ífe fit. Lejuge y confentit alors. Et qui ne voit

té Impériale Catholique pour juge compétant de

que fi l'accuíateur prétend avoir droit de connoitre

laccüsé, n'auroit

as droit de juger de l'accufation,

les Affeffeurs;.s'il preffe là deffus, comme on l'a

A

& n'aüroit qu'à in

f

ger des peines pour *un préten-

marqué ci- devant, & s'il l'obtient ;

?

ui ne volit,

Qu crime dont il ne pourroit pas prendre connois-

dis -je, que felon toutes les regles de

1

équité, l'ac-

fance. Que ce n'étoit qu'ün nouvel échappatoire ,

cusé a bien plus de droit de les connoitre. Tou-

—— —

puisque depuis un an les parties avoient conteflé

tes les loix. étant. plus favorables à

accusé qua

de part & d'autré für le 'fond de l'accufütion , &

l'accufàteur ?

P

que l'accufateur avoit confenti lui méme juridique-

Ce qu'il y a de certain

, eft. qu'aucun des cinq

ment à la récufation du Re&teur précedent faite

Affeffeurs , qui ont donné la fentence Interlocutoi-

par le Docteur van Efpen , laquelle récufation

re dont on a parlé ci.deflus, n'a été confulté fur

avoit été fondée uniquemenr, comme on a déja

la fentence définitive: eux qui avoient éié juridi-

quement nommés pour décider «ette Cauífe.; |qui

remarqué ci- deffus, fur ce que le Releur avoit dit

dans une converíation particuliere prócisément la

étoient au fait plus que d'autres ne pouvoient &tre;

méme chofe que l'accufateur foutient préfentement,

qui. étoient déja reconnus du coníentement des

" Mais il parut. bien que l'accufateur ne s'étoit. ré-

deux parties, & dont méme le.plus grand nom-

duità une fi étrange Prétention que parce que teut

avoir éré fuggeré.par

1les adveríaires du Docteur.

étoit déja concerté für ce pied là par quelque in.

van Efpen,

i

trigue sécrete,

A quoi on pe

ut*ajomcär, que le Docteur van

Car peu de jours aprés,.

Ceít.à.dire. le 7. Fe

Efpen.ayant foutenu que les fusdits cing Affeffeurg

vrier 172$. lorsque perfonne ne s'y attendoit, fans

devoient intervenir. à la décifion de cette Caufe à

qu'on fut convenu de l'Inventaire des. pieces du pro-

Pexclufion de tous aurres: la partie adverfe n'y

ceés; fans qu'on put étrre averti que . le. procés étoit

avoit point contrédit (T). .

en le&ure, pendant que le Doéteur van Ifpen tra-

Enfin il eft évident..que

le Do&teur van -Efpen

vailloit à fon! Motif sécret; le Recteur porta. clan-

fe trouve condamné pour un prérendu délit qu'on.

deftinement: un Senterice (*) qu'il fit afficher. en

n'a pas voulu examiner en jugement contradictoi-

lein midi aux deux endroits les plus remarquables

re;

& qu'ainfi, à propremenr parler ,. il '»c(t: con-

qua-

dela Ville, Elle y demeura affichée pendgpt

[4

damné íans avoir €té ezgndu.

Car

m Cnufavä'sþmiam , Liv, H. i» fiue,

o« Cufa Efþf?ziam, Liv. Il

e

QU RECUEIL Dpes bmczs &c. LivRE TROISIEME,

747

«

$

Car il ne fut point! enrendu par devant le Con-

confpiré (à perte, en laccablant tous les jours de

feil d'Etat ( malgré fes trés. humbles & fréquentes

véxations nouvelles , & trouvant le moyen de lui

?Qe

fic 'Ordoanance contre

fermer le chemin de la

W

Supplications) lorsqu'on

v]uüi'ce. En voici un autre

J

la Jéponfé Epiffolaive, : Le prétexte qu'onli allégua

exemple,

Pendant onze

pour ne pas Penrendre , étoit qu'il s'agiffoit] (eule-

ans de l'Epifcopat de Mr. le Car-

qt

dinal d^Alfic;ele Docteur van Efpen n'avoit pas été

ment d'un Ecrit portant fon nom , & non de ía

l.

perfonne.

inquiété de la part de fon Eminence. l ne s'atten-

Q

Mainrenant qu'il s'agit bien c

lairement de fà þer-

doit pas à l'étre jamais , v l'exemtion inconteftable

Vg

fonne, on le juge & on le condamne uniquement

de tous les Membres de l'Univerfité,de Louvain.

Ug

en vertu de cette Ordonnance du Conífeil-d'Etat;

Cependant lorsque le grand Procés du Docteur

d

fans éxaminer fon crime prérendu.

van Efpen devanr le Reéteur,. étoit comme dans fà

Aprés des injuítices & des irrégularités fi criantes,

crife , & donnoit le plus d'occupation, «'eft à dire,

du

il feroit inuule de détailler plufteurs autres marques

aux mois d'Avril & de Mai de l'année derniere, la

.]e

d'animofité , de précipitation , & de deffein d'op-

prévention du Cardinal lui infpira d'attaquer ce Doc

2

primer , dont cette affaire porte les car

-

a&eres dans

teur fur fa foi , de.la maniere du monde la plus in-

0f

toutes (es. circonítances.

digne & la plus outrageu(&. . C'éroit un coup de re-

|le

Le Docteur van Efpen tücha de fe pourvoir con-

f«rve pour accabler ou diffamer ce Doéteur, qui pa-

.

KTl«

tre cette Sentence par un Appel aux Juges établis par

roiffoit en ce tems.là pouvoir. ef

pérer de (brtirw de'

nis,

PUniverfité, pour recevoirles Appels des Sentences

fon Procés à fon avantage.

"Oi

Re&torales. Mais il parüt bien qu'on ctoit réfolu de

Ce Cardinal envoya. donc jusqu

*ä' deux- fois l'e

Car quoiqu'il s'y agit

AUX

ne garder aucune móéfure.

Do&eur Damen chés le Docteur van Efpen , pour

d'une Sentrence définitive , ainfi qu'elle le porte en

le fommer devant témeins de renouveller la Profes-

Dng

propres termes , le Recteur néanmoins en faifant

(t$

fion de Foi felon la Bulle de Pie IV. , de figner le

9or:

femblant de déferer à l'Appel, voulut , que cepen-

fameux Formulaire felon le fens de.la Bulle Z'ineam

dant (a Sentence auroir fon exécution, (*)

Domini , & de recevoir

Vatl

purrement & (implement la

C'étoit dire affés clairement, que fi non obítant

Bulle Unigenitus (T)..-

"

jf

l'Appel, le Docteur van Efpen ne revoquoit fon

Le Dodeur van Efpen a

((

fait plufïeürs föis & avec

Ecrit dans le terme prefcrit ( qui n'étoit que de trois

ferment la Profeflion de Foi felon la Bulle de Pie

femaines ) le Reéteur pourroit fe fervir des moyeus

Van

IV. laloué pluteurs fois cette Profeffion dans fes

qu'il jugeroit à propos pour conrraindre ce Doéteur

Ouvrages. Ain(ile Cardinal , qui ne peut ignorer

j

à cette revocation :. Ce qui auroit pu aller jusqu'à la

cela, traite ce Do&deur comme un impie qui auroit

prifon & d'autres mauvais traitemens aux quels un

fait un jeu de fon ferment & de toute la Religion;

lOX

puisqu'il exige de lui qu'il renouvelle encore une

r

fieillard de 82. ans, & d'une fanté trés foible, n'au-

roit pu ré(i(ter fans une grace miraculeufe,

fois cette Profeffion de Foi; & qu'il le fatfe, dit-il,

pit

Auffi le Sieur Hoynk van Papendrecht, Chanoi-

dans fa premiere Lettre au Sieur Dame

[15

.I'l, az;gc un

r

ne & Vicaire Général du Cardinal Archevéque de

ceur pur €3' une Foi nonu feinte.

d

Milines , ne pouvant contenir la paífion , publia

Il traite le Do&teur van Efpen dans la méme Let-

fait

auffitór & avant l'expiration du terine de trois fe-

tre comme un homme qui auroit quitté 'Eglife Ca-

v

la

maines, un Ecrit intitulé Efzffola ad -Erkelium au-

tholique ; car- il l'exhorte de fe rendre-digae de're-

Lp

quel il joignit une copie imprimée de la Sentence

3

;

tourner au fein de l'Eglife C9' d'y étre recu.

qué

du Reéteur,

à

Cette Lettre, & encore plus la feconde, eft pleine

yant

Il y annonca par avance & d'un air triomphant la

d'outrages femblables. Il n'e(t guéres poffible de

que

Rétractation future du Docteur van Efpen, en répé:

traiter plus indignement un Prétre oGtogenaire, qui

eda

tant plufiéurs;fois avec affs&tation , que fi ce Doc-

par la miféricorde de Dieu aimeroit mieux répan-

Voit

teur ne révoquoit au plutót fon Ecrit de bon cceur,

dre fon fang , que de donner atteinte à aucun Ar-

u

il feroit.au. moins obli

gé de le fa..i»z-'e bientót, coacfus

ticle de la Foi Catholique.

»nla

Sudice cogegte . '&c,-

" Cependant ce Cardinal n'allégua. & ne (àuroit al-

VOlly

e Dö&(eür p Efþen

On voit par tout cela que 1

léguer aucun prétexte apparent de traiter le Docteur

Ia

devoit s'attendre à toute forte d'extrémité , ou fe

van Efpen d'une maniere fj énorme,

['0t

ré(oudre à reconnoitre pour légitime une Sentence

En exigeant du méme Dodeur la fignature du

qu

fi pleine d'abus , & à faire une Rétractation con-

Formulaire, il le traite comme füspe& für la matiere

traire aux lumieres de fa confcience, aux droits de

des cinq Propofitions : ce qui eft clairement défen-

U

PEglife, à ceux du Prince & de la Patrie , ainfi

du par les Brefs d'Innocent XIL. addreffés aux Evé-

utol

qu'il croit l'avoir démontré évidemment, dans les

ques du Pays-Bas. Or ces Brefs ont été donnés

[ut

pieces du Procés ,

aprés un jugement contradidtoire, & légitimement

faire attention.

'auxquelles le Rectesr auroit du

yride

publiés dans ce Pays; au lieu que la Bulle P/inearà

ul

— La brieveté du tems & la diftance des lieux . ne Iui

Domini , que lé Cardinal veüut faire valoir , manque

perrüettoient pas d'efpérer qu'il püt obtenir l'augutte

de l'une & de l'autre de ce$ deux conditions.

3 UE

: (

Protection de'Sa Maje(té Impériále & Catholique,

Enfin le Cardixal exigea que le Docteur van Es-

avant que fes ennemis euffent pu exécuter leurs des-

u

peu non feulement acceptát , mais acceptàt pure-

(leur

feins fur fa perfonne.

J

&

ment C9' fimplement la Bulle Unigenitus ,. malgré les

Ce$ confidérations déter

min'e'fent enfin le Do&teur

Ordres i exprés de Sa Majefté Impériále & Catholi-

' J

van Efpen à prendre le parti de la retraite , quelque

que du 26 Mai 1723. qui défendent . anx Evéques

,

difficile que füt ce parti pour un homme àgé & in-

du Pays-Das d'exiger mi perü

[

W

*

E

z

ttre qi'on. exige de

o À

firme, qui depuis fon enfance a toujours vécu dàns

fouferiptions à ladite Bulle.:

le fein de fà Patrie, qui a roujours eu un attache-

*s

— Le Cardinal va méme dans

ny

fà fäc"öïnäeï'ï;äitfe jus-

ment refpeétueux

pour fes Souverains de l'augufte

qu'a mépacer le Do&teur van Efpen (quoiqu'il. n&

Maifon d'Autriche. *

fprn

foit pas fon Juge) de la rigueur des S5. Canons, &

yon

Il avoit encore d'autres raifons de fe retirer, C'eft

défend dés à préfént delui adminittrer aucum Sa-

qu'il^a remarqué depuis quelque tems une ligue de

crément , s'il ne fe rend pas

j

idol-

eon

plufienrs perfonnes puiffantes , qui femblent,avoir

nence exisce de lui;

Ed

Bbb

bb7

Et

à Supplem;*Oper. I/an'Efþen Pars V.

?

F

Ll

A

( Caufnr'.Efpmianvzz; Liv. H

-CDYoyés la Déclaration que ce Do&

eur äo:iha enfüite 'e 15. Mal 1227. ('auja «Ejpe'nz'a,þl;ad,wl..i-v. II;. I.ettC

$9

Causa Esrnm.a.m

748

Et pour marquer combien il fe met peu en peine

d'injures nouvelles ;; & portant un nouveaux tiQ

des Ordres fusdits de Sa Majefté Impériale & Ca-

tre perfonnellement injurieux au DodGeur van Es-

tholique, il ordonne lui méme au Do&eur Damen

pen. (a

de donner copie au Do&eur van Efpen d

á

-- ]l eft vrai que c'eft un Anonyme. Mais ce libelle

Lettres.

e.ces deux

a été imprimé à Malines chés PImprimeur du Car-

Contre une véxation fi énorme ,

le Do&eür ván

dinal & approuvé par ce méme Dod&eur Damen,

Efpen prit fon recours au Confeil Souverain de Bra-

dont le Cardinal s'étoit fervi pour faire

les interrof

bant. Ce Confeil a donné jusquà deux Confultes

gatoires füsdits au Do&eur van Efpen.

en faveur de ce Dodteur , fàns qu'on lui ait encore

À cette occafion le DoGeur van Efpen prit de

permis de faire droit für la Requéte.

nouveau íon recours au Confeil de Brabant.

Ainfi les Ordres du Cardinal füb(iftant toujours;

Mais on l'empéche toujours d'agir. Des perfon-

on voit quel traitement le DoGeur van Efpen pour-

nes fi puiffantes & fi animées que le font le Cardi-

roit attendre à Theure de la mort.

nal d'Alface, l'Internonce de Bruxelles & le Comte

Si toutefois le zele impétueux de certaines per-

de Baillet, ne peuvent guéres manquer de trouver

fonnes leur permettoit de différer jusqu'à ce tems-

les moyens de traverfer le cours de la Juftice, &

d'accabler tót au tard un particulier, un vieillard

là, à quoi il n'y a guéres d'apparence.

Car on a vu déja que non obftant le recours au

qui n'a d'autre appui que la bonté de fà caufe.-

Confeil de Brabant , des faux zelés n'ont pas ceffé

Cette multitude de véxations, dont en n'a expo-

d'outrager publiquement le Docteur van Efpen fur

Íé ici qu'un racourci » celle dont on ménace publi-

cette affaire là méme, en marquant affés claireme

quement pour l'avenir ; d'autres encore plus dures

quels traitemens on lui deftinoit.

.nt

qui étoient aifées à prevoir, & qu'on avoit tout

Le Docteur Damen prononca là- deffus dans un

lieu d'attendre de l'animofité de perfonnes fi puis-

A&Ge public une harangue latine trés emportée,

fantes; entin l'impolflfibilité de défendre par aucun

qu'il a fait imprimer depuis.

Ecrit public fa foi & ton honneur , qu'on déchire

Un Ecrivain Anonyme publia au mois de No-

impunément par des harangues & des libelles diffa-

vembre dernier un Ecrit appellé Jrenikon qui déchi-

matoires: Tout cela paroit plus que füffifant pour

re le Do&eur van Efpen en plufieurs endroits de la

juttifier la retraite du Do&eur van Efpen, dont l'u-

maniere la plus indigne , jusqu'à le traiter, en le

nique deflàin eít de fé mettre à couvert de l'oppres-

nommant, de fourbe, qui change de fentimens fe-

fion , & de paffer le peu de vie qui lui re(te, dans

lon fes différens intéréts. 'Ce féditieux Ecrivain ne

la feule occupation de fe préparer à la mort, fans

parle que d'héréfie notoire ; d'exa&ion de la Bulle

en étre. détourné par d'autres foins,

Unigenitus, de réfus des Sacrémens & de la fépul-

ture Eccléfiaftique. Cet Ecrit fut. imprimé dans la

FIN

fuite une feconde fois, augmenté de bf;jaucoup

(a) D. Z, B. van vEf'pe.u, propriis feriptis jugulatus'g five &c,

uN d.

d

)P

7

N E

uN d

7

P

d

N] 4«

A

OS

N

19 4 8N

^S

N

AA

d A N

N

2

AA

*

EA

"Q

N

à

« )

f5 6N

D H N

O,

E APO L O-:-G-ILA-PRO-f UGA [

Z. B. VAN ESPEN J. U. D. ET SS. CAN. PROF.

ationem 'rädditurus 'oml"n"i zquo ledori, cur hàc

indefinita poteítate , quam ei ab aliquot feculis ad-

R

. &tate, hoc eft annum agens 82 , difcefferim é

fcribere coeperunt aucdtores non pauci : quamque

Patrià, & urbe Lovanienfe in quá natus & educatus

homines Curie Romanz Adminiítris obnoxii ubi-

que promovere ftudent ; non fine lzíione auctori-

haáenus vixeram , videor mihi debere rem paulo

altius repetere, & rerum mearum ftatum candidé

tatis Epifcoporum , Parochorum, ipforumque füpre-

enarrare : cüm fine harum cognitione vix bené ju-

morum Principum & Magi(tratuum.

dicari poffit de caufis que me huc impulerunt.

Exiftimavi igitur me rem non inutilem , przfer-

Annus agitur 53. ex quo juris utriusque Do&or

tim Belgio noítro, fadturum, evulgando Tra&atus

creatus fum in Academia Lovanienfi, cüm effem

aliquos, in quibus feparando certa ab incertis co-

Presbyter, credidi Profeffioni mex magis convenire

narer veterem ac hodiernam difciplinam explicare,

peculiare ftudium juris Canonici quam civilis: càm

& quantum fieri poffet conciliare.

;

Hinc fadum eft, ut, prater us Ecclefiafticum

ex illo magis quàm ex hoc illuftrari poffet Ecclefias-

tica difciplina.

Univerfum , tücceffivé ediderim plures Tractatus &

Sed hic ftati

m adverti multos Canoniftas vel po-

differtationes circa materias particulares 5. qui libri,,

tiüs Decretaliftas non fatis inftru&tos notitià anti-

quantum intellisere potui ,. paffim non malé au-

quitatis Ecclefiafticeé, ftatuere principia non folida;

dierunt.

.

vel ea qua. habebant folida , infirmis argumentis,

Norunt qui mecum fà

miliariüs vixerunt, & ego

fzpé étiam inftrumentis füppófititiis munire.

fandé conteftari poffüum, ;nullam me unquam labo-

.. Ipfos ergo fontes adivi; hoc eft facra Concilia,

ribus iftis mercedem temporalem vel percepiífe vel

Romanorum Pontificum , Epifcoporum & Princi-

defideraffe; fed hoc unicé fpectatfe, ut quantulum-

pum Decreta : adhibitis eüam eruditorum virorum

cumque poffem, publice utilitati: infervirem.

commentariis , aliisque bónz note fcriptoribus ; ubi

Quàm veró, per Dei Mifericordiam ab odio aliá-

ve affeduum vehementià fuerim alienus , vel hine

perfpicué deprehendi, & przcipuam & praeminen-

tei autoritatem femper agnitam fuiffe in Romano

patet , quód non modo íemper ftuduerim oimnem

fed eam

Pontifice; feq valdär tam;n diverfíam ab immeníà &

in doctriná gut di(ciplinä egc,e(ï'um vitare ,

etiam

a

&c. LivRE TROISIEME,

Ou Rrcurir przs Preces

749

etiam fervare ftyli modeftiam & (implicitatem, ut

Occafione confecrationis D. Cornelii Steenoven

nemo mihi calami acerbitatem vel contumelioías lo-

:

,

in Archiepifcopum Ultraje&inum fadz per unum

cutiones poffet objicere.

spifcopum , ícilicet illuttriffimum Babylonienfem,

Cüm tamen candidé (criberem prout fentiebam,

edidit D. Damen Doctor Lovanienfis Differtationem

non potui evadere offenfionem aliquorum , quibus

de numero Epifcoporum &c. in quà frivolis areumen-

graviflimé difplicet quidquid eorum commoda vel

dominationem videtur potfe minuere: Unde mirum

tis ac przfertim ex falfis Decretalibus , conabatut

oftendere, invalidam eífe ordinatioriem 'E

pifcopa-

non eft, quod crebris vexationibus impetitus fuerim,

lem ab uno Epifcopo factam , niíi accefferit

fatio Romani Pontificis,

dispen-

Leviores conatus, hoc eft, famotos libellos qui

jam ab annis plusquam 40. fpargi coeperunt non

Circa libellum iftam & quzftionem ineo pez'trac;

commemorabo. Nec etiam Romanas prohibitiones

tatam, quzíivit fententiam meam vir Ampliffimus

e

guris Ecclefiaftici Univerfi, & Traclatüs de promul-

de Clero Uitraje&ino , vetere $0. anhorum amici-

gatione legum Ecclefiaflicarum 5 cüm fàtis notum fit

2j

T

Romz paffim prohiberi, quidquid cum omnibus il-

tià, mihi jundus. Refpondi pro munere meo Pro-

fefforis SS$. Canonum ( nam ex Canonibus Ecclefias-

lius Curiz placitis non confentit.

ticis res pracipué elucidanda eràt) (imulque Differ-

Verum ab hinc annis circiter 20, coéperunt exo-

tatoris argumenta diffolvi. Hanc Epiftolam feu re-

riri graviores tempefítates; quz equidem femper re-

folutionem Canonicam , vel amicus ille, vel alius

prefiz fuerunt , quamdiu patuit via juftitiz,

l

quispiam in Hollandià imprimi curavit , füb titulo

j

Anno 1707. horrendam impofturam, toto Belgio

hefponftonis Epiflolaris, adje&à praefatione (uá. -

jam vulgatam , commentus eft P. Bernard. Defirant :

Statim atque prodiit illud fcriptum , oftendit il-

«t

qui conficto ingenti numero falíorum Inftrumento-

luftr. Internuntius Bruxellenfis fe id egerrime ferre:

rum, me cum pluribus aliis conabatur traducere ut

non propter dodrinam quz in eo afferebatut, fed

if

reos plurium fcelerum, ac nominatim harefeos, &

t

quia ad ealcem Epiftolz fignificaveram me exiítima-

/^w

perduellienis. Caufà legitimé examinatá, fraus de-

re in causá de juribus Ecclet

i$ Ultrajedine fubrep-

d

teda fuit, ac Deí(irantius omnibus muniis exutus

tum fuiffe SS. D

L d

i

. benedicto XIII. quod quidem ex-

perpetuo exilio mulctatus eft. Jam diü ille me plu-

prefferam in verb

I$ qux nec tenerrimos animos vi-

ribus libellis & calumniis invaferat, quzfito femper

derentur poffe offenderes prz(ertim cüim nemo mi-

:

colore tuendi poteftatem Pontificiam , cui ne mo

hi ha&tenus moleftiam creaffet propter refolutionem

Qs

unquam magis adulatus eft quam ille. Poft impos-

Canonicam in favorem jurium Ecclefiz Ultrajedi-

(s

turz tam pudendzx convidionem , nihilominus ga-

nz, cui fubícripferam jam

vifus eft protectione imó & familiaritate Illuftriffimi

tum ab anno 1717. cum

|

quatuor Collegis J. U. Do&oribus : quz refolutio

tum Nuntii. Colonienfis; Romam poftremó à Cle-

à pluribus annis impreffa & reimpreffa erat.

mente XL. invitatus, illic honorificé vixit, & à bien-

nio circiter obiit.

. Sive tamen illuftr. Internuntius reverà tam acriter

indignaretur Refpon(ioni Epiftolari , five occafio-

Anno 1718. alius conatus adhibitus eft. Reper-

nem quzreret adveríüm me , propter alios libros

tus elt, neício quis delator , qui illu(triffimo Inter-

jam diu editos ; inttituit vehementem querelam apud

nuntio fuggereret me quadam in publicis Lectioni-

Confilium Statás contra Refpoufionew; Ep

iftolarem.

bus dixifle que Romani Pontificis audtoritatem lz-

Id cüm intell

exiflem, obtuli & ipfe libellam fuppli-

m-—— -

derent, Scrip(it eà de re vir illuttriffimus ad Recto.

cem, petens ut, quoniam agebatur de fcripto prz-

rem Univerfitatis, qui ftatim caufz examen inftituit.

ferente nomen meum , traderentur mihi gravamina

Sed cüm nihil criminis deprehenderetur, negotium

feu obje&ionum capita, ut ad ea poffem refponde-

fopitum fuit.

re. Nihil obtinuis füpplicationes bis

terque reno-

Aunno 1718. D. P. Govarts Vicarius Apoftolicus

vavi brevi tempore , inttantiffimeé roga

ns ne me irn-

Sylvz-Ducenüs , in Epiftolà fcriptà ad illuftriffi-

audito & indefenío decerneretur aliquid quod fams&

mum Archiepifcopum Mechlinienfem , nunc S. R.

mez obeffe poflet. . Sed fru(tra femper.

E. Cardinalem , fine ullà causá vel occafione con-

Interim non erant unanimes Ampliffimi Con(ilia-

tumeliofimmé in me invectus eít. Epiftolam illam

l

rii ; cüm non deéffent qui nihil putarent ftatuen-

typis edidit idem Archiepifcopus , inter pratenía

dum, faltem me inaudito. Verum cüm iis ex juffu

Acta Ecclefite Mechlinienfis. De-hàc injurià conve-

Excellentiflimi Gubernatoris , adjungeretur extra.or-

u

ni in judicio Di&um D. Govarts: & cüm omnia

dinem alius, (qui nunc majori mun

ere füngitur)

jut

ejus improperia in eo fundarentur quód jura Prin-

(*) res eó tandem devenit ut 12. Sep

t. 1725. ferre-

cipum in libris meis defendiffem contra pretentio-

qb

tur Decretum quo Refponfio Epi[tolaris, jubebatur

ofl

nes quasdam Curie Pomanz , cui obítri&tus. erat

publicé lacerari ut znjuriofa $. Sedi,

fcandalofa , 69

Govartius , juffit Excell. D. Marchio de Prié, tunc

perniciofe confequentice,

À

ye

locum tenens Gubernatoris Belgii, nt in causá qux

Eodem die ab Aulá Bruxellen(i mittebantur Män-

[ef.

agitanda erat coram Magno: Confilio ; feu Parla-

data ad Re&orem Univerfitatis Lovanien(is & ad

mento Mechlinienfi , mecum feé jungerent Fifcales

jtus

Promotorem, ut inquireretur an veré effem Audctor

(0

Regii ejusdem Parlamenti. Caufa aca eft ultró ci-

Retpon(onis Epiftelari

*

5, & ubi hoc conftaret, ía-

J

tóque per biennium & ampliüs. Eventus fuit ut

veré mecum agegretur.

quamquam D. Govarts effet ejusdem Parlamenti

Dum hzc fiebant, aufüs füm re

currere ad ipfüm

(1lli

Confiliarius Ecclefiatticus , causá tamen ceciderit,

Thronum Auguftidlimi

Imperatoris, quandoquidem

s

juffusque fit per ipfam fententiam à talibus imputa-

Bruxellis ne audientiam quidem o

btinerem. ; Sup-

ibfi,

tionibus in potterum abfítinere füb interminatic&ng

plicem querimoniam füfci

pere dignatus eft Clemen-

tiffimus C

au

gravioris poenz.

efar; mandavitque ut cetera defenfionis

Sic quamdiü ordo judiciorum perturbatus non

mez argumenta coll

igerem , atque ad Majeftatem

fuit, facilé evaíi ex accu(àtionibus adverfariorum.,

fuam mittenda trad

erem Sereniffimz

eg0

A-TChidUCi $

10

Idem centigiffet in hàc poftremà causá , ni(i pri-

quz interea in Belgium feliciter advene

rat.

müm libertas judicio & Judicibus fuiffetademtas ac

Parui quà decebat Reverentià;

& adornato fcrip-

T.

um

poítea füb alio Judice , ante caufr inftrndtionem

to Gallico non exiguo , Cf

) cüravi menfe Tunio

fententia tam 'oceultis infidiis fuilfet fabricata, ut

1726. id tradi unà cum demi

ffis litteris Sereniffima

ha&tenüs ignorem à quo vel à quibus lata fit. Sed

Archiduci 5

a!fä-

inittere.

qua dignata eft illud poftea Viennam

hint

nego,tium hoc pauló fufius enarrandum eft.

nerf

lii

earm

(*) D. de Baillet Archiprafes,

( Defenfe ulrericure dgc..

m

759

Causa. EsPENIANA,

. Illic cum invictifiimus Ceefar rém juffiffet exami-

ut effectus fententise interea füfpenderetur: adeoque

nari, mifit 21. Dec. 1726. mandara altera, quibus

fibi refervaffe ut; non obítante appellàtione per ulre-

jubebatur fieri id quod unice poftulaveram: videlicet

riores peenas (qua vox latiflimé patet)me interim

ur exhiberetur mihi exemplar laceratum Aefponfionis

conaretur adigere ad revocationem :

n

Epiflolavis ; & fime ejus au&torem agnofcerem, cau-

Non omifluros fuiffe bomines praponent

g kadhi-

4à mea ageretur coram 'udite competente, Rettore U-

que privatim infeflos, quin ad duriffima quaque im-

$

uicerfitatis. Lovamienfis, & jus diceretur. ( pour y étre

pellerent

H

vectorem, cujus imagna eft poteftas coacti-

jait droit) fevyvato juris ordine, fecundut leges & con-

va: Ípatium trium feptimanarum nimis breve fuiffe,

Juetudines Patvie , ac facros. Cazoues.

quam ut interea poílem obinere effectum: recurfus

. Cum exhibitum effet exemplar laceratum , dedi

ad ipífum Clementiffimum Im

qui potuifTem inílituere ;

peratorem, quem aliq-

Ícriptam Declarationem 28. Januarii 1727, me ag-

nofcere dictum exemplar conforme effe: ( in quantum

Ex alia parte me paflum fuiffe atrociffimam inju-

riamab Eminentiffimo Cardinali Ar

recordari poteram ) originali Refolutioni à me füb-

Ü

Chiüp;(CO[)O.MSChf

Ícriptee 4. Junii. 1725 excepto titulo & prafatione;

linienfi :

qua adjunxerat Editor,

Adveríus hanc injuriam , ha&tenus mihi non pa-

ltaque.paulo po(t cepit inflitui actio contra me à

tuifIe viam juftitie, et(i ad illam pluries confugerim:

Subíiflere interim mandatum Cardinalis de nonad-

Promotore Univerfitatis coram Rectore, Cumque

is qui tum Rector erat caufam prabuiffet recu(ationi

miniftrando mihi ullum facramentum , etiam in arti-

quam ftatim admifit, negotium devolutum eft ad vi-

culo mortis 5 nifi fatisfaciam tribus e

ce Rectorem, quem neutra pars recufavit.

uonibus.

jus 'interroga«

Sic fpatio trium aut quatuor menfium caufa prin-

Ex his omnibus , evidenter pärcre, initam effe

cipalis ventilabatur utrimque fatis ordinate.

Nulla-

quamdam confpirationemm hominum . potentiffimo-

tenus dubitabam de eventu, fi usque in finem juris

rum; de me penitus o

ordo fervaretur. "Neque ipfi adverfàrii dubitabant,

voluntati eorum:

pprimendo, nifi cqnï'cntiam

qui propterea pertaffilegirimorum proceffüum, aliis

Adeo exípectandam fuiffe perpetuam. & praviffi-

mediis uti conftituerunt, hoc eft, duplicem denovo

mam perfecütionem & corporalem & fpiritualem ;

vexationem.

nifi contra confcientiae di&amen & veritatem agnitam

H

1àm. Exorfus eft Éminentiflimus Cardinalis Archi-

1

J

Aolarem , fubfcriberem

revocarem ZAte/poufiogem Ép

.

;g

epifcopus Mechlinienfis, fübito & preter omnem ex:

Formulario contra Janfenium

juxta fenfum Bulla Z;-

(

fpectationem me aggrediens;' quafi ad opprimendum

neain Domnini Sabaotb, & pure ac fimpliciter accep-

hominem oéctogenarium & infirmum.non futfficeret

tarem Bullam Uzigegitus ; imo forte nifi

plura infu-

unalis, qua tum maxime flagrabat; fed de novoiíto

per praftarem ad libitum adverfariorum.

negotio aliquid dicendum erit, dum prioris flatus &

Neício an.apud eos. qui hec attente confiderare

eventus enarrati fuerint.

volent, opus fit probare, non aliud mihi confilium

Altera vexatio fuit frequens perturbatio ordinisju-

fuperfüiffe ; quam ut fecederem ex chariffima Pa:

'I'ä

diciarii, adimendo Judicibus libertatem: quod nunc

turia, fi vellem evadere plurimas & graviffimas ten-

latius exponendum eít (2),...,. Ex hac fincera

tationes,

dine:

in tam grandeva etate, & infirma valetu:

narratione omnibus puto fatis apparere; jam diucon-

filium fuiffe Romanae Curie adulatoribus, ut caufam

Ac proinde nec levitati , nec defiderio alterius do-

aliquam quarerent me opprimendi; atque ita deter-

micilii confilium boc adfcribendum effe : quod & fa-

rendi cateros à defenfione, quantumvis modefíta, ju-

tis evincit tem

tria habitavi.

pus $a. annorum quibus femperin Pa.

rium Ecclefie & Reipublica quee cum Ultramontanis

Opinionibus non conveniunt : nullam tamen caufam

Hoc etiam fincere profiteri polïum; non pro'v&-

repertam fuiffe, que hoc poffet efficere, quamdiu

niffe ex defiderio effügiendi moleftias & vexationes,

juris ordo & equitas fervabantur: loc etiam appa-

Scio per Dei gratiam , quantum illae. conferant ad

ruiffe in hac poftrema accufatione circa Ae/pozfiozeu:

eternam falutem. / Sed hoc praefertm timui, ne vel

4

Epiflolavem.

vi vel fraude aliquid a me extorguerent adverfarii,

.. Hinc coa

&os fuifTe eos qüi me volebant opprimef

quod.veritati aur juflitie adveríaretur. INam, ut

re, jurisordinem periurbarej contrajusomne, con-

nihil dicam de propria infirmirate, quis eft, qui vi-

itra Ecclefie Canones, contraleges & Confüetudines

ribus fuis diffidere non debeat, & timere, ne fiinrer

Patrie, |contra expreffum mandatum Auguftiffimi

,

tanta pericula volunrarie manear , aliquando labatur

Imperatoris:

.

cum Petro

bat ?

"

qui putabat fe poffe quod fc vel(e fentie-

Judicibus pri

mum ademptam faiffe libertatem: ex-

clufes Judices in quos ipfa pars adverí(à conínferat,

. Hinc plena eft Scriptura Sacra & Hiftoria Ecclefía-

& qui nunquam recufau fuerunt : obtrufos alios ex

ftica exemplis & praeceptis, quibus docemur fügere

iis quos adveríarii volebant: nec iílos tamen me

perfecmüones, Licear hic pauca breviter commee

condemnaffe :

.

morare : non ut fiat aliqua comparatio perfonarum

Poftmodum clam &fub

ito fabricatam eíTe fenten-

(abfit:) fed ut pateat feceffum meum non poffecul-

tiam ; antequam lis fatis inflruécta effer : eam fuiTe

pari, nifi ralibus argumentis quibus etiam fanctiffi-

contraordinem, & animo diffamandi, ítatim affixam

morum hominum , imo i

pfius Chrifti , exempla &

& publicatam: latam fuiffe vel (ine Affefforibus, vel

doétrina culparentur,

cum talibus qui mihi occultati fuerünt; atque ita me

Fugit Jacob a facie fratris füi Efau:

4

jam a duobus circiter menfibus fuiffe condemnatum

Fugit Moyfes audita exprobatione fibi facta ab ini

quo Iíraelita:

;.

& Judicibus quos in hunc usque diem ignoro: ipfüm

Rectorem fateri in fententia, fe de cauíà non judica-

Fugit David pluries vim & infidias fal(orum Fra-

re; fed tantum agere executorem Decreti Confilii

uum, ipfinsqueSaiülisà DeoinRegem olim conf(lituti:

Status; quod tamen latum fuerat me inaudito; etíi

Fugit Elias per viam 40. dierum:

fapius petiviffem audiri:

Fugit Mathatias cum filiis fuis:

In ea prafcribi mihi ut revocem Ae/porftonem Epi-

Fugit ipfe Chriftus Dominus cum Maria & Jofeph

|

flolavem, intra tres feptimanas, füb intermlnatione

in /Egiptum 5 ac deinde pluries feceffit ab uno loco

ulterioris paenz: cum ab ea legitime, ut ipía pars

in alium , ut vitaret infidias

gentis fug , quamdiu

?U

advería agnoícit , appellaffem ; noluife Re&torem

nondum venerat hora ejus.

Neque

(;:) Series Hiftorig deeft: At ex füpra relati; infr'tr'uimenti»s fugpleri Pote&a

'!

LÀ

9u RrcUEIL Des PIECES &c. LivRÉ TROISIEME,

751

Que

Ilrie.

Neque hoe exemplo tantum , fed & verbis docuit

Miniflevium abfit ut deferevetur. Ecclefits Sicut fugit

f:m

difcipulos fuos, — Ctrm autera per[équeutur vos- in ci-

$. edtbana[fius "dlexandrinus Epijcopus, cum euimjpe-

vitate ifla , fugite ig aliam; adeoque confilium fal-

cialiter apprebende Conffautius cuperet. Imperator , ne

hi.

tem dedit fugiendi perfecuriones.

quaquam à cateris Minifivis deferta plebe | Catbolica,

Quin non defüantinter SS. Patres qui in iftis ver-

que in Alexaudria commanebat . : .. INam quautum

di

bis agnoverunt praeceptum, S. Cyprianus Epift. 20.

nece|Jarium fuevit Ecclefig, quantumque profuevit quod

I

ficut Domini wANDATA inffruunt ,. iutevim fece]fi: S.

vir tlle tnanfit in carne, Catbolicafides novit , qu& ad.

[l

Arthanafius Apol. de fuga fua ad Conftant. Zerbum

verfus "drianos beveticos ore illius ? amore defen[a eff,

l)

Patris .

. boc ,praceptum dedit.

Dubitat qui-

Et fane non tantum fugit S, Athanafius, vir alio-

dem S. Auguft, Epift. nunc 228. ad Honoratum,

qui tam invictee fortitudinis, fed rota ejus vità ab

D]

dum dicit: quod Domtimus pracepit, five pevmifit.

initio Epifcopatus per annos fere 46. vix aliud . fuit

ivi

Verum loquitur de Epiícopis & Páítoribus, de quo-

quam fuga perpetua & locorum rnutatio: ut,plane

rum fuga tractat quaítionem, an quando fit licita.

fuperfluum eíTet plura hic exempla adjungere, Nec

pà

Sed nullatenus dubitat quin femper licira fit. caeteris,

fine caufa conftiturum eít, ut in ejus fefto Evanpe-

j

|

Hinc ab ipío initio Ecclefiae in

rima perfecutio-

lica le&io in facrificio Miffae inciperet a. fupradiétis

ul

ne orues difpevfi funt per vegiones

?

udee , €g Sama-

Chrifli verbis: cam

perfequentur vos. iz c.ivzfta"te jfa,

t

vig preter dpoffolos. A&, VIIL 1.-

f«gite in aliam.

4

Quam multi vero fugerint primis feculis Eccle-

Quid ergo timebant viri tanti, & tam fancti? An

fia , etiam inter fanctos & martyres, notius eft quam

mortem per fe, quam fíciebant effe tranfitum ad vi-

f

ut dici debeat: fed; quod amplius eft, ubi prohi-

tam eternam? An carcereni, aliasve pcnas? mini-

10

bebatur abinitio fponte f& offerre judicibus , ita etiam

me; fed aliorum fíaluti & (ue& etiam cofulebanr.

am

inter Tertulliani errores numerata eít ejus opinio

Non ignorabant terribilia multorum exempla, qui

qua putabat illicitam effe fugam tempore perfecu-

cum vifi effent fortiffimi, poftquam nimis confifi

if

tionis, Imo & confenferunt omnes Catholici, aliquan-

funt viribus fuis, lapfi funt; aliitimore mortis, alii

do ipfis Epifcopis & Paftoribus fugiendum effe,

tedio exilii, alii carceris, aut minoris etiam

.

poänæ;

arm

Hinc S, Auguítinus, in pradicta Epi(tola tractans

alii per fraudes & aquivoca feduécti & decepti.

illam quaftionem, argumentis & exemplis oftendit

m

Confido igitur neminem ex iis qui agnofcunt me-

Vi

£unc de locis , n quibus, fumus, premente pev[ecutio-

am caufam juítam effe & bonam , egrelaturum quod

ue, fugiendum effe Chviflt Miniffris, quando ibi aut

i

feceflerim. Idem non fpero ab averfariis, quibus

plebs Chrifli son fuerit ,cui miniftvetur ; aut etiam fue-

difplicet quidquid egeris, nii illis confentias. His

i(h'

vit, £? potefdl impleri pev alios nece[[avium Minifleyzum,

fufficiat hiec Refponfio: f fugam exprobant fe ma-

quibus. eadem mon efl caufa fugiendi, [icut im fporta

gis pudeat quod. pe

r/:

uantuv. — Definant. infidias ten-

AC

1m

fubiniffus , quod fupra memoravi, fugit 4poffolus ,

deve, tmox gradum

[

f

ent qui fugzuut. ( S, Athan.

cum -à perfecutore proprie ipfe quaveretur ; aliis. uti-

Apol, de fuga, Num, 8.)

D

que ueceffitatem. finnlem nou baþentibu:, à quibus illie

n

t

lo

FINIS HUJUS V, TOMI,

Dy

*

T

,

d

D

vel

4

727

r

p

71

o,

1l

£

t

Ü

Z-,ï"'"

ex

.

ht

T

d

IN

172

i

QUE

Vl

EC

N

Z

0752

L: æ z

.

t

[X

yo

,2

w

:

e

e

I

2

&w,

£e

)'J

:-

uU

E..

Vr

[*

»—N(r

x

d

gd

" ':(J'

;

,

d

t

EC

un

/S*f

fa. N

i

UT

gt

SSSS

C

E

€z

i

ä'»')x ;

Q ;lff//

/// A

o

,

2 971€

-

) $7-

It*

—

(.:

/

—

93

ï

ä

7

L

( il

;

;'

[

E -I— -

^

RE

P

2H.

X ä Giap

?

pE

p

n

- 74

,/;

Z

- V

/f

//

7

,

1

N

i

g—

X

i

4

Y

7

p

P

EE

A

;

j

a

1

i

2

L,

[2

E

a

"

E

^

Z

A

d

z —

""

J

- u

7

T T m

E

D À

z

[À "/

,

À

V

/

x

-

n

f

—

P.

D.

L

z

Z

,

[/

A—w

A d

.

i

w

,

D

/

/f

--

asss

f

T

—

:Q

I

L

«

.:

43

,

s

——

m

E

-

f:

2/9

d

(e

..—)

E

as-y/ ,l

LE

T

m

»$ .

t

X o*

2

h

aE

p '*,.-—

E.

n

M ET

pE a

R ——

4j

jl

Z

rP

D ——

—

M

——

24

j

n

9(

( 9s

—

— (

a

M —

A

SonhánfeTe Em

p

./""""M

p

WECHDE. od

]l*

t

l

h

i

"N

—

——

——

——

——

—

—

i

—

TM

S

-

a

—

—— ——

E dl

-

-

p

as

E

"

dl

F.

x

'.'z:

28

p

E

*

d

;

um o EEE ER

x

P

N

-

S»

TEU P

n

——

2

-—. dute

a.

r

Za g ERED

E

a.

NG

Y/

N

»

**

T.

a.u

d

d

*

ETE

$

*

P

a

sl

F

Eo-

E.

mom

$

d

L

e

Qu

P

E

Md

g

—

At

ss

o

d

g

s

d

u

T

S

UE/.

E

E

uj

n

N

—

at

4

v

PErs

Pt

As

v

d

v

N .

»

2

z

24

m

E.

.Wv

a

5

ET

H

p

r

h

T

24

21

m

-

E

*

E

——

aE a us

Es

—

——

—

m

E

g

Y

...mz..f.

[

m

GH

(

w

u

g

Vs

—

d

2j

*

TY

o

K

2

3

E.

-

t

^

"

t

Ts

P.

TA

r

3

$-

s P n

n

/]

G-

um

E

u

'

u d

L

x

É

h

g

s

" a

A

A

A

d

NT

d

&w

^

:

u

EUR

n

w

m

T.

Pa

25

j

W

-

R

M

.

D.

V

Es

er

*

x

À:

f.

g

m

N

-

p

7À

À

N

LN

]

s.

r

L

-

WE

E^

)u»»

s

4

-

sl

RY

"

d

E

ia

É

LE

5

i

*

d

E

x

n

a

D.

s

.

K

n

u apig-

T

ER

Ó

e

5

)

m

W

u t

-

AUE

i

m

A

RW

E t

.

N

"N

s

*

d

N

L

aol

?

u*

dB

a

C

-

as

s

*

&^

a

1

v

m

.

E

s

Y

u

m

«

WNW*

-

*

GN

5

x

x

-

»

fT

.M

La

£

-

N

vt

d

s

Á

$

u

T

z

I

7

i

en

a

&^

d

z

21

s

m,

Es

i

*

p

z E

e

-

El

E A

d

E

s

.

B

E

$s

f

j

ss

7

s

&

d

xer

-

T

J

Va

Y

x

)

s

v

a.

2

d

bv

Ts

3

ia

&

P

m

s

fs

s*

:

d

&

s

4

s

d

i

W

2

8

flä

t

.

Á

z

N

x

E

n

É

E

E

us

«

.

P.

:

A

A

3

*

f

A

:

AE

CU

DN

o

E

2

X

WE

.

C

g

A.

A

*

OW

L

v

Wx

"

IN

N

)

3

d

V

v

*N

*3

E

*

AL

s

$t

3-

/4

wfï

*

- -

d

d

z

ite

x

".

n

i

M

L

L.

E.

m

2

T

j

RE

m

E

CY

"—

P

&

s

X

KU

z

,

E

Y

n

E

$3

*

$as

CM

2

t

xd

VN

&

y

XOXR

[

d

-

vt

WMW»

P.

X

L

-

«

3&

*

x

j

h

E

$as $. ; 9 9 Q wuaum at w m w

EE

E

Ws

».

N

VO

Mi

m

n

u

n

r À

&

N

T

N

m

-

*$

d.

&

z

W

P2

L ca

z

f

E^.

W

i

LD

RY

-

A

3

f

:

:

d

AA

*

r

E

Á

m

M

3

k*

VE

ts

,wf

x

s

a

*

C

«

E

a

(

;

b

Ó

EC

E.

4

-

L:

E

E

Ed

N

*

I

,

A

P

RE

v

$t

2

:

--

As

m

p

Á

r

g

3R

23

*

ag n

u

m

M

Y

s

x

*b

X

W&

T

UO

*

p

FE

des

$

2

3

ia

S

9

CY

i

as

ia

.

A

N

D

a

C

E

.va

*

as

E

t

3

Se

t

u

C

E

N

d

g

MM

u

C

Pa

.

m

3

N

N

T

ii

*

i0r]

P.

^

a.

Ea "N

CC

P

Ll

s

A

N

2

N

en

—

TM

eS

d

*

u

d

NT

Mi

Es

as

n

"

x

i.

X

5

^

i

i

[

p

p

F.

g

T 9

:

E

UM

*

x

i

Wm

A

[.:

E

^

m

Ju

Nv

h

Sa

o

«l

e

1

55

"od

^

A

:

V

UE

uN

X

m

d

i

d

-

AE

2

[.

L*

d

&

T

o

.

ia

K

2

E

».

*

ln

*

É

V

E

i

»

L x

-

^

"H

d

4

pl

N 3

a

3

x

73

k

i.

-

hat

h

N UE

d

-

L.

AC

-

"-

-

E

Pt

E

*

iv

.

R

h

L

i

A

ho

i

^ d

*

-

i.

Ls

d

s

ATCNESERS

M

s

.

ii

s

a

p

v

i

--

7

DX

H

3

N

3

-

h

43

m

es d

j

7

NY

s

"

E

d

s

$x

wnæ

RY

^

$

as

E

M

?

A.

M

r

T

f

MLA

E

.

3

z2

v

i

N

Es

A

A

ass

(QUPES, i,

"WE

E

;ä

s

d

d

ASEon

x

E

E

»w«

3

5

E

P

[

N

d

i

Y

P

"-

rj

*

e

d

)

"

sX

,

-

Es

s.

:

&

P

D

M

s

P

*u

E

SeN

j

a

K

E UN

V

-

í

Aj

£4

Aæ

^«

"

p

L

d

1

E

bt

"j

[3

.

a

&

E

x

T.

:

u

*

-

f

E

*

A

P^

x

a

&

N

"as

t

J

TAS

W

4

Cs

g

x

—

Z

v

.

E^

C

$-

b

P

D

.

«f

hj

o

A

t

x

E

Rs

M

w

D.

3

^

MON.

r

M

D

Ws

b

PO

A

n

v

?

201

-

N

?

-

*

$-

D

——

"

t

"

NY

s

"

Es

i

NY

Ej

bt

E

x

N

5

ww

FT

RD S

s

P

1

[

A

y^s.

*

M.

L:

N Ls

^

$

Va

t

N

xl

E^

3

-

p

G

R

v

3

*

^

W

R

ä&—w.

E

t

N

SS

—

b

14

t

AE

x

N

5

«*

ss

s

2

x

E

m

-

*

z

L.

Ms

"

s

&

Av

p

u3

x

*

[ —

- d

.H.A

Y B

"

Y

»

d

u

M

E

-

6

(

N

685

P n

*

*

EY

1

2

x

5

ä&æ

w

^

&

Pa

m

m

33

N

P s

.

2

WE

E

z

*

^

D

L.

&»

t

^

L.

N

N

N

D

s

DO

X

w3

z

5

h

La

x

n

w

P

5

—

p

.

E N

zi

-

A

d

u3

-

E

E

o

-

$

v

E

"

b

t

piones

E.

N

äw&&&

À

x

s

5

Zs

A

F.

t

"n

&

N

"g

m

£3

MA

s

-

P

æf

U

1

u

;

J

b

w.æ

d

—

--æ"

E

x

LA

X

*s

-

h

À

"

Es

s

-

.

IN

"

,

Y^

s

fs

M

u

s

T ASAN

-aRER

—

4

ET

s

M.Mm

P

g

x

P

D.

n

du

Fs

)

E

A

$9

$

Q

35

p

T

x

TAE

b

dH

s

E

9N

Ws

UE

:

E2

T

,

X

P

A

Dv

i

.mïw

*

"

k

.

o

P5

xw

CA

n

3

r

&

z

"s

AUA

"

I

Ts

x

*

d

od

VN

$s

Vs

4

A

i

u

m

z

»

n

(

D

E.

2

g

m

a

x

E d

*

U

D*

-

m

N

ER

EUAT

w

p:

2

E

E

Ww

Yv

E

p

m

2

p

n

3

i

m

VN

k

t

z

B

E

m

TE

2

b

ER

5

2

Es

N

x

a

p

-

Z

25

s

z

E

Mu

m

UM

n

2

P

E.

t

n

:

*

EU

2

*

d

z

3

z

-

29

i.

"

ps

*

Eu

Es

2

ial

E

s

iE

E

-

r

EE

E

lm

--

:

T22

A

K ol

d

s

u

-

ss

-s

-te

Se

i

EOE

s

ia

m

ER

25

E

Es

-

ii

:.W

cipamses

us

Ww».»/

m

A

s

i

al

x

as

TA

ss

E

UA

E E

- Mm

p

E

us

r

T

EE

m

E

E

a iE

DN UPU ONISESUSRN MR

ii

AE

i

ccmonm

«2

g

J U

i.

VARIAS

Ra um 7

E

D.

COL

A D

R U

SURE

1

*,

M,

du

DOCTORIS

s

)

LECTIONES

ä

-

h

25

ls

|10

[45

20

m

x

3

Dam

A

ä :

TE

"]

ENN

Focus

O Balance

[.

g

At

E

3

4

5

6

7

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

X

Y

Z

W

-

VierFarbSelector Standard *

Euroskala Offset

N

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH

www.yxymaster.com