Hf176-2

m

x

wu

d

s

I

Cs

RR

«5

-

a p

m

hr

n

du

A

m

Fog

Hs

veeccm-

i

E

a 3

p

M

m

Es

x

E

us

b

-

s

e—

i

d

o aitqs

»3

|

L NV

N12«510145170 021

|

DEU DLT TEU N

UB Tübingen

)

Ed

ET

d

— a

EEE T

ol nn — L o

— —

m T s a IU

r

L ÀQ

t C uÁÉILI

dU Go i. M — n

TE LA UI

— CR ——

: clcltMt

UE

CANDIDATUS -

ABBREVIATUS

3

RUDENTLA

JURISI

SACRXE.

4

HOU EST,

JURIS

CANONICI,

SECUNDUM GREGORII

PAPAEIX. LIBROS V. DECRE-

TALIUM EXPLANATI

SUMMA,

SEU

ENDIUM,

COMP

uod

InUfum maximé Difcipulorum ex li-

bris fuis collegit Autor ipfe , nimirum

R. P. VITUS PICHLER,

Soc. JESU, SS. T heologiae & SS. Ca-

nonum Doctor, horámque olim in Dilingana

Academia;nunc veró inEle&orali Ingolftadiana

s

Univerfitate Profeffor Ordinarius, & ]

Primarius,

*E-.

T

Á

-

u

PARS POSTERIOR.

s

EDITIO TERTIA.

Y

L

*

a

i

.J A

P

J

D

N

Cum Privil. . Caf. Majeft. & Facultate Superió

./üfgu/f'æ Findel.

Sumptibus Martini

Veith & Jodoci Henrici Müllet,

Anno MDCCKXXXVI,

!

AT

ww

[)

h

P

j

"n

N

2

7

V ,"Io'

mv

"

n

D

i

DO

L]

A

"À

a

"

ii

A

D

^l

D]

"

TM

ULI

!

i

l

'»?5',1 À

QV

1

!

Á ^

T ïu.'ij

lvwf

i

M Mv

wm P

WA

4

"TU

U Mul

& hum

EOL

M

VWM

(

W

^ij

.

n

L

M

WU

l

AL

M

Al

]

j

LE

b«

lls

lu

LT

-£52) £* (Ge-

E

QV At M MV It 395 295 086:296 10595 046 o Me 306 16

DIb OU Qetegeteteietenettenett

Echtebebc bbbb Dbbbb

Approbatio

"Theologice Facultatis.

W As haec pofterior casdidati Abbreviati

Surisprudentia. Sacra non minüs ; quàm

univerfía Opera precedentia Auctoris

hujus clariffimi, ad omnem OrthodoxzFi-

dei ac Legum normam efít exactiffima:

Doárinam enim folidiffimam probatiffi-

mámque fumma utilitate ita Praxi accom-

modat , ut immeníam rerum tractandarum

congeriem clariffimà fimul brevitate con-

tineat, maximá ingenii perfpicaci diluci-

det, fummá erudiuone , & fingulari pru-

dentià tractet) & Orbi dudum avidiffimo

amoeniffimé propinet: Unde Opus Au&ori

fuo fummopere gloriofum, literati Orbis

exfpectationi apptimé confonum , luce

'ublicá ; & omnium le&ione digniffimum

Ceníeo. 24.Jun, 1731.

FRANCISCUS HALDEN &.$.$$.

Tbeol. Do&t. &* Prof. Ord. $& Facultatis

.

Jpo6 Decanus.

)X

Áp-«

£

-&52 C]O 683«

5&

i(ä

$

jj

$4

[52

$5355

$8

$k

$

«

n,

i

Ào

As

5

t

RaJat'ln (Aaqkm-kpclgn

:

ä:

À sÀs

.ll

jl

U

EU CR

.

n .€

RE CC C

«

.

CVD

Q;

j

:

eei

41

$

;

gz

9

;

$$

3

1

s

1

$

G-äï

$

$$

$

gt

$t

p

I

Ap robatio Turidicae

Facultatis.

t

Ota Juris Canonici Medulla , in

duas partes equé maximá induftriá,

tv

:

ac gratiffima concinnitate redacta,

5

T'Nj

ad Juris Studioforum guftum , atque utili-

tatem , folidiffimé proponitur. Digniffima

VT

proin eft, ut ad perennem celeberrimi Au-

thoris famam publice luci committatur.

Ita ceníeo 25. Junii 1731,

.....

0A

NNES FRANCISCU'S de Haile,

M il

. U. Dotlor , Sereui[Jini Eledtoris Bava-

Mil

zi« Confiliarius Adualis , Inft. Imper. &

Rer. Crimmal. Profeffor Ordinarius, ae

|

ï

p. . Facultatis Decan 's,

n

Yl

i

"

Elen-

5&

i

i

ääææææäæää&&ä&äæ"ä

iä

Aj

Wa AA d N

:

" AV PU. APU AYU äï*w äï*ïï

ä

i

D««

QBOBSS

!

TUETTUPEURENTENE

MVEW J

AUUP-R QPRP QU

VEV QU Sgv du

i

Elenchus Titulorum.

Ex Libro III

hia

dufri,

Titulus XXI. De ngnonbus & aliis Cau-

&hdn,

tionibus.

e ul

pag. r.

Titulus XXII, De Flde;uiïonbus

IO

Vi

Titulus XXIIIL. De Solutionibus.

IS

1 Á

Titulus XXIV

De Donationibus

26

I

Titulus XXV, De Peculio Clericorum

32

Titulus XXVI. De Teftamentis & ultimis

Voluntatibus.

4$.

Titulus XXVII. De Succefïiombus ab in-

teftato.

IO

99

Titulus XXVIII. De Sepulturis

Htllb? j

Titulus XXIX. De Parochiis, & alienis Pa-

n

rochianis.

IIS$

r Ü

Titulus XXX. De Decimis, Primitiis, &

I

Oblationibus.

I2I

Titulus XXXI. De Regularibus & tran-

feuntibus ad Rchomnun

148

jn

"Jitu-

( 3

ff

Elenchus Titulorum,

m

Titulus XXXII. De Converfione Conjuga-

( m

torum.

15

Titulus XXXIIIL. De Converfione Infide-

lium.

160

ul

Titulus XXXIV. De Voto, & Veti Re-

Mi

NU

demptione.

16rI

d

i.

Titulus XXXV. De Statu Monachorum,

& Canonicorum Rwulamum

172

3

Titulus XXXVI. De Rehoxoüs Domibus,

[

ut Epifcopo fint fuu)cäæ

176

Jitulus XXXVII.

»M"

De Capellis Mona-

chorum ; & aliorum Religioforum.

179

X&h

Tltulus XXXVIII

De jJure Patronatüs.

180

Titulus XXXIX. De Cenfibus, Exactioni-

h

bus, & Procurationibus.

I93

Titulus XL. De Confecratione Ecclefiz,

vel Altaris

195

Jitulus XLI. De Celebratione Miffarum,

Sacramento Evchariftiz , & Divinis

Officiis

20

Titulus XLIL DeBaptifmo, & ejus Effe&u

|]

206

Tituius XLIIL. De Presbytero non baptri-

.JJD

Zato.

207

Titu-

Elenchus Titulorum

COHJUga

Titulus XLIV. De Cu&odia Evchariftiz,

l

* [nfr

Chrismatis . & aliorum Sacramento-

l

rum

208

Titulus XLV. De Reliquiis & Veneratione

70? Rg

Sanctorum

lf

209

AT

Titulus XLVI. De Obfervatione Jejunio-

n

rum

2II

IN

Titulus XLVII. De Purificatione poft Par-

d

tum,

21$

ona

Titulus XLVIII, De Ecclefhs edificandis

OTUQQ

vel reparandis.

216

"

Titulus XLIX. DeImmunitate Ecclefiarum,

r

U

100

nentium.

Coemeterii, & Rerum ad eas perti-

UI

218

Titulus L. Ne Clerici vel Monachi íx-

7)

cularibus negotiis íe immifceant.

d

i

p

259

fUllly

Liber IV

N

If

20j

fe u

u

Titulus L,"De Sponfalibus & Matrimonio

Qf

244

x

Titulus II. DeDefponfatione Impuberum

10]

312

Tit

X 4

Titu-

n

Elenchus Titulorum.

ïus

J

(

j

J

Titulus IIIL. De clandeftina Defponfatio-

nc.

91

1€P

t

Urll

Titulus IV, De Sponfa Duorum.

339

Titulus V. De Conditionibus appofitis in

j

lt

m i

Defponfatione , vel in aliis Contra-

étibus.

351

HO

(

I

Mi 4

Titulus VI. Qui Clerici vel Voventes

Matrimonium contrahere poffunt.

N

j, V

364

Titulus VII. De eo, qui duxit, quam pol-

374

luit per adulterium.

Titulus VIII. De Conjugio Leproforum,

1m£

D

38I

M

Titulus IX. De Conjugio Servorum. 584

aLf

'litulus X. De Natis ex libero Ventre.

AA Uk UV )

387

l]

TitulusXI. De CognationeSpirituali. 389

Titulus XII. De Cognatione Legali,

396

IN

Titulus XIII. De eo , qui cognovit Con-

Wi

fanguineam Uxoris fuz, vel Sponíx.

399

u

Titulus XIV. De Confanguinitate & Affi-

nitate.

406

:

|

»Ak Df

Titulus XV. De Frigidis, & Maleficiatis,

& Impotentia coéundi.

430

:5

!

1

Titulus XVI. De Matrimonio contracto

j

l j

contra Interdictum Ecclefia.

437

Titu-

Elenchus Titulorum.

XOnfi.

Titulus XVII,

?

Titulus XVIII.

ui Filii fintlegitimi, 4$4

ui Matrimonium accu-

|

fare poffunt ; vel contra illud teíti-

of

ïï

Cari.

467

Ü

Ontt

Titulus XIX. De Divortiis.

470

Titulus XX. De Donationibus inter V

1rum

.

j

JVentes

& Uxorem ; & de Dote poft Divor-

O(fn,

tium reftituenda,

483

Y

Titulus XXI, De Secundis Nuptii-s.

4921

! pol

)l

Liber V.

fU

PJI

Titulus I, De Accufationibus, Inquifitio-

nibus, & Denuntiationibus

$

34

Titulus II. De Calumniatoribus.

497

I

KE

516

37

Titulus III. De Simonia,

& ne aliquid pro

19

Spiritualibus exigatur, vel promitta-

396

tur.

;18

Co

fl

Titulus IV, Ne Przlati vices fuas, vel

Ec-

J

Ír

clefias, füb annuo cenfü concedant.

m

SSS

Af

Titulus V. De Magiftris,

& ne aliquid exi-

gatur pro Licentia docendi.

D]

Titulus VI. De Judzis,

$57

CIAUN

rum Servis.

Sarracenis ; & eo-

40

561

tad

Titulus VII, De Hzereticis.

S69

j

X5

Titu-

Ti

p

Elenchus Titulorum.

l:

j

d

"itulus VIII. De Schismaticis & Ordina-

y D

ï

tis ab eis.

$92

L

|

L

Titulus IX, De Apoftatis & Reiterantibus

|

n

Baptifma.

$94

]

Titulus X. De his, qui filios occiderunt.

$9

xxï'ï

Titulus XL, De Infantibus, & Languidis

Y

Expofitis.

598

W

"ritulus XIIL..De Homicidio voluntario vel

cafuali.

603

Y

"litulus XIIL. De Torneamäntis.

624

'Titulus XIV. De Clericis pugnantibus in

]1

u

Duello.

624

NV

M

'Titulus XV. De Sagittariis.

635

3

'ritulus XVI. De Adulteriis &Stupro, 636

Mi

.W

Titulus XVII. De Raptoribus ; Incendia-

ris P

& Violatoribus Ecclefiátum.

657

'Titulus XVIII. De Furtis,

661

Titulus XIX. De Ufuris.

|

!j

4

[

670

'[itulus XX. De Crimine Falfi

693

Titulus XXI. De Sortilegiis.

696

| mx

H

Titulus XXIL. De Collufione detegenda.

700

T

'ritulus XXIIL De Deli&isPuerorum. 702

N

'Fitulus XXIV. DeClerico Venatore. 704

R;l';m

"Jitu«

Elenchus Titulorum.

Ordiy,

Titulus XXV. De Clerico Percuffore. 714

p

Titulus XXVI, De Maledicis.

716

Fantiyy

Titulus XXVII. De Clerico excommuni-

denyy

j

cato, depofito, vel interdicto mini-

ftrante,

719

"

Titulus XXVIIL. De Clerico non Ordi

nato

WCudi

miniítrante.

n

721

Titulus XXIX. De Clerico per faltum pro-

od

Imoto

723

(0j

Titulus XXX. De eo, qui furtivé Ordinem

624

fufcepit.

ls n

4

Titulus XXXI. De Exceffibus Prelatorum

(of

& Subditorum.

73$

635

Titulus XXXIIL. De Novi Operis Nuntia-

616

tione.

(iis

Titulus XXXIIL De Privilegiis & Exc

f

if

bus Privileeiatorum,

733

$9

Titulus XXXIV, De Purgatione Cano:

^

i

iCa.

i

748

(

Titulus XXXV, De Purgatione Vul

gari.

6

730

69

J

Titulus XXXVI. DeInjuriis & Damno

dato,

ïnd'&:

Titulus XXXVIL De Poenis.

754

700

77t

701

litulus XXXVIIL De Poenitentiis & Re-

ol

miffionibus,

751

"Tittt-

Titi

r

?

Elenchus Titulorum.

I a

i

Titulus XXXIX. De Sententia Excommu-

"n

u

)*ä)'f

Mu

nicationis.

793

Titulus XL. De Verborum Significatione.

K(?

wa

(

FT

817

Titulus XLL, De Regulis Juris.

820

TU

n

(

(

(s

z

7

.

«N

Y

M

W

xxz U

-

*nv.xþe

o2

E

E

AM

—

L

zf

ER s

M

(

SS

j

—

E u

|

j

,

d

z

z

x

* 3W

N

Y

A

3

S

—

X;).//

*X

S

NU

2b

$2

.

(

i f

a,

/

i

D

A

|

|

(

g

—

.

» 3C x

——

—

Z/ C

ä*x

x*

3 X

——5

// 3

CEN

i

DN A x R—

7

j

EE

cq

-Jns—;g"—'—"'

ÁX

A

)

PA

RX

v

Ia

——

PA

)

EE a i.

EM

»)

1f

72 x&*

!l

ET

(&

;-:ä

hi

jl

l

;

litu-

] (OH

V

* £53) $x (Bese«

k

ääwææä?äawäääæf

q5ds

72

næ-—-f& -my')— QB .»Vt.» Nþ

y)**a*w ïf**j

e

J's**

degee

7Cät10ng

As

49!5

Pal dedem

ääää

Kl)-?(.?/o

Kï"?cvs- Ed—)ä—f?'a K d- -

O

- &O/DO

J

hW

æä&aæ&äæäæ&;äï&ææäææ

TITULUS XXI

De Pignoribus

& alus Cau-

tionibus,. «

SUMMARIUM

nl

*

N

uid C quotuplex ftt Cautio.

2, Qma c quotuplex [fit Pienus C Hypothécds

3. Quinam oppignorare paj]ï üt :

4 $. Et qua ves oppignorari,

^

6. Quo modo «ou[flituatur. Pighus , vel H]pan

theca.

7 Quis fit effechus Piguoris, &

Hyvotuecæ

9. Quid C' quotuplex fftt Adio Pignoratitia &

vaothemrm

9. Quo tempore prafcribatur. actioni. Pignovas

titi&.

Zdutio ià generé eft fecurita$, quz alteri

ieis

preftatur de folutione debiti

vel alia fa«

tisfactione,

Si hec fecuritas fiat fola

promiffione, vocatur Siplex :

fi promittatur

It

fub juramento, juratoria :

fi conftituantur fi

Pars AT,

Á

de-

M 'buS,ö

2

LIB. II. TITULUS XXI.

w]a

(pr ,

T

dejuffores, Fidejufforia, vel Satisdatio, de qua in

:

Ti fit

d

tit.fzq. fi denique detur pignus, Pignoratitia di-

;n:(uh

citur, de qua ultima in hoc ftir4lo.

Fidejufforis

Li

J

& Pignoratitia in Jure veniunt nomine catutionis

fl Gmum

idonea.

T

Pignus fumitur vel objedliv? pro ipfa re, que

ng(el L

datur vel obligatur alteri pro fecuritate: vel for-

g

tialiter oro conventione vel contra&u ipío, quo

conftituitur pignus, feu res obligatur creditori,qui

zi siric

g

contraQus dicitur effe Juris Gentium & bonz fi-

at

dei: veleffedivé pro jure reali, quod ex dicto

l giïfff. |

contra&au oritur creditoriinreoppignorata. Hj-

l

at

potbeca fübin confunditur cum Pignore , licet

prefs& loquendo diflinguantur; nam P»gnus exi-

git actualem traditionem rei oppignorate: Hypo-

ov

theca autem perficitur nuda conventione, & res fo*

UO

'-.:-1 "- ;'1;.4,

iM

làm obligatur, toito eerfd)tiben/ creditori ine

j U«

a&uali traditionerei, & poffeffiouis translatione.

$. 7 Infl. de adl. Nihilominus tamen etíam per hy-

pothecam acqüiriturjus reale ex Jure Prztorio , à

li

quo originem habet, ficut Pignus à Jure Civili re-

gulatur. Pignus, uti & Hypotheca alia dicitur Ex-

hs

DN

preff4, que expreffo contrahentium confenfu corie

d

a

fütuitur: alia autem 7cit2, qu& conftituitur ex

JI'G, Oï ^

difpofitione Legis absque ullo alio partium pacto

h l

vel contra&tu: fic Fifcus Principis habet hypothe-

" ftdg

cam tacitam in bonis fübditorum in ordine ad tri-

buta: civitas in bonis adminiftratoris: uxor in bo-

(l

hN

nis mariti pro affecuranda dote, & bonis parapher-

A*"I [xp

nis: pupilli & minores in bonis tutorum & cura-

(;1. iägm

torum: venditor inre vendita refpeQtu emptoris,

donec ifte de pretio fatisfecerit &c. Tam Expreffa

DN 'l;,l.r«[ i ü

[

quàm Tacita vel eft Generalis , qua vel omnia

.ai:nzæi:,i,ö

D

bo-

[ml's

Y

De Pignoribus, & alíis Cautionibus, 3

bona, nullo excepto , creditori obligantur, con«

Mi

j

| fs

fequenrer etiam futura, uti & a&iones ac jurà (ni«

fi que Jus fpecialiter excipit)) cenfentur oppignos

TC Gs

rata; aut quoddam genus boüorum, v. g.omnium

LT

immobilium, ómnium mobilium, tots grex ovi-

!

[

utn &c. vel eft $pecialis , quomodo aliqua res op-

pignoratur i fpecie; fingularis; & determinata,

! iPrO, quo

v. & hec domiis, hic (cyphus auteüs,

'cdimri,gui

In hypo.

"théca generáli afficiuntur etiam res fingü

lg,ita ut

& rf

cum onere pigtioris tranfeánt ad

quemcünque pof-

d ex d

fefforem :

at rerces venales, & pecutiiz folüm in-

H H

cluduntur in génere, non in fpecie ,

ue fcilicet

It , [icàt

turbetur commercium humdnüm , fi tales fnerceg

Yf r

Vel pecuniz diftrgheréntur cütti onere p'gioris,

h !f)pæ

feu jure reali creditoribus competente,

&ntsfoe

Dico 1. Oppignorare poffunt ómies & foli,

tori fine

Qui libera rerum admitiiftratione prediti alienare:

lationt,

pignus veró accipere , qtii contrahere & contra-

ptrly.

hendó obligari poffunt, — Pais j. fümitürex/ ; [.

yio, à

us

€ 18. f. ult. ff. de Piguovat, ad. quia oppignora-

re eft quoddam alienátionis géous, & via ad illam,

r b

Pars 2, coriftàt indé à

quód, qui pigius accipiunt,

"iv

—

fe obligent ad illudc

uftodtendum,

jitür ex

Dica 3. Oppignorári poffunt omnes & folg

n pado

re$, quz fütit in commercio hümano, & alieng.

,ypothc-

ri tiott prohibite, five tiat tnobiles five immobi-

e E tfi

les; corporales vel iticorporales,

Sumitur ex

orinio

lilg. flt.äwlz 9- Salääb-t«

Unde oppigno-

at

tari nequeunt res pupillares ,

litigiofe , fundi

n&(üfä*

dotales, res fideicommiffo fübje&a , & feuda-

:mpwrï& |

lés fine confenfu domiini diredi, res aliene fine

Egrá

coufenfu domini, & irà , nt jus reale transfera:

dui, $r in creditorem, quamvis ei oríatur jus ad rem ,

N

À2

!

I

m

j M

LIB,.HI TTITULUS XXI.

(f

jt

4

youn

& a&io perfonalis: item res jam uni oppignora-

Alu

M

y

t3, nifi fecundus creditot moneatur, quód res jam

IIL.

hO

»

M

alteri fit obligata. J. 1 g. ff. b.t.

: 1glb

LE d

m

Queres, an Praelatus validé oppiguoret , vel

W

y h

hypoibécet res Ecclefie immobiles, aut mobiles

j

"m

W

pretiofas, fine folennitatibus Juris? . affirma-

ive , fi conftttuat pignus vel hypothecam gene-

Wi

T

Ita diftinguit ve-

TL

Talem: negative, fi fpecialem.

")

rior fententia cum Abb. & Molin. contra Barb. id

s

y

defumens ex c. j. de reb. Eccl. alien. ubi Pralatus

Fw i[

|

prohibetur res Ecclefiafticas obligare tiruló [pecia-

us

lis bypotheca : ergo tacité videtur Jus concedere

hypothecam generalem, prefertim cum per hanc

nihil novi damni in effedu immineat Ecclefiz,

eó quód independenter ab omni hypotheca jam

:

omnia Ecclefie bona obligentur ad folvenda de-

bita creditori , & per hypothecam generalem

T

Prelato necdum concedatur poteftas alienandi

rem Ecclefie determinatam, fed determinari pri-

J

müm debeat cum confenfu Capituli & Superioris ;

DL

qu& determinatio tamen jam fieret per hypothe-

f

j

cam fpecialem , fine confenfü Superioris & Ca-

Mi

j

pituli conftitutam,

io';;:':«

,.

g )

L]

l

L

Wl

T

Oljic. 1. In Extrav. Ambitiofa. int. comm. eod.

d

f

(

prohibetur omnis alienatio rerum immobiliumi

Ecclefiz fine folennitatibus, & quidem in fpecie

d

eriam Pypotbeca abfque difün&ione inter genera-

r

u

lem & fpecialem.

2. Res immobiles pupilli &

"W

hn

A D

minoris nec per hypothecam generalem poffunt

'ïlfünnï*ä

obligari abfque decreto Judicis. per/. 7. $. . ff.

N]

i

w

rk

de veb. eor. qui fub. tut. l. 4. $. C. de prad. snin.

ïm

Sed Ecclefia gaudet jure pupilli & minoris: ergo.

*]lw]n "

R. ad 1. prohibetur guidem omnis alienatio, àc

:'Idm

hypo-

X

De Pienoribus, &aliis Cautionibus.

n OPPlgno;;

hypotheca im fpecie, at non omnis, fed folüm,

:qu0d lt ]E"

quz alibi in Jure non obfcuré fuit permiffa: fed

in d. c. 5. haud obfcuré fuit permiffa hypotheca

JIBnoret

generalis

igitur, ut evitetur correCtio & difcre-

j EDI mObIkS

pantia Juris, cit. Extray. intelligi debet de hypo-

" Kaf

thecafpeciali. Ad 2. rrans. a. difl. min

Eccle-

(lecam f

l

fia gaudet jure pupilli &c. ubi Jus fpeciale quid

lfïmgmrv

non difponit. C. 74in. ubi aliud difponit , ficut

nttà Bo

aliud difponit in d. «. 5. ubi videtur fatis claré per

Ub Praies

mittere hypothecam generalem. JV. giin.

Dico 3

fitil þm

Pignus conftituitur non folàüm per

5 COnceder

aGualem traditionem , aut contra&tum, fed etiam

m perfant

per nudam conventionem

2. Non tamen ipfi

t Etcifeo,

adjici poteft pacium Legis commifforie, quo id

otheca m

agitur, ut debitó intra certum tempus non folutó

lyenda de

pignus committatur , feu amiffum acquiratur cre-

Penerglert

ditori

3. Neque pa&um antichréfeos, quo id

ahienttdi

agitur, ut creditori liceat uti pignore,feu fruCtus

T

pignoris percipere ( faltem valorem communis

perioris

& liciti intereffe excedentes) donec folvatur de-

tyyote

bitum.

Pars 1, fumitur ex /. 1. ff. de pignorat.

r & Go

aBt.e L a. b.t

Pars 2. ex c.7. b.t.e l. 1. C.de

pdispi gnomm Pars 3. ex (.4. Q* 6:b.t, 0. 1. 2.

Ym eod

$. de u[uris. quia debitor manet dominus pigno«

mobitum

ris, confequenter ipfi fruCtificare debet,

Objic. 1. de Jure Bavar. zit.1 5 . avt.6. ad confti-

infpet

ergene

tuendam hypothecam (licét non*ad pignus) requi-

pupxlh d

riturScriptura, — Et in aliis locis paffim opus eft

Scripturá, vel confirmatione Magiftratüs, fi res im-

" pofïunt

mobilis fupponatur pignori.

a. Per piguus &

! Jlt

hypothecam scquiriturjus in re: fed per convea-

tionem & pa&um nudum non acquiritur.jus in

ms 88

entto C

Ie: ergo.

3. 1n c. 1. de feudis. & e. 16. de Ufur,

N

À 3

pas

115:&

NJnOUb

6

LIB, III. TTTULUS XXI.

gl

x

permittitur domiao dire&to, ut fru&us percipiat

'(*F h

bt

ex re feudali fibi oppignorata , fi fervitia remittat

J

u

vafallo,

NH (W'

]tem marito ex bonis fibi pro dote op-

K

pignoratis: ergo pactum Antichrefticum non eft

" g

prohibitum inpignore. g. ad r. ld procedit, ubi

a

L

Staiutum fpeciale , aut confuetudo loci ita exigit,

::fsmori j d

nonde]ure Communi. Ad 2. In conftitutione pi-

gi

f üixïxïü l

gnoris, etiam per nudam conventionem fa&à, Jus

;Eï

fg]:rcäzvarl;c

J

Pretorium fpecialiter tribuitjus reale, Ad 3. Il

m

duo cafus ex jufta caufa excipiuntur à communi

W qtüt d

regula.

a cppf;ï?f?.'ï

Dico 4. Effe&us pignoris (& hypothece) funt

rl

ii nf

jura & obligationes, atque a&iones, qu& oriuntur

ts

creditori accipienti, & debitori pignus danti. Igi-

W

tur creditor confequitur r. jusin re, fibi oppigno-

.ll:«,ïr'u d.

ü*)

rata vel hypothecata, vicujus illam aione reali

«

lxln

perfequi poteft, ad quemcunque poflefforem de»

Mi

l

!d

|

venerit, remediis tam petitoriis quàm poffefforiiss

T

quia talis res tranfit cum onere pignoris. c. j. b.t.

l

r

o

"

licécà debitore, etiam au&toritate Judicis, fuifnïet

BL CUT

vendita, 2. jus retinendi pignus , donec folvatur

L

debitum tatum, & ex integro fatisfiat. l. 9. 8. 3-ff-

Á

k'du

de Pign. ad.1.6. C. dediffradt.pign. cüm jus pigno-

sis fitindividuum pro toto debito: quod ex equi-

4f i

tate etiam procedit propter aliud debitum, pro

DT

Z"re

T

quo res illa leïgata-nqn fuit. ]. un. C. Etiam ob

D [M

hi

chirogr.pecun.. 3. Jus pralationis in concurfu cre-

ditorum, pigaus vel hypothecam non habentium,

de quo ad £ir. de Solut. 4. Jus diftrahendi,feu ven-

iL

"

xxxxx

QI.P

dendi pignus alteri, plus offereuti, ut ex predo

lo

D

Wt

fibi fatisfiat, & refiduum reftituatur debitori. 7. £.

FCLQS

il

ff. & C. de diftr. pign. Sinempe conventumffit, ut

:

4

«N

iceat pi-

gigþi;ö intrà certumm tempus non folutó !

[ (rzwl 4'

-

gnus

Mu

De Pignoribus, &aliis Cautionibus. 7

Ts n ïa

gnus vendere : fi veró non fit conventum de diftra-

'frvitiaremiua

&ione pignoris, debet priüs moneri debitor, &

! DIO doie 7

poít monitionem adhuc exfpe&ari per biennium.

m Q

. fin. 8. 1. C. dejure dominii: quod tamen bien-

TU

N

nium non obfervari ajunt, nifiin cafu, quo credi-

OC itg tj

L

|

j

l

toripfe vult emere. Si res fruGifera fit data in pi-

]

Miwtionepi

gnus, à fortiori licebit creditori vendere fru&tus,

enfaQ

äju

computandos tamen in partem falutionis. Quid

,' Ad 31 m'

circa hoc de]ure Bavarico fit ftatutum, videre eft

à Cormr

Al

tit. 15. art. 17. & im OanbEProcefs rit. 2. art.

ult. Idem creditor contrahit econtra obligatio-

fce) (n

nem .rem oppiguoratam exactà diligentiá cuífto-

& oriuntuy

diendi, ita ut teneatur przftare culpam etiam le-

dani, I

vem,fi per hanc pignus periit,vel deterioratum eft,

L oppigno:

£. . Infl, quib. mod.ve contvab. obl. .. . Abftinendi

1006 regli

ab ufuü pignoris, nifi exprefse vel tacité confentiat

forem de

debitor: fecus fi facit, furtum committit. f. 6.

ff

Juf[.. deobl. qua ex del.. 3. Reftituendi pignus cum

,J M,

fru&ibus & meliorationibus, quamprimum fuerit

s fufet

debitum ex integro folutum. (. 4. cit. demere ta-

.RuWer

ien poteft expenfàs in cuftodiendo vel melioran-

)4a

do pignore factas,

is pigno

A&io ex piguorerefultans eft duplex, Pignora-

ag

titia & Hypothecaria. — llla eft Civilis & Pev[onalis,

üm , Qto

oritárque ex pignore, quatenus eft contra&us:

Ifta autem Prartoria & Realis, oritárque ex piguo-

Bind

caríü i«

re, quatenus producit jus in re, Illa datur & de-

jbentium,

bitori ejásque heredibus,atque vocatur Pjgaorati-

tia direila, d repetendam à|ereditore rem oppi-

Lï, f m

g£uoratam cum tota caufa, nempe fru&tibus &c.

a f

poftfolutum vel aliàs extin&um debitum: & cre-

st d

ditori ejüsque haredibus, atque vocatur Pignora-

um

(ilia contraria, ad przftandam fibi indemnitatem,

T

&

g

À 4

Ó

iif d

D Orl

8

LIB.III. TITULUS XXI:

J

mlz dxrf

& ad confequendum à debitoreid, quod pignoris

« g

n

m

normine fibi abeft. wpvotbcmrid autem datur foH

dU

i

g

creditori,ejüsque hegredibus,neque ftatim compe«

n

i

5

tit, fed primüm, quando debitor eft in mora, &

j

3;

J

tum, fi alius, quàm debitor, hypothecam poffi-

/Ue[

deat, non nifi excuffo priüs debitore principali,

i V

"

qui dedit hypothecam vel pignus, de Jure Recen-

tiori /Voy. 4.6. 1.]. 24. cum Autb. [ub. C. b.t. Hee

.W'l

Vr i

a&io hypothecaria vel eft Serviana, fic di&ta àSer-

L

j

vioPrztore, & datur locatori ad perfequendas

g

(

resabinquilino vel colono illatas in domum vel

-anl

h

fundum locatum, tanquam oppignoratas pro fe-

curitate mercedis: Vel quafi-Serviaua, que daiur

M

W d

"

aliis creditoribus ad perfequendas res quascun-

que fibi óppignoratas: in ordine autem ad confe«

f

4l

quendam poffeffionem piguoris utrobique conce-

M

f

ditur Zuterdictum alvianum, vel quafi.. Caterüm

tam Pignoraiitia , quàm Hypothecaria a&tio eft

perpetua, & utrinquead heredes tranfitoria, do-

L

nec nimirum folvaiur pignus vel per debiti folu-

tionem, remiffionem , aut quamcunque fatisfa«

Sed hiuc

Gionem, vel per prefcriptionem.

f

/

Hl

t w

L

VE

?

Queres, quantum temporis requiratur, ut per

h ^

lil

viam prafcriptionis folvatur pignus , feu actio,

if

indé nata exiinguatur? g. curm diflin&ione: fi

1

hl

d M

pignus vel hypothecam poffidet debitor vel ejus

hN

"

haeres, requiruntüur 40. anni, 4;7.. f. 1. C. de

l

NT

prafer. 30. vel 40. ann.

Si poffidet extraneus,

cum titülo ipfi füfficiunt 10. anni inter prefentes,

at fine titulo requiruntur 30. anni /4. 7. éit,

i

»?r. quod procedit, etfi pignus confiflatin re

mobili,

J

Si autem poffidet ipfe creditor, proba-

*fmwzm

cribendunz

LT

bi;ii;s euam fufficiunt 39. anni ad prefi

N

2&ioni

P Elolul I

A

DePignoribus, & aliis Cautiónibus. 9

d piEHOiïl

a&ioni pignoratitiz dire£tz contra debitorem, in-

tem dämrfeä

ia hoc tempus reluere pignus negligentem , ut

docet valde comimunis cum Imola contra Gail,

inmom,&

Mynf. Rath, Pirhipg. eó quod juxta/, 1. C. de ann.

€m pgä'

except, & L. 3. C. deprafer. 20. vel 40. ant. om-

e pn'nripaii,

nes aCtiones perfonales 30. annis extinguantur, &

üre Neto,

nullibi reperiatur clar& excepta aCtio pignorati-

( AE

tia directa.

diQaife,

Olbjic. 1. Non valenti agere non currit pr-

fequends

fcriptio, per/. 7. $. 4. eod. Sed debitor ante fo-.

lormum vd

jutionem non poteft agere ad reluendum vel re«

15 Dro fe

petendum piguus. /. 9. 8. 3. ff. depign.ad. ergo.

Yig dorpr

2. A&io nondum nata non poteft extingui per

Quascine

prefcriptionem: fed actio pignoratitia direQta

d confe

ante expun&um debitum non eft nata, £. 9. cif. er-

& COP :

go. 3. Creditor non poffidet pignus nomine füo,

Pteria

fed debitoris nomine detinet : fed fine poffeffione

IClioefd

Y

non currit przefcriptio : ergo nunquam prafcribit

12 do-

piguus. E. ad r. diff. ina. non valenti agere pro-

t folt

pter Simpedimentum Juris C. ma. propter impe-

Csf«

dimentum fa&i , quia debitor v. g. non eft fol-

diuc

vendo, vel non vult folvere. JV. a.

Ad 2.

TE

difl. min. ante expun&um debitum a&io nondum

j adlio

eíft nata quoad executionem, C. gin. nondum eft

Qe: $ :

natain fe. A. min. Ad 3. C.totuim; non enim di-

vdojus

cimus, ipfum pignus prafcribi, ut creditor fiat

T52

ejus dominus;fed a&ioni pignoratitiz prefcriptio-

EY

ne privativa prefcribi afferimus , ut ceffet ex parte

debitoris jus luendi pignus: per quod fatis mul-

vafentes

ium perdit; fi enim poffet agere a&tione pigno-

111

"TE

yatitia, nihil aliud probare teneretur, quàm op-

n P[Ohi*

pignorationem , illà autem amiísà debet probare

dominium pignoris, quod eft dificilius. Ad pra«

jbed

j

x

Ícrf

g&iüüi |

y f

IO

LIB. II. TITULUS XXII.

A

j

j L

fcriptionem privativam a&tionis fufficit poffeffio

tll

:

1

4 Di

negativa , confiftens in hoc, quód omiffa fit re-

o

au?W

petitio pignoris,

gt o

i

v

f GWI

(rn

JITULUS XXI

d)

þmï

n

)N

De Fidgjufloribus.

/il

l

"hb

W^

i5

[ E

SUMMARIUM.

l

VV'J( "

]

I.

Quid fit Fidejuffto, & Fidejuffor.

2'

iv

n

Quinam fidejubere po[ftut.

Super qua obligatione, vel debito.

Kidejufftonis effectus.

Am

ä

Qua. remedia competant Fidejufforibus.

WA

'ldejubere eft fide interpofita creditorem ju-

bere fecurum effe de fatisfaCtione, Unde Fi-

hd

dejufor , alio nomine Znterce[for , Qöürg/

'!,Ll

dicitur effe, qui pro alieno debito fidem fuam in-

terpouit, feu promittit, quód debitore principali

nonfolvente ( qui nihilominus manet obligatus )

J

ipfe velit folvere..Adeóque Fideju/]to feu Interce[f-

Ti

j

fio, SBüvgfdbafft/ ett obligatio fuccedanea & ac-

"j

Cl

L

cefforia, quam quis ad folvendum alienum debi-

hr ü'r

tumn, fi debitor principalis ob inopiam velaliam

h

Uty

caufam non folvit, in fe fufcipit five per flipulatio-

i

lr

nem ( nempead interrogationem unius & refpon-

m

fionem alterius, uti de Jure Civili Romano fieri de-

:

T

beret,& ideo fidejuffio eft contractus Juris Civilis,

ln

verbalis, unilateralis, & ftri&ti Juris ) five per nu-

wuwh

dum pa&um, fcriptó vel oretenus, inter abfentes

V[HJ(L

TU

vel prefentes initum, uti habet recepta confue-

i

tudo,

inuüï.ït

r

De Fidejufloribus.

II

ii Pofef.

tudo, vt cujus jura ftipulationum & pa&orum

Rif [

confufa funt. Differt Fidejuffor ab Expromilfore ;

quia hic ita fe obligat pro alieno debito, ut prior

Al

& principalis debitor omnino liberetur: à Con-

flitutore ; quia hic per nudum pa&um fpondet

fe foluturum, quod ipfe vel alius debet, adeóque

;

etiam pro debito proprio folutionem promit-

tere poteft: à £Mandatere; quiahicfuo nomine

fe obligat , & ante obligationem principalem

alterius : à córreo debendi, quia & ifle fuo no-

mine, & principaliter promittit folutionem. . Si-

quis tertius fe obligat pro ipfo fidejuffore, voca-

tur fidejuffor fidejufforis , Sücfbirg/ & ta-

lis fidejuffio dicitur f/uccedanea. — Si fidejuffio fiat

f

in Judicio, dicitur Satisdatio, & qui cavet de Judi-

cio fifti, V4s, qui autem dejudicatum folvi, Pras

fem jg.

appellatur,

yde J

Dico 1. Fidejubere poffunt omnes, qui con-

Ogl

trahere, & contrahendó fe ac fua obligare, uifi

"O

fpecialiter prohibeantur. Text. & DD. 7 /. 3. ff

x

b.t. Prohibentur autem Milites in aCtuali expe-

ipitu)

ditione conftituti, /. 2 1. C. de locato, Minores

ha

& Pupilli. f. 1. In[l. de autb. tut.. & ibi DD.

a

Clerici obligando reditus ad fuam fuftentationem

T

pertinentes , imó & patrimonialia, fi id frequeu-

Lal

ter faciant, & nonu pro caufa pia. c. 1. " 2. h.t.

ul

Religiofi fine confenfu Prelati & majoris partis

re(pon

Capituli. c. 4. eod. ipfi Prelati Ecclefiaftici obli-

fie d

gando bona Ecclefiz in notabili quantitate fine

Cirilss

confenfu Capituli. c. 2. de (olut. Denique mulieres.

jis )

t t. ff & C.ad $. C, Vellejanum.. ii nempe fide-

3blend

jubeant in utilitatem propriam, aut prodote alte-

| cox

rius mulieris, vel pretium compeiens accipiant

Wdoo

pro

Y fi

I2

LIb. HI. TITULUS XXII

4P.

s uU

, s

pro fidejuffione, velnifi inftrumentum publicum

& tres teftes, aut juramentum , quod juxta c. g. &

E tfw(

28.de jurejur. obíervari debet, aut dolus ipfius

t ..f"'! """"

intervenerit, vel nifi poft biennium repetat fide-

juffionem; per varias Leges cit. tit. 4d. $. C. Vell

Vel denique, proutin praxi, & de Jure Bavar. ob-

tinet, nifi mulier de beneficio S. C. Vell. certio-

rata renuntiaverit eidem ; quia cuilibet permif-

fum eft renuntiare favori principaliter propter fe

lwhD !

introdu&o. /. penult. C. de pact. c. 1 2. defor. comp

Exteude hoc, utfceming etiam pro forointerno

j

coufcienti? nen obligentur fidejuffione in illis ca-

fibus, in quibus hoc privilegio uti poffunt pro fo-

roexterno, partim quia parüm iflis prodeffet hoc

privilegium ,. fi Leges reliquiflent obligationem

naturalem in confcientia; partim quia in/. 4o. ff.

de condid. indebit. mulieri fidejubenti conceditur

exceptio perpetta, imó & conditlio foluti , feu xe-

petitio illius, quod ex fidejuffione folvit : atqui

poffe folutum repetere figaum eft noa exiftentis

obligationis naturalis , feu in confcientia. J. 10.

ff. de O.&* A.

Dico 2. Super omni obhgatwne aliena, five

L

naturali five civili, & fuper quovis debito, five de-

[

fcendat ex contra&iu íive ex delidto , fidejuberi

|

j

poteft. 8. 1. 3. Iff. 1. 1..4. 8. 16. ff. b. t.

Excipes

nifi agatur critninaliter ex delicto ad peenam cor-

poris aflli&ivam, & non mere pecuniariam. /. $ 6.

l.7o. ff. eod. quia pene corjorales fuos tenere

hi

debentauCtores, Dein nec uxori regulariter per«

bl

bi'*:

mittitur, ut fflante Matrimonio exigat à marito fi-

dejuffionem pro illata dote confervanda vel xefti-

tuenda. l. 1« 4. €. AVe fidejuff. dotium dentur.. nit

RC

MF W

]

i

De Fidejufforibus.

T3

m Pübhf

nempe marims fiat decoGor ,

& ad inopiam

J"XIH [9 j

yergat

doly Ilf

Dico 5. Effe&us fidejuffionis proximus eftob

'CDetot f

&CW

ligatio folvendi debitum alienum, quod exiftebat

Dargz gj

tempore fidejuffionis 8. y. Znff. 1. 68. ff Jb

& quidem obligatur in folidum fidejuffor, ita ut,

&l ceris

fi plures effent fidejuffores, quiliberin totum id

&t permf.

pro quo fidejuffit , conveniri poffit à creditore,

D'opter

quem hic voluerit, etiam omiffo debitore princi-

fit.am

pali. &. 4. & ibi DD. Infl. eod. l. ?.« $. C.eod

TO 1ntemg

In duriorem tamen caufam obligare fe fidejuffor

I2 ii Cov

nequit, h. e.ad majorer fummain, quàm debeat

It profo

principalis, f. 5. cit. l. g. f. 7. ff.eod. Vicet intenfi-

efier hot

ve megis valeatfe obligare & ar&iüs,v

adje&ó

AEOnem

juramentó.

5i tamen per errorem fcerte ad ma-

lf

jorem fummam & exterfive magis fe obligáffet,

KCeditür

teneret fidejuffio quoad fummam concurrentem ,

fet &

vere debitam, nec corrueret tota,ut habet proba-

atf

bilior ex c. 77. de R. 3. inó

6. ibi: utile per inutile

(entig

non delet vitiari. Effedtus remotus eft 4£io adver-

IMUP

süs fidejufforem & ejus heredes,& quidem ex [fi-

pulatu.fi per ftipulationem,cendittio ex moribus au-

4, Íie

tem, fi per nudum pes£tum celebrata fii fidejuffio.

(e de

Dico 4. Fidejutforibus,ne nimis graventur, à

$

jubed

Jure couceffa fünt quatuor remedia.

I D Beneü-

f fs

unp el

cium Ordimis,

vel Excz

3JE

0His, vicujus, fi conves

m C01"

niantur antedebitorem principalem, petere pof

L.f

funt, üt debitor principalis conveniatur ptiüs, Sc

tenete

excuriatur, h. e. ejus facultates & bova luftrentur

jer e

ufque ad faccum & peram

ut loquuntur, & tum

anoh

demum, fi deprehendatur non efle folvendo, con*

| i

tra fe inflituatur aciio,

Autb. Prafente. C. b. i.

ANOY. 4. €. 1,

Hl Hx&

Dein 2, beneficium 2Divifionis ,

Yi

)16[11.

F

r4 — LIB. II TIT, XXII. De Solut;

vi cujus, fi plures fint confidejuffores pro eodetü

a

debito, & unus tàntüm conveniatur in folidum;

excipere, ac petere is poteft, ut a€tio dividatur ;

[ SOIUU

& contra fingulos confidejuffores moveatur pro

rata. 8. 4. Infl.l. 10. C. b.t.

Si his benefciis uti

nequeat vel nolit fidejuffor, fupeteft ipfi 3. Benes«

OOUl

ficium Cedendarum actionum , vi cujus exigere à

(

creditore poteft, & ante folutionem debert, ut fibi

[, l

Ht (

cedat omnes a&tiodées, perfonales & reales, quas

1

W

m

?;m ;GL

"i

forté habet adversüs debitoremi principalem , &

n uun.

confidejuffores , vel etiam piguorurti poffeffores,

duf

li3. 17. 36. ff. L 21. C.eod. l. 76. ff. de Solut,

MTTA

Quoódfi folviffet abíque petita vel refervata hac

d ;ni.« L

ceffione, haberet adversüs debitorem principa:

hu d

lem, fi eo rogante vel confentiente folviffet, actios

nem matidati, f eo abferüte vel ignorante, actios

Q».» l

il 3!:":-

u adta

nem segotiorum geftorum. — Denique 4. benefi»

WW

cium Ziberationis , vi cujus liberationem à fide«

"

m

!

Á

5

juffione petere poteft iuftituid quereld non adver

süs creditorem, fed adversüs debitorem principas

Tot m

lem, fi ifte diu dittulit folütioném ex culpabili tno«

ya : fiincipit difbpare bona; & vergere ad itia«

ieudr

h

piam, ac impotentiam folvendi: fi ipte fidejuffor

|

D!

t t

prætermifsö ordinis fémedió conventus & jam

I

condemaatus eft, vel propediemn coudemnandus,

"n

L. 38. 8. 1. ff. Mandati. c. fin, b. t.. His addunt

DD. cafum, quo fidejuffor ex rationabili caufa vult

:'G LT

lal

]

lb[

proficifci in remotas terras, diu non

«

reverfurus$ &c,

i

a

ii

'

m*'mïj;ïw;

!1(:4

$j C 9

] d»lm

tj

J -(bilun )

4

TITU.

6dl

" Dro &l

-R329 CL $83

1$

i it f

ln

TZTIIULDOUS J XIL

10 diVidaïuI,

JTéstir

De Solutionibus.

Jenefri

* tlj

SUMMARIUM.

ebet, Ut(lj

Cales, qui

Quid fit Solutio, & qua illius fbecies.

xlem, (

« Quinam folvere pof[int :

offefores

. Et quinam teneantur.

d h,

« ZA Suceeffor in Pralatura antece[foris debita.

nt Doc

"^ M U0 M o

Cui folvi debeat :

)rintipa-

6. 1. Et cti pri

às in concur(u creditorum.

4 at

9. n jus pralationis (e extendat ad u[uras.

e aQios

9. Quid folvi debeat.

benefí

O. 4i folvatur indebitum , datur condi&io in-

iide

debiti,

&diete

II. Quo tempore, & loco , facienda folutio.

Qp

I2. Lffeihus Solutionis.

] f

gl n

Is demum tollitur, que per contra&us

ity'u/fa!

hucusque explicatos nafcitur obligatio.

k jam

Solutio autem prefs& accepta definitur

indus,

e(fe phyfica praftatio feu vedditio rei debita, debito

ddunt

loco & tempore facta creditori.

Comrmunis ex

Ya qult

l. 46.49, 8 5. ff. b. t. Hic autem fumitur latiüs

|

pro omni liberatione à debito vel obligatione,

quocunque modo fa&ta, adeóque comprehendit.

1. Gratuitam remi[ftonem debiti, aut redditionem

chirographi. 2. Zdcceptilationem, quie eítfolutio

imaginaria, dum nimirum creditor ad interroga-

tionem debitoris, num debitum habeat pro ac-

Iti

cepto,

pu

16 LIB.IIL TITULUS XXIIL

»

j

j eïrpfd

In

4

j

1

cepto, refpondet sffirmative, adeóque opponitüt

r

i

Mi *

)

ftipulationi, & e(t contra&tus Juris Civilis. 3. Cort-

j

ü

M

fufionem, quando nempe creditor fit hires debito*

HWI F!'r ,

D

x

u

ris, vel viciffim, quo pa&to confunduntur jura de:

ls

fun&i & heredis. 4. ZYTansadionem.

$. Senten-

u

lod IUA.

p

tiam ab[olutoriam. 6. Dationem in [olutum, quan*

x

Q

do debitor nomen, feu debitum a&tivum,cedit cre»

D

ditori, ut illud loco folutionis accipiat, 7. Com-

pen[ationem, quz eft debiti reciproci inter fe con-

à

N

tributio. v. g. debes milii 1 CO. ego autem tibi 70,

u

In hoc cafu cenfetur debitum effe per compenfía-

l

tionem extin&tum quoad 70. Si fiat ii Judicio, pt-

blica , i clàm fervatis debitis conditionibus, pré

yata dicitur: compenfationi vicina eft Jtetentíos

4 ln

!

wv

& eft compeufatio indirecta, eó quód tribuat fa-

ü

cultatem retinendi rem alienam jure pignoris;

W.

donec ratione debiti integré fuerit fatisfa&tum,

9. Novationem , qua vetus obligatio transfundis

tur in aliam mauente eodem creditore & debi-

tore , ut filoco pretii fubítituatur merx reddenda;

vel fi pecunia debita ex emptione convertatur in

mütnum. 9. Delegationem , 9 tnieeifung an ftat£

l

Vi

J

ber S3egablung / qua tollitur prior obligatid

interventu novi debitoris, ac eft fpecies nova-

L

tionis , & ab hac differt feré per hoc tantüm,

iL

M

quàd in novatione maneat idem debitor, in de«

autem. conftituatur novus debitor

legatione

confentierite creditore.

Vicina delegationi

ET

eft affignatio nominis, qua creditori indicat de-

bitor, fnmmam pecunige à tertio quodam fibi

"

AN

L

déberi, atque ab hoc illam exigi mandat, & re»

W

iüineri loco folutionis,

10. Oblatiouem rei de-

1

L

M

^

lita

]

u

M:

]k

[

XX

De Solutionibus.

17

Lq.ue Qppor;

Lita , quando nempe debitor pecuníam, quam cre-

JVi[i, ]

i

ditor fibi pro folutione oblatam acceptare recufat,

littey (dis

obfignatam deponit apud Judicem. Deuique rr.

VDtUr j d

Pattum de non potendo.

Sed per hunc ultimum

. ff

modum non inducicur liberatio ipfo Jure, ficut per

U'"""hquan'

przcedentes, fed folüm ope exceptionis,

iO CedIt s

Dico 1. Solvere poteft omnis debitor , modó

3t, 7 (

liberam habeat rerum adininiftrationem.

2.Imó

Dter feoj

& alius loco ipfius vel mandantis , vel etiam igno-

rantis, 2ut prohibentis,

Pars I.fumitur ex /. 1 z.

tem tibiyo.

CODpenf

8. fin. ff. h. t.

Unde pupilli & minores, ac alii

tdicio, p

fuüb curatela conftituti propria au&oritate neque-

ibus, pri

unt folvere: fitamen folverent, folutum vindica-

ri & repeti poffet, fi adhuc exftaret. ]. 14. cit.

dutatio,

tibust i«

B. 2. Inft. quib. alien, licet.

Si non exftaret am-

pignoris

pliüs, folutio teneret.

Pars 3. ex 1. 22. 58. 25.

sfa&um.

Jf- h. 1. $. 1. Infl. quib. mod. toll. oblig. càm credi-

toris nihil interfit, an à debitore, vel ab alio folu-

insfund

& d

tionem confequatur.

Si tamen quis folvat pro

ddendas

altero invito, cenfetur doná(e, & regreffum con-

q m

trà ipfum non habet.

Dico 3.

Solvere tenetur regulariter omnis

yn t

dubitor per fe vel per alium,, & quidem inte-

jhgitio

$ Dovà

gré. S. 1. cit.

Ratio, quia Juftitie Commuta-

tanim

tive natura exigit cuilibet reddi fuum ufque ad

equitatem, & quantum alteri debetur.

$i id

n inde

fponte non faciat debitor , facienda eft per Ju-

qebitot

dicem executio juxta cujuslibet loci confuüetu-

legitiont

d d* p

dinem & Praxin forenfem , vel per captionem

piguorum, vel rerum debitoris diftra&ionem ejus

m übï.-

incarcerationem &c,

Dixi 1. Aegulariter , nii

ht &*

nempe debitor, qui non eft folvendo , vel ce-

TL

dat bonis, vel habeat beneficium cempetenti&,

li

1

þPars 1.

à

B

Ce[fto

DcSOIUU

LIDB. III, TITULUS XXIII.

I$

1N

(l

[l

pllV

Ce[[io bonorum eft abdicazio ]ur:dlca omnium bo:

dhg i j f

gorum & jurium

ut à Judice fiat folutio fecuus

"L

o

düm vires fe abdicantis

& per hoc beneficium;

h d

Mj

quod appellatur flelile , cedens bonis liberatur ab

Jl

d

incarceratione, & importunis creditorum exactio-

j 4" )J[(ï

d

nibus; licet, fipoftea ad pinguiorem veniretfor- |

1 [Uw

tunam, folvere teneretur, quantum poffet deducta

A

u

M

fui & familig fuftentatione. /. 6. ff. de ceff. bon. L

at

Wiv

fin. C. qui bonis ced. pof. Woc tamen beneficio non

sí

W

N

t-m A

gaudert,; qui doloseé , & in fraudem creditorum

] Z;AIC

Pt

"

J

coritraxerunt debita, vel ex furto, rapina &c. vel

UL

M

"

prodigendo aut luxuriose vivendo, atque de Jure

|[' T

Bavar. tit. 13. art. j. gaudet uullus, nifi de quo

n *P

conftat, quod abfque fua culpa ad impotentiam

folvendi redaCtus fit.

Beueficium competentia eft

g.

privilegium certis debitoribus competens, vi cujus

nec cedere bonis debent, nec incarcerari po(fant;

jj

nl

nec ultra id, quod falva füftentatione congrua fol.

vere poffunt, conveniri

Competit parentibus

L

ln t M.

contra liberos, & viciffim: fratribus contra fe mu-

tuó: marito contra uxorem in reftitutione dortis:

W

focio omnium bonocrurm contra fociuim

donanti

"6

ex donatione convento : militibus

.

L

mulieribus

honeíte viventibus

& probabiliter etiam Illuftri

bus, Do&toribus,

dvocatis, & Profeffloribus. Pre-

cipue autem Clericis, ut babet communior DD

1

:

ex c. Odoardus 3. b. t. quia mendicitas & defe-

&us congrug füftentationis dedecet Statum Cle-

ricalem.

"u

Ut tamet: Clericis competat hoc bene-

ficdum , debitum debet effe Civile, non ortum

!

ex deli&to, vel ex dolo: dein non debent effe fu-

"O

ífpe&ti de fuga, nón conveniri actiene reali, non

|

Il WI

malitiosé negare debitum in Judico , debent tal-

^

(

U

M

A

tem

il

lh. j

5 XXIU

De Solutionibus.

I9

li Of

tem prefümptivé & fümmarié impotentiam fol-

3t folure

vendi probare, item cautionem juratoriam pra-

0C beneüc

ii

ftare de folvendo

ubi ad pinguiorem fortunam

Y r

Itonm tt

pervenerint.

Si hec non concurrant , carcerem

non evitabunt,

2 vemrem

Quezres, an Succeffor irí Prelatura, vel Bene-

Dofe at

ficio Ecclefiaftico ,

folvere teneatur debita ab

? n

Antecefforibus contra&ta? &. r. Si debita fint con-

beneficio

tra&ta in utilitatem Ecclefie, item in necefïanam

1 Creditonr"

Antecefforüm füftentationem, quàm Eccléfia te-

ipuna &t

nebatur preftare Prelato vel Berieficiato, obliga-

Ique de

tur fucceffor ex bonis vel reditibus Ecclefiz, falvá

nif. de qu

tamen congruá fuà, vel ex patrimonialibus aut be-

U potentiam

neficialibus bonis, fiqua reliquit anteceffor, debxta

ptteitig

folvere, per c4n. 70 . catif. 1 2. q. 2.c. 1. de Pign. &

D5 Vi CUj

€. 1. b.t. teneturtamen creditor probare, creditain

i poflun,

utilitatem vel neceffitatem Ecclefiz,aut in neceffa-

ngrua fo

riam fuftentationem Rectoris, fuiffe converfa. per

parentibus

c. 1. de depof. c. penult. de fideju[f. nii Prelatus An-

tra femn.

teceffor cum confenfu Capituli, aut Beneficiatus

SSINUS

cum confenfu legitimi Superioris, debita contra-

: donut

xiffet.

W. 2. fi Anteceffor in utilitatem propriam

mulferibui

contraxit debita, & Ecclefia non fuit obligata ipfi

m Illttlrje

füuccurrere, ut fi propter luxum, aut ufus inutiles,

i Dre

contraxit debita, Succeffor ad nihil tenetur etiam

amor DI

ex bonis Ecclefig , fed nifi Anteceffor reliquerit

3 & de

bona propria, creditor damnum ferre deber, uti

n Cle

&, fi beneficium fuit tam tenue , ut fuüfficientes ad

t hoc ent

fuftentationem reditus non prebuerit, ídque fci-

nori Qrt

vitdefnn&us. Vid. P. Pirhing. P. t. 4 s. 17

bent d

Dico 3

Solvi debet creditori, cui aliquid

x ii

debetur, vel alteri , cui data eft poteftas à credi-

dgbwt &L

tore recipiendi folutionem.

DD. paffim ex

Wi

B a

LE 3

D SOIUU

20

LIB. II TTTULUS XXIII.

j

ngazs ,) j

i h

l. 2.12.14.24. 49.ff.b.t. Creditori autem cre-

l il f

!

l

i

ditoris tui, fiifte foret invitus, perperam folveres.

J

"n

M

PILLE

perl. 108.8. 1. ff. de Legat. 1. Bein fecuré non

ALMES

i

(

folvis pupillo, minori, vel alteri Curatorem ha-

5609

benuti, & libera rerum adminiftratione deftituto,

p

j

fine authoritate eorum, quibus fubfunt; fi enim

40 i

ab his perdatur, vel malé confümatur foluta pecu

u :eä:ïff»

v OOA

nia, iterum conveniri & ad folyendum adigi potes.

j

f

!

L. 1 5. ff. b.t. Ymó, licét cum di&a authoritate fol-

ji 1:&::;!

veres prafatis perfonis, & pecunia perderetur,ha-

du i

berentreftitutionem in integrum, nifi folutio facta

i

ævff.. |

, Cttut

fuiffet interveniente Judicis decreto. 8. lïn Inft.

quib. alien. licet.

w

Qugres, quibusin concurfü creditorum , cafü

g

Y

quo omnibus folvendo non eft debitor, ut fi ce-

Ial

j )yLC«

dat bonis, vel decernatur fübhaítatio bonorum,

^"

m vf

|

M m

Q?etgantung/ & inftituatur Proceffus Edi&talis,

TMM

m D R D

ante ceteros folvi debeat? . hoc ordine. r.

omnibus prafereudi funt, qui res proprias jure

dominii habent apud debitorem exiftentes , uti

funt res depofite, commodaig, locatz , bona

dotalia & parapherna uxoris adhuc exítantia,

I

"

L

item res piis locis venditz , donatz, legatz &c.

N/

MUU

2. Veniunt creditores fpecialiter privilegiati, qua-

mr

At

les fünt Judices, quibus aliquid debetur ratione

Procefsüs Edi&talis, Inventarii &e, vel ratione

10 s

1

.......

impenfarum funerslium & fepulture , pharma-

n

Áiu] H'

corum pro defun&to ordinatorum in ultimo mor-

bo, ratione mercedis vel falarii.

3. Credito-

XW((CG

res hypothecarii, quorum aliqui gaudent fpecia-

d [

«

10 n

"i

li privilegio, uti quibus res aliqua in fpecie eft

MA

L

hypothecats , antequam perveniret ad debito-

i

J

DL

N

rem: Fifcus feu Camera Principis &c. in ordine

M

ü

ad

"Y þ

De Solutionibus.

2I

dtor M

ad tributa & colle&as, quó etiam de]Jure Bavar.

refertur dominus fundi, feu dire&us , Saflz

Tperom folv&

6in f ;

obet Girunb;Aoert / quoad annuos canones pro

Uritoten t

tribus retro annis , & dominus Vogteie quoad

tione defi

penfitationes jurisdiclionales : uxor & ejus de-

fcendentes ratione dotis non ampliüs exftautis im

Dfünt; (;

fe: qui mutuum dederunt ad domum, vel aliam

rfolug .

I adiginos

rem emendam aut reficiendam, & fimul expref-

uthoritej

fam conftituerunt hypothecam : qui habeat hy-

Jerderetorl

pothecam publicó inftrumentó conflitutam , vel

tribus teítibus faltem fubfcriptam.

Ex colloca-

f olotiofsi

tis in hac claffe praferuntur antiquiori hypothe-

- /fn, lj

ca muniti.

4. Creditores hypothecarii fimli-

ces, five habeant hypothecam fpecialem five ge-

toram, ci

neralem &c. & femper primatrus debetur ante-

tor, ut ( t

) bonorurm,

rior| hypothecz. $. Creditores chirographarii,

js Bdichls,

current- &;dbuloner/ perfonali quodam privile-

gio infiru&i , uti qui apud debitorem depofue-

otdint, [.

runt rem, quz tamen non ampliüs exítat, dantes

opris jure

mutuumad emendam vel reparandam domum &c.

lentes , Uti

w , n

at fine conftitutione hypothecz expreffa , Respu-

blica, Civitas, Communitas, Ecclefia , Monafte-

c exftanti

ria, Caufe pig, Pupilli &c. omni hypotheca defti-

lguz &t

tuti, &. Creditores chirographarii fimplices, nullo,

atl qUd

n vnote

etiam perfonali tantüm , privilegio muniti, Etin

hac duplici claffe uJtima conftituti parificantur,

vel rationt

non attenta prioritate temporis, quo debitum

nv

eft contra&um. — Atque juxta hunc ordinem fit

jlimo mo?

fecundüm Jus Commune, & communem DD.

) Cred'xw

fententiam, folutio debitorum, & femper pre-

um -

feruntur, qui in claffe anteriori hic funt recenfisi,

n p

&, ubi prioribus fuit fatisfaum, & nihil ampliüs

T

füpereft de bonis debitoris, ceffatur: fivero, ubi

ad

ii

B 3

i

; gl

22

LIB. IIIL. TTTULUS XXIII

jl

ad chirographarios fimplices perventum eft, ali-

ï

Cümmlml ! q

quid quidem adhuc reliquum reperitur

ex re«

upt

fiduo folutionem pro rata confequuntur debitum

IIFEH lot

lsl dl

"t

fuüum juxta proportionem Geometricam. /. £, C.

«rq 1d 1[

(

de bonis Autb. $ud. po[fid. v. g. aperfunt adhuc

Ti

ex bonis fübhaftati 260. floreni, at à quatuor cre-

t

gt

ditoribus chirographariis pretenduntur 400. flo-

Q q

!

reni adhuc debiti , cuilibet pro uno floreno ce-

|

vo[;L. E1

dit dimidius, adeóque ad fingulos florenos, non

QU

ad creditores, refpicitur.

Ita quoad omnia com-

g

hi

m

munls,

il

n i

De Jure Bavarico in proceffu Edi&ali , (Sanbtz

4) m!* W

quat (

Procefs, tit. 2. att. 1. feq4. ifte ordo eft proditus.

MT V ...:u' b

I. Ponuntur fümptus Judiciales in Proceffu Edi-

&ali.

2., Impenfz funerales in fepulturam, Medi-

«]K.Iud

cos, Pharmacopaos facte

3. Mercedes famuli-

tii domeftici & operariorum , fed tantüm unius

auni.

4. Qui ad emendam , reparandam doinum

&c. materialia vel pecunias dederunt mutuas, cum

l

I^

fuis tamen limitationibus ;

item dominus fundi

quoad canonem annum &c

j. Uxor ratione do-

tis.

6. Pupilli, Minores, Ecclefie, & caufe pig.

n m)l)

U/?n)l

7 Fifcus,

8. Creditoreshypothecarii, 9. Chiro-

1

grapharu habentes inftrumenta coram Notario &

M

teftibus confeCta.

IO. Chirographarii privilegio

A

perfonali muniti.

I I. Chiregrapharii fimplices,

wl.ü:u"- |

U)H:w

Vid.ad d. GYanibf z Proce(f. Cancellar. Schmid.

i

Petes, utrüm Ufüre , à debitore non folu-

«o3

N H. JJE;

t , reducantur ad fuminam debiti in concuríu

PAU (

creditorum , ita ut creditores juxta prelationis

Al ?

ordinem eas confequantur fecundüm proportio-

*f,ïl r

L

nem cum füo debito principali

& ceteri pofte-

d

fiores creditores nihil confequantur , donec prio-

A"j- D.

[

ribus

1

E

A

De Solutionibus,

23

rvemum fü, '

yibus eam ufurz fint folute ? g. affirmative fpe-

Ut ia

&ato Jure Communi , quia accefforium feqnitur

N

principale, & prior tempore eft etiam prior jure.

nticim | í

In multis tamen locis , uti & in Bavaria noftra, ex

Uperfin il

gquitate aliquid immutetum eft, itaut non alie

Ài

ufürg, quàm qu fingulis annis Judicialiter exa&tee

IU 4091

funt, non tamen folute& , in debitum principale

10 fl

computentur, eodémque privilegio gaudeant ,

Ofei0S,

item ille, que Proceffu Edi&ali durante cedunt.

domría ;

Poftquam veró creditoribus quoad debitum prin-

cipale, & ufuras Judicialiter exa&ias, fuit fatisfa-

dul C

&um, iterum fervandus inter creditores erit ordo

e(l prodits

circa ufuras alias, quem circa fortem principalem

rocefit Ed

debiti obfervandum effe dixi.

rarm, Md

edes famuli

Dico 4. Solvi debet id ipfum, quod debetur.

30 Vrl

2. Regulariter totum debitum fimul & femel ; ni-

i doumum

fi nempe aliter fit conventum , vel debitum per

2t00s m

partes contraGtum , vel ex diverfis canfis,. V. g.

nus fandi

IOO. ex mutuo , fo. exempto &c.

Pars prior

itioqe doe

conftat ex /. 2. f. 1. ff. de R. C. ibi: aliud pro alio

cuig p

invito creditori folvi non pote[!, ut adeó non tene-

) Chiro

tur creditor aliquid aliud, & aequivalens, v. g. fru-

Excipitur cafus,

Votario &

mentum pro pecunia , accipere.

quo res debita preftari nequit, quiav. g. periit.

yrvlega

ümpïxces,

Pars pofterior ex /. 29. P. t. .41. S. 1. ff. de Ufur.

cnid.

Q* L. 122. pr. ff. de V. O. quia una obligatio tolli

debet una folutione, & folutio per partes habet

non foll«

y concutà

fua incommoda ; cüm pecunia minutée foluta fa-

prælationis

cilé confumatur , & applicari nequeat ad magnum

quid & utile, v. g. ad emendos cenfus annuos,

jproput?

rem frugiferam &c.

Objic. In $. 1. Inff. quib,

æ[efi pül'ïf'

shod. toll, oblig. dicitur : quod debetur , pro parte.

dontt??

vede

,

j

B 4

24 LIB.III, TITULUS XXIII.

n p

a

vedià (olvitur.

9. hoc procedit, quando credito

.r,[[

ii

l PUHC :

1j

ultro admittit folutionem per partes, vel quando

nw

fye n

Ui

fic eft conventum &c.

T

1O

:

"

i

i

Quzres , quid fit Juris, fiquis folvit indebitum,

':ïxïfnïfff e

feu quod non erat debitum

B. P. Si per erro-

l

;

;; (üm qu

f

rem aut ignorantiam faCti folvit, quod nec natu-

J

'

W:

qui

raliternec civiliter debeat, condicere poteft , fea

)

1, W?E'M

repetere folutum per condictionem indebiti, qua

!

T f

eít a&lio civilis, perfonalis, ftri&i Juris, & perpe-

[

tua; modó probet errorem, & indebitum. /. 1.

M

gt

"

s

feqq. l. 41. de cond. ind. xalis enim folutio cenfe-

m

!

tur effe conditionata, fl non apparuevit indebitum.

:;.;'SEF,&O

hïfj:c'i

Ufuras tamen, & fru&tus civiles, ac meré indu-

Itx

j

:-

EE

1

R w

ftriales , quos ex re indebité foluta percepit alter,

"

non licet repetere. /. 1. C. eod. — Dixi , modó pro-

[

A *

iil

N

1

1;er(.e.":'e

probet errorem , & indebitum ; quod incumbit re-

u .x'f ;

petenti , nifi fit talis perfona , qua propter prz-

fümptam Juris imperitiam ex fpeciali privilegio re-

[

M

us

levatur ab onere probandi, uti pupillus, minor,

AN

W

W

41

fcemina , miles , agricola. /. 2 j. S. 1. ff. de probat.

tunc enim accipiens debet probare debitum; utl

NI

& in cafu, quo accipiens negavit, aliquid fibi effe

folutum, poftea veró aCtor repetens probavit fuif-

Bo d

fe folutum. c. fin. b. t. quia contra ipfum menda-

Mi

VWV

eiter negantem militat Prefümptio Juris. g. 2. Pro-

d s

&i

babiliter etiam condici poteft, fi indebitum fit fo-

IH

U"n

lutum per errorem uris, ut fi folvifti aliquid ultra

[Uh [

V

fortem in mutuo, putans id debitum fuiffe.

Ita

df[mä:zm,c";

&quior fententia Abb. Molin. Stryck. contra Dua-

)

WD(-E

t

ren. Perez, Harpprecht. Quia generaliter error &

bI

ignorantia Juris non nocet illi, qui certat de dam-

V(',

L

no vitando. ]. 7. C $. ff. de J. & F. $. Neczqui-

N uh

penes

[

M

tas videtur pati, ut fmg caufa folum maneat

L

l

e

W

ace

K

AX

De Solutionibus.

2$

[ Ye|

La

accipientem. Adde, quód in /. 2 3. 8.2. ff. de cond.

1

]

ind. dicatur repeti poffe, quod datum eft ex trans-

aGCione ipfo Jure invalida : ergo error circa Jus

a

lt ii

non obftat repetitioni,

Oljic. In l. 10. C. de 3.

( $ Kten

( F. $. exflat ifle textus plane clariffimus in con-

TOd nec s.

warium : 'eum quis $us ignorans indebitam pecu-

?.ïe poleH,feg

niam folverit, ceJat repetitio: per ignorantiam enim

lj fþili ; Qu

facli tantim. repetitionem indebiti foluti compete-

H.s, & perpel

7£ , tibi notum eft.

R. Hanc legem intelligen-

ebitum, | l

dam effe de ignorantia Juris craffa & fupina, quam

Olutio cer,

neque ego prodeffe cenfeo; ut evitetur contra-

!tl

rietas Jurium, & obtineatur finis leguin condi&i-

Tere indi-

onem indebiti concedentium , qui fuit equitas

Cepit dler,

naturalis.

Coterüm acceptio indebiti eft 4uafi-

,fiodi jne

contrattus, quia per cenfenfum Legibus inductum

YCümbit re«

accipiens cenfetur fe obligare ad reddendum,

opter pre-

quod indebité recipit.

vilegiore-

Dico $. Solvi debet tempore, & loco debito. I

5, DIDor ,

Ratio , quia fzpe multüm intereft creditoris aut

debitoris, quo tempore & loco fiat folutio; nam

l grat.

WRR

[olidum non folvitur, non mints quantitate, quam

N hi efe

t T 5. T. brr.

Et plane non raró debitores

darit fufj-

morofi,fi diu differant folutionem, creditori gra-

menda-

viter nocent, adeóque peccant mortaliter, & te-

jj

nentur damna ex dilata folutione creditoribus fe-

um ( fo-

cuta refarcire. Sed quo tempore & loco facienda

quid ul

eít folutio? B. ad r. Si tempus eít per conventio-

uf du

nem determinatum, obfervari debet, quia dies in-

o Dut-

terpellat pro creditore. c. fin. de locato. & L. 12.

tererrord

C. de contr. ? committ. flipul. i non eft determi-

natum, differri regulariter poteft folutio, donec

u de i

creditor exigat, ut docet communis ex J. 1o. C.

N

ii p

de Pignor. Nec obftat, quód in I. 14. ff. de R.1.

di

d

B

Dc DOHI

26 LIPD.III, TITULUS XXIV,

[

JM["! (lþ

yl

dicatur: in omnibus obligationibus , in quibus dies

It

,f vll

ton ponitur, pra[ente die debetur ; nam debetur

!

f

m

quidem flatim & in prafenti, fed non pro prafen-

| ( (315

ti, ita üt urgeat ftatim obligatio folvendi non exi-

p

j

genti.

B. ad 2. Si locus eft conventus, fine con-

L m

fenfu utriufque Partis in alio loco nec peti nec fieri

;poteft folutio. [. 9. C. b. t. . 1. 2. 9. ff. de eo,quod

QuEM

certo loco.

Si non eft conventus, tunc fieri debet

vel in loco rei accepte , uti fi quid debeatur ex

'.':,'j!Wlim m

!

... !

M

H&ln'

contraQtu in utriufque utilitatem cedente, autin

p

!

j

utilitatem folius debitoris, utin Commodato, aut

"

J

:

L

amal

in utilitasem folius creditoris, uti in D,epoüto : vel

.ï

nri

in loco, ubires, que per a&tum gratuitum alteri

i

[

H

fd

Jidie

eft donata , promiffa, legata, tempore donationis

I!

Mif

exítitit; vefin loco , ubi moratur creditor, uti in

z,ff-iaj

"

mï

debitis ex deli&tis ortis,& quidem fumptibus debi-

toris eó transferri debet, quod debetur ex deli&o.

bj

12

Dico 6. Effe&us folutionis proximus refpe&tu

DAU

debitoris eft liberatio ab obligatione. /. 45. ff. b.t.

UM

refpe&tu creditoris acquifitio domini rei folute,

Effe&us re-

fifolvens habuit ejus, dominium.

motus refpeGu debitoris eft exceptio folutionis

fa&z, jus petendi apocham à creditore fubfcri-

L

lii

ptam tanquam teftimonium fa&te folutionis, &

4 |

jus£epetendi chirographum , creditori datum, per

p

ü

condictionem fine ;aufa, l. fin. C. h. t.1. 2. C. de con-

Mi

did. ex lege.

Bha

N

Z

TITULUS XXIV.

f

De Donationibus.

wt:

SUMMARIUM.

l

I. 2. Quid & quotuplex fit Donatio.

!

N

3. Qui-

]

M

[

De Donationibus,

27

^ il Wm g

3.

Quinam donare , &

nam d betr

1 DrO r

4. Qua Xes donari valeant, & quantum.

f« n C quando revocari po[fit Donatio inter

nmsl fl]e [

VWOS.

DC nec fo

6.

Effedus Donationis.

17 qüüu

C fier (

Onatio firi&e & proprie di&a eft liberalis

debeaty «

D

propriorum bonorum alteri fa&ta conce[io.

Tt€, qut;

Sumitur ex/. 29. ff. b. t. ibi: donari vide-

modamy dl

tur, quod nullo jure cogente conceditur , h. e. quod

Dofito: vel

nec ex Juítitia nec ex Gratitudine vel aliunde:fit

( a[terj

debitum

Si accedat traditio reidonate , quam

onationis

per fe, faltem de Jure recentiori non requirit, eft

tor üti j

donatio realis & perfecta , étque probabiliüs con-

bus dei

wa&us , cüm cauf/am habeat, per quam à nudo

deliclo,

paGto diflinguitur contra&us; fi fiat fine traditio-

refpetdy

ne vel per ftipulationem , qu& eft contra&tus Ci-

f

vilis & verbalis, vel per nudum paGum, vel per

folutg,

meram polhcnauonem quando nempe quis pro-

Qus te

prio motu fe alteri aliquid daturum promittit

utoms

( quam tamen pollicitationem alter acceptare de-

fübftrie

bet, aliás eftad nutum revocabilis ) dicitur verba-

,&

lis vel imperfecta.

Dixi, flvicte & proprié diídia,

que nimirum fit ex mera liberalitate donantis &

um p

dutole

vocatur gr4tuita ; nam fi fiat ex alia caufa, v. g.

remunerationis aut gratitudinis , rezuneratoria

vocatur aut antidoralis, & eít impropria , uti & fi

fiat propter nup;las fifub conditione : füb mo-

do feu onere, v.g. ut donatarius, cuj donatur, fiat,

DoG&or, fequatur militiam &c.

Praecipua divifio donationis eft in donatio- 2

nem jnter Vivo5 , & in donationem 1Aortis catt-

$4,

Qa:

28

LIB, ilI. TTTULUS XXIV

$5f.

I(ta fit intuitu mortis futurz, & füb expreffa

i

D

"j( 64 moþ

meutione mortis, licet donans forte adhnc valens

m k

M

fit & fanus: illa autem fitfine ulla mentione mor-

;(?'Xel

lax[

m

tis, licet forían fiat ab egro vel moriente. /. 42.

l

Hf- de mort. cauf. donat.

In dubio potiüs præfu-

.v

u

mitur donatio inter vivos, ut notant communi-

ter ex l. 27. ff.eod. & l. 42. cit. f. 1. quia eft ma-

gis pr cprie di&ia donatio, quàm quez fit ex mor-

a

tis, vel alia caufa , & fic non ex mera libertate.

Inter utramque fuot notabiles differentiz; nam

donatio mortis causá femper & pro libiru eft

j

^

k

revocabilis, età res jam fit tradita , & fatta

donatarii , imó propter folam convalefcentiam

zevocatur, fi intuitu certi vite periculi fata fit :

deia non transmíittit jus ad rem donatam, fi nou-

dutn faéta eíft traditio

ad hzredem donatarii, fi

qutot

)

ile moriawur ante donantem &c,

Aliter fe res

$Y

habet in donatione inter vivos.

b

Dico t. Donare inter vivos poffunt, qui re-

WA

vrum domiaium & liberam adminiftrstionem ha-

^

'"beat, nec fpecialiter prohibentur.

Ratio, quia

fua quisque vei iioderator atque avbiter eff 1. 2 1. C.

wmnadtt.

Hinc etiam filiusfamilias majorennis

fiae confenfuü patris de bonis adventitiis, plenoju-

ze poffeffis, veCte donat. AVoy. 117. . 1. Econtra

b

;

1

dousre nequeunt pupilli , & prodigi declarati,

m

L

item minores ( exceptis iis donationibus, quas

alii fimilis conditiouis facere folent ) fine coufen-

u i

n

fu ecrum, quibus fübfunt : procuratores, tutores,

)

& curatores de rebus füorum clientum, exceptis

'ämï"np

donationibus remuneratoriis, quz non excedunt

[Hr

lr

znerita in fuos principales collata, & iis, quas

b

"

Q

Í

confüctudo permuttit: Religiofi fine confenfuSu-

pe

b l'u'l "

u

i

MU

Küpe

Ti

De Do-nationibus..

29

Pidlcie

perioris: Prelati Ecclefiaftici de rebus Ecclefiz

imimnobilibus & mobilibus pretiofis fine confenfu

Capituli & Superioris, de mobilibus autem aliis

üritne .

non nifi moderaté, vel remuneratorié,vel ex caufa

Dotils Jrej

pietatis, eleemofynz , mifericordizg &c. quia id

D CO

probat confuetudo, exigit honefías, ut vitetur fu-

quia efims

? ftermy,

fpicio avaritie, & fuadet virtutis fludium. — Si Epi«

Id liberug

fcopus in fua dieecefi exftruat Monafterium , usque

ad quinquagefimam partem de reditibus Epifco-

emiæ; nim

patós, fi aliam Ecclefiam, usque ad centefimam

0 ii eí

partem dotare permittitur. £48. 7 4. cauf. 12.q. 2.

J&fä&ä

6 Apo]ïolica 9.b.t. Deuique paterinvalide donat

lefcentiam

filio in patre poteflate conflituto. /. 11. & 17. C.

fith (t:

T f nore

b.t. quia reputantur pro una eadémque perfona,

fitamen talem donationem non revocet ante mor-

natarii, (

tem, vel emancipationer, per eas convalefcit do-

&t fe ts

natio, Si pater donaret filio nondum emancipato

ex caufa, v. g. ftudiorum, houefti opificii, ad Gra-

. quie

dum Litterarium, ptopter nuptias &c. teneret do-

zem he

natio.

Quid fit de donationibus conjugum, di-

i, quià

cetur in /ib. IV. tit. 20. Dixi, donare inter vivos ;

1

nam mortis causà donare valet, quisquis tefta-

gjorentis

mentum facere. £. 1 5. ff. demort.cauf. donat. imó

Jenoji-

& filiusfamilias de bonis adventitiis, regularibus

Econttd

quoque, cum confeufn patris,

eclarad

Dico z. Donari poteft res in humavo com-

1s, QUi

mercio exiflens.

2. $i tamen ultra 5oo. foli-

e confete

dos (h.e. aureos, feu ducatos, quorum unus

,titore

defa&to valet 4. florenos & ultra) quis uni eo-

, epui

dem moraliter tempore donaret mere liberalz-

ex li

ter fine infinuatioue apud Judicem, donatie non

li p

valeret quoad exceflum, licet, fi nec donaus, nec

ejus haredes revocant, donatum retineriin foro

Pff

CO

De DOH*

30 LIB.IIL TITULUS XXIV.

gt

n

j

Confcientiz interno poffit. Molin. d. 273. 9. 27.

fb

j

j

Kónig P.t. n. 2 3.

Pars ]'I.fufünetur communiter

,,le

;

ex t.t. f." C. de donat. Si tamen resaliena dona-

" JW & !

l;

;

retur, valeret quidem donatio in tántum, ut traus-

ltl n

feratür conditio ufucapiendi, feu poteftas illam

(WW

prefcribendi, nou ut dominium immediaté trans-

H

" v!"ïf'm

feratur pertraditionem. per c.79. de R. 3. in 6.

..

"T |

Pars 2.à communi traditur, & fundatur iri $. 2.

AR

r

ii

Infl. 1.34.€7 26.8. ult. C.b.t. Porro pevinfinua-

Jut

Q

tionem intelligitur declaratio mentis & voluntatis

"

"t

3 j

donandi apud Judicem in- vel extra judicium, cum

]

mut, X T

petitione, ut donatio in a&a redigatur, ac fuper ea

M

Futts

conficiatur Scriprura: velintelligitur denuntiatio

ib

donationis in fcriptis faCta Judici, quod ajunt fuf-

Ti

ficere ex recepta confuetudine: Judexautem non

» (s mend o

^

Vl

neceffarió debet effe proprius, & aliàs competens.

D)

s

per /. 27. & 30. C.eod.

De Jure Bavarico ad

Mp m

I000. florenos reda&ta eft hec fümma 50o. foli-

dorum , & loco infinuationis fufficiunt quoque .

teftes, . f'anotz SecbE rit. 1. art.. 1. & ibi docet

Cancell. Schmid. s. 141.

Q

Dico 3. Donatio inter vivos, tam verbalis

j

;(

quàm realis , per fe revocari nequit. /. 5. C fig.

C. de revoc. donat. quia per eam alteri jus , per-

vix

.

fonale vel reale , acquiritur

.

fed jus abfoluté

l

quefitum invito auferri regulariter non poteft

1"1

w

etiam à Principe, nifi ob caufam publice utilita-

M

tis vel neceffitatis,

t

Excipiuntur tamen tres cafüs.

I. Sifitinofficiofa, feu tam immodica, ut cedat

fl !(

in aliorum prejudicium, prefertim liberorum aut

parentum in Jegitima; tunc enim, faltem quoad

[

exceffum ,refcindibilis & revocabilis eft. ]. 1. 2.

r

i

W

i

4 7. C. de inofficiof. donationib. & ibi DD.

2. 91

*(T(k .

do-

L PI—N

XX

De Dona;ionibus.

3í

nmiipes.

u d- 27& n,)'

donanti omnia bona, velnotabilem eorum pàr-

: COmIHUHifg

tem, priüs nullos liberos habenti , poftea nafcatur

5l (

proles una vel plures exlegitimó Matrimonio. /. $.

'mml l ttton,

C. de revoc. donat. & ibi DD, — Et hoc cafü dona-

JOfefloe ili

J

tio (intellige de mere liberali) cenfetur revocata

edigre friy

ipfo Jure: fi tamen fa&a fuiffet Ecclefiz vel caa-

2! jài

f pig, vel cum juramentoó dé non revocarido, tunc

r

Dion revocatur tota,fed folum quoad /egitimam ,

Wif

que liberis debet falva manere. Lugo d. 2 3. fed.

CVoluntoii

11. num. 194. Molin. difp. 23 2. & plerique alii.

lum m

Demum 3. fi donatarius incipiat effe ingratus er-

iCÍUpered

£a donantem , nempe violentas in donautem ma-

Ttmtiatio

nus injiciendo : atroces injurias inferendo reales:

qjuat fif.

8ut gráve damnum in bonisfortung: ftruendo in-

tf nod

fidias vel periculum vite ; tunc enirn donatio (ite-

Tpetens,

rum intellige de mere liberale, non fa&ta cauüfae

drico 4d

pie, & cui juramentum de non revocando adje-

00 fo]

&um non eft) propter rinami ex recitatis ingratitu-

Qu f.

diuis fpeciebus ( probabiliter non ptopter aliam,

L docet.

etiam rnajorem) revocabilis eft à dovante inflituta

actione. text, & DD.in /. fin. C. eod. C^ c.fin. h. t.

verbili

Si tamen donans ipfe , ingratitudinem fciens, non

Tevocaret, ab ejus heredibus revocabilis non. am-

f

J

pliüs effet, & donatarius maneret fecurus in con-

yolu

fcientia, ejüfque heredes; quia hec a&tio revoca-

pote&

toria oritur ex deli&o donatarii , proin eft perfo«

udhtt

paliffima, nec ad-nec in heredes tranfitoria. Objic.

s Cafts

Juramertum a&ui adje&um fequitur naturam ip-

fius a&üs ranquam accefforium : ergo,fi donatio

y cedit

ipfa propter ibgratitudinem eft revocabilis, velut

num qu

fa&a fub conditione nou fecuture ingratitudinis,

a qui

etiam eritrevocabilis, licet ipfi adje&tum fit jura-

13

y 13

mentum , cüm pariter involvat dictam conditio-

nem.

d

,"

pePefüho

32-. A. III; TITULUS XXV.

"i

d

T

]

(l

nem. 3.difl. ant. Joramentum affertorium, quod

-

j

]

aMl

]

i

H d

adjicitur in confirmmationem a&tás, fequitur hujus

'.

naturam velut accefforium.

C. aur. Juramentum

yai

Tf HW

promi[Jorium de nou revocando donationem aliàs

ATU

[ d

revocabilem. A. ant. C? conf. quia tale juramen-

j

tum ftat per fe, & parit obligationem faltem Re-

l oU

Ui f

ligionis; cüàm omnue juramentum fit fervandum,

n

il

ii

quod fine peccato fervari poteft. c. 8. &* 23. de

p "

TR

i

j

M

jurejur.

Dico 4. Effe&us immediatus donationis inter

il

nä n ,

vivos verbalis ett obligatio tradendi rem donatam,

tT l

u

ngflam "j

licec pa&tó nudó fit fa&ta. c. 1. &* 3. de Padl. ff. 2.

j

Infl. b. t. mediatus veró condictio ex lege, donata-

i, M

rio conceffa. &. 2. InfT. ]. ? y. C. b.t.

Sic enim ap-

pellatur atio, quz ex natura negotii non compe-

at

:I"

1

[

i

Vl

Mi

iit, fed ex fpeciali affiftentia Legis. 1.r. ff. de con-

didl. ex lege.

Q»amvis autem donatarius habeat

"

hauc condictionem ad compellendum donatorem,

ut rem tradat; per eam tamen petere fruCtus à

donante interea perceptos non potefl, minüs ufu-

A Is

l

ras propter moram. /. 9. 22.]f.b.t. EffeQus au-

tem donationis realz eft wranslatio dominii in do-

(lh;

natarium, vel,fi res aliena donata fit, conditio

u

M

Í

ufücapiendi. /. g. cit. S. ulr. & t. r. pro donato. Do-

nans tamen liberaliter rem alienam non tenetur de

:

evi&ione. . 14. f ult.f]- h. t.

u

TIDULEUS XXV

De Peculio Clericorum.

SUMMARIUM.

r"g

1l

^j

x. Quid fít Peculium Clericorum , & qua. eorum

(

bona.

?V

N

2. Qua

JW h

EE

XXV,

De Peculio Clericorum

33

*

Qua fiat. beneficialia eorum fuperflua.

feqmmrh

3. Quorum bonorum domini fint Clerici.

Uramen(

4 An ctiam redituum Beneficialium.

$. 6. Maxime füperfluorum.

q-8. n C& quo

T flen

jure szeantm hos erogare i5

pias cau[as;

f Vandin

6 ul

Eculzum quafi pul"lla pecunià , in ]ure di-

citur illa portio bonorum , quàm fervue;

Itlonig Vif

Vel filiusfamilias, qui füi jüris nou funt, à

Qt dongtgm

bonis domini fui, vel patris, feparatam habent &

Hoc loco fu-

Dj "

quafi propriam. /. j. ff. de pectlio.

t donatg

initur pro bonis quibuftunque Clericorum ,

licét

Ccmmap

firit fui juris.

Hac bona fünt in quadruplici claffe

li CO'DPC

p. Datrimonialia ; que Clericis obvenerunt vel

f.deim

obveniunt ex caufa & titulo mere profáno, v. g

18 habeit

hareditate,legato, donatione, conna&lbus labo-

QTL OTCIT,

ie manuum, induflria, arte &c.

anf patri-

frnQus à

monialia; qu& ipfis obveriiunt tanquám merces vel

nüsw

ftipendium ex fun&lione facra, vel iminiflerio Ec-

Clefiaftico ,uti funt concionar), canere in Ecclefia ;

us Qu*

i n de

legere Miffas, exequi funeralia , adminiftrare Sa-

tünd

cramenta &c. quó etiam referuntur omnes redi-

4ft, o

tus $tola,ut vocant, & probabiliàs etiam diftribu-

du de

tiones quotidiana, que Canonicis dari folent ob

fingulas prefentias in Choro ; quiá dantur taü-

quam denarius diurnus propter fpecialerm ivdü-

firiam in Officiis Divinis, nec veniunt nomine fru-

&uum Canonicatüs.

Et hzc bona imitantur pe«

,

culium quah - Caftrenfe ,non adventitium , filii-

Íamilias.

3. Beneficialia ; feu profpeitu Fcclefi&

acquifita , queipfis obveniunt ex Beneficio Eccle-

gt

fiaftico in utulum collato , uti Decimg,; fru&tus ;

Pars I

€

&

n

yaao

24

LIB. IfI. TITULUS XXV

" 'nägu u

& reditus annui, feu fixi.

4. Par[monialia, quee

M

»

us

Clerici de congrua fuftentatione, etiam ex benefi-

u

g

cialibus fibi debita , parciüs vivendo fibi fubtra-

ful

"m

hunt.

Hec omuia bona in aliquo fenfu latiori ,

eall a

faltem ratione perfona

lericalis, fübinde vocan-

ï

Jl mmur

tur Ecclefajlzm quamvis proprie Ecclefraffica ac

1'; m& "

in fpecie, quz à quibufdam vocantur Ecclefiaftica

S uiïten Lnln

quarti generis, fint illa bona, mobilia vel immobi-

i roltt ?'ff

lia, quz ad Ecclefiam ipfam pértinent, uti para-

$ mwg'»ï

imenta facra,fundi, predia ad fuftentationem Mi-

niftrorum Ecclefieg, ornatum eJufdem vel fabri-

ao

"3

cam, ordinata,non veró ad ipfos Clericos fpe&ant,

W i000

& ideo rieque peculium Clericorum conftituunt.

"Y

1 m unud

Ex bonis Beneficialibus aliqua poffünt effe ne-

il

ce[[aria ad congruam beneficiatorum fuftentatio-

L] E

um

nem, aliqua autem fuperflua , que nempe redun-

dant ultra competentem eorum fuftentationem.,

v

Congrua fuflentatio autem diciturilla, qua viriti-

h

morati ejufdem conditionis & loci folent com-

rhm teles

muniter effe contenti , & qnuz requiritur ad eo-

rum,ac familie vium, veftitum, habitationem,

D

convenientem recreationem , hofpitalitatem erga

Il

peregrinos, & confanguineos exercendam, ad mo-

!

"

n

derata convivia, & donationes, praefertim eleemo-

fmr TU nfv

"VW VA

fynas, & ad occurrendum fortuitis cafibus morbi ,

flerilitatis &c.

Quautüm veró in particulari ad

hanc congruam neceffarium fit, una regula uui-

verfalis dari nequit ob diverfitatem loci, tempo-

ris, imó & ob perfonarum diverfas qualitates:

fic utique plus concedendum eft Epifcopo, qt

N

Pralato inferiori, plus huic, quàm Decano

vel

AQE]—IN

Parocho , plus Canonico, quàm fimplici benefi-

ET

ciato, plus Nobili quàm ignobili, plus Do&ori ,

J

Bu T

Gra-

; XXVO

De Peculio Clericorum;

3$

Wmonmlm

Graduato, aut infigniter doGo ,aut plus laboran-

PT &

ti, quàm aliis.

Notant preterea DD. quód, ficut

lo (f (

t

0 fenfi

pretium rerum non eft indivifibile, fed datur in-

AU

fimum, medium, & fummum, ita

fübinde v

iam congrua

Enbfufi

füftentatio habeat füos gradus refpe&tu ejufdem

1 Eceíaf,

perfong . v. g. fi infimum congruez effent joo,

medium forent 6oo. & füummum 700. floreni an-

d Yel ij

nuatim.

Sicut autem cuilibet eft permiffum rem

Dt, Qd p

it&tionem

fuam fummó vendere pretió , ita & Clericis fag

erit fümmum congruez fibi attribuere,

h, vel füblï'

Jam quz-

ftio eft, an & quorum bonorum dominium & libe-

(05 feC,

ram adminiflrationem habeant Clerici maxime

nílitütot,

Beneficiati.

ünt eff u

Dico I. Clerici omnes fünt abfoluti domini

foflentatio.

bonorum patrimonialium.

2. Quafi- patrimo-

1pe redu

nialium,

3. Et parfimonialium.

4. Confe-

ntati0087),

quenter de iis liberé poffunt difponere ad cau-

qua Viit

fas eque perfonas ac pias. Ita plerique ormnes.

lent (0ffe

tir ad en.

De Patrimonialibus conftat indé, quód per Cle-

ricatum ea non amittant , vel incapaces dominii

mower,

reddautur.

De quafi - patrimonialibus exinde ,

itater erpt

quód ea recipiant inftar mercedis & flipendii: at

47 4 o

qui de ratione mercedis & flipendii eft, ut tran-

Veleermo»

feat in dominium operarii, ut conftat ab indu-

i motbi,

Gione Officialium, Opificum &c. De Parfimo-

la ad

tiialibus ex €o, quód debeantur proprig induftriz,

egia u*

& fint frü&us quafi induftriales , qui omni Jure

l ] 1emp0'

debentur parcé viventibus quafi lucrum ex indu-

qu-alït-azes:

ftria & parfimonia obveniens.

Libera difpofitio

opo; qu':"m

fequitur ex natura abfoluti & pleni dominii, nec

ecano i

à Jure, nec à Fidelium ullo ligati , vel onerati,

ld b&z:lr

Reftat igitur folàm quaftio de Beneficialibus. De

Ü Do&th

quibus,

(

G 2

Dice

]

J pcculf

a& LIb. II TITULUS XXV.

n

g d

4

Dico 2. Clerici Beneficiati funt ver& domini

"

"

bonorum feu redituum beneficialium , ad con-

]u

! ( pmnü

gruam fuftentationem neceffariorum.

Commu-«

' n

1

"l

nis contra quosdam Canoniftas antiquos , & pro-

pfb

ia

batur ex Td. f. 23. c. 1, ff. fiquis autem. — ubi

"

qlecr y 1

íflatuit, eos Beneficiatos, qui non refident, pro

HVU gzb

li Jf

antobi

ratatemporis abfentia frutkus fuos non facere. 1dem

m

fr

"T

ftatuit f. 24. c. 12: de ref, de provifis ad benefi-

j

,m'ü'?ï'

cia Curata, Canonicatus, & Dignitates Ecclefie

;

"

Cathedralis, intra bimeftre Profeffionem Fidei

d p

non emittentibus, quód fcilicet fructus non faciant

" hodos

fuos. . Ergo à contrario, qui refident, & Profeffio-

u t

nem emiferuut, fru&tus faciuntfuos, faltem ali-

,.,;m'ihïm t

quos, confequenter illos faltem, qui ad congruam

: (

füntneceffarii. Atqui fruGus facere fuosidem eft,

sfrtion u

'ac eorum confequi dominium, arg. J. 2. $. 2. ff-

"

w

!

de R. C. & c. un. de Cler. non vefid. in 6. atque

iiys

N-

::

communis Juriftarum loquendi modus fatis fupér-

«;(

que id evincit.

Unde apparet, quód Beneficiati

"

etiam de his bonis libere valeant difponere.

Dico 3. Clerici Beneficiati funt quoque ver&

domini beneficialium füperfluorum.

Ita hodie

lit

A M.

communiffima Scriptorum Societatis JESU , imó

t

communis quoque aliarum Scholarum, ut ex Tho-

i

miftica teftatur P. Mezger , ex Scotiftica P Sporer,

(

|

^

imoó tefte Pallavicino Patres Concilii Tridentini

Mf

Al

n

N

jam vocabant valde commtnem [ententiamn, quo

xümïru

teinpore floruit Dominicus Sotus, qui /. 10.de 1.

ïï-;;ä:us, t

[

Q $. q- 4. art, 3. ait, hancfententiam fibi ita etfe

ï

l

W

perfuafam, ut, quamdiu Ecclefia contrarium non

D

lii

W

definierit, nefciret, an eam poffet deferere, eó po-

"*"üqm

L

tiffimüm, cim $; Tbhomas eam teneat, neque ullus

TM t

ejusdem. Ordinis. Pater. contrarium . exprefse. di-

€At.

MU

. De Peculio Clericorum.

37

ünt Tet dg-a'

e4t

Interim tamen dicunt, Antiquos feré oni-

[

EM

nes ( qui utique Soto & S. Thomg antiquiores

fuerint ) contrarium tenere, quos ex Recentioti-

IIIqUOS,&pü

bus fecuti funt Sfondrati, Van-Efpen, Sannig, fa-

1 f i

j

vente P, Reiffenftuel 5. ». ;o. ac nuper quidam

ld

j

Oeniponti, quem in fuis Thefibus magifteriali-

W/Actr, ls

ter refutavit Dilinge anno 1729. P. Auguflinus

ift d b

Diesbach. Affertio probatur 1. eodem argumen-

titts E

to, quo prior ; quia Trident. /o. cit. non diftin-

lonem fi

xit inter fruCtus ad fuftentationem neceffarios,

Mif

& fuperfluos: ergo utrosque faciunt fuos , qui

&I!rofeff

refident, & Profeffionem faciunt , Beneficiati :

faltem gl

ficut non refidentes & Profeffionem non facien-

dcongruam

tes Tridentinum utriusque privavit in peenam in-

oriden ef

diftin&é.

Confirmatur utraque affertio: Bene-

Jf

ficiatis affignati funt omnes reditus beneficiales

1 . at

indiftin&té per modum mercedis & ftipendii pro-

fütisptt-

pter minifleria facra: ergo omnes ( tam neceffa-

Jenefciqti

ri quàm fuperflui) indiftin&é tranfeuntin domi-

[105

nium plenum Beneficiatorum ; non minüs ac re-

u vett

ditus ftole, & bona quafi-patrimonialia; id quod

Ya hod

Adverfarii admittunt.

Prob. 25. Per divifionem

[ES], imà

rerum acquiritur dominium. $. . & fin. Infl. de

tex Tho-

Off. ud. l. 1. 2. €. communia utriusque judicii.

Pporet

Sed Clericis in divifione bonorum & redituum

Trdentin

Ecclefiafticorum, priüs communium, certi redi-

tiuti, QU

tus fuut affignati fine differentia inter neceffarios

& füperfluos, ut patet ex 645. 23. 25. 27. 28.

[1041]

ii d

catif. 12. q. 2. in quo czf. 27. Gelafius Papa de-

rariom n

cernit bona Ecclefiaftica in quatuor partes effe

B6 CbF "

dividenda,quarum una fit Pentificis [eu Epi[copi, al-

nl

tera Clericorum, tertia pauperum, quarta fabricis

»

?

appli-

i?

(

la

38

LIB.III. TITULUS XXV.

".

Vel ergo pauperibus furripiendum

jum

applicanda.

"

;

erit plenum fug partis dominium, quod nemo

"

g, D

dixerit , vel'etiam Epifcopo & Clericis relinquen-

I moï

jl

dum eft fug portionis.

Prob. 3. Ex communi

i

j?

lfu

perfuafione, & praxi, cüm nullus Pontificum vel

um

Epifcoporum urgeat reftitutionem eorum , qug&

1

l

li

1'1

Clerici de fuperfluis in profanos ufus expendunt,

*iï

ïw

j

"

tl

j

aut hanc praxim damnet; quod utique fieri de-

j

f

d

buiffet aut deberet, ne pauperes & Ecclefiz rebus

J-HN

W

ub

:

fuis defraudarentur.

Prob. 4. ex Bulla Cum ficut

;m

f

l

!

Al

[

Julii III. edita anno 1 5 $ 0. ubi Papaait, pecunias

M

os

T -

€ alias ves , occafibne Ecclefiarum , Monafterio-

NJ

14

vum , ac Beneficiorum Ecclefiaflicorum provenien-

-

n -

qu

tes, poflquam ad manus. Beneficiatorum pervene-

N

W,ufh.-

vunt, C* cuim aliis ipforum Beneficiatorum fructibus

(

j u

commixti (unt &vc. non ulteriàis in Ecclefiaflicis, fed

A Q

potiiis in ipforum Beneficiatorum propriis , C 4b

eis acquifitis bonis judicar, & propterea quodain-

i

L

aodo pro facularibus & profanis baberi.

Oljic. 1. Clericiin can. 19. catf. 1 2. q. 2. Vo-

cantur difpenfatores füorum redituum ; ergo non

M

funt domini.

2. Dicuntur committere facrile-

gium, imó furtum, fi bona Ecclefiaftica fibi attri-

buant, vel malé expendant. cn. 6. cauf. 1. q. 2«

d Q

£. 4. h. t; &c. ergo non füunt domini. 3. Bona Be-

neficialia à SS. Canonibus & SS. PP, appellantur

u

N

^

res Dei patrimonium Chri[ti, bona pauperum: evgo

4. S. Ber-

eorum domini non fünt Clerici,

nardus im ep. 2. ad Fulconem ait: quidquid

prater nece[Jarium vidtum , ac funplicem ve[titum,

de altati vetines , tuum non eft , rapina eft .. [a-

3

Ml

crilegium eft.. ergo.

$. Si bona füperflua ce-

P U

dunt Clericis per modum mercedis , committi-

"M

"a

hm

tur

lz

De Peculio Clericorum.

39

u furrip

itq

turSimonia , quam utique horrebimus admitífe-

DEUM

re

B. ad 1. IV. ant. nam non redituum füorum ,

ts It

fed bonorum ad ipfas Ecclefias pertinentium , vo-

Brans

cantur difpenfatores , non quidem in d. cam. 19.

Poníin,

fedalibi; quoad fuos reditus funt quidem difpen-

UU

fatores , at non meri, fed fimul domini , quod

ls erptni

minimé repugnat.

Ad 2. iterum eft fermo de

ique fer

bonis ad Ecclefias pertinentibus , atque de illo

CClefig r

tempore, quo nondum fuit fa&ta divifio horum

lla u

bonorum , & una pars per ere&ionem Benefi-

i, Mi

cdorum necdum affignata Clericis Ecclefiarum

Muufry

miniftris.

In c. 4. cit. agitur de Pralato ex ob-

! frenttiay

lationibus & reditibus ipfius Ecclefie emente,

1l p

& malé expendente.

Ad 3. vocantur res De

M fritit

& Chrifi, non qnód eorum particulare dominium

uficis d

pertineat ad Deum vel Chriftum , fed quód ad

i 04

colendum Deum, & amore Chuiifti , fint à fide-

j

quiay

libus oblata Ecclefiis , & hujus Miniftris depu-

'

tata : qu£ quidem ante di&tam divifionem, &

TA

ere&ionem Beneficiorum , pertinebant ad par-

9g not ,

ticulare dominium Ecclefie tanquam perfonz

re facile

fidig, utü & omnes reditus Ecclefiaftici

,

s

poft

Áibi attr

divitionem veró & ereCtionem Beneficiorum pars

»,[l 7'20

reditnum affignata eft Clericis.

Bbona pauperum

ln De

appellabantur, quia Clerici olim vivebantin com-

muni, carentes omni dominio , uti nunc Reli-

xdlantt

j: o

giofi; dequibus temporibus intelligendi funt SS.

T S' Ber'

Partes & antiqui canones; qui infüper fzepe lo-

g

quebantur exaggerative, & improprie: ficS. Hie-

ron. relatus in cas. bofpitalem d. 42. univerfim ,

jufitm

eriam de laicis, pronuntiat, aliena rapere, qui ul-

ubl

u

tra neceffaria fibi vetinere probatur.

Et S. Áug.

qona

in Pf.147. ait: res aliena po[fidentur dum po[fiden-

ul

4

tur

Ji

"

u

T

4o LIB.II. TITULUS XXV.

y»

t

gur (uperflua.

Quis talia accipiat in fenfü pro-

3 9

,guih ?

prio? Si reditus poft divifionem fuprà relatam, &

yt

"

erectionem Beneficiorum, à quibusdam vocan-

j

tur bona pauperum , vel Dei , inde fit, quód Cle-

'I

u

u

RNEIOF" :

rici habeant obligstionem , perfonalem faltem,

n

z

Ü

um

ex pracepro Ecclefig , fuperflua erogandi in pau-

£2

fint?

u

peres, vel in caufas pias; quam nec ego abnuo,

Mr

"ll

j

(

Ad 4. S. Berhardus, qui fcripfit poft divifionem,

u

q

ufus eff exaggerastione & auxefi Oratoria, &

j

th "

comimuniter à DD. intelligitur in. fenfü latiori

ii g

(aliàs etiam committerent Clerici rapinam , fi

isNam:sl.'stlv.

de quali pavrimonialibus aliquid fibi retinerent,

gl

denm P

vel fi ulua vi&tum & veftitum fimplicem aliquid

QU

Mi

expenderent in lurgitionem moderatam, hone-

W

1

ftam recreationein &c. quod nec Adverfarii con-

i

cedunt) non iu eo r'gore, quem verba præfefe—

p

runt, fed in hoc , quod fuperflua debeant ex-

WV

pendere pié quocunque ex titulo, aut jure. Ad

|

al

$. Hoc pacto nec quafi - patrimonialia , nec ad

füftentationem neceffaria, à Clericis accipiuntur

Wi -

fine Simonia , quia per modum mercedis acci-

piuntur; quod plerisque Adverfariis dicere non

[

jubet.

Dico ergo, etiam fuperflua accipi per mo-

Mi

dum mercedis non rigorofz , fed potiüs per mo-

ag i

!

dum ftipendii ad fufteutationem,utut illud liberale

BI

V

fit: vel, fi velis vocare mercedem proprie di-

&um , dic illam non confiderari ut proportio-

Ttlbre

natam minifteriis facris, quod foret Simoniacum,

f'»*ï.dff:mïm t

fed propartionatam perfonz & ex Juftitia debi-

MT

N

l

tam pro faftentatione juxta illud Chrifti, dignus

;:jolfn('scmvu

eft. operarius mercede fua.

Dico 4. Clerici Beneficiati ,. non obftante,

à runïkr.gam

quod fint füorum redituum omnium veri domi-

Ei',

Ut hng

XX VI

De Peculio Clericorum.

AT

t in [

ni, fuperfluos tamen tenentur erogare in caufas

IDr n

pias.

2. Non quidem ex Juftitia, uti Laym. &

Ug

Pirhing. &c. volebant. 3. neque ex virtute Cha-

Hf g (

ritatis, utl putabant Molina & Palao.

4. Ne-

ndlem

que ex virtute Religionis, uti contendebant Luga

Ogttdiny,

& P. Franc. Schmier.

$. Sed ex folo precepto

t g0 db

Ecclefig.

6. Eóque partim fcripto , partim tra-

H d Vmoneg

ditio; adeóque ex virtute obedientig tantüm. Pars

)ratoriy,|

I. videtur effe omnium, licét in radice hujus obli-

fenfü fuis

gationis non conveniant.

Pars 2. 3. & 4. pro-

Tpinam , |

batur negative, quia non fatis probatur obliga-

! relineren,

tio Juris Naturalis aut Divini, deícendens ex vir-

m aliquid

tute vel Juftitiz, vel Charitatis, vel Religionis ;

àm, hone-

imó probatur oppofitum ex variorum Pontificum

erfari cor-

Bullis, qui Clericis in Urbe, & di(tridu Romano

] præfefe-

usque ad 10. Milliaria exiftentibus, dederunt li-

beant et-

centiam eciam de fuperfluis liberé difponendi per

aCus inter vivos vel ultima voluntatis ad caufas

u Ad

,Decad

quoque profanas, ut ex Bulla Erfi Univer[is. Sixti

cipiuntat

]V. ex Bulla Cupientes Julii ILI. ex Bulla In eminenti.

ii aCC

Pauli V, & ex Bulla Innoc. XII. qui non ita pri-

dem fimile privilegium conceffit Jodoco Edmun-

lr n ,

pperme .

do, Epifcopo Hildefienfi , qua exítat apud Stry-

permo

ckium ín appendic. ad tract. de Cautelis T'eflament.

jliberdle

Pars $. & 6. quam tenent Domin. Sotus, Covar-

d

vt d

ruv. Garc. Lef. Sanch. Haun. & longé commu-

i.

n'op.ottïo-

nior modernorum Theologorum , & Canonifta-

yoniacur)

rum, defümitur ex catff. 1. q. 3. can. 13. C cduff.

fria de

I2. Q- 2 €41i. 13. 'c. item ex Trid, f. 2 g. c. 1. de

'

NU

ref. ubi Clericis omnino interdicit, ne ex reditibus

Ecclefia con(anguineos , familiavesve fuos augere

fludeant ; m & Apoftolorum canones probibe-

l obfW'u

4nt , ne ves Ecclefiaflicas , qu& DEI funt , con-

qiu

li

;

[an-

cPCCUüO (

42

LIB, III, TITULUS XXV.

fÓi

fanguineis douent.

Ergo Ecclefia prohibet füper-

"

gpor

j

u L

atf

flua expendi in caufas profanas.

Quia veró dicta

joli

1&151

Jura videntur loqui de rebus & reditibus Ecclefia-

i fïd

rum, feu ad Ecclefias pertinentibus, vel de tem-

T

AHGHI

poribus divifionern rerum Ecclefiafticarum & be-

i

mitoi æ

:

il

neficiorum ere&ionem antegreffis non fufficienter

WUU

p

probarent noftram affertionem , nifi communis

P(, id qu Ppu

"

DD. interpretatio, aliquam obligationem pie ex-

'U"

lw 17" [

pendendi Clericis imponentium ex una parte ac-

40

iM

cederet ; ex altera veró nulla ratio fatis probat ob-

r

(f U

ligationem Juris Naturalis & Divini; indé dedu-

"

T

citur ,quód hec obligatio oríatur ex Jure Ecclefia-

flico , non mere fcripto, fed fimul etiam tradito,

«t :E»ji(.t.

Tl

quod nobis explicat communis DD. fenfus

f AVM

RU

o9

Objic. Y. Card. Sfondrati ;n Nepotifmo 8. 2,

TM ts

num. 1. 3it, Clericos ex Jure Divino & Humano

tam certà obligari ad reditus fuperfluos pié ero-

t

Ti

gandos, &t probatione uon indigeat s cism omnes

"

Patres , oimnes canones , omnesleges, Divina Hau-

Av lo

[

manaque , 4c denique omnes T'beologi boc ipfum

uno ore profiteantur.

2. Quamvis Clericis ad-

ftruatur dominium in reditus fuperfluos, illud ta-

men eft ligatum vinculó Juftitig ad eos pié ex-

Dd

kün

pendendos , eó quód fundatores Beneficiorum

""""""" m

n

lg

füb hoc onere, ex pa&o faltem tacito , tam am-

L NE N

plos ipfis reditus confignárint , utique nolentes

LT.

ipfis dare anfam fuperbie & luxüs , fed potiüs

WE"FM

DEI cultum & fuübfidium pauperum intendentes.

!

3. Clerici ratione ftatüs debent effe patres pau-

parum : ergo ex virtute Charitatis fuperflua te-

nentur dare pauperibus. 4. Ratio, cur Ecclefia pre-

.,.Art»lmal&tïzc

cipiat fuperflua expendiin caufas pias, eft, quód

(ti

fint fona Dei, & patrimonium pauperum ; ergo

D Ut

fup-

U

De Pecu.lio Clericorum.

43

! D'oli h

fupponit , hanc obligationem jam dari antece-

TM

denter ex virtute Religionis, vel Charitatis. *

TU Ecdeg

ad z. Card. Sfondrati nimium dixiffe & falfum,

$, vel ( "

tam certó conftat ex di&tis, ut nec probatione in-

iting

digeat ulteriori. Ad 2. Quamvis fundatores tacitó

Oif

pa&ó obligárint Prelatos & Adminiftratores , ut

if COttm.

bona à fe donata & applicata Ecclefiis applicent

iOHem pita

ad illos ufus, ad quos applicari voluerunt, confe-

108 porte

quenter etiam obligárint ad reditus Beneficiales

Ài Dtobut i

beneficiatis confignandos: negatur tamen, quód

; dndédet

ipfos beneficiatos, quibus affignati reditus tradi

tre Kl

debent, obligare intenderint , ut expendant pie,

It f14]j,

ficut nec Muficos, JEdituos, & Officiales Laicos,

níis

quibus voluérunt dari certos reditus de bonis

(f & a,

Ecclefiarum, ad id obligárunt. Id concedo, quód

; Hamano

defideraverint & fperaverint, à Clericis pie ex-

; DI ero

penfum iri fuperflua juxta preceptum Ecclefiz,

7177

quo contenti fuiffe przfümendi funt, cüm novam

Yi L

obligationem Juftitie, vel ex pa&to, à feipfis im-

« ij

pofitam effe, non fatis probetur, prafertim cüm

Ws qd-

tam gravis obligatio Juftitiz poffet caufare pluri-

d t*

mos fcrupulos, & pericula falutis. Propter dictum

5 J &j

defiderium bona Ecclefiis & Clericis donata reCté

fciorurm

dicuntur yota fidelium, &, quia fiindatores obtu-

m qIT

lerunt ad obtinendam peccatorum veniam, pretiz

volentes

AÀd 3. Quamvis deceat, ut Clerici

pecm.torum.

( potüs

ratione ftatüs curam habeaut pauperum, eósque

vdeotes.

ex füperfluis juvent, imó adhoc etiam obligentur

yes p

(faltem disjun&live ) ex precepto Ecclefig ( qua

eut te

de caufa nou malé hec bona dicuntur patrimonia

ia ?

pauperum ) fpecialis tamen obligatio extrà ca-

dol

fum gravis vel extreme neceffitatis pauperum

TE

(quo cafu etiam Laici de patrimonialibus fuc-

Cur-

]

2

"

44 LIB. IIL TIT, XXV. DePeculio &c.

currere tenentur pauperibus) non fufficienter

qu

probatur. Dein hocargumentum probaret, quód

Clerizi nequeant füperflua expendere in alias

J

caufas pias, v. g. iu ornamentumEcclefim, Ad 4.

lii

Iila ratio dicit quidem convenientiam, non veró

obligationem à Jure Naturali introductam ; nec

obligationem Religionis inducit illa ordinatio ad

SWMAf

Dei cultum ; quia per illam illi reditus nec fiunt

facri in fe, uti calices per confecrationem, ut pa-

h

Ml W ï Mg

tet, nec fiunt facri, quia perfonis facris cedunt,

j

2liàs etiam patrimonialia, & quafi-patrimonialia,

r

Clericorum fierent facra.

Unde ergo obligatio

)

ü

|

y m

Religionis? Certé,fi propter hoc, quód fundato-

s fanu,

res , offerendo Ecclefiis fua bona, fpe&árint cul-

i.gl:(gug L

tum Dei, & indé apud Clericos nafceretur obliga-

(

al

L

tio Religionis. etiam Officiales Ecclefiarum

m

Laici fuos reditus ab Ecclefiis acceptos teneren-

ii i d

tur pié expendere: quis autem hoc fomniat? Sa-

tis fuum finem cultüs Divini obtinent fundatores,

,, ï:»;tmï: w

(

fi Clerici, quibus liberaliter & ad fuperfluitatem

Wl j L.

usque confuluerunt , íacra minifteria obeant.

b Y

Quamprimum Clericis , uti & Officialibus Laicis,

I

applicantur füi reditus, extrahuntur ex erario &

L

dominio Ecclefiz, vei DEI, atque inillorum tran-

Z

feunt dominium, licét cum obligatione fuperflua

J ] 4

Oq

|cpie expendendi, impofita folo precepto

d

h »

i

Uil

Ecclefiaftico.

W

n

fl ^

* * li*r]

t g

li

lj

äcä(fi*)ä

m

LA

iL

t

TIIU-

t Pj

-E92) T (Qeu-

45

T0 (

Dtolao

ITTEOLUS XXVIL

Udere v

u

Clefie

l lldw

De Teftamentis, & ultimis Vo«

làfn, f0n

]

d.

luntatibus,

Ordingi,

Ifüs ner fi

SUMMARIUM;

OTIeRm, t h

Cs Cedi

i. Quid fit ultima Voluntas, & quá ejus ]þe«*

Cies.

*

irimoni,

? obl

2. 3. Quid & qitatuplex fit Te Lerentum.

(fundato.

4. Qua fint folennitates Teftamenti Scripti:

Qul

$. Et qua Nuncupativi , de Sure Civili.

6. Et qua de $ure Canonico, An boc correxérit

ür ol

Civilé.

Clefarm

Fentren.

7- n duo tefles de jure. Canonico vequirantus

4d. valorem , vél [olm ad probationem.

d! O

(atores,

8. T'e[lamentum ex parte voluntatis imperfecum

titatem.

eff nullum.

Qhennt,

9. 11. I2.. Ulti * imperfeilum ex parte folei-

Qs LaiOs,

nitatis, At non pro foro intermo con[cien:

ti«.

n

IO

IT (/A1]*

n corruente T'eflamento vuant & Legata.

13

Teflamentum Pium valet fine omni [olemni-

pett

tatet.

j

14

Ut " Teflamentum Nuncupativum . intei

liberos.

15

An, C quam foleunitatem tequiiat. tefla-

Wientum Militis :

16.

17. Et Ruflicorum ,. ac tempore Peflis con-

ditum.

18. Teflamentum. Publicum ,. item. judiciale ,

"

I

p Tffm

46 LIB.II. TITULUS XXVI,

" n

feu apud A&a, vel ad A&a, non opus babet

4n

])1

folennitate , modà rite fiat.

ii

n

"4

li

12.

- Quid fit Codicillus, quid ad eum vequiratur ,

,

(

PM

l

;V

J

& quid operetur.

l

n

20.

ii

:

j

0:7

Quid fit Sub[litutio Diretta, C quotuplex.

Af M M [

21. Quid Indiredia feu Fideicommil[aria.

Quid

bt

Ll

& quotuplex Fideicommi[Jum , n aliena-

!64-

bile.

M

?l

[l

22.

Quid $uris , i in cafu. fubflitutionis inflitu-

tus ingrediatur Religionean.

"

23.

Quid fit Legatum.

ï&quorupf

24.

Quid Donatio iortis catisa.

p M

2j.

Ad omnem ultimam voluntatem , exceptó

teflamentàó , vequiruntur & fuffciunt 5. te-

f

T

m

fles.

26.

Quinam facere po[fint Teflamentum.

J !

j

27.

n etiam. Clerici Beneficiati vi con[uetudinis,

;

1N

28.

Effentiale Teflamenti puuttum eft Inffitutio

Haedis.

29.

Quid & quotuplex fit Hares.

30'

Quinam baredes in[litui po[Jint :

31.

Kt quinam debeant , (altem in legitima.

32.

Quid fi legitima ,. C qua partes Haredita-

'Jg'lf ,

tis.

"

33

An & quando locum babeat exbarvedatio.

D',W J

34.

Quo modo inflituendus fit Hares.

3j

An cenfeatur in[litutus in omnibus bonis.

J ,W

356

An inflitui pofftt in ve. aliena.

37

Quibus vemediis confequatur Hareditatem.

TMUE

L W

39

Quid fit Haveditas. ..

[

al

32

4Ad quid obligetur Hares illam adiens , &

W

qui-

E XXVL

De Teftamentis.

47

2 Hf

»

quibus gaudeat. privilegiis, ff conficiat In-

yentarium.

^i !t

IIIW

40. Quid fit Falcidia , & Trebellianica , quando

utrAque competztt.

AI. ddire, vel repudiare Hareditatem qui po[[int.

j fMl

42. Quilus modis vefolvatur T'efl amentum.

Ti/fdriz. l

43. n rumpatur per ingveffum. Religionis.

DT

44- 43- 46. 4T. - Exerutio , & Executor Tefla-

menti.

lioj if

$

fL

Quid & quotuplex fit ultima

voluntas, maximé Teftamentum.

; exceptä

lil f t.

Ubi etiam de requifitis ad hujus

valorem.

/

iutidii,

Ltma Volustas in genere dicitur effe gra-

tuüita difpofitio de bonis in tempus mor-

liftitio

tis, feu poft mortem.

Firmatur , & vim

fuam obtinet poft mortem, per quam aufertur z/-

tiima voluntas; in vita enim femper eft reyocabi-

lis pro libitu. /. 4. ff. de adim. leg. ibi : ambula-

M

toria enim eft voluntas defundti u[que ad vita fu-

li

premum exitum.

Ejus fpecies funt T'effamentum :

Codicillus: SubfFitutio direita & indiretia: Lega-

Áitit

tun: Donatio mortis causá :

[otit

Dico r. Teflamentum definitur quidem [ 1.

ff- qui teffament. fac. fic : eff voluntatis noflra ju-

dititat

ffa fententia de eo , quod quis poft mortem fuam

fieri velit: quia tamen hec definitio non fatis ex-

primit differentiam à reliquis, ultimis voluntati-

diem;' (:

]

I

bus

Dc Tfmm

LIP. III. TITULUS XXVL

j

48

p

bus; riüfi per to juffz idem figuificet , ac legitiimó

C:m

feu ,

"

il

dire&kam haredis inffitutionem. continens ;

T

"P

càm juxta /. 3. ff. de bis, qua in teframent. delen

] 1d (y'l

tur. nullum teítamentum valere poffit, quod ba*

i

v:,

vedém uon babet ; & quidem dire&te inftitutum;

M iM

m h

M

TE

f. 2. Inft. de fideicommif. bayedit. ibi : opus eff ;

"] U

ut aliquis vecto jure teflumento bares inftituatur j

r'i"h hh

L TouM

n

idéo clariüs & re&tiüs definitur effe ultima volun-

ts , diretkam baredis inflitutionem. continens,

(

M

du

hr

Hazredis autem iz[fitutio ett fübrogatio heredis ia

zi

"T

NI

uuiverfuüfn jus, qduod tempore mortis habuit te-

1f

VN

ftator : directa autem erit quando hares ita eft

j Ak-[

lmw

infüitutus , ut hreditatem immediate ab ipfo te

Xü lii

ftátore confequatur ; non mediante alio, feu fi-

'Hl

n

1

ne interventü & minifterio altérius ,

jus fuum

"

n"nm "

wansimittentis, ut fi teftator dicat : Cajus fit bares

.H W wv

] |

IeHs.

Dico 2. Teflamentum dividitur in Scriptum ,

quodab ipfo teftatore, vel ejus juffu & nomiue

ab alio in fcriptis fadum, velfaltem fubfcriptüm

eft, vocatur ediam Claufum , quia i eo necefse

non eít illius tenorem, veliaftirtitum heredem

/in]

marnifeftáre teftibus , fed fufficit; fi teftator iisdem

1 (j

dicat * in hac Ícriptura contineri fuam ultimam vo-

lus

luntatem. Er in AVwncupativum, ein 001l Sunob

i

ausgeípeod)ned Sreflament/ quod fine fcriptu-

ra & fubícriptione fit; oreterus taritüm normipa-

L

to coram teítibus herede

?

five dein Notarius

VT

hanüc ultimam voluntatem in fcriptüram redigat

d

Wi

pro memoria & faciliori probatione , five non;

Dividitur utrumque 2. in jolenne, eit giecliche8

S'eftament /. feu Perfettum, quod habet omnes

N

H

folennirates à Jure requifitas : & in Jmfolemne,

4on

, lg

:

r«!h

*XXV!

De Teftamentis.

49

TM

hon [olenne, feu Iperfeitum ,. aut Privilegiatum,

Wm [gn

quod nullas, vel non omnes habet folemnitates

Ff/fame;;

]urxs,mhllommus tamen ex fpeciali Juris privile-

IOH'[, qka

gio fuftinetur & valet: cüjufmodi fünt fex , Tv

(l if

flamentum Pium, feu ad caufas pias conditum. 2;

Ibl hi

Teflamentum . inter. liberos fa&um à parentibus,

^ ii

3. T'eflamentum Militis ia expeditione Bellica

lii v

]

4. Teflamentum Ruflici.

$- Teftamentum tem-

!] COhf])

pore peftis.

6. Teflamentum Publicum , quód

io hered

nempe fit coram Principe aut ejus deputato ,

ii habutt

veleidem offertur: item Teftamentum Sadiciale,

&IC5 18 d

quod etiam fübinde Publicum appellatur, & fit

30 ipfi

vel corám Judice & vocatür apud Ada, vel faltem

lio, feà f

Judici offertur, & dicitur 44 44 datum;

jus fum

Quares, quanam de Jure folemnitates requi-

t ft hu

raütur ad Teftameiitum folemne ? g. 1. Ad Te-

l.

ftamentum Sceriptum de jure Civili fequentes

Debet effe reda&um in Scripturam vel ab ipfo

Jerjtn,

t DOITIOR

teftatore , vel ejus juffu ab alio nominauui ex-

Acriptum

preffo , &, fi ipfe uon fcripfit teflator, debet po-

ftlea coram teftibus fubfcribere , aut vocare te-

wecelst

Yoedem

ftem oCavum , qui ejus loco fübfcribat.

2. De-

pr Jisdem

bet teftator per fe, vel alium, fpecialiter rogare

11411l V0

tefles feptem , feu convocare ad teftificandum;

Jutg

vel, fi aliàs jam funt prefentes, rogare, feü moa-

nere, ut velint effe teftes fuüi teftamenti.

d. B&

(ctiqut

mite

quidem teítes idoneos, quales aliqui de Jure nori

Nodrt

funt, utl feryi proprie di&i: mulieres: impuberes:

n te lgit

furiofi, & prodigi declaraü: muti: fürdi: ceci:

(ire 107

infames infamià Juris : iuviti & coa&i

i pote«

flate teftatoris, vel alicujus teftis, conftituti, uti fi-

icit

liusfamilias in teftamento patris, cüm reputentur

bet Gml"

pro uno corpore familig : hares ipfe: & genee

pj

Puars 1.

D

rali-

u

] TefMU

$o

LIP, II, TITULUS XXVI

lh jut

raliter omnes inteftabiles, qui nempe ob impra-

T. fm" à

JM

bitatem morum te(tes agere nequeunt in aliis ne-

m,IW

gotiis, inteftabiles active, qui propter deli&tum

n

[,HMW j P

facere teftamentum, & inteftabiles paffive, qui h-

UM

PHUM*

4. Et teftes ita de-

£t

ii

redes inftitui non poffunt.

3&N

bent effe prefentes, ut teftatorem audiant atque

j

videant.

$. Coram his teftibus teftator per fe;

p futt

vel per alium, affirmare debet, in charta, quàm ex-

vf',m-c H

L

hibet, contineri fuum teftamentum & ultimaimn vo«

a

J]untatem fuam.

&. Cui charte deberit omnes te-

vel yos

ftes füa nomina fübfcribere propria manu, v.g.

q ib ijb

hoc modo ego Titius teflis rogatus teftamentum

MM"Z d

Sempronii propria manu fubfcripfi : wel:

teflor ,

[

|

Zwï M

quad à Sempronio teflatore audiverim, in prafen-

H(! T 4

ii charta contineri fuam. ultimam voluntatem &c.

W H;x

ii c-.

Videtyr autem fufficere ( faltem de Jure Bavar. ) fi

[ h

primi duo vel tres di&to modo fübícribant , re-

liqui autem hoc modo, idem te/ior C ego Cajus,

NUA

VuV

vel, ego Titius teffor, ut primi duo &c, — Siqui

ex teftibus nefciant fcribere, conceditur ipfis, ut

VN

alii conteftes eorum loco fübfcribant , exprefsé

addendo, fe rogatos aliorum loco fübfcribere. 7.

Iidem teftes debent appouere finguli fua figilla:

AMAT

ii

bw

fi aliquinon habeant propria figilla, alius vel alii

HA/J,,;H(;

Conteftes fua pro illis apponere valent, & fic bis

L.c,hd.n." "

vel ter exprimere, imó carens figilló permirtitur

)"wa

n

apponere figillum extranei; oportet tamen expri-

"ANL

mere & fateri, fe alienó fignaculó fübfignáffe.

8«

M* rwm LH

Atque totum hoc negotium abfolvi neceffe eft in

M

uno contextu, h.e. nullo a&tu,qui ad teftamenti

Wm

faCtionem non pertineat, interpofitó, & coram te-

M

] (

ftibus omnibus fimul congregatis; fi tamen aCtus

.Km&h

brevis impertinens, quem urgems natura,vel core

d

4

L

L

T

porz-

A

TO

De Teftamentis.

51

i

poralis neceffitas, aüt ratio fanitatis in téftátoré

Tüetnt j i

vel tefte exigit, interveniret , nihil obeffet.

De-

LOON

j

tique confuétum, imó & confülturn eft adliibere

lt if

! ifQ

Notarium publicum , fpecialiter requifitüim, ut

Cetsipi

némpe fecurior fit teftátor de folennitatibus rità

UM

adhibitis , & teftamentum; fi Notarius füper illo

! Fefhtore,

conficiat inftrumentum Autlienticum, vel füà fub«

m Quin,

fcriptione & figillo authenticam fidem faciat te-

! ultínins

ftamento Ioftrumenti publici inftar, minus habeat

"OCC Ommpey

periculi, ne corruat, quod fübiret, fi continge-

fiä manu, Vlg'

ret unum vel plüres tefies emori ante teftatoretm,

1 f/| a

Sumuntur bz folennitátes ex f. 3. feqq. Inft. de

qe: /t/a/,

Teflam. ordin. l. 18. 20. 21. f. qui Teflam. fac.

UET

pof. 1. 9. 21. . C. b. t.

Receff. Spir. de anno

Anttm &

1$12. Jure Bavar. t/i. 24.

relnar. ) f

. 2. Solennitates teftameuti Auucupativi de

Til , 18«

Jure Civili funt hz,

I. Etiam iti hoc adhiben-

difünt 7. teftes idonei, rogati, feu ad teftifican-

^ip (jus

& d

durn requifiti.

2. Debet teftator eofdem jam

1 ifis, ut

prafentes per fe vel per alium monere, quàd in-

4 ao

tendat facere teftamentum , & quidem nuncupa-

tivum.

Yiters !

3. Tum coram iisdem fimul przfentibus

J fue fp:

voluatatem fuam circa heredem, & legara, fiqua

if rel al

facere velit, oretenus per fe, vel per alium, ma-

, &il

nifeftare , aut ex charta prelegere, confequenter

permin'uuï

iu hoc tefiamento celari heres non poteft, adeó-

n ryre

que non fuffcit, fi teftator fe referat ad fchedam,

jgnä[ïe- Ó

in qua defcriptum ait effe heredes ; quàmvis id

veefe n

procedatin teflatento fcripto ; cüm talis fcheda

à eefanti

cenfeatur effe pars (eftamenti fcripti. . 4. Totum

rurfus negotium in uno contextu, & eodetn mora-

cconn?

; m

liter tempore & loco persgeudosm eft.

Proin

n

"

ezdem feré folennitates neceffarig funt, que ad

D a

tefta-

p

chh

!

$2

LIB. III, TITULUS XXVI.

"n n

teftamentum Scriptum, excepta fubfcriptione &

ia

quäm !

fubfignatione teftatoris & teftium, atque fpecifi-

"i

mam. |

cantur in/. 2 i. ff. l. bac confultifftna. 8 . C. qui te.

u

flam. fac. poff. l. bac confultiffima 2 1. f. 2. € l. 20-

ycu

29. C. b.t.

Notarius etiam in hoc teftamento

a [

propter di&tss fuperiüs rationes confultó ( non

"u ü

"RL

neceffarió ) adhibetur.

/

:

((

n

w. 3. Jus Canonicum difcrepat à Jure Civili,

m

f u

& duos tantüm vel tres teftes ad teftamentum re-

[ Üb

mb

ii

quirit inc. cim effes 10. b.t. ibi: quia vero à Divina

j um

lege, & $. PP. inflitutis, & à generali Ecclefia,

jpdit )

y u int

con(uetudine id ( nempe fübfcriptio vel prefentia

p li

feptem vel quinque teftium in teftamento & ulti-

ma voluntate ). ofcitur effe alienum, cum fcriptum

J andt

m d

fit.quàd in ore duorum vel trium teflium [Iet omue

len

r

jcay

!]

T

verbum , pra(criptam con(uetudinem improbamus :

f

!

i

uN

j

IW-

D

€ teflamenta, qua Parochiani coram presbytero (uo

"DI

(nempe Parocho? 6* tribus vel duabus aliis perfo-

ï

u

T

niis idoneis in extrema fecerint voluntate, firma de-

'zïk,x*:ücäz (:

Ex quo textu aliqui iuferre

«l

"-

cernimus permanere.

INenet

volebant, quód Jus Canonicurn correxerit Jus Ci«

TA

vile quoad nurmnerum teftium , ita ut neque in fo-

a

ro Civili & in terris Imperii requirantur ad ,valo-

il

rem teftameuti feptem tefles , fed fufficiant duo

Vrl

vel tres cum vel fine Parocho (hunc enim rion de-

Vib

terminaté requirit Jus Canovicum, fed folüm oc:

i

cafione fa&ti, quod Puntifici propofitum erat, men-

tll

tionem Parochi facit, non per modum decifio-

At

nis) quafi nempe Jus Civile plures requirendo te-

d

Ut

fles foveat peccatum , cüm textus dicat, id À

Smmmm

JDivina lege, duos tantüm vel tres teftes exigen-

h

Nl

'*nlllmim |

te pro omni negotio, alienum effe. Sed contra-

ia fententia eft communis & vera ; cüm per tà

MET

Alidg

1 Il DGD "l !

*

uU

De Teftamentis.

53

1 fülfe

lptiu"&

alienum à Divina lege nihil aliud voluerit Jus Ca-

m, ii ]

n g. (

nonicum dicere, quàm quód fit prater, non con-

li

tr4 legem Divinam, juxta quam quidem fuffi-

2|, Jü'(m

ciunt in quolibet negotio duo vel tres teítes, non

r fe(tpy

tamen prohibetur ex juftis caufis plures requirere;

rl (

aliàs Tridentinum, requirendo ad valorem Matri-

monii preter duos vel tres teftes infüper Paro-

tj (

chum , egiffet contra Jus Divinum.

Pontifex in

limenton )

d. €. 10. refcripfit ad Epifcopum Hoftienfem, qui

AYfi D

exiftit in territorio temporali Pape, atque ideo

H li

ejus difpofino precise territorium temporale

Tl nreen

Pontificis, uti & foram Canonicum, refpicit, ad

T6nt0 & ult

quod pertinent Teflamenta Pia, & Teftamenta

m eitur

Clericorum, etiam ad caufas profanas teftantium.

i fat m

nifi in his aliud obtineat confüetudo, non veró

prohum

afficit terras Imperii & forum Civile , imó nec po-

trdyeufu

tuit eó usque fe extendere ; cüm in Pontificis po-

P lgt

teftate non fit leges Civiles in caufa mereé pro-

; jl

fana, & peccatum non concernente , pro foro

ii ifene

Civili immutare.

Igitur juxta communem Regu-

ye s Ü

lam ftstuendum : ubi Jus Civile & Canonicum in

at

materia profana & peccatum non involvente in-

"t 4d p

ter fe difcrepant , quodlibet eft obfervandum in

ffciant duo

füo foro & territorio, confequenter quoad tefta-

imtorde

menta Jus Civile in terris Imperii & foro Secu-

d lm o

lari: Jus Canonicum in territorio temporali Pa-

t me

pg, atque in foro Ecclefiaftico, ad quod utique

um declo

etiam pertinent Clerici.

Quazfítionis tamen eft,

quentt t

an duo vel tres teftes, quos requirit Jus Canoni-

; dicits i

cum, requirantur per modum folemnitatis , ac ad

"T

valorem teftamenti, an veró ad probationem dun-

ged (

taxat? Ego ceufeo, &

i

Dico 3. Duo vel tres teftes , quos requirit

s f

)

D 3

]us

f TCM

$4 LIB. III, TITULUS XXVI

Wi Uuqu

TU

D]

"d

fi

t

us Canonicum in éif. (. 10. probabiliüs pertinent

ad folennitatem fübftantialem, ac ad valorem Te-

r*üh

u

mäa

ftamenti, & non precisé ad hoc, ut per eos probe-

"

gl

turultima voluntas. Proin, licet de hac yoluntate

qu ag [iFl['

]

teftatoris aliunde, y. g. per manum teftatoris

n

iL

agnitam, fatis conftaret, fi tamen duo vel tres te-

a

' &Omlem l

j

ftes, & quidem idonei, ac fpecialiter rogati , aon

,

inte: vemFe'ït, aut negotium non in uno contextu

AI

j

«

ï

l-

i

fuifle

sbfolutum, teftamentum ( excepto Pio )

. niws commd !

non valexet. Abb. Covarruv. & tefte P.Schmier,li-

Xg Hmc

cet adverfario, de fuece[f. bared. c. 2

.8.28. major

t

mc"M

DD. numerus, Probatur: ]us Canonicum in ma-

!

^

n

j

]

jj

teria adiáphora feu indifferenti, ubi diverfum à

j

?cr pl

Ü

Jure Civili nihil ftatuit, fequitur Leges Civiles c.

1. de N. O. N. Sed Jus Canonicum quoad tefta-

u

menta nihil diverfi à Jure Civili ftatuit preter nu-

Hö!

ii

Hr

merum teftium , pauciores requirendo : ergo in

«

Ü

materia teftamenti quoad alia fequitur Leges Ci-

D

a

viles, qug proin etíam in foro Ecclefiaítico, & in

territorio Pape, fünt obfervande, excepto folo

h

m

teftium numero

atqui Jus Civile 7. teftes ido-

pv

T

T

neos & rogatos requirit ad valorem & fübftan-

"u

tiam teftamenti ac per modum folennitatis füb-

L' /fl;nfnh,

T*If"fg "

ftantialis: ergo & Jus Canonicum ad fubftantiam

hmk V( N Mw

& valorem Teftamenti requirit duos vel tres t

ftes, eósque idoneos, & fpecialiter rogatos &c

"n

Objic. Pontifex in c. 10. cit. voluit reprobare

b

u

[

folemnitstem Juris Civilis ad valorem Teftamenti

t

requifitam: ergo credibile non eft, quód ipfe vo-

u

T

A

lh

luerit prefcribere novam folemnitstem fubftan-

Il

rrï&

l C-E

tialem 2. vel 3. teftium; prefertim cüm fe fundet

"

LUA

iu Lege Divina, vi cujus zp ore duorum vel trium

DT

H

Xn

flat omne verbum: fed de fure Divino hic nume

rus

u

De Teftamentis.

5$

obabif.';,'sptr

rus teflium utique non requiritur ad valorem

EL

per modum folemnitatis fubftantialis ; fed fo-

p eosP,r;,

lüm ad probationem aGüs. w. diff. antec. vo-

luit reprobare folemnitater Juris Civilis aliquam,

DAOU

videlicet quam expreffit, confiftentem in majo-

o lg

ri numero teftium, C.antec.. aliam quoque, quam

iterroga[iISL

non expreffit, & omuem folemnitatem. A. 4n-

I Ung COnfer

tec. C conf. Omne Jus corre&orium eft odio-

'EXCOpl h

fum & ftri&e interpretationis, atque ideo non

i hi

cenfetur plus correctum , quàm fit expreffum.

242f mä)f.

Pontifex allegavit quidem Jus Divinum , duos

icup ip m

vel tres teftes non requirens per modum folem-

!

i derfum

í

nitatis fübítantialis , exinde tamen non fequi-

oes Cirles ,

tur, quód Pontifex illos non requifiverit per mo-

dum folemnitatis, quia non expreffit, quód ve-

quotá tef

t prater nj

lit recedere à Jure Civili, teftes ( quos quidem

o : enoit

exigit plures, quàm Jus Canonicum , & quidem

rle G-

idoneos, ac fpecialiter rogatos) requirente per

modum folemnitatis fubftantialis.

flico, & n

Dico 4. Teftamentum imperfe&tum ex parte

ceto lo

Ndes lo

a&üs feu voluntatis ( id quod intellige de qua-

y t fbf

cunque alia ultima voluntate) feu quod quidem

aliquis facere decrevit, vel jam inchoavit, vel fz-

miutis fib

iüntiam

pius dixit, fe velle hunc aut illum inftituere here-

i us te

dem, hoc vel illud legare certis perfonis &c.

qgaos C

morte tamen preventus, vel aliter impeditus, non

perfecit, eft nullum in utroque foro, ex & interno,

qepobare

etiamfi aliàs effet privilegiatum, nullas requirens

Teltment

jiplem

folemnitates , uti Teftamentum ad caufas pias, in-

terliberos &c. Ita communis cum Covar. contra

em af

Abb. quia tali cafu folüm datur propofitum teftan-

ys efuré

di, vel per ultimam voluntatem difponendi, nori

ipfum

p lit

n

56

LIP. III. TTTULUS XXVI

ynm

r -r['(

ipfum teftamentum

)7

vel voluutas de prafenti ,

"uwï' d

aut aQualis difpofitio.

pnf p

, WUIIUT

ft

Dico $. Teftamentum imperfe&um ex parte

j

i

folemnitatis, feu deficiens in aliqua folemnitate

T;

t puf

ex hucusque recenfitis , regulariter eft nullum

»ajmml

?paüïl

& irritum, faltem pro foro externo, fi nempe

:q"!lü

;

T.

non fit privilegiatum. Comnmunis contra Bartol

p

]

'f' æ,ws

& quosdam alios, propter claros textus in J. 9.

qi

,,hmw L

12. C 21. C. b. t.. Dixi, regulariter ; excipitur

m

euim cafus , quo hzres ab inteftato ipfe perce-

VU

ii

.xä

" jl

pit, ac fatetur voluntatem defuncti, alium pro

p m'

herede in tali teftamento inftituentis. J. fin, C. de

ïe u[ *!9

fideicommiff. 1d quod etiam procedit de legato,

n[ LfZW ;

vel fideicommiflo, quod teftator fecit in tali te-

Id

Ti

ftamento imperfeCto, & haeres ab inteftato fcit,

50?'»'

& fatetur. 8. fin. Infl. de fideicommiff. baved. &

"n

lü'!

]. 16. C b.t. item L. fin, cit. ubinon taniüm deLe-

eatis & Fideicommiffis, fed etiam de Teftamentis,

II

&Mä

per verba, ne quid falfitatis incurrat. pev duos forte

refles compofitum. teflamentum , fic difponitur.

À w

Quódfi heres ab inteftato id non fateretur, heres

W v*yr"

iamen inflituius, aut legatarius, fciret eum pre-

[

ä (Mu

fentem fuiffe, quando teftamentum, vel legatum

fiebar, & audiviffe, aut aliàs certó coguoviffe vo-

flrat

ljuntatem defun&i, alium haredem volentis, aut

* L

li

Ly

legatum relinquentis alteri, poffet heredi ab in-

od

teftáto, fi priüsipfejuret de calumnia, deferre ju-

tt—MHH

ramentum, quo juretfe nihil fcire: quod fi recu-

L

i»

V

faret, hereditas devolveretur ad hzredem iníftitu-

M

"

b m'l" lem(

tum, vel legatum adlegatarium./. fin. & $. fín. citt,

"i T»[,l"mü |

I

Addidi, finon fit privilegiatum, de quo pauló poft.

wl M

|

F' "T

io

Quares , au corruente propter defectum

um u þ'o h

folemnitatis teftamentóà etiam legata, & fidei-

T ( hgm

Ccojnu-

U5

De Teftamentis.

*

litifg T

nj

commiíffa particularia, corruant! B. Si fint pro-

fana, corruunt. /. 29. C. de fideicommi[. quia ac-

þerfe&um N

cefforium fequitur principale. Necobfiat, quód

ilique folemn[kg

in teftamento adhibiti fint $. teftes, qui aliàs ad

Vüter ej Bull:;

Legatum extra teftamentum füfficiunt.

Excipe

Tetm, f

I. nifi teftamento appofita fuerit claufula codi-

I$ Ol

cillaris, de qua infrà, per . 1. ff. de ure Codicil.

08 téxtls ] ,!

Excipe 2. cafum, quo heres ab inteftato jam folvit

i ; excipifg

legatum in teftamento infolemni reli&tum. /. 2.

(ato iff p

C. de fideicommiff. l. 16. cit. Dixi, prefana: nam

nj tlim

pialegata fubfiftunt, quia hec funt fpecialiter pri-

As f ( )

vilegiata, & ideo per fe ftant, nec fequuntur faum

Ut de lo

principale, utpote quod non eft gqualiter privi-

&ctin gl te

legiatum. Objic. Legata profana teftamento Pio

inte(lto (

infolenni inferta fuftinentur, licet neque teftes j,

if d d

fuerint adhibiti: ergo vice verfa etiam fübfiftuut

a deLe

legata profana teftamento profano infolenni & in-

Teflanenti,

valido inferta, g. N. conf. quia utrobique legata

v du

fequuntur principale, & valent, fi iftud fubfiftat,

: diontur,

ac viciffim corruunt eodem corruente.

r nates

Dico &. Teftamentum imperfe&um ob defe-

II

r eum p

&um folemnitatis probabiliüs valet pro foro in-

, rel fgatum

terno, & in confcientia vim habet tam quoad in-

füitutionem heredis, quàm quoadlegata in eo re-

grotift o

olenis d

li&a. Ita cum antiquis Theologis & Jariftis ple-

gl b

risque Sotus, Molin. S3, Fachin. J. 4. controv. c. 5.

Reiffenftuel P. t. n. 10 6. & alii contra Covar.Ferd.

, dderc

Vafq. Lug. Haun. Arnold. Rath, P. Wieftoer & alios

quod (rec

adem lt

Recentiores non paucos. Prob. 1. Ex una parte va-

e j

let tale Teftamentum fpe&ato Jure Naturali, ex

altera non probatur fuüfficienter irritatio à Jure

p padpil

Pofitivo ftatuta pro foro interno: ergo pro hoc

gr db

; ergo

foro valet, 2. Leges irritantes fuut odiofz

i M d

funt

(

D;

» T

$8

LIB. III. TITULUS XXVI.

g

g

"

)

fünt reftringendz. c. 1 . de R. $. in 6. ergo Leges

ullmm

du

Teftamentum imperfeCtum irritantes funt reftrin-

| p

T Wl

gende ad forum externutn, preíertim cüinin fenfuü

g

g r

proprio intelligi adhuc pofliat etiam taliter, reftri-

lw EW

um

"

&z, & infüper Reipublice adhuc fatis fit conful-

M

n

Q

tum , fi Judices teneantur tale teflamentum pro-

IJ

u

f

T

nuntiare irritum, quod legibus humanis, regimen

m

T fj

politicum externum principaliter fpe&tantibus,

U[Jd(quou e j

conforme non eft, 3. Huc applicari poffunt argu-

menta, quibus ad tit. de Conflitut. n. 2 3. probavi-

t i

ïï'x

M

mus, leges fimpliciter irritantes, & nullam men-

;tisïm?f'

fin.d

n f

tionemfacientes de foro interno,non irritare aCtus

| prZFc

pro foro interno, v. g. eleCtionem Pralati Eccle-

(Us

fiaftici, & alienationem rerum Ecclefiafticarum,

ld

fine folennitatibus Juris fa&tam. Unde meó judició

multi graves DD. qui in his cafibus nobiscum fen-

" I

ll

ferunt, hic autem difcrepant, non fatis confequen-

D

m

u M

terloquuntur. Excipe tamen cafum, quo res ad

WW

i A

Judicem dedu&ta eft, & ifte contra valorem tefta-

um ?

menti fententiam tulit, cui utique in confcientia

parére tenetur hares in tali teftamento inftitutus,

Á

& condemnatus, utpoté jufté & fecundüm leges

D

pronuntianti, & jus tribuenti heredibus ab inte-

;"]Lll

ftato.

!h r)-'u:

ii

I2

Objic. 1. In f.7. JInfl. quib. mod. teflam. in-

M

|jsti

firm. Tettamentum imperfectum abfolut& dicitur

nullum , infe&um &c. ergo pro utroque foro eft

j

q

nullum. 2.]In 4. bac conf(ulti]Jtma 2 1. ff. 1. C. b.t.

i

fic habetur: ex imperfecto teflamento voluntatem

NHM

.

defundli tenere non volumus.

oimilia reperiuntur

)

í

quoque in aliis textibus: fed, ubi ipfa voluntas

! q'im

W»n

4l

redditurinefficax,nec obligatio naturalis & in con-

ztfa!rrgqay

!

KQN

fcientia oritur, ut patet in Religiofis, quorum vo-

[

A

jun-

: luþ 1 lhui

Uj XXVI

De Teftamentis.

59

'mäer ol

luntas & difpofitio circa res temporales fine con-

"n Cuun

fenfu Superiorum nullarum eft virium, etiam in

iam tahzer

foro interno.

3. Non-voluntas nullam omnino

lC fats m

producit obligationem, nec ullum tribuit jus: fed

voluntas, abfoluté irritata, eft non-voluntas : ergo.

[enämenrum

n

A. Lex jufta pro foro externo eft etiam juíta pro

Qmápis It

jl

foro interno, ut habet commune axioma: ergo

CT fneCun

3l Df

etiam lex pro foro externo teftamenta infolennia

irritans procedit quoque in foro interno. B. ed I.

!l 23. oj

& nilim m

In d. f. eftfermo deteftamento ex parie a&tüs &

voluntatis imperfeCto , quod nempe tefiator non

OU I!ntore

perfecit, preventus morte , vel aliter impeditus :

Pt n

quod omnino nihil valere, jam fuprà nos ipfi do-

leíaflcrum

cuirnws. Sed huc non quadrat, quia loquimur de

? [I60 Judici

teflamento debitis folennitatibus deftituto, &

1obiscum en

pfopter hunc defedum imperfe&to.

Ad 2. Dr-

S Confequen

citur quidem ibi voluntas non tenere, at quia ni-

quoro d

hil additur de foro interno , re&té intelligitur fo-

loren tefà

]lüm de foro externo.

Paritas cum Religiofis

Confcienta

nulla eft; quia horum voluntas , & difpofiiio,

a,

fine confenfu Superioris fa&ta,faüs etiam proforo

wüm lu

interno intelligitur effe irritsta. per abdicatio-

lus 4b nf

nem omnis dominii, quo fe exuunt, & ejus inca-

paces fe faciunt ex difpofitione Ecclefig per vo-

tfat.ik

tum paupertatis: fed difponens de re, cujus do-

hute d

minium non habet, utique nulliter agit pro omni

i pe

foro: Teftatorautem difponit de rebus propriis,

[

& fuis. .Ad 3. diff. min. voluntas, abfoluté ir-

veluntal

ritata, eft non - voluntas pro foro externo, C.

eperintt

Min. pro foro etiam interno , fi id lex irritans

r «oluoti

non exprimat faltem virtualiter. A. min. Ad 4, NV.

yhs n

conf. & explico axioma: lex jufta pro foro externo

( orume

eft etiam jufta pro interno, h. e. obligat in foro in-

pr

terno

De TCIW

60

LIB. III. TITULUS XXVI

auf

g

terno faltem ad aliquid, quia de effentia legis jufte

( mm"'ïll

eft obligatio faltem ad aliquid, nempe ad quod

na&d[e D

Legislator intendit obligare; adeóque lex jufta

m aut

WI -

pro foro externo effentialiter obligat; atlex ;rri-

g n"ah P L"

jmt

t4ns fimpliciter non effentialiter irritat etiam

AOD

pro foro interno ; nam irritatio pro foro externo

Ml

" de ï()m

zantüm, abfoluté eft poffibilis, & feparabilis ab

, um j

irritatione pro foro interno fimul

ergo lex fim«

ïrrt':EL gl v

AT

)

n

pliciter irritans non eft extendenda ad forum in-

M 'M

'Wä

ternum, utpote odiofa & ftrictz interpretationis.

"

Dices: nihilintereft in effe£&tu, au teftamentum di-

mro'o 0i«

catur valere vel nou valere in foro interno: ergo.

MCC fU qüüfu

W. N.atitec. Sienim non valeret, non poffent hz-

h

O

nn,f 1**

redes, vellegatarii, quidquam accipere, aut acce«

ptum retinere ex imperfeQo teftamento, licetip

mnM

304

J

fis probé conftaret de voluntate teftatoris, fed te-

D J

du

nerentur omnia reddere haeredibus ab inteftato:

I w- UE

econtra,fi v3leat pro foro interno, haredes inftitu-

r w

i

ti, & legatarii, licité accipiunt,vel retinent haredi-

tatem vel legatum,licét fciant,teftamentum pro fo-

NT

""

ro externo eífe nullum ; heredes veró ab inteftato,

PT

fifciant voluntatem defun&i, obligatione naturali

s

UP

tenentur ipfis relinquere, uifi velintimpugnare te-

ftamentum, & eo expuguato per fententiam Judi-

cis reli&ta obtineant, quam aCtionem & remedium

ARA Vg

"

nullitatis ipfis Jura concedunt , nec nos dene-

] «Mï *R«r.

gamus; licet denegare videantur Abb. Molin.Leff.

M "*pm ]

Fagnan.

Hucusque de Teftamentis Solennibus ,

XLH 'l E 4

nuac de Zs/olennibus , feu de Privilegiatis.

HM.,.

13

Dico 7. Teftamentum P;um

feu ad cau-

f&'f.'] (

fas pias ( h. e. in quo inflüituitur pro hzrede

s'».

V1 Uithn

vel locus pius, ut Ecclefia, Monafterium, Hofpi-

»j (;hm

h]

»Q"m

tale &c. vel pauperes , etiam confanguinei non

IIA m

El

E

quà

Uj hu

De Teftamentis.

61

t efïenuale

;!

qua confanguinei, fed ex pio motu ftnifericordig

LU ii

&c. vel aliquà communitas, aut perfona aut lo-

! equE lEx

cus ex motivo fpeCtante Dei cultum , vel anima-

Oi ath

rum falutem, aut,ut vnlt Menochius , utilitatem

itgr i lr . "

publicam Reipublice politice) valetin utroque

YO foro

foro , licét omni cáreat folennitate , modó fuffi-

! & fepi]

um

cienter conftet de voluntate teftatoris quocun-

* CIBo lr

que modo.

Communis & certà, hodie quoque

(à ad fong;

apud plerofque Legiftas, diffentiente tamen Fa-

lülepFC[ä[lOlM

chin.

Ratio , quia Jus Canonicum ( non Jus Ci-

Helmentimi

vile , cui tulla in caufas pias eft poteftas ) obfer-

M IDfT02;

vandum eftin toto Orbe Chriftiano, etiam à Lai«

100 poffer

cis in foro Civili, quoad has caufas. per c. 7. &*

Q6 QUE RCCR

10.de con[lit.c. 1 1.b.t.

Sed Jus Canonicum in

t0, [ctip

d. c. t 1. reprobat folennitates in teftamento Pio ;

dtoris, fed te

fe fundans in Lege Divina, inore duorum vel tri-

ab intefio:

um [Lat omne verbum. — Neque dicas , in d. c. 11,

Téderitíliue

à Pontifice requiri duos vel tres tefles legitimos ;

nenthared

quia hos requirit non tanquam folemnitatem , fed

ttümprofo-

precise ad probationem, fi aliunde non faiis con-

TNON

flare poffet de voluntate teftatoris.

Siquidem

Yoene natutl

]us Canonicum nullibi ad valorern teftamenti re-

ingurtt

quirit aliquam folemnitatem , ubi Jus Civile non

entam Jud*

requirit: atqui Jus Civile pro teftamento Pio nul-

tremediun

libi requirit folemnitatem, imó nec requirere po-

c n d

teft; cürm caufz piz fint extra vel fupra ejtis fphz-

of

ram ac poteftatem.

Proin Teftamenta Pia pra-

al

cisé regulantur fecundüm Jus Naturale, quod in

MIS.

teflatore exigit üfum rationis, actualem volunta-

( d d

tem, & poteftatem difponendi, item fecundüm

Jus Divinum, Gentium & Canonicum, que plus

, hat

non exigunt , quàm ut conflet , five ex fchieda

JUNLD b

per manum teftatoris, fatis agnitam , fcripta, fis

mgumel

Y&

qui

E. Ti

62

LIB. III, TITULUS XXVI.

P d u

ve per duos teftes ( uni enim tefti non tenetur

credere hares ab inteflato ) five per nutum ad

Teümentm

interrogationem alterius füfficienter probatrum ;

: J

t

t

u

j

&c.

Nec tibifcrupulum moveat, quàód Jus Ca-

,Oxeï

t

nopicum requirat teítes Jegitimos, cafu quo pet

»

9d

"T

teíles probari debet voluntas teflatoris ; quia per

din

7f] li

rCll

id folüm iodicatur, quód debeaut effe teftes ; qui

od

j

l

" 1015

"

in aliis negotiis de Jure Canonico ad probandum

li

::i gt «

funt habiles, & hoc Jus propterea repellere ve-

lit fervos, infames infamià Juris, excommuuica-

Ó exg:'me:..

tos vitandos &c. licét non reprobet teftes, qui fo-

Rfl

làm de Jure Civili fünt inhabiles.

Sic etiam Te-

'Nd LWr f(

ftamento Pio nori obeft, 1 h&reditas alterius ar-

Eïfh ra

bitrio relinquatur; fiinítituatur heres incertus,ut

fi.dicat teflator, pro hzrede inftituto Deum, cau-

ías pias, pauperes ii genere, vel quos elegerit Ti-

tius &c. que omnia fecundàüm Jus Civile Tefta-

N

inento profano officiunt, & valorem adimunt.

Caterüm affertio non folüm procedit de inftitu-

tione heredis, fed etiam de legatis piis, five fiant

extrà teftamentum , five iu teftamento pio (quod

)"

tamer non procedit quoad inftitutionem bzredis,

l

fi teflameutum praecisé inchoatum , at non per-

t Pa";,

fe&um fuit ex parte voluntatis ) five iu teftamen-

qj;'] hnj

to profano, nulliter condito , vel non adito ab

harede.

LT

Porro adverte, quód, fi teftamentum

Aïu,ar.;xi

;lï

partim fit Pium, partim Profanum, debeant omnes

M

folemnitates Juris adhiberi ; aliàs enim quoad

caufam profanam illud non valeret, & pars caufze

profanz affignata cederet jure accrefcendi caufae

piz. arg. S. . Inffit. de baved. inffit. cüm nemo

M

NU N

IN

paganus, h.e, non miles, decedere poffit fecun-

iti

LT

düm

Ms

nim

K'Lin

J Thy

De Teftamentis.

63

in f(f Ug

uT

düm unam partem ieftatus, & fecundüm partem

Cette m';-x.H

inteftatus.

V ii

Dico 8. Teftamentum patris vel matrís ( vel 14.

M ^

aliorum afcendentium ) inter liberos in. utroque

foro valet fine omni folemnitate, fi eft Nuncu-

€(itors j

q;iïa;e

pativum , modó de voluntate parentis conftet

It efe ïefffs,ï;

per teftes, vel alio modo,

2. Si veró eft Scri-

0 &d ol

16 tepelises

ptum , requirit folemnitates fequentes: ipfe pa-

» Qommp;

tens debet fcribere, vel faltem fübfcribere teíta-

inentum: exprimere tempus conditi teftamenti :

u ttfts qii

& liberorüm orrinium nomina, atque uncias , feu

- Üicttim

id, quod cuivis relinquere inteudit ( qua partes

lts dterie Jj

poffunt effe ingquales, falvá amen fiogulis legi-

T6S i CefUs u

Ito Deum, cqy.

timá ) tam terpus autem , quàm uncias , exprime-

05 elegent T.

re neceffe per littéras & verba integra, non per

cifras. Jus Bavar. t/f. 3 4. 4. $. exigit; ut, fi pareng

Cirile Tef

ipfe nori fcripfit vel fübfcripfit teftamentum , fed

Ferm 2diminf,

lit de nf

alius , fubfcribant duo teftes, vel ut omhes libe-

ri fubfcribant.

ii fire fant

3. In utroque, tam Nuncupatiyo

quàm Scripto , fingulis liberis fua faltem portio,

o (quo

quam vocant /egitimam,reliuquere oportet titalo

w heredis

inflitutionis (non legati ) feu fub honorsbili no-

, d 000 pf

mine Pbaredis.

Pars 1. fümitur ex /. 26. C. famil.

J/27/1508

bercifc.

on &tito 2

Pars 2. ex Nov. 107.€. 1. " Autb. quod

fine. C. b.t.

Pars 3. ex NVov. 1 1 5. £. 3. ubi dero-

teflomentum

gatum eft NToy. 18.c. 1. & Autb. Novi[[ima C. de

]

inoff. teff. permittentibus quoquo modo liberis fu-

eni quoxl

am relinquere legitimam.

5i veró in teftamento

& pirs u

inter liberos relinquatur aliquid perfonz extranezg

efendi t

tanquam Paredi ( aliud eft de legato) quoad hoc

i, cim v?

punQum non valet difpofitio. . 2 6.cit. & 1. 2 1. ff

^

epofit t

1. C.b.t.. Coterüm juxta communiorem DD. fen-

ü

tentiam Teftamentum inter liberos, fi non valet

Wt

De Tfm

64 LIB, III. TITULUS XXVI.

u

(s

gt

1

» i

ut Teftamerdtum,; velet tamen ut Codicillns,e;fï

j

«

claufülam codicillarem non habeat expreffam ;

iaml

cüm di&a claufula prefuümatur à parente fübintel-

(!SW

le&a.

Quod ,licet de Jure communi aliqui ne-

(

h

P

gent, de Jure tamen Bavarico [o. cif. certum eft.

l

l

i

(j Wi

j

:;

h

1j

Dico 9. Teftamentum ZMilitit , Ducis, & eo-

il

rum, qui caftra feqüuntur militum causà, uii Medi-

..5056 Y

fs

ci, Chirurgi, Mercatores &c. fi fiat ii aQtuali con-

r

fli&u , nullas omnino requirit folemnitates.

29

jj

Fa&ur veró iti caftris, fed extra confli£&tum actua-

lem, duos hodie teftes.

3. Conditum autem

n

f Me"' W

exira caítra & a£tualem expeditioüem, püta in by-

ss (

Ui

bernis 8e. omnes foleiriitates Juris Communis

wh

W

exigit.

4. Et illud, quod in a&uali prelio, vel

MM

in caftris fa&urn eft ; poft obtentám Miffionem

non durat ultra anuurü.

Pars j. liquet ex pr.

Inft. de Militari teflam. L. 1.ff. L 1 . C. de Teflam.

]^

u

militis.

Pars 2. ex Receff. Imper. de ann. 1512.

d Va

tit. 9on C'eflamentean s. 2.

Pars 3. ex citt. pr. &*

Receff. Imp. & l. 16. C. de teflam. milit, Pars 4.

fumitar ex /, 25. fr. ff. eod.

:

k

16 Dico Io. Teftamentum Znfficorum valet cum

(

$. teftibus rogatis, fi 7, teftes commode haberi

nequeunt, nec opus eft ,ut teftes fübfcribant, vel

]

!

vl

figilla apponant, fi fcribere nefciant, & figillis ca-

N

reant: fi tamen unus vel plures fcribendi forent

"M

periti, ifti deberent fübfcribere, & poffent fimul

pro aliis imperitis , prefentibus tamen. /. fin. C.

h. t. Receff. Imper. cit.

Nomine Ztsfficorum juxta

.lk

multos veniunt hic etiam alii ruri degentes pro-

pter paritatem rationis,imo juxta quofdam etiam

Nobiles ruri degentes

"

m..l.imä

Dico

u

USXX

De Teftamentis:

6$

LU ij

deqt fX

Dico t 1. Teftamentum fenmpore Peflis fa&um 1'1

3 "Dfe f n(

Valet, licét teftes 7. non fint fpecialiter convo-

mmmum ah

cad ad hunc aCtum, vél fimul & fernel prafen-

h

tes non fint. ]. ?. C.b. t

J d

Imó, fi peftis valde atro-

citer fzviat,ut 7. teftes difficillime haberi poffinta

fufficiunt j vel etiam 2. tefles, ut DD. & con-

-

71 Cdt u )

fuetudo explicant d. /, $, 'Et Gail. /. 2. Obfervat.

LEUENTI

118. n. t g. teftatur, in Camera Imperiali tefia-

lemitars

menta tempore peftis coram duobus taniüun tefti-

Corfi&in s

bus facta füftineri.

Conunum 4l

Ti2 j i )

Dico 12. Teftamentum Poublicuiit; feu quod vel 18

trs Cortmuni

fit oretenus coram aliquo Principe Romaiüi Impe-

T rado, iel

rii, aut ejus deputato, vel in fcripturam redactum

m Miffonen

G à teftatore fübfcriptum offertur tali Principi, aut

ejus deputato, cum precibus, ut Principis authori«

figue e r

tate fuftineatur :

C Tf

Item Teftamzntum j udiciale s

ATU MIIPA

feu quod vel fit apud Ada, h. e, oretenus coram

Judice, aut coram ejus deputatis, vel zd Zí&la, h. e.

ij d

quod in fcripturam redatctum & à teftatore faltem

ji, Pus 4

-

fubfcriptum offertur Judiciaut ejus deputato, va-

let abífque omnifolemuitate , modóo fufficienier

p raet

conftet, vel.probetur, coram Principe aut judice

vode |abett

fuiffe fa&tum, vel eidem, aut deputatis, effe obia-

(ibin, rel

tum, Text. & DD. z2 1. 19. C. D. t. quia autho:t as

&iglis d

Principis vel Judicis fupplet omnem folemnitatem;

ibeüdï Wï

omnémque fraudis füfpicionem removet.

Unde;j

of il

cüm hiec ratio teftandi facillima fit, eó quód Judex;

DCH- )" ]tm. C

vel Magiftratus, utpore qui non neceffarió eft pros

Ál

prius, fed quilibet effe poteft,etiám inferior, vel tes

j "

ftatori fübordinatus, aut aliàs fubjeCtus, neque ne3

ceffarió pro tribupali fedens, feré ubique ad n.&-

[uofdam :

hum fir, &, cüm fimul fit fecuriffima; utpote pullag

fit

durs LI,

E

A

yGa

d

66 LIP.IIL. TITULUS XXVI

"ii (

a

PL

requirens folemnitates, pre ceeteris teftandi mo-

n )

"

dis fuadenda eft;

«t 0i

Ut autem in praxi rite & fine peuculo aliquis te-

M

fleiur ad Adhla, obfervare deber ifta.

I. Ipfe tefta-

MT

! 2?0

tor perfonaliter per fe (non per alium,id enim fuf-

l

"

ficere negant Berlich. Carpzov. & alii ) offerat te-

ftamentum figilló claufum Judici, rogando, quate-

" w'('"

nus id fua authoritate fuftinere velit

2.. Si tefta-

2«

tor, forté ob egritudinem , adire nequeat Judicem

V u

vel Confulem, eundem rogari curet, ut vel ipfemet

it

IU

z,h

TuW

i

ad fe venire dignetur, vel faltem alios fuo nomi-

far»[ï! w

ne deputare, qui füum teftamentum ad a&a recipi-

"

d

ant, quibus illud offerat dicendo,quód in hac char-

"

ta contineatur fua ultima voluntas, & rogando, ut

Wt

(

ad ÀGta recipiant

3. Ut de oblato teftamento fatis

MU

L

conftet ,oportet illud offerre Judici, vel ejus depu-

tato ( fi folus fit, nec affefforibus ftipatus, nec per-

foná publicá, uti eft Notarius, vel AQuarius jura-

J l

tus) coram duobus teftibus : vel eorum loco pete-

n

re recepi[Je, feu atteftationem de recepto teftamen-

to: vel procurare, ut vel Judexipfe, vel per Nota-

rium , aliüámve députatum, in exteriori facie tefíta-

I

menti annotet annum, diem, & locum, quo tefta-

'( ij;,,l

i

mentum à fe fit feceprum,, adje&tis fübfcriptione

(tit]

& figilló proprió; fic enim Judex fufficientem pre-

"i

ftat au&oritatem , '& teítes fupplet,

Sed ex his

nihil eft neceffarium, fi Judex conftet ex aliqua

W

nf ,xp

Juw

Communitate, uti eft Senatus, Regimen, Magiftra-

L

tus &c. eíque offeratur teftamentum coram Con-

uU

..... [

filiariis con- Judicibus, quia hi eminenter fünt te-

Ítes. 4. Confultum eft, ut teftator dormi füg in pul-

J

j

pito reponat fchedam, oblationis & receprionis

WM !

.21

LU

teftem , ut haredibus & iis, qui ejus res poft mor-

TU

tcID

4

I

D5

De Teftamentis.

67

tter Ui

tetn fcrütabuntür , conftet de teftamepto fa&o, &

ad AGa repofito.

$. Non veró neceffe e(t, ut te-

"Pt

I

ftator teftamentum , Judici femel oblatum, noa

"

! ahurn, ]

i

ampliàs repetat in vivis, fed perpetuó in ejus Ar-

enim;i

^ &ali) fs

chivo relinquat; quia non Archivi, fed Judicis au-

thoritate nidtur.

Quodfi teftator vellet apud

Ada Nuncupativum teflamentum facere domi

LUNPYS [/

fue,iterum pon füfficeret, fi Judex folus, vel ejus

"Dequeat i

deputatus foret prefens, fed opus effet, ut pre-

Ut Vel i

2 dlos fjo s

ter Judicem ( ejus deputatum ) adeffet vel perfo-

na publica, nempe Notarius, vel duo teftes, vel ,

m àd a Itj

fi Judex effet Magiftratüs vel Senatus, duo faltem

od inhac s

ejus membra, quibus re&é pro majori fecuritate

& ropndout

adderetur Notàrius , nion per modutti folennitas

eftamento ais

tis, fedad legitimam probationem,

Haétenus

.T eis d

de Teftamentis, nunc de reliquis ultima volunta-

DatUs, net p

tis fpeciebus.

ä&uariusjm-

Dico 13. . Cedicillus ett minfis folennis ultima

13

um [ocopeee

Voluntas ,

abfque dire&ta haredis inftitntione,

Yo tlfamene

Ex quo apparet differentia à teflamerto duplex,

qdyerote

quód. nempe fufficiat minorfolennitas, videlicet

j d tl

$. teftes , etiam non rogati, nor mares &c. /. fm.

qum guottl

£. 2. C. de Codicill. licét teftes fimul debeant effe

lülnptione

prefentes, & totum negotium confici in uno con-

Clentem pree

textu: dein quód dire&a hzredis inftitttio in eo lo-

E

cum non habeat. 8. 2. Infl.eod. ibi: diredó autem

j ecdià

bareditas Codicillis neque dari neque adimi poteft :

nen,Magï(ïïä-

ne confundatur jus T'efl amentorum & Codicillerum,

n coram (o

Siigitur in Codicillis dire&te inftitueretur heres,

talis difpofitio non haberet vim dire&z inftituti-

ynifiep

onis, fed tantüm fübflitutionis indire&z & fidei«

r

comimniffarig. 8. 2. cit. & l. 2. C. eod. idémque

p

foget, ac fi heres ab inteftato fuiffet rogatus (id

u

E z

efts

Dg Tfüy

68 LIB.II TITULUS XXVI.

u

m

fw |

eft, juffus ) à defun&o, ut hzreditatem daret vet

lil

ul

j

ol

reflitueret illi , qui in Codicillo nominatus eft.

u

1f

r

"

4 «

l. 2. ff. de Suve Codicill. atque ut folveret legz-

"ml kii 3

z. per L. ff jure C. de. tefl ament. manumi[]tonc.

4

Mil

yí

Interim tamen haredi huic abinteftato permitti-

u

j

j"

F À

tur detrahere Trebellianicam , feu quartam par-

yi

v"*df

tem hzreditatis, feu omnium bonorum teftato-

t ( i

Y

ris, tempore reflitutionis faciende repertorum ,

li m j*

LO

dedu&is funeralibus & ere alieno. 8.7. nf de fi-

n

(l

u

deicommi[f. bared. & fi fit filiusfamilias , etiam le-

j

jj V

W ?ihn

giümam, ut habet communis ex c. Raynutius C c.

b

n

ans '

Raynaldus b. t. praxi confirmatis. v. g. fi haredi-

T

135 in Codicillo reli&a fint 1 2. millia,filiusfamilias

"

»

NH LL

detrahere & retinere poteft 4. millia pro /egitima,

i

& ex refiduis 8. millibus iterum quartam partem ,

( N

nempe 2.millia, pro Trebellianica, atque reliqua

Idem ob-

€.. millia reftituere hzredi Codicillari.

du

tinet in cafü, quo corruit teftameutum, cui adjecta

M

eft claufula Codicillaris à teftatore, volente, ut,

NT

fí fu. Teflamentum forte non valevet in vim Te-

M

A

w

flamenti , valeat. faltem in vim. Codicilli, vel, ne-

[

.....

W

liori , quo potefl, modo. per l. 1. C. de Sur. Codicill.

Interim tamen da-

0i

& L. 76. ff. 4d $. C. Trebell.

1

tur cafüs , quo per Codicillum dire&ée dari, & adi-

mi poteft hareditas , nimirum fi Codicillus fequa-

tur vel przeat Teftamentum, & in hoc teftator

fe referat ad Codicillum, dicendo, quem Codicil-

lis bavedem fecero, vel feci , baves efto. vext. cla-

rus in4. 77. ff. de bared. inflit. & 1. 10.ff. de con-

dit. Inflitut. quia in hoc cafü Codicillus cenfetur

effe pars Teftamenti : licitum autem eft in qua-

W

cuaque Teftamenti parte heredem fcribere: con-

!

fequenter fcriptus in tali Codicillo cenfetur efle

"

»AI

Ífcrie

U

De Teftamentis.

69

2 edllätcm

Ü

friptus in ipfo teftamento, Fieri autem Codi-

(l Donjn

[r

cillus poteft cum - vel frne teflamento.. Si fiat cüm

lt fs

teftamento, eíve adjiciatur, fervit ad illud magis

WL

explicandum, vel ad mutandum per additionem

'itefho hi

aut detraCtionem, vel ad affignandum legatum

Áen u :

aut fideicommiffum , ac de Jure Bavar. tit. 27.

OPOTUm tf

&rt. 2. nou valet, nifi teftator ipfe fcripferit vel

tidg Téperttre

fubfcripferit, acfimul diem & annum addiderit.

. 57 df

Si fine teflamento , tunc opus habet 5. teftibus,

"tl r

ut dictum, & wahitur ad fübftitutionem fidei com-

1. ii

miffariam, üt pariter didum, & explicatum, fer-

AA

vítque ad hoc, ut defignentur legata, ab herede

li losfamili

qui venit ab inteftato, praftanda.

Ceaterüm

lt pto lgitim

Codicillus, à parvo Codice appellatus, licet or-

frtam parm,

dinarie fiat in fcripto, & fit charta ultimam vo-

Jatquereliqa

luntatem explicans ; poteft tamen etiam dari

n ldemo

nuucupativus, feu claufula quedam vel difpofi-

m, cuiaddt

tio oretenus prolata.

Volepte, ut ,

Dico 14. Sub[litutio eft fecunda heredis infti- 20.

i ii Te-

tutio, feu unius ( vel plurium ) n alterius locum

[.üh 3 m, we.

id ultima voluntate vocatio.

Primó igitur voca-

ïeïm.CoJicil!.

tus vocatur hzres ;n[Litutus , fecundó autem, ter-

vim timen d

tió &c. locó vecatus dicitur hgres [uhffitutus.

: r Kal

Dividitur in directam & indire&am. Diredia ct,

ilsfeque

qu& fit verbis dire&tis ita, ur fübítitutus confe-

hoceettot

quatur hzreditatem. ( vel legatum)) immediate

m

3b ipfo teftatore finealterius minifterio fuum jus

[ tet d

trausmitteutis, ut fi teflator dicat, Cajum iu[L-

j. [l

110 baredein, fi veró baves non erit. ( quia forte

non volet, vel non poterit morte preventus, aut

dillus cenfetit

legeimpeditus.) T3tius fit bares meus: . vel bre-

em f.ü .m qu

viüs, Cajus fit bares meus , cui Titium fubflituo.

(aipo: 9

A

&Subdi

vidiuziu V'ulgarem, qua quifibet à quolibet

T

f

B3

fyb-

l Tfm[

LIB. III. TITULUS XXVI.

y u

70

) M

jM M

'.5dd

t

fübfüitui poteft , & exípirat adita hzreditate ab

9

je

!

inftituto, vel moriente fubítituto ante inftitutum;

(

in Pupillarem , qua pater filio impuberi , in patria

j

adhuc poteftate conftituto , fi forté ante annos

Igu[i

j

M

pubertatis moreretur , fübftituit v. g. Cajum , ac

2"

i W[u.

!H w

finitur, fi filius vivo adhuc patre egrediatur an-

W'H (;

W

nos pubertatis, vel patriam poteftatem; atque

»

in Exemplarem, qua pater vel mater liberis men-

u

g

1]

te captis, vel à Jure prohibitis teftamentum fa-

d ;&

mgw

cere , fubítituit alium heredem in eventum, quo

*M&WU t

in tali flatu morerentur,

Quando teftator infti-

1 & 6À

mii

tuit plures heredes, eósque fibi invicem ac mu.

Mfl-u

]i

tuó fübítituit, ut, fi unus eorum non fit hares,

(

:;

ejus portio accrefcat alteri, vel aliis , appellatur

fuübftitutio Reciproca.

2l

Subftitutio Zndirecta, vel Obliqua , aut Fidei-

commi[[4ria, ut paffim vocatur, quam hodie fre-

M

quentiffie fieri videmus, eft, qua fit verbis

1&"

indire&tis , quibus heres immediate inftitutus,

m

W

U

r

vel ab inteflato füccedens, gravatur feu obliga-

tur hereditatem , vel totam, vel partem , vel

N

iT

rem certam alteri füo tempore reftituere vel re-

1

;

We us Wi u

linquere, ut fi teftator fic dicat, Cajus eff bares

LUal

il

qeus, Togo tamen ((id eft, mando) ut moriturus

bareditatem meam ( vel pavtem?) veliuquat Titio ;

d

Proin in hac fubftitu-

1

(vhï

vel, ut cedat Sempronio.

tione heres fübflitutus oon immediate ab ipfo

j

j

j

teftatare confequitur hzreditatem ( vel legatum)

Íed mediante prima inftituto , jus fuum transfe-

m

W

rente inipfum, feu primüm confequitur ab herede

».t]

QU

gravato, vel obligato fibirelinquere , qui vocatur

AUR nl

MV V

fiduciavius, velbaves fideicommif[arius, quia ejus fi-

Iti

]15 Ew

dei committitur hareditas alteri füo tempore re-

D

UM

ítitu-

LU5

De Teftamentis.

71

&t lw *

ftituenda , fcilicet fideicommi[Jario, ut appellatur

UO nf

l

fuübflitutus, fine addito b&res fideicommiffarius

HmPUbCH, [

Unde, fi heres dire&é & primó inflitutus, à quo

[

jus transmitti deberet in fübftitutum, hareditatera

m 1 g Caun(

non adeat, regulariter evanefcit hec fübftitutio

Jii egred

indire&a , quz etiam vocatur fideicommiJum , &

'Ofefhæm

quidem sniyer(ale, quando fiduciarius jubetur vel

Mdtér [ier

totam hgreditatem alterireftituere , vel certam il-

ïfüamcnwmf

lius quotaim, v. g. tertiam, quartam partem : partz-

I tventum,

culare vero , vel fingulare, quando rem certam in

Qo tefator

particulari vel in fingulari, Particulare hodienon

DICAm 4c r

iffert à Legato. 8. 2. Iufl. de Legat. l. 1. ff

1 non (t ligre

de Legat. I. ibi: per omnia exequata (unt legata

ls ppely

fideicommiffis : Xicet differant quoad modum se-

linquendi, nam legata directe, fideicommiffa

, at li

indire&é relinquuntur.

Quando fübftituitur

m hodiefre

tota familia, ütfrequentiffime fit apud Illuftres

Ug f r

ad familiam in fplendore confervandam, fidei-

commiffum dicitur Familiare vel Gentilitium ,

t& 1offtiis,

1 ferobligee

& quidem Primogenitura, fi primogenitus alicu-

jus linez, & cum tota fua linea defcendentium, iftà

um v

àuere vd t

autem extin&tá fecundó genitus cum fua linea &c.

( ///f// hll

vocatus feu fubftitutus fit: 7Majoratus vero, fi te-

gt

ftator ordinavit,ut femper fuccedat natu maximus

de familia, fiveis defcendat ex linea ultimi poffef-

, t Titt;

hac fübfutue

foris, five fit ex alia linea, ejusdem tamen familiz,

n d j

De reliquo fideicommi[[um &pe famitur objedive

v« egawm

pro ipfa re fideicommiffi vinculó ligata, fic enim

dicimus: hoccaftrum, hec Hoffmarchia, hoc pra-

füum vt

dium, hzc domus &c. eft fideicommi[Jum, feu bo-

gb

num ex voluntate conftituentis neceffarió relin-

; quiod

quendum aliis, nempe fübítitutis, qui omnes

jj quit

à primo fideicommittente jam funtNjus reale

o m

Ea

con-

n

ym

fj

[i

73 LIB.HL. TITULUS XXVI.

Ti

l 'edH

jb

in

confecuti ;; quod proin ipfis interverti aut fras

lll

L h

vari ab haerede, vel poffeffore a&tuali , nequit

y

m

"

E* |

per alienationem , hypothecationem &c. . ex«

ceptis quibusdam cafibus, qui funt 1. fi folven-

| d; u h

da fint debita ipfius teftatoris fideicommittentis,

fb 1

i

2. Sires fervando fervari nequeant.

3 . 91alie-

n

natio fit neceffaria pro competenti dote.

4. 9i

1

li

aliegatio fit utilis, ut fi permutetur res cum uti-

)!

pu

liori.

j. Si omnes fübftituti, jus aliquod in fi-

ia o

"

T

deicommiffo habentes, confentiant.

nz häi

commiffum fit conditionatum , & conditio nec-

i

"ml

dum evenuit, licétin hoc ultimo cafü alienatio poft

ii

eventum conditionis retro aunulletur tota. Vid.

N[

Til

Kaipfchild de fideicommif[f. famil.

? M

r

Mi

&2

Unum adhuc obferva, quód in cafu fubftitu-

tionis directe vulgaris, fi.hzres inftitutus, non

habens liberos, ingrediatur Religionem , ifta

*

fuccedat, non fubftitutus: item quód in cafu fub-

ftitutionis indire&z, fi heres fideicommi(lo uni-

verfali gravatus, non habens liberos (faltem fi

fub conditione, ff frne liberis decefferit , fuit vo-

catus) ipngrediatur Religionem , ifta rurfus fuc-

i

cedat in perpetuum exclusó fubftitutó.

Utrum-

í

que fumitur ex c. 8. deprobat. Autb. Ingre]]i. C. de

[

$5. Ecclef. Autb.. Nifi vogati C. ad $. C. Tve-

bell. ubi favore Religionis fuüblata funt omnia

M

li

fubflitutionum genera. Sitamen fideicommiflum

MU

fuiffet purum ,. & absque di&ta condirione ere-

€tum, Religio excluderet fubítitutum folüm tam-

diu , quamdiu naturali vita fruitur ingreffus Reli-

gionem, ut communior cum Molina limitat, Ulte-

J

N

qyiüs nota 1. quód in cafü fübflitutionis fideicem-

Ti

tus non

"

n

miffa,r,iæ;,f fi direé & primó inftitu

MU

[

adeat

D

De Teftamentis.

73

s inrerverri "

adeat hareditatem , fubftitutus non acquirat jus

LU

fuccedendi, nifi fubftituta fit caufa pia, que fuc-

cedit, ut habet communis.

2. Quód hzredi-

lm i

t3s non adita non transmittatur ad heredes. /,

deicommiur.:;

un. . s. C. de caduc. toll. . Excipe, nifi fideicom-

ELAT

miffum fit purum , & infuper alii exprefs& noa

"t dot.

fubftituti; tunc enim transmittitur ad hzeredes

HU fs Qu

fideicommiffarii, licét ifle moriatur ante hzre-

i5 alqug ;

dem, vel aditam ab ipfo hzreditatem.

L C R

29.

Dico 1$. Legatum ett quzdam donatio à de-

" Conditi Ti

fun&o relida , & ab harede praeftanda. 8. 7.

[ pj

Jn[fl. de Legat. Per tó quadam infinuatur, quód

r tti, if

Legata refpiciant res particulares in fpecie, vel,

Philofophice loquendo, in individuo, fieríque

Ctft fbf

non poffint;, nifi circa rem certam ac determi-

fitutus, not

natam: fic domus, vel pecunie quantitas, qua&

onem , if

legatur, debet effe certa.

Per tó 4 defunito re-

Q ib cafüfibe

lia innuitur, quód Legata robur non habeant,

ml u

nifi poft mortem legantis, qua eveniente & ha-

ln

reditate adità, ftatim ipfo Jure & absque previa

it, füc v

acceptatione tranfeunt in legatarium quoad do-

xayas fit-

minium. 1. 32. ff.de Leg. H. l. 5.. 8. 1. ff. quando

x Ui

dies legator. füb conditione tamen nifi à Lega-

tario poftea repudientur: fi autem repudiarentur,

p

46 Tie

reuo non fuiffent illius, /. 1. S. 6. ff. fiquid iw

nt ormá

fraudem . patroni.

Denique per tó 4b barede

pommitum

praflanda indicatur, quód Legatarius fub pena

( d

j

amiffionis nequeat propria auCtoritate occupare

legatum , fed exfpe&are debeat, donecipfi tra

yplum tat

datur ab hzrede. /. j. C. de Legat.

1grefïus,Reü*v

i, Utt

Dico 16. Donatio ziortis causa eft, qua quis

A

;; $g*

intuitu mortis (cujus expreffa fieri mentio de-

ii 4

þgt) aliquid revocabiliter donat, habendum ir-

B

re-

vt

n)

s

Ti

74 LIB.III. TITULUS XXVI

ub

l

i Mt

revocabiliter poft mortem donantis, & priüs

i

.&omudg

nou revocantis. Communis quoad rem ex . 1.

A nl OH

a!

Infi. de donat. Differt à Legato , cum quo feré

wü(hï

m

"

coincidit, per hoc, quód requirat acceptatio-

V

N.qu ng ,

nem donatarii vivente adhuc donatore. arg. L. 10.

, ofï

4

ff.eod. Unde, fiquis donet intuitu mortis, &

f [' l""'

s 3

moriatur ante acceptationem donatarii , lega-

18"13(

tum erit , nonu donatio mortis causàa,

De hac

h3&h

jam diximus plura ad rit. de donat

P d

0 a*ïl W g

2j

Dico 17. Ad valorem Donationis mortis

Mf

Wh yn W 5

causá, Legati, Fideicommiffi particularis, & Co-

dicilli, fi ifte fiat fine Teftamento, requiruotur

,[ Ie: (ar

$. teítes fimul prefentes, & quidem per modum

Wgcl.

W

folemnitatis, non precise ad probationem

Ita

'

verior contra Harpprecht & P. Pirhing. Prob. ex

Ü

n

l.fin. ff. fin. C. de Codicill.ibi: imomni ultima vo-

luntate, exceptó teftamentó , quinque tefles in uno

Mib

eodémque tempore debent adbiberi.

Sed ad pro-

bationem precisé fuüfficerent duo vel tres teftes :

i O

(

ergo, cüm Jus requirat $. teftes, eos requirit ad

w

valorem & per modum folemnitatis fubítantia-

"W

AN

lis, ficut taliter requirit 7. teftes in Teftamento.

W

N

MA

Unde & Pa Dotalia , qu& fiunt in vim ulti-

me voluntatis ( quod colligitur, fi fponfus &

-

fponfa ea ineuntes fibi bopa vel partem eorum

relinquunt tanquam Paredibus, vel utantur verbo

OW L.

fucce[ionis: &6 foll bet übeclebenoe Gbezeatt

"

alle/ obet einen getoi(fen Qboil pec Goütfer/ ete

li fmm d;

ben: G foll fuccedirety &c.) ad fui valorem

ämw

opus habent 5. teftibus, & validé, faltem à con-

trahentibus, altera parte etiam infciá, per fe re-

u

LT

vocari poffunt. Stryck. de cautel. teflam. c. 24.4

"u [ g[ eu

£.28. & alii commuuiter. arg. [. 7. C. de pad.

£onV.

M

LUSW !

De Teftamentis.

25

do"amis, &

H'L'

M

j

]

Quoyi 1

[

l

conv. C 1. 22.8. 2. ff. de donat. int. yir. ö'w&ar.

Quia nempe, fi dictó modó ineantur, funt vere ali-

QUi i

quaultima voluntas. Objic. In c. 4. b. t. approba-

tur legatum, quod nudis verbis eft relidtum : ergo,

Ofatore. LA

fi aliunde conftat delegato, teftibus non eftopus,

It g

& fi aliunde non conftat , non nifi ad probatio-

Qndtgr

nem requirunturteftes. 9. ihi eft fermo delegato-

] CäUSä. li *r

pio, ad cujus valorem nec nos requirimus teftes.

liif,

fed folüm ad probationem.

Si vero evincere-

Itonls m

Aticuaris &

]

tur, quód ibi agatur de legato partim profano,

tamen plus non dicitur , quàm quód lJegatum

100, feQtjri:

fieri valeat oretenus & per verba, quod iterum

len per od

non negamus ; & quia de numero teftium ibi

atonem, ]

nihil difponitur, re&é quoad legata profana dici-

hiog, Prob.ar

tur Jus Canonicum non diffentire à Jure Civili, j.

1 4 o

teftes requirente ad valorem. Ceterüm, fi hzres

tl

ab inteftato ipfe audiviffet ultimam volüntatem

Sed al o

legantis , utique teftes nulli, etiam ad probatio-

À tres fs

nem duntaxat , opus forent, 8. fin. Inft. de fidei-

s ririt d

commiff. bared. 1. fin. C. defideicommifJ. Pariter fi

s (b Qtanti:

v Leemento

hgres jam folvit legatum fine f. teftibus relidtum,

revocare nequit, per /. 2. C eod. & l. 16. C. h. t.

p in um ul

[ fl &

f 1I,

YEem COTUIT

r eo

Reliqua de Teftamentis.

xeent

Ubi etiam de Harede,. Hz-

6tl t

ditate , Legitima &c.

| at atl

(oltem à (*

Ico 18. Teftari , feu Teftamentum facere, &

i, p

l n (. i

poffunt generaliter omnes, qui nullo

Ecclef.

' 70 c' d!;þ.

ibi:

1]

]LTIG prohibentur, /. 1. C. de $5.

fd

^

je

»6 LID. HlI, ITIULUS XXVI.

HIICS

"41 qd

ibi: wibil enim el , quod magis bomiuibits dele-

j

a

tur , quam ut fuprema voluntatis - - lber fit fL-

J

(5

lus, &* licitum, quod iteruim non vedit, arbitrium.

n

«t Ü

Prohibentur autem aliqui $ure Naturali, uti men-

IT

)

TA

m

te deftituti , item muti & furdi fimul ,

qui nec

J 0

1

loqui, nec auditu percipere quidquam poffunt,

a2deóque nec volunratem fuam fatis exprimere :

u((gTCA [

przterea nihil habentes, quó referre potesà Jure

Humano rerum fuarum domipió exutos, qua!es

Qu5

funt rei criminis lefz Majeftatis , contrahentes

r

inceftuofum Matrimonium quoad certos here

(

M L

d

Religiofos, item filiosfamilias quoad bona

1![ r

profe£titia

Alii 'jure Canonico , ui ufürarii ma-

| J

nifeíti, excomiunicati propter hzrefim, ubi hare-

J

fis non eft tolerata. ( quamvis alii excommuni-

uf P

cati, etiam vitandi , fiat capaces teftandi ) per-

cuffor Cardinalis, & Clerici debonis Beneficiali-

T

bus füperfluis , etiam ad caufas pias

Demum alii

Sjure Civili, u prodigi declarati, impuberes (licet

habeant fufficientem ufum rationis) ne quidem

L.

cum confeufu tutoris, quia Jus non permittit tefta-

mentum pendere ab alieno arbitrio, confequenter

nec tutoris; quamquam puberes fine confenfu cu-

yatoris teftari valeant; filiusfamilias quoad bona

adventitia regularia , & irregularia , rurfus ne

quidem cum confenfu patris, quia Juxta Zegem 12.

tabularum fa&Qio teftamenti ad pawemfamilias

M

pertinet, licet aliud fit de bonis caftreufibus vel

quafi - caftrenfibus, refpe&u quorum habetur pro

patrefamilias j condemnati ob famofum libellum,

TA f.

damnuatiad mortem , vel ad metalla feu ad per-

X,gm

petuos carceres, deportati & bauniti , feu ex toto

(i

u B'

injeno Roupnano profcripü; denique omnes

^ TA

U

hr

de

Ut

De Teftamentis.

77,

Wg LU

Ilatiy . Á !

de Jure inteftabiles,' h. e. quibus ab ipfa Lege fi-

des Tefiimonii ferendi adempta eft. /. 25, ff. qui

nj Ifd f d

? N;lf tf,(

te[Lam. fac. pof.

Cecus non eft quidem inhabilis

Vrdl f mul

ad teítandum, fed prater 7. teftes debet neceffa-

li

rió adhibere Notarium , vel, fi Notarius haberi

nequeat, ejus loco oCayum teftem. /. $. C. eod

1 fä[IS CXPUP

Ceterüm qui de folo Jure Civili fünc inhabiles ad

eneHOICal[

teftandum, facere Teftamentum ad caufas pias non

) Crütog, 1

funt prohibiti : fic filiusfamilias teftari poteft de

!55 Contrgl

bonis adventitiis ad caufam piam &c. quia caufa

J Certs j

pie non fübjacent difpofitioni Juris Civilis. Favet

li quoà]

quoque /. 1. C. de $S. Ecclef.

duliray Tk

Objic. 1. Filiusfamilias de bonis adventitiis,

m ubilhg

faltem cum confenfü patris, poteft donare mor-

1 CXCORmUT

tis causà etiam ad finem profanum. /. 7. 8. 4. ff.

2. Clerici habent

ändl) p

de donat. ergo etiam teftari

ts Benefcil

plenum dominium bonorum Beneficialium, etiam

Demunili

füperfluorum, atque de his validé difpopunt per

uberer lat

aGus inter vivos , etiam 2d cau(as profanas, uti

) ne qude

docuimus ad tit. de Pecul. Cleric. exgo etiam va-

a d

lidé teftantur de iisdem bonis tam ad caufas pro.

,tequent

fanas, quàm ad pias

W. ad t. A. conf. nam do-

aE Confenf Q

natio morts cansa, qu!a requirit acceptationem

uadd ong

donatarii

equiparatur aétui inter vivos, & ideo

Y

ex alieno arbitrio (confenfa patris ) pendue po-

al2

teft; non veró Teflamentum. per .. 5. & 19. ff.

venfumius

l. 4. C. qui Teftlam. fac. po[f.

Ad 2, NV. iterum

(ired us v

€onféq. quia Teftamenti factio fpecialiter Clericis

j hapetut ]

reperitur prohibita in can. Epifcopi 19. c:zuf E

fibelluto,

qélc6Gh D5

At

OEU

Quares, an confuetudine introduci poffit,

a7

(i, f eu"

ut Clerici de bonis Beneficialibus füperfluis non

u

imodo ad caufas pias, fed euam ad profanos, vas

emque q^

hide

Ó

,T

78

LIB. III, -ITIULUS XXVI.

':1)

J

j

r

"m

à

Jidé ac licité teftentur ?

J

" 'wg

h':

E. cum Covar. Navar;

Ü

,aü

j um

Ricc. Viviano, Garc. Azor, & Barb. j' E.U

4 [^

l. 3.6. 17. n 67. feq. contra Panorm. Tanner,

Pirhing, Engel, Reiffenftuel, P. Franc. Schmier,

(

1

A

q, *

& communem aniüquorum , affirmative.

Quo-

L

9d caufas pias facilé confpirant Adverfarii nobif-

AE

jv

"x

cum , quoad profanas probatur 1. quia Clerici

£

gt

funt domini redituum füperfluorum , & ex folo

a

i

M Y

precepto Ecclefiaftico tenentur füperfluos erog:«

W

N

j

j ü

re in caufas pias, uttit. de Pecul. Cleric. oftendi-

v*,

LJ

)

uno

mus,ac infupet faCtio Teftamenti ipfis folüm pro-

g n

hibetur Jure Ecclefiaftico: fed omni precepio &

n f

.....

Y

Juri Ecclefiaftico per confuetudinem rationabie

lem & legitime prefcriptam derogari poteft c.fim.

de confuetud. evgo.

2. Quidquid eft obtinibile

per privilegium Pontificis, obtinibile quoque eft

"

Vi

per confuetudinem , faltem immemorialem. c. 26.

p

N

de V. $.«. 9. de Offic. Ordin. in 6. fed per privi-

"

l^ virdt

legium Pontifigis obtineri poteft poteftss va-

lidé & licite teftandi de füuperfluis ad caufas tam

profanas, quàm ad pias, & defa&o tàle privile-

W

^ v

"

gium Clericis iu diftridu Romano conceffum eft

i

In:

I

/

/

à Sixto IV. in Conflit. — Etfi univerfis. à Julio HIT.

"

!

f,,"ï'/mï r.c;

in Con[l. Cupienies. à Paulo V.in Con[f. In eminen-

ll

1j &t ab Innoc. XII. anno z 69 1. fimile privile-

gium eft datum Jodoco Edmundo, Epifcopo Hil-

defienfi.

3. Ab a&u ad potentiam eft bona ar-

il

TAR

.

.

gumentatio

fed actu talem corfüetudinem in

[

(

variis dicecefibus , preefertim vicinis, hanc ipfam

confuetudiuem vigere confpicimus, eámqua jam

[

pridem in Diccefi Conftantienfi viguiffe füppo.

Wi

nunt Conftitutiones Synodales ejuídem dicecefis ,

axwp

quamyvis 7/70ne4nt Clericos, ut in fuis Teftamentis

M u

wü.

ï?

pia-

De Teftamentis.

79

TU Csv

H

Nec hujuf-

'&Balb 1

piarum. cau(arum vationem babeant.

modi coofaetudini reclamant Epifcopi aut Sum-

ip| P300rm À

[

34*

l

mus Pontifex; quod tamen facere tenerentur, fi

Pt

J

il

^

illa effet illegitima , aut contra Jus Naturale vel

d Thitye

Divinum.

Objic. H&c confüetudo non poteft ef-

nrAdverfarii :

fe rationabilis : ergo.

B. IN. antec.. Rationabi-

TT 1. qigf

lis vel indé redditur, quód per facultatem libe-

U , Gu

re teftandi refrenetur Clericorum luxus , pom-

Tipergse,

p3. prodigalitas, item quód indé alliciantur vi-

V. hr oür'c

ri Nobiles, aut aliis dotibus infignes, ad ample-

tf of n

&endum Statum Ecclefiaflicum, ' fi fciant, fe fuis,

LUPT

quos amant, ex reditibus Ecclefiafticis aliquid

Áem rtona

;

Alia adducere

poffe poft mortem relinquere.

r of (f

obje&ta fupervacaneum duco , quia pleraque fun-

d efl ob

dantur in falfo fuppofito, quód Clerici non fint

le quoqied

domini redituum füperfluorum , vel faltem eos

Orialer, (l

teneantur Jure Naturali vel Divino in pias caufas

fed per r

expendere.

pots v

Dico I9. Effentiale eft omni Teftamento, ut

28

d ctufas vam

in eo inftituatur hares aliquis , unus vel plures,

n i quile

8. 4. In[t. de bared. in[lit. l. 2. ff. de his, qua in

y tontefum d

T'eflam. delent. V. non poteft , ibi: non potef! ul-

7f à ho

lum teflamentum valere, quod baredem non babet.

Unde inftitutio heredis dicitur effe bafis & funda-

f f

imie rre

mentum Teftamenti.

Videndum tamen eft 1.

Bo t

quinam poffint inftitui hberedes.

2. Quinam de-

y dibontr

beant. 3.In quare. 4.Et quo modo. Sed priüis.

Quzres, quid & quotuplex fit Heres ? y.,

lm t

29

1. Hzres dicitur, qui vel ex difpofitione Legis,

; hacopit

'

vel ex voluntate Tefítatoris vi Teftathenri, fuc-

TU

cedit in univerfüm jus defun&i , feu in omnia

viguïäe (UPPO

jura, a&tiva & paffiva, commoda, & onera feu

(lem dict^

debita, defun&i. /. 27. ff. de acquir. vel oxaitt.

MSTCW à

r

baved.

"

Dc Tfml

9o .LIB.III. TITULUS XXVI

"L

j

j

m[:æ(

n

bared, l. $9. ff. de R. $

Unde & pro ezdent

i

t

cum defüo&o perfona habetur

B. 2. Hares,

l T

p

qui füccedit ex difpofitione Legis, vocetur Pares

o

E. 34

]

ff

(

ab inteflato: qui ex Teftamento, infLitutus.

p

Qui neceffarió debet inftitui, faltem iu aliqua par-

21

j

j

*e bonorum, vel,fijufta adeft caufa; nominatim

MV

g 400

A.

exhzredari, dicitur nece[Jarius , & , i vempore ,

l L

jl P

"L

quo mortuus eft teflator , fuit in éjus. poteftate

m QH

P owie

patria, /u4$; quia potiüs retinet hareditatem ,

p

eïc i

quàm füccedat, utpote eadem cum defun&to, cüm

gt jin t

adhuc viveret, perfona ex fidtione Juris: qui au-

[ Lt[l R

tem inftituitur, ita ut potuiffet non inftitui, ap-

uf

J MI

re'* ff

pellatur yoluntavius, vel etiam extraneus , quame

W[)A,x

W

vis ftri&te loquendo extraneus in Jure opponatur

uY

Mb

heredi f20 , licet aliàs neceffarió inftituendus fit.

Ceterüm de Jure Pritorio & Receutiori. ff. 2.

('l

Inft. de hared. qualit. & diff. & L 57. ff. de acquiv,

E

U

baáred. nullus nunc datur hares neceffarius in hoc

Unu It

fenfü, quód hzreditatem repudiare nequeat, vel

ab ea abítinere

W 4.— U(

Haredes effe, & inftitui, poffunt

90 Dico 20.

[/

omnes, tam perfonz fingulares, quàm commurii-

T

tates, quibus non obftat fpecialis prohibitio Juris,

U»MM*

pr. Inff. & L 31. ff. de baved. inflit.

Prohibens

VMl Ui

tur autem aliquiut /zcapaces, ui hgreiici non to-

u

lerati: apoftatz: deportati, quibus hodie gqui-

parantur banniti baunó Imperii: damnatiad me-

talla, quibus equiparantur damnati ad triremes :

liberi perduel-

damnáti ad ultimum fupplicium

lium: & reorum lefz Majeftatis:perfequentes,per-

cutientes, vel capientes Cardinalem: civitates ho«

ftium: communiiates Judeorum : & quodvis Col«

j

'r&]& u

legium illicitum: item Ordines Religiofi , bonos

"d

D

L

Ium

JH

j

De Teftamentis.

8r

(ür,

Und, l

Ti

1

rum temporalium etiam in communi non capaces,

[

Up

ui Francifcanorum : ftri&e obfervantie , & Capu-

Legis

, WL*::

cnorum : Religiofi in particulari aliorum Ordi-

Tf

num ; fi tamen inftituantur, Ordo vel Monafte-

PIem ing

:

rium, in quo funt,füccedit: item liberi naturales

meä, nomïa:l;»

ultra unciam refpe&u patris, legitimam fobolem

Lf) &1 ü [fm

N

habentis: ac fpurii ex damnato coitu nati refpedtu

L n ejg joti;

ütriufque parentis.

Alii autem repelluntur ut iz-

t hærediral::ï

'dz'gni-, fcilicet qui vi vel fraude prohibuerunt de-

Ut defnd

fun&um condere T'eftamentum, vel mutare: qui

teftatorem occidit, vel occifo non fuccurrit, cüm

t r qis

T0n iij

xfa-cil"e potuiffet, velqui occiforem teftatoris non

TMM (Uon.

accufat , puhitionem exfpe&tando.

$i inflitua-

Jutt opporiur

tur z4capax , fuccedunt illi, quibus hereditas de-

betur ab inteftato

nitoendis f

Si indignus , fuccedit Fifcus,

&centior f. 1

cum obligatione tamen folvendi debita & legata

ac fideicommiffa juxta vires hereditatis. Ita com-

fatugi,

effariusin Jot

muniter DD, ex variis Legibus.

Dico 2r.

Haredes inftitui debent , feu ne-

3X

: hefuti v

ce[Jarii funt ita, ut, i pretereuntur , Teftamen-

f of

tum vel fit nullum, vel faltem refcindibile per que-

M

yim (

mnur

relam inofficioft.

Tales funt r. Defcendentes ,

oliio n

nempe liberi legitimi , five emancipati.fint five

non, & in horum defe&u nepotes ac neptes.

2.

( Brolibe

In defe&u defcendentium afcendentes, nempe pa-

reud 000 -

ho s

ter &t mater, ac in horum defeGtu avus & avia &c.

m m

3. Germani,. & confanguinei fratres sc forores,

iad vnemet:

at folüm in cafu, quo ipfis preteritis inftitueretur

perfona turpis, v. g. meretrix; concubinarius,in«

]b tt*

ceftuofus,adulterinus , aut quicunque infamiá la-

feueneipe

borans, aut etiam aliá maculá, qua in Germania

;; Cs

laborant carnifices,& excoriatores animalium. Sed

Muodväsfw"

4. neceffe non eft, ut predi&i inftituantur in to-

äeïxäxoü»ïfï's'

E

tà

li

Pars II,.

Dc chk

$5 LIB. III. TITULUS XXVI.

DA

r

jjsc?

i2 hereditate, fed folüm in parte, quz vocatur

f conf

gdl

Legitima.

$. In hac tamen debent inflitui zf

il

j m

u

baredes , feu honorabili inftitutionis feu heredum

i

6. At-

J

iituló vocari , non per modum legati &c.

Q

st

que fiue onere, v. g. fideicommiffo, quo gravetur

;:ümüïüïl'

h

j!

d

Legiiima. Pars 1. habeturpr. " ff 3. 5. Inft. de

T.

D

exbared. lib. Autb. non licet C. de liber. prat. &

"

äo,awädïüis l

INov: 115.6. 3. Pars 2.in Noy. cit. €. 4.. . Pars 3.

cO gt pie'm

in 1. 27. C. de inoffic. teflum. — Pars 4. in L. 6.

Y

i

5 ld QW*'

fabjundta Autb. Novif. C. de inoffic.te[Tam. — Pars

ia

,

$. in d. Nov.pr, Pars 6. 1«324; 356. 44 de

a

st

M iW

Q

"

ino[f.teflam. . $i igitur legitimz adjiceretur onus,

M :b ïfiæ"

M

J

i)-;i

vel conditio odiofa, pro non adje&is haberentur:

d. X

quod tamen plurimas patitur limitationes , cujus.

modi ceutum omnino adducit Ferd. Vafq. de Suc-

! er «

m

?

t

v

ce[f. & ult. vol. tit. de Teflatoris potentia À fi. 40 6.

(P^

AU I a

Sic , ubi filiz Illuftres renuntiare debent paterne

hereditati, dote congrua content&, non concé-*

v

/i"p

L

ditur ipfis a&io ad fupplementum, licet illa dos

Et vel maxi*

accepta non adzquet Legitimam.

J

me tunc füftinetur onus legitime , quando adjici-

l

wurin bonum publicum, vel ad confervandum Fa-

tut

du

inilie Nobilis fplendorem.

- Dixi in affertione 1. $i pratereantur, h. e. fi nul-

hï At

lafiat eorum mentio, qua vel inftituuntur ut ha-

redes, vel exharedantur diferte, Quamquam ftri-

ll

"

L

hi

&e loquendo prateriri dicantur heredes neceffa-

N

BL

rii, in patria poteftate non conftituti, hi autem di-

liB

canwur exbaredari: qua tamen differentia hodie,

lS'

faltem in praxi, non obfervatur.

Dixi 2. Ut teffa-

l.

mentum vel fit nullum, quod contingit, fi hares fuus

Waisd

^

hi,

»«PC

M

pratereatur, vel refcindibile per querelam inofficiofi ,

D

d fl'ma

quod locum habet, f alius hares necefíarius pra«

)

te

&

uQ l

LUj NU

De Teftamentis.

$5

Diite N

Ien o

& nj

tereatur, v. g. fïlips emancipatus, parentes, frater

germanus vel confanguineus , cafü quo inftituitur

QU nj

à

li g

perfona turpis, imó D. Verloliner de Mod. acquir.

Tuiffo

» Qp

per Uuiverfitat. 4. £. q. $. 5. 9. cum aliis putat, id

procedere eiiam cafi, quo frater germanus prete-

l äf j Mlï

l

ritur, licetnon inflituatur perfona tairpis, per /. r.

C d )iä

;

l, PM

;'.,'

ff. & L21. C.eod.. Per querelam inofficiofi intel-

LL a,

D)

ligitur a&io, quz di&is heredibus neceffariis , in

«Pal's 4. in L /'

Teftamento contra pietatis officium preteritis ,

lofit.tefiam. l

competit àd quinquennium (in ordine ad peten-

Z'l' 360 51!1[:

dam Legitimam ad 30. annos) adverfus heredesg

2 d erenyn v

inflitutos, utrefcifsó per fententiam Teftamentó

jeCs hberenz

hereditas, ab inftitutis Jam adita , reftituatur fibi

Vititones tj

quafi ab inteítato.

Sed quia recepta praxis, ut

. Vft, de d

ajunt, & Jus Bavar. tit. 2 5. art. 1. habent Tefta-

fentit t dl

meptum, in quo exharedantur vel pretereuntur

debent putri

defcendentes vel afcendentes fine jufta caufa,vel eà

& Dontonto

in Teftamento non exprefsá, pro irrito, locum ob-

, licitll o

tinet zemedium nullitatis, ac proin querela inofficiofs

Etiel m

ad refciffionem fere folis hodie fratribus dabitur,

qunio st

Dixi 3. Legitimi, h. e. legitime nati, item adopta-

xieotum T

ti in poteftate adoptantis conftituti.

Liberi na«

turales refpe&u rnatris tantüm ( non patris ) funt

abl

haredes neceffarió inftituendi: fed de Jure Bava-

gtürut 4

rico, fi mater habeat liberos legitimos, debent effe

legitimati.

TU lO

Dixi 4. i2 Legitima. Sed hinc

:ï&des me&æ

Queres, quid fit Zegitima, & quanta effe de-

35

j ia d

beat? w. 1. Eftilla portio harediraria, qui he-

nf hod

redibus neceffariis neceffarió debet relinqui in Te-

flamento.

j r

W. 2, Legitima refpe&u defcenden-

tium, nempe liberorum &c. fi non plures, quàm

ub

r

quatuor , fint, eft triens , feu tertia pars totius h-

d

reditatis, feu bonorum à pátre relictorum ( v. g.

j

2

ex

De Tffh

$4 LIB, III, TITULUS XXVI

4 mmam Qf

ex I2000. reli&is 4600.) qu& remanent dedu-

1

[

1(

/

u

|

l

&o zre alieno, & expenfis funeris, non autem,

*iul q

j

feudalibus: fi veró fint plures liberi quàm qua-

J

W ahuül

at

tuor, eft femis feu femiffts , hoc eft, dimidia pars

J

hereditatis totius ; qus pars ( triens, vel femis)

b,

J

u

gqualiter eft dividenda inter liberos. z4utb. N-

i

U I)l

"

NIU

vi[Jima cit. Nov..1 $. c. 1.

B. 3. Refpe&u paren-

il

/WMrl

D

tum, G&afcendentium eftiterum 777ens, quii1nter

«

QUi

ipfos, & fratres germanos, fiquos habuit defua-

m

WUA

A

|

w*

&us , dividi debet

INorv. cit. juncta L. Papinianus

UE n W 1

8. $. ff. de inoff. teflam.

B. 4. Refpe&u fra-

dl

trum & fororum eft quaárAns , feu quarta pars h-

reditatis, v. g. 3000. ex 12000. l. 8. cit. qug,

«

ï&c It

licet quoad defcendentes & afcendentes fit corre-

lni -

&a à d. Nov. quoad fratres tamen, quando ipfis

j

i

debetur Legitima, non eft correCta ,

ut habet

communis,

Quez ut rité intelligas, fcire te opor-

tet,

affam totius hereditatis dividi ia

2,, unCia$,

]'

due

feu partes: duodecima pars vocatur 4464

tres

unciz fextans, quafi fexta pars hareditatis

quator uncig

uncie quadrans, id ett, quarta pars

triens, h. e. tertia pa:

quinque uncic q;i'/l(it(lïä .

fex unciz femis, feu inedia pars: feprem uncie fep

[

*

L

Tunx

o&Go unciz bes, quafi bis triens

.

noveim

uncie dodrans

decem unciez dextrans

undecim

uncig, detunx

tota demum hzreditas 45. (.. 5

l W dn

V"yv

LL

Iunfl. de baredib. inftit.

Unde hzres ex affe ( vel

(cVM

k'f,.,' j

N

umver[alzs) dicitur, qui univerfaliter eftinftitu-

Ti

tus in omnibus bonis defunGi:

qui autem in cer«

i [

L

t2 tantlim parte, v. g. in triente , in fextante , in

dextante &c. dicitur inflitutus ;2 certa quota.

Si liberi &c. quibus debetur Legitima ,

funt

quxdem infütuti q&oad Legitimam , fed in

:äm*ï'f-'fda:iä-

por-

qty 2 hm ü m

u

De 'Teüam entis,

9j

R T

leris

portione Legitimam uon adequante , habent

: Doy :x

]ibes Q

a&tionem ad fupplementum , non querelam inoffi-

Cefidri

ciofi. Quódt aliqui ex heredibus neceffariis à te-

ftatore jam in viis aliquid acceperint per modum

frn

n

|

i

doiis, donationis propternuptias &c. id in Legiti-

CTos, Á

D

l

j

l

mam computari, & conferri debet, nifi teftator

Rüpf&upä::-

exprefsé contrarium voluerit. text. & DD. int.t.

Pf i

$ hii j

ff. & C. de Collat. Nov. 1 8. cit, c. 6.. ubi antiqua

Conferri tamen

Jura aliqualiter. corriguntur.

hl P;zpi))faaf,

non debent fumptus, quos pesrens fecit in edu-

- Mi

candis liberis, ftudiorum, opificii, vel artis addi-

QUarta aj

fcendz causá.

Ldtg,

Petes, an & quomodo hzredes, quos diximus

33

Tte fit coni

effe neceffarios, exhzredari poffint? g. I. poffunt

QUaUdO

Ti

licité & valide exharedari ex jufta caufa, in Jure

, Utf

expreffa, fcilicet in ANov. 115. €. 3. 4..fi nempe

Lcreteopo:

fiius violentas manus ipjecerit parenti: gravem

1 [4,00(4,

injriam ei intulerit: vite infidias firuxerit: cum

ii du

Noverca rem carnalem habuerit: hbereticus eva-

tits; V

ferit, ubi haretici non tolerantur: fifilia ante 2 $.

WT WK

annos elegerit effe merctrix &c.

Ét tales caufz

qe quïmm:z:

exhgredandi liberos & defcendentes referuntur

li '(/':?//2/"

quatuordecim. 75 cit. INoy. exheredandi autem

$ ; DI0TCU

afcendentes ibidem o&o caufe produntur, &

- ondecit?

notanter adduntur in principio hec verba: pr&-

s j

ter ipfas nalli liceat ex alia lege ingratitudinis cau-

TR

fas opponere, nifi qua, in bujus con[litutionis ferie

TA

continentur.

Unde inter DD. magna verfatur lis,

n

an ob alias caufas equé graves, vel etiam gravio-

fertints

res, quàm ibi fpecificatz reperiuntur, liceat paren-

quta quc:.'

tibus exhzredare liberos. Jus Bavar. infüper per-

um s "

mittit exhzredationem, fi filius ante 30. & filia

CL

n

ante 2 . etatis annum absque confenfü parentum

j

E-3.

nupfe-

Qu

96 IIB.II, TITULUS XXVI,

71

gm!h df

/

]i

nupferit perfong turpi,

Caufas exheredandi

!

d

yp

fratres germanos invenies in JVov. 22. 0. 47. B^

f

" er

"

2. Ut exharedatio rité fiat, opus eft, ut filius vel

"

filia expreffo nomine proprio ( non füb conditio-

yl

W.

p

ne, vel in codicillo, qui non eft pars teftlamenti )

]

W'f ]

exheredetur, proin debet exheredatio fieri no-

i] U(UM

;|

n

minatim, puré & in teftamento, aliàs eft invalida,

ii

Til

"

h

G teftamentum eft nullum. pr. In]f. de exbar. 1. t.

?

H

qunl

2. 3. ff. de lib. & poflbum. . z. Inft. de Codicill. Ut

j o

T

)

verà excludatur etiam querela inofficiofi , & re-

T.

hi

LC

fcindibilitas teflamenti, debet exharedatio fieri

med

(

«um elogio, id eft, cum expreffione caufe, quam

gt iun

Jus approbat , & fimul ab hzrede inftituto proba-

7 W AV

hh]

ri veritas caufie. Vov. 11 j. €. g. ibi: fibac obfer-

$

yat non fuerint , nullum. exbaredatis liberis pra-

judicium generari, [ed quamum ad in[litutionem

J

"

baredum pertinet , tefFamentó evacuató. ( vefcitsÓ

nimirum?) ad pareutum bareditatem tanquam ab

inteflato ex aqua parte pervenire (c. Nec ho-

U

die, faltem in praxi, ullam inter liberos, in patria

poteftate conftitutas & emancipatos, inter exhaz-

[l

redatos & prateritos , differentiam obfervari,

communiüs notant DD, ex d. Nov. €. 3. ? 4.

34

Dico 22. Hares inftitui poteft quacunque ver-

(

borum forma, & in quacunque teftamenti parte,

iniio, medio, fine, vel in Codicillo, qui fit

la

edjeQuus vel annexus teftamento,

2. Etiam fuüb

cz

X

condirione proprie didia, feu de futuro contin-

genti, five (it cafüalis, five poteftativa, h. e, cu-

jus impletio eft in poteftate heredis inftituti,

"NU (

D

n

f

iL

Pars 1. cónflat ex l. 15. C b,t. L.77. ff. debare-

li]

("' ('W

W

]

dib, in[Lit.

Pars 2. ex. f. 9. Infl. € 1. 6- feqq.

d f];ärpbm.ï

I

v

ff «od. — Excipitur tamen hares fuus, . qui fub

"i

"

N

(;Q Di«

j XXW

De Teftamentis.

87

fl

u

conditione cafuali de futuro inftitui nequit. /.

4

10. G fin. ff. de condit. Inffit. — Unde talis con-

n eü» Utf

ditio habetur pro non adje&ta, & inftitutio pro

RoO fibe

btj

pura & abfoluta ; ficut eiam, fi heres inftitua-

us lïïlame&?

tur füb conditione impoffibili, v. g. f/ T?tius per

PT f

aerem volaverit, aut füb conditione turpi, v. g.

s d

fi fratrem. occiderit. L. 1. 1. 14. ff eod. [. 10.

^ dtydg

Infl. de hared. in[lit.

Idem quoque eft, fi per-

L d Gdi

fona , quz& nunquam adhuc fuit ia Matrimonio,

müdülf, &5

inflitnatur füb conditione, ff mon nubat. l. 62.

eredoto f

feqq. [f. de condit. & demonflv. que leges, licet

e catfg. Qu

loquautur de Legatis füb tali conditione reli&tis,

communiter tamen à DD. extenduntur etiam ad

Infftoto p

l: lr

hgrzditatem. arg. ANov. 123. 0. 7- Siquis veró

f r

haeredem inftitueretfuüb conditione , cujus even-

tus dependet ab arbitrio tertii , v. g. fic: baredem

Lf

inflituo Sempronium , fi Titius voluerit , veftamen-

utt (níi

iil

tüm eft omnino nullum. /. 6 $. ff. de baved. infit.

ficut enim fupremum elogium, feu ultima volun-

.M

tas , de Jure Civili conferri in alienum arbiurium

Q n g

s ere l

non'poteft, ita neque conditio in arbitrium tertii.

Caterüm in cafü, quo quis inflitutus eft fub con-

a obfet,

ditione honefta poffibili de futuro, tamdiu manet

"17

fufpenfa Teftamenti vis, quamdiu pendet condi-

Quque r

m pits

tio, feu non purificatur; conditio enim , nifi im-

pleatur, nihil ponit in effe.

ilo, qi

3j

Dico 23, Hares ( unus, vel plures) in tefta-

h Ti (ib

mentoinftitutus cenfeturinftitutusin omnibus bo-

ptro Qu*

nisteftatoris. 2,Licet fitinftitutus folàüm in cetra

(m: h' Z (u:

quota, v. g. in quadrante, dodrante &c. 5. Vel

"d

etiamin re certa, feu fingulari, v. g. in fundo Tu-

, f t

fculano, Bucephalo, 1900. florenis &c. modó

M

l

Omntia

'., (9' L 6.:

l

alius non fit fimul inftitutus ut hares.

QUI

|

—

1nem-

[WS 1

F4

v

TU

o

98

LIB. III. 'TITULUS XXVI.

n lffd f

membra fundantur in ff. 7. Infl, C 1. 1. f a. ff.de

Ü

r

(

bared. inflit. quia nemo paganus ( id eft, non mi-

i E?m ó

oal4

les ) poteft partim teftatus; partim iuteftatus de-

i

it

«

cedere. /. 7. ff. de R. $.. cm Teftamentum fit iz-

'If rquo f

)

£egra voluntas & difpofitio de omnibus bonis

nl

g

*

M

poít mortem; per quod etiam differt inter alia

]

i

à Codicillo , Legato &c. atque ideo nemo

It

ne)

dl

etiam poteft cum duobus teftamentis decedere ,

Viv

gt

bene tameu cum duobus vel pluribus codicillis,

fine teftamento fatlis.

Unde haredi in certa quo-

no.

t3, velin certa re inítituto, debetur tota hare-

;:fn NU n

ditas jure acerefcendi tanquam heredi ex affe; io-

,;s;e:u;mäxmiov

(l

ii

i

!

l

"

1ellige, fi aliunde fit capax totius hereditatis. 44o-

iil

íá

$!

'ä i

dà, u dixi, alius non fit [rinul inflitutus ut baves: f

mT-—!

m

autem fimul alius foret inftitutus, tunc vel effet

Wa 9

t

inflitutus fimpliciter & univeríaliter, vel faltem in

A

M

certa quota? & tunc iuflitutus in re certa habe-

L

ETU

i

retur pro legatario, & folàim caperet illam rem

certam

vel alius quoque in 1e certa inftitutus

M n

n

effet, nullus veró fimpliciter, vel univerfaliter, aut

Vi M

in certa quota , v.g. fic: T?tium C Cajum bare-

des infhituo , volóque , ut Titio detur domus mea,

fica a

C Cajo (uppellex avgentea ?. & quilibet capitillam

T

^

nï,ï',r;pä;

rem certam, tauquam przlegatum, in refidua au-

Bol 0740

tem hareditate fuccedunt equaliter, 4rg. l. 9.

N

8. (3. C L. 25. f. de baved. inflit.

96

Quares, an hzres poffit inftitui in re aliena?

iil

u

»:d "

y. negative ex Ziutb. Ingve[ft. C. de $5. Eccl. pro«

AN

æh

pter defe&um dominii.

Qbjic. Valet Legatum

MA

^ MW |

rei alieng. 8. 4. Inff. de Leg. favet quoque can. 5,

cauf. 12. q. $. ergo & inftitutio in re aliena. g.

L(u

TTR

AN. Conf. quia illud permittunt Jura, iftud negant.

um

lt

Dein nec legatum rei alieng valet, fi legans igno»

:

ravit

(:M!'*Rw. Ü

:

4

De Teftamentis.

$9

f d

i

xavit effe ahenam 'fed folàm, quando fcivit (. 4.

afws(meü[h

Cit. quo.cafu tenetur heres rem legatam emere

pif lu lije

juftó pretió, &, fi eam dominus nollet vendere

*-' tss

( o

(ad quod nonobligatur) Legatatio dare eftima-

tionem. f.. 4. cit. in quo nulla reperitur iniquitas.

1 dffferr mæ

Jus Canonicum tamen fpecialiter prohibet lega-

TQue idn

ri rem alienam, que ad Ecclefiam pertinet. c. j.

fients (s y

b.t. Sicut Jus Civile fpecialiter prohibet legari res

lurbus (s

ad Imperatorem fpeCtantes.

Tedin cerg

Dico 24. Hzredi, poftquam fibi delatam ha-

37

Beti tf b

reditatem adiit, competunt duo remedia ad eam

6d er af

confequendam à tertio , qui eam detinet, nempe

rédittis, jj

petitionem baveditatis in Petitorio, & interdidlum

TT

$1 verà

quortim bonorum utile in Poffefforio.

lünc v f

alicui deberetur hereditas non Jure Civili, fed

* Velflltem

Prztorio, daretarpoffefforia bonorum petitioin Pe-

fe C& libe

titorio, & interdicluin quorum bonorum diredtum

Tet ij

in Poffef (Torio Judicio. £. f. ]jr de haved. petit. ( de

It 101

pofjcff. bonor. & de Interdicto quorum bonor,. Dixi

er&hter, at

1. delatam ; defertur autem haereditas , quando

Cigm b

aperitur, & certó conftat, quis fit heres vel ex te-

y dowus

ftamento, velabinteftato , ita ut ftatim eam adire

Berapiiln

velrepudiare poffit, prout voluerit, Dixi 2. ad/it:

yIefiua 4l

aditur autem hareditas, quando hzres vel verbis,

L 1

vel fa&is declarat, fe hzreditatem admittere, feu

fibi vendicare: Si declaret verbis, hec aditio vo-

edlent?

catur edam 4gmtzo

fi faCtis, v.g. res haredita-

rias diftrahendo, &s alienum folvendo , debita

$ Ed. p

J Leginua

exigendo &c. ftri&e dicitur pro barede: ge/ho-

u n

Si heres futs adeat, Juridice appellatur immixtio :

re aliem.

ficut vice verfa, fi heres fuus declaret, fe haredita-

xüudn

eg! ll

tem non admittere, appellatur abffentio, fi extra-

ii

u N

neus,repudiatio, Etaditio , & repudiatio figri ne-

l

]l

qu m

d

] TCM

j

$o LIB.III. TITULUS XXVI.

"

/

W

( CUU,'I

quit füb conditione; quia eft aQus legitimus,

i

"i

qui non recipit conditionem. /.77. ff. de R. $.

WI

Effe&us aditionis eft acquifitio dominii rerum ha«

Ts

RUL

reditariarum, item transmiffio hereditatis ad he-

j

h

u "

redesadeuntis: hazreditas enim non adita regu-

":

lariter non transmittitur, /. 15. $. 7. C. decadu-

ii

qui P

cis toll, cüm nemo poffit plus juris trausferre in

N

|

t

alios, quàm ipfe habuerit, c. 72. de R. 3. in 6.

"Ml 36* :

Y

Dixi 3. bareditatem. Sed

ht

58

Quzres, quid . fit hereditas? g. Objedhive

Ó

MWW !

l

u

i

Ü

fumpta funt res haereditarig, feu univerfitas, res

i

"

& jura omnia à defun&o reli&a compleGens,

jf

H

:H"

:

l. 20. ff. de bared. petit. 1.62. ff. de R. $. Siau-

li

tem fumatur formaliter pro jure hereditario, eft

|u

fucceffio in univerfum jus, quod defun&us habuit.

l. 62. cit. h. e. jus fuccedendi in omuia jura de-

.

funQi: quodjus eft incorporale, & dividi nequit;

quando autem adis hzreditatem, tota quidem fta-

Hu

tim fittua cum omni jure, non tamen mox res fin-

"

gule. J. 20 9. ff. de V.. & hinc fingulas non po-

tes vindicare, fed, fi alius detineat, per petitio-

nem hareditatis confequi debes.

ER

349 Dico 25. Heres adeundo hzreditatem con-

(

trahit obligationem non modo folvendi omnia

'n

li

W

AT

defunGi debita, licét haereditatem excedant, 2.

AA

Sed etiam legata à defun&to reli&ia.

3. Ne ta-

u

men nimium ipfi immineat prejudicium, Jus ipfi

"t

indulfit facultatem & tempus deliberandi, intra

quod inquirere poteft, quanta fit hzreditas, quan-

Vabl

hn

ta debita, & legata exfolvenda, & quidem integer

"

d

Wt

D

uh

i

aunus à die, qua fcivit fe heredem ; licét, cafü

!

; P"ïgfmm

quo non urgerent aditionem creditores defun&li

[

H

ia

vellegatarii, 30. anni fint ipfi ad adeundam hïærge

di-

ii

LU th

De Teftamentis.

9I

ditatem conceffi, Quia tamen neque hoc pa&to

FL"ïä

0 domillü WWC

femper füit heredibus confultum. 4. alterum ipfis

beneficium, nempe Znventarii, eftindultum, licét

"telis

1

II flon 1

eo utendi non fit impofita neceffitas , fed folüm

A

conceffa facultas.

Pars I. conftat indeé, qunód

'

[

C

C d

[

]

hzres reputetur eadem perfona cum defun&to,

JUri t

M

d

j

confequenter easdem quoque contrahat obliga-

ULTAT

tiones.

Pars 2. ex ff. 5. Inff. de oblig. qua ex

qua[i contr. nam aditio hzreditatis eft quafi-con-

: d O

tra&us cum legatariis, quo his ( non vero aliis

ünirerfts

creditoribus) fe obligare cenfetur hagres, Pars

à comphd

3. ex t. t ff. & C. dejure deliber.

Pars 4. ex ]. fin.

[7) f du

B. 2. C 14. ff. eod. . Eft autem Znventaritm ni-

vereditrio d

hil aliud, quàm legitima & fpecifica annotatio

us hat

ompium bonorum, jurium, & debitorum &c, de-

Ormnia u de

fun&i: ejus confe&tio inchoari debet intra men-

Qiridinqui

fem à tempore, quo hagredi iunotuit, heredita-

a uml

tem fibi efflidelatam, atque abfolvi intra tres rnen-

mortesfine

fes à di&to tempore, atque fübfcribi ab harede,

ls von p

vel à Notario ad id rogato.

Quoad modum re-

o wito

&& attenditur confuetudo locorum.

Quamvis

"

autem non teneatur de Jure Communi hares ad

ii C0

confectionem Iaventarii ( licétJus Bavaricum tif.

a(l ommid

43. 4. 1. jubeat in q—uatuo'r cafibus, etiam invitis

d. d

heredibus, auCtoritate publica confici) fibi ta-

1 t

men valde confüulit, fi confici procuret; confequi-

i, p

tur enim fequentia privilegia. I. Adiens heredi-

d n

tatem non tenetur[ultra vires hereditaus folvere

du qum"

creditoribus & legatariis,

2. Nec attendere,

ideminer

quis creditorum habeat privilegium pralationis,

TL

3. Poteft retinere vel deducere falcidiam, quam

deducere non poffet, fi Inventarium non curaret

ort i

cenfici: quod multi etiam extenéunt ad'[rebe.uiae

ao

nr

(

Dt TCMN

E

On

LIB. IIL. TTTULUS XXVI.

" Lj

92

o

I

f

j hf

nicam,item ad Legitimam,fi hares fuus fe immifce-

cet hereditati non confe&ó Inyentarió. JVoy. 1.

v«

u N

fi

!

€. 2. f. 1. Autb. Sedcim C. ad L. Falcid.

;«h« 3?'

et

Quzres, quid fit Falcidia , & quid Juris circa

l

SPSJ [

40

gt

ilam? g. z. Falcidia eft quarta pars bonoruimn

M.

jl

uv

teftatoris, que dedu&to zre alieno & expenfis

w T

E

funeralibus reperiuntur tempore mortis, & hec

n dois!

debetur heredi (inftituto , vel venienti ab in-

B2

9tis , ut his

teftato ) nimiüm & ita gravato le

[5

(

folutis ei non remaneat quarta pars bonorum de-

nl

il

fun&ti. 8. 1. 2. 3. Infl. de Lege Falcid. (ic diCta

n

j

(l

à tribuno - plebis' Falcidio, hanc legem ideo po-

nente, ut, fi forté teftator nimiis legatis fere ex-

haufiffet hareditatem , heredi maneret faltem

"

quarta illius pars, quam ille, de omnibus legatis,

i

NI

juxta illorum proportionem aliquid defalca

140

(imb etiam de donationibus mortis causá. /. ;.

€ 18. C. ad L. Falcid.) confequeturgg Fere ficut

Trebellianica. conceditur heredi , qui fideicom-

miffo univerfali tam expreffivo gravatus eft, ut

D

ipfj non remaneret quarta pars hzreditatis.

Àn

h

de fideicommiffis particularibus exceffivis detva-

li

hi poffit Trebellianica, aut Falcidia, difputatur.

g.. 2. Falcidia (idemferé eít deTrebellianica)non

iti ((Jf ,4

]

du

habet locum r. in Legatis Piis Zuthb. Similiter C.

hr

4d L. FAlcid. : 2., in privilegiatis, quando nimirum

res fing.ilares ita relinquuntur, ut non alienentur

[*

à Legatariis, fed ad heredes wanfeant, 47g. [. fín.

AW

C. de veb. alien. non alien.

3. In teftamentis mi-

litum, /. 7. C. ad L. Faleid. — 4. Si Teftator ex-

prefsé prohibuit detra&ionem falcidige. JVoy. 1.

! ii

l

1

II

" d

€. 2. . 2. ubireceffum eftà Legibus antiquis. j.

^i

j

)

U'H(]n

Si hgres fe reum fecit criminis expilata baredi-

W

"T

.Mti-s

Ti

De Teftamentis.

23

' hæresqu

J

t4tis fürripiendo , vel negando aliquid de bonis

D

hareditariis : imó fi folummodo fufpe&tum non

ALE

ll

conficiendo inventarium. ZVoy. cit. €. 2. 8. 1. C 2.

'Kgit [

Jus Bavaricum £zt. 28. art. 2. permittit Falcidiam

Ut s

D

eriam in legatis piis, & privilegiatis, cafu quo ad *

: äheno &e

A'H

eam non füfficiunt alia legata

& econtra teíta-

X'6 moris.

tori non permittit prohibitionem Falcidig,

d Vetienj

Dico 26. Adire hareditatem poffunt omnes, 4

l0 IEPJUS

qui fe obligare, repudiare autem, qui adire. Com-

|pits bono,n :

munis. Unde uec adire nec repudiare poffunr Pu-

0t Fal j

pilli fine authoritate tutoris./. . C.de 3ure delib.

VC lepem m

l. 5. C. de repud. & ab[lin. bared. — Et qui femel

lat ferie

adiit, repudiare ampliüs non poteftl 4. C. eod

ITaneret (

excipitur hzres fuus. /. 6. C.eod; . Ex parte au-

)! Wltbuï ]fr TR

tem adire, & ex parte repudiare nulli licet. /. 1.

üid de.mam

2. 10. ff. de acquir. baved

18 C252

Dico 27. Teftamentum femel validé condi- 42

tum,refolvitur quadruplici modo. T. Zrritatione,

fl

quaundo ex parte teftatoris fupervenit defectus,

Qu fieicem

üs d m

nempe fi patitur capitis diminutionem, vel maxi-

ww À

main,fi fiat fervus, vel mediam, fi profcribatur ex

exefs dem

Romano Imperio, vel minimam, fi alterius juri

jg, difuunt

Va

/W

fubjiciatur patiendo fe arrogari ab alio

2. Deffi-

tutione, quando ex parte haredis emergit defe-

faniet ) mon

Gus,ut fi hzeres effe vel non poteft, vel non vult.

ï S']M C

3. Ruptione, quando intérvenit mutatio voluntatis

lp mimm

in teflatore, feu revocatio Teftamenti priüs facti,

on aX enentu

vel fa&tis, vel fatto; nam Teftamentum, & quz-

T

(ments

libet ultima voluntas ufque ad fupremum fpiritum

i Tedato

pro libitu revocabilis eft. /. 4. ff.de adim. Legat.

l. 22. ff. de Legat. III. ibà : memo enim eam fibi

dlie, N

poteft legem dicere , ut, À priore ( fuprema volunta-

i5 anuq f

te ) ei recedere non liceat ; adeóque revocationi

non

g p

Ulh

pl

] Tfmu

f

94 LIB, IlI, TITULUS XXVI

(

,j

!

qn

)u f

non obftat pa&tum, vel claufüla omni difpofitioni

u

contrari& derogatoria, Teftamento adjecta, mo-

f uM

V

q

wfüï»

dó revocans teflator dicat , prioris voluntatis fe

j

;

)

ponituiffe. /. 22. cit.imó nec juramentum de non

" Ài

k-i

revocando adjeaum obítat ita, ut revocari valide

u[' füf?

302

20

fl

J

nequeat , vel etiam /icité, fijufta caufa revocandi

a

fuperveniat

Ut nudis verbis revocari valeat Te-

3m

d

ftamentum,requiruntur duo copulative,nempe ut

vM

'thl IJ

r' umr

decennium à tempore conditi Teftamenti effluxe-

(EFIO«IQH ""

^

rit, & revocatio fiat vel apud A&a, vel coram tri-

"i :

N

busfaltem teftibus./. 27. C.hb.t

Ut autetn facto

Wnisd[l uho C

cenfeatur revocatum, opus eft vel caucellatione

W

p

totali aut partiali, vel fa&tione novi Teftamenti ,

n

Cancellatio totalis

n R w

r

vel füpervenientià pofthumi.

]

"

"m

eft, quando teflator delet totum Teftamentum

fcriptum per lineas cancellatim & per modum

|MM

MW p

crucis du&as: partialis, quando delet partem fub-

ftantialem, v. g. omnes haeredes,nomina teftium,

Factio

tollit fignacula, tabulas incidit aut lacerat.

&

p

novi tefLamenti tunc rumpit prius Teftamentum,

quando pofterius validé eft conditum, five dein

n'xv-

fit folenne five privilegiatum.

Si tamen prius

Ek

Teftamentum fuiffet inter liberos (idem tene de

Tf

DAW& 'Uf/

Teftamento Pio, fi alterum effet ad caufas profa-

n3s ) non revocaretur per pofterius, nifi folenne

l Tvn J/fl,(

fit, expreffam mentionem faciens prioris, aut co-

rlz

ram 7. teíftibus declaret teftator, fe nolle prius

/m,

T IN

!

valere. ANNov. 107.6. 2.

Sed & fupervenientia

M (,

w

Y

pofibumi vumpit Teftamentum , quando nempe te-

ftatori poft conditütn Teftamentum ex jufto ma-

!

trimonio nafcitur filius, vel ab ipfo aliquis arro-

W 0(9

gatur in filium,aut adoptatur defcendens. Deni-

Mb

d f]&l(] '2'"

que 4. oüïczö judicis pracedente querela inofficiofi

W

t

tefla-

De Teftamentis.

95

Ulä O [

teflamenti ,de qua jam füperiüs z. 5 1. di&um eft

m

AR

G

pnor 15 Vol

Atque hac comrmuniter funt recepta inter DD. ac

Verüm

" juramemumd

in Legibus fuudata.

Dubitabis, an Teftamentum, quod quis fecit a7-

43

ta , t T6yoty Hf

te ingreffum Religionis , rumpatur vel irritetur

JUf*a TM

per Profeffionem Religiofam ab ipfo emiffam? x

T Tetocgr Wf

Cum communi negative ; quia ruptionis vel irti-

CODulig i

tadonis fuüfficiens non apparet ratio

Objit. t.

| Tefïälrenu á

Teftamentum rumpitur per agaitionem pofthumi:

À Ye Corg.

fed per Profeffionem teftatori quafi nafcitur filius

M. d aurem

pofthumus , nempe Religio vel Monafterium. 2.

l d canceug

Per capitis diminutionem irritatur Teftamentum :

& DOf Tefr

fed Profeffus Religionem patitur capitis diminu-

Cuidtis

tionem, cüm definat efle fui juris

E. ad I. JV.

um Tefamar:

minor. nam Monafterium, faltem extra cafus Jure

& pet ml

expreffos, non habetur loco filii, fed potiüs lo-

Jeler pareni

co parentis refpeGu profeffi,

Ad 2. AN. iterum

1004 tf

min.non enim patitur proprié diminutionem ca-

a, ht

pitis, in quam Leges Civiles ftatuerunt irritatio-

Tefamttom,

nem Teftamenti,

tum, fe d

Dico 9.

Executio Teftamenti pertinet ad 44

S amen p

Executorem, vel Teffamentarium, quem teftator

nominavit, vel, fi Teftator nullum nominavit, ad

(itnned

Af us prale

Dativum , quem dat Judex vel Mggiftratus, vel ad

pIf olenne

Legitimum, feu Legalem, quem ipfa Lez determi-

nat

2. Si veró nec Teftator nominavit Execti-

yiori at t

fe nl Qs

torem, nec Judex conftituit , vel Lex, tenetur

haeres illam facere, preftando legata &c. etiam

f ! at

ndoneme *

pia

3. Nullus tamen invitus, nifi vel exprefse

me üü ff

vel tacité jam femel füfceperit officium executo-

ris, ad id cogi poteft regulariter.

Pars r. per fe

(o ahqus D

patet; cüm ratio naturalis exigat , ut fübveniatur

nla mM

perfonisjam dernortuis, omni auxilio deftitutis,

ï

&

r;;r

De Tfm

96 LIB, IIl, TITULUS XXVI.

j

u d

^l

"Á

auh

& ut ultimz voluntates non deüitu'amur effe&u :

Ajuem "

quod curare vel maximée fpectat ad conftitutos

[35«125' j

14

fs !

vel rogatos executores.

Pars 2. habetur c. 3. *

ii

«

6. h. t. excipiuntur tamen ( nifi aliud habeat con-

^ EH,HJ«

fuetudo ) legata pro redemptione captivorum, &

J

alimentatione pauperum facta ,

& cafüs, quo

H

Jhel

a

caufa pia in geuere (v. g. pauperes ) heres eft in-

j1t

,lg(*"

f fl

füituta; pro his enim cafibus Jura volunt Epifco:

d Oïg s

pum effe executorem. £. 2 $. C. de Epifc. & Cleric.

INov. 131.C.t1.

Pars 5. fumitur ex c. 19. b.ti

j

qa

m*]»

& L. 17. C. de Procurat.

Excipe, nifi in Tefta-

m

IU

mento denominatus fit executor, & nullus id ones

w

MM

t, f

us

ris in fe fufcipere velit; tunc enim Epifcopus Cleri-

h

cum, vel Magiftratus Secularis Laicum compelle-

re poteft. asg. c. 2. €. 17. D.t. per L. un. C. qui pro

fua. jurisd. ne ultim& voluntates careant effe&u ,

quz funt caufa mixti fori, ut detur locus prae-

l :w,ï:';?'.f

ventioni, ut docet communis cum Abb.in c. 6. cit.

L

h. 3. Favet c. 17. cit. C& Nov. 131. . I0.

Sic

etiam hzres, ubi nullus alius eft conttitutus exe-

cutor, cogi poteft, per c. 6. cit.

TA

45

Dico 29. Executio, fi teftator certum tempus

jristia

non de(ignavit , debet fieri ítatim & fine mora.

il

6 6. cit. & l. 47.4f. deLegat.T. Et hecobligatio

Í

n

J ([Hl. D

pro foro interno vel ideo ftatim urget, quia Le-

gatarii poft aditam hereditatem ftatim fiunt do-

n

M

mini legatorum. 4. 86. f. 2. ff. eod. atque ex di-

Lm[, U

latione executionis ipfis damnum , & defun&is

^N

prejudicium , fi forté Miffe v. g. quas teftator

petiit, differrentur, oriri poffet.

Pro foro exter-

]

no ftatutum eft, ut,fi executor, femel monitus,

i

, !

intra annum non exequatur, que teftator voluit,

Vf

" Q

iic;

perdat omne id, quod ipfi aliàs ex Te(tamento

a

Co1In-

X

11

o

De Teftamehtis.

97

competeret, five fit hereditas, five legatum , ac

uT ro:L:'

'a:"s À. häbhe:ur,;

poteftas exequendi devolvatur ad Epifcopum fal-

: nfü il

tem quoad caufas pias , & fi bis monitus non exe-

P'ire cagtivoïg

quatur ültimam teftatoris voluntatem , etiam ante

anni lapfum di&is commodis privetur. AVoy. 1 3 1.

^l ! &(af:s'.

G6 3. b.t.

AUL

46

Dico 30. Executio fieri debet ftrité juxta vo-

luntatem defun&i, fi de ea fatis confter,ita qui-

NI

dem, ut executor,nifi fit Epifcopus, regulariter

non poffit commutare ultimas voluntates, ad cau-

LObe, nl i

fas pias teftantium,in alios ufus, licét evideuter

J & HUHUS !'d[

2. Si veró de ültima voluntate non

meliores.

LU

fatis conflet, juxta mentem defun&i rationabili-

Lüicum Comy

ter prefumptam.

Pars 1. eft certa ex /. 120.ff.

LL n

de V. $.ubi infinuatur, quód voluntas & difpofi-

Càreant efid

tio teftatoris fit habenda pro Lege: &ex l. 19. pr.

&ttr loasg.

ff. de condic. & demonftr. ubi ianuitur, quód utii-

Ab t fj

ma voluntas velut Aegina dominari debeat, Quód

ITAU

autem executor commutare regulariter non valeat

onfütutys ext«

difpofiionem teflatoris claram , füftinet com-

munis ex "Trid. f. 22. c. 6. de vef. Clem. 2. de Re-

t m t

Dixi r. Aegulariter: f

li. dom. & l. 120.cit.

jm & Íne m

enim legatum nequiret ampliüs, velnon nifi dif-

Pgcablgtto

ficillim&, applicari cauf& vel loco pio, ad quem

vt qiiJe

fuüit deftinatum, tunc ex prefumpta teftatoris vo-

n fuyt d-

luntate poffet applicari in alium ufum pium ; licet

| aqeer d

deceret, vel etiam oporteret confilium vel coa-

, us

fenfum Epifcopi petere, cujus vel maxime e(tiu-

,

qui tedatt

terpretari ultimas voluntates.,

Dixi 2. if fit

Proforo exte

Epifcopus ; huic enim, quamvis multi cum Molin.

femd mon'w'fr

Barb. Pirhing negent, alii tamen probabiliüs, fa-

vente praxi , concedunt poteftatem commutandi

qeiator v

ultimas voluntates ex jufta caufa utilitatis, pi'eta-

r Tl

f

G

113

j

Pars II

r

98

LIB. IT. TITULUS XXVI

NH n

g

[«q

tis &c. propter Trid. /oc. cit. ubi fic ait: in corm-

40

mutationibus ultimarum voluntatum , qua& non nifi

jl

j ngl

;1"0

ex jufla c neceffaria cau[a fieri. debent , Epifcopi

g

Lærfu n

sanquam delegati Sedis Apofloiica fummarie & ex-

j

Nec obftat Clem.

trajudicialiter cogno[cant &c.

r

J

«mf

cit. quz adjicithec verba, falva Sedis Apoftolica

1

o

Auctoritate; quia intelligi debent vel de commu-

» ü U-"t'

1

tatione in ufum minüs pium aut utilem , vel de

li

j

Um

faCa fine jufta caufa

vel illi derogatum eft per

Jac

Trid. Dixi 3. Z4d pias cau(as teftantium ; fiqui-

Mi

/1

?

xïd*

dem Teftamentum vellegatum profanum com-

II(IWHH j

tare ex jufta caufa ,

utilitatem vel neceffitatem

N

r:( !] .45

publicam fpe&ante , ad Secularem Magi(tratum

r'

[W

vel Principem fupremum pertinet. per /. 4. ff. de

^

H

m

Pars 2. Aflertio-

N

admini[ir. ver. ad civit. pertin.

TAT

nis fundatur in equitate naturali, que exigit, ut

'Teftamenti executio ,

ubi claré non conftat de

m À ii

voluntate defun&ti, fiat juxta mentem ipfius ve-

rifimiliter & rationabiliter prefümptam ; prafer-

W

tim cüm juxta communem DD. & Leges in ulti-

mis voluntatibus conje&ture attendi plurimüm

N

AW

X

debeant.

417

Queres, qua fint partes Executoris circa refe-

!/

1

rationem Teflamenti , & confectionem Inventarii ?

flf

71A

W. Hoc maxime dependet à particulari locorum

confuetudine.

Hac feclufa pertinet referatio po-

Al !Nj

tiüs ad Judicem, quàm ad Executorem

eft autem

JA

7j ,!,

i

J

referatio duplex, privata nimirum aperitio velin-

1 fv M;wïm

fpeCio , quz fieri folet ftatim poft. mortem ad

lïh

L Mf'

inftantiam heredum , ut conftet, quid teftator or-

aM

h

?A

L

dinaverit circa funeralia, executionem &c. & fo-

l

,

n

lennis , eu publicatio, que primüm completis fu-

n

neralibus , & trigefimó celebrató, ubi hagedes aut

tc-

H.US XXVL

A

De Teftamentis.

99

FT

u

LT

teftator illum celebrari voluerint, fieri confuevit,

t

(im d[

citatis ad illam omnibus intereffe habentibus, qui-

m l

0ij Mm bi

bus originale exhibetur, & iis, qui defiderant,

comrmunicatur copia Teftementi, reli&tó fpatió

Y g

äl[j

heredibus adeundi hereditatem, & aliis fi velint ,

hu .&fi-'! Á "

impugnandi Teftameptum.

Poftea conficitur

lentrd i

Inventarium , de quo fuprà ». 29. que confectio

At Ui v

licet fpe&aret ad Executorem Teftamentarium in

Teropt

prefentia heredum , apud cives tamen & ple-

Aff

bejos in Bavaria non fine interventu Judicis Ordi-

It profantm

narii.

ganpt 3Xvbf tit. 42.4. 2. qui ia eadem

D Tl neteffe

Bavaria ftlatim poít obitum obfignat bona defun-

item Mp

&i omnia, exceptis iis, que ad ufum quotidia-

, per L æäü

num (unt neceffaria.

Confe&tó Inventarió con-

Pus 1. Af

fignantur bona defun&i Execuiori, qui finita ex-

; Qu exgi,a

ecutione tepetur hzeredi coram Judice rationes

BD Confit d

reddere executionis fug.

ntem j re

ptan; pral

TITULUS XXVIE

Legs n ul

i um

De Succeffionibus ab Inteftato.

u n

g m

SUMMARIUM.

lr ocort

eudmtio ]

1.

Succeffio quotuplex , prafertim ab inteflato

: « u

quid fit.

2.

nperïfwvd'm-

Claffes (uccedentium ab inteflato. "

l

N

3.

Primo (uccedunt Defceudentes , & quales.

of o ?

4

In eorum defe&tu Afcendentes , & quomodo.

Qil eefmm

yl

6. Si & ifli deficiant , Collaterales, & quinam

jonem &C&»

prins.

H

n qompl

du 1

W

»h

G Z

7.0.

0l

f

fqo!

j

100 LIB.III. TITULUS XXVII.

l!

ytf n

l

4. 8. n aliquando. (uccedat Uxor , aut Fi-

m

lh&

ctts.

f T

e. Quis fuccedat. Clericis , &* Novitiis.

I[

Ant

10. n valeat pattum de [uccedendo, vel non [uc-

awot "

cedendo.

s li*

n

'JIN'HH

Ucce[fio ab inteflato opponitur fücceffioni ex

a a

Teflamento , & eft acquifitio hreditatis

ent

(s

tl

"

extra cafuüm Teítamenti & ultime volun-

li

H

F

m

tatis, feu quando defun&us deceffit /steftatus ,

Mv

h. e, quando vel nullum Teftamentum aut aliam

D

gl

AT

Wi

difpofitionem fecit, vel quando quidem fecit Te-

9

ftamentum, fed invalidum, vel validum quidem,

.

fed poftea deftitutum , ruptum, vel annullatum.

Hec fucceffio vel eft Civilis feu Legitima , quando

ex difpofitione Legis feu Juris Civilis vocantur ali-

NU

qui ad hzreditatem, ficut per Teftamentum vo-

qu m

cantur ex yoluntate bominis.

Vel eft Pratoria ,

n

ht

hd

quando Prator aliquos vocat, de Jure Civili aliàs

(

N

non vocatos , uii funt liberi jam emancipati, &

coguati, quos Jus Pretorium admittit ad fucceden-

LIE

dum parentibus & cognatis. /. 2. ff. Unde legitimi.

j

l. 1. ff. Unde cognati.

Rigor autem Juris Civilis

d'ï&as,.iifv;

äuu

folàüm admittit conftitutos in patria poteftate, &

N Jw:lv

agnatos. 8.9. Infl. debared. qua ab inte[l. L. 1. cir.

li

N

h»ü

Atque hzc fücceffio Pratoria vocatur etiam

& W

pr-

u

bonorum poffe[Jio.

Vel eft Feudalis , quando ali-

i

aL

quos vocart Jus Feudale , de qua nos ad tif. de

A m

Feud.fuprà. Veleft Statutaria, quando Statutum:

Utj

vel Con[uetudinaria , quando obfervantia loci ali-

|

quos ad füccedendum vocat.

Vel denique eft

4

MU

Pailitia, quando per pa&um affirmativum acquiri-

*'Wäm l:l ;

"

r

J

tur alicujus hareditas, aut per geg atiyum ei renun-

tia-

18 q&ü

ULUS !

De Succeffionibus ab inteftato. ror

tiatur in aliorum favorem.

Hic folüm agetur

6 NOW fj

de Civili ac Pratoria, & breviter de Paditia in

fine.

uaedenda

Dico z. Tres fünt ordines feu claffes de Jure

Civili & Pretorio fuccedentium ab inteftato,nem-

X f

pe defcendentium, afcendentium , & cpllatera-

lium defun&ti. AVov. 118. 6. 1. 2. 3. ltaque.

Kquifiio d

Dico 2. Ánte omnes alios ab inteftato fücce-

& ulime .. :

5 d efftrm

dunt foli defcendentes , nempe parentibus liberi

naturales & legitimi fimul in capita

fi veró liberi

Átimentum Em

non exítent ulli, fuccedunt nepotes & neptes,

db qitm ;

& quidem, fi defcendant ex una tantüm ftirpe,

|ralidum qii

etiam in capita ; fi veró ex pluribus liberis, in

1, vl annilliy

ftirpes

demum fi unus vel plures ex liberis effent

i, as

fuperftites , alius autem aut plures effent demor-

Tilis vocantr

tui, relictis tamen liberis, ifti liberi, & refpe&u

Teftümentum n

defun&ti nepotes , füccedunt tantüm in flirpes,

el ef Ptj

Nov. cit. c. 1. ff 6. Infl. debaved. qua ab inteft. 1.

Jue C

206 defuzs C legit.bared. | Rado, quia liberi &

Lencyd, t

nepotes in linea re&ta votó parentum & avorum

w d

ad bona àfe reli&ta vocari cenfentur. per /. 220.

P Oi

B. fin. ff. de V. .5. imo & naturali equitate, que

ien fs

di&tat, liberos & defcendentes ali debere ex bo-

ni atl d

nis eorum , à quibus vitam hauferunt

Dixi I.

al

Naturales & legitimi [nnul, ve fint fui five eman-

; vt enin

cipati, five mares five feminz, five jJam nau ,

ij qanto

five in utero adhuc exiftentes , five faeculares

a atl

five Clerici, aut Religiofi Religionem fucceffio-

nis capacem profeffi; fed loco horum füuccedit

gando Sttuit

ferod 1

Religio.

Idem jus füuccedendi competit legitt-

INatura-

V denq uv!

matis per fubfequens Matrimonium.

üïmmwumav

les tantumi vel baflavdi , item fpurii ; fuccedunt

quidem matri & ex linea materna afcendenti-

gamum d

bus

G 3

y

Cmonlblls

Jf

1o» LID.III. TTTULUS XXVII.

jl

,it

n

) 1Jl

Nhae

bus equaliter cum legitime natis, non tamen

r(

patri, cui punquam füccedunt fpuri; feu vulgà

n

m

quafiti, cüm horum pater fit incertus, naturales

T

"

d

veró tunc folüm, quando pater non habet legiti-

mam uxorem, nec prolem legitime natam, at iu

hi

J

]^

:

fextante xantüm , feu iu. duabus unciis, cum fua

grox

matre , fi adhuc vivat, dividendis, de]Jure autem

Ü ww

Bavarico infuper requiritur, ut nec adfint coafan-

! monw !m [

guinei collaterales patris; nepotes autem nàatu-

I«lml

u

rales à fucceffione avi paterni femper excludun-

vïw

tur. . 2. 1. 8. ff. unde cognati. Autb. licet C. de Na-

g, f!ïllf'lf j

tural. lib. Nov. 8 9.6.12. f.4. &* 6. inf. Stat.Bavar.

t aliae:

tit. 29.4.2. 3. 3. Sednecmauri, fillluftris fit, &

T vl

prolem legitimam habeat, fuccedunt fpurii. L 5. C.

v TR

4d $. C. Orfit. debentur tamen ipfis alimenta ex

)

us w

n

bonis matris. ANati ex damnato coitu nec matri nec

w

patri fuccedunt, imó nec alimenta ipfis debentur

W :

Jure Civili. Nov. cit. c. ult. Sed negari alimenta

gizem t

nec Jus Canon. c. y. de eo, qui duxit, quam poliuit

€"c. nec equitas naturalis patitur. Legitimati per

Reícriptum ( feclufa confuetudine oppofita,quam

th*m

quidam vigere ajunt) . non fuccedunt parentibus

lil

J

[

"TTE

h

in przfentia legitime natorum, nifi Princeps, qui

folus id poteft, fpecialiter legitimaverit in ordine

"

r,är [

ad fucceffiouem. — Dixi 2. in capita, feu in par-

";'LP'

tes equales juxta numerum capitum feu perfona-

V d

rum in eodem gradu exiftentium , nempe quot

t

1f,

l

1

(

fünt perfonz füccedentes , fo vil SYtunbt / fo vif

SWfunbf, Dixi 3. in fLirpes (vel flirpem) ubinem-

"ii

penon attenditur pumerus perfonarum, fed ftirps,

AW

W

^

vel ftirpes, ex quibus deíceondunt heredes. v. .

Pt

3C

-

pater reliquit tres liberos , un

b2 R

amen ante pa-

L TP

trem defun&tus eft reli&tis $. liberis : 1fti j. liberi

g

j

fuc-

De Succeffionibus ab inteftato. 103

IT p

DI

füccedunt omnes fimul fümpti in tertia parte he-

Cedtpt

fþllm H

reditatis patris, & refpeGtive avi, quia non fücce-

T'üt It enUS, u

dunt j4re proprio & ex propria perfona, fed jure

vepra[entationis & in perfona füa parentis , cui, fi

J gmme na[þ

fupervixiffet tempore mortis patris , tertia pars

13 ls unrns

fuiffet debita.

Dico 3. In defe&u defcendentium füccedunt

4

; üt vecadün-

afcendentes legitimi proximi , nempe pater &

'YD0fes attene

mater, in capita & in portione sequali, vel folus

Ctnt femper &

pa:er, fi mortua jam priüs eft mater, fi autem &

T Al )

hzc premortua fuiffet, avus ( vel avia) paternus

LC n a

aut maternus , exclufis femper remotioribus gra-

du, & omnibus collateralibus ; nifi 2. adeffent

itn fTl

fratres germani, velforores germanzg defuncti,

tedunt uri

h. e. qui utrumque parentem, patrem & matrem,

1 ipfs aliment

COUfILCGCEOALTA

cum defun&o communem habuerunt, feu duplici

t pf dehn

vinculo funt conjun&i , steepbánbige $Orüoet/

d ntgtn dinen

poet Codhtoefltt; hi enim cum afcendentibus

füccedunt in capita, & eorum , fiqui premortui

j um p

funt, liberi in flirpes ; fitamen 3. nullus germano-

x lgt y

rum füperviveret, & foli eorum liberi adeflent, ex-

t

d pred

cluderentur peuitus ab afcendentibus. Auth. de-

nl ocgpes d

fundto C. ad $. C. Tertull. Nov. 118. . 2. Nor.

127. 6. 1. Dixi, exclufis vemotioribus gradu. Ett

siert i atd

autem gradus nibil aliud , quàm unius perfooz

jiu, n

sb altera in eadem linea ( re&a velobliqua fea

ius ia

Quoad computationem

collaterali ) diftantia

i, m U

graduum in materia fucceffionis attenditur Jus Ci-

PU

vile, quod quidem in linea redia, aícendeatium

j plypem)

vel defcendentium, non differt à Jure Canonico,

[0 mdm,k

& pro linea reCta ab utroque Jure traditur hec

dunt hærede*

regula, tot funt gradus , quot ]z:mt generationes,

ny

amen

vel, quot funt per(ona una i deinptá, nimirum com-

ho 1

4

muni

"

y u

yi

jo)

104 LIB. III. TITULUS XXVII.

uF

]usrf

u

n

anml

muni flipite.

Pro finea autem vollateral; feu

i

"

j (Okl

transverfa difcrepat Jus Civile à Jure Cavonico,

& eandem fequitur regulam , ita ut proin inlinea

f

j P

Ut

transverfa nou detüur primus gradus, & frater &

'MNH»

foror, vel duo fratres, jam diftent duobüs gradi-

fjil L

yi

li

bus, quia dug intercefferunt generationes,vel duz

i

QTR

faltem reperiuntur perfong dempto patre , com-

r'n

in

muni ftipite. Quazregulain fequenti fucce(ïïonis

n 00

d

ordine erit obfervanda,

"E

Quare

M^

Dico 4. In defe&u tam defcendentium quàm

At

g

afcendentium (nempe liberorum & nepotum,ac

Mi

"

parentum & majorum, in linea re&a?)) füccedunt

"L

Tb

confanguinei collaterales, videlicet r. fratres ( &

lw

forores) germani in capita, & unius premortui

!

T tl i

liberi in ftirpem, exclufis unilateralibus, Ginbàn

big: Jaalbeoper & tie(p SStiber/ nempe confaa-

guineis, quieundem cum defun&to patrem , non

Mu

eandem fortiti funt matrem, & viciffim zterinis,

at

qui ex eadem quidem matre, non autem ex eo-

dem patre procreati fünt; imó liberi germano-

rum, etiam foli, excludunt fratresunilaterales. 2.

N

Ubi non exftant fratres germani, fuccedunt fratres

I

unilaterales, tam uterini quàm confanguinei, fi ad-

n

^ 1

fint utriusque claffis, & quidem probabilius equa-

Ál

liter fine diitin&lione inter bona, utrüm ea prove-

u

A

nerint ex matre vel patre, quia bona, poftquam

pervenerunt ad fratrem, fraterna evaferunt, & non

ampliüs fünt paterna vel materna.. 3. In defe&tu

lM n

DN

:

! LT

omnium fratrum & fororum, & ex eis natorum

v

liberorum , vocantur ad fücceffionem in capita

xX

reliqui confanguinei propinquiores gradu , ex-

W

clufis remotioribus , in infinitum, non attento

efenta-

fexu, vel duplici yinculo, vel jure repr

tlo-

i

Uj

De Succeffionibus ab inteftato. 165

! Rüfem 7

Wile

tj

ii (s

tionis , quod jus reprefentationis ficut in linea

afcendente datur nunquam, & in defcendente in

» t fü

infinitum , ita in collaterali datur quidem; at ul-

I Bol

trafratrum fillios non extenditur. Sumuntur hec

difey d

ln

omnia ex Aov. 113.6. 3. Auth. ce[Jante cum dua-

CDEfStios

Yl

]:

bus feqq. C. de legitim.baredib. l.2. f.2.4. 5. ff

DO

Intelligenda tamen funt

€quenu fuc

de fuis & legit. baved

de fratribus legitimeé natis, vel per Matrimonium

W

legitimatis; nam naturales & fpurii, nifi fint ute-

i Cendenuum

rini, non füccedunt, nec legitimati per Reftcri-

orum K ne o;un

pium, fratribus legitime natis , licet fibi invicem

& 1602 fs

fuccedant.

elcet j frane

Olbjic. 1. Eftcominune axioma exl k3.f.2:G

( Qnits þfæmor

de legit. bared. defumpium: maternis cedant ma-

rabus C

terna, patevna paternis : ergo fratres uterini non

Tempe pf

füccedunt coufanguineis fratribus in bonis à pa-

Qo pttm, a

tre ad hos translatis, nec viciffim confanguinet,

Yicifim atj

feu ex eodem patre prognasti , uterinis feu ex ea-

( 0C (X 0

dem matre genitis in bonis à matre ad hos trans-

Tber germano

latis. 2. In ff. ult. Infl. de fucce[J. cognat. jus fuc-

lss 1

cedendi in collateralibus reítri&tum eft ad deci-

fucedunt m

mum gradum confanguinitatis

ergo non datur

ofrgne d

in infinitum. g. ad I . NV. Conf. öfuppoftum, quód

vadadilusqus

bona, à parentibus in fratres femel transmifía, fint

adhüc paterna vel materna: . dein /. 1 3. cit. dero-

inei o

gatum eft per /Vov. cit. Ad 2. Ibi Imperator fo-

ona, poRq

xoferm k o

lüm dicit, qnód confanguinei füccedant, etfi de-

cimo fint gradu ; adeóque hunc gradum przcise

] atf

us t

ponit pro exemplo remote coguationis vel agna-

fonem n C

tionis, ultra quem ordinarie illa probari ampliüs

non poteít, non veró excludit remotiores,

ys gtl

Quasres, an liberi fratrum. & fororum , qui

um non M W

forté omnes jam funt premortui, fuperftites foli

fuc-

]uereW

!

G j

]

r

"

j

Í

106

LIB. HI, TITULUS XXVII.

l

1

!l l

fuüccedant in capita, vel in ftirpes? 9. iu capita. /.

2. cit. [J. 2. Comitia Spiren[. $. 28.de auno 1 529.

í "

"

n

Ratio, quia, fi nullus ampliüs fupereft ex fratri-

! fo

"

N

u

[h

bus vel fororibus, ceffat fundamentum reprefea-

-nP'hquïs' j

!

Wr

tationis, neque foli fratrum diverforum filii re-

wäüd

prafentant perfonam patrum fuüorum. Aliud fo-

IU

" m :

r

ret, fi vel unicus ex fratribus füperetfet.

L

"

4

Dico $. Cafü quo deficiunt. omnes confan-

(do

j

guinei , tam collaterales, quàm afceudentes & de-

V 'J*

U

n

M

fcendentes, defun&us autem reliquit uxorem, ifta

li

vsl N

de Jure Pretorio füccedit in bonis mariti, ac vicif-

[l

i

!

ngl [

fim maritus in boois uxoris. L. un. C. Unde vir &

M

üxor. ni exítent PaCta dotalia , aut nifi ftatu-

1 Rw! Ler((

n

V

tum, vel confuetudo loci aliud exigat.

Si veró

(

adünt liberi, vel alii confanguinei , tunc feclu-

1

fis pa&tis dotalibus, ftatuto , vel confuetudine

M

loci, que omnino obfervari debent, de Jure Ci-

vili uxor marito, & viciffim, fuccedit vel in quarta

L]

parte bonorum defun&i, fi ejus confanguinei non

[

funt plures quàm tres, velin portione virili,

Sib8« Qbril / & plures fint, fed folàm tunc,

IN

quando defun&tus fuit dives, & füperftes con-

M.

A tv

jux eft pauper. 4utb. Praterea C. eod. [Nov.

R'/

n

LT G $

Si uxor concurrat cum liberis, fo-

vl

l

lum ufumfru&tum fug portionis, fi veró cum

if

confanguineis aliis , proprietatem confequitur.

d

P:

Quomodo de Jure Bavarico fibi fuccedant con-

[

| [

juges, & quid cuilibet vel ejus haredibus poít

LUET.

mortem alterius cedat, prefertim quoad acquz-

T res

MR

lïfln

flus, Da8 Crrungae Gut / feu bona , que

g

H

communi utriusque operá conftante Matrimo-

nio acquifita funt, tam in cafu, quo liberi adfunt,

li (M "f"

"T

Statu-

H

Md

4

quäm quo non adíuünt, videri poteft in

tis

A Q

(

ULUS XXVU -v

De Succeffionibus ab inteftato. 107

lffl'rpgs; R'.ig[

d

( 'àl,

dis Bavar.. tit. 1 4. 1. 2. 4. 10. & ibi Cancellar,

de [

J

j

J i

1

Schmid.

n amenmmmg

Dico 6. Cafu quo & omnes confanguinei, &

L

IQ diVleO[Um

i

uxor quoque deficit, defun&i bona capit Fifcus,

feu zrarium Principis. /. 1. &* 4. C. de bonis vae ,

TY floriy Aüe&:

Süperefe

cant. lib. 10.

Si véró defunctus vixit in aliquo

Collegio legitima au&toritate inftituto, huic ce

Ut ag

mafcendcmesi;a.

dunt illius bona.

Si autem fuit peregrinus, illa

occupat Epiícopus erogandiin p

ias caufas. Jdutb.

omnes peregvini C. cominunia de fuccejJ.

Oris mj Vi

2

Quares, quis fuccedat Clericis, item Novitiis

L C Ug

in OrdineReligiofo, vel etiam Religionem pro-

la, at ol f

feffis ?

R. r. Clericis habentibus bona patri-

(ejpa, n

monislia, quafi-patrimonialia , parfimonialia,

Jné , tunc d

aut induftrialia, füccedunt confauguinei proximi,

Vel confüetul

In beneficialibus congrue fuftentationi fuper-

Jent, d fue (

fluis Ecclefia, in qua habuerunt Beneficium, 4ti

editvelinguna

& in patrimonialibus, fi nullos habeant coníaur

Onfingücticon

guineos. c. 1. D. f. e. 1. C* fin. de pecul. Cleric.

poriont v

c. 12.dete[lam.. Nifi nempe aliud obtineat con:

( m tutf

fuetudo , vel privilegium , vel Camera Apofto-

Vs o

lica, aut Epifcopus habeat jus fpolii, ut vocant.

TATA)

W. 2. Novitiis, fi non fecerint aliam difpofitio-

an lder, b

nem, uti poffunt, fuccedunt proximi confangui-

; lr um

nei exclusó Monafterió,

Idem eft, fi Novitius

üs

m at

ex fpeciali privilegio ante expletum Novitiat

; (pednt Qu

annum ratione morbi emittat Profeffionem, &

ais

Tnoriatur.

E. 3. Profeffis non tam fuccedit,

cir-

n g

quàm retinet Monafterium illa bona & jura;

( bt P

ca quz ante Profeffionem aliter non difpofue-

9.

yítnt r

runt. ZAutb. Ingreffü C. de $. Eccl. can. 7*

qu leni

cauf. 19. q. 3. €. 2. de teflam. Si autem Religio

non foret capax dominii bonorum temporalium,

j d ns

fta-

,

:

IOS

LIB. III. TITULUS XXVII

d

ju

yi

ftatim. poft emiffam Profeffionem fuccederent

,50 amfntu J

(ii

Profeffi hzredes ab inteflato, perinde ac fi mor-

&MPCU

[cfh !

n

te naturali fuiffet defun&us.

nglüü.c

n

lo

Dico 7. Succeffio pa&titia de Jure Communi

"

J

iif

non valet , fi vel per paCtum negativum renun-

W

n i

^

f

tietur hzreditati alicujus certi & determinati ad-

m

huc viventis. /. fin. fJ. de fuis & legit. bared. vel

.

! l.

V M

ii

al[w !

per pa&tum affirrzativum agatur de fucceffionein

[U

fv

j

bonis alicujus determinati & viventis adhuc, ac

NTRU

nion confentientis, aut in confenfu non perfeve-

2 ]3

rantis usque ad mortem. /. 15. /. 19. L. fin. C. de

w'l mi: hr l

Dadlis. quia ejusmodi ceffiones & pa&ta prebent

d

'JMN .

occafionem optandi vel captandi imortem alie-

m

nam

Dixi, defure Communi ; nam vi Statuti

i

um

L

M

paffim licité ac validé renuntiant filiz Illuftres ha-

reditati paterng , & vj con(uetudinis validé ac li-

cité eriguntur pacta dotalia, in quibus fponfi pa-

104

cifcuntur de fuücceffione futura inter fe: fic etiam

fubinde renuntiantes hereditati refervant fibi re-

ml

m

greffum ad hareditatem in eventum, quo aliqua

linea, in CUJUS favorem renuntiàrunt, fuerit ex-

N

ANN

NU

N

tüin&a, vulgo, quf einen [ebigen 2lnfabl

Objic. Hujusmodi paCta de futura hzereditate

Vij u m /]

viventis valent , fi eis adjiciatur juramentum

(ZM' 1"!4

ergo non fimpliciter fünt irritata à Jure, vel faltem

[4 ,./,'f (N i

non prebent anfam optandi & captandi mortem

(Q N"'F('.PN,

alienam, quod effet contra Jus Naturale, quo re-

pugnante necjuramentum poteftobligare, g. In

[FW-I "*r

uuuuuu

meis principis, qui defendo, per juramentum

[Uu;'(«

T

non confirmari aCtus à Jure Civili in favorem pri-

M

m

M

vatorum irritatos. /V. 42f. Interim tamen valet ta-

fij

N M ]lrw

ri

A

lejuramentum in fua linea, & parit obligationem

M

H, f*g !

Religionis fibi propriam, licét non refufcitet ob

0«'

liga-

W.L L m

^

Ts

De Succeffionibusab inteftato. 109

feff I (

IIE,

T Perm

ligationem Juftitiz , aliàás pa&to valido propriam;

cüm omue juramentum, quod non vergit in pre-

judicium teriii, & difpendium falutis eternz, fer-

i "Egauvum à

vari debeat ex virtute Religionis. c. 2 $. de $urejur.

c. 2. de padt. in 6

Coterüm quamvis in /. 6 1.ff.

de V. O. & l. fin. cit. hujufmodi pa&a dicantur ef-

^ lil md

fe contra bonos mores, & prebere anfam optandi

lIt de fur(em

mortem alienam ,indé tamen non fequitur, quód

Virentis i,

fint contra Jus Naturale ; quia tantüm funt con-

lnf».n[l nonp f

trà bonos mores Civiles, feu contra Jus Civile,

Mp dfogi

noncontra Jus Naturale, aliás nec confuetudine

858 pl

poffent fubfiftlere aut ftatutó

Neque praebent

d ortem j

anfam captandz mortis alieng proximam, & per

li 00 ) t

fe, fed folüm remotam & per accidens, atque ex

fl fre

malitia hominum accidentali.

IIf valido

us fjoní [

TIITULUS XXVIII

t fe: (tatim

eerrantíbi

De Sepulturis.

1n, u du

, Rn r

SUMMARIUM

d)

futa hat

1. Quid fit (epultura Sacra.

^jtinentm

2. 3. Quinam e4 gaudeant , vel non.

vt

4, Ubi fideles fint (epeliendi.

yaninoten

j. Qua fint jura Parocbi circa fepulturam.,

a q r

jigit.

Epultura , mmlrumfacm , in noftro Jure tri-

N

pliciter accipitur,

. Pro jure fepeliendi

g jusmcut

2. Pro a&u feu of-

q fororem

corpora mortuoruimn,

ficio, quodin fepeliendis corporibus impenditur.

y a i

Et in

Og

3. Pro loco ipfo , ubi illa fepeiiuntur

hoc fenfü definitur effe locus religiofus , aucto-

10n ii

rita-

|

i

pc&p"]

r10 LIB. II TITULUS XX VIIL.

n

g"

p

ritate Epifcopi deputatus ad tumulanda fideliurt

".

q07

r

pié decedentium corpora. pere. 3. D. t. C? c. 4.

'FO) ïä

de Relig. dom. ud eft cemeterium , quod debet

"

effe benedi&um , vel Ecclefia.

Neque ipferior

!!'21

Jl u

Epifcopó Prelatus , nifijurisdi&ione quafi- Epi-

PL

ii

f

fcopali fit preditus, jus fepulturz tribuere, &

T

I.Jl

Il

ad fepeliendos fideles locum deputare poteft. per

f 7(;(

st U

£. 4. Cit.

Si tamen Papa quibufdam concedit pri-

;mmeuie

ïm'-«:

vilegium tale, ficut Ordini Przedicatorum S. Do-

jl

quete

minici, & Minorum S. Francifci, conceffrt iu. füis

,U

Ecclefiis & ccemererüs privilegium fepeliendi

:faneä geunent

quofcunque fideles. C/em. 2. C&* Extravag. 2. int.

comin. b. t. (quod alii quoque Religiofi per com-

" frjm.d*;ï"&:

)

i

iM

municationem participant. Molin. £. 2. d. 2 14

N

num. 21,) utique Epifcopi auGoritate opus nou

ao ao

Qu

eft.

"T

Dico f. Sepulturá facrá gáudént, feuin loco

facro fepeliri debent, ornnes & foli fideles, qui pie

i P

& chriftiané moriuntur. cap. 28.cauf. 13. q. 2. €.

I4,5.t.

li

[

Dixi r. & foli fideles , quare non- Chri-

COU

Ri

N WR UC

ftiani,uti Gentiles, Pagani, Turcz, Judzi,ita ex-

cluduntur, ut non tantüm fine peccato mortali, &

fj

AAMT

pena excommunicationis in loco facro fepeliri he-

Ug

Q

queant, fed etiam, fi fepeliantur, rurfus exhuman-

if

IH

j

j

di fint, & cemeterium vel Ecclefia cenfeatur pol-

OUY

luta, ac reconciliatione indigeat. c47. 27. 2 9. d. 1.

Bd

de Confecr.

Idem tene de Hareticis & excom-

mj

municatis noti toleratis; c. 1 2. €* Clem. 1. b.t. c.7.

ïm*? *ïïm;

i

Ü

de Confecr. Eccl. vel altar. c. 2. debaret. in 6.

Il"k"

D

"

u

Is

Jl

4

^

fantes Chriftianorum arite Baptifinum , íaltem du-

]

Jl

w

Luhl

bium, extin&ti non inloco facro,fed piopé iilum;

TM

nk

A

fepeliri debent ac folent,nifi ii utero rnatris eg-

tinGli fepeliantur cum demortua matre,

L :1

DIXI 2.

N

Wuh

Qui

ULUS X)(V

De Sepultutis,

l!I

« Wmuland

Qui pi£ & Chrifliant moriuntur; fiquidem & Ca-

! Dirc m

! (

mftermm

tholici generatim omnes privandi funt fepulturá

d

Nc

facrà, qui in peccato mortali notorio decefferunt ,

v. g. in a&tuali furto, vel adulterio &c. occifi, cam.

"Sdl&wne '.ü

Atqui in fpecie I. Ex-

Cultye B.

16. 19. 21. Catif. 1 3. q. 2.

communicati, probabiliter etiam tolerati. 2.No-

idepurare ht

minatim interdicti,

3. Ufurarii manifefti. 4.Ra-

Quflim (Ont

ptores feu violatores Ecclefiarum, ac incendiarii,

ïadlCäIOFUm

$. Qui decimas nen folverunt

6. Religiofi pro-

fth (On(fffm |

prietarii , feu retinentes peculium fine licentia Su-

.Mfgmm Éd

perioris

7- Qui per totum annum omiferunt

C Btg LT

Confeffionem Sacramentalem & Communionem

Pafchalem

Teliofi w

$, Maledici, feu blafphemi.

9.Sui-

It f 2. d

cidz, feu qui fe ipfos fponte occidernnt ex defpe-

britite 0U u

ratione, iracundia, vel fimili paf£one: non veró,

fi id fecerunt mente moti , vel femifatui, propter

lént, f t

nimiam triflitiam &c. fibi non fatis prefentes, In

f fideles

dubio,an quis fang mentis fuerit, an fibiipfi vim

intulerit, vel cafu aut ab alio interemptus fit, de-

i 1564

n« h

bet prefumi benignius: flante tamen hujufinodi

" W.&a q

duübio expedit talem clàm & no&e inloco facro

ao utdi d

fepelire ad cavendam popult offenfionem

I O-

QTO T

Qui in torneamentis, haftiludiis, per fe conjunétis

pirius MUA

cum probabili vitz periculo , occiíi funt

Ir.Qui

fs

p(lr

formaliter duellantes in loco confliCtüs obierunt,

"EE

Communis ex variis canonibus

Circa quos no-

Aics & ertom

tandum , quàd deli&um debeat fatis effe & publi-

O. 1.f

cé notum, atque ante obitum non apparuerit fi-

gnum penitentiz ( quod tamen apud duellantes

u

probabiliàs non fufficit) &, ubi Juftiiia exigit, fa-

um , v

tisfa&tio parti lzfz non fit fa&ta, faltem per cau-

fed plOPu y

tionem fufficientem.

Dein adverte, quód offa il-

teio

licité fepultorum, fi ab aliorum fidelium offibua

mide )

vel

N

l

p

112 LIB, III. TITULUS XXVIII

«t

j

um d

Qq

vel corporibus difcerni poflint , exhumanda &

"

J!

J

dai

procul abjicienda fint. per c. 1 2. cit.

Objic. . Vidimus nuper durante bello here-

n WN u

")

m

ticos, qui in terris Catholicis obieruut, iu ceeme-

qm WC "

juv

teriis Catholicorum quandoque fepultos fuiffe.

gl

Imó Cafar & Status Catholici in penultimo bello

DT

Ti

Turcico hereticis, füppetias alioquin negaturis ;

m

as

promiferunt fepulturam facram.

Ergo non eft

x

il

n AT

illicitum hareticos toleratos fepelire in loco fa-

K WkM-C "m

cro. , 2. Licitum eft communicare cum excommu-

"TL

nicatis toleratis adhuc viventibus :

ergo etiam

!

al p

cum mortuis indulgendo ipfis fepulturam facram,

j PM»-"

3. Etiam affe&is ultimó fupplició negatur fepul-

1

tura facra, licét poenitentes fint mortui

ergo. E

L]

H

ad r. C.antec. N.conf. In nupero bello in quibuf-

4 00 28

dam urbibus, ubi dominabantur Przfidia Acatho-

lica, Parochi fuerunt compulfi per ietum gravis

m

i

incommodi , ac in bello penultimo Turcico Sta-

M .r

tus Catholici per metum, ne fibi ab Hereticis ne-

uN

garentur fuppetie adeó neceffarie pro bono pu-

blico , id concefferunt

Et hinc Ecclefia taa-

elä.

"

quam pia mater, per füas leges non obligans

cum periculo gravis incommodi , privari aut pu-

[13 U. 4 3 ,

blici, pro his circumftantiis recte credebatur non

PDA Z 7«7(9.4,.[

k hjl

urgere obfervationem fuarum legum, prefertim

L

" sk

"Bl

cüm haretici fepulturam füorum in loco facro

W

non in contemptum Ecclefie , fed przcise pe-

U

Unde Ecclefia

tierint ut honorem politicum.

" i

Hl &;

etíam tolerat confuetudinem , vi cujus, ubi ha-

AOT

etici vivunt Catholicis immixti , in cemeteriis

D

LU

& Ecclefüs, quas habent commuues, tumuleu-

f

if

tur utrique, ac ut haretici inferantur fepulchris

.

fx l"i

t

majorum fuüorum Catholicorum.

Ad 2. ite-

U[MS j

n

b !

rum

ul

|

Of

De Sepultutis;

113

j th "

jum A. conf. communicate curn vivis prcisé iu

m

gratiam fidelium eft conceffüum, & per hoc nis

. durant hEH

hil favoris indultum eft excommunicatis: fed fe-

r Dj m

pultura facra praeciseé cederet in.favorem excom-

.

Oque GCuh

municatorum demortuorum

5

nam fideles vivi

Kdin pemlnm

nihil indé commodi cenfequuntur.

Interim fens

D aboqum Ws

tentia oppofita, quz eft multorum , fervire po-

teft ad hoc, ut tales excommuvicati, fifemel jam

; fepehre n [

fint fepulti in loco facro, exhumari non debeent,

eretimer.

Ad 3. Affe&os ultimó füpplició non Jus fcriptum,

TU : n m

fed confuetudo ad abíterrendos alios à crimini-

Sfenittrqm

bus capitalibus privat fepulturà facrá

Et hinc

neque electio fepulture conceditur damnatis ad

[ tett fy

füartül & ]

inortem

f0 bello n u

Dico 2

Quilibet fidelis de Jure fepeliendus

"Preídia d

eft in Parochia ; in qua habuit domicilium , vel

Tettmprn

vel quafi- domicilium , feu in qua recipere con-

imo Tattios

fuevit, vel debuit Sacramenta, & audire Divina

b Hereto

2. Nifi alibi elegerit fepulturam , quod regülari-

z yo t p

ter omnibus pubertatem adeptis eft permiffuri,

a df n

3. Vel nifi habeat fepulturam à Majoribus füis ele-

Gam

i non 0ij

4. Religiofi autem , etfi moriantur extra

clauftra , ad fua Monafteria & Ecclefias deferri

jj, p

Cdebatur 001

poffunt etianr irrequifitó parochó loci, ubi decef:

ferunt

im, p TCC

Pars r. habetur c; 1. €? 10. b.t. €. 2. eod

nlü

p o

in 6. Clem. 2. eod. ff. verum.

Ratio; quia3 , ficut

ad Parochum fpectat parochianos fuos adhuc vi«

(

gt Y

ventes pafcere verbó Divinó & reficere Sacra-

(rig Ed

gdï

hh

mentis &c. ita ad eundem pertinet providere more

TU C'J

tuis de fepultüura, &,ficut ad eundem fpe&tabat

l m (æ Mt

onus providendi fpiritualia vivis; ita equum eft

unes, U

ut funeralia percipiat à mortuis. ,

Si defuné&tus

r

in duabus parochiis habuit domicilium, velquas

i. A

Pars 1.

H

fi,

114 LI,III. TITULUS XXVIII.

|

;Jllü

Ts

r

fi, fepeliendus eft in ea, in qua deceffis, fi in neu-

;

" ds

vra deceffit, deferendus eft ad illàm,in qua folitus

)

Ia Pagoth

u

L

f.U

eft percipere Sacramenta, & intereffe Divinis

J

J

;lä

officiis, fi autem in neutra hoc folitum eft face-

x€0

re, datur locus preventioni, vel portatur funus

(l

ad illam, ad quam commodiüs transferri poteft

,M 1

arbitrió amicorum.

Pars z.. fumitur ex c. 7. b.t.

Jl

TM

M

n

quia ele&lio fepulture fe habet infter ultimz vo-

Juntatis.

Et hinc ifla ele&io competit omnibus,

'IMK) V

Tiw

M

qui per ultimam voluntatem poflunt difporiere iu

D

|qu

ordine ad fpiritualia. c. 1.x. P* €. 1. 2. 3. 4. ..

u

ht

in 6.

Religiofis, quia proprium velle & nolle

non habent,non compeiit, nifi procul à fuo Mo-

nafterio decedant, vel poffideant Beneficium Ec-

clefiafticum extra Monafterium : Pralatis :amen,

Abbatibus, Provincialibus, Re&oribus , Quardia-

nis non negatur , modo habeant rationabilem

caufam eligendi, & caveant bong opinioni fuo-

rum domiciliorum. fext. & gl in c. fin. eod. in 6.

VN MC x1

Licet autem quilibet fibi poffit eligere fepultu-

NU

ram extra parochialem Ecclefiam, Religiofis ta-

l

men & Clericis fub excammunicatione refervata

M

T

prohibitum eft, ne aliquem inducant ad voven-

Flle

dum, jurandum, vel fimpliciter promittendum ,

ut neglecla parochiali fepulturarn eligat in fuis

Ecclefiüis vel cerneteriis effe&u fecuto, vel ut pro

UT

Mil

fuis Ecclefiis femel ele£&tam non amplius mutet.

N

€. 1. b. t. in 6. Clem. 3. in f. de panis.

Pars 3.

A

ex c. 1. X. &* c. 3. b. t. in 6. quia defun&us ta-

cite cenfetur elegiffe fepulturam à Majoribus fuis

eleciam , & fibi paratam, fi volüntatem contra-

*

riam non declaravit.

Excipitür uxor, quz, fi

1

il

ipfa non elegis fepulturam , licét elegerint ejusg

Ma-

"ii

De Sepultutis.

I15

qua dCteHj.

Majores, tumulanda eft in fepultura mariti prae

d Mämyln GU

d

iortüi, & quidem, fi plures habuit, ultimi, li.

It u

cet ifte extra Parochiam fepultus fit , can, 2. 3.

th ohwm ü

cAuf. 1 3. q. 2. €. $. Cit. cüm deceat, mulierem fe-

Dl, Vd POmw l

qui viram futüm tanquam caput

Pars 4. exre-

nohus thayí

U

folutone S, Cong

Jul. 1 62 0. quatu alle-

l fummzrm

gsnt Donat, & Barbof. de off. & pot. Pavoch. .2 &

t infri

num. 68.

10 Competlt 0&

Queres, an & quid Parochialis Ecclefia, vel

d Polïumdlfpa

potiüus Parochus, pretendere poffit cafü , quo Pa:

IW'M,

rochianus ( vel ejus Majores) alibi elegit fepul-

TOprum vee

turam , & tumulator? Item quid jutis competat

D proca i )

eidem adversus eum , qui alienum parochianum,

tht Denefiun:

qui nullam elegit fepulturam, nec habuit electam

: Prohtism

à Majoribus , fepelivitin fua Ecclefia vel ccemete-

ro ? g.ad r. De jure pretendere poteft por-

Rarbus, (

lennt rationali

tionem Canonicam parochialem ab illa Eccletia , ia

0ng opiniri lo

qua fepelitür, ex illis bonis, qus& intüitu füneris

4717 1

obveniunt illi Ecclefiz , qualia funt legata, obla:

t ligere fepud

tiones &c. & funeralia , vel mortuaria appeliautut,

i, Mpf v

C. 1. feqq. b.t. Clem. 2.v.verum cit

Qus portio

fer& eít quarta pars eorum, quz rauone funeris &

w n

perultimai voluntatem defuncti (exceptis ta-

idacnr d o

men, quz pro fabrica, vel ornamentis , & ad per:

i pranliendm

n dipit n £

petnum Dei cultum legantur ) tali Ecclefiz obve-

OOL EU

niunt, & à Tridentino f. 2 j. c. 1 3. de ref. vocatur

ss m

quarta funeralium.

Sed ab hac portione Paro:

cho reddeuda per privilegium abfolvit Sümmus

j a 951

Pontifex Monatteria Dominicanorum & Francit-

Q dtïun&ü

canorum alhorümque Mendicantium Ordinum

p i yiul

Imó coufuetudo eam iu noftris partibus penitus

volint atemW

abrogáffe videtur.

Interim tamen cenfeo, pige

f wot;

fertimin locis, ubi illa per confuetudinem abrae

jl g

H 3

£a

yi

116 LIB. HII, TITULUS XXVIIT

j p

gata eft, fpe&ato Jure fas effe Parocho petere , ut

mml»

4 PVVWTEO

confuetz exequie & officia funebria pro tali pa-

/5(

Y

jls ]

4

rochiano alibi fepulto apud fe celebrentur

Ra«

y

gt

j

tio, quia certum ex una parte eft

quód de Jure

!

i«l

J] qf

quilibet fepeliendus fit in fua parochia: ergo pa»

j

J Yl

riter certum eft, quód Ecclefiz parochiali com-

[ AV 2»'

:

petat jus celebrandi exequias & officia fune-

(

bria , ex jure fepeliendi refultans

ergo hoc jus

J

M AC

WULII

celebrandi exequias tamdiu afferendum eft Eccle-

n

fig parochiali, quamdiu non probatur id ei effe

MB, tt* TM *l

ademptum: atqui per hoc, quod parochianis corr

TL L:

Hï»üö 'C i

ceffum fit eligere fepulturam alibi, & in Ecclefiis

W'.',.

non parochianis indultum jus fepulturz, Ecclefize

an "J

"

parochiali non eftademptum jus fuueraudi & ex-

equias celebrandi ,

utpote diftin&um ab illo

prafertim cüm privilegia , .qua adverfantur ]u-

ri Communi , & privarorum

fint refiringenda ,

imó Jus ipfum c. g. b. t. & Pontifices iu fuis Bul

"r

NV

Jis, ubiiadulgent eligi fepulturam extra parochi-

l

am, v. g. in Monafíteriis, exprefse addant hauc

claufüam , j[alva juflitia Ecclefiarum, 4 quibus

N

mortuorum corpora a[fumuntur , h. e. falvo jure

!

T

W

Parochialium Ecclefiarum ,

ut pafhim explicant

Wi

Canoniftz.

*. A M A?t..

Objic. X. Libertas fepulture , Regularibus ia-

"*L-Ls.lmï" j

L

dulta, ut ait P. Reiffeunftüel J

n. 38

nuniüm ]z-

M

NI

deretur , fi heredes cogi poflent ad duplicanda

officia & Miffas ; fic enim fideles abfterrerentur ab

ele&ione fepulture apud Regulare

2.. Íd foret

"n

h!

4

h

clara violentia, utajunt Donatus & Portell, tuni

D7

contra juftitiam hzredum defun&i, tum contra ju-

g

füitiam libertatis fepulture. g.ad 1. & meliori ju«

reinverto argumentum : jus parochiale funerane

di,

T

f Dy

fhl] l

De Sepulturis.

II7

H fingy

läpl

di, quod eft antiquius privilegió Regularibus con-

( fe u

Y

cedente jus fepulturz, nimium lIgderetur, fi Eccie-

(t ef

clefie parochiales non poffent heredes cogere

til

Q Poredi,

ad competentes exequias & officia funebria apud

i

Cf n

lij

fe celebranda, quae tamen onus habuerunt vivis

las & Off

miniftrandi fpiritualia: dein non affero, duplica-

ri debere

& tot omnino facra &c, celebrari in

Ecclefia parochiali, quor in Ecclefia Regulari,

if endum di

ubi ele&a eft fepultura, celebrantur, fed folüm

ib ba[UHd |

QUod vt

confuetas & defunGi flatui convenientes exe-

H n

quias.

Ad 2. E(t eadem refponfio, & negaur

a

rtum ; fi heredes, vel defun&ns, nolint du-

Hopultug,

plicari exequias, omittant eleCionem fepulture

Jus finerandf

alibi, ad quam non obligantur, bene tamen ad

ifinQum à) i

juftitiam Ecclefiz parochiali competentem , feu

t idrertntur

adjus funerandi feu exequias celebrandi, ad quag

Áint rdingm

ifices i (s

habent Parochi intentionem in Jure fundatam,

non ledendum,

m extrnrodie

g, Nuncad 2. quefitum. Parocho competit jus

(s dddot hat

petendi, ut fibi unà cum cadavere reftituantur om-

fmn, ii

nia, que occafione fepultura percepta fünt. c. y.

TEX U

6. 10. b. t. Cadaver tamen ordinarié exhumari

y ii eplt

vix poteft absque fcandalo, vel alio incommodo ;

Q & ideo praxi preftar alio modo fatisfa&tio-

evtlnar t

nem fieri, & amicabilem compo-

38 Ti mm&'

fiunonem.,

i glant

N )

&$2) $ (Ge?

g 1 W dut

i Pal

f& um u

" ( mü

g

jl

TITU-

H 3

u

T

j mduaäw

118 LID.III. TITULUS XXIX

4h

WmOU [

TC M

i

tl

TITULUS XXIX

£

"u)

M

De Parochiis

& alienis Paro-

;l

Í Iu

(

4 »

Vf

chianis

MTR

»u ,

(

Mil

SUMMARIUM

Y

aK

Ti

af

ü) WT

I

Quid fit Parochia, C quinam Pavochiani,

sn"w

wO

2. An C quando polfit. vel debeat Epifcopus no-

du

f«m (

u

vam erigere Parochiam.

w *äx

"

PO

3. jura Ecclefia; Parochialis.

4. $. Officium Parochi , & Parochianorum.

x(P

w

Arochia, vel paracia , fumitur quandoque

pro Ecclefia Parochiali, quz nihil eft aliud

LU. )

Cathe-

quàm Ecclefia alicujus diccefis ,

drali inferior, habens populum, certis limitibus

l

auctoritate Epifcopi diflindum , & fimul unum

presbyterum , Sacramenta praefertim Peniten-

tie & alia fpiritualia huic populo adminiftran-

qir N;n

tem , qui vocatur Parochus ,. vel Ztedlor , au

:

Plebanus

Quandoque autem fumitur pro ipfó

[iä [rm"' "

;-Jx h

diftri&iu , in quo degit populus certz alicui Eccle-

MLD TT

fi& deputatus

Qui in tali diftritu domicilium,

N

vel etiam quafi-domicilium, fixerunt, vocentur

A

V

Parochiani, qui veró in eo domicilium non ha-

L

bent, refpe&u illius funt alieni parochiani, non

proprii, Predi&a funt Effentialia Parochie: JNa-

Í

turalia vero, quie quidem ordinarié adfunt, at-

|

tamen etiam abíolute abeffe poffunt , funt fons

baptif-

i

IT

us

De Parochiis, &alien. Parochian. 119

baptifmalis , affidua affervatio Evchariftie, cele-

Y X

bratio Matrimoniorum , colle&io decimarum,

cemeterium & jus fepulture &c. ficut & cura

g(. HHCHiS Pg;

animarum; cüm poffit effe beneficium Curatum,

ll

quod certis limitibus & populo ab Epifcopo de-

figuatis careat, ac ideo parochiale non fit , uti

fit in Ecclefiis filialibus , ut vocant, & in iocis

TM

recens converfis.

Dico t. Epifcopus poteft, imó debet, exigente

Hs P

animarum falute, ubi populus ob locorum diften-

tiam vel au&am parochianorum multitudinem d

ff u Bj

unam Ecclefiam commodeé pervenire,, ibíque Sa-

!

cramenta percipere &c. non poteft, novas paro-

chias, etiam invitis Re&oribus, erigere, affignatà

At

novis Sacerdotibus ex fru&ibus ad Ecclefiam ma-

Sic mandat

tricerà pertinentibus fuftentatione.

if qudg

Papa in z. ad audiestiam. 3. de adif. Eccl. &

que iil

Trid. f. 2 1. €. 4. de vef. poteftatern ad id facit Epi-

iecefs , Cule

fcopis, tauquam Sedis Apoftolice delegatis.

, Certir fimibis

Dico 2. ]ura Ecclefie parochialis fünt. I.

i, V r u

quod effentiale eft, jurisdi&tio fori interni, feu fo-

ydseim Wenit

rum peenitentiale, in ordine ad abfolvendos paro-

popun atl

chianos à peccatis. 2. Fonms boptifmalis. 3. Jus

, R,

affervandi Evchariftiam pro moribundis. 4.Di-

finitr o j

fpenfandi Sacramenta Evchariftie , Extreme Un-

eudu h

&ionis, ac folennizandi Mawimonia. $. Jus Cee-

pOb donidinn,

meterii, & fepeliendi defunctos.

6. Jus perci-

genot, VU

pieudi Decimas, & Oblationes.

H Jus betre-

omicihum at j

dicendi cineres, denunciandi Matrimonia, feíia,

j prodim s

jejunia, Indulgentias. Et quando conftat, Eccle-

j rodht

'

fiam effe Parochialem, illa, vel potiüs parochus,

habet ad recitata omnia intentionem fuudatam

qint adïurf

)J)

in Jure.

Communis. P. Engel h. t. n. 3. 4.

Po[ïum ; ï

h

Dico

H 4

FT,

'mo: LïB.s II TI T. XXIX. De &c.

|

J

4

Dico 5. Officium Parochi eft fuis Parochía:

|

nis füo tempore predicta adminiftrare Sacramen-

Jf

ta, rudes inftruere in Catechefi, pradicare ver-

mi(! Pr

bum Divinum, celebrare Miffas, prefertim die-

13'101115

bus Dominicis & feftivis &c. Trid. f(. 24. c. 4. de

ref. . Imó & pro ovibus fuis offerre Sacrifi-

IV

eium, Trid. f. 23. e. 1. deref. Sufficiet tamen, fi

TM

pro ipfis oret, & v. g. ad AMemento illas com-

meudet DEO , etfi pro ipfis Miffam non applicet.

li Derim,;ul',

Nav. Suar. Vasquez, Coninck, Lugo, Gob. & alii

DA

V

h

(

hrabi:

apud La Croix. /. 3. p. 1. f. 762. alii tamen vo-

lunt, ut aliquoties per aunum, faltem in majori-

J

,'; j )-y'"t""'(,' F'

ii

bus feftivitatibus ( vel juxta alios diebus Domi-

Mil

Alï"*æ

nicis, aut etiam feftivis ) integram Miffam appli-

T

cet pro parochianis ; quia fic ex una parte vide-

tur fatisfieri Tridentino per congruam interpre-

tationem, & ex altera Parochus non percipit fru-

um

&us, ut ad intentionem populi celebret , fed ra-

TW

tione paftoralis officii.

j

Dico 4. Officium Parochianorum eft percipere

TW

Sacramenta , & audire Divina &c. in Ecclefia

xi Kï

J

Paxochiali, vel à Parocho , prefertim Peniten-

ti faltem femel in anno, & Sacre Communio-

L

nis in Pafchate. c. 2. b. t. €? «.12. de Penit. In-

Vif At

! A

Ü

terim tamen hsec obligatio audiendi Miffam &

Verbum Divinum in Ecclefia Parochiali, item pec-

l ä«'ï.("f'u'.jf ha

«ata confitendi Parocho, hodie vel füblata, vel

H hs

'

faltem multüm mitigata eft partim per privilegia

al

lia

Religiofis à Pontifice conceffa, partim per

confuetudinem contrariam,

um

ul

U. ff

E

M )

u

hs

KW

TITUC-

UY

459 (]) $89

IA2I

Odll e& f

ll

h

dmmmmes

Cdeí

TITULUS XXX

! prædl( 1

Ml 15

)f

De Decimis, Primitiis, & Ob..

g

lationibus.

f Sifitins

77 il

SUMMARIUM

i Ef J

i LU W GOb

uid fint Decima , prafertim Spirituales

ZLE

2. Reales €v Per(onales ,. Antiqug &* Nova-

lium.

27 filem i It t

aliy (iehy Dor

3. 4. Quibus deb cantur Decima :

j M;rïamg

$.6. Prafertim Novalium proprié didkorum :

EU p d

pE zmpmwze didtorum.

8.9. n po[Jint competere Laicis, &* quomodo.

Tgrudfm t

10.

000 percii f

Quinam obligentur folvere Decimas.

celebren, f r

II.

Et quomodo obtingatur inmunitas ab iis fol-

vendis,

wefiperipett

I2

ZAn privilegium immunitatis fit [Fridte inter-

As dl

pretandum

13

quomodo folvenda Deci-

J MRM

14. Quando

Sure Conma.

ma

1. Quis fit $udex competens in caufa Decima-

; hn h

TUm

exi Man &

diof, u

16

án, & quando etiam»Laicus

17

18. Quid fimt. Primitia , &' Oblationes.

val t

19

d quem ba. pertineant.

n Pe p m

, u)

AL

Ecima , vimirum Ecclefisfficg , de quibus r

hic fermo , fi fumantur objedive , funt

deeima pars fructuum , & lucrorum ju-

Hj

fte

J

j n

122 LIB,IHI, TITULUS XXX

f

L

Jl

M

fi& acquifitorum , quotannis folvenda Ecclefie

Qu

Formaliter fpeCtate

miniftris pro fuftentation

il

u r

funt jus decimandi, feu petendi decimam par

um

g

ii

tem fru&uum propter minifterium fpirituale. per

(

j

v fu'ï

c. 20. feqq. 26. C& 30.b.t.

Titulus igitur, ex

[isl s

rit

quo oritur jus decimandi, eft facer & fpiritua-

gt

lis, nempe cura animarum & minifteria facra;

OanE

aique hinc fiDecime Ecclefiaflice fumantur pro-

prie,& ut annexz adhuc titulo vel officio fpirituali

g

fecundüm primgevam inflitutionem & naturam

Q'C Ml

N

fusm , fünt & vocantur fpirituales, vel ffricte Ec-

5i veró

clefiaflica , ac jus fpirituali amnexum.

l

feparentur à titulo fpirituali & jure minifterii fa-

M

lil

cii, ipla edam proprietate in Laicos translatà

[

"

(quod quidem folus Pontifex poteft, rariffime

tameufacit) evaferunt & dicuntur meré Laicales,

vel facularizata.

Si autem utilitas tantüm , feu

jus utile decimandi translatum fitin Laicos, pro-

prietate tamen & jure direíio, quod eft quafi ra-

dix exigeudi decimas ex jure miniflerii facri, pe-

y v

nes Ecclefiam retentó , & ficin feudum fint con-

Y

ceffz Laicis ( quod quidem hodie quoad Laicos

qlh

etiam folus Pontifex poteft, ante Concilium au-

c4

li

Ua

tem Lateranenfe III. anno 1179. fuüb Alex. III

[j

LT.

habitum, etiam Epifcopis indulgebatur) appel-

LL

i

lantur Laicales fumpliciter , feu temporales , vel

MD

N

minüs [tvidie Ecclefiaflica. Yn dubio Decimag fem-

VM

ul

per przfumuntur fpirituales, quia id decimis eft

NI

P]-y

naturale , & feparaiio à titulo fpirituali, vel hujus

I

At

extinCtio, eft resfa&ti: que autem fatti funt, non

lm

præfumuntur, fed probari debent. Ulteriüs

^

f

j

Dividuntur Decime in Zeales feu Pradia-

*uh -

dy Q

D

h.

les, que folvuntur ex fru&ibus, quos natura,

j

vel

"

d m

ULl

De Decimis, Primítiis, &c.

I23

U folven B

* n "m

vel fponte, vel adjuta per humanam induftriam,

7

Bj i

"113 !

profert, u decimg ex fru&iibus agrorum, vi-

ïüenum f

nearum, olerum, arborum, pratorum &c. aut ex

* Dd I

fietibus animalium,

Et in. Perfonales , qu& pen-

| EH fml'& n-

duntur ex lucris per induftriam acquifitis, v. g

exnegotistione, mercatura, officio, flipendio mi-

i& mtmüen

litari, artefsCtis, venatione, aucupio, pifcatu &c

Iäülfæ mmdn.

lod ofïïno

Sed de his nihil opus eft ampliüs dicere, quia

mmem V

per univerfilem, faltem Germanig, confueiudi-

nem fünt abrogatz, aciis fubrogati creduntur re-

75 nfri

II NT

dztusjïoiæ, ut Vocant, qui Parochis feré in fingu-

lis minifte

i

3*

ils nwhen.ur ad ífuftentaticnem, Rea-

& Jre niniferi

les fubdividuntiür

-in Majores, gtoffe Sebenct/

2 [aicos t

que folvuntur ex f" umento, vino, oleo &c. &

t pote(, rf

in 7Minores, feu. Minutas, f(cine g)zbmut/ qu£

ptürfore Laj

praftantur ex fructibus hortorum ac legurmini-

]itos ntün, f

bus, ex pomis arborum, ex feno, lino, cauna-

frin Ls p

be, rapis, lupinis; pifis, ciceribus, lana, cafeo &c

qudeíqu

quó referuntur & carnatica, * 5lut &ebenbt/ ex

feic, *

animalium partu , puta ex agnellis , fuculis, pul-

m t ?

lis &c

Sed quinam fruCtus ad minores , &

wie d

quinam ad majores Decimas pertineant, optime

greLantitm

difcitur ex Confuetudine , & Statutis locorum

7/(5!!&',//

Sic Statuta Bavar. £/f. 28. 4. £1.12. fatis diflin-

webam) g

&& determinant.

. in ZAntiqtas, quge ex fundis

tebp i,

jam ab antiquo cultis pendi confueverunt, & in

boDecræW

ANovales, qua& ex terris noviter ad culturam reda-

g ii d

Gis folvendz funt

Novale fiquidem, proprie

mth

di&um. Seeubrudy/ Sfeeuteutb / eft terra, que

ab immemoriali tempore fterilis & inculta jacuit,

, Vi

nunc autem ad' culturam eft redaCta, ut fi ex pa-

j f P

lude exficcata fiat ager. c. 2 1.de V..$. Quó etiam

TE qUOS

pertinet fundus, qui ab immemoriali teinpore

i

ä

pro-

!

j

puoti

Ü

124 LIB. IIL. TITULUS XXX.

n

pu1

s d

j;

pretulit quidem fru&us , at vi confuetudinis

j

non decimabiles , nunc veró profert decimabi-

g

l

-kka

les, ut fi ex fylva, vel prato ( ex pratis enim, J)eus

Ti

n

debinbt/ in multis locis non folvuatur decime )

(l

Jl

fa&us eft ager. AVovale autem improprié didum

p Ü

x EUV

eft, fi precise mutatur facies foli vel fundi, ut fi

(À

ex vinea fiat ager, vel viciffim, aut ager priüs fru-

AK

st

M

mentó confitus po(tea conferatur pifis, rapis, lino,

Ms L

n

i

(ui

nicoiiana feu tabavó &c. perc. 20. P. t. Jam dit-

um

qu'rendum eft, quibus debeantur Decimz, à qui-

N

w o

bus, & ex quibus rebus, item quomodo folvendz,

ts

& sd quod pertineant forum.

g Päro;äcs,il'.

Dico r, Decimz de Jure Communi & Recen-

1 kfh i'

tiori principaliter debentur Parocho, & quidem

-

illi, in cujus parochia fita funt predia, ex quibus

L

um

-Jl

folvuntur, vel intra cujus fines pafcun:ur anima-

DI

lia, ex quorum feetura dantur.

Adeáque Paro-

chus habet intentionem fundatam in Jure quoad

omues decimas fue parochig, Text. & DD. ia

N

6€.4.13.18. 29. 20. D. t.. Nec obítat, etfi paro-

N

chiani nom fint, ad quos pertinent predia, fed

alteri Parochi fubjeCti quoad perfonam fuam;

KK

AT

1

l

It

quia decima funt onus reale, fundis & prediis

D

"u

«f

p

i

impofitum. cam. wn. cauf. 13. q. 1. Nifi nempe

|

Jl

aliud habeat confuetudo, Dixi r. Parocho ; quod

ol

pariter intellige de Beneficiatis Curatis, qui po-

d l It l

pulo Sacrámenta & alia fpiritualia miniftrant;

U'af [/

t

M

nam adminiflratio cure animarum eft potiffima

''''''

radix decimas percipiendi. Epi(copo autem de-

I

l!

bentur decimz ex prediis limitaneis, quz intra

"l d ! ex

nullius parochie limites exiftunt; item quarta

fft' i

AL

At i

pars decimarum de Ecclefiis inferioribus, per c.

[l

13. cit. que tamen quarta paffim per confueta-

À m,f;k LB

dinem

TY Y

De Decimis, Primitiis, &c.

125

Y (0n

füetud'.

dinem exolevit.

Dixi 2. debentur, nimirum fitti-

Dtof ,

ett

Ut

t?

ló. 3;4]&1:'(2, quia dignus eft operarius mercede fua.

Luc. 10. item titüló Religionis ,. quia decimaz funt

L

(

!

introduCte in recoguitionem füpremi dominii ,

m !m(nmpm i

il

duod Deus habet. c. 26. eod. & tituló obedientia ,

21 ff

ilUIH

quia Ecclefia dari precipit. Dixi 3. Principaliter

iÉ

nam etiamBeneficiatis non Curatis,Ecclefiz defer«

Vif tj

l

vientibus per minifteria facra , tribuit Ecclefia ali-

Ts

I

quas Decimas, c.2 1.22.26. eod. nimirum fecunda-

d mmæaä Q'QI-

rio. Dixi 4. De Sure Comimuni ; fiquidem Jure fpe-

;uomodufmenda.

ciali ve] privilegii , vel praícriptionis, vel confues

tudiais, incarporaátionis, permutationis &c. etiam

mf ,

ad alios non- Parochos, & non-Beneficiatos perti-

nere poffunr, v. g. ad Ecclefias Collegiatas, ad Mo-

X50, ( ul

t erouly

nafteris, Hofpitalia &c. imó & ad Laicos, uti vi-

XÍcumur anime

debimus, Dixi $. Et Atecentiori ; olim enim ante

Adtéqen.

divifionem Parochiarum & ereCtionem Beneficio-

11 u d

rum decimz cujuslibet dicecefis pertinebant indi-

& &

«

vifim ad Clerum, & colligebantur ab Epifcopo,qui

deinde cum proportione diftribuebat inter Cleri-

Ytr, ei r

E

cos Ecclefig miuiflros. cas. 1. & 3. cauf.16.q. 7.

m ln

Qu&res, quo Jüre, ao Naturali & Divino, vel

tantüm Ecclefiaftico , Parochis & Beneficiatis de-

f d prads

beatntur Decimz ?. g. Cum plerisque modernis

j Mntmpe

Theologis & Canoniítis coutra antiquos fer& om-

Ditdo; d

iis,

nes, & P. Anacletum Reiffenftuel : quamvis de-

ija minlruts

cime materialiter & quoad fübfiantiam ípeQaue,

prout nimirum fünt quedam pars frudiuum ad

"TU

congruom illorum fuftentationem neceffaria, iplis

t u

debeantur tam Jure Naturali , quod obligar ad fti-

i, g

pendium laboris & miriflerii in aliorum urilita-

y; m U

tem impenfi, quàm Jure Divino, quod operariis

fs T

!

vult folyi mercedem. Zuc. 19. - Quis euiin, ait S.

f

Pau-

p

yiti!

196 LIB.IIL ITTULUS XXX

"

jj U

Paulus z. Cor. 9. tnilitat fuis flipendis unquam?

j

Til Legg

qui altari deferviunt,cum altavi participant:. ita '

4

T

Dominus ordinavit iis, qui Evangelium annuntiant,

"

j

de Evangelio vivere

Quatenus tamen confide-

[i»

L

3f

rantur formaliter , feu prout funt certa quota, h. e

n

v/.

1

deterininate decima pars fru&tuum,non nona vel

undecima &c.in Novo Teftamento debentur fo»

Lz UW á

MD":!W (

Probatur. Certa quota

làm Jure Ecclefiaftico

,'f

14!1

früétuum, feu decima pars quà talis , nec à Jure

lfd

n W

Naturalt efl determinatá, ut fatentur omnes, nec

à Jure Divino, quia nullus S. Scripture Novi Te-

um

[ingy i

ftamenti textus de hoc exítat

ergo tantüm d

Con-

4RM L

termiaata eft & debetur Jure Ecclefiaftico.

w T

firmatur: quod.ett Juris Naturalis aut Divini, toli

non poteft vel mutari privilegió , difpenfatione,

m t

aut confüetudine. c. 1 $. de reffit. fpol. & c. 1 1. de

'D«

20 me*- um

con[uet

Sed decimas quà tales & formaliter fpe-

!

M

lr WF&L—.

(

&atas poffe tolli & mutari per privilegiam, ac aliis

[5

hr; l

p t i

applicari, certum eftex Trid. f. 2 y. c. 1 3. e vef.

item per copnfuetudinem. c. 20. " 32. b.t. Idcue

univerfalis confirmat praxis, ex qua conftat, fub-

Wi

inde omnes decimas 1n alios effe translatas, &

ad LM N

fübinde effe imminutas, adeó ut folüm media, vel

Ti

t

VTR

tertia, vel adhuc minor pars decimarum cedat Pa-

7 5.]./ l /7'&

[

rochis , ac faübinde folàm undecimus, vel deci-

A

20

mus quintus &c. manipulus loco decimi ío!va-

lfï!m FM N

tür

Id tamen certum eft, quód Parochis & Be-

Dd

Ts

peficiatis nog ita auferri aut minui poffint decims,

"11"[;

Wi W

ut ipfis falva non remaneat congrua fuftentatio,

u

^M pml» Mi

£. 9. x. G* £. 2. $. ubi autem eod.in 6.

Unde,fi ipfis

ul DM&

1'*'1

negeotur decims, illa aliunde provideri debet ,

M

!t

hx

& quidem, fi aliunde non poffit fieri provifio, ad

;

K

decimas recurrendum erit.

"U'Jl]l pt'« ,1

lh

Qbjic.

j lnül'/« c

Y

De Decimis, Primitiis, &c.

!f

27

7- Mi

4l

Objic. x. Decimz quà tales fuerunt füb pra-

WMI!HIIW

ceptoJuris Divini in Lege Mofaica.Zevit.27.y.20.

&OU h

TT n

Sed hoc preceptum nullibià DEO eft revocatum,

Al e

2.. Ecclefia, Pontifices, & SS. PP. declarant deci-

lm

mas effe Juris Divini fine diftin£tione iuter smate-

;'10[] HOUQH

rialiter && formaliter acceptas (qua& diftinctio in

T0 dl

Jure etiam Canonico peregrina eft) . 2 5. 2 6. b. t.

EUAEUA &t i

ibi: ex mandato Divino debentur.can.fin. cauf. 1 .

ua tils, n il

q. t. manr decima in fua fignificatione propria de-

VOU Omys g

terminaté denotant decimam partem: . ergo abfo-

AU 'lxwx'h

luté funt Juris Divini; cüm in dubio, an aliquid

600 tnini

fit Juris Divini, nec ne, ftandum fitinterpretationi

URf (

Ecclefie, g.ad r. . mim. nam precepta Judicia-

/HJ[DIV!EI "

u

lia, inter que etiam refertur przceptum de De-

0, pf

címis, fuerunt extintta per mortem Chrifti cum

f/f/vf/.],'

Synagoga.

Easdem quidem ad imitaiionem ve-

&formiitel

teris Te(tamenti precipit Ecclefia, fed pernovum

nleoimr d

preceptum, nomn refuüfcitando prgeceptum Divi-

J lt

num Veteris Teflamenti.

Ad z. Declarant effe

114 gt

Juris Divini, quatenus origiaaliter & olim fuerunt

t , du

à DEO inftitute & preceptz , poiimodum veró

fs wdits, (

ad exemplum veteris teftamenti & praecepti Di-

at om med

vini ab Ecclefia de novo precepig. Decimz joxta

votm atb

etymologiam fuam & formaliier fümptz deno-

qi, fel dera

tant quidem decimam parterm quà talem,non ve-

l Qp od

ro materialiter & quoad fübítaotiam fuam; qua

j Dd

diftin&io, licet explicite, & in termipis non tra-

datur in Jure Canonico, er umzr tamen ex nofílrz

por d?.xræ'

gpus ïmau»

fententi? probationibus.

T5

Dico z. Decime Novalium proprié dictorum

i i d

pertinent pariter ad Parochum. 2. Tametfi alius

f

in ejus parochia percipiat decimas antiquas ex

privilegio. infeudatione, aut prefcriptione. 3.

[]

Li-

mls,me

J

128

LIB. IIIL. TTTULUS XXX.

i

|

Licét ille alius fit perfona, vel comimuunitas Eccie:

u L

j

at

fiaílica.

Pars 1. recepta, & deciía eft in c.. 2 j;

" n

|

'ü

( 29. b. t. cim Parochusibabeat intentionem

üi & pafüuli |

ii

fundatam ad omues decimas, Pars 2; eruitur ex

f

Litt. £c. & ex recepto principio , vi cujus decima

jl

oinnes debentur parocho,quzin alium juftó tituló

i Ubl i qh

b

translate non füunt: fed per privilegium, & infeu-

"

Y

GM;I

dationem in alium translate non fünt decime No-

hoccid.

]

| H

valium; quia hujusmodi privilegium & infeuda-

d

tio prejudicant Juri Communi & Parocho, proiu

"NT

funt ftriCtze interpretationis, adeóque exrendi tnon

debent ad decimas, tempore dati privilegii, vel

yldcap t

rE

fa&z infeudationis, nondum exiftentes, ul funt

deciinz Novalium: pariter odiofa eft & prafcri-

vl r

gceliméte d

pio: cui accedit, quód non prafcribatur, quod

D 5;.'

"

-T

ol

non poflidetur. c. 3. de R. $. in 6. Sed decime

k: (

Novalium, quande iíta exfurguut, utique nun-

T TTUTT:

quam fuerunt poffeffz à decimatore antiquo;Aliud

foret , fi decimaror antiquus tempore requifito

rl'nkm:-wm ;.a

jam fuiffet in poffeffione decimarum ex Novali-

vt

bus quoque antecedenter fais.

Pars 3. quam

W

;ng

fuftinet cum Covar. Guttier. Suar. & aliis pluri

"

*

:

:

mis P. Friderich in preclariffimo tract. de Decimis

(

51.39 1. contra Panor. Engel; Franc. Schimier, & fa-

M

tis communem veterurm, probatur r; exe. 2 j. P. f.

& P

ibi: ze, occafione decimationis antiqua, decima No-

A u

valium ufurpantur , citim in talibus uon fit extendeu-

IN

Uiv o

da:

J.;-z

da licentia , (ed poritis ve[flringen

que difpofi-

li

tio & ratio procedit, five decimator antiquus fit

Laicus , five Clericüs, vel Communitas Ecclefia-

6! L:k [

b

ftica. z. ex c. 3 1. de privileg. in cujus (üummario

N

N

Lj

claré habetur, quód privilegium de decimis INova-

|

v

[ 4

lium 'non folvendis non comprebendat decimas;

Uh

M

PB&

AU

ten-

q

A t

t !

TULUs)m

De Decimis; Primitiis, &c;

139

a

tempore. privilegii impetrati poffeffas ab aliis Reli-

) dt(l'fa e

inr;r

L

Whäbea

giofis: ergo,fi privilegium non folvendi decimas

Ltj

, D EU r:

non debet extendi, non obftante, quàd concef:

'

furn fit Religiofis & perfonis Ecclefiafticis, mule

rcipio, f

!T

Xó minüs erit éextendendum privilegim'n accipiens

wuælinafium jl

Itf

di decimas tempore dati privilegii necdum exi-

'pnvilegium,&infe;

flentés, non obftante, quód coüceffum fit per-

'non fumderimæl(o

fonis Ecclefiafticis,

Vibpium IT

Objic. 1. Jus Bavaricumtit. 23. Art. 3. 'Pa;

m'x&?arorho,pmi:

rocho ad triennium duntaxat concedit decimas

vt

Novalium , fi alius quocunque titulo colligit in

Yt t pl

parochia illa decimas antiquas, atque eo elapfo

1 enlents u i

etiam illas tribuit decimátori àntiquo: ergo noi

Xl d a

fimpliciter fpe&ant ad parochum décimae Nova-

) preerituqu

les,fi alius, five Laicus five Ecclefiafticus, ibi perct:

M fs Sed deti

piat antiquás.

2. Innoc. IHHI, ia €. 27. p f. itare-

gurt, ütlenm

fcribit Abbati S. Colutbe: cuzm tibi, 'qu'oä május

toreantgdlud

eff , fit conceffum , ut videlicet decimas de labori-

tenport il

bus terra parochiarum tuartum ctim integritate per-

ia e Nod

cipias , de Novalibus eas exigere fatis potes: . quia

j w qu

ubi majus conceditur, minus conce[[um effe videtur :

z'ur. l dis Q

ergo , fi communirati vel perfoni Ecclé(iafticae

TET2

per pr;vilegium conceffe funt decimg antique;

x ln

edam Novales ad eam pertineént vi talis privilegiis

!

[l

"EL

tanquam aliquid minus.;

3. Privilegia Summo:

ni:qz;az,iaimm |

rum Principum , fi perfone capáci tribaüntur;

o d

latiffimé interpretanda funt; prafertim fi términis

l; o

ampliffimis funt inftru&a. c. 6. de donat, v. 7. dé

icatr a*

Privil. in 6. Lült. f. de Conflit. Princ. ergo pris

vilégium percipiendi decimas ; Clericis cóncef-

ommunitas Ed

fum à Summo Pontifice , lat àccipi deber, ita ui

ag

cómprehendat ériam. decimas Novaiium ; quià

ïum i dec'mus!»w'

per decimas non impdó intelliguntur decime prais

) ï"

Prti 1l

&

i

Iéds

h

frath

136 LIB, IIT, TITULUS XXX.

u

alut

(2

1&

fentis, fed etiam futuri temporis, prefertim fi pri*

oal

t" deüül

vilegians utatur verbis amplioribus, & univerfali-

yl

WWJW

MIWLQ t

bus, v. g. concedimus omneth decitmationem , quas«

u

. dd 1. diff. conf. ergo de-

PEHU

cunque decimas .

[xlq(h.-

cime Novalium non fimpliciter & perpetuó fpe-

N

"

vt

duf

&ant ad Parochum de Jure Communi.— A. conf.

[

ii

n

[n)

De Jure Bavarico vel potiüs de confuetudine an-

[

tiqua Bavariz , in qua fundatur Jus Bavericum. C.

EUT

^

conf. nam Princeps Segcularis in mnateria decimali

(

MM

( l

4

M

n

DN

prafertim contra perfonas Ecclefiafticas & contra

yen t

WW

Jus Canonicum difponendi facultate deftitutus eft.

vt al

Ipfum Jus Canonicum videtur approbare hujus-

m*fvva !

modi cenfüetudinem, dum c. 29. h. t. decimas

v UMT

W

Novalium tribuit Parocho fub hac limitatione ,

nift ab bis, qui alias percipiuut decimas ( nempe an-

amma t

tiquas ) rationabilis cau(a offendatur , per quam

s mto

appareat , Novalium ad. eos decimas pertinere , &

dum in c. 18.€* 32.eod. in caufa decimarum plu-

rimüm tribuit confuetudini.

Ad z. Illud Mona-

fterium non collegit decimas antiquas ex nudo pri-

vilegio, fed vi Juris Communis Parocho omnes

0

omnino decimas tribuentis ; quia illze parochiz

Monafterio erant pleno jure incorporatg , ita ut

Pralatus fuerit Parochus principalis cnm onere

fuu&iones parochiales exercendi per Vicarium.

Ad 3. difl. antec. privilegia favorabilia. C. anf.

odiofa, & qua repugnant Juri communi & Juri

Privilegium

Parochorum. AN. antec. C* confeq.

Bn

percipiendi decimas fimpliciter , vel quafcunque ,

D

h

extendi ad decimas Novalium, tunc nondum exi-

flentes, nec exigit proprietas verborum, nec Ju-

Eu

ris difpofitio, utpote odiofum.

7

N

Dico 3. Decdima Novalium improprie di&to-

I

xum

IT

FULUSXXX

) 7l I

Dé Decimis, Primitiis, &c; — rot

QT

lOno h

rut poft mutatam culturam pertinent ad eam, ad

Jj

: deanurr/one

quem fpe&tant decima& ex fruGtibus certge fpeciel,

n

vel ex cerris fundis provenientes.

Quod fic in-

D ] y

Ver r

BR

e[ ]U

tellige: pouamus in aliquà parochia decimas g4e

jores,indittin&é ad aliquod Hofpitale, minores ve-

| Ummuni, N. m

ró ad Parochum pertinere: hoc cafu, fi in agro

ii de CORf

V. g. in quo priüs feminari folebant certe fpecies

R s B (

fruduum, ad décimas majores pertinentium , ul

t miteri FA

fünt triticum 2IXSqifen/ zea feu fpelta, 3

Ti & t

ünfbel/

GeBery Stett fecale, filigo, t599.

tV Sórn/ hor«

| facnhattüe&ixtmusej

deum & avena, Glerften uno JJaher/ nunc verà

dtr pl

feminantur fpecies fru&tuum ad decimas miporeg

1j 3. 1 t dets

pertinentium, ut? funt olera, ràpz, linum &c, dea

Álb c [inittn

cime ex his fpectant ad parochum, ficut vice vers

ii n

fa, fi agro, übi priüs folebant feminari fpecies frue

laltr , n

&uum ad minores decimas pertinentium, nunc fee

du ]mim,

rantur fpecies fruCtuum ad majores pertinentiums

t decimtmmh

ex his decimz ad Hoipitale fpe&ant. Dein ponas

ld z. T M

mus , quód ex certis & determinatis fündis, ex

minuseraudogp

hortis v.g. provenientes decima fpe&tent ad Pa«

us ha m

rochum; ex aliis autemn determinaris fundis, v. gi

"o

ex campis, provenientes ad Hofpitele : & hoe

geiopoe, i

cafü quodcunque genus fru&uum, mutatá eram

m um 0re

eulturá priftiná, crefcit in hortis, decimm ad Pas

d v T

rochum, & quodcunque crefcit in campis, ad

f C :

Bofpitale pertinent,

Atqüé fic explicaram affers

&

'&ur'x qynai

'

tionem tenet communis ex c, z, 20. b. t. &* c. $f

W

uf

U

de privil.

Gonfonat Jus Bavar. zít. cit. art. 1 l&

! eq PW;

Notaut taren DD. quàd , fj per variationerh culs

"m qm[nuïqw

q WUW

turz in cafü priori, quo mutarür fpecies frü&uiim,

i

s *

l

J

nimis gravaretür Parochüs, ira üt ex refiduis de-

cimis, pro füíteutatione aífiguatis, nou haberge

m

jun i

ampliüs congruam , ab eo, qui reliquas caliigit

la

CA

i

mls,PU

d M&Jm

332 LIB. III. TITULUS XXX.

j

g

decimds, compenfatio facienda foret vel in frn-

j

rf

f

Mla !

gibus, vel in pecunia. £. 9. X. €. 2. ff. 2 b.t. in 6.

1j

TL

g

quia Parocho debetur Jure Naturali & Divino fu-

i

;wdb

ftentatio ex decimis, fi ea aliunde non fuppetat ;

u

.W'b'

vel affignata fit.

Proin contra fundi dominum

WF

q prtïffr

vel colonum, utpote cui liberum eft fuos fundos

W

m

|

qu

vel colere, vel incultos relinquere, vel culturam

" u P

mutare, modó non mutet precise animo fraudan-

rüd mq [C"f-

di, agi non poteft.

y ddti P

,'.

Qugres, an etiam Laicis poffint competere

pt'w. 0:"?

Vel decimz funt

j græk!i

decimge? g, Cum diftin&ione.

;quew(,

u

y lt

laicales effe&z, dominio utili in Laicos per infeu-

Jj

jgdn i

dationem legitime translato ? & tunc illarum

j

'

T

omnino funt capaces quoad jus decimandi utile

N

IN A

g i

& fecundarium , ita ut tota utilitas penes ipfos

AUA

fit, jure & dominio dire&o penes Ecclefiam re-

Ll

1]? " '!L

manente; quod jus emere, prefcribere , vel alio

MU

"T l't d'"

iitulo profano, ficut bona temporalia, acquire-

g

j» e!

Aigu

re poflunt.

Vel funt fiecularizate omnino , ita

^"

IVT.

l

ut titulus fpiritualis penitus à Summo Pontifice

fit extin&tus , vel àdecimis feparatus * & tunc

"w

utique à fortiori funt capaces decimarum tota-

ii [

W

bt

Kter etiam quoad jus dire&um & proprietatem,

dl

TPPsttn

TIzNOT

Àn veró decimaz, quas poffident Laici, in dubio

lu

pro infeudatis tantüm, an verà pro fiecularizatis

^

habendzfint, difcrepant DD. hoc pofterius pro

wi

Bavaria affirmat Cancellar. Schmid. Semicent. 2.

i

controy. 26.n. 7. Mud priuslonge meliori funda-

þnïa

iento afferit P. Melchior Friderich de Decim.

20

"

Du?

2. $94. 598. feq. quia minor alienatio rerum Ec-

ul

clefiafticarum pre&fumenda eft, & , quod Papa

X

Vel

AC

w

nonnifirariffune facit, prafumi non debet.

*

t ls

AUA

derau-

W w

V

deniqquc fünt adhuc fpirituales , aut confi

tür

M j

H

T

1

De Decimis, Primitiis, &c.

133

(

enr ut jus decimandi dire&um & primarium? At-

MW:I,

que tunc Laici illarum nullatenus fünt capaces;

Nj m

lts

cum officii fpiritualis, cui annexe fünt veluti ti-

" 00n i

tulo, ex quo debentur, incapaces fint. c. 7. de

r

prafeript. c. 1. 17. 19. 3 1. b.t. EchincadLaicos

ï

Wf'bemm gt

l

devenire nequeunt per emptionem , conduGio-

Dfut, i,

[

nem &c. imó nec per prefcriptionem euüam im-

LMTM füin

memorialem, ut preter Catholicos DD. omnes,

excepto Ferd. Vafq. tenent quoque paffim Aca-

K f Quf

tholici,

Ratio eft clara ;; quia fiue peffeffione

Qnt, Vil

non currit prefcriptio. €. 2. de R. $. in6. — Sed

I ii j

Laici nequeunt poffidere decimas fpirituales, &

7 n il

sus decimandi dire&um. c, 7. ( 17- citt. imà nec

( j decimnd u

jus utile absque conceffione poteftatis Ecclefia-

fücg. per c. 7. cit. & nunc ( poft Conc. Later,

ts p i

p Breím

1II.) folius Pontificis.

prefctbere ml

Objic, 1. Laici poffunt prefcribere jus patro-

mposda, 4qut

natüs, quod pariter eftanuexum fpirituali: ergo

?. Prefcriptio immemorialis

ittg Onrim i

& jus decimandi.

iSunmo Dontt

equivalet privilegio. c. 26. de V..$. Sed per pri-

! r

vilegium Pontificis valent Laici acquirere deci-

v donma t

mas: ergo.

3. Praxis pridem obtinuit , ut Lai-

ci paffim, nemine contradicente, detineant deci-

vion p

nl n d

mas inftar patrimenialium bonorum, eásque alie-

TR

nent tanquam domini, imó & in feudum conce-

dant, licet de nullo privilegio, donatione, aut legi-

ia

tima conceffione Pontificis conftet: ergo dicen-

sdnid j

dum, quód illas vel per prefcriptionem immemo-

)

hg ndg d

rialem obtinuerint, velinjufté detineant ; quod ul-

i n

timum dicere nimis durum eft, & contracoinunem

gicuio t

gr

fenfum. g. ad z. AN. Conf. & parit. quia Laici gene-

üeül&' qu

ratim & abfolute funt habilitati à Jure ad poffi-

i

iil

( $. 8. 11. 22. 29. dé

j " coüïf**

defxdum jus patronatus.

3

jur.

Pnf

«tb

(f

$54 LIB.IIIL TITULUS XXX.

yus

fHWCOt

ïm'. patr. non veró ad jus decimandi. Ád 3.

!

p[ dla

".

Quamvis privilegio dicatur equivalere prafcri-

f

j

!

ptio immemorialis, id tamen intelligi debet de

m

Lt

u

cafu, quo veré datur: fedapud Laicos refpectu

m

s 1

Gecimarum dari nulla prefcriptio poteft propter

o

defectum pofleffionis legitime, t2nquam condi-

a

i]li'; Dx'f [

tionis ad omnem prazícriptionem effeutialiter ne-

jf

il

ceffaria.

Privilegium in hac materia plurimüm

l

j R

differtà Prefcriptione: illud enim tribuit capaci-

l:j:fus,aec?xo::;.,

tatem poffidendi, iíta hancfupponit , non tribuit,

W

T d

ÁAd 3. Ubi per tempus immemoriale Laici detinent

ii ;'ue

decimas, relinquuntur quidemin libero ufu earum

n nf

tanquam domini, at non propter preícriptionem,

ff I t

iUC

n d

fed propter prefümptionem privilegii aut legiti-

et LUA

".

& conceffionis aliquando fa&te; nam ex lapfüu

j [

Liri

( u

tanti temporis prefumirur titulus quicunque habi«

lis de Jure, per quem decime ad ipfos devene-

yint; quamvis hec prefümptio quandoque falfa

fit me judice, & per violentiam, aut aliam injufti-

tiam Laici involaverint in decimas, praefertim tur-

bulentis illis temporibus, ubt Imperatores Ger-

7

manicosinter & Pontificem, fchifmata & aperta

H ^

Peh

bella intercefferunt. Si hec prefümptio peraliam

^CV i

fortiorem elideretur , utique tenerentur Laici

n

gurfus Ecclefiz uzut longiffimo tempore detentas

MUU

decimas reftituere,

Sepius quidein initio obti-

VN ïc(

guerint ab Ecclefia in feudum ; fed quia ab irame-

dl

U

moriali tempore nec fidelitatis juramentum nec

" W

fervinum preftterunt, & irrequifità Ecclefiá alie-

AE

nant decimas, prafcripferunt quidem his feudi

Pir

oneribus, ut liberé de udli dominio decimarum

U»h'g[

[:

difponere valeant; non tamen per hoc prafcrie

:

d

N

n

ü

Bf;;' unt jus direQum decimgndi.

N

Dico

i

N

ULX l

De Decimis, Primitiis, &c.

1355

L

Dico 4. Ad decimas folvendas obligantur per 1O

LC

fe omnes , qui predia, fundos, vel alias res fru-

R g

iT

:M

Qu

]

giferas titulo non fpirituali poffident intra fines

.

Aitos tef

j

Qp ]

alicujus parochia. c. 4. 6. $. 20. C'c. h. L0 CH

]

Qte( I

de Paroch.. Et quidem obligantur tam onere reali,

ML M

quàm obligatione perfonali , fi fint parochiani,

onemefïcnrialirerng

& Sacramenta aliáve Divina percipere debeant

( rter fl

in illa Ecclefia parechiali: fi veró non fint paro-

"ii à

a(lþ

chiani, folüm obligatione reali. Bade nec Papa,

T. t

nec Epifcopus, nec Parochus , qui in aliena paro-

:mnrïam(meünc

chia ex titulo temporali, v. g. hgreditate, eme

r [rodo u

ptione, donatione &c. poffident predia decimis

J r rne

priüs obnoxia, ud nec Ethnici , Bagani, aut Judzi,

Prtdegi ul

qui fimilia predia obtinent, ab hac obligatione

l; m r

reali immuaes funt. (. 16. 24.e0d. quia decimze

ls quemuelij

funt onus reale , prediis ac eorum fructibus

Pa fs r

immediaté annexum, quod tranfit ad quemcunque

0 quandogc ff

poffefforem, quia res tranfit cum füo onere. c. f.

ntutalnie

de])ignor. Interim tamen etiam ab onere reali de-

, m

cimarum liberi funt Parochi ( idem eft de aliis

M

Ciericis Curatis. Card. de Luc. de Decin. difc. 2.))

Rf p

de prediis in dotem Ecclefie & pro fua füftenta-

p pl

tione affignatis: item alii Beneficiati ex fru&tibus

; fnant La

fui beneficii. c. 2. b. t. ibi: movum genuus exatlio-

Qp od

nis eft, ut Clerici à Clericis decimasexigant. — Cevte

pienin o

ejusmodi predia & fru&ius beneficiales, pro fu-

gt

Íftentatione affignati, funt loco decimarum , Bie-

r] '3uramenmm (

neficiatis, prafertim Curatis, de Jure debitarum s

fed de decimis non folyuntur alie decimaz. c. Z.

:quiütäEcdeïx'nïæ

&it. Nifi nempe ejusmedi prgdia vel fru&usjam

y qiteo o [

jomino dec'xm:,j:

alicui fuerint decimabiles, antequam fuexint 2&ig-

pati pro füftentatione Beneficiatorum , & tempo-

n hu*

xe affiguationis non liberati ad hoc enere. .L);ixä

T

l

i 4

b

r

136 LIB.IIL TITULUS XXX. ^" ^

j

m

T. d

»"n

in affertione, per fe;. nifinimirum aliqui Jure fpe

At

1 Comm p

ciali imrhunitatem confecuti fint. Quapropter

j

á aü'lgüm

YI

Dico $. Immunitas à folvendis decimis obti-

t

iM pr

j um

neri poteft T. privilegió Apoftolicó. SicReligiofi

j

j

à decimis de Novalibus, quz propriis fumptibus

aut manibus excolunt, de hortis, & fetibus ani-

o

y

y

malium füorum, Ciflercienfes veró & Hofpitalarii

1

etiam à decimis de quibuscunque prediis, que

u

r u

propriis fumptibus aut laboribus colunt, exem-

n

LS) n u

m*m

pti fuut, c. 10. b.t. nifi fint predia poft Concil,

-;gmervæifmem I

Lateran. acquifita, & jam priüs decimis obnoxia,

PELS d

uti c. 24. eod. reftridtum eft illud privilegium,

Speciale quoque privilegium , quo ab omnium

jgnis t

emnino decimarum folutione eximitur, Socie-

ii ii n

tati JESU conceffit Greg, XIII. in Bulla Pafforalis

ï:(jffgi': & P F,d j

"T :

Officii . Jan. 1578. quod tamen pariter de

|

|

preediis, antequam ad Societatem venirent, oneri

] I I

decimarum non obnoxiis fort? intelligi debere

Jpraxis , quantàüm de ea mihi conflat , declarare

t , v

[

M

M

videtur, quamvis Gregor. di&o c. 24. exprefse

n 1

deroget.

2. Con[uetudine. c. 22. eod. modà

Lt

falva maneat Miniflrorum Ecclefie congrua fu-

]i

if

flentatio , quz fi aliunde non fuppeteret , rur-

L'«

mï

"t

fius ad decimas daretur recurfus.

á. Prafcri-

At

ptione c. 18. b.t. c. 1. de prafcr. in 6.. Nec obftat,

'f*hw

Q

quód prafcribens fit Laicus ; quia immunitas à,

du

folvendis decimis nihil habet fpiritualitatis.

L|

Es

ni

Quamvis enim Eaicus non poffit prefcribere deci-

n

3145, feu jus decimandi, poteft tamen prafcribere.

ur«)(y

decimis, feu immunitatem à decimis ; fiquidem

!l i

hec immunitas eft mera extin&io alieni juris,,

" »H,lcw k

M

Á m

"1vm

gon veró. fimul jus decimandi, quafi non fol-

AU.

X&re decimas idem effet ac retinere , & ex füis

hn [

Us

Nt

sgris

dug

|

Hl

l

f Ui

De Decimis, Primitiis, &c. 157

sU f

W.

DIQU

sgris colligere decimas ; nam nulli fruCtus ,

M

quamdiu decima eorum pars non eft feparata,

LTT

Imlþ

qpüfbhta

feu pro decimis affigaata, rationem decimarum

N

(

1 * D fos

habet.

$i tamen prafcriptio curreret contra

h

Parochum, opus foret 40. annis cum titulo, vel

TrtS, o

tempore immemoriali in defe&u tituli. c. 1. cit.

"rv

E

h

4. Conventione , vel contradtu ceffionis , per-

MLLITTS

1

:

i:

mutationis, transaCtionis &c.

Sed , cafu quo

Dorl

"t Coltny

decime , à quibus liberari quis cupit , effent ad-

i gl ml

huc fpirituales, in tali contra&u vel pa&to non

r d

deberet intervenire pretium temporale. c. fir. de

1 d g

ver. periut. ubi reprobatur permutatio 4 fpiri-

, Qro dj

tuali ad temporalia , utique tanquam Simoniaca,

Al exiityr, f

& ideo invalida.

Quidquid in oppofitum di«

l nl Ifni

cant Moneta, Engel, & P. Friderich, quoad hoc

DT

diffentientes à nobis, qui fic

Lem Tnien, ont

Oljiciunt . Immunitas à folvendis decimis

1P intelfp r

nihil habet fpiritualitatis , cüm fit mera privatio

tonftt, detirue

juris alieni : ergo etiam emi, aut per predüum

r g o

temporale comparari poteft. 2. Siinterveniente

3 ub ndd

pretio comparetur di&ta immunitas, folüm obti-

rde gt

netur licentia retinendi fru&us fuos :

fed fru-

p fgyett, m

&us decimales fünt aliquid meré temporale: ergo,

fi detur pretium pro memorata immunitate, da-

TET

TIMUT

tur pro aliquo meré temporali.

3. Per pe-

ia inzinà

cuniam fi liberare ab onere folvendi deeimas ni-

j d

hil eft aliud , quàm emere fru&us futuros, quos

quis deberet folvere ex füo fundo : fed fru&us

Jüïtprækr'xþmdrci

futuros fine Simonia licitum eft :emere , ficut

duno pl

Lieins; i

pro annua penfione eosdem locare: ergo. B.

ad r. diff. antec.

Immunitas illa, quà fe tenet

gintjo ii

& refpicit illum, qui eam acquirit, atque pra«

mdi ! quaü uo'fþ

kdise fpeGata in fe , nihil habet fpiritualitatis,

as

C

-

Drif

138

LIB. III.X TITULUS XXX.

' " dwäfO"U

,,m]'l !

^b

, i

C. ant. quà tefpicit aiterum, à quo acquirïtqiär pez

uïï' OW

1000

n

j

pretium, & fpeCtata quoad termipum correla-

M

tl

vitl

"u

tivum. N. ant. &* couf. Nam immunitas pretio

v

p

"u

compsrata pro terming correlativo ex parte

; i

j

dantis feu vendentis illam habet jus decimandi,

AA

Qf

quod fpirituale eft, taoquam mercem : hoc ipfo

müfuml

i|

euim , quód ego acquiram per pretium , iminuni-

/'FMJI

g

o

1atem , alter dat & cedit pro pretio fuum jus de-

iM

xür"

cimandi. Ad2. diff. sa. folàm obiinetur licen-

« r

iia rezinendi fru&us fuos ex parte ementis & fibi

f

"T.

M

| 10

pro pretio comparanus immunitaterm. C. ma.

:ïäïiþïi,

i

(iet :

Etiam ex parte vendentis, & pretium accipien-

üs. AV. ma4. uam ex parte hujus viciffim datur

TT n "

TT

1v'," L

"

jus decimandi fpirituale; & fic, quia conventio

( 0

mutua intervenit, datur Simonia ex utraque par-

h cietis

te. Ad 2. N. ma. vel difl. nihil eft aliud ex parte

«5 AUPUA

ementis, C. ia4. ex parte veudentis, feu fuo jure

ad decimas pro pecunia cedeatis. V. ia.

Ls

As Sml

I2

Quares, an privilegium non folvendi decimas

fit füri&z vel late interpretationis? R^. Licet fit

ftri&tg interpretationis, ut ut à Summo Principe

whihk

conceffum , quia eít odiafum, urpote derogans

TAH

.

Juri Commuui & juri parochorum. . U3. dC J«

in á. Non tamen ita ar&tandum eft, ut non de-

beat intelligi fecundüm latitudinem verborum.

Unde, 6 alicui indefinité, & rerminis generali-

bus concedatur immunítas à folvendis decimis;

v

DL

A0

id intelligi debet non tantüm de decimis antiquis,

t

fed etiam de,decimis Novalium, &t prediorum

deinceps ecquirendorum, P. Friderich. de decim.

ü (

s. 17 2. feqq. n. 20 9. cum aliis cooira fas muitos

4f

C |

& graves DD. per c. 12. b. t. & 22. de Privil.

"E' Hl N

W

a, zqui-

4

quià Lq'.cuaio indefinita, negativé concept

valet

"*ä! *'u -—xbha

TU !

DeDecimis, Primitiis, &c,

I

139

Q afq j

AL

X f

valet univerfali , fi diverforum fit eadem ratio,

1] CQ'&

3111 lquUn S

per cc. citt.

Objic. Privilegium pofitivum ac-

——

cipiendi decimas non extenditur ad decimas No-

valium , & tempore privilegii nondum exiftenti-

(n"

um, uti fuprà docuimus : ergo neque privile-

m merænl 1

gium negativum non folveudi

g. N. conf. &&

X r i

patit. quia privilegium negativé conceptum, feu

preto(um d

tion folvendi decimas , vel nullas folvendi decimas,

ülim DT

univerfalis eft, & ampliüs patet, quàm pofitivé

AO ml

Cconceptum , nec in propria verborum acce-

Ut (

ptione verum effet, fi ex quibusdam pradiis,

! &pmm H

v. g. Novalibus , folvere decimas deberet privi-

duj rl d

legiatus; uti tamen verum manet privilegium

Át, qus omrex

pofitivé conceptum , licétnon comprehendat de-

1008 6E r

cimas Novalium, tunc non exiftentium.

Adde,

Il d dderp

quód ipfa Jura prchibeant extenfionem privilegii

dentis, en fto t

affirmativi de decimis accipiendis ad decimas

tSA

Novalium futurorum. €. 2 j. D. t. €. 2. eod. in é

fo;vermd AU

Econtra exprefse concedant extenfionem privi-

j g, D t

legii negativi de decimis non folvendis ad deci-

UMMWW

mas Novalium futurorum. €. 1 2. €. 22. (ttt.

im, upit p

Dico &. Decimg fünt folvende ftatim, poft

13

n . //Mj

quam fru&us fünt percepti, feu à folo feparati,

[

[

? UER 0C

quod commodiffimé coniugit in agris , fi ibi

d fa.

relinquantur decimi quique manipuli pro decimis

Elml j

r Ts

€o ordine, quo veniunt, fegregati, prout fors tu-

lerit

2. Et hinc neceffe non eft fru&us deci-

UH

eqü üwm l]

matos in horrea vel cellas decimatoris invenere,

ucdeumaäü i

N

faltem propriis fumptibus decimas folvenuüum

hm) v

Pfæ Qurt

3. Licét folveuda fint decimatore non exigente

pl

[asm

4. Et cum integritate, ita ut nec femen , riec

(OM

canon ex re emphytevtica, nec expeníae iu cul-

b

ml

wram fa&tg , nec tribuia (c, deduci pofliut,

& ( L[)m-ep

[

S D$ Lxï'

| eamlsyp

' 140

LIB. IIL. TITULUS XXX,

pnmcdda

u

j

€. Nullus tamen decimator decimas, ultró non

L

folutas, vel sd petitionem recufatas, propria au-

T

M

l

(ott]

Goritate invadere, vel vi extorquere à renuen-

n

n

]

Pars

tibus poteft: fed oportet adire Judicem.

,io 1

f. & 2. fümitur ex c. 7. P. t. OL 78. f de . V.

d aum [

qi pWE

nifi nempe aliud habeat recepta confuetudo. De-

[

"s

"L

cimg autem ex animalibus , $SfutzdbetniD / fol-

u

[

32

vende veniunt , quando animalia non ampliüs

j

Mj,v ! (C

iridigent lae & nutrimento materno , foant Die

nw- & [

TU

Q biet allbeteit seitig / ut loquitur Jus Bavar. tif.

Jus

ii

j j

28. art. , é, atque ad edes Parochi foleot depor-

tari.

]ionr ag

Pars 3. ex c. fin. delocat. & l. 2. C. de jure

T

Empbyt. ubi habetur, quàd, fi quid certo tempo-

um qelto t

re debetur, id folvendum fit etiam nemine pe-

Pars

ii t

tente; quia dies interpellat pro homine.

"M

FTTT

ï

4.€x €.4. $. 8.21. 23. 26.33.b.t. Quiautem

non folvunt, vel defraudant decimas in quanti-

! p tl H::ï

s

00

tate notabili, peccant mortaliter duplici peccato ,

od d

m

injuflitiz & facrilegii , ac privandi funt fepulturá

Ecclefiafticá. c. 19. b.t, Pars $. ex c. $. & 6. de

"t A,

veffit. poliat.l. 7. C. Unde vi. nemo quippe debet

n

effe Judex in propria caufa. . 1o. ff. de jurisd.

uN

Si Laicusinjuft& ufürpet, occupet, fequeftret de-

cimas &c. incurrit excommunicationem referva»

'*;fï""yf«ä:ti';xïe

D

It

tam n Bulla Cena can.17.

d

Objic. 1. Debitor tenetur generaliter rem de-

ferre ad domum creditoris: ergoetiam debitor

p Mh

decimarum ; praefertim cüm ipfe DEUS. Ma-

AR

lach. 3.id precipiat, dicens: inferteomnem deci-

"Ia

mam inborreum, C fit cibus indomo mea, 2,Pa-

rochus proprius loci fpoliaus Laicum decimato-

"d

"!

d

rem , & propriaau&oritaste auferens decimas, ma-

alalm

nutenendus eít, nec fgoliams ante. omnia reftitu-

1

PUOL D

endus,

L (kmg ,ü 1

A

[ N

De Decimis, Primitiis, &c.

141

(0t dwmas

ul[[x N

endus, nempe antequam doceat plené de titulo,

'[ Is

vel de immemoriali poffeflionis füg tempore.

Item fi fic fpoliet Monafterium vel Clericum deci-

r

N

matorem, if(te pon reftituitur, donec vel doceat

"tf dy

de legitimo titulo ,vel faltem de longo tempore,

ftplafonumd h]

quo fuerit in pacifica quafi- pofleffione juris de-

mrä bnll l

[

i

j

cimandi. textus & DD. communiffime in c. 2. de

titwls Wt

E

L—

reflit. (poliat.in 6. & cum his P. Friderich de De-

ET my

Cim. n. 654. 655. C* 657. coptra gl. in can. 1.

Til í

cauf. 14. q. 1. v. poffideri & D. Chriftophor. de

—

Pamch Xtmdp

Chlingenfperg. de Decim. affert. 21. 9. 2. ergo

*öt'l

T

sliquis Decimator impuné aufert per vim deci-

T qwdccrto It

inas.

E. ad I. A. 4pt. nam folàüm tunc obligatur

(t eim ntnit

deferre ad domum creditoris rem debitam, quan-

pro honine

do id exigit vel natura contra&tüs, vel conventio,

Quf

vel delidtum , ex quo forté ortum eft debitum:

Qhcimas i u

fic cenfus reales non funt folvendi in domo credi-

t duplctato,

toris, & fümptibus debitoris

Textus adjectus

d ant ,

continet legem ceremonialem antiqui Teftamenti

r TUIN

nonampliüs ftringentem.

Ád 2. De Parocho pro

st

di&tis circumfítantiis decimas invadente exítat

Y

fpecialis difpofitio Juris Parecho fortiter affiften-

vye, pl d

tis, & aliis non-Parochis refiftentis quoad deci-

iaiatm r

1as: quia veró Laici de Jure funt etiam incapa:

ces poffeffionis decimarum, ideo docere debent,

Wm m ü'

priufquam fpoliati reftituantur, plené de titulo,

gatiin u

vel de tempore immemoriali :

períona autem

Ecclefiaftice folüm tunc non refílituuntur ante

omaia, fi folüm aliquamdiu, ut loquitur textus

m

€. 2. Cit. in quafi- poffeffione decimandi fuerint,

; mdomom "- M

confequenter, fi longo faltem tempore, 10. vel

20. annorum poffederint notorieé , etiam contra

V

fcrens d

i

Parochum xreftituenda& fünt ante omnia,

Cote-

gt mmä

EUf

"

"2!

142 LIB,II, TTTULUS XXX. -

jnfü UL'ddd

T

(

rüm licet contra Parochum in di&is circumftanz

d n

U

d

tiis decimatores alios fpoliantem ifli non fint anz

p

'

!

j

[

te omnia reftitiendi, malé tamen facit l'arochus,

MT

Qp

omni poffeffione przvia deftitutus, fi aliis in pof-

T.

feffione decimandi conftitutis violenter eripit de-

j

cunas , vel clàm auffert, aut antequam illi adve-

W^R

TU

niant, veleos in colligendis decimis turbat viá

n

fa&i, & non per Judicem.

TA

1j Dico 7. Judex competens in zaufa Decimas

L*t

rum Spiritualium eft Ecclefiafticus tautüm & pri-

Af

Imó etiam

"

yative, etfi Reus conventus fit Laicus,

j

L

(

2,. in caufa decimarum mereé Laicalium, fi Reus

/UO

4

€onventus eít perfona vel Communitas Eccleífia-

u

n

m

fhicà.

3. Utrumque membrum procedit five aga-

i a / À

turin Petitorio, feu fuper proprietate juris deci-

mandi, fivein Poffeíforio , etiarn non involvente

n

n

qué&ftionem, juris vel fuper proprietate, fed aga-

"L

tu? fuper nuda poffeffione ,five.etiam füper mero

fatto: item five inftituatur a&io perfonalis, five

r

realis: five quafiio fuper decimis moveatur prin-

ut

cipaliter five incidenter.

4. Idem eft, 1 dubium

[

^

.

feu quaftio moveatur,an decimg fint fpirituales

vel laicales? Ita communiffima feré omuium Ca-

W

T

44

(

tholicorum quoad omnia membra , licét quoad

[41

aliquà pun&la rertii membri diffentiant aliqui, Pr;-

giiuim omnino certum eft ex «. 1 $. 2 j. D. t. Clem. 2.

T

ide 'judic. ac forté definitum in c. 2. eod. x. & in

-

"Trid. can. 12. Seff. 24. de Matrim. caufas fpiritua-

les pertinere ad Judicem Ecclefiaífticum, & Judici

fzculari nullam effe in iis jurisdi&tionem afferens

tibus,

Secundutn pariter certum eft ex c. $. eod;

Q c. 12. de foro comper. item ex c, 4. de cenfib.in 6.

& Trid.f. 2 5. €. 20. de réf. períonas Ecclefiafticas

tam

" J'.»L,;(LM

lly t

De Decimis, Primitiis, &c.

143

LT

if (ty

Ti

[

^ ,G

tam Jure Divino quàm $8. Canonibus effe exem-

D]

ptas à foro & Judice Laico affirmantibus.

Si de-

l?men f

!

fl'tl'am;.,

i

cime non forent mere Laicales , fed ab Ecclefia

ALULUS f] 8]

$1

[

olim Laicis in feudum dat&, ex hoc fpeciali capite,

j fs

V

fEfipi( Q

etfi Reus conventus effet Laicus, adiri deberet Ju-

m i

J

dex Ecclefiaflicus, ut conftat ex dure Feudali , &

m

j eijngs "

aig. €. 6. 7. de for. compet. . Membrum tertium

eruitur ex duobus precedentibus, quia vel fpiri-

|

l

s' T uf Deim,

wualites caufie, vel privilegium & exemptio perfo-

.v.wmnüm&w!

ng, exigit Judicem Ecclefiafticum, faltem fpectato

lg. Y

N

tl

Türe Communi , & Concordatis Bavarig , qui arf.

þL:Scali'm m

y. f 2. ita habent: /ffe etiam in cau[arum decina-

OTUGS Bl

lium . cognitione Ordinariis ( Epifcopis ) jus fuum

J

concedituy ; ea tamen in certis cafibus à Sure per-

Drettejurs de

mi/fis ad .Sacularem quoque Magilratum [pettant,

11 000 iyolren

puta in üs decimis , qua jam ejjectu juris Laici, ac

Oprieat r

ubi uterque,vel Reus tantitm, Laicus efl.

Quid fit

m upr at

de confuetudine, quam dicunt vigere contrariam

) peros, iv

quoad aliqua pun&a hujus membri, poftea dicam.,

Interim audi Illuftriffunum Bavarige Cancellarium

jy noatnyi

V f b

L.B. de Schmid. 44 rjus Bavar. tit. 28. AYE. 17. ubi

tünei n

num.2.fic ait: bareticuse[T, qui dicit, Clericttm in

rf a

caufis pqþjïoyiis conventuin Sudicio Saculari fabja-

sju, hii ia

cere , cum ommne judicium per[onam. Clerici aitime

Eï. H. 7.

vidiid

gens vefervatum fit tribunalà Ecclefiaflico.

fübjungit: $7.Reus conventus per[ona Clericalis fit,

m jb i.

tunc cau[am ad forum Ecclefiafticum pertineve , ne

moni

mo Catbolicus inficias ibit.

Ac gum.:9. five cone

L tau&asïg'wm

troverfía fit de proprietate , five de pojfefjtone vei,

iiiam, 8

Membrum quartum eít omnium Catholicorum ,

slidiunen 8

figaanter laudati Cancellarii Schmid Semicent. 2,

"TEU

contr. 25. 26. & fic demoniirmur ; fi ja tali du

cá d

bio cognofceret judä;& Laius, cognoíceret fue

«íonu M?

[

pér

D Deaü]ls)

144 LIP. III, TITULUS XXX

r

J M'I[Ualibus'

per caufa fpirituali, & füper qualitate fpiritua

j

du

tatis, quia difícuteret naturari intrinfecam decis

i

j

t(

marum ex fe fpiritualium ,. quales iüimirum fin£

tum ab origine; tum defacto , an & quomodo

dl

ji pIOML

m

"

if n

fpiituslitarem amiferint , vel amiffam recuperae

11

yin

u N

T

verint &c. quz funt quaftiones juris fuper natu-

Qd o

« f€1 j

ra rei ex fe fpiritualis : qu& coguitio & decifio

Wt T

Fhf

x] 10

evidenter fupponit jurisdictionem fpiritüalem &

, j

4

Ecclefiafticam

cujus incapaces füut Laici

Ad-

de quod juxta omnes in dubio prefuümi debeat ,

ss

L]

[i|

decimas effe fpirituales : ergo, fi Laicus judica-

m

gt

n

ret fuper hoc dubio, judicaret füper caufa fpiri«

[l

ft

tuali , faltem prefuümptivé tali, adeóque nulliter

& fuperre fibi non fuübje&ta.

xLFFh i

16 Dicotamen g. Etiam Laicus Judex poteft effe

( f

M

ompetens in cafuü, quo decimaz fünt mereé Laica:

Jes, & Reus conventus eft Laicus.

2. ContraLais

cum emptorem aut condu&torem fru&uum deci-

k,li.v *

imalium,

3. Si Laicus conveniatur fuper fa&o li«

n

quido fuper decimis edam fpiritualibus, v, g, fi

Laicus agatur reus commiffz certó fraudis in fol«

vendis decimis, vel (i neget decimas , ad quas cer«

tó obligatut

4.9i conveniatiur fuper facto du:

m

bio, v. g. anfolverit decimas, an integras, aàn non

hi

fraudem commiferit : item fi conveniatur füper

nuda pofleffione ,ubi nulla involvitur quzftio fü-

per proprietate juris decimandi, vel folàrh inci«

denter;

Atque in his cafibus hujus membri judie

u

cium concedo Judici quoque Laico vi confuetu-

dinis, ubi ea exiftit , & quam paflim vigere te-

d!

fiantur plurimi DD.

ac in ípecte Cancellar,

li

däm(

Schmid. Controv. 25. n. 4. feqq. de cafü ; quo

i

W

sgitur in pofieflorio conua Laicum in decimis

*Ww

ïä

N

€iàm

MW

t

Ti

W qmn

De Decimis, Primitiis, &c.

148

l

Ug : lnlrmf

3

etiám fpiritualibus.

Idem admitterem de cafu,

WGS mml

quo agitur aCione reali contra Clericum in deci»

13[]&

mis Laicslibus; fi de hoc fpecifico cafu exiftere

convincenter probaretur confuetudo.

Sed noi

vel afmgam E

facilé probabitur, utpote immunitati Ecclefiafti-

PE

? Qu lu

ce& per(íonali valde contraria

Membrum 1.2.5

U:

u fitiy

patent per fe

quia nihil fpiritualitatis ex parte

cauíe , nihil exemptionis ex parte Rei conventi

V f L T

reperitur

AMembrum 4. fumitur ex Teftimoniis

NY Wi

Af Qu

& au&oritate DoGorum

Dixi tamen initio af*

9.

t hi

fertionis , et/am Laicus, ut infinuarem adiri quo-

que Ecclefiafticum poffe Judicem, vt adeó dictae

1, l Mi n nun

caufae omnes fint mixti fori, & deturlocus pre-

ventiont.

Sic enim fentit communior & verior,

Qu r potsl

fatis claré fundata in c. 5. feqq. . 16. b. t. Clem. 2..

D (unt at J

de 'judzc.

Confonsant Concordata Bavarig,quz

l, 1.

loc. cit. adhibent particulam quoque, que eft im-

rem fnidum d

plicativa & conjun£liva. /. 2. pr.ff. de Padt. &

itor rl

Cancell. Schmid. art.. 17.cit. n.6. 7, quiutique

Val vt

meliüs novit obfervantiam Bavarige , quàm quidam

rb s f

alius, qui in poffefforie Judicium tribuit Judici

s a

Laico privative ex antiquiffima praxi , ubt «alfam

tour f o

ganbífg:

Giebratcb/ ut Ioquitur.

tl ,'tgfif; J

Dico 9. Primitie fünt primi fru&us ex terra

17

( conpatur Lt

provenientes, puta ex agris, vineis; hortis, arbo-

vor MWW

ribus , Deo ur largitori omnium bonorum; ejüs-

d w lii

que Ecclefig miniftris, femel tantüm ( non fingu-

T

lis annis, ut decimg ) offerendi

In Veteri Te«

«Lio t

ftamento debebantur Jure Divino,

Exod. 23.1a

am ia L

noyo autem ex pracepto Ecclefiz. caz. 6. d. 22.

ubi nulla quantitas fuit prgfcripta, at inv. 1. P. f,

i u Cäüï

defignata effe videtur quadragefima, vel ad.mi-

[ "1 ial

nimum fexagefima pars primorum fru&tuum, Sed

H u L K mm

W

Pars 1

K

VL

y n

y«

|

146 LIB, III. TITULUS XXX.

n

zd &n 'II pfmx

f :

vi confuetudinis in Germania noftra pridem abo-

u g

lite funt, vel nunquam in ufum dedu&tz.

T E(»!f.x!

inM 1

18 Dico ro. Oblationes geueraliter fümpte deno-

"T

tll

u (

tant omne id, quod Deo , vel intuitu Dei, offer-

u)

] pärü»

yel

tur Ecclefiis aut Ecclefte miniftris.

Specificé

f

j

AOCU

autem & proprie huic loco funt dona, que fideles

Ml

g

l

intuitu Religionis per fe , vel per alios offerunt ad

mb

altare, devotam imaginem &c.iu -vel extra Ec-

"

clefiam, in cippo vel ad menfülam: principaliter

j d

autem veniunt per oblationes illa dona, que fiunt

ad altare inter Miffarum folennia , cam. antiquos

"TT a

i

:

'7';7; ! 1-5.: i'

8. cauf. 10. q. 1.

Per fe loquendo nulla eft ob-

ligatio faciendi ullas oblationes.

Communis

äf:f.if

ii a

cum S. Th. 2. 2.q. 8 6. 4. 1. quia ex natura fua di-

n , D

Ó !

cunt munus gratuitum, nec exftat lex illas preci-

piens; quamvis Ecclefia eas valde approbet, 5S.

PP. fuadeant, & antiquiffimus fidelium ufüs con-

fs

LIS

firmet , atque ratio ipía ac pia offerentium inten-

WUuV

tio eas valde commendabiles faciat. can. quia a«

Auk

cerdotes 1 3.q. cit. can. 69. d. 1. de con[ecr.. Dixi

Pt t

Ad|

1amen, per fe loquendo : per accidens enim pof-

funt fieri obligatorig, veluti 1. ex promiffione aut

SE u

It

voto. 2.exconventione. 3.ex indigentia Eccle-

w-.f

D

fie, vel Parochorum, aliunde congruam fuftenta-

N y

tionem non habentium. 4. ex confüetudine ani-

st

ió fe obligandi introdu£ta. v. g. pro certis fefti-

vitatibus; qui animus forté prefümitur,fi popu«

*l;l*

[

jus diuturno tempore conftanter eas facere conti-

U.

nuavit. $. ex Prefcriptione, fi Parochus longo

W

tempore ejufmodi oblationes quafi debitas exegit,;

vel parochiani voluiffent aliquando ab eis ceffare,

Q

& Parochus bona fide putans , eas fibi debe

LT (H

om

Fi; Ure

4

^

n

fiffet, & illi acquieviffent,

Que

Al

ULUSXXX

m nofha

De Decimis, Primitiis, &c.

I47

u

fum

u&

Quzres , ad quem pertineant Oblationes? y. 19

Tl

Tote

I. oblationes omnes, five ad altare,five ad ima-

Wij lUi i

ginem piam, five in Ecclefia parochiali , five iri

Dinir ?

alia, in Oratorio, Capella, vel alio loco pio,intra

T

fines alicujus parechig deponantur, five ipfe Pa-

T Q

f

;!

D alio U[ïg

rochus, five alius celebret Divina, de Jure Com-

muni fpe&tant ad Parochum,

Communiffimà ex

C- fl ;5»

CAM. 12.14. cauj 10,Q. 1. €, 10, de Prafcr.c. g.

UL an] pn'ï wa m

de his , qua fiunt à pralat. nifi nimirum aliud ha-

il qu t

beat confuetudo, vel de aliá intentione offereri-

erit; o !

tium coriftet, ut fi Neo-myfta celebtet Primitias,

hrotzo hi

pertinent ad illam; fi fiant ad imagines rniracu-

Ut (tn

lofas, fpe&tant ad Ecclefiam vel Sacellum pto fa-

AU & taton u

brica vel ornatu Ecclefie, aut imaginis , uti & qua

Á lr il

deponuntur in cippis, menfis,capfülis ad oblatio-

Alde r

nes pro tali

Ut adeó

ne applicandas expofitis.

fielim ii o

ad Parochum hodie vix aliz oblationes pertine-

offerentir at

ant, nifi quz fiunt fub Miffis ad altare in exequiis

"r

& fepukturis, in benedi&ione nuptiarum, intro-

ia D

du&igne mulierum in Ecclefiam &c.

Interim ta4-

Atos u pe

merí oblationum, etiam non ad fe pertinendium

yayedintt

adminiftratio, cuflodia, & applicatio ad men-

tem offerentiurmn fpectat per fe ad Parochum, ut

E gfmir ii

ag Áalento

habet cofumunis ; tiifi aliud per confuüetudinem ;

cuetdnt 4

privilegium , aut conventionem fit introductum.

yutt fU

V. 2. Oblationes, que fiunt in Ecclefiis Regula-

m m

tium , feu Religioforum, pertinent ad horum ibi

TO di

Deo fervientium fuftentationem ,

nifi de alia

f us

mente offerentium conflet, qui forté intendunt

ornatum certi Sacelli, Imaginis miraculofe, Ale

sf db

taris, &c. c. 1. de Statu Monach. c. 16.de

uandoäb"(e

Excelhb.. Pralat

K z

TITU-

(

148 LIB.III. TITULUS XXXI:

fi

;r:or cïentialii

M

]i

"

TITULUS. XXXI.

j ii

v

R

J

d

f

lr

(2;1[ l

De Regularibus, & Tranfeunf

du

P

tibus ad Religionem.

4d W'C»

Wq"l(r

SUMMARIUM.

j

/

"

ho

Y, Quinam dicantur Regulares.

(s n iE

2, Quid , & quotuplex fit Religio.

«

A

:

"

3.

Tran[euntes ad. Religionem quinam fmt.

t

ol

4.

n Per L

Quinam debeant , vel po[fnt. ingredi Religio:

ii

Q"

n

qVem.

T:

i

K»i

j

Quid *uris circa INovitios :

€. Et an difpofitio Tridentini extendenda ad in-

gre[Juros.

du tortt r*

4-

Quid. $uris circa Profeffos.

Egulares hoc loco appellantur , qui votó

MODOI,

paupertatis , caftitatis, & obedientiz ad-

fti&i, &à Mundo abítra&ti in communt

"um

tate füb imperio alicujus Prelati Ecclefiaftici vi-

tam inftituunt juxta Regulam aliquam ab Ecclefia

O )

"

approbatam: five dein Clerici fint five Laici : ma-

(r

res vel feemingz.,

Alio nomine vocantur Aeligio-

N

fi, quia profitentur aliquam Religionem , feu Or-

dinem Religiofum.

^i

:3

Eft autem Zteligio ( de qua mentionem facit

hg

Xd

Rubrica, & nos fermonem ) fidelium ad Chriftia-

i umï') [

ne vite & cheritatis perfe&iionem tendentium

editis tribus, Paupertatis, Caftitatis, & Obedien-

N

ii

.l!

tie votis, ftabilisin communi & fecundüm certas

!

l

Regulas vivendi modus , ab Ecclefia debité ap-

J

N

UW

eligiofus.

: Mdï

probatus. Sepius nuncupatur Ordo R

L

5!

l

Unde

Muw

1

"ss

DeRegul. & Tranfeuntibus&c, 149

Unde quatuor effentialia fübftantialia Religionis,

feu Statüs Religiofi & Regularis, communiter re-

,&TF

cenfentur

I. Speciale ftudium voluntaríz pau-

glO'l i

pertatis, perfe&e caftitatis , & obedientig per-

petue, quz virtutes quia à Chriíto fuadentur in

Evangelio ad ampliorem perfe&ionem Chriftia-

UM

It

nam obtinendam,non przcipiuntur ob arduitatem

Rthm

fuam , Confiliia Evangelica dicuntur, per qu&e

homo fe & füa omnia confecrat DEO, per pau-

pertatem quidem res temporales, per caftita-

LEU

tem corpus, per obedientiam veró animam.

2. Vota di&tarum trium virtutum , per quz in-

//

ducitur ftabilitas , & Religio efficitur fPatus, qui

1 tttdedud

ex natura fua exigit perpetuitatem

3. Submif.

fio in poteftatem & jurisdiCtionem alicujus Su-

í

perioris, ad fervandas certas regulas & di&ta vo-

ta compellere potentis.

4. Approbatio Eccle-

lr , qi ul

fie, fcilicet Summi Pontificis, talem modum vi-

& obednto v

vendi non prazcisé tolerantis, aut quomodocun-

d m Cormmu)

que approbantis, fed in vim verz Religionis.

NG

Hec Religio licét fubftantialiter fit unica, cüm

nümn 3

omnes Ordines Relieiofi in di&is fubftantialibus

TE

conveniant, accidentaliter tarmen, nempe fecun-

geramt lp

düm fpeciales fines , & regulas tauquam media ad

p n

illos perveniendi, eft multiplex : ficalia eft Con-

templativa, que ex inflituto füo principaliter or-

s n t

dinatur ad contemplationem rerum Divinarum

tl N

Deóque vacandum per orationem, le&ionem fa-

cram &c. uti Religio S. Bafilii, S. Benedicti,

(iugn lt

S. Bernardi, S. Brunonis, alia Afiva, que ex

ss i

" ( can

inflituto fuo principaliter ordinatur ad vitam

aCivam , feu ad vacandum proximo propter

j g u

DEUM per opera charitatis ac mifericordiz, vel

!

i 0140 H

Cor-

K 3

fg

p

150 LIB. IlI. TITULUS XXXI.

r

fj

"l

q

corporalia , vel fpiritualia , uti Ordines Milita:

$ j

!

l

)J

res Equitum Teutonicorum, Melitenfium , Rho-

f yr

dienfium &c. qui habent tria vota fübftántialia,

[W

j

li

"

Fracrum Mifericordig &c.

Alia demum ZMixta,

Saw

rpfn l

UL

quae utramque vitam, Contemplativam & AGi-

j

& m'

Ü

(

vam comple&itur, atque ex principali fuo fine or-

:

W

A

dinatur ad vacandum tam Deo per orationem &c.

'tt]

u

g

D

quàm proximo per opera Mifericorzdie, praefer-

st

tim fpiritualia, doceado rudes, predicando Ver-

gian

j m

bum DEI, Confeffiones audiendo, Sacramenta

[

T

adminiftrando, moribundis affiftendo &c. uti Or-

M

m

3

sl [

do Dominicanorum, Francifcanorum , Augufti-

Rurfus alia Re-

Au.J L i

nianorum, Societatis JESU &c.

L

n

ligio eft Clericorum , nempe Regularium, qui ex

*N!U,W"' i

infütutione & fine füo principali obeunt mini-

fteria Clericis propria; alia AMonachorum, qui ex

).?

:

ii W^

, eolü d

inflituto fuo principaliàs vitam folitariam pro-

T

p

fitentur , non miniíteria Clericis quà talibus pro-

3"f.xmsr'

pria: alia AMendicantium , qui ex primeva infti-

h

ao

tutiong nulla poffident bona immobilia etiam in

"

r

communi, uti Dominicani, Francifcani, Eremitze

S. Auguflini, & Carmelitz ; qui tamen omnes

ex difpofitione Tridentini Seff. 2 5 . c. 3. de Reg ular.

" M!

bona immobilia eorümque domipnium in coim-

Bo

X

Pt

muni obtinere & habere poffunt, exceptis 7Mi-

M

i,

anoribus feu Francifcanis ffridfa ob[ervantia, ut vo-

N RC

cant & Capucinis, quos imitantur Dorus Pro-

[

n

?

fefj& Societatis JESU, quam Pontifices annume-

WU rv

rárunt Ordinibus Mendicantium.

UT

QU

T'ranfeuntes ad Religionem funtin duplici claffe,

i

^

R

u

eorum, qui ingrediuntur Noviriatum , ut aufpi-

U

U

W Psb

J

centur probationem emiffioni votorum pramit-

Vi g

tendam: aceorum, qui ingrediuntur per a&tua-

ET

lem

p 1

"It

De Regul. & Tranfeuntibus&c. 151

!u Ord.ïncs 4

lem emiffionem votorum, vel per Profeflionem,

m', Meliten&um l

per quam ultima vota evadunt & dicuntur $o-

tig L (ubflar:t;

lennia. Eft autem Profeffio proprie di&a con-

li demüm À

tra&us facer, per quem homo a&ualiter emitteus

nefnphzivam Ui

vota paupertatis , caftitatis & obedientie fe cou-

icjto

It

fecrat, obligat & tradit DEO, ac Religioni ap-

DDtrtien g

probate, & viciffim Religio per Pralatum nomi-

itorfe hi.

ne DEI acceptando hzc vota fe obligat ad Pro-

i Wt

feffum perpetuó retinendum. Eft duplex: Expre[-

i, At

fa. qua fit verbó vel fcriptó vel alio fimili modo,

ltl ul

licet fingule tres.di&te virtutes non explicité

Temon, hp

nominentur, fed folimn implicité ex recepto ufu

t ffy ii

intelligantur , ut fi Benedi&tinus, vel Canonicus

hguuim, wj

Regularis, fic dicat, voveo obedientiam $. Bene-

T0l obetn i

didi, vel.$. Auguflini; talis enim vovet omnia,

tMCUT, i

quz fubftantialiter tali Regule funt aunexa: "

t foltyram o

cita autem, qui fit aliquo fa&o, ex quo animus

s qui tge

profitendi elicitur, ut fiquis poft annuin Novitia-

r prire f

tüs geftet habitum Profeffis proprium. c. 1. 22.

jobd eam Y

b.t. vel exerceat a&tum folis Profeffis competen-

vutm, Dremt

tem : fed hzechodie eft rariffima extra cafum, quo

; gt

expreffa Profeffio fuiffetnulliter edita.. Dixi, pro-

us

prié dida ; fi enim Religio acceptat quidem dicta

Vota, non veró reciproce fe obligat vota emit-

valnlm 1 COU

tenti , uti fit in Societate JESU, ubi ingreffi finito

x, at df

Noviciatu edunt vota, non eft proprié di&ta Pro-

J

a D D

feffio, nec ita ingreffos facit aut denominat Pro-

onfcs at

feffos, & vota manent ac vocantur Simplicia tan-

tüm, donec poft complures annos einittant Ve-

T

rsm Profeffionem, qui ad eam idonei inveniun-

t durgüddz&

tur juxta Conftitutiones Societatis.

qinum, WP

Dico r. Sicut nemo per fe tenetur ingredi

j vororum F

Religionem , aut cogi ad ingrediendum poteft.

K 4

Trid.

ediumu P:

j

&Tmrln

|

z52 'LIB.III, TITULUS XXXI.

"Trid. f. cit. c.18. de Regul. cüm Confilia, etiam

j

g

qi

Evangelica, non inducant obligationem, & Chri-

j

"1

ftus ipfe hanc arduam vitae rationem in cujuslibet

ji

p

libera ele&ione coaftituerit, AMatth. 19. inqui-

[ Mllr l

u 0

ens: fi vis perfettus effe , vade, vende, qua babes

"T

€» fequere me. — Itaregulariter omnes ingredi pof-

r

La

funt, nullo laborantes impedimento corporis aut

( *

UM

V]ïæ. n

animi, cüm utique cuilibet permiffum fit falutem

qui

oïäïïä)dï

!

fuam & perfeciionem Chriftianam promovere

,L*,';Z(ï-' :

per media ab ipfo Chrifto fuafa.

Aliqui tamen

jl

habent impedimentum fübftantiale & dirimens,

gtb "i

,

g

quo ftante non valet Profeffio, uti minores 16.

d :

0.

;OP (5

annis, & qui non per integrum & continuum an-

*

[

T

f

num priüs fteterunt in probatione feu inNovitiatu.

[2E

("'fl M

Trid. f. 2 5. c. 1 $. de Regular. Metu gravi injuft&

( HU

incuffo adaCti ad emittendam Profeffionem. c. 1.

',!.CU

b.t. & c. 1. debis, qua vi. Matrimonió jam confume

1400 1

mató ligati fine debito compartis confenfu. c. 17.

de conver(. conjug. Epifcopi jam. confirmati vel

confecrati fiue licentia Papz. per c. z; feqq. de

Va n

translat. Epifc. ac alii, quos particularium Ordi-

num ftatuta incapaces reddunt.

Alii econtra la-

borant impedimento folüm impediente, quo ftan-

L

te illicita eft Profeffio, ud fervi, etiam improprie

di&i, nempe adfcriptitii;homines proprii, fine con-

fenfu füorum dominorum, obligati ad ratiocinia,

Ts

j

antequam fuis Principalibus fatisfecerint, corpore

l

ul

vitiati &c. ut de fufceptione Ordinum Clericali-

:35

|

um in [ib. L. tit. 1$. 19. 20 . explicatum eft.

&L

UI

$

Dico 2. Novitii in favorabilibus veniunt fub

U r

I"Iww

Jh(M

nomine Religioforum , adeóque participant füui

[

J mm

Ordinis privilegia omnia, quibus non privantur

W'g ]

u j

Jure fpeciali aut Confuetudine, gaudent quoque

Qd WW ]

pri-

T t

l['r

DeRegul. & Tranfeuntibus&c. 153

Ts

lal ,',l

2. Subje&i funt ju-

bhgar

lOnem l

privilegió Fori & Canonis.

]

risdictioni Superioris , cui precipienti tenentur

ratmngm t

obedire etiam in confcientia, ac ab eodem puniri

o dMgg

'W' lN

poffunt, fi delinquant, vel non obfervent regulas,

| 27 l

TT

3. Non tamen obligantur votis Religiofis , nec

DA

n QU

(f

per fe & dire&é ad fervandas regulas fub pec-

Ccato.

4. liem per feliberum ipfis & licitum eft

o lämcmï

regredi in Seculum.

j. Queg libertas ut magis

Üitun D

falva maneret, ordinavit Tridentinum , ut de bo-

, y

|

(tt

I

l

nis & juribus fuis , in feeculo habitis, etiam in fa-

ftamïaïekü'xümm

vorenm Religiopis, validé non poffint difponere

UET

l

per a&um inter vivos , eümque gratuitum, utl

D & at

eít donatio, renunciatio, ceffio, nifi id faciant

t fet Nl

intra duos ultimos menfes Profeffioni proximos,

Met i nl

& cum licentia Epifcopi (que tamen mults in

ofeffonen,

locis non eft ufu recepta)) atque Profeffio atua-

Vnió jammfvm-

liter fequatur.

6. Si egrediantur , reftitui ipfis

f COnfenf 17

debent omnia, qua fecum in Religionem tule-

m Confrmit v

yunt, ipfi veró nihil tenentur reftituere Religioni,

v

v. g. expenfas in fuam füftentationem fattas, nifi

pclum r

fimulaté & fine animo manendi fuiffent ingreffi,

x Aieprtl

vel nifi aliter fit conventum.

" Si veró Pro-

galint gl

feffionem emittaut, & de fuis benis & juribus nul-

T

lam fecerint difpofitiouem , ea omnia ftatim ac-

ii

D

[

'

quiruntur Religioni vel Monafterio, fi bonorum

temporalium fit capax. Pars I. fumitur ex c. 1j.

od o

de R. $. in6. " c. 2 1. 8 quamvis de fent. Exconim.

san r

Jrünn Qd

in .

Pars 2. ex eo, quód cenfeantur fe fubji-

jicum d.

cere jurisdiQtioni Superioris ( aliàs euim non re-

Bïkibus v

ciperentur) Superiori autem, cafu quo jufte prz-

cipit, vel penam infligit, parendum eít ex Jure

t gau'm'xg?!jf

Naturali.

Pars 3. exinde, quód nec ullum ad-

hu v Y^

huc emiferint votum, nec regularum obfervatio-

nem

T gaudeni ?t

!

K $

y

jj

LIB. IfI. TTTULUS XXXI.

Ij4

"

lil

T[ldejw'

y

nem promiferint exprefse , nec tacite.

Pars 4.

4 lwb

u

!

j

(

ex £. 20. 0 2 3. b.t.

Pars £. & &. ex Trid. f. 2 y.

afid

Valet tamen difpofitio No-

p

f

c. 16. de Regular.

1]15 EIJ

vitii de bonis fuis per ultimam voluntatem , vel

IAC n

j

per contra&tum onerofum, quo tantundem , vel

q« YU

i

feré equivalens recipit; cüm per talem difpofi-

!

,j

tiouem fibi non prejudicet, nec libertas redeundi

VAMT

1

ad feculum

minuatur.

Pars

. ex Autb. In-

"m

m

du

)

li

greffi. Autb. Siquaulier. C. de $5. Ecclef. Auth.

"i'*

Mv

AINunc autem

Fï

. C. de Epifc. & Cleric. canonizatis in

Cv LU

CA9. 7. CALf.

19. q. 3. cum tradendo feipfos Reli-

du

i]

£ioni cenfeantur quoque omnia füa, tauquam

.

L

acceíforia, eidem tradidiffe

confequenter ea

j

omnia confequitur Religio, non quidem jure hz-

reditario , fed jure acquifitionis.

M

Queres, an Concilium Tridentinum , dum

loc. cit. irritat renunciationes, donationes, & cef-

Wil

:

fiones bonorum & jurium, à Novitiis factas fine

requifitis ibi conditionibus, etiam intelligendum

fit de nondum ingreffis in Novitiatum , fed pri-

müm ingreffuris, qui nempe intuitu Religionis iu-

grediende talem renuntiiationem &c. faciunt?

C

g. Negant quidem Lezana, Diana, Portell, Pey-

rin , Pellizar. tr. 2. c. 9. . 4. Manual. Regular.

hs

Ego tamen cum Roderiq. Miranda, Molina to. 1.

de $. & $.tr. 2. d. 139. poft med.. & Laymanno

lib. 3. Theol. Mor. tr. $.6. 7. 1. 7. affirmo, ex hoc

fundamento: finis ratio & mens Tridentini evi-

C;

denter eó collimabat , ut Novitiis falva maneret

|

h.

libertas regrediendi in fzeculum, & ne hac occa-

fione , quód totam vel majorem partem fubflantia

f*«&, in Monafterium vel alios translatz, &/705

facilé vecuperanda, fi difcefferint , difcedere neque-

Alt

Wl

N

Ül

DT

De Regul. & Tranfeuntibus&c. 1

«nt ( verba füot Tridentini) fed hec ratio plane

N

non minüs pugnat apud ingreffuros, & intuitu

p

fPOHfid';ï

Religionis ingrediende exueniibus.fefe bonis &

Qp volumarem,r;

juribug füis : ergo nec ingreflnri valide donaut,

Q Wl

renuntiant, cedünt bonis fuis fine folennitate à

LT !

Trid. prefcripta ; fiquidem mens, finis & ratio

T6 r

VN

legis, quz dicitur effe animà legis, vel maxime

UET

eftattendenda, & magis, quam ipfa verba, pra-

Atf E g

fertim in lege favorabili , qualis eft hc, cum

hi. COT

principaliter intendat favere libertati à Religione

tll

difcedendi.

Confirmatur: Tridentinum non de-

X , g

terminate loquitur de ingreffis, aut Novitiis aCtua-

1 tqun :

libus, fed abfolute de reuantiatione aut obliga-

ünqudem j

tione ante duos men[es proximos. ante. Profe]]to-

$

nem facla : fed renuutiatio &c. ante ingreflum ia

tdentinum, du

Novitiatum , ac intuitu & ex caufa finali, vel fal-

donationes

item impulüva, ingredieudi fa&ta, vere fit ante

onitis fs fne

duos proximos meufes ante Profeffionem : ergo.

m oreligtut

Dico 3. Profeffi in quacurdique Religioue tam

Ttum, d

ar&e adfiringuntur Religioni, & hacillis, ut nec

nidjore i

ipfi ab ea recedere, vel dimifüionem petere, nec

m M. Ra

Religio illos dimittere valeat. 2. Nifiad ftritio-

J ] Ny

rem Ordinem tranfire. voleutes.

3. Qyamvis

Md hi

ejici juftis ex caufis poffint.

d. Pt Profetfus va-

i Mlne

lorem fug Profeffionis (imó & Religio) per

"EO

quinqueunium à die Profeffionis impugnare, at

non ultra.

Communis quoad omnia.

Mem-

) üifülmlamt

brum r.fümitur ex c. j. ? 7. b. t. Membrum 2.

n Tüdnt W

ex c. 18.e0d. Trid. f. 25. €. 19. de Regular. Vt

itis a u

!

i

autem liceat tranfitus ad alium Ordinem ftridio-

, k

rem, opus eft licentiá Superioris , faltem petità

j rj

W

r,

s trats Qd

ac literis dimnifforiis, atque ut fiat ex bona inten-

;

tione , non ex levitate.

Siquis vellet tranfire ad

y, [

Ordi-

g

"

156 LIB.III, TITULUS XXXI

ul

» gt

Ordinem laxiorem , vel paris rigoris, & quidem

(

É

absque jufta caufa, v. g. infirmitatis, diffidiorum

jo

yioi

H

]

declinandorum &c. opus foret licentià Pape;

;

II

L

licét cum fimili caufa fufficeret licentia Epifcopi ,

du

qVA

u

& fi Monafterium foret exemptum,Superioris Re-

m]-P"

il

J

Fs

gularis & Capituli.

Sem per autem requiritur

*UC'JU&

confenfus Prelati, ad cujus Ordinem fit vranfitus,

t

nz"w./lg

& novus probationis annus.

Mendicantibus ad

s;-;P'C [

non Mendicantes ( excepüs Carthufianis ) tran-

bare W

fire uuaquam licet fine fpeciali licentia Papa. Ex-

ITAV. 1. int. comm. b. t. &, qui fic tranfierunt, funt

r(PUi & i

w"

I"(O lf

inhabiles ad Prioratus, Officia, vocem in Capi-

*'(O(fa -30 5

tulo, & Curam animarum. Clem. 1. eod

Imó

Áanttt

r

nJ r

ad Beneficia Szcularia, etiam Curata, inhabiles

fuunt omnes translati ad alium quemcunque Or

Dehominibus

g

r

dinem. Trid.f. 14. . 1 1. devef.

Societatis JEfu adverte, quód ipfis, etiam jam

m n

m

ÉI

Profeffüis, liceat quoque ad non- Mendicantes

t

tranfire cum folius Generalis facultate. Conffit.

Cim alias. Gregor. XIII. Membrum 3. ex C4n. 16.

"

LL

j

€» 24. cAuf. 24. q. 2. ac praxi, fi nimirum jufta

^

eje&ionis caufa adfuerit

Hodie autem juxta de-

A »Ct

cretum S. Congreg. Conc. Trid. Interpret. juffu

Urbani VIIT. editum , fuüfficit quidem quodvis gra-

ve & publicum crimen, fi accedat incorrigibilitas,

"h

Il

l

M

|

ut autem aliquis haberi poffit pro incorrigibili,

G!mw

35"

0

& ejici, ibi ftatuitur, ut pofttertiam monitionem,

:

& corre&tionem, in carcere per aunum in jejunio

t i

& penitentia probatas non refipuerit,

'Taliter

"S d

"t

b

eje&us manet quidem obligatus Votis, at ob fta-

m"' ! »WH

tum fuum nou ita rigidé, probabiliter tamen non

Regulis in Ordine prefcriptis : tenetur quoque ge-

W"ï i

m R:!r

fiare habitum & per emendationem fe difponere

ad

ULl Y

DeRegul. & Tranfeuntibus&c, 157

ts Ti 1

lül'mlmls i ff

&d iteratam receptionem , imó emendatum, etiam

i

non petentem füfcipi, tenetur Religio recipere, ut

Ofet h(fma l

notant DD. cum Barb. ex c. fin. b. t

Membrum 4,

t hwmaEp

f

ex Trid. d. f. 2 . c. 19. de Regular.

Quamvis au«

: p Wm,SUp

Ql l

tem poft quinquennium pro foro externo non am-

li

pliüs audiatur valorem fug Poffeffionis impugnans

Ó jnem üf Ww

coram Superiore fuo, & Ordinario ( ad hos enim

"Id "

conjun&ivé pertinet cognofcere) in foro tamen

': Atf t

interno, ficut nullitas fuz Profeffionis certa fit,eam

xa*(x'imïm. l

tamen probare nequeat,non tenetur clàm ( quod

guä ücmïxtmm,ï.:

tamen facere poffet, & laudabiliter faceret ) ratifi-

(( Wren (

care per novum confenfum (üam Profeffionem, fed

n t l

Coterüm

poffet (feclusó fcandalo? difcedere.

1 Ütto, sl

nullitas Profeffionis non fanatur ab ignaro nullita-

) Quemeomqre (

tis, licét fingulis annis eam renovaret etiam fübla-

K.. Delonii

t0 impedimentó, nifi exprefsé apud fe ftatuiffet, fe

Uf etnjn

Profeffionem, cafu quo invalida fuiffet prior, hic

non- Mafentg

& nunc validam & novam emittere velle.

acitrt Cf

n ert. ul

TITULUS CX 1L

j omum j

Mi ntt

DeConverfíione Conjugato-

fri It j

rum,

gibn udrsqn

SUMMARIUM.

" incarr:'gz!:/?/f.

yoirg

I. Quid veniat per conjugatos , &* eorum conver-

vt

fionem.

DI

n j

2. Quid *juris, ff exiflentes in Matriimonio Rato.

diptt T

3. Velin Con(uininato , ingredi velint Religionem.

tusVoüs,atoäfe:

Onjugati fuut in duplici claffe; 2aliqui funt . 1

pbl m

in Matrimopio Zato , quod quidem legiti-

T

Ime& eft coniradium , nondum tamen fe-

jna

h

cutá

4

WrüoncCor

158 LIB. IlIL 'ITTULUS XXXiI.

f lmlm dl

u'(ls pe

cutà copulà carnali: alii in Confummato , fcilicet

, uoufof

dU

per fubfecutam copulam carnalem perfe&tam, per

g

"

n

fe aptam generationem prolis.

Per Converfio-

sffiit

"em iotelligitur hic ingreffus in Religionem, feu

ud (

CWIE

Ordinem Religiofum.

ju

Jv

Dico I. Exiftentes in Matrimonio Rato, quam-

4l

"H l.

diu illud non: confümmaverint per copulam , ad

quam propterea per duos integros menfes à con-

m (

j

iractu Matrimoniali noti obligantur etiam exigen-

]

ï»-

Fu er

M

te altera parte, poffunt ambo, vel unus, etiam alte«

ra parre invita, liberé ingredi Religionem.

2..Bt

'.:d(afüïil'fm

m

(f, 4

poítquam fecuta fuerit Profeffio , Matrimonium

u

tl

penitus diflolvitur, ita ut remanens in fzculo aliud

l

licité ac validé contrahat,

y

1

1

kcoad (

Communis & certa

iM

my, Don if

quoad utramque partem propter claros textus in

€. 2. 7.14. b. t. Extrayag. antiqua. $o. XXLI. de

Voto. ubi Matrimonio Rato annexa legitur hec

H

M

conditio , zif; Religionein ingrediar : quge tamen

du d

conditio non eft annexa fuüfceptioni Ordinis Sacri:

i

n

quare Matrimouium Ratum non diífolvitur per fü-

Vh

[7

" ]'..q

fceptionem Sacri Ordinis etiam Presbyteralis.

Extrav. cit.. Quamvis autem hujufmnodi conjuges

l

lt

per bimeftre non teneantur confummare Matri-

]

iel

monium , fi velint ingredi Religionem, vel de

j

ij

ingreffu deliberent, eo tamen elapfo , fiuna pars

ia

inflet, & debitum conjugale feu copulam petat,

inL^]

v

urget obligatio vel ftatim ingrediendi , vel Ma-

msh

f

irimonium confümmandi.

wài

D

Dico 2. Exifítentes in Matrimonio Confumma-

to nec licité ingrediuntur , nec validé Profeffio-

nem emittunt, nifi fponte confentiat altera pars,

2. Vel altera pars commififfet adulterium.

3.

:

]

:

Aut lapía fuiffet in hazrefim, & propterea per fen-

fen-

ULty

1

De Converfione Conjugatorum, 149

(orz/mmm

U

tentiam Judicis permiffum divortium.

4. Eadem

,

IN

"

procedunt de füfceptione Ordinis facri, cum hoc

üN

folo diftrimine , quód Ordo facer fine licentia

$0

uxoris validé fufcipiatur, non tamen licité, ut adeó

maritus teneatur quidem uxori petent debi-

HU*oqu

tum conjugale reddere,ipfe vero propter votum

l p tl Jl

folenne caftitatis illud licité non petat

Pars I

fos g nemsz (

Interim talis fi-

conftat ex £. $. 12. 17. 20.h

TRU EHJP Xlgtw

nelicentia conjugis ingrediens , etfi invalidé emit-

M. »nu Mwam ü

tat Profeffionem, & fic in vim voti folennis non

ïg :W Zx

teneatur ad caflitatem , obligatur tamen ad hanc

Áifio. y

müxl

in vim voti fimplicis , quiain tantum fe obligare

A05 j gt

potuit, & fe obligáffe prefümitur. c. 2. " 1 2. eod.

Coomuis ( g

Quamvis autem fola licentia conjugis fufficiat ad

fet Caros ter

validam Profeffionem , non tamen fufficit ad lici-

7 30 XX][ l1

tam, fed infuper requiritur, ut & altera pars ingre-

Drer litr]

diatur Religionem, aut, fi Jam fit fenex fterilis, aut

lu : ais

aliàs non fufpeCta de incontinentia , faltem votum

gor Ordrns n

perpetue caftitatis emittat in feculo. £, 4. 13. 13

ia

eod. Pars 2. exc. 1. 16.eod. Pars 3. ex c. fin,

i Wsv

eod. &v c. é. de divort

Pars 4. tum ex citt. u-

coyieo

rib. prafertim Extravag. antiqua, um ex paritate

(001

funcae M

rationis; quia maritus fine licentia , vel adulterio

:ij/; L /df

carnali aut fpirituali uxoris, fufcipiens Ordinem

Sacrum ei facit injuriam affumendo ftatum couju-

p(o, (unt p

j a p

glO non conyvenientern

Quod autem Ordo fu-

N WN'

Íceptus valeat, eruitur indé, quód non exítet

]us illum irritans.

suio Codnt

cvie ho Vib

S; ) 9

(eiii t

TITU

j

L.Conv"ägm

——

160 LIB. III. TITULUS XXXIII.

N

,,«fe!Gi

(Us qHO

j

!

4 ^

TITULUS XXXIII.

"

j i

!

l

/

d

i

4

i

gt

UL

De Converfione Infidelium.

"

d

J

jl

qe

füfmautf

'æm iU

v»

SUMMARIUM.

"T.

;EäiE[f! diis)

1. Quinam dicantur Infideles.

2. Quid , fi unus infidelium conjugatorum cone

; Haaó

fs 2

vyertatur.

iinetpts nl

3. Quid aliud [Latuatur in boc titulo.

gt fatt

Nfideles hoc loco, utl paffim in Jure, funt if-

qnipnt

n

d

li, qui nunquam füfceptó Baptifmó Ecclefiam

:iära:vfïl"if

y

Phn ii

ingreffi aut Chriftianam fidem profeffi (unt ,

utl Judzi , Ethnici, Pagani, non veró Hzretici;

q M Dïlüï.;.

v

r

hi euim proprie revert? potiüs, quàm converti di-

myt

(

cuntur. Per Converfionem autem intelligitur tran-

fitus ad Fidem feu Religionem Catholicam.

d

3(,1.7 '

Dico I.

Matrimonium ab infidelibus contra-

&um, etiam confümmatum, fi unvs fe convertat

'

MU Y

ad fidem Catholicam, maneus autem in infideli-

|

tàte nolit cohabitare converfo, vel velit quidem,

( Lt

at non fine contumelia Creatoris feu injnria erga

:Ikp

Chriftum, aut fine follicitatione converíi ad pec-

catum, ftatim diffolvitur quoad vinculum, quame-

primum converfus ad alias nuptias tranfit, ficuti

T

S

poteft. can. 2. cauf. 28. q. 2. &* c. 7. de divort.

JQW

!

N

ubi Pontifex, uti Doctores communiter, fic in-

telligit illa verba S. Pauli 1. Cor. 7;

Quodf ia-

uT

fidelis difcedit ,. dz'fæa'.zt, non enim feryituti (ub-

jectus eft. frater. aut. foror. bujusmodi.

Et hic

Ww Mi

cafus

"

LT

"l

UL Qy

De Converfione infidelium,

I6fÍ

cafus eft unicus, quo Matrimonium femel validum

P

& confummatum diffolvi quoad vinculum poteft.

Dico 2.

Matrimonium infidelis ad Fidem con-

Ebf

verfi, quod contrahit cum uxore fideli, cujtus ma-

ritum confentiente uxore occidit, licet adhuc in-

n

fidehs, eum in finem ,ut eam duceret in uxorem,;

!

d

eft nullum; adeóque hoc impedimentum Crimi-

nis etiam afficit Infideles, licet aliis impedimentis

MT

A

Matrimonii Jure Ecclefiaftico introdu&is non li-

gentur Infideles

2.51 unus Infidelium conver-

! ts

tatur, & altera pars in Infidelitate perfiftat, proles

eorum, qu& nondum fünt rationis ita capaces, ut

Mf i fs

poffint ipíemet Religionem eligere, tolli àb Infi-

? t Bd

deli, & educari à converfo debent, five ifte fit pa«

*nfiemp f

ter five mater.

Pars prior habetur c, 1. & pofte:

l, D0n vero Rn

rior c. 2. h.t

Nec obítat, quód fecundum Leges

Quim od

Civiles liberi fint in poteftate patris, non matris;

fem intellrta

& illi, non huic, cura educandi liberos & alendi

mC iC

incumbat. 8. fin. Infl, de patr. pot. 1. 9. C. eod. er-

go,fi mater convertatur ad Fidem, proles relir-

w tutt

quende füut patri perfiftenti in Infidelitate; né-

m, m fe m

gatur enim confequentia.

Siquidem. favor Reli-

qpe n

&ionis & bonum fpirituale liberorum pr&valet di-

, rehrll u

fpofitioni Juris Civilis , & ftandum hac in parté

r a g2

Juri Canonico;

r u

d i "-W

TAIJA3ULUS XXXIV

] dþï $t VJ,.,A

De Voto,& Voti Redemptione

20"7

: wr*fml'h

SUMMARIUM

j r5 Q

g n [

i. à. Quid Jit votian , & redemptzo voti.

9. An ex metu , vel errore editum valeat.

jj

Pari Ib

L

4&0*

(,w

" Votll

1€2 LIB. lII TITULUS XXXIV.

j

t

(

4- Quomodo dividatur votum.

HKUEII !

N

s

$." Quando votum . Caflitatis & eligionis

:

jit T€-

j

j

fervatum.

D

] & f lffnh

ïl

m

6. Qua fit materia voti.

«

gi)

4. Quis effectus.

]

WEL

g

n .M

f

$ Qtilms,modis tollatur obligatio voti.

71(3

^

l

Um ad effentiam Religionis , feu Statüs Re-

" u

f

ligiofi, fit emiffio certorutg votorum ,re-

a:äfxï:tmïmes

s lu

&e hic agitur de V/oto in genere, que eft

E

M

m gu

lex quedam privata, quam quis fponte fibi ponit

fe obligando ad aliquid faciendum vel omitten-

gi::rRlïrg':iiiï *

ror

TUPRIL

dum, uti & de Aedemptione Voti, qu& nihil eft

v

w

aliud , quàm modiis fe liberandi ab obligatione

av

t

voti nondum exfoluti.

In tit. feq. autem de Vo-

Das,

tis Religiofis in fpecie traCtabimus.

T0 000 Efif:]

Dico I. Votum eft deliberata promi[]to DEO

f«tla de meliori bono. — Adeóque differt à propo-

fito , utut ferio, quod non inducit obligationem,

ficut promiffio.

Cüm igitur in dubio non fit af-

ferenda obligatio, eó quód libertas fit in poffet-

fione, in dubio, anquis votum fecerit vel pro-

Idem pro-

pofitum, ftandum eft contra votum.

babiliüs eft, fiquis dubitet,an votum fecerit cum

s

fufficienti deliberatione , quz debet effe perfecta

V

( & tanta , quanta requiritur ad peccandum mor-

taliter, ut habet communis) quia dubitatur de ali-

quo effentiali conftitutivo voti, confequenter de

Thha

Ipfo voto. Pala20 & Tambur. contra communio-

W

rem, Illud axioma, i2 dubio tutior via eft tenenda,

m"ü[m

habet rationem confilii ,non precepti, vel intelli-

M

VN lkt mü

(

gendum eft de dubio pradico ; hoc enim deponea-

DN

Jvl

di obligatio datur, Dixi, Deo faifa: unde,fi pro-

Lt

NI

mif-

W

/

UL t

Tttgy

De Voto, & VotiRedemptione. 163

LP C"' li

I)u

miffio fiat homini, non eft vorum, quod de fe eft

cultus latrevticus Dei, neque fi fiat alicui San&o

!

aut etiam Beat

i

& Virgini, fiquis fifteret in ho«

rum cultu, & n

d

1 referret ulüimató ad Deum co-

lendum : verüm:; quia hoc ordinarie contingit,

77 mL

& contingere prafümitur, fiquis foveat B, Virgini

&c

Rofarium vel jejunium vel donum, cenfetur

fligionis, fl

effe verum votum , quia promiffio principaliter &

Q w.mrum Wa j

i

ultimató ex intentione voventis fit Deo, B. Virgini

Vr

jUn qu

autem in memoriam duntaxat, & ut fuis precibus

An gf

n d T

voventem juvet: quo modo etiam templa & alta-

ria eriguntur B.Virgini & Sanéis.

Addidi de me-

!t J qe n

liori bono , quibus verbis indicatur materia voti,

OE

quz debet effe talis, ut Deo fit magis grata , quàm

1f hp um

oppofitum; aliàs enim Deus , tanquam promiffa-

Mi

rius, promiffionem non acceptaret.

d g

Quares, an metus gravis ipjufte incuffus: item

hónue difnipmpe

an error vel ignorantia ita obftet deliberationi, ut

tacit lg

votum eyadat irritum ? g. ad 1. Etiam talis me-

w n übonon

tus (à fortiori nec levis, aut gravis jufte incuffus,

Mi s ia

aut ab intrinfeco , feu à caufa non libera, puta

i oun f d)

morbo , periculo naufragii, incendii &c. prove-

w nj

niens) non facit votum irritum.

Ita Sylv. Suar.

4p f feceritlt

Palao &c. contra communem apud Pirhing; quia

zi

fpe&ato Jure Naturali non tollitur per ullum me-

T yraodin o

tum libertas, nec irritatur vorum: de Jure autem

j t*

Pofitivo Humano irritatio nullibi eft flatuta, ex-

qui, t

ceptis votis Religiofie Profeffionis. c. 1. de his, qua

1 o

v!.

yr, Cont

Interim metus injufté incuffus eft caufa, cur

TOU vt thï;

votum folvi & refcindi facilé poffit.

E. ad 2. Si-

quis ignoret, aut erret circa fübflantiam voti vel

j Pïæfeþtï'wi

circa accidentia & circumftantias magne confide-

jp; n (

ratonis, quas fiquis fciviffet , nen voviffet, vel

pu j untïü

L 2

£ir-

l

164 LIB.III. TITULUS XXXIV.

[CS 11'5 Jl(

'Iälli)d :

li l

circa finem, ut fiquis voviffet Petro dare eleemo-

1idm.

gl i

j

fynam , quem per errorera putabat effe paupe-

f

p

s

rem, votum eft utique nullum ; quia, tanquam

i

j

1

ore debet à vo-

Ff

hi

lex privata, totam fuam vim h

,

1

djm

"

luntate & intentione voventis, quam tollit hujuf-

*l'ï

j .WIW

!

modi ignorantia vel error.

Econtra validum eft,

;4

"

T.

fi ignorantia vel error fit folüm accidentalis &c,

fl

Oljic. 1. DEUS nen acceptat vota per injuriam

2. Si circumftantie magni mo-

.L;WV

extorta: ergo.

menti ignoratz faciunt votum nullum , etiam vo-

.f d

ta Religiofa, & voturm caflitatis, fi poftea fe pro-

AoD d

dit magna difficultas priüs ignorata aut non pra-

ial

vifa,erunt nulla: fed hoc eft contra communerm

ugpus P

n

E. 2d r.JV. ant. nec enim in-

g, 1

fenfum & praxin.

MT

"o

u

juria voventi à tertio illata impedit acceptatio-

nem Dei , quia aliàs nec valerent vota ex metu

PA LU WV

(

levi injufte incuffo edita ; nec defe&us plena li-

I

bertatis & fpontanei confensüs ob metum? quia

-

L

v

aliàs nec valerent vota per metum gravem juíté

A Mws TAU

?3

incuffüum , vel ab intrinfeco venientem edita:

Àd ». N.

quod neutrum admittunt Adverfarii.

4v

3i4. partim quia, fi talia vota non valerent, feque-

rentur graviffima incommoda, fcandala, pertut-

:

|/

ii

bationes, & varii pretextus , cum gravi damno

RU

Reipublice Chriftianz ,ad quod cavendum ftricte

r

J

E *L—GN

h

obligat Jus Naturale: partim quia omnes difficul-

1

f»'jfkï

i

A

"

qates, fi non fuit error vel ignorantia circa fub-

r

;n:üz';x

Ml

AA n h

ftantiam , facilé faltem in confufo potüerunt prze-

L

W

videri, & prafumuntur prevife: partim quia per

h)

wx'z'*

remedia fpiritualia non admodum difficulter fu-

ul

"'"*3

perantur.

Simili argumento Lutherus & Augu-

nl

IMQWME " i

"W

Rtti o

Ób

fiang Confeffionis fabri jam olim impugoárunt

",l.il*

vota Religioforu'm. celibatum Sacerdotum, &

BN

Ut À

vo-

M

Em

|:

us

n

De Voto,; & Voti Redemptione. 165

H]L

O Dd

vota caflitatis, dantes illis licentiam convolandt

Vl

N

l"a, IH

ad Matrimonium.

Sed audi, quid contra illos

"m

:

T a

detonet Tridentinum feff. 24. can. 9. Siquis di-

"US- r

xerit - - po[fe omnes contrabere Matrimonium, quá

non fentiunt, fe Caffitatis, etmmf 1 eam voverint, ba-

(Ont Vällddmu

bere donum: anatbema fit: cüm DEUS id redé

qum dj

petentibus non deneget , nec patiatur nos fupm id,

T Tl pei

Jutt

quod pof[umus tentavi. Vid. Decifio 76 in tneis

Kitnfes g

m V

Deifionibus.

o

i QU

Dico 2. Votum dividitur I. in olenne, quod

li Sïw &ap

ab Ecclefia loco DEI fpecialiter acceptatur ita, ut

j 1500!3! at n !

ex difpofitione Juris voventem reddat incapacem

Cf Gonta m

A at néc n

ad a&tus voto repugnantes, qualia duntaxat fuünt

vota Profeffionis Religiofze, & votum Caflitatis

Bw

tacitum, füfceptioni Ordinis Sacri annexum ; fic

lerent vott er m

enim voventes validum non contrahunt Matrimo-

t efetts z

nium, & Religionem profeffi funt incapaces do-

sQs 0D Imot? Qu

minii rerum fortunaz.

Et in Simplex , quod non

meum a y

ita acceptatur, & attus voto repuguantes non fa-

votem s

cit invalidos, fed tantüm illicitos , qualia funt

Ms Mi

omnia reliqua vota, exceptis tamen votis Schola-

m virtul

flicorum Societatis JESU, qu& quidem tantüm

I //]/[2/2, m

fant fimplicia, Matrimonium tamen reddunt inva-

y, (f ditt

lidum.

2. In Purum, feu Abfolutum , quod fine

( T fnü

conditione emiffum ftatim obligat: & in Condi-

tionale , quod füb certa conditione emiffum non

ial o

obligat, quamdia conditio non fueritimpleta, 3.

in Zteale, quo aliqua res, v. g. pecunia, calix &c.

giopit

Evlf pamm qma,

in Perfonale , quo promittitur aliqua a&io perfo-

ng, vel omiffio a&tionis, v.g. preces, peregrinatio,

AO Luth m

jejunium, abftinentia à lufu immodico &c. & in

Mixttm , quo fimul res & a&io promittitur, v. g

1am Om me

dü»'ï

donarium & peregrinatio ad thaymaturgam Virgi-

batum a

L 3

nem

u

gl

166

LIB, III. TITULUS XXXIV.

j Undfh

a )

"

m]fh

nem Oett'mganam.

Votum Reale poteft, imó,

Q

ha

fiabipfo vovente nequeat, debet impleri per ali-

i

"

, hl gq-,di

um, item tranfit ad heredes ((non tamen ultra

M nb

vires hereditatis, & non nifi falvá legitima) atque

ad fucceffores. per c. 6. cit. c. 6. de T'eflam. c.18.

Y efti

i

l

ü !

de cenfib. l. 2. $. 2. ff. de pollicit.. Econtra Votum

í vab W 41

"us

T

jiM

Perfonale non tranfitad heredes perfe ( peracci-

j

j:

^

i,

dens autem hares poft aditam hgreditatem obli-

i

[f! dü'

gatur ex propria voluntate, & quafi- contra&u,

hn

N

qualis eft aditio hereditatis, ad explendas obliga-

um

i

il

WUU

tiones defun&i, c. 6. D. 1.) minüs ad fücceffores;

d

"

T

'JT f*'d

nec debet impleri ab alio, fi vovensnequeat imple-

(s

for nu.cï

re, &, fi poffit,non poteft impletio alteri committi.

sisanpt !

Quapropter, fi aliqua communitas vovit peregri-

n n

CU

nationem, jejunium &c. indé non obligantur fuc-

?11

v

of

l;

ceffores, nifi forfan ex confuetudine, vel ftatuto

Wt at

faltem tacite approbato ab Epifcopo, velex per-

m

fuafione erronea, aut ufu vel ratificatione ultro-

m

us

nea, 4.in Refervatum, quod à nemine, nifiàSum-

il

mo Pontifice difpenfari vel commutari poteft,

u-

qualia funt tantüm quinque: votum caftitatis inte-

er3

[2

"-

"

H

gre & perfe&te, votum Religionis ingrediende,

EL ,

vota peregrinationis Romanz , Jerofolymitang,

&jï'*-t(

;

& Compoftellang. Extray. 5. comm. depoenit. &*

vemi[[ Reliqua omnia funt son refervata.

UE

- Quares, quid requiratur, ut vota Caftitatis, &

v.i.th [

ute æ,

u

Religionis ingrediende, que contra Jus antiquius

"i

yefervantar Sedi Apoftolice in cit. Extrav. cenfe-

antur effe refervata?

g. cüm hzc refervario fit

l

.1

A

j

'

reftri&iiva poteftatis Epifcoporum, & ideo odio-

).44

mof

fa, ac (trictie interpretationis, debent effe perfecté

í

edita, h. e. plena libertate , & ab[olutà. — Vo:um

[tmi

J !

u

]

caftitatis autem debet effe perpetua Q integra.

N

uü) ä.

Com-

4 t

T

r|

TU lh

De Voto, & VotiRedemptione. 167

l ha,

M

D

j d

Communis. Unde hzc vota non funt refervata, fi

u lmm

N

fi

| des(

fiant ex metu , etiam levi, injuflé incuffo

cum advertentia aut deliberatione imperfe&a ;

mähä ]eg

mm)

fi cum intentione fe obligandi folüm fub peccato

lwdte

UM

veniali

fi dubium fit , an deliberaté fatis, aut

Wij &

funtav

abfoluté fint emiffa

fi fub conditione , v. g. fi

st Ms

convaluero: fifub pona, feu in penam, fi v.g

m hæredmr wö/

te rurfüs inebriaveris : fi alternativé , v. g. vel

Qf t

eleemofynam vel caftitatem promittas, Vid. la

il VU end ub

]

Croix [ib. 3. p. 1. n. $44. feqgq.. Rurfus non eft

: Ri wüoe

votum caflitatis refervatufn, fi eam voveas non

hi0n n eq Eanmp

in perpetuum, fed ad tempus duntaxat, v. g. per

Tif lii comi

aunum: fi voveas non nubere:

on fornicari *

JTUCIfUS VOU ts

non petere debitum conjugale: fervare caftitatem

LT

conjugalem

item votum vzrgmztatzs tantum,quo

feetudine, vel f

precisé promittitur abítinentia ab illo actu Ve-

Dyitopo, vlra

nereo, per quem violatur clauftrum virginitatis,

vl retifcato o

& hujus laureola amittitur; quamvis virginitatenm

1 nemins a

voventes fzpe foleant intendere fe obligare ad

| tonman pot

caflitatem integram & perpetuam, cüm non cog-

ERN

nofcant differentiam inter Virginitatem & Cafti-

tatem.

Yignistgtio

Imó nonnunquam apud puellas plebejas

& ruflicanas, quando dicunt.

fe virginitatem

yuz, J

promififfe, fie baben bie Syungfraufcbafff vet»

7'///////1//17/f0

gf

lobt/ adverti , quód aliud non intenderint,

w TM

quàm manere in vitacelibe, fine marito, adeó-

que non nubere, quod utique non eft integra ca-

g n r

flitas.

; i b

Dico 5. Materia voti debet effe morali-

db reiewa&

ter poffibilis; quia ad impoffibilia nou datur

obligatio.

2. Honefta ; quia implicat obliga-

müm&u

tio ad faciendum inhoneftum.

3. De meliori

Y Mulute !

Unde

bono ; quia DEUS aliàs non acceptat.

f ngpetua

de

L 4

ii

!

168 HIB.HI. TITULUS XXXIV.

(17

'[)omrm

gins

D

de re indiferenti, quae in fe nec bona nec mala

€ft, uti v. g. ambulare, non nere die Sabbathi,

püil

T

non ludere &c. non poteft validum fieri votum 5

n

n. xmnff[US!

j

neque de re impeditiva majoris boni, uti eft Matri-

)P

gt 8j

znonium 3 quamvis enim hoc fit honeftum, impe-

dj Hüd ?D

riA

dit tamen ftatum cclibem , qui eft melior & per-

begt HHW

;fn:a

feGior, quàm ftatus Matrimonialis: fi tamen per

Matrimonium poffet procurari majus bonum, v. gi

:ïmwmm

pax publica, vel vovens eriperetur ex manifefto

B-

Plb

periculo plurium & gravium peccatorum, per ac-

cidens fieret Matrimonium de meliori bono , &

——

oteüvowemueu

ii

nateria vott,

Pariter fiquis voveret rem de fe

n lm

dind lum

quidem indifferentem, ex caufa tamen & fine, ad

x a

DEI cultum ferviente, redderetur DEO grata, uti

N d

fi voveas te non ampliüs lufürum, ut te propter

Deum prives dele&tatione, quam fentis ex lufu,

r panyt (

" M'wm "

vel ne perdas inutiliter tempus , aut pecunias ,

velue incidas in irara & blasphemias &c. . per ac-

'"IWDBJMn

cidens validum evaderet tale votum. | Objic. Si

143 *M'ü

wotum de re indifferenti poffit per accidens fieri

Yaf Qe

validum propter adje&tum finem honeftum & Deo

*ï Wm

snegis placentem, tunc etiam votum dere meliori

/

1 !

Li «'Mm.

poterit per accidens reddi invalidum propter fi-

At tolüt

nem inhoneftug adjeQum, v.g. fi voveres orsre

U—mno Y

in templo expanfis brachiis captandam vanam

*"rm Em

gloriam, & ut habearis pro homine valde pio:

*W»Mng

fed hoc eft contra communem: ergo.

y. dif

b

Tj

$)4. poterit reddi invalidum, fi finis malus ad-

Wm&h

je&tus vitiet ipfam rem voto promiffam , vel fi

Vovens rem promiffam tanquam medium ordinet

i

ad finem malum

ita ut finis rei promiffz fit

"

i Ming LT

Xaalus, ut fi fur voveat preces, ut furtum bene

Lf

h

W h f "

1[lex

füccedat, vel fiquis voveat jejunare in Sabba«

Mä

tho,

sls

T

"Ut

De Voto, & VotiRedemptione. 169

bona li

IQ r

tho, ut die Dominica meliüs & fapidiüs vorare

lt m

Si finis raalus folüm vitiet in-

Wl

dumgIV

poffit. C. ma.

glm

tentionem & a&tum voventis, vel fi finis voven-

tsl

ud

li

(

Cfth

tis rei promiffz extrinfecus, fit malus, ut fi inten-

]

H

U

das vanam gloriam ex précibus publicé ex voto

6 n

od

0]':5

Tij

peragendis. JV. ma. lllud prius non eft contra

fitin t

communem: bene tamen iftud pofterius.

Utj

Dico 4. Votum validum parit óbligationem

TRU r

Religionis gravem vel levem ( prout res promif-

u r

fa fuerit gravis vel levis, aut intentio voventis ;

ILn

iíle enim poteft vovere rem defe gravem,at folüm

ILTM

ly

leviter fe obligare intendendo?) exequendi id,

A f

quod promiffum eft, & quidem moraliter ftatim,

r DEO s

nifi jufta caufa dilationem excufet.

Communis

1 U t r

fundata tam in Jure Naturali , quàm Divino Deut.

Van fents er f

23. ubi DEus fic pracipit: cum votum voyeris

, tUt Dd

Domino Deo tuo, non tardabis veddere:. quiave-

hm V prit

quiret ilud Dominus DEus tuus ,. & fi movatus

us (

fueris , veputabitur tibi in peccatum. — $i nolueris

p

polliceri , absque peccato. eris. — Quod. autem femel.

wl

egre[fum eft de labiis tuis, obferyabis , € facies,

m t

ficus promififli Domino Deo tuo.

ao gt

Dico $. Obligatio voti tollitur, feu votum

I

folvitur, non folüm per executionem rei promiffz,

aynm u

fed etiam aliüs quatuor modis. [r.Zrritatione,

qua fuperior absque omni alia caufa, preter be-

ao r ?*f'*

TR

neplacitum fuum , aufert obligationem voti: hoe

. ii Ü

autem non cuilibet Superiori conceffum eft , fed

ili tantüm , cui vel competit poteftas domina-

! Pmmm N

tiva in ipfam perfonam vel voluntatem voven-

sm nedn u

tis, ut competit patri in filium impuberem, tu-

"T

g, r

tori in pupillum , matri, fi patre mortuo eft tu-

[^

Uix, « his deficientibus avo & avig : item

j m—ï

Lj

9u-

r

L.*Jml &

"L

170 LIB.III, TITULUS XXXIN.

"i

i

i P

Superiori Religiofo , & Prafe&e Monialium,

F 'fl

i

m"

quoad fuos Regulares : qui omnia fibi fubje&to-

j

j J

rum vota irritare pro libitu poffunt; & hzc ir-

M

g

ritatio vocatur direit4: vel cui materia voti eít

n

l

(l ,

j

eut

fubjeCta, & ex hac caufa poteftatem irritandi ha-

j u

pl

Du

n d

bet maritus refpe&u votorum uxoris prejudican-

g

ECP PR tw:

tium ufüi Matrimonii, gubernationi domeflice,

3

)(3 j

" Me']mus Ls

educationi prolis: & uxor refpeCtu votorum ma-

W,L

10

TM

J

riti, fuo juri prejudicantium &c. & hzc irritatio

a 8

dicitur zndire&a, quia materiam voti fübtrahit

EEA*ZECCE

f d

vel prohibet, nec omnino tollit obligationem

voti, fed folüm fufpendit, quamdiu durat impe-

juit m

dimentum.

u at ii

Ed

2. Difpen[atione , qua Superior, jurisdi&ione

m at

in voventem preditus , nomine DEI ex juíta

t

cauía remittit obligationem voti : qualis refpe-

n:'w -

&u omnium omnino votorum eft Papa: in votis

"

T

"n

autem Papz non refervatis Epifcopus (( & Capi-

, qat d

tulum Sede Vacante) ac Superiores Ordinum

v dX

quoad fuos Religiofos, quoad utrumque forum,

externum & internum: item Religiofi Mendican-

a

t

tes; quibus fui Superiores.hanc poteftatem non

|

;

In

reftringunt, quoad omnes fideles , atfolüm in- &

u

pro foro interno.

De Papa colligitur ex textu

ial u

Mattb. 16.. Quodeunque. folveris: f(uper terram,

OL

hi

erit folutum & in celis. DeEpifcopo &c. ex . 1.

"v

RR

€. 7. $. ctum igitur. b t.c. 1 1. €7 14.demajorit. De

Religiofis ex eorum privilegus ab Innoc. VIII.

* tm m

Eugen.IV. Martino V. Paulo III. & Gregor. XIII.

L Nwetn(

conceffis. Jufta autem caufa poteft effe vel minüs

(

A

h

4n

perfe&a deliberatio voventis, vel valde magna

difficultas exequendi votum, vel damnum fpiri-

dxïgr

tuale, proveniens occafione voti, ut fi votó ca-

A

t*ä

Riza:

E

in

ls

De Voto, & VotiRedemptione. 171

a ,

fiitatis ligatus fzepe labitur ex fragilitate in pec-

QUj i

d

cata carnis &c. Objic. In e. 6. de flat. Monach.

Bny &

NT

PT

dicitur cuffodia caffitatis adeo effe annexa Regula

Mi

li

AMonachali , ut contra eam nec Summus Pontifex

licentiam po[fit indulgere : ergo faltem. vota fo-

Ts

lt

lennia non funt difpenfibilia.

, Senfus textüs

Tltn| d

M

(l

i

eft, quód nec Papa poffit difpenfare in caftitate

"if

Religiofa ita, ut difpenfatus maneat Religiofus,

Mirm

non veró , utnon tollatur obligato voti folennis,

R d

Catetüm jufta caufa ad difpenfandum in voto

Gl d

femper eft neceffaria ad valorem difpenfationis ;

Rutia d

quia difpenfatur nomiue DEI, id concedentis;

DEusautem non cenfetur dediffe poteftatem te-

i, jurisdiäioa

mere difpenfandi.

Nec facilé deberet dari di-

int DEL er i

fpenfatio, fed potiüs fieri commutatio voti, vel

(l : qui o

aliquid commutationis admifceri, ut habet etiam

f Popt: r

Praxis Curie Romanz; quippe minor fufficit cau-

Kops (

fa ad commutandum, quàm ad difpenfandum,

eiores (

quia per commutationem alind opus bonum

wamge a,

fübftituitur.

ii eto

3. Commutatione , qua nimirum non omnino

j du

tollitur obligatio voti, fed folüm mutatur, &

s slinid

pro materia votó promiffa, fübflituitur alia, v. g.

qulan r n

pro jejunio eleemofyna &c. Commutare votum

r n t

in opus evidenter melius poteftipfe vovens: in

ul tl

equale autem probabiliter ex caufa, etiam tenuis

| 4'de']1it .m

quia talis reddit Deo aliquid equé gratum, &

fi cauía aliqua fübfit , non temere id facit.

In

IS 3b hmm'xl !

opus veró minüs bonum nec ex caufa commutare

La

d d q

permiffum eft ipfi voventi , eó quód talis com-

mutatio involvat aliquid difpenfationis, quz ne-

L

ceffarió requirit jurisdi&iionem Ecclefiafticam in

um y

quemem.

Caterüm fi votum principaliter fit

qi V ; WM

facium

Á

)

æ[uMonäf

qun

172 LIB.TII. TITULUS XXXV

j

gl Jl f obl

at

!

faCctum in favorem tertii, v, g. pauperis alendi,

(

ndä

nec difpenfatione nec commutatione tolli poteft

g

absque confenfü illius, in cujus favorem eft fa-

"a

"L

j

Ul

Gum, feclusà causà publici boni

j M

1lll

q at

Ü

4. Deficientia materia , fi nimirum voti ma-

/

Wr

H

teria vel ex toto vel ex parte defiruatur, fi eva-

qnid

m OUE

dat impoffibilis , vel definat effe de meliori bono

JZ,&*"WC

ob mutatas circumftantias.

f: m Plüpf'

u viti m at

TITULUS XXXV

»!P [

äxä&ïüï

DeStatu Monachorum, & Ca-

101 ]'W !Jm [4

vT!

3)

nonicorum Regularium

WM.

m

SUMMARIUM

m slïuuf:-

"E

m n

&

. Quid veniat nomine Statís Monachovum , &

litenna C

Canonicorum.

iyueí

z-

AAd quid Religiofos adffringat votum Pauper-

t4tis -

ts ;

3.

Votum. Caffitatis :

AR at

4'

Et YVotum . Obedientia.

-3 DC (

"tf du

Tatus in fenfu latiori dicit quamlibet vite

uh xæntm

conditionem , ftricté autem & hoc loco

*

ia r

conditionem vite flabilem , qua alteri te-

mmi (nie

nemur adftridi: quales folummodo tres füntin

* Ut (

me

od

Ecclefia, nempe Clericorum, Religioforum, &

-kn

"

Conjugum.

Per ZMonacbos & Canonicos egu-

N

Vr

lares, qui inter fe differunt per hoc, quód illi Re-

gule ftriiori, ifti autem faxiori fübfint, hic de-

5 G:w

A a

la

X

notatur univerfitas omnium Religioforum , qui

b

UM

per vota paupertatis, caftitatis, & obedientiz füb

uY

aliquo

De StatuMonachorum &c.

173

& u

MTA

j

ütiess

aliquo Prelato fe obligárunt ad di&as virtutes fpe.

IH l

cialiter colendas, & ad certas regulas obfervan-

das

J fävan i

Unde difpiciendum, ad quid vi horum vo-

torum, confequenter ftatüs fui, obligentur,

Ti d

Dico 1. Religiofi finguli, & in particulari, vi

?e dfnj'uml f

t

voti Paupertatis, accedente difpofitione Ecclefig ,

"( tly

ln

non folàm redduntur incapaces omnis dominii re-

rum fortung , & jurium , que aliquem reddunt

divitem , ita ut nihil proprium habere poffint, &

?

N

fiquis tale fit animó proprietarió ac fine licentia

Superioris habere certó deprehendatur, per bi-

u J & C&

ennium voce a&tiva & paffiva, ac mortuus care-

TUTUR,

re debeat fepulturà facrá. c. 2. a. 6, . t. c. j. de

Regular. Trid. f. 25. . 2. de Regular. fed euam

liberum ufum & difpofitionem dictarum rerum

[

non habent, utiis uti abfümendó, donandó Ven«

Mwdew, d

deudó &c. aut etiam retinendó vel fibi applican-

dó, nequeant abfque licentia Superioris.

per $a-

A Ciit.

.

( Duyte

Quaz licentia poteft effe vel expr

effa vel

tacita, fpecialis vel generalis, imó & rationabi-

liter prefumpta , per quam intelligitur Superio-

ris confenfüs, qui quidem nec exprefsé nec ta.

cite nec generaliter aCtu eft datus , fed pruden-

qunflt r

ter creditur dandus, fi peteretur.

Ut hzc licen-

2 d hl

1ia prafumpta fufficiat, requiritur , ut Superiot

hic & nunc adiri, & ejus confenfus peti commo«

u d t

o fnta

dé non poffit: fi antem commodeé peti poffet ,

ydgdonn.

tunc demum füfficit ad vitandum peccatum pre-

prietatis , quando Superior prudenter creditur

T

non efle invitus quoad Subflantiam , fi v. g. Su-

j qii

perior, quamvit optet femper peti licentiàm ex.

yilifon

preffam , fipe tamen conniveat, licer fciat ,

m',g'w(orum;!

nfetuc

quandoque non g;ti i -qud cafu folüm ce

elle

: &.Obedlï]

g

!

174 LIB. II TITULUS XXXV

P

"

effe invitus quoad modum , & non petens licen-

m

j g

tiam folüm venialiter peccat contra obedientiam

m

ul

Si

qup

vel aliam virtutem, non contra paupertatem.

j

(

veró Superior fimpliciter effet invitus quoad omit

fionem patmoms licentig ,

licet crederetur rem

J od

J

" p

conceffurus petitá licentià , non tam quoad. mo-

4 r HW at

dum , quàm quoad fabflantiam inviwus effe re&e

" d

cenferetur.

maägt er

Oljic. 1. Qui in Societate JESU pott Novitia-

j vofablks r

tum emittunt vota Religiofa, qug adhuc funt fim-

, n

plicia, retinent dominium rerum fuarum, donec

a ated

nimirum à Superioribus jubeantur abdicare fe do-

n

"

N

1

n nl d

minió , vel donec emittant Profe/ftonem , vel Co-

'*' d mek

adjutores Formati Vota Publica

ergo Religiofi ,

AIK

&287 huf

etiam in párticulari, non fünt incapaces dominii ;

GB M

r

Hm N k

quód enim Commmunitas Religiofa etiam Meudi-

n

a p

cantium ( exceptis Minoribus de ftri&a obfervan-

Autit OOL

tia) fit dominii capax, ordinavit Trid. /o. cir. c. 3

2. Religiofi in particulari fepe habent peculitum ,

) A

feu depofitum , vel etiam libellos, ut vocant feu cer-

w

tosreditus annuos velcenfus , à parentibus vel

FCAIE D

propinquis ad ufüm eorum affignatos : ergo ha-

^ r" N

bent liberum ufum & difpefitionem in his rebus.

M

3. Confenfus proprii Paftoris meré prefumptus

AT

non fufficit ad validé abfolvendum à peccatis alie-

4 ""y-

num fübditum: ergo nec licentia mereé prefumpta

thw M"t*m

Superioris Religiofi ad validé & licité difponen-

]&.m; n'?mq

dum de rebus fortunz.

E. ad r. Iíte cafus eft

u

l

t

mm

exceptus à Summis Pontificibus Inftitutum Socie-

W Fi "

M

b

T*ïugæ

tatis JES U approbantibus.

Án veró, quamdiu

W w

m e

retinent dominium, folüm illicité, vel etiam in-

AT

i m an m '

valide, difponant tales Scholaftici ejufdem Socie-

Ü

tatis, controverfum eft, ac decifio pendet ex eo,

"1 x.,jm m ;

WWEV-

Fïu. !

a

;

3

Ls

DeStatu Monachorum, &c.

175

Vg

t "

il r «

an verba Gregorij XIII. i2 Conflit,

Quant fra-

Qd

le

&uofius : mec ulla re tanquam propria , & fine Su-

; t

C[ H]"x Ds

perioris facultate uti po[[unt , fint tantüm narrato-

Tj

ria, vel poteftatem difponendi auferentia, & fic

? ts

*

irritantia

.

quod declarare altioris eft fübfellii.

? Don n fi j

Ad 2. Illud peculium non aliter fuftinetur, nifi

n lrity ch

in quantum retinetur cum licentia Superioris, &

ad hujus nutum revocabile eft

K

neque libelli,

Ityg

AT

nifi in quantum affignati cum licentia Superiorum,

DN

tnrt

& ab his revocabiles fünt ,

ac illi reditus con-

Afentt n

um

fignantur in manus Superiorum ; ad tales evim

Scamwabd:car |

[

libellos fe non extendit juxta veriorem fenten-

Df um t

tiam, & praxim, Trident. c. 2. eit.. Ad 3. N. conf.

A: qoltlp

C parit. quia ad abfolvendum requiritur aCtua-

Ls don

lis ]umsdn&lo , & a&u conceffa, cüm abfolutio

Ipot etom J

effentialiter fit aQus jurisdi&tionis :

€contra uüt

deftit ol

aliquis evitet peccatum proprietatis , fufficit mo-

vitTrd

dó de rebus non difponat nomine proprio, fed

auctoritate Superioris , atque cum dependentia

x lbeu um

ha ao i

ad ejus voluntatem

quod etiam fieri cenfetur

MA

per refpeum ad licentiam mere , rationabiliter

pmibs: p

tamen, prefumptam.

v r

Dico 2. Religiofi vi voti Caff;tatis obligantut

abftinere ab omni Venerea carnis deleCtatione vo-

yget at

hi at

luntaria,tam interna quàm externa.

Id enim ex

ia

natura füa exigit vorum perfeCtz caftitatis; Unde

cumin dele&tatione Venerea , extra Matrimonium

Vi d

plené voluntarie admifía, aut ftudiosé quzfita, non

"TE

detur parvitas materiz à peccato mortali excu-

J

fiinn

fans, Religiofus contra caftitatem peccans duo

hp W

Committit gravia peccata, luxurie fcilicet , & fa-

jb d

crilegii, cüm votum graviter ohliget, & eo modo,

u gt .

quo virtus caftitatis, cui adJicitur,

je d OW

Dico

P

yt

M:

176

LIB. III. TITULUS XXXVI.

r n

ei

Mdh'heamr

4

Dico 3. Religiofi, vi voti Obedientia tenens

M

[

!

j m

tur obedire Superiori, que ille fub culpa precipit

buu)

jufte, & que dire&e vel indire&e , explicite vel

r

1 allMli,

implicite, contiuentur vel pertinent ad Regulain

suil

T

velinfütutum,quod profitentur. Ratio patet ex

"

Cüm igitur Superior habéat

natura hujus voti.

jus przcipiendi, quod noa obfequendó violatur,

v

at ne

rona Wäïi

inobediens Religiofüs non modoó peccat contra

R.

u

yp

(

od

Religionem ratione voti , fed etiam contra Jufti-

tiam: imó & peccat contra fidelitatem ob viola-

EïPia. & od

Praterea ex hoc voto sd-

tionem promiffionis,

ii od aX

firingitur Religiofus ad obfervationern Regularum,

«iiotua pfio ts

qua ex intentione Fundatoris obligant füb peCa

um

cato.

zics,fäü&&m :

d ia

TITULUS XXXVI.

at

'z:;':::]m.'e fuatm :

DeReligiofis Domibus, ut Epif-

h

copo fint fubjecta,

lil

n

(5

4l

SUMMARIUM.

L

i

1. Quid fint loca. Religiofa, Sacra, Pia.

yn

T0l

2. Der fe (ubfunt jurisdickioui Epifcopi.

im

fW

QU

3. Quid requiratur ad. ereitionem noyi Monafe-

hu

* u

Til

xX

i.

TyEr Domos feligiofas genericé intelliguntut

N IT

4

)

loca cultui Divino vel aliis piis ufibus

Aj

UM

1

QR

Si prae-

J" d

A

authoritate Epifcopi deftinata.

h

W

ter authoritstem Epifcopi mon interveniat cone

ü dqr

10

0

(

fecratio, fpecifice dicuntur Demus Religiofa, ui

NY

H

lh

D

Monafteria, Collegia, ac alie domus Regulari-

|

IEOU

um , Nofocomia, Hofpitalia, confraternitates ,

F

!

ET

Con.

LUl lh

DeReligiofis Domibus, &c.

177

Voti0

M

mld [l

€ongregationes &c

Si veró preter authorita-

luæ fi

Q

tem Epifcopi adhibeatur etiam Confecratio , pro:

DI

N

DI

2!

prié ac fpecificé vocantur Joca C domus [acra; uti

.lp

Ut« ]

templa, facella, altaria, pro Divinis officiis depu-

tara

Si denique nec Epifcopi authoritas nec

!

Bitir

h

r

H

J

confecratio intervenerit , nihilominus tamen ad

um

l

pia opera charitatis &c. deítinata reperiantur lo-

ca, proprié 8c fpecificé appellantur /oca €* dotitis

Md t tht

| enam Q t

pi& , uü Oratoria privata.

Ín cotnimuni ufu ta-

um d

men fübin promifcue accipinntur locà Religiofa,

Df t

Sacra, & Pià.

91 locá ad oranduim deptütata, feu

PTO2 ln

Oratorm, fiut conftituta authoritate Epifcopi, &

in loco publico cum oflio versüs plateam vel viam

5 (j f T

publicam , vocantur publica :

fi in loco privato,

V. g. in zdibus, caflris, & fine autloritate Epifco-

n

pi fintere&a, dicuntur privata

Dico 1. Domus Sacrz, & Religiofe ( non ve-

ró Pig tantüm ) de Jure fubfünt jurisdi&ioni Epi-

Dus tf

Ícopi in tantüm, ut ab eo vifitari poffint, & exigi

K n

rationes admiuiftrationis, nifi probetur illarum ex-

emptio. c. 3. 4. 6. 7. b.t: Clem. 2.eod. Trid. f. 22.

W

€. 8. 9. de ref.. Ez nifi Hofpitalia vel Collegia hu-

m

jufinodi fiat fub immediata prote&ione Regüum;

ib

aut aliterin fundátdone ordinatum fit, Trid. [oc.

7 WW

Cit. ubi etiam tribuitur Epifcopis cura provideu-

di, utin Pii; quoque locis , qua per é. 4. Cit. ar-

*

gumento à

contràrio nou fübeffe jürisdiQioni

Y ü m&ügmu

Epifcopi eruitur à DD. piz defun&torüm volunta

Q s

tes executioii mandentur

item poteftas concur-

i

i

defoat

rendi cum aliis, ad quos vel ex privilegio, vel

"I

confuetudine, vel ftatüto, pertinet rationum €xa-

M HW"

&io à locis Religiofis.

jje n

Dico 2.. Ad erigendas novas domus Religio-

3

Pars L.

M

ET

jiàs wnfmt

jp

d

9

178 LIDP, III, JITULUS XXXVI.

]

«

T.

fas ( intellige Monafteria ) requiritir i, Confenfüs

u

If.

2. Parochi loci.

3. Principis & in-

jjg i

Epifcopi.

colarum loci.

4. Religioforum in vicinia hat en-

tium domicilia.

$. Probabiliüs temeu extra Ita-

|

ii

ó. Ut in novo do-

liam non Summi Pontificis.

micilio faltem 12. Religiofi labitare , & vel ex

4

ii U

iediüibus velex confüetis eleemofynis Ccompes

Samuntur hzc ex Trid.

j RL l-!

rum

tenter fuüftentari valeant.

f. 2 5. de Regulat. c. 3. & ex Recentiorum Pontifi-

cum Corftitutionibus, nempe Quoniam ad infti-

TM

tutum Clem. VII.

Cimi aliàs Gregor. XV. &os

manus Urbani VIII. ubi quidem predictorum con-

tylaim b

u WM

fensüs, non tamen Summi Pontificis , mentio fit;

Trid. [oc. cit.fic habet : in 7Monafleriis &* dómi-

gtudl

bus tam virorum quam mülierum, bona immobilia

polfidentibus , vel won po[fidentibus, is tantim "u-

ibrtro n

;.

:

imerus conflituatur ,ac impofterum con[ervetur, qui

i

;a"'gcäæ'æ t

yel ex reditibus propriis Mona[leriorum ,. vel ez

/r

14

confuetis eleemo[ynis , commode pofJtt fuffentari :

yra

M

Wi[et

nec de catero finilia loca. erigentur fine Epifcopi;

* WU

fogl

in cujus dioceft evigenda [unt , licentia prius obtene

t4

Vehementer quidem reclamat , & conferi*

"U'ï::'xr-. "

ïïf.-'ï'ä*::x'lcc

fum Summi quoque Pontificis expetit Conflit. in-

ii

Faumndez Innoc. X. Sed P. Reiffenftuel ad rit. de

n

q

Eccl. adif. n. 22. cum communi, ut ait , bene ob-

fervat, quód ibi exprefse reftringatur licentia Pon«

Idem

u

tificis ad Italiam & adjacentes Infulas.

ü

fe&e advertit, per Concil. Trid. receffum effe à

]

uih

Jure antiquiori. c. &. h. £. in 6. &* c. um. de Exce[f.

Pral. ubi réquirebatut canfenfüs Pontificis.

Ad*

de, quàd in citt. Confl. Quoniam ad inflitutum:

lu

Cum 4liàs. & Romanus. licentia Pontificis folüm

t

zéquiratur pro cafü, quo ad illum fuerit appella-

(r(

i

m

!w, W

163

d

hm r*dm

l

'rfq"mmr n

Qu

De Rehclof s Domlbus, &c. I7ä

tum :

] Pnnnp,sh

ergo exirà hunc cafüm nón requiri haüd

"m UET h

obfcure licet iüferre,

ii uovo

TIIULUS XXXVII

1 äbtare Ui

ekcmcy lt

De Capellis Monachorum, óc

Trotyle tf

Mif ov

aliorum Rcligioforum,

CT

NU

SUMMARIUM

^

A db

"PO: !Jä(:S fU

i. Per Cape*lztm venit Ecclef ja Cürata Mana/fea

10 umm

dMituhrié

CM

Qando (7' quomodo fubjeäa f t Epzfcopa

vt D lt

Apella hoc lóco denotat Ecclefiam Curatam;

L

fj uf

ifrimm, v

iaxime Parochialem (Benéficium vel Pri-

oratum ) incorporatàm tamen vel unitani

if

Etclelie Regülári; & pofitam extrà Monafterium.

C

Dico.

Hujufmodi Capella, feu Ecclefia Paro-

hs

Vtayod

w s

cliialis ; fiquidem eft plemHïmojme mcoxporata

Monaüeno nempe ita, üt integer diftri&tus, ia

iil

pl t

quo exiflit ;unà cum populo fit exemptus ab Epi-

fcopo,& Pralatus in €o , tanquami dicecéfi paxvu-

ug] A dl þfW D.

18 jurisdiQtionem quafz *Epifcopalem exerceat , eft

golenitoe

exempta & nihilin €o juris habet Epifcopus. per.'

« Is

Wt

&. 2 1. de Privil. Trid. f. 25. deRe ular.c.11;. Sà

ïnd RWW ;

véró folüm pleno jüre; h.e: quoad fpiritüalia &

tempomha fimulfitincorpora:a ; iraüt Pxælams

us anlüs

fit Paroclius in hàbitü & pxmczpahs in ea; velfï

i I

folum iricorporatá fit qtioad. temporaha ; manet

:omam l

;j t i

Emfcopo iti tali capella jurisdi&tio, ita ut eam vifi-

tare & pro curd ánimarüm expofitum Religiofum?

j iue uv

M

édiaim

D j

190 LIB, IIl, TITULUS XXXVill.

yd

w

n

n

etiam exemptum , examinare, approbare, vifita-

m

"

re, corrigere &c. ( fed folüm quoad curam ani-

"

n

marum , adminiftrationem Sacramentorum, &

u

alia Parochialia) omnino poffit. Trid. /oc. cit. &

u sf

J

f 7. 6.7. de vef.

Ü

jf una

(

[

E

iäi[lmrm "

T

L

u g

TITULUS XXXVIII.

jl

at !

De Jure Patronatüs.

g, It gin

q

ais t

SUMMARIUM.

Ed

ii

toie, lt i (

1. Quid fit $us Patronatás , qua babeat commo-

da €» onera.

df

at

kj

VMIT

Quotuplex [it.

Tntni

j E

Quinam fint ejus capaces.

| t

"

i

n

Quibus modis acquiratur originaliter :

,

hm

Et quibus per trauslationem.

"n

. Prafentatio ad Beneficium Patronatum eft ne-

)

W

"onm

ce[faria.

QuX

. Quando fit invalida, & quando illicita.

N

9. n plures pra[entari po[Jtnt.

wl "*e"

M

9. Quo tempore prafentatio fieri debeat.

q"'*d(

10. Quaratione amittatur us Patronatüs.

ï;

1

(l

ptto

11. Quid fint Prima Preces, & unde babeant-yim.

n

] " Qu]

12. ZAd qua Beneficia fe extendant..

AR

ii

U Patronatás, oad SIfavt; £eben / eft pote-

u

B. ffas nominandi feu prafentandi Clericum in-

"

d hlhm

-Rl d

fLituendum ad. Beneficium Ecclefiaflicum va-

J

Isl

€£ADs$.

Unde Patronus fecundüm Sacros Cano-

ll'h

nes dicitur , cui competir di&tum jus prefentan-

! U-W

Ms

"A o

M

di; quz práfeutatio eft favor precipuus Parono

corti»

D u(u, h(l?

M :

'De Jure Patronatuüs.

I8I

j

Ti

[j

competens, licét habeat duo alia adhuc privile-

gia, nempe jus precedentise in Ecclefia patro-

äcramgnwm

l T

Ug

nata, & jus ab ea petendi alimenta, fi ipfi aliunde

li

non fuppetant. c. 2 . .t. modó probet illam à

fe vel à Majoribus fuis fundatam, vel conftru&tam,

vel dotatam effe, falvà tamen fuftentatione Paro-

AA

€hi ac Miniftrorum ejusdem Ecclefiz.

Sed &

onera incumbunt Patrono, nimirum cura, ne of-

D

l

ficia Divina negligantur; dos vel bona Ecclefiz

dilapidentur, icem obligatio defendendi Eccle-

V

fiam contra potentiores, ne opprimatur, vel dam-

num incurrat.

Unde Patronus fuübinde vocatur

fliut m

Advocatus Ecclefie , licet in Germania Advoca-

tus, Det Codu&z Joert/. foleat effe diftin&us,

nempe Imperator refpectu omnium Ecclefiarum

in Imperio Romano, & Principes quoad Eccle-

TMllg:

fias ia füis territorils.

Interim taimen nec Pairo-

no nec Advocate competit ulla jurisdi&tio in Cle-

iav V

ricos, nec adminiftratio bonorum Ecclefiz , fal-

tem per fe & independenter à fpeciali conceffio-

dl

ne, multó minüs poteftas applicandi fibi aliquos

L

fru&us ab Ecclefia, vel accipiéndi penfionem an-

nuam ab illa. c. 4. 2 3. b.t. Trid. (. 24. €. 3. f. 25.

n

J

c. 9. de ref.. Ceterüm jus patronatüs, quatenus

st

refpicit prefentationem, de qua bic maxime agi-

n

tur, eft jus fpirituali annexum. c. 1 6. b. t. nimirum

inflitutioni prefentati facieridze à Prelato in bene-

ficio Ecclefiafico, que iuftitntio eft a&us juris-

Av

g Qrim

di&ionis fpiritualis, ad quem ordinatur prafea-

tatio.

ii

í

i o

Divifio juris patronatüs eft r* in Ecclefia[ti-

cum, quod vel alicui competit ratione Ecclefiz,

dignitatis, beneficii , loci Pii, v. g. Epifcopo,

De-

| PIBW;

M 3

pit

Yg2 LIP. HI. TTFULUS XXXViIE,

li

l'm

J

j

hi

Decano Religiofis &c. vel quod ex bonis Eccle-

!erauo

iiafhcxæ ad fundandam, conihuendam, vel domn«

4j N

j

dam Ecclefiam applicatis comparatum eft: &. in

!

Qu

meum feu Saculare, quod alicui vel competit ex

:

|

4

D

r

iitulo ficulari, v. g. douatione, vel qued ex bo-

j

j

u

w "

nis patrimonialibus ( etiam à Clerico) in fundan-

ng

j

Yc)

ii

dam &c. Ecclefiam applicatis comparatum eft;,

f

Si

)ul i

h;]m

üve dein acquirens fit Laicus vel Clericus.

us

proveniat partim ex titulo Laico partim ex Eccle-

J

jj

fiaftico, erit AMixtum.

In efïe&u fingulariter id,

exan,ü! at

er gena*u x'ï

ob(erva»dum eft inter utrumque, quod Papa non

fn eat, imó nunquam cenfeatur, nifi clsre

e expri-

hgmd n

yod.

3nat, derogare juri, patronarüs Laico, bene tamen

" pmtts

Écclefiaflico. perc. 28. P. t.. 2. In Perfonale , feu,

Prmmpate quod adhzret perfong, v. g. fundato-

" Wd!S

hfj

ris, & heredum, independenter ab aliqua re, ac.

4 ipndtont,

mfepa:abxhter adharet perfonz:, & in Zteale feu,

JU

"m 'J ,]J

q!f

l'?'

Acce[forium, quod velutaccefforium quid adhzrec

m

r'll

yeitemporali, v. g caftr o, predio, univerfitati bo-

Vs hi

AMEBH.

norum veijurium, & tranficad quemcunque,etiam,

"

Jnlafl

non hzredem, modó, rem, cui annexum eft, ac-

i

quirat. Perfe cenfetur effe perfonale, nifi ex fnn-

h xTl

hi

"UM UUI

datione, confuetudiue, przfcriptione, vel legi-

(

VREide

tima auCtoritate attributum fit certorum bonorutmm

poffefforibus

MMMHF

Dico. 1. Juris patronatüs capaces funt omnes

Chniham. 2, Etiam Laici. 3. Ac feming, Pars

AUX Y

umin

N

J. habetur can. 26. 27. 30, cati[. 16. q 7. ubiex-

A

(s

M,g]

hi

L

cluduntur non.C hnfham feu mfïdeles

Haretici,

AR

Ka

l

tamen in noüns partibus, quamvis in foro Eccle:

hn l

iT

A rf

*

d

fiaülco non tolerentur, vi confuetudmxs per con-

Vi

mwentxam Ponnfïcxs poffunt præfemale, ac.ab ip«

»WK& m w h

T lts

39 plæfeütatl inftitui. folent, Pars 2. , 1. 7, ! 0»

Uu n

»

253

"M, Dmü ü

[

L Wä&

De fure Patronatüs.

q

183

OW

"fhllendgm

[.^

2 $. b. t. ut nimirum Laici hac ratione alliciantut

t

Wihe

2dpiasfundationes. — Pars 3. c. 7. cit. C? c. fin. de

il

U Vekom

conce[f. prab. Pupillus fepteanió minor, non per

feipfum, fed per tutorem validé prefentat; major

HO']E' m q

Md el

UE

tameu feptennió etjam per feipfum; quia tutoria

Jf

l r

poteftas fe non extendit ad jura fpiritualia. Objic.

Ti frä

Laici funt inhabiles ad jus eligendi PrelatumEccle-

55 (l (s !

fiafticum, & ad alia jura fpiritualia, vel fpirituali

Ui Mb

annexa: fed jus patronatüs nou minüs eft jus fpi-

rituali aunexum, acjuseligendi: ergo. E. Ad jus

CUT

patronatüs in Jure generaliter habilitati funt Laici,

"n ib

non ad jus eligendi aut ad alia jura fpiritualia, vel

LL hg i

fpirituali annexa.

du

Dico 2. Jus patronatüs originaliter acquiri

tene, t f

poteft tribus modis. 1. Ex fpeciali conceflione

" b diqu n

Pontificis.

2. Ex fundatione, vel conftruQione;

nt: &if

vel dotatione Ecclefiz, in qua erigitur Benefici-

foriüm qudde

nm. Unde ille verfus: patronum faciunt dos, adifr-

edio,torett

catio, fundus.. 3. Ex immemoriali prefcriptione.

uencnqegr

Pars y. claret perfe; quia Pontifex füpremam ha

i tht

betpoteftatem inEcclefias& jura fpiritualia omnia,

a i

;

Pars r. liquet ex c. 2. P. £. ubi fundatoribus. ex

TE

€. 2 . ubi conftru&oribus Ecclefig. & Trid. f. 14.

ij

€. 12. de ref. ubi dotantibus tribuitur jus patrona-

iüs. Denique ex f. 2 5. c. 9. cit. ubi afferitur, jus pa-

aisl

tronatüs oriri ex fundatione, vel dotatione. Qu&

tameu omnia fierí debent cum au&toritate Epifco-

! waa! W

ü .lb..q-ï-m

pi & cum effe&u, ut Ecclefia ex non effe perve-

njat ad effe.

Ex quibus infertur, disjunGivé &

x i yt

"D

feparatim füfficere vel fundationem, vel conftru-

stf

€tionem, vel.dotationem Ecclefiz: proin, fi plu-

xes concurrant, ita ut unus fundet, alrer edificet,

g p Gu

& tertius dotet, omnes fieri patronos in folidum,

h n c

M 4

Qiare,

g

184 LIB. III. TITULUS XXXVIII.

COUWHM

W[

Ufï'lql

Quare, fi omnes X finguli prefentent, & qui:glem

n

diverfos, inftituendus eft ille, qui plura tulit vota:

"

Peaa!lï

r

"

:

fi nullus cum altero coufpiravit, & prafentati e-

T

(U

"u

p

quales fünt in votis, ille, qui haber jus inflituendi,

! q'dl

ü

vsz

nfv

poteft ('ex prafentatis tamen) inftituere, quem

W

voluerit, deberet tamen affümeré digniorem. c. 3.

u

u ü

j

p.t. ReGé autem facerent tales patroni, fi in pra-

wor A

u

fentando mutarent vices, v. g. fi primá vacaturá

E

n'mmä

beneficii prefentaret fundator, alterà conftru&or,

M

Iuthe IUUS l

tertid dotator. Clem. 2. eod. Porro fundare dici-

;;mtinuarz :'aïar: l

tur Ecclefiam, qui fundum five folum dat; com-

óhn foti z;-.;

L

ffruere , qui furnptus fuppeditat ad zdificandam,

^

vel, fi penitus deftru&ta fuerit, ad reftaurandam:

il uitisd

i

u

L':Gs.l'f

dotare, qui Ecclefig conftru&e vel conftruende

"

tpttott.

affignat reditus annuos, ad celebranda Divina &

hu

Miniftrorum congruam fuftentationem fufficien-

iU .l..*n:nïl ï:

tes.

Pro dotante pariter habetur, qui priori dote

"M

" "4"2

ith]

W

penitus amiffa Ecclefiam dotat de novo, non au-

n

tem ille, qui prima dote adhuc exftante novas ad-

l

('7

3icig divitias, etfi majores; ficutille non habetur

pro confiruente, qui Ecclefiam ruinofam ( non

llj

nt

oinnino collapfam?) folüm reparat, licét fuccef-

li Ym a (mie

fivé totam. Interim tamen opus eft, ut moneatur

^ N'MET

priüs conftru&or, vel dotator primus, an nonipfe

Vrtrt]

reedificare, vel de novo dotarevelit. Dereliquo

ad confecutionem juris patronatüs ex fundatione,

SAS U

&

1

conftru&tione, vel dotatione, non requiritur ex-

f

A

W

j

preffa refervatio juris patronatüs, modó fundans

ttrí

&c. illud non exprefse remittat, vel tacite per

H

4

a&um contrarium, ut habet communis contra Zc-

lu

UP

L

Y

fium, quia ipfum Jus jam illud indulget in remu-

u

nerationem. per c. 41. de teffib, Aliud eftde fun-

a,

i [mE

Af

dantibus, conftruentibus, dotantibus Ecclefiam

4 Moil Sï l

Col-

N

ILUSWU

De Jure Patronatus.

185

I

li

Collegiatam feu Conventualem ; ut enim talis

hs tlj

h

Iriy

Ecclefie Prelatum, qui de Jure deberet eligi,prz-

I Iaf

L

n

fentare poffint, id fibi fpecialiter refervare debent

"g lln

cum confenfu Pontificis, vel fors etiam Epifcopi,

s m It

lfUEf

quo modo quidam Prindipes obtinuerunt jus

umfre d gmo m 1

etiam Epifcopos prefentandi vel nominandi.

Ws

:ap/z

Pors 3. fümitur ex c. 26. de V.$. & Trid. c. 9. cit.

Vb ii

ubiinfuper habetur, quàd probatio temporis im-

FUi triet

memorialis alia non füfficiat, nifi preter reliqua

Imndn

requifita authenticis fcripturis probentur prefen-

D Ónt d i

tationes continnatz faltem per $O. annos , qu&

"t 4 zf

omnes eífectum fortitze fint.

&t & lt

Dico 3. [us patronatüs, jam femel acquifitum,

"A re nf

in alios transfertur his modis.

I. Succeflione

celrands Dirin

hareditaria.

2. Donatione.

3. Permutatione.,

ntatonem (f

4. Venditione, fed füó modó. $. Prefcriptione.

Rn uiprordot

&. Poffeffione vel ufüfru&u, vel dominio bono-

3 denort, t

rum, quibus jus patronatüs reale eftannexum, le-

vÜane o d

gitime acquifitó.

Pars I. liquet ex c.1. 3. P. f.

i oon D

Q* Clem. cit. Pars 2. ex c. 8. " 1 4. eod. Pars 3. ex

jem sindan (

can.4o . catif. 16.q. 7. ut autem caveatur Simonia,

ag ff

permutari debet cum alia re fpirituali, & cum cotr

fenfu Epifcopi: jus tamen paironatüs reale com-

MMM p

mutari poteft cum re temporali, modo pro di&to

nf aoj

w Dudito

jure non petatur vel accipiatur aliquid temporale.

stf

Dein notandum, quód jus patronatüs perfonale

,U M)XX u

peïmutatzone transferri nequeat in Laicum , vel

Clericum privatum, fine confenfu Epilcopi : ficut

yis, m

jb at

fine dicto confeníu nec donatione c. un. b.t. in 6.

yttdts

veï tw I

ubi corrigitur c. 17. x. e0d. in quo idem confepfus

requirebatur etiam in cafü, quo donatio fieret in

i dmduläet

communitatem Ecclefiafticam vel Religiof2m.

tl

" lii

'4

»

Pars 4. ex c. 7. eod. Siquidem tali cafu, quo veu-

domnbus

M 5

ditur

, urfplm

86 LIB. IIL. TTTULUS XXXVIII.

4 u

Hi

jq

(Pfüeul

ditur jus patronatüs reale, non cenfetur proprià

jn

j

vendi ipfum hocjus, fed tranfire cum predio, vel

!'mfdt I

gms !

bcnorum univerfitate; modó non taxetur, & in

)

,; 0

contra&tum non veniat conjunGiive, ita ut propter

mpd» p

u

tl

illud augeatur pretium: fi enim hoc contingeret,

gm!

(

committerétur Simonia , pretium amitteretur,

M

i

ff

j

& Ecclefiaipfo Jure evaderet libera extin&o pa-

g

um

l

tronatu, Trid. f. 2 . c. 9. de vef.. Pars $. ex Le-

[

l

j

"

i

gibus prefcriptionum, quz diverfa exiguat tem-

1[ ,h.(n qml

pora pro diverfitate eorum , contra quos currit

1

pr&ícriptio, majus, fi contra Ecclefiam, minus, fi

, Pt 10

contra privatostendat. NecLaici incapaces funt

gnm dilca

preícribendi, quia ad poffidendum jus patronatüs

g lagl

funt generaliter habilitati,. Pars 6. fuadeturinde,

atl /1/. ul

quia patronatus & prafentatio pertinere ceafetur

4

"O W

m

ad fruGus rei

.

fru&us autem debentur bonz

fidei poffeffori, ac ufumfru&tum vel dominium uti-

v of J

it, quod p

j

[

le obtinenti, ac in fpecie patronatus. c. 7. cít.. Un-

de, quia condu&or rei (faltemn ad longum tem-

u C.ur:u |

Qd

jihter

H

pus, non minus decennió) habetur pro poffeffore,

ET

l. 1. $. 3. ff. de fuperficicb. & quia ufufruQuario,

item emphytevta, ac vafallo, fruGus vel domini-

H

0U

um utile, cui annexum eft, competunt , ad hos

l

20 n

^

transferri contingit jus patronatüs: non veró ad

w

IMGU 4

cred'torem per hypothecationem; quia per hanc

/»?'4;3 '.T;'m'xs !

h

nec dominium, nec poffeffio, nec ufüs pignoris

m

Ls

acquiritur.

AU

N

Dico 4. Prafeutatio ; qua eft ufüs juris patfo,-

s

A0 f

i

natíüs, ad beneficium patronatum debet ita atten-

ï

d

l

W

di ab inflituente, ut, fi infcio, vel contradicente

m

h

Ut

Patrono conferar alicui beaeficium, vel alteri,

l

äthï.'.u

quàm qui eft prafentatus, collatio fit nulla. c45.

i

4 r t

32 r.mf, 164 7 6 14« 18. 29.b.t. Quare, dum

in

"i*ïï:üp.mmanm

Ti

iur

De Jure Patronatüs.

187

n )

$n c. &. eod. talis prefentatio dicitur irritanda,

lmmä

lQu

hoc verbum, ut confoner aliis Juribus, debet ex-

n

"t

Si ta-

Q

phcau, ut fenfus fit, declaranda ut irrita.

A

lmm l

inen Patronus collauoms, fe preterito fü&æ,

bui ho

(Ofr

j

confcius intra tempus , ad przfenrandum fibi con-

Pttty

TUl

ceffum, non rcclamaret, cenferetur confenure,

It [l ttij

& nullitas fanari,

Interim Epifcopus, cujus fmf-

L

H

n

fet infüituere prefentatum idoneum , compellen-

C mïeffg mg

dus eft ad pxovndeudum illi de cotppetenti bene-

m Ulm QW

ficio. «. 29. b.t. quia Jam confecutus fuerat jus

ad rem.

n ln li

Dico $. Prefentatio indigni eft invalida.

Z.

f» LM iIU(] p]res1

uf dl]f Jspam)nar

minüs digni autem, eft illicita, faltem ad Benefici-

hi n (etrin

um Curatum. Pars prior defumitur ex c. 1 5. b.t.

TO Krfrnere n

Pofterior ex Trid. f. 24.c. 1. & 18. deref. & con-

t debentr s

firmatur ex Jure Naturali, quod exigit, ut meliori

At fl dominm

quo fieri poteft, confulatur animarum faluti , &

avertatur periculum, quod ipfis imminere facxle

Onatls, (,145. [

poteft, fi ad Beneficia Curata promoveatur mi-

t d n

nüs dignus, faltem fi notabiliter fit minüs dignus.

myoyofif

$UA MM !

Unde, licét confuetudo, qua petfim praefentau-

l, dogren

tur fimpliciter digui & idonei, derogare potue-

! (U ;M Jl M b

rit Tridentino, Juri tamen naturali derogare ne-

Quspropter patroni graviter. vel leviter

qr4ts, 00 TO

quit.

peccant prafentando minüs diguum ad Benefi

p

cium Curatum, prout grave vel leve animabus &

g n s

Eccdefis indé periculum imminere apparuerit.

Quód autem prefentatio minüs digoi, & tantüm

fs

fimpliciter idonei, non fitinvalida, patet ex Trid

puun d

[- 7- 6€.2. 9 13. item ex eo, quia nullibi reperitur

jo, d u

irritata.

Per digniorem intelligo illum , qui pen-

adiim, V

fatis omnibus judicatur fore utilior Ecclefiz , &

"

animarum faluti procuranda.

Per dzgmtm veró,

,2[3!0.*

qui

p

j

!

r89 LIB. III. TTTULUS XXXVIII

" m]elm'y

p

pU

qui habet qualitates àd Beneficium requifitas, de

j

d

quibus egimus 7. Z. tit. 14. de atate G qualit. &c.

qi

f[(!-('; lo

qlm Wu

[

Dicó 6. Quilibet Patronus , etiam Ecclefiafti-

m

?. Plures au-

j

cus, poteft prefentare fimul plures.

i

j a?

tem fucceffivé folus Patronus Laicus, feu hic po-

m

PT

teft variare, ita tamen, ut priüs prefentatum non

, m. Jiþ;) :I;

ampliüs revocet.

3. Si autem plures fint prefen-

t

TE

lut

quid

tat, tenetur Epifcopus inftituere digniorem ex

LfW u

prafentatis. 4. Si veró fint equalis diguitatis, po-

6 [Wles Omdh

teft inflitaere, quem voluerit.

$. Nullus autem

MW

Uflfu Bc'n

patcoaus prefeatare feipfum permitütur

Pars I.

vj gt

probatur negativé ; quia nullibi prohibetur fimul-

P

tauea plurium prafentatio, Pars 2. ex «. 24. (*

qui ( 44 I

29. b.t. ubi variatio permittitur Patrono Laico,

Yi N Qmu(

negatur Ecclefiaftico.

Notandum tamen, quód

Todidito 1

primus, à Laico przfentatus, nou debeat jam effe

x o Peo

inftitutus. c. 24. cif

Porro neque Laico variar

20 .wp»s li

licet , fi habeat compatronum Ecclefiafticum fibi

concordem; quia Patronus Ecclefiafticus, utpote

f of

abfoluté prohibitus, nec in focietate patroni Laici

sE (OLALLOH

variare poteft, confequenter ille,in quemuterque

i prei

[

confpiravit, femper habebit vota majora, nimirum

! ?lllllal

j

A vt

P

duo, alius autem vel alii, quem vel quos poftea

fuperadderet Patronus Laicus , finguli non habe-

fwh d&þ(.

rentnifiunicum votum. Pars 3. ex «. 2. b. t. Trid

f

;

"Ut

d.c.18

Si tamen Epifcopus eligeret minüs dig-

-.,,,f i

^W

EAC

num, valeret inftitutio. per .2 9.cit.fcilicet ad am-

j*" ,ï t Pt

l

putandas lites.. Pars 4. exe. 3.c. 24. b.t. fedhic

xL mn i

adverte difcrimen inter cafüm, quo idem patro-

E*

"ïl

hst

nus plures vel fimul fücceffive prefentgt, & inter

[

y

i

cafum,quo diverfi patroni prefentaut plures eque

At r

idoneos: inpriori tenetur Epifcopu

uquem ex

l

prafentatis eligere, quem voluerit: in potteriori

hd

W Q

pro

d

ULUSW

N

l

De Jure Patronatüs.

189

Ti

: M

TU

probabiliter non teuetur,fi intra tempus prafen-

t

qüdb! 1

tationi prefixum non confpirent in unum plura &

KUL

l

4

d Pl'»lïe:

majora vota, per d. c.

Jo. Andr. & Pirhing con-

" zPJUe«

tra Panorm. ubi enim vota funt paria, & equalis

onus[mms,f li

dignitas, nullus ex prefentatis videtur jus acqui-

prüs Dref

Mi

lil

lt

rere , etiam dignitatis tantum.

Pars j.ex e. 26

ffüph:rcs fh

[:

L

il

b. t. & c. fin. de Inftit

JUere dï

Npln

Dico 7. Tempus á Jure prefixum refpe&u

æk&lä dlgm

l

Patroni Laici funt 4. menfes, & refpectu Ecclefia-

tnt Q MM

A

ftici fünt 6. menfes , computandi ab hora, qua co-

T PM. Ay,

gnoverunt vacationem Beneficii , non obftante,

VU rl

quód Patroni ob controverfiam fuper jure prefen-

tandi, intra di&tum tempus non finitam, habueriunt

Isiay l

Vr O00 [

impedimentum. c. 3. 22. 27. h. t. c. ttn. eod. in 6

1000 (b qui

c.5. de conce[f. Prab

Qua ratione quafi compea-

000 (eOen m df

fatur Patrono Ecclefiaflico in tempore, quod ipfi

*

eque Lacornre

negatur in variatione, foli Patrono Laico conceffa,

Eeclefiinn (

Si proin intra didtum tempus non prafentent Pa-

troni, vel, fi plures fint, non confpirent,Beneficium

Jf

pro illa vice fit libere collationis ab Epifcopo, vel

vty l

Vr

alio, cujus fuiffet inftituere przfentatum, facien-

VRT CUT

da. c. 3. cit. nifi probaverint impedimentum, v. g

abfentie , ignorantie &c. vel nifi prefentatio jam

c n

faCta caruiffet effe&u independenter à Patrono,

y hum d

LT

ut i prefentatus nón acceptáffet, aut renuniiáffet

prefentationi,aut hzc ex occulto defe&tu fuiflet

j TU

nulla &c. tuncz enim Patrono inciperet novum

9 v at

tempus, & quidem totum., zrg. «. 26. de Eledt.

P

in .

Si tamen Patronus Ecclefiafticus feienter

l; QUO g u

prafentáffet indignum

feu laborantem defectu

. xæfï"m'&

nullitatem inducente, ajunt paffim, illum pro ea

fexi u

vice privari jure prefentaudi , non item Patronum

[ P,uüqb

Laicum.,

Examen füper idoneitate prefentati

: 0^

Íeimn-

p

190 LIB, i, TITULUS XxXVviil

femper pertiaet ad Epifcopum; lice: forre inftitiz

i

fjl p í

tio pertineat ad alium. Trid. f. 2 y.c: 9. deyef. D&

yiiom

m.,SW f

reliquo, fi Laicus habeat compatronüm Ectlefia:

" llllml

hii

fticum; etiah ipfi indulgeritur &. menfes ; quiá

jjid (s

equum eft,ut i caufa individua prnvz!eguatus, fi

!

(ü

0i

! i

ahero fir dignior; trahat fecum non- privilegià-

T u

us

tum. 4rg. 1. 10. ff. quemad. fervit. amitt.

ylit ii i

I

D

o

Dico 8: Jus Patronatüs amittitur vel fiie- vel

2 Qod güfl.

cum deli&to. Sine delidlo.

I. Totali deítraCio-

g d «um(

he Ecclefiz; item interitu dotis refpe&tu dotan-

'H &&0 ,

t15.

2. Extm&mne fomilie ; fi eft familiare feu

21 S(]Uf UD.:I luh

gentilitium , certe famili& refervatum;

34 VO'

gt ts n000n

luntaria ceffione exprefsà, imó & tacitá,ut fi Pa-

'4[0

[nit

tronus patiatur Ecclefidin Patroriatam cotiverti ii

«t ) D

Collegiatam abíque fui juris refervatione;

4-

KA[ Sml WM

Unione accefforia Beneficii aut Ecclefig patrona-

Ue ad Beneficium vel Ecclefiam libetam,vel ad Mo-

'V.im U " hllh

nafteriutri

Mm () fl.

j. Non- ufü per vidm Przefcriptionieg

'm

TW

.W 1 l-) (Jh

modóo intetea interveueririt faltem duge collatioz

] ï-:'eb: sM 0 !

res beneficii liber&,

6. Suppreffione, vel revo-

catione juris patronatüs à Pontifice fata ; qua&m

LIT.

tamen facere non folet, nec unquam cenfetur vel

h u kmmgq

le io patronatu Laico; ortüim habente ex fonda-

(

!L(-['

À

D

tione &c. hifi id claré exprimat;

Cum delitto

du

autem I. ü Patronüs fiat apoftata à tota Fide Chri-

^. Q

ftiana.

. Si committat crimen lafie Majetiátis

i Vting

vel almd enorme , quod inducit confifcarionern

Mul

LW QU

bonorum : & tunc; fi jüus patronatüs eft reale ;

t

hw

1 w

amitürur ipfo fatto : fi perfonale, per fenteriti2

OU

li

K[*n

am privatoriam.

3. 91 patronus occidat vel fnu-

LKW y: ,[&m

Aj

tilet ReCtorein; aut aliüm Clericum fué Ecclefiz

n

/

patronatg. (. 12. de pan.

4. 9i fe ingerat in

^i

J

" Mm H

VN

r

Percépuone fruQtuum beueficii ; eos fibi appli-

H

3]:! l

"n d

€an-

ULUS l

Ü

De Jure Patronatüs.

IY9I

p Jm: hf

F fon

M

Hr

cando; vel; ne ad Beneficiatum perveniam, ïm;

ZWW

n

pediendo. Triid. (; 25. c. 9. cit.

$- Si vende

!l

W

re , vel alio illicito modo contra Canonicas fan.

i m»n

fs;g

&iones in alium transferre prefümat jus patronaz

Xj

u

tüs. Trid. /oc. cit.

U

l

Circa hünc amittendi modum

notanda funt adhuc duo , I. quód folus delin-

^T.

quens amittat non ejus fuücceffores, ab ipfo funda-

| ii LT

tore fpecialiter vocati; neque corpatroni inio-

- VIn linfis

cente$;

2; Quod nec delinquens 2im'ttat abg:

m

que fententia declaratoria criminis; licét Jus di:

91 ïæ,faeitm'xïmefe

cat amitti ipfo facto ; quia poenz privative nori

incurruntur absque omni fententia,

i m j

] imä&mdzä.mü?:

Juri patronatüs admodum vicing funt Prima Ir

ATUCHGQ at

Preces Imperatoris.

Unde qugres, quid fint

3 Trtiri

Prima ( vel Primaria ) Preces , quoufque fe ex-

At lia um

tendant? g. ad p.. Sunt jus nominandi perfonam

f ietop vt

de 3ure Conmuni ; & vi .Fandatibnis, babiletm ad

Beneficia vacuntia vel vacatura in Eccleftis Roma-

o Pt

fltém dig l-

uó- Germanici Imperii , ab Ordinario ,. vel alio,

as vt

ad quem pertinet alias collatio , admittendam in-

lil , t

tra men[em, . Imperateri vel Regi Romanortum ve:

vaatltri

cens electo conceJJum ex privilegio Pontificis: . Vo-

uml

ij

À

t t

cantur Prima , quia funt prima Imperatoris pes

p d

titio , & unica; non iteranda in una eadémque Ec:

l

à

:!Hl

f(

iibl

clefia: item Primaria, quia hec petitio przfe-

na lia gt

renda eft cuique alteri nominationi ; prefentadg-

ni, collationi &c. modó nornhinatus intra mens

hu x

fem à tiotitia vacationis beneficii fuam noining-

r m&j

tionem infinuet collitori;

Ultimis verbis , cog-

fyyio, ia

ceffum ex privilegio Pontifiis ; — acriter fe oppoz

nunt Hzretici ; Primas Preces inter Regalia Im:

yeicun bt

peratoria referentes, & Imperatori per fe ex ju-

gt

re Majeftatis competere afferentes;

Sed 'lfofi*:ï?

ji; « üb'f'

ter

l

192 LIB, III. TTTULUS XXXVIII

lt

ter & conftanter reclamant Catholici , utiqueiu

í Manughao

4 jm

Dlgmtüth

hac materia longe preferendi, qui originem Pri-

"

marum Precum, licet fint antiquiffime , tribuunt

uel

d

g

indulto, gratig, & conceflioni Sedis Apoftolice,

u

i

ut evidenter patet tum ex diplomats. variorum

[

Pontificum Nicol. V. Inuocent, VIIJ. Clem. VIT

[ "

nnhb of

" QUs j

Pii IV. Gregor. XIII. Pauli V. Urbani VIII. & In-

EIIC j

N

noc. X. non auté hoc jus imperatori indulgentium,

11900

tl n

quam ille Sedi Apoftolice fe devoverit taaquam

j o

Advocatum per Legatum Obedientia , & de no-

vo hoc jus petierit , tum ex ufu ipfo Impera-

torum , etiam moderni gloriofiffim? regnantis

fITQLU

-

Caroli VI. qui omnes petierunt de novo , fere

unicó Jofephó I. exceptó, cujus etiam Primas Pre-

(dios, D

ces propterea caffavit Pontifex, nec anté confir-

Jroauat

mavit, quàm is moriens etiam in hoc piiffime fe

fübmiferit Apoftolice Sedi.

Vide Oligenium de

Primis Precibus

TAR

I2

E.&d 2. Extendunt fe generaliter ad omnia Be-

W,E

neficia cum-vel fine Cura, Dignitates, Perfonatus ,

Canonicatus &c. ( quamvis in praxi feré ad hos

j M »( rEm

tantüm nominare Imperatores videamus) nou ob-

ftante, quód Pontifici fint refervata Beneficia, vel

1 í ml [

alternative fubje&a, nec obftanie jure pauonstüs

Ecclefiaflici penes alium refidente, neque tarno,

n, n

ut vocant, neque devolutione ad inferiorem Pon-

mmmum [

tifice, neque refignatione libera in manus Or-

P

dinarii , ur patet ex Zndulto Primarum Precum ,

& ibi Chockier, à Paulo V. conceflarum Ferdi-

naudo II.

Primis tamen Precibus non fübjaceut

Vi

Q*

*l

Digaitates Pontificales ,

Pontificalibus proxi-

mz in Cathedralibus, & Principales feu Primg

j

"u Bu

J

T.

in Collegiatis Ecclefüs ,

Beneficia Regularia ;

E—

þ hf.ndn

Liü-

Pm

W f() ïe

/

TL lm

lt Cärhohc'

De Jure Patronatüs.

195

1

! &i

Litigiofa, Manualia, & improprié diCta, perpetuó

DIUN

Ti Ó

incorporata Dignitati, Collegio &c. item qua'funt

fs

dl:Ap li

juris patronatüs Laici, vel ad Sedem Apoftolicam

devoluta, aut vacant ex cauía permutationis, vel

'Pleaus n

OC T l Cf

in favorem tertii fünt refignata, infüper Monocu-

laria , feu quando Collator'hoc unum duntaxat

AUAT Ti &

Beneficium habet conferendum; imó collatores,

Df lts

: æ esovm

nifi conferre poffint faltem 4. Beneficia in Impe-

rfio Romano, non tenentur admittere Pxeces Ime

Ohinig. k

periales, ut notant DD.

müMNln

1 fhriff ii m

tütrt imm Í

TITUBUS XXXIX

Qunsttin Pa

[tt, DC t d

De Cenfibus, Exactionibus &

um inhot i

Procuratoribus.

Tide Olieeii

SUMMARIUM

eeripter d on

Dimitte e

1. 2. 3. Quid fit. Cenfus , Exaclio, &* Procura-

tlol

ia a

4. Quis imponere po[fit Ecclefíis aut Beneficiis

srree dT

Cenfum.

1 ff'fm!gf' jj

f

Quinam teneautur ad folvendum Cathedraii-

d p

cum fea Synodaticum

C quinam ad Sub-

(tenit, mn A

fidium Charitativum fes Donum gratui-

st

tum.

T Ü

6.

Quinam ad. Procuratores.

p hum n

Eníus in genere nihil eft aliud , quàm perr-

V (OMEM W W

£,

C

fio, que in certa quantitate ex quacun-

Pucclbus W

fub

que caufa aunuatim praftatur aiteri

ï

qua ratione comprehendit etiam Zribatz Sgcu-

Prmt pe n

laribus Principibus folverda.

Qlateaus verà

Beucnüï

Dars 1I.

N

Cen-

l bi

! (fnüb

r94 LIB.IIL. TITULUS XXXIX.

(

pl

,

Cenfüs denotat certam partem fru&uuti, quos

N

aliquis emit ex re vel induftria alterius annuatim

jri

qg

fibi pendendos, huc non pertinet, fed examiina-

[ gen

ümt

tur ad Tit. de Ufuris in libro V. Hocautemloco

a

WHP

Cenfus fuümirur pro penfione aunua ex proventibus

jj

Ecclefiaflicis folvenda velEpifcopis in fignum fub-

,ü0ig ^^ :

je&ionis, vel Patronis in recognitionem funda-

H

"

tionis, vel aliis ex jufta caufa. Dividitur in Azti-

quum , qui vel ftatim initio & tempore fundatio-

»mhïbemmlpäkupi

eni b

nis, confecrationis, exemptionis , Ecclefig vel

Beneficio eft impofitus velut onus reale, vel ipfo

jl n D !

Jure debetur , uti Catbedraticum , alio nomine $y-

jj ii t

duri d n

nodaticum , eó quód olim in Synodis Dicecefanis

jutt.

folvi confueverit , quód ex reditibus Ecclefig fin-

w prin

£ulis annis de Jure folvendum eft Epifcopo par-

tim in fignum fübjeGtionis, partim in honorem

i,

vt Deceln

Cathedralis Ecclefie , ac de Jure fcripto excede-

re non deberet duos folidos feu aureos. c4m. [

at i cod

Ét in AN/oyum , qui primüm ex

f! Ip!

u

£auf. 18. q. 3.

poftfa&o imponitur ab bomine.

Uterque vel eft

i

Perperuus, vel T'emporalis, v.g. ad certos annos.

Hg

"

[

lo

Exaülio in genere eft id, quod Principes vel

q*" m n

Superiores, Ecclefiaftici aut Seculares, à fubditis

Mi

n

exigunt extra Ordinem, non ftabiliter & (ingulis

d l'f"gq

annis, per quod differt à cenfu vel tributo , uti

W

t d

funt colle&te, fteurz, contributiones ,tallia, pe-

I,rg

dagia, ve&igalia &c. c. j. c. 6. ff. 2. b.t.

Sed in

E»(ltrlw

1

hoc loco figuificat penfionem, qua extraordinarie

d

M

IT

ab Epi[copis ex jufta cau[a exigittr de veditibus Ec-

elefiaflicis, u eft Subfidium Charitativum,feu pen-

k

fio moderata, quam ex caufa manifeíla , v. g. fi

T WWQ

magni fümptus fint faciendi in confirmatione vel

, " E!.l Pgþi

OM

CO

|

TU

li

De Cenfibus, Exa&ionibus, &e.. 19

lts

confecratione Epifcopi ( & tunc vocatur Ojtfutfe

um

l fed EX'E

nb 2epbz Coteuet) &i reparanda fit fábrica Ec:

[

clefie Cathedralis , vel ejus debita folvenda , vel

!

MT

magog expenfz pro juribus Ecclefig defendendig

i

h

'I.

Mtoys t

Ll

fint neceffarie, poftulat Epifcopus à fübditis cum

charitate, folvendam tamen ex obligatione, quia.

TOij

Y

i

& charitas obligat. c. 6. 8. 2. cit. c. 18. in f. eod.

t Dividizwälm

Appellatur etiam Denum gratuitum. — Extra hunc

à k'ïfmpofg(mm

cafum prohibentur ÉEpifcopi fuos fübditos exa&i-

VR. [

onibus gravare. c. 6. cit.

Huc referri poteft con-

Wt w WYl

, alionomin::

tributio illa, quam Trid. f. 25. c. 1$, de ref. ad

tempus folvi precipitin ere&tionem & conferya-

2 ia

tionem Seminarii ad exa&tionem & determinatio:

ó

Ts Eal

nem Epifcoporum.

ht d Bu

Procuratio in prefenti denotat fumptus & ex.

, r ia hg

penías, quibus Epifcopi , vel alii eorum loco "

tJuelepo d

a&ualiter vifitantes Diccefim vel Ecclefias, indi:

V Íet qUrts if j

gent pro competenti & moderata füftentatione ,

Wit, QU r q

folvendas ex reditibus Ecclefiafticis, nou obftan:

y, Veevit

te, quàd Epifcopus aliunde habeat largos redi-

tus.

MO

Suftlentatio hzc comprehendit vi&tum &

habitationem Vifitatoris, honefti comitatüs

) 3?'"

jj, gl

que equorum neceffariorum.;

771 il

Dico r. Cen[um antiquum , etiam perperuum ;

vt

Eccleüis vel Beneficiis imponere poteff Papa;

edi vdidbuo,

Epifcopus autem tempore fundationis ; dotatio:

p

pis , vel confecrationis ; poftea veró pon nifi in

jp Y

.

utilitatem alterius Ecclefiz vel Loci Relhgiofi cum

TT W

Juüa caufa: Patroous veró, etiam in füuri comza

h!

r i

il w

modum , in limine fundationis cum confenfü

Epifcopi,

;(barimivW

2.. Cenfum novum veró; ac iri peta

petuum nemo , uifi Papa, vel antiquum augere ;

u

f gl ,"

adeóque nec Epifcopus faltem in füg vel C

"

apïtuli

üne miï:

N à

ineme

j fl

l

196 LID. III. TITULUS XXXIX.

gt

menfíe utilitatem.

3. Licét poffit cenfum no-

at

)jl D

.yum temporalem , feu penfionem alteri folven-

f

um d

Pars I. fere certa eít ex

mmwn

'dam , ex juüa caufa.

/ D)j

«, 2. de Prab. in 6. pr. c. 2 3. de jur.patr. c. 7. 16.

21. b. t.

Pars 2. ex c. 3. " 7. eod. Clem. 1. S.

q!

eAdem quoque de (uppl. neglig. & «. 9. de bis, qua

T m

Excipitur tamen cafus, quo Epifco-

fiunt à Pral.

j

at

pus cum confenfu Capituli & Superioris authori-

vt t

tate ex jufla caufa remittit Ecclefiz fibi fabjeCta ju-

; ia

ra Epifcopalia, feu illam à fua jurisdi&tione eximit.

tircome

c. 6. de Relig. dom.

Pars 3. ex di&is ad tit. X1J.

7 f vF

ut Eccl. Benef. n. 3.

Dico 2. Cathbedraticum debetur Epifcopo ab

aol (

omnibus Ecclefiis, Beneficiis, Capellis, & Paro-

ais 1407

a t

chiis.

2.. Probabiliter etiam à Capellis feu Paro-

[

l

Vi t

chiis pleno jure uniüs Monafterio, diffentiente

[

P. Kónig P. z. . 10.

Item 3. Subfidium Cbarita-

i

l

B

vtl d

tivum eidem Epifcopo, vel, Sede Vacante, Capi-

a ii

tulo licert exigere ab omnibus Clericis Beneficia-

"m d.

iis, reditus Beneficiales ultra congruam fiüften-

gma&wd

tationem habentibus.

4. Quin & Regularibus

p Tf

H

Benefikia vel Ecclefias fieculares obtinentibus.

ïn:iaäp';s itn

$. Ab utroque tamen exempta fünt Monafteria

"ii

W

ipfa, etiam à jurisdi&tione Epifcopi aliàs non ex-

"d r

empta.

Pars 1. & 2. fumitur ex c. 16. de Off.

/:;&m?ï;*'f*l, t

Ord. quod Epifcopo adjudicat jura Epifcopalia ,

H;U

ac in fpecie duos folidos nomine $ynodatici feu Ca-

Wb

ts

U.

tbedratici ab Ecclefiis feu capellis ad AMonaflerium

!t

ipfum [pectantibus. — Confonat. c. 12. de Prab. &

H

n

N

Clem. 1, b. t. nifi nimirum he capelle liberentur

3 n

] w

privilegió , conventione, ac forfan etiam prz-

D

Wt lg

*Ity

ts

fcriptione 40. annorum. per c. 4. de Prafrript.

h- t- [D

&f

"

lw

ögiþi DD. Pars 3. ex c. 6. ff. probibemus

l j

Á

16.

u

utl'mnu

k i

W[US ty

De Cenfibus, Exa&ionibus, &c. 197

( UR f

16. cit

t

:

Qnód autem reftrictionem fecerim ad

LP

Beneficiatos ultra congruam percipientes; ratio

eft, quia hoc fübfidium eft onus mixtum, Cleri-

! tJWMI(

;

corum perfonas oblgansintuitu fruciuum , quos

MC

|

er

percipiunt, Pars 4. ex citt. c. 12. 16. &* Clem. 1.

W !l

Pars j. ex ca. 8. cauf. 10. q. 3- can. 34. cauf. 16.

M Wi

q. 1. C c. 1. de $tatu Monach. ubi omnia Mona-

Jpenonsmho(

fteria indiftin&é eximuntur à Cathedratico, & à

t æf t&tï

tota lege diccefana, vi cujus tales exaCtiones Ca-

at r

thedratici, & Subfidii charitativi, fiunt. DD. ple-

UTO

rique & feré omnes

Dico 3. Procurationes folvere tenentur Eccle-

lbt bt

fiz omues, tam Regulares quàm Saeculare

qua

(5 od &

& quando vifitautur. c. 1 4. ? 2 3. b.t. Trid. f.22.

i Cpdis f

c. 3. de ref. Excipiuntur tamen Oratoria privata,

ilitio, dfent

c. fin. b. t. Ecclefie pauperes, reditibus ad eas fol-

3f (

vendas fufficientibus deftitute , hofpitalia & loca

t Pa n

pia pro pauperibus ac infirmis deputata

per

u Cent i

€. 11. de refcr. in 6.. f. infuper. Clem. quia con-

m tungun f

tingit. de Relig. dom. — Et quas Ecclefias eximit

n

fpeciale privilegium, vel confuetudo. c. 17.5.t.

s o

T'id.lo.cit. vel prefcriptio immemorialis ; alia

enim prafcriptio non fufficit. per c. 17.cit. c. Y

mt/ua!/rlarar?f

lp

€' 16. de Pra[cript

Ipfi dutem vifitauoni, nifi

fimul prafcribatur exemptio , ne quidem tem-

TL

mmü?l[w lh

pore immemoriali praefcribitur

per c. 16. cit

s iif

Ne veró he procurationes nimis gravent Eccle-

du d!

fias, cautum eft, ut fint moderatze, & ucEcclefiis

liberum fit vel vi&ualia vifitatoribus in natura

"N MW

fuppeditare, vel eorum loco pecunias

ut nec

d

vifitator, nec ejus comites aliquid ultrà etiam

x (yfin emm

fponte oblatum, licité & validé poffint accipere

g n

ut ultra unam procurationem non accipiant pro

T wazbem

uno

N 3

0

l j

198 .LIB. III. TITULUS XL. '

JUS (

T

npgltau

upo die, liceét eodem die plures vifitent Ecclefias;

[3[][3 üF

ïlgplde !

(s

ficut plures eodem die vifitare debent, fi com-

(m (

(

modé poffint ; que proin fumptus inter fe par-

Mwls

flä-"

hf 1

tientur, &. 2 2. h. t. «. 2. ?. €od. in 6. "Trid. lo. cit.

i

1'm;!€fll

(gi'

rm!MUW

TITULUS XL.

,

i e

J

T

De ConfecrationeEcclefize, vel

i W :

Í li

Altaris.

N

gt

E

j

j

at i

SUMMARIUM.

diaiad

m

j

«l sorti

X. 2. Quid fit Ecclefla , Altare, Confecratio, Be-

jv,i*PWm m £

nedittio, Execratio, Pollutio Ecclefia €ve.

g, n Ási

qua. ves con[ecrari vel benedici debeant.

g

3. 4Ad quem p

d

ertinzat Confecrat.ial/. C Benedi-

uanm J

&o.

j n Erte

4. Quando Ecclefia ,. vel. altare. cenfeatuv. exe-

i, d

crari, ut opus fit nova Confecratione.

PTNUET.

f- Quando Ecclefia, vel Cameterium pollui, ut

i od

epus fit Reconciliatione.

(5

* At

&. .A quo bac fieri debeat vel po[fit.

'**N

m "

W fs

[

sdt

U2

At

,

a

Er Ecclefíam hic intelligitur edes facra , im

* qua fideles congregantur ad intereffen-

m

.. dum rei Diving, & ad percipienda Sacra-

"t Cem

menta. Per Z/rare autem lapis ad facrificandum

MT

erdinatus & confecratus : quod aliud eft fixum.

feu immobile, h. e. certo loco tanquam bafi af«

ïïm;ïänäicekehn

SOCN

M

"htemor

fixum, cujus faltem füperior pars, feu menfa, de-

lg

itlgh

bet effe lapidea : & aliud portatile , feu qobile

u

MT

aut viaticutm, quod moveri & ab uno loco in alium

|

l

!

ELml

11382

!

li

T

!mg

AN

j

'ITULUS li

De Confecratione Ecclefiz, &c. 159

!epf TCSV

ifllt !l

l

"t

é£ransferri poteft, cujus quoque füperior pars de-

,

dhe [, ü[

bet effe lapidea, ac tante capaciratis, ut calicem

J üNrj,

Confecratio verb eft dedi-

M

ac patenam capiat.

hi Tndl b('

catio Ecclefia vel altarisfatta DEO à legitimo Mi-

niflvo, debitá materià ( qua eft oleum & chrifma)

t

formá, & intentione Miniftri interveniente. . Dif-

fert à Beneditlione per hoc precipue, quod ifta

Dere

non fiat per inun&tionem olei aut chrifmatis , fed

lt

per afperfionem aquz luftralis & certas preces.

Pizter Ecclefiam & Altaria debent quoque corfe-

crari Calices & Patenz, ad facrificandum deftina-

ANUI

tz : Penedici autem Cemeteriuin, quod eftlocus ad

fepulturam fidelium au&oritate Epifcopi deputa-

nf

Pdri i

iu : item Paramenta facra feu veftes , qua adhi-

ii hg

bentur in facrificio , ud Amiclus feu. Humerale,

Míntto, d dj

Alba, Cingulum , Stola, Manipulus, Cafula, iem

Corporale , Purificatorium, Mappa, & Palla, qua

tegitur Calix.

Porro licet Ecclefia ( vel Altare )

drt injar

femel valide confecrata, reconfecrari nec poffit

nf

nec debeat. can. 2. d. 68.. Si tamen aliquid £at,

C RLIUR

1

per quod in morali eftimatione cenfetur amitti

confecratio, dicitur Ecclefia, Altare, Calix, Pate-

ii

na exetrari, &, finon penitus deftruatur, denovo

confecrari debet, ut fi amittant formam füam,

ia )

a d d

aut notabiliter frangantur. Si veró aliquid contin-

gat, per quod Ecclefia vel Ceemeterium cenfetur

L r

pollui (eu violari , indiget Fteconciliatione , ita ut,

lapïsadïmkvm

antequam hac fiat, ibi celebrari Divina, aut fe-

qui ii N

loto tanquamwr

peliri fidelis, fine peccato mortali non poffit. Sed

& Paramenta facra füam benedi&tionem amittunt

ais 0

tüüc, quando füam formam amittunt, vel inepta

wl !

fedduntur ad ufum, ad quem ordineta fünt, ut fi

m,mmf—

ex Stola fiat Manipulus, vel Albs, Humerale.- &c,

N 4

nri

—

j

200

LIP. III. TITULUS XL

Y

T f

("

ita lacerentur, ut ad facrum ufum defervire neque-

TL

M

eant.

Si tamen ad reparandss veftes affuta fit ma-

n

rw'f

jet

teria minoris quantitatis parti refiduge majori,

M

non opus eft nova benedi&tione, fed pars minor

j

, (ii

)ptïli

;

|

participat benedi&iionem majoris. a7g. c. 3. P.t.

lil

Dico r

Quamvis neceffe. non fit, ut Ecclefia,

M

I W gmrnl

ut in ealiceat celebrare Divina, priàs confecretur,

mlcü1

jgoi

fed füfficiat, fi priüs benedicatur, vel faltem ad

P s

publicum DEI cultum deputetur ab Epifcopo ita,

ff ä

&

ut ad ufüs profanos non ampliüs convertatur.

0i

ao t

2. Necefle tamen eft, ut Altare confecretur

3.

i

i B :

f

Item Calix, & Patena, antequam adhibeantur ad

ufum Miffe

a, P i

4. Pariter benedi&io Paramento-

rum debet precedere

$. Atque Cometerii, pri-

viicttn

usquam ibi fepeliantur fideles

Pars r. quam te-

ehn r

[( Hm,'!lmm

net comtunis cum Barbofa. /. 2. ïE U. c. 2. $u-

g, n CO C

mitur ex can. 9. 14. 1 5. d. 1. de confecr. quamvis,

ubi commode fieri poteft, determinaté confecran-

surz t

da fit, Pars 2. ex c. 1. b.t. & can. 2 j. d. cit. Pars

od

3.ex communiDoGtorum. Pars 4. ex (45. 39.40.

du rv t

Md

42, d. cit, Pase v . ex.c. 7. b.t.

3

Quazres , ad quem pertineat hujusmodi Confe-

Qu

cratio , & Benedictio? y. Ad Epifcopum loci.

f d

€4tl. 4. d. 6 $. cAB. 2 y. d. cit. c. 1. de Relig. dom.

tsf

& quoad Con[ecrationem ita , ut ea fimplici facer-

!

W[ ift, Y M

doti, & non- Epifcopo, committi nequeat tan-

Atf

quam aGtus Ordinis Epifcopalis , nifi per privi-

M Dd

legium Summi Pontificis. c. 9. /j. t. cnjusmodi pri-

LOT T

vilegium, faltem ex immemoriali confuetudine

tin &

prefumptum, quoad Calices & patenas confe-

P W( Ti m[ lm (

crandas obtinent Abbates & alii Prelati ufüm

Mitre & Baculi habentes.

Benedicdlionem veró.

U«f((h f BIP

T lr

Ecclefie, Cometerii, Paramentorum &c. dele

gare

"Hss

T

De Confecratione Ecclefiz, &c. 201

T h

Tändas Ven

gare poteíft Epifcopus fimplici facerdoti, Palao tr.

[IU»

" j tj

a

22. d. un. pu. 8. n. 2.

Et ex privilegio Summi

Pontificis faltem profüuis Ecclefiis & ad füuum ufum

L

defaCto obtinent Abbates, & Superiores Mendi-

majom ,

[

g

caotium. Compend. Privil. tum Minor. tum Soc,

A]

ünu;

i

Jef. Item declar. Cardd. apud Gallemart a4 Trid.

o (idt

f. 23. €. 10. de ref. n. 1. Iinó Superiores Regula-

"t w

i

-

l

t

res faltem vi confuetudinis licité benedicunt Para-

N

menta etiam pro aliis Ecclefiis.

u TM

Dico 2. Ecclefia & Altare de novo confecrari

L m Vr

poteft, vel debet , fi execretur.

Communis ex,

Urtip g

€4n. 3. d. 68.. Ecclefia autem cenfetur execratas,

t la Iu

quando corruit, vel deftruitur ex toto , aut ex

;,AtqueCæmererü,;;

parte majori fimul & femel, ac iterum reftauratur :

i husj Qu

fi veró non deftruatur fimul & femel, fed per par-

EH

tes fucceffive ; ita tamen, urt femper major pars

i d. qu

manest, non cenfetur execrata, licét fucceffive

Bermcaré u

defituatur tota, & reparetur, quia femper pars

1425 fs

minor adjecta majoriin zftimatione morali repu-

hii 4

tatur confecrari per majorem veterem. 47g. €. 3.

M

b.t. € c.un.eod.in 6.. Altare autem cenfetur exe-

Soenigmi

cratum, fi menfa fuperior, five lapis fit notabiliter

fraCtus, velita deftru&tus , ut in nulla fui parte ca-

TU

j u l

licem cum Patena, faltem quoad majorem partem,

x aaplclitr

poffit capere , vel fiin Altari fixo lapis fuperpofi-

tusremoveatur à bafifeu inferiori ftruCtura. Por-

g

ro execratá Ecclefià non cenfentur execrata effe

js, t

Altaria, quia hec habent diftindam & fpecialem

j gt

u wniuauüp

confecrationem, & execratio Ecclefie folcs feré

"Id

parietes, ac eorum cruftam exteriorem,in quibus

fit confecratio, refpicit.

l di Yi

Dico 3. Ecclefia, & Cemeterium, fi polluan-

df

tur , veconciliari debent , antequam ibi celebrare

a &,

N 5

liceat

.þ;g l

202 LIB. III, TITULUS XL, De &c.

Cenfentur

Jiceat Divina , vel fepelire fideles.

autem effe polluta 1. per homicidium, aut copio-

ntl

fam humani fanguinis ex vulnere effufionem gra«

ml

viter peccaminofam , eámque notoriam. 2.-Per

|

1

j

illiciram humani feminis effufionem, aut copulam

j

"

qii

carnalem, fed notoriam, ac in ipfa Ecclefia vel

Ceoemeterio faCtam.

3. Per fepulturam homi-

nis non-baptizati ( probabiliter non polluitur,

d

fi infans Chriftianorum nondum baptizatus ibi-

dem fepeliatur) item per fepulturam hominis

excommunicati non tolerati notoriam.

Cate-

lw ltE ,UIW'

"T

rüm pollutá Ecclefiá cenfentur etiam polluta Al-

QJ»M u

taria, item Cemeterium ( non tamen viciffim ) fi

Ecclefie contiguum fit. €. 45n. ctt, quia fünt ac-

Vi

cefloria, & minüs digna, atque pollutio totum

L

Ecclefie corpus internum, in quo etiam funt Al-

um

taria, afficit.

m

3* il

Querres, à quo, & quomodo facienda fit hec

UTTS

Reconciliatio? g. r. Si folum Cemeterium fuit

vt s

poliutum, vel Ecclefia quidem, at nunquam con-

Wt

fecrata , fed folàm beuedicta, vel deputata ab

Wm»m'

Epifcopo, ad publicum DEI cultum, reconciliari

i

poteft à fiiplici facerdote per aquam luftralem

indjil

ordinariam, etiam non exfpeCtatà licenti& Epifco-.

Dist

t nktd

pi. pet c. fin. b.t.. g. 2.. Si veró Ecclefia aliquando.

481

R,

fuit confecrata , fieri debet ab Epifcopo ipfo.

€. 9. €od. & quidem per aquam vino & cinere

f mj qi

M

LLEY

— (imó & falé, ut adduot) mixtam, ac ab

(

T Cl

Epifcopo. benedictam

LT

€. 4. €od.

N

DLT

[

1

a (

L

i

J

f

]i«

IITU-

Hl!.umqw

Tl

X fii

t39 CO $683

2053

c,dH

d homlf] li

d)

D "

TIIIULUS XLI

ämq

V n n

De Celebratione Miffarum, &

RTT

h

A ]

Sacramento Evchariftiz, & Di-

At

i

fre

Pülwmr ['o

vinis Officiis.

)

Q Jplïzau Ü

SUMMARIUM

Wt iie li

J tl (n

1. Quid fit Evchariftia , Mila, Officia Divina.

m[ TU ( Pgnlm

2. In quibus locis liceat celebrare Miffam.

EU E

3« Quinam. ad[tringantur ad vecitandum Brevia-

LLAUTUY

Tium,

vpe pollio g

100 etam (uny

Vebarifiia & Sacrifidum & Sacramentum

vb f r

eft; quà Sacrificium nihil eft aliud, quàm

Miff/4, que: definitur effe verum, fed in-

u Cenati

eruentum, Sacrificium, in quo Chriflus ipfe fub [pe-

1, u u

ciebus panis C vini, per confecrationem conver[i in

NT

corpus & fanguinem ipfius , offertur aterno Patri

W cüun. xdt

in recogmitionem fupremi dominii, prmc:palzter qtii-

iaj

dem ab ipfo Cbrsza, minifFevialiter veró 4 facerdote.

ia d

Unde patet, in Ecclefia DEI nihil fan&ius & pre-

gy[afäm;m/a

fiantius , nihil DEO gratius, ac hominibus falu-

TET

brius, reperiri, quàm Sacrificium Miffe

Qu

gun n t

Sacramentum veró. definitur. effe Sacramentum

Corporis & Sanguinis Chrifli fub fpeciebus panis

) n ts

elat

€» vini ad (piritualem animarum vefedionem Di-

d

vinitus inflitutum. — Conficitur per confecratio-

nem Sacerdotis (in qua & effentia Sacrificii confi.

ftit) fufcipitur autem, quando confecrata Hoftia

fumitur; extra quam fumptionem & a&tuslem

ufum

Ti

[j

p

a N

204 LIB.III TITULUS XLI

, M

u[ämy

ufüm exiflit, affervatur in templis, & adoratur,

j

p

utpote coptinens Chriftum cum Divinitate &

(s

Humanitate, Corpore & Sapguine.

Per Officia

j )u

Y

H

Diyina itelliguntur hic Hora Canonica, feu Bre-

J

yiarium , quod à certis perfonis quotidie vel de-

g^

cantari in Ecclefiis , vel recitari privatim debet

vl'ü

i

tanquam certa formula precandi & laudandi

,[müfmlläm

ggm["ï.

DEUM ab Ecclefia przfcripta

,f z

Dico 1. Non licer, rifi in cafu neceffitatis,

asafü T

vel ex privilegio poft Tridentiuum obtento, cele-

brare Miffam in locis non confecratis, vel bene-

mnmr Jj 8*

di&is, aut faltem deputatis ab Epifcopo ad per-

gnqua ptfffm T

petuum DEI cultum, licét adhibeatur Altare por-

d'xp ph Wb i? !

taüle.

Patet ex caz.

11.12. 2j. d. t. decon-

M 1 W) *'D' Jgf

fecr. ex Decreto Trident. de obfervandis in Celebr.

m

AMiffa. [eff. 22. & Conflit. fpeciali Clem. XI. die

"Rüll MS lt'üt

j. Dec. 170. etiam promulgata per Archiepif-

H&.'ïhww

[tp, n

copum Salisburgenfem in dicecefibus fuorum Suf-

fraganeorum. Unde in privatisDomibus, & Ora-

HM(:E »

toriis Secularium , di&o modo non prezcisé di-

iM U | »3 Xwþ!.uk

catis ad DEI cultum , legere Miffas non licet,

vl

etiam cum confenfu Epifcopi, quem dare prohi-

Mi M

betur in d. Cozfl. Clem. XI. neque illis prefen-

QT d ONm:u

fes fatisfaciunt precepto Ecclefie audiendo Sa-

lruzf/wrpe v

€ro. Interim tamen ex jufta cauía, v. g. gravis &

AE t

diuturni morbi,probabiliter poffunt adhuc Epifco-

äUN'Fp'* ]' fü I T

pi dare licentiam

ut in domo vel Camera pri-

Tütut, umunr

vata ipfirmi pro ejus folatio füper Altari portatili

|

Aj lümm N

Iu

l

Miffa celebrari valeat , ut cum Suar. Barb. Palao

r

ii

!

ï*lls gha

&c. docet P. Schmalzgrueber rit. de Con[ecr. Eccl

Mi Lnii

$. 12. contra Navar. & Azor , ídque declarat

Ug

Mg

T f'

apud nos confuetudo.

Praterea licitum quo-

V

T Umuü

que eft in Oratoriis Religioforum privatis, &

LL

Capel-

TT

De Celebratione Miffarum, &c. 205

'd*

lfmm

Capellis domefticis à Superioribus ad Divinum

D

l

&S&ngu

l1

* hj

duntaxat cultum deputatis, legere Miffas, ita ut

MT

eiam prefentes fatisfaciant precepto de audien-

)

do Sacro; quia cenfentur effe loca facra, & Mona-

Vi Slfes

LT

fteria non fünt domus private,imó veniunt etiam

"i Pihtigi

d

nomine Ecclefiz. c. 24. de fent. excomim. in 6. &

uæüdl & hl

1p 1

ibi gl

Quin & in cameris & cellis, ubi v. g. de-

cumbit infirmus, ut legantur Miffe, Superiores Re-

aM

gulares facultatem dare poffunt, non tamen ita, ut

ie'xm W

W.

Laici eis affiftentes fatisfaciant precepto.

Dixi,

u CQïftm wb

nifiin cafu nece[[itatis, v. g. in bello pro exercitu,

1 0 Bl Hl

in longinqua peregrinatione perloca Infidelium ,

! mbfa trtrey

in concurfü populi tanto, ut eum Ecclefia non ca-

1450

piat, vel inloco, ubinulla eft Ecclefia &c. licebit

T TU

fuper Altari portatili etiam füb dio, vel in alio lo-

Becil Cn. Y d

co decenti , Miffas legere non requifità licentiá

dlptt perirdi

Epifcopi. per can. 1. 30.d. 1. confecr.

aceübos mf

Dico 2. AdBreviarium dicendum quotidie ob- 3

asDoribus, & Ut

ligantur omnes Clerici in Sacris conítiznti. per

ylo u yac

€. 1. C g.b

Item Beneficiau licet tenue habe-

n Ws ww d

ant Beneficium, ut habet communis ex c. ! ;. de

i, qodt

Refcv. in 6

Atque Religiofi Chorum profeffi fe-

cundüm füas Ordinationes & Confuetudinem,

La

Si Beneficiati hunc peufum Caaonicum culpsbili-

I// "7 MMJD Sj

( VHMM

ter nou perfolvant, tenentur ad reftitutionem fru-

f dot

G&uum pro rata, feu refpondentium illi diei, quà

omittunt, faciendam Ecclefim vel pauperibus.

" wüCmmw

Concil. Lateranenf. füb Leone X. iu Bull. Superua

fl i

difpofitionis S. Pius V. in Bulla Ex proximo

Pa-

"

"tl l Wm

rochi tamen & Beneficiati Curati folüm obligan-

tur teftituere fruCtus , fibi obveniepntes propter

[tii

IU U

Breviarium , non omnes diei correfpondentes,

mud l

UWU

quia ipfi

debentur fruCtus etiam propter alia

inl-

joit Pm

t][mO)&e

2o6 .LIB. IIl. TITULUS XLIL

r

g

miniíteria facra, & curam animarum, nor prós

$

prer folum Breviarium, Engel bicm. 1, C 12.ubi

an

j

.V!v

cum aliis putat, fi portio rediruum Parochialium

jb

unius diei effent 3. floreni, Parochum ob omiffas

U

r l

g

Horas Canonicas omnes non nifi ad unum flore-

M

m l

num reftituendum obligari.

Sed plura de Evcha-

j

( PU g

riflia, Miffa, & Breviario petenda funt à Theolo-

.Wd rü

m[umgqu!d :

gis tum Speculativis & Polemicis , tum & maximà

à Moralibus.

füfmi: uïm& "

mmmæ PU

1l

LU

u

ïflh [

TITULUS XLIL

De Baptifmo, & ejus Effectu.

i,ïw , Ml bqjas)

uf lg

W

SUMMARIUM,

s ia i

1.2. Quid €& quotuplex . fit Baptifmus , an necef

yerincom o

faiius.

Tl

quame ia t

3. Quis ejus ejfectus.

vom lts

ptismus ,. confiderari folet triplex.

I. u-

um du

!üinis$, qui folus proprie Baptifinus , &&

ao Vil

8;*1

Sacramentum eft, atque coufertur per ab

s. V

lutionem aque, & verba, ego te baptizo in no«

n

mine Patris , Ó Filii , & Spiritus 5.

2. Flaminiss

qui non confiftit in nudo defiderio bapiifmi, fie

l,

quis fe feiretnop effe baptizatum &c. ut vuigus

exiftimat : tale enim defiderium non juftificit

fed in perfe&ta contritione ,

vel dile&ione Dei

TT

fuper omnia, ubi Baptifinus fluminis necduim rea-

*

liter eít perceprus

3

quia hujus votum includit.

A d

3. Sanguiuis, quiihil eft aliud; quàm Mariy«

TT

rum;quod fuftinetur pro Fide, auc Chrifto, con*

A g,

Íérque gratiam fahélificantem ex opere operató

It

fMW

d

Íen

TR

De Baptifino, &ejus effedu. 207

Ti n

du

ET

I

feu ex meritis Chrifti fpecialiter applicatis ,. uti

(l) Rd

Sacramenta

lm P"Wb

V

Dico 1. Baptifmus fluminis, feu proprie diQus

*'Piwthumob

UUU[)

in Catechifmo Romano p. 2. c. 2. dicitur effe $4-

T

l

i Sfylu

cramentum vegenerationis per aquam in verbo vita.

Ab

h. e. Sacramentum novz legis à Chrifto inftitu-

V tendo umsT

7f

3

IUDIEF, (iy

um ,quod conficitur per exteriorem corporis ab-

]utionem cum aqua elementari fuüb praefcripta ver-

borum forma , fignificante & caufante gratiam,

ac interiorem anima ablutionem.

Eft omnibus

OW

fimpliciter vel in re velin voto ad falutem necef-

farius.

as

Dico 2. Effe&us hujus baptifmi funt fequeu-

tEs.

I. Confert períe primam gratiam fanGifi-

TIUM

cantem cum habiüdbus fidei, fpei & charitatis,

Hpu, ay;

2. Remittit peccatum originale, &, fi adultus

cum attritione baptizetur , peccata etiam aCtua-

lia, totümque reatum peeng peccatis debitz de-

let ,non tamen poenalitates

3. Imprimit animz

charaCterem indelebilem

U. VA

4. Bapiüzaturm efficit

membrum, & fübditum Ecclefiz, cujus Jarua ef-

yog od

T

fe dicitur. c. 2. b.t

Conc. Florent. 7 decreto fíd.

VU

Conc. Trid. f. 5. can. . f. 6. can. 14.de Suflific.

Mu

Áunns

f.7. can. 9. de Sacram. in genere. Q? f. 14. c. 2. de

' .ff'o W Ill), i

Penit

anm&; u

p ag W'

TIEPULUS- XLIM

, "i «

De Presbytero non baptzato

Buuïmls Bemm

huj n

SUM MARIUM.

x dul quam

1. 2. 4 non baptizato nec Ordo nec aliud Sacra-

fl au&h

mentum valide vecipitur.

a d opiïe

Cüm

P

p

2o9 LIB, IIL TITULUS XLIV

(

jo

j

gpfæf p[

Um Baptifmus fit fundamentum & janua re.

gSäffm !

e']lqu

lh

ll

liquorum Sacramentorum. c. 2. de coguat.

[pir. in .. 'Trid. f. 12. c. 2. cit. nemo ca-

1n

pax eft alterius Sacrameuti füfcipiendi ( etiam Ev-

,W[I]CHU[

n

UExzreml'

chariftie, licét conficiatur extra aQtualem fuüfce-

jj

li

r

ptionem, nifi niaterialiter tantüm ) qui baptiza-

j

:

( ]wdä 1

tus non eft, ideo

Dico.

W

I HCöU E(LICJ

Qui in presbyterum ordinatus eft ante

A

fufceptum baptifmum , invalidé ordinatus eft, &

j

apaï()[hl ! Mï

"

de novo poft fufceptum baptifmum ordinari de-

,U

bet. c. 1. h. t. premiffis quoque reliquis inferiori-

(lht

MUU YU

bus Ordinibus. c. 2. eod. — Ceeterüm , fiquis ex

Chriftianis parentibus natus, & inter Chriftianos

'ïn &Llfldg 3

;Xnd (u

nec

fideliter converfatus eft, prefumptio Juris violen-

Lf U

1400

ta Bayüifmi füfcepti inducitur, c. 3. cif. in f.

Qu

*

THEULUS- XEIV

1

DeCuftodiaEvchariftize, Chri£

WL

matis, & aliorum Sacramento-

rum,

W W

d

SUMMARIUM.

. 2. Evclmnjha, Chrifma, & Sacramentalia quo-

SW !

iodo a[Jervanda.

Q Wmm

Ál

!

l Mlhu t

Er Evcbariffiam hic veniunt fpecies panis

g

;

nf

Evchariflici , füb quibus latet | Chriftus

[

cum Divinitate & Humanitate tota

per

chrifima autem. oleum balfamo mixtum ab Epif.

copo benedictum ,

quod à Parochis adhiben-

bfþ

LIT

!

dum eft in Bapufino folenni , feu cum cerema-

" W

niis

IT

I

u

V

j

De Cuftodia Evchariftiz; &c, 203

MT

LU

piis ab. Ecclefia przfcriptis collato :

olt]

per. Satra-

1d'£'4 1

qmenta demque Sacramentalia , qug in con/ fe&io-

Al f

(| lfn

ne Sacramentorum adhibeatur , . maxime olemn

dl(

WU n

N

tam Catechumenorum pro Baptifmo, quàm infir-

A t

inorum pro.Extrema Untione.

MA

[

Dico.,

Evchariftia; ( uti & chrifma , ac olea

d

Mu

facra ) fub fideli cuftodia afferventur füb clavibus,

v

T

quas habeat Re&or. Ecclefie ,. & quidem iu ta;

V ürdry

Id

bernaculo mundo fine aliis rebus appofitis , ac ia

þ Wl nnn

Ecclefla palochlah , &cum lumme

Commu-

QU f

pisiex asM .

2. Oratoria , Vafa, Corpora-

(atia, j

ha Punäcatona & Ve(timenta facra conferven-

105 t r

tur munda & mnda.

3. Profapa autem füpel-

Af h v

Je&ilia Cextra cáfum, necefi"mus) non reponane

Lt

tur ip Ecclefiis, c. 2. eod. . Notandum, ne Com.m.

gat confecratas fpecies: Evchar:fhcas couumpx

! X

fzpius & fere fingulis fepnmams antiquas fuma

debeie, &. novas ccnfecrau.

wrile C

TITULUS XLV

Stmto

N

De Reliquiis & Veneratxd 8

San&orum.

TA

'r

SUMMARIUM

uml

Qud f fnt Reliquia &. Veneratio , qmmzm S'aäo

&i dzmnmr vel Begti,

- r

vin f Y

2. Quo pado venerari liceat fantlojs ; d Rej-

yjbus t il

qums

E

EN

m T

.Elzqummm voce deuotantur corpora San-

b5

ipo a i

R

&orum, velcorporum partes,. uti offs,

d i hwdm 24

"g

carnes , dentes «; capilli, cineres, &c,

Pm l.lq

Q

ss.h['&

yit

M

l

210

LIP. III. TITULUS XLV.

V0f

d an

["

item SanCtorum veftes, rofaria, aut alia SanGto.

"

j

j

" QPPWM

rum ufu vel atta&tu facrata, pariter & inftrumen.

il i

d

ia Maryrii , uti cruces, funes &c. quin & fepul.

g

chra.

Santti autem hic dicuntur non illi , qui fo-

jjro

j

]àm cum opinione fanétitatis, aut etiam miracue

[ Ü qumms |

lorum, ex hac vita decefferunt , fed qui ab Eccle-

!l

n-]äf d)

fia canonizati vel beatificati , feu in numerum

Afl :

l n

San&lorum vel Beatorum relati, & fic publice ve-

j i

N Wll

neratioui expofiti funt: San&i sb omnibus, &

m Tig t

omui cultüs Religiofi fpecie , ac ubique, Beati

; A^

autem cum reftrictione ad certum cultum, v.g.

perimaginem in Ecclefia appenfam, Breviarii re-

citationem , celebrationem Miffe, aut folüm pro

TU

certo loco aut genere perfonarum &c. coli per-

mittuntur publice.

Veneratio denique eft cultus

r

conveniens SanGis aut Beatis tanqnam Dei ami-

€is, & vocatur cultus d4lia ( & refpe&u B. Virg.

UAR

MARUE cultus byperdulia) ad diftin&ionem cul-

tüs latria, qui foli Deo competit, uti Sacrificium

/pist ln

&c.

Qui cultus dulig, fi exhibeatur nomine Ec-

nl d

clefiz, tanquam ab ea inflitutus, vocatur publi-

MUET

«tis, five in loco publico five in occulto defera-

nmahuunä

Q 1707

tur: privatus autem , quiex privata tantüm colen-

tis devotione, v. g. per preces, jejunia &c. licet

n

forte aliis videntibus & publico in loco exhibea-

tur. Hic cultus privatus etiam exhiberi licité po-

UT

!

d

teft non- canonizatis, & non-beatificatisà Sum-

J

Mi

ino Pontifice, ad quem folüm id pettinet : mon

Muþ T

r

RE Ms

Unde

N

item publicus.

R r

Dico.

Prohibitum eft cultu pu

blico venetari

b hh

W

'

aliquem, qui authoritate Romane Ecclefiz inter

j

;

3

li

Ut

h

2. Reliquias

San&tos aut Beatos non eft relátus.

Wa N

(

enales ex-

antquas oftendere echa eapfam ,aut v

f

.Slg(

pone-

!

mU.US lu

!

De Reliquiis & Venerat. &c.. 211

"Ti at üy

" pamer& i

ponere

5. Noviter inventas publice veneratio-

ni exponere abfque Summ! Pontificis approbatio-

, n &( m&þ

ne ; licét fufficiat approbatio Epifcopi in cafu,

du ij

quo inveniuntur Reliquie cum fcriptura velinftru-

I!lls, Ut

mento publico, aut aliunde conftet certó, eas effe

Wqu nb

Habentur

licujus fan&i aptiquitus approbati

hec c: 1. €? 2.b.t. Trid. f. 2 5. in Decreto de In-

rt!arl Ut 5

Mür ,vocatione. Veneratione , Reliquiis Sancdtorum , &

ET f

faeris Imaginibus :

quod utiliter infpicies , uti &

x tl

meum Cur[um Zbeol. Polemica p. 2. controv. par-

ID

ticul. 2. avt. 2.

Ym ln

t M vl

TITULUS XLVI

tcinm d (oh

^ifa d erm

ts tngum t

De Obfervatione Jejuniorum.

Mp

SUMMARIUM

Va dtnimem

p uf

Sejunium & Abflinentia quid

gt u

2

uinam obligentur ad banc, & ad illud

vf WAl

3. Difpen[atus ad e[um carnium non tenetur abfli-

al n

nere ab altera vefetkione in eodem die

4. Quantum liceat comedere in. Collatiuncula Ve-

,apmmmmw

"T //m&rl;

fpertina

od

Ejunium in genere eft abffinentia à cibis , feu

T

gt

parfimonia vitás in quantitate & qualitate

J

E(t duplex: Aaturale , quod confiftit in ab-

jgiyot!

flinentia ab omni prorfüs cibo & potu, per mo-

dum cibi aut potüs fumpto, atque hoc pracipi-

lo p

t

d

tur ante fümptionem Evchariftie

Et Ecclefia-

u

flicum , quod ab Ecclefia prefcribitur fecundüm

d J

certam formam,

Si Ecclefia pracipiat pracise

| SlP(m ,m

O a

[ ^

"

"

/

Jv

«t

ar» LIB. III. TITULUS XLVI

j llmuf

pan

"

i

abflineri à certo ciborum genere, nimirum 3 car-

[5 ([l ii

ii

nibus, vocatur ZAbflinentia: fi pr&ter carnes ve-

IU

rg[lO" F

tet fimul alteram in die refedionem, jubeátque

fl

Á

li

T n

una refeCtione integra in cibis efurialibus, feuà

j

hqdl[

carne diftin&is, fumpta effe contentos, appella-

ng

tur fui&e 'je]lmmm ; quod óbfervari debet ia

jl ahüqdf q

Quadragefima ; in angariis fería 4. 6. & fabbathó,

NI

« CO

m [:

in vigiliis Nativitatis, Pentegoftes, 55. Apoftolo-

rum &c;

Et hoc jejunium definitur effe abffinen-

j An |

tia à certó genere ciborum fub una vefetdtione ad

u dl

meridiem fumenda.

Cibi prohibiu funt carnes;,

4 n ]g )N

14

014]

& quidquid in cómmuni zflimatione habetur pro

apad.

marem "i

WU

f

carnibur, éati. 7. $. 11: d. 3. dé confeér. item pro

m'ï &

Quadragefima etiam /ad'irinia , feu illi cibi, qui

fementinam caruis originem trahunt. caj. fin. d« 4.

Qm TET

uti lac, butyrum, cafeus , ova.

Verüm ea feré ubi-

gt Ti VTE M

^

que in Germania permittuntur vi confuetudinis,

din at

La

$i comedantur carnes in notabili quantitate , pec-

vl vt

Si adhibeatur ai-

Ccatur graviter toties , quoties.

nOn lur,!

N

tera refeGtio, etiam per plures comeftiones modi-

Wt

Qæj

N

j

€as fucceffivé conftituentes integram & plenam

Aï* XMXX ww )

refe&ionem, pariter péccatui mortaliter. Laym.

gt

L 4. Tbeol. mor. tr. 8.6. 1. v. quavtum.

Licitua

u

MOA

tamen eít füb vefperum fumere collatiunculam

f mgf

feu ceenulam moderatam ex recepta confuetudine,

//(

t

ex qua pariter pro réfe&ione intródu&tum eft tém-

nl s,ql

pus meridianum feclus&à jufià causá illud mutandis

H m!q llml

nam olim in Quadragefima débebat fumi primüim

ad folis occafunt.

Abítinentia ab altera refectio-

[ü mädï' ,,

ul

ne fundatur in caf. $0. d. 1. de con[ecr. imó magis

K

"n

r

[uhxila. [

in traditione & confuetudine,

PT

ï

m

Dico r. Quamvis abítinere à carnibus, Vené-

M M e&u

ris, Sabbathi , & Jejuniorum diebus reneantutc

Q1lX

Ts iT

D

"p t

De Obfervatione Jejuniotum. 213

) n"mmm

i

Pt (l

omnes Chriftiani, feptimum ztatis annum egreffi ;

fl

ümngm, "

quia precepta Ecclefie per fe comprehendunt,

L [lb[si

omnes & folos ratione prazditos Chriflianos.

fhnanbu ,

N

2. Abftinere autem ab altera refeCtione, feu ad

t (Onmms

jejunium, illi foli , qui compleverunt 2 1. etatis

$nnum ; fic euim habet communis DD. fenfus:

.MW 6 & 4012"

giíi & ifli aliunde excufentur, y. g. ex caufa vale-

ints &i

P (Ul[)

tudinis, magni laboris corporalis, intenfi ftudii,

D]

h *wmr Ó M

difpenfationis &c. — An veró fexagenarii excufen-

um W WM &lüh

tur, dubium eft inter AuCtores: probabiliter af

p M m

firmant Portell, Jo. Sanch. Diana, Tambur. Burgh

a IDtit Fben

& alii apud la Croix. ]. 2.p. 2.5. 1317. allegantes

'! /ifwf/r:/ it

suCtoritstem Pii V. negant Azor , LJT Tann.

Ji, bl (l

Filliuc. Layman &c.

u f f

Quzres, an, fi cum aliquo in particulari, vel

. Veunerfe

«um integra communitate generaliter difpenfetur

itur q Cs

$d efüm carnim in Quadragefima, cenfeatur

MU u

etiam difpesfatum quoad fecundam refeGionem?

& a

V

]

y. cum Cajet, Ázor, P. Wieftner b s. 7. af-

zs um m

firmativé? quia per difpenfagonem ad efüm car-

ao lg

nium tollitur fubftantia jejunii; & rueute princt-

m pondit. [

pali ruit quoque accefforium. c, 42. de A. $. iné

iugnt li

Ex quo ulteriüs infero, fiin aliqua dizcefi permit-

"

! [

g aituna

titur efüs carpium geperaliter, nec illos, qui di-

srap t

fpenfationem quoad carnes non acceptant, & ci-

bis efurialibus voluntarie vefcuntur , peccere con-

Til TU abmeü

ia

me&uü

tra jejunium, qui illisdiebus , quibus permittitur

o TU

efüs carnium, adhibent alteram refeCtionem in

Ema bahm H

cibis efurialibus ;. quia etiam, quoad hos per di-

Et

i

1 m

fpenfationem fublata. eft fubftantia jejuni

plané abfurdum foret eos obligare ad. abftinen-

n

qum ab altera refe&tione, qui fponte ahqmd ob-

we

ju mblli

fervant de pracepto Ecclefiz, abítinendo à car

" QXEW

nibus,

O 3

4

214 LIB. III. TIT. XLVI. De &c.

nibus, non veró illos , qui nihil obfervant,

carnes comedunt.

Nunquid talis, qui fponte

non comedit carnes, & quem tu vis obligare ad

abítinendum à fecunda refeCtione in cibis efuria-

afferte mihi

SUM)MR]

libus, licité mutat mentem, & dicit

i

n

carnes ad cenandum ? & tunc in his juxta te

yl

jj

poteft adhibere fecundam refeCtionem : quare

p

hn !

ergo non etiam in cibis efürialibus:

unü

Dico 2. Quantitas ciborum efurialium, que

u

reront ïhS

in collatiuncula vefpertina licité & absque omni

li

;f d

peccato fümitur, poteft effe vel abfoluta refpectu

"H u p

omnium, nempe medialibra ( qu&e apud nos fünt

L:

8.uncie) velrefpe&iva , nimirum refpe&u &

mam n

proportione habita ad perfonas , qua ampliori

vel pauciori cibo indigent ad fuam refeCtionem,

WWU Y lmi &p

ac à multis determinatur quarta pars Jufti prandii.

Utraque fententia eft veré probabilis , & tuta;

um ad pi*

traditürque à muliisDoGoribus. Quando autem

t pl

exceditur, equidem peccatur, fed non ftatim gra*

Jh W m- N uüæk

viters quando veró grave contrahatur peccatum

v lu

excedendo, plerique DD. non determinant. Qz4:

LOW

litas veró ciborum, an nimirum calidi fint vel fii-

gidi, offa, vel pifres, vel fruCtus, vel placentze

mmahq i

r

&c. juxta Azor, Bonac. Burghaber, Sporer, &

&i

alios non attenditur, quorum fententiam praGtice

probabilem effe cenfeo ( modó confuüetudo non

frrt,&anchol

repugnet) licét 30. DD, apud Diana contradi-

"C gt

cahnt, qui tantüim permittunt leviores cibos, uti

Wuïl

hP

panem, fru&us, bellaria, & pro more regionis

unücmm

cafeum

iT

"i d

if

:

*3) o (0-

M

B

LU

TITU-

U.

216

-»æg)ää (Gew-

—

!

Lr

u [

SHEITOLUS XEVIT.

1

MT

E-

«k

"r D

De Purificatione poft Partum.

L

1 t d. affene:j

fitc j

SUMMARIUM.

T

t

l

I. Lex Purificationis in quo confiflat.

ïlfï!ibus;

2. In Novo Teflamento non ftringit per fe.

bur.:efurialium, 1

Ex Ceremonialis Antiqui Teftamenti erat,

" Mr;&kawm

g.;cveä d

.üut feming poft partum maris 40. . die-

u Qd

bus, & poft partum feminz 8o. diebus

abítinere debuerint ab ingreffu templi propter

! ia

7078 (2 nj

immunditiam corporalem, que eo tempore cen-

febatur perdurare. Levit. 12. quo finito offeren-

t an tl

tes agnum anniculum, & pullum columbz, vel

t p d

pobsbils, &t

turturem ( vel, ubi agnum offerre non poterant,

duos turtures , aut duos pullos columbarum) fe

hs. Qu at

liberabant ab immunditia Legali, & redimebant

t nl

o t

infantem in templo, fi adhuc vixiffet, DEO obla-

tum.

Ad hujus Legis imitationem ordinavit Ec-

veléenin

TL

clefia, ut mulieres exempló B. Virginis poft par-

tum aliquot hebdomadibus in reverentiam Eccle-

Jfadas d t

fiarum abítinerent ab harum ingreffu , atque iis

ij j

d

elapfis Purificationem per certas ceremonias in-

fütuerent, & à Parocho in Ecclefiam introduce-

Y qípionm

rentur przvia benedi&ione, & cum aliqua obla-

al D mmüï..

tione. €. tfi. h. t.

v o ühm,' 1

Dico, hgc purificatio peft partum in novo Te-

i o

ftamento non eft de precepto, fed de confilio.

c. uti. cit. Nifi forfan confuetudo, quz videtur effe

introdu&ta cum opinione obligationis , obtineat

apud nos vim legis.

"

4!

O 4

TITU-

"

^f

37

2!6

qui

£$3 Cl) $82

qwïem

11

WL

TITULUS XLVIII.

j

& lml 01

?

«073

(d

De Eccleüls zedificandis, Vel reæ

g

NCU 'Zs

n tll

[

|

n

Pal andnso

nf me

"

H

WU i

Nl

SUMMARIUM

Ur mäwï Ü

1. Quid, bic mtell;gatur per Ecclef'am,

at

[h

2, Quid requiratur , ut adificetur nova.

Pa Oïh il

- Quinam obligéntur: ad. reparandam vuino[ans

WIS :

[A

3

?

d

(P[O OVEP

Ccle/';z hic denotat edem ,

in qua Fideles

1[ M M'W 5'&,

PU0

n

qrum at t

LOI]VBDHlnt non taütüm ad orandum , fed

, etiam: ad audiendam Miffari & Vexbum

ajiíefunam

n-v /'" fk"

DUI atque ad percipieuda Sacramentà, prfcopl

ïm

auCtouwte conflitutam ,'confecrstam' , vel be-

nedicism.

: De hac inquirendumi r.

" quid requi-

ii p uf P n

f"!"

ratur ad trovam Ecclefiam , maxime Parochiálem;

gl L

lwil

r t"uh

edificaidam. z. & qui ad eám, fi collapfa vel de-

m

ftrocta vel rüinofa fuerit ; reparandam fumptus

!

confc:re debeaut

d

[ N""L';LS f

* Dico r. Ut &dificetur Ecclefs nova, requirie

ha

w Tï

N

/:7./

^f

tur f. Confenfus & authoritas prfcopn, locum:

-Ii':

cnnbïuum defignaatis , ' 1b1que Crucem figentis,

J/M 1: ;3'(

& primum lapidem "ponentis ; qüe'tamen per'

»(:r

V n

fübítitutum quoque facere poteft-

2. Compe-

J

m

tentis dotis, qua fufficiat ad procuranda lumi-

na-*ua facrum minifterium; cuüodlam, & cüfto-

! L!(m

i

Y

dum ftipendia , affigratio. . Abfentia preejudicit:

z.

|

h

A

aïrenus Ecclefiz, prefertim Parochialis, nifi aliud.

Á

i

)

emgat neceffitas vel alia jüfta caufa: qüale tamen

'üfre

Pmel v

W Qv

præ;udxclüm efíe- non cenfétur cóncirfüs pópuli

* 3&

i

ad

M & "

htei

pI

LTB.IIL TIT.XLVIIT. De Ecclef.&c. 217

»

J

9d antiquiorem Eccleüam forte imminuendus,

UM

Textus & DD. in c. fin. B.t. c. $. de confecr. Eccl,

! VCI

c. 4. de privil. in 6. & can. 9. d. 1. de confecr. — U

l'ds

ávtem edificeuir nova Bccleüa Parochmlzs mtra

fi»es alterius ETI OChlæ, requiritur ulteuus I. præ-

T

ier amhorhatem Epifcopi etiam confenfus Ca-

2. Utadfit jufta ac fpecmlxs cauía, quahs

" Erdef An

P ituli,

effe ceníetur magna dlfïïcultas Parochlanorum,

dl;ï

n

Y. g. ob diftántiam, i mtex;acens flumen, &c. i in ade-

unda Ecclefia Par ochlah vel penculum,ne quis c de-

t)m d;m ,WP ;f

cedat fine Sacramentis &c. 3. Urfaltem 10. famx-

li adfint pro nova Pamchla 4. Ut audtatur Paw-

&lius antiquas, Panonus, &alii, quorum mtereft,

M "ad orandum P

4, Uj

l:cet confepfus eorum non fit abfoluté nece(ï'arms.

.....

it N t

Ut nnvæ Eccleflæ üatuatm tanta dos ex redx-

( Smnenà Ep li

t*abus antxquæ Ecclefie feu Matris (falva tamen

Totog, nj

congrua antiqni Par OChl) vel aliunde, quanta fufü

cit ad fummanonem nov1Paxoch1, ad lummarla,

tl T g g

, if Prdijen

&mlmüeua facra. 6. Ut anuquæ Eccleüæ fe:vetur

-*

ii ol d

cómpetens honor , ab prfcopo determmandus,

at

v. g ahqms cenfus annuus; Parocho autem anti-

!

guo, fj dos ex ejusr reditibus fit afügnata,Jus prz-

r Dbl o n

fentandi novum Parochum. Trid. f.2 1. e. «. deref.

ao p D

é. 3. ö]in b t, & ibi DD. c. 3. 2. debzs,quafiunt

f tnt frtt

aPræl can. 3. caüf. 10.q- 3. Cati. 9 . cit.

yj; Qu

Dico 2. Ecclefia (maxxme Parochuahs. idem

eft de edibus & domo Parochi ). fi collapfa fue-

TET

rit vel deüru&a vel rumofa, reparariac 1eüamar1

x at m

W ciüniti N wtj

debet 1. ex redmbus 1pfius Ecclefiæ ,. H habeat

fofficientes pro fabrica & necefiï*anbus füis de-

u^

yietayti

flgnatos.

2. His deficientibus ex toto, vel ex

1im?arothïaïis. niüïj

patte, faltem concurrere ad. repaxauonem tenen-

ii 0

tur Beneficiati & Parochi, fi habeant rgdundan-

(

f L

ä

o j

tes

"

Immunlfü

218 LIB.IIL. TITULUS XLIX,

WA

li f? L

tes ultra congruam füftentationem reditus ab Ec-

i

M [0

clefia, item Patroni, Decimatores, acalii pro rata

?i

NT

u i

I

fru&tuum, quos quomodocunque ex tali Eccle-

,

9

n()lmf f

fia provenientes percipiunt.

3. Sinecilli fuper-

Wf[m

fluos, necifti ullos reditus ab Ecclefia percipiant,

Jrih p

jum

yu !

obligatio incumbit populo & parochianis Sacra-

menta aut aliaDivipa percipientibus in tali Eccle-

T

j W :

fia. Tiid, f. 2 1.c. 7. devef. e. 1. 3. 4. b. t. cauf. 10.

i ii

j

€AB. 10. q. 1. C can. 1. fegq. q. 3. Sed nota; ante

predi&os obligariillos, qui vel ex conventione,

jl

hw

u

j

ïmlibus i

j

vel ftatuto, vel confuetudine ad reparationem ad-

Item obferva, decimatores Laica-

, Qul

ftringuntur.

les feu, qui Decimas peaitus fzcularizatas perci-

IT

j

piunt, five fint Laici five Clerici, feclufa confue-

tudine coniraria probabiliis non teneri concur-

d

),lul j

rere. Nav. de redit. Eccl.n. 5. 57, & tefte Zypeo

h m

de Paroch. con[ult. s. n. 2. plerique DD. exratio-

MW'

l

3

Mi

ne , quia tales decimz ab Ecclefia & officio fpiri-

T /7]

tuali avulfe non ampliüs funt proventus Ecclefiz,

läf;,utäiül : í

)

fed bona meré temporalia, oneri bonorum &

n

proventuum Ecclefie non ampliüs annexa, & ha-

bent fe inftar patrimonialium.

Decet tamen, ut

dbl

& ifti, ubi opus eít, concurrant.

[

[

tü

TTULUS XIIX.

Lnd

i

ü

IT

De Immunitate Ecclefiarum,

t

Coemeterii, & Rerum ad eas per-

NI

tinentium.

A

21

lr

SUMMARIUM.

i

s i t

* deüdhw(

. Quid C quotuplex fit Inimupitas Ecclefia-

hi

Jv]

1€4.

MT

2. Inm-

l T

I

De Immunitate Ecclefiarum, &c. 219

A

Ts

lj

2.

Immunitas Afyli eft introduita $ure Humao.

-

| Diünqu

Urjn

Quibus locis.

Et quibus per[onis conce[fa fit.

) g

ld

VUftne

. Recenfentur. crimina. a[ylo privantia.

QT

Quid recéns ordinaverit Benedihus XLII.

À d

[

i

j

Quid vequiratur. ad. extrattionem. afylà. non

fPi&m

m imgügm;

gaudentis.

W*Lw

l

ll

Pena non debitó modo extrabentium.

1 .q.ï; W T0

ä

[I

Perfona Ecclefiaflica *ab . oneribus . perfonali-

;M ,mmeuima

bus.

mesmmimema:ï

Io. Et Realibus ac. Mixtis immunes [unt.

LL li

ir. 12.. Qua Tituló jurisdictionis imponuntur, &

15 z p

de novo.

!

ln rf QQnfa

3 02 1068 (onty

Mmunitas in. genere eft exemptio ab oneri-

J7 t

Et

bus publicis , feu aliàs communibus,

i DD n

hinc Zmmunitas Ecclefiaflica eft jus feu exem-

& lol

ptio, qua per[ona, ves, vel loca Ecclefiaflica ab one-

porensd li,

ribus facularibus libera (unt: iquidem triplex eft,

o o &

1. Perjonalis, qua gaudent perfong Ecclefiaftice,

wisem, tb

& maxime confiftivio privilegio For?, vi cujus ad

p Db

forum & Judicem fzcularem trahi nequeunt, dé

iil

n

l

quo ad rit. 2. lib. LI. de for. compet. & in privile-

gio Canonis, vi cujus violentas manus Clerico in-

At

jiciens excommunicatur, de quo ad tif. 39. /ib.

V. de fent. Excomm. 2. Realis, qua gaudent Res

i,

Ecclefiarum & Ecclefiafticarum perfonarum, ita

ut exa&ionibus Secularium non fubjaceapt, de

udesyt

qua in /oc tit.

3. Localis, qua gaudent Ecclefie

]

& Cometeria in tantum , ut aCtus profani , &

locum facrum decedentes in iis exerceri prohibe-

UMI

:

antur, & maexime, ut Rei confugientes ad illas

gt

fant fecuri, ac per violentiam indé abífirahi non

poflint.

zl

munl[

«t

229

LIB. HI, TTTULUS XLIX.

j

g

u

poffint.

Atque hec vocatur proprieé Immum—

fume

tas Ecclefiarum ,

vel ju Áfyli , vel Afylía, ut-

, Ed yi

pote introdu&ta ad imitationem afyli- Civitati-

LL

W« n

)!

bus Refugii in amtiquo Teftamento conceffi.

vll

j

Et de hac pariter traCatur in boc tztu!o, &

, g

J

Nän

quidem fecundüm Rubricam primo loco

.De

"] mlum 61

qua proin

" o

Dico 1. Immunites Afyli non eft Jure Natu-

H

thS(h*z

rali, nec in novo Teftamenio , ]ure Divino in-

'»'äl

L

trodu&a, fed tantüm ]me Ecclefiaftico & Civili,

PIO q09 (

fcilicet in can. 6. $. 9. 3,.36. cauf. 17. q.4. G

Wi

rr'* 0[

] l'glüï['

£. 6. 9. Crc. b.t. C t. t. C. de bis, qui adEcclej

fl j trient

confug.

Regulata autem fpecialiter à

Gregor.

?30 EDIH«

XIV. in Confl. Cigm aliàs edità anno r f91. Quod

d

]uus Naturalis & Divini in Lege Nova non

wl Ef 9t «

fit, probatur negative.

Objic. y. Jus Nature

ii

dl&at, Ecclefiis & locis facus debeu reveren-

tiam:

L.

ML)

ergo illuc fe recipientes fecuma'ls causá

non fuünpt inde avellend).

T u,r

bla L

2. Jus afyliin Annqua

u

AU M

Lege fuit Juris Diviai, Exod 21. Num. 3 j. Deut.

49. Sed Ecclefia hoc Jus Divinum curfus inftau-

i

4l

ravitin Nova Lege: ergo.

g.ad r. Natura qui-

vl

NT

dem di&at, Ecclefiis deberi reverentiam in gene;

"

re,non autem quoad modum determinatum, con-

üüentcm in boc, ut fcelerati in iis fint fecuri à de-

N.lm

;

bita punitione ; aliàs in nullo cafu exinde abílrahi

ll

j

lhap.

:

vxolente poffent, quod nemo admittit.

Dein non

mP[

omne, quod iumen Naturg diGtat conveniens effe,

.

I

uti di&tat fceleratos, faltem aliquos , in Ecclefiis

j

A J

defcndl uti omnes Gentes agnofcunt, propterea,

T

hgnïw

A

fub præceptum]uns Naturalis cadit,

Ad 25 EC«

I

m

!

i

cleüa hanc Veteris Teftamenti Legem. 'J'udzcmlem

A

I

mec voluit nec. potuxt refüfcitare, fed novam pos

Idt s

fmc

gj

HULUSXU

iX

DeImmunitate Ecclefiarum; &c. 22 1i

|4

J

IN

fuit ad imitationem antiquz; ficut de Decimis fol-

l,

L

Jl

lii

il 'jwe

vendis dictum eft ad tzt. de Decim.

flh (

| Tt(.a

Dico 2. Ecclefiis oninibüs, lousque fücris, &

mf')m [ j

Religiofis , feu authoritate Epifcopi conftitus ;

J'Uf n bw

li

competit privilegium & jus Afyli , u fuat T'emplas

"I g

|

etiam nondum confecrata vel benedi&a , etiam

conítrui folüm copta, polluta quoque & inter-

uT

diéta, item Ecclefi atrium, & quidem ad 30. vel

]s Ml IUWU u )

40. ufque paffus ( fed hzc diftantia in Praxi non

Ti Ro C

obfervatur ) item caemeterium legitime ere&um ;

etiam templo non contiguum, 7Mona[leria & do-

3? þ "m i

H

WIL nj d

mus Religioforum, horti ; arez, edes &c, intra

»75 !uf'g(;«

fepta Monafterii exiftentes , Oratoria &* Capella

t Q

Epifcopi 2u&toritate Divino cultui in pérpetuum

!t n g

deputaté , etfi exiftant in privatis a&dibus, Hafpzm-

lia au&oritate Epifcopi ere&ta cum Altari ad ce-

Mi 1 n m

108 deber r

Jjebrandum; Tabernactilum, in quo affervatur a&u

Ita com*

t r i

Evchariftis, item Palati4 Epifcoporum

. hefiiniqn

funis ex cam. 6. feqq. can. 2. 21. 36. £auf. 17.

q. 4. 6. 9. fin. b.t. c. 4. de Relig. dom.l. 3. C. de bis;

1. ,5.Du

U v d

qui ad Eccl.l. 3 $. C. de Epifc. & Cler.

Ratio eft,

; lM

quia hec immuuitas habenda eft pro favorabili;

ütpote ptivilegium Principis, & quidém principa-

p

liter refpiciens favorem publicum Religionis, con-

7104f (

TTTE

fequenter latiffimz eft interpfetationis, per £. 30

alteridir

de privileg. c. 16. de V. $. c. 15. de R. , in 6

L. 43. ff. de Relig. & fuümpt.fun. proin Ecclefia hoé

siniit, D

loco late accipi debet ; conféquénter ex eoderm

bt n

principio necefle non eft

ut confuga in ipfarà

o X

Eccletiam &c.jam a&u fe fecepérit, fed fufficit,

gwoicunwm?

fi januam v. g. jam apprehenderit

Objic. t.

Immunitas Afyli impunitatem pre-

Yi ngem

ftat deli&is; qu& Jus Naturale ö& Divinum puuiii

Qu fed n

gxl-

r uniæteEc

J

522 LIb. III. TITULUS XLIX.

,reialicujns (

p

exigit, prebétque occafionem delinquendi: er«

4f

go eft noxia Reipublicz: ergo odiofa & ftriciz

j

1 T

interpretationis.

2. Bonum publicum exigit

W

]pl debeg

puuiri fcelera ,

& immunitas cedit in favorem

li

mü]imm L

privatorum : fed bonum publicum praferri de-

( lter"mw

)

bet, & magis eft favorabile, quàm privatorum :

J lo

3 |

ergo.

p

g. ad r. Jus Naturale & Divinum non

f

j

exigit abfoluté puniri omnia delicta ac femper,

J

HJS fln

;mïlb

praefertim quando impunitas indulgetur. intuitu

;,('mfi*"iï !

m'e

Religionis & ex reverentia erga loca facra, aliàs

:;udemh&deïes,lc

nec Deus in antiquo Teftamepto potuiffet tem-

?egani, Bl n

plo & altari & civitatibus refugii afylum conce-

dere.

Nec Ecclefia omnes delinquentes prote-

r:l'cridäfronmmc

git, uti videbimus, quos autem protegit, non om-

j [

nino impunes effe precipit, fed relinquit in fal-

*.»[W,ä" 'Mm

iiongt

vo penas pecuniarias , infamig , profcriptionis,

confifcationis bonorum &c.

9i quidam fcelera-

L.;!:mam Ó

[ T!] f.ï

ti fumant indé occafionem audaciüs delinquendi,

per accidens eft , & retorquetur in immunitate

"

ld

Veteris Teftamenti ab ipfo Deo induGz.

Nec

[

ia U

Ecclefia inteudit per fe favere fceleratis, quibus

W

,

|T:

per accidens obtingit favor, fed fpe&tat reveren-

"Al

tiam locis facris debitam, dum concedit quibuf-

h il

?h

dam in iis afylum.

Ad 2. Bonum publicum etiam

exigit, & magis, Ecclefias non violari per vio-

2

'r»tuï

lentam ad eas.confugientium extractionem, ea-

l

at

W

"

; u

rümque favor etiam eft publicus, aliis preferen-

ii

dus, cüm (umma fit vatio, qua facit pro. Religione.

Cl

l.43. cit. privatis hominibus dire&ié & per f« non

T

intendit favere Legislator humanus per afylum

Ecclefiis indultum.

ï

i

M&þ

aj

il

L u&

J

4

Dico 3.

Immunitate afyli gaudent omnes

"nf

d)

i

Chriítiani utriufque fexüs , « qui confugiunt ad

wd bü*':ü

u

Ec-

Dj

ia (;

De Immunitate Ecclefiarum, &c. 223

Ti

W Odm[

Ecclefias, rei alicujus criminis, quod mortem, mu-

LT

tilationem , aut peenam equivalentem, vel carce-

Mm

Bl

rem aut vincula promeretur, in ordine ad effe-

TUf

Utf

&um, utrecipi debeant, & effe fecuri in fua perfo-

na, nifi nimirum rei fint criminis excepti , & aífyló

! qdam anUïU'

t D

privantis. Iterum communis ex . 1. 6. C. de/m,qm

I

ad Ecclef. c.6. b.t. can.3 6. & Confl. Cumalias Gre-

RLT

gor. XIV. citt. atque ex preta&a ratione, quia hee

Vb i

immunitas eft favorabilis, & late interpretationis.,

V i

Dixi 1. Chrifliani ; probabiliüs enim meó judició

"s M Y gü ,

non gaudent Infideles, feu non- baptizari, uií Ju-

um ! IUUI(

dzi, Pagani, Ethnici, nifi ad Ecclefiam confugiant

"8 g p

auimó ferió fe convertendi ad Fidem Catholicam.

RI DOf r

per /. 1. cit. jun&o c.6. cit. ibi: juxta f[acrorum [La-

véditgir i

tuta Canonum, C* traditiones Legum Civilium : ec-

As Prcnpr

go Jus Canonicum approbavit legem Civilemalle-

Sigudin ob

gatam, ubi excluduntur afyló Infideles, qui Baptif-

dcis ld

mum f/mulaté petunt ; ergo non, fi ferió petant.

RUT YLAR

Hzretici ob aliud, quàm harefeos, crimen fe re-

vme M

cipientes ad locum facrum pariter defenduntur.

v us

Dixi 2. Omnes, adeóque & excommunicati, etiam

f um

vitandi , perfonaliterinterdi&ti &c. quia hoc pri-

, du g

vilegium eft locale, non perfonale.

Milites quo-

Jssdiandit

que defertores, quijam reos fe fecerunt aCtualis

7) ra/r i

defertionis, & ad evitandam penam, vel captu-

ram, feinlocum facrum recipiunt: fi tamen nec-

aui, d

dum aétualiter priüs deferuiffent militiam, fed fo-

qy, ii t

lüm ab ea liberare fe, & fuübducere, intenderent

j

m&sm

confugiendo ad locum Religiofum, repeti à Du-

cibus poffünt, & praftitó de impunitate ( quod

m p

Ü

intelligo de non infligenda morte , vel zequiva-

lente, vel alia valde gravi poena) juramentó red-

jj gt

di debent : fecus à Ducibus porerunt occupari

qm (onïu

4T$.

434 LIB.II; TITULUS XLIX:

Eg[orfï"l

[mltl

"r

arg. d. c, 6.infine ; quia milites perfonaliter íuat

adítricti Ducibus,

ficut fervi Dominis, qui ab bis

dnuf p

aufbünemes absque periculo , ne uädantm JUdlCl

Cf p

ob grave delictum, non proteguntur ab Eccleha,

hRelPlO' ;

läczt.ä;

Dixi 3. Aei alicujus criminis &vc.

a at i

Quó edam referas debitores LAVIIES, fi penculmn

,itt (j

fit, ne conpaamur iu vincula, vel carcerem, pez

1l (

Wmsz(

l. 1. 6. C* can. $ 5. 36.éitt. nou obftante, quod

sj *

fua culpà contraxeriat debita; quia Gregor. XIV

j Nonpeïmm»

in d. Conft. qu& eft Jus Noviffimum, omnes afyló

hg,u Y

non gaudentes fpemfïcans , hos debltorcs nou

i m gj at

M

expreffit,& fic non excepit. Dixi 4. in ordine ad e

; lii

( u

j

)I D

eum &c. nam eífe&us & Commoda afyli funt,

v an ts

quöd confugæ ad Eccleüam,Mona&em;,m &c.re-

g, RUO

cipi debeant, & repelli non poffint citra excom-

aftrts qnnt ,

inunicationem refervatam. Extray. 3. de Panit.

TT

quod alendi fint ex bonis Écclefie, Monaflerii

Hud ii CD l

!

&c. fi aliunde alimenta habere nequeant ;; quód

VIMIA

Kulwkt(

capl, vinculis conürmgl, extrahi, vel extradi in-

f

-;0

viti nou poflint. car. 6. à. feáq. cauf. 17. q. 4.

NOMEANT

Con]?zt Greg. XIV. cit. minus ad mortem conz

Vi

demnau ; quamvis licité fiat executio in 1pforum

d Quf W. G

bonis : imó tefte P. Wieftner P. t, 5. 157. .cum

rl

aliis confuetudine in qmbusdam locis receptum

eff, ut Cuua Secularis contra ex1üentem in Afyio.

Oä)l [?

ftiln

i

procedat per mqu]üuonem & citationem , atque,

in non comparentem habita füfficienti probatione

PVHEOWW

IE

deli&i fentehtiam proferat, licét exequi peenam,

Lt

fi capitslis fit , non valeat. Dixi f. JVifi rei fint.

W]IG(!q

BM l

fl

érimiinis &c. Qgænam autem delicta privent afy»

UM

Y

[0, penes quam fit cognitio & decifio ,. an priven£

hy

ll

[

afyló, & quomodo talis delmquens fit extraden-,

D

i

dus Judici Sculari; deinceps dicemus. loterim

! Q

d

Qific.

hn

T

De Immünitate Ecclefiarum; &c, 22

Ih[es p

N

If

inify

Objic. 1.

Excointunicati vitandi ne quiderm

T

N

ingredi periittuntür Ecclefiarm ;

ergo áfortiori

NU i t

inm

non conceditur ipfis prote&io in Ecclefia:

2.Si

Pt

"

jj

ALTaDEh

omnes Chnfham gaudenpt afyha, etiam gaudebunf

A (j

Ul

Clerici &Rehgloü' fed ifti non gaüdent , üc da-

T Csl

n

cent mu'ti cüm Panorrit. i d. £. 6; n. 1 2. & iu-

LLTS

jj

finuare videtür Conff. Greg,.X[V cit. qu& eft nor-—

À. tor obl

HW

ma immunitátis afyli, dum expreffam facit menz

üonem Zaicorum ;

,' 0'11 Gt Xu'

adeóque ad hos reftri&ivam;

Va

AE p

&. ad r. Nor permittüntur Eccletfiám ingredi for-

ialiter; h: e; üt inter fint Officiis Divinis &c; C

TM

MILTTM

ZÁnt. materialiter, u ibi fint fecuri. V. ante.

T fl

f;

tonf. Ad 2. diff. minor. Clerici & Religiofi nod

1 tl j

gaudent conrra Judices Ecclefiafticos ; & Superio-

t jf d r

res fuos; neafficiantur penis Ecclefiafticis fecun

düm facros canones, v.g. expreffis c; 1. de c4-

hi. ii

lumniat. . 2. de Regular.in 6. &c: & ne pünlantu£

fceíe, Md

fecundàüm Conítitutiónes Ordinum Rehgxofm um:;

hr gt q/

R

C. minor. contra Judices Laicos, ita ut his extradf

ii a.

poffint à fiis Superioribus ; stque fic puniti fec

cundüm Leges Civiles ZV. imin, non enim debent

ia v QUAVO

effe deterioris conditionís quàm Laici.

Neque

Mi

di&da Confit. Gregoriana Clericos & Rehglofoä

hi o

ln

t

il

excludit ab afylo, fed Laicortn precise ideo fa-

3aieni lfi

Cit expreffam mentionem , quia folüm Laícis (norï

veró Clericis ) denegabant Judices Laici füb prz-

&n g, d

textu privilegiorum immünitatem localem; ac ex-

ii

trahere folebant ex afylo. P; Schmalzgluebex b.tz

;j WW"

hum. 16 y. fe4.

ia NJ""*

Dico 4. Afylo non gaudent rei crlmmum ex-

$

"

£eptorum , uüt vocantür , quz fpecificantur in al-

Oaan

a&

legata. Conflit. Gregor nimirum r. Publici latro-

hes, qui nempe in publicis viis raping caüsá ex

Dars IE;

ips

IE CP JCCW'

'm[c ELCJ

j

j

j

226 . LIB, III, TITULUS XLIX

ggcli

j

!

!

j

tl J

iefidiis gggrediuntur homines, & re(iftentes oc-

' -qS»h

Cidint

ii

2. Viarum graffatores, fanbfe obDet

ggr

)

Z tra(fene$Rouber / qui quidem in publicis &

rf

frequentaiis viis per infidias aggrediuptur homi-

fi ter'?""

nes predz causá, fed non occidunt, per quod dif-

Depopulatores agrorum,

gt

5 i

fcrunt à prioribus

feu qui fegetes agrorum , fru&us vinearum &c.

rn)v[;pf't(

j hii

MM

ex propofito devsftant

Atque hzc tria del.&a

debent effe notoria vel notorietate Juris vel no-

ngrd inios g

ls

torietare Factb

4. Qui faciunt homicidium, vel

rmwl

Va GH

iutilationem membrorum

in ipfis Ecclefiis vel

TEU

cemetérii$ ex propofito.

$.Qu! proditorié oc

PTR doet C

cidit proximum füum; h.e.utlongé communtior

$o lat 0 :

(É Yl fojmfu

ntelligi&, non folüm ex propofito & per nfi-

X OCU

ht

häd

diss,fed fub fpecie amicitie; feu qui occidit ami-

Nm

N

i CH

cum , fcilicet fimulando amicitiam , fidelitatem

MT

&c, ita ut alter nilil tale fufpicatus fuerit, vel

h AE

Jll,

cui ratione ftatus,

qui per infidiss occidit eum;

WJ . .u.ïL LY

ht

QGQQ—I u w

Ccoudiüonis, muneris fpecialiter eft obligatus ad

ml

amicitiam aut fidelitatem ; üt fi paréns occidat

, Ut d« t

LP

prolem, conjunx conjugem, fatniliaris familiarem;

EO 0'

W

caupo hofpitem,aut alius commilitónéin; itineris

gt t

focium &c

Et hanc communiffimam fententiam

IC NURU U[ I

fuse probavi in meo Candidato b. i. num. 16.17.

/

E(f !/9'6,

contra Hyppolitum Grafferum ; Cóvar. Barbof.

n

DI

& . alios.

6. Affifini, feu qui pro pécunia vel

li

//

i

&lia re temporali, promiffa vel data , occidunt ho-

T Ur n «

minem, vel in hunc finem promittünt vel dant pe-

M

A I d

D

(

cuniam

adeóque tam conducens, quàm condu-

m

j

Cius pretió

reus eft affaffnii afyló privantis

T.

mmhx N

"

i

il

Hareiici, qui propter ipfum hzrefeos crimen ad

hiïnm

.

ä ul,f

Ecclefiam fe recipiunt

3

quod tamen in noftr

[

i

MI

l

Geiania ,

ubi crimen certarum hzrefum nihil

timet

l

! &Ieüa ,

De Immunitate Ecclefiarum, &c. 227

fs

t

;I

]

timer à Judice Szeculari, non procedit.

8. Rei

mq»d

"g

lefz Majeftatis, h.e. qui in perfonam ipfius Prin-

s SW.LJ

BU

cipis ( quo nomine veniunt ommes in fua juris-

li

l

didione Superiorem. non recognof(centes

ple-

Popbl 'OIU

nümquein fuo territorl1o jus obtmentes) cui funt

' fubditi, delinquunt per a&ionem injuriofam vel

fmüus T

damnofam

v. g. percutiendo, vulperando , car-

At hæcm U[

l

cerando , hoftiliter infequendo &c. aut fimiles

. "mæ] h

Y

a&Qiones mandando, auxilium preftando íxc. ut

N *ümnm Lm !

habet communis.,

Prater hæc crimina nullum

jl " SA( à

aliud, utut atrox, pilvat afyl:a fecundüm 4. Conft.,

. fl

Gregormmzm ut docet commumüïma, quia ipfa

Y VELIUP? (opmy

Conítitutio volmt omma iu matena Immumtaus

ü !vgpol',o& W

localis occurreutia tol!ere dubia, atque velut nor-

i, ln qu od

ma reducere omoia ad unam tantitm formam, íta-

L

1

ittm, el

tuens ,ur prgcise enumerata octo deli&a pnvcut

t prani n

afylà, non alia , exti aquipolleant in j(uïe expre[]is ,

t rapint t

vel ad(t paritas , zdentzms, aut majoritas rationis,

tc t o

Uade afyló prozeguntur quoque blafpheml,per-

[ ya RI

juri, Simoniaci , percuffoxcs Clericorum, duel-

m um

lantes , incendiarii &c. i item juxta communem il-

ss ao

li quoque, qui fnrtum uf aliud delitum (præ-

r'"*'"'f"] I['"I l

ter occifionem aut muulänonem ) commlttunt in-

.W/i/// Ibl

Ecclefia :

atque illi ; qui prope Ecclef'am occi-

I"

(j hd

dunt füb fpe immunitaris ,

ad quam e veftigio

0 CA v[ m

Convolare poffant ; quamms emm ifti delmquant

T

ve( du

m

iu legem,

non tarmen 6€o modo delmquum, qui

g

à Jure privatur afylo, & quamvis in r. fin. b. t.

PTOT

quam ttmö

Summarium generaliter pronuntier, qu fub fpe im-

d

sunitatis in Ecelefris vel cemeteris delinquunt, im-,

munitate non gaudent. .

Gregor. XIV. tamen in

m hæ qi t

d Conft.

CUm Alids. hanc generalitatem reftrin-

qU

0 qm

xit

P2

g

mtaffE(

258 LIB. II, TTTULUS XLIX

p

nt

g

l þüæ

Xxit ad fola homicidia & mutilationes in ipfis Ec«

TL

clefiis commiffas.

PU [

n

yan

Quamvis autem iffa ità fe habeant, pauéis ta-

g

ii

n |

men abhiuc annis Benedi&ctus XIII. nuper piiffim&

4 05 "

defun&us novam de hac materia Conflitutio-

jj !

gmopt

nem, qua incipit, Ex quo, edidit auno 172 ;

Concilio Romano à fe celebrato ipfertam, ubi cons

5 mlm P

1e dOïTO(

i

firmat quidem famofam & fepius citatam Conffit.

Greg. XIV. aliqua tamen deli&ia, de quibus pott

perpmüdï u5

NI

Con[lit. Gregor. inter DD. dubitatum eft, an pri-

aica t

vepnt afylo vel non, declarat privare, & alia nova

1uem:b fyti

per

adjicit, quorum reis non indulget immunitatem.

iCanfl ii detd

Iaque declarat r. pro latrone publico, & viarum

graffatore, inordine ad privandunr afyló haben-

?gmguc q"A m [

dum efle illum quoque, qui unicgm tantürn graf-

]Lulg j eln

fationem in yia publica aut vicinali commifit fecue

i

Bo i

l

H,xl'

ta occifione vel mutilatione.

. Eos etiam nom

T

u

|

Vl

gaudere , qui ftantes in Ecclefiis vel ceemeteriis

mm]ï t

occidunt vel mutilant exiflentem extra, ac vicif-

M E Lhï

rl

fim ftantes extra occidunt vel mutilant exiftentema

du v

intra Ecclefiam vel Cemeterium.

3. lHllos,qui

Vaytr

ad Eccléfiam confugientibus vim inferunt ,

&

p U

ipfos àloco immuni vel Ecclefia violenter extra*

Üiof Cauq

hunt.

4. In crimine Affaffinii non modó man*

Yi [uTi;

datarios, fed etiam mandantes promifífa vel data

(f074, m

mercede, modoó affaffinium reipfa patuata fuerit,

-W Tij (r

feu occifio fecuta.

Nova autem ítatuit delicta

"ii It

afyló privantia: hec

Siquis interficiat pro-

MT M g

ximum faum animó' premeditató : ac deliberató

a. Siquis falfificet Litteras Apoftolicas.

* d

ininifter Montis pietatis; publici telonii; aut Banci,

ATT "T

pro Principis privatarümque: perfonarum depo«

fijs deftinati ! furtum aut falma:em in predictia

locis

ii Wi

TTULUS li

Ü

De Immunitate Ecclefiarum, &c. 229

[ Dl

Jocis committat ita notabiliter, ut peeng ordina-

rie locus fit.

4. Siqui conflant, adulterant, vel

ij äbeam

Wübs ll

tondent quascunque monetas aureas vel argen-

il

M

f

1eas, etiam Principum externorum, vel qui ipfas

PA mffn] CO']H

[w

monetas cooflatas, adulteratas , aut detonías,

419 fd[dn ty f

h Täromf

ita fcienter expendunt, ut fraudis confcii atque

*(

participes ceunferi poffint

$. Siqui füb nomine

MTC ij

hi

Curig in alienas domos fe introducunt, animó

t Wzd

P

»idem perpetraodi rapinas, eàsque re ipfa com-

nü mü W

mittunt cum homicidio, aut mutilatione mem-

n I?müh

M d,,

E

brorum alicujugex domefticis, vel etiam extra-

IN gl

Sed hx«

nei, quem ibi forté reperiri contigerit

(i]r) 'VOnfpþPO&

nova Conftitutio Benedi&i XIII. ficut in his no-

i UN!;HJ n Mg D

ftris partibus, quantüm mihi conftat, fpecialiter

| 0— ho l

promulgata non eft, ita an recepta aut m ufum

tfodl cumnitn

dedu&a fit, dubito ( (icut tamen in Praxi hucus-

X 1. Dorttn

que obfervatam fuiffe fcjo Conftitutionem Gre-

Bdbl

gorianam.) Unam tamen fcio dicecefim, in qua

Jntem eut, t v

conformiter di&tg Bullg binis vicibus Epifcopali

vl i

auGoritate ex afylo exuaditi funt , qui horfici-

t W

dium preaeditatum commiferant, uti vir magnus

n"x"*" um

mihi retulit

):/.) lat

Dico $. Cafu quo dubium eft, an confuga ad

, m—, Wm [

Ecclefiam fit reus deliéti excepti (imó & quando

afyli pri-

d n

certum eft, quód crimen fit exceptum

vativum) tamen extradi vel extrahi non poteft

xepi u n t

nifi priüs defuper cognofcat & pronuntiet Epifco-

TL

pus, ad quem privative hec pertinet cognitio.

hus wl

NT

Si tamen certum fit, crimen effe exceptum

a lol ï

( vel etiam dubium ex indiciis valde magnis pro

ul d "W

deli&o excepto ) ac Judex fiecularis extraditio-

nem petat, debet ReGtor Ecclefie , requifitus

gut 67

"U mw

à Curia Sgculari, talem Reum cauté cuftodire ad-

T mm-

P

hibite

e

250 LID.II. TITULUS XLIX

MMW

TU

bibito etiam carcere , donec caufa ab Epifcopo

jl

decidatur.

(oie

i

3. Secuta hac decifione necdum ex-

trahere poteft Judex Sacularis, nifi Epifcopus

b o

b x bæ«

dederit licentiam, & intervenirer perfena Eccle.

vll

Pmonä

fiaflica, v. g. Re&ox Ecclefig, que Reum extra-

|qiati

TC

!

!

dat

4. Si tamen vel Epifcopus notorié reum

u

amn?]rz' t

st

Jl

deli&ti excepti licentiam extrahendi dare nollet,

Wwüb

vel Re&or Ecclefiz po& datam ab EplfCOPO licen-

iib o

tiam recufaret exrradelc 3c intervenire, poffet

" u

Judb

Laicus delmquemem mhll()mmus extra-

iang, d

Qu HM

here, mmom tamen, quo id fierl Qateut, fcandalo

aitu uf

& tumultu.

Ita coinmunis ex cit. Conflit. Gre-

ll J

goriana,

à qua parüm Sbludlt Benedx&ma

fed

[MIMJI D !

in plensque convemt, licét non omnino in

; d p

omnibus, dum nempe pro cafu : quo morali-

cri-

i n

H«')

ter credibile, non ve1o penitus certum eít,

A n p

mvf

men effe exceptum, permitrit & jubet extradi

4 12

|

i r

delmquentem ]udm Saculari exigenti , modo

ifte, in forma Jüris validé fe oblxget ad eum Ec-

N

ï?,ï'cï'

D xK*'

clefæ reltltuendum ü po&ea dxluantur mdma,

ex qunbm deh&um apparchat exceptum

W»wa 1

cho . Judex Sæculaus mandans errah: ex

(&w Üuly

2

afylo ahquem qui eo gaudet, Miniftri item ex-

VWW |

Tf

trahentes , & quicunque cooperantes, non folüm

J//M/

uu!

peccant graviter contra Religionem & Juftitiam,

pJ'*H

fed. etiam mcurrunt excommumcatmnem late

Üntril

DARU

fententiz ,. à qua non funt abfolvendi , nifi priüs

D

A

extrattum reftituerint Ecclefie & loco, ex quo

M

LIMUTT

extraxerunt. £47. 6. $. 10. 3 . Catif.17. q.4. Conft.

j

angb[

M

Greg. cit. De Jure Civili ftatutum eft ultimum

WM

( !

füpplicium. /. 2. &* 6. C. de bis, qutad KEccl. quam-

M

h

GD;

vis hzc peena noe f& in ufu, & punitio hujus cri-

! ex. Vi (

minis relinquatur foro Canonico, ficut cognitio

lii

W(

du

j

De Immunitate Ecclefiarum, &e, 231

! dgn

C0

Nunc de

& judicatio ad Epifcopum fpettat.

fn

A

Imimunitate Reali.

Sl U'iEP

u

Dico 7. Clerici & perfona Ecclefiaftice fünt

Ri

immunes ab oneribus Seculariura perfopalibus,

li

| Errk*üæ,q

:

uti funt cenfus pufonales feu capitatio, Säoph

* D

PU ts

(Cotait/ viatica & telonia perfonis xmpoüta, an-

* W

hf']dl dg

uj

ij //

gsrig & parangarige, feu operze, € chatetd/

da"m äbe]( i

N

n

(conc vien[E/ ire ad bellum, agere vigilias, prg-

lï.

l

U

bere militibus hofpitium in fuis edibus, fodere

,uf. t w i

AT.

»

arenam &c

2. Bona Clericorum Beneficialia,

MEH ït fq "!

h,

ii decimz, reditus ftolz, ftipendia Miffarum &c.

n axfxarf

JH '

ab omaüibus fzcularium exa&ionibus, uii & 3

ln.

n "BffM

Ipfie Ecclefie & loca Religiofa, atque bona Eccle-

Átt r o

fiaftica ad cultum Divinum immediate ordinata,

ud calices, & paramepta facra &c.

Ita pleri-

181 , Qu n

) fentas Certum d

que omnues, quia perfong Ecclefiaítice quoad

nl

1 & net a

perfonam füam eéxemptiz ab omni jurisdictione

Tj t

feculari, item loca & res facre

atque ufibus

li d a

facris deftinate, ut patet ex variis Juribus & coin-

muni fenfu

M

du j

IO

r at

Dico 9. Ecclefi& quoad bona fua temporalia

l n j mMS Mmi

(& Clerici quoad patrimonialia ) de Jure gaudent

immunitate reali, feu füunt exemptz ab oneribus

p foifitt:

tum realibus tum mixtis, quz üituló jurisdiclio-

du Vi !M(Lih

nis de novo imponuntur à Magiitratibus Laicis,

Orep &þ f(ml

Communis & certa , atque vix eb ullo Ortho-

RU

sigiorm

doxo negatur propter claros textus in £. 4

.5 3.

if W

€. 1.in 6.€7 Clem. un.h t. c. 10. de Conflit. c. . de

deü?.& im.at

.. Cenfib. in 6. ibi: cium zgzturEcclefæ, Eiclefiaflica-

1

4

que per[onæ, ac res ip[arum non [olüm ]ure Huma-

ij t yn d

no, quin imo &* Divino (in thefi nimirum, ficut

"TT j od

de exempiione Clericorum pexionah diximus ad

Uf & puüü

fxct

tit. 2. lib. L. de for. comp. n. 4. 5. ó ) 4 facularium

Cqulw !

4

per-

T f

252

LIB. HI. TITULUS XLIX.

fo

Ti ]Jb

g !

er(onazum exa&zomlws funt. immunes.. Confonat

»

wlea

T

j

us Civile in Autb. Item nulla poft l. 2. C. de Epifc.

d

(* Cler. Ratio eft, quia res fequuntur conditio-

x 1

pem perfomæ- accefforium fequitur fuum princi-

m[*JSW

Wil

Mtd'ale' W

pale. c. 41. de R.

.in 6. &, qua. Religiofis adba-

J

ii *

yni

tent, Religiofa [unt. 1. 43.f. de R. V. Cüm igitur,

i

'.Ecclefæ & Ecclefiaftice- pmfonæ juxta omnes

fnt exempta à jurisdictione Secularium , etiam

/U[P M q

m W

res & bona ipfarum debent effe exempta accef-

PU an

forie ab oneribus feu exaClionibus Sæculamum "

acmt.

quz tituló Jurlsdxöxoms imponuntur; cum juris-

di&io immediate & pringipaliter non in res &

a Ti

bona quz juffionis fünt incapacia, fed in perfo-

" at lt hus ]

Dp3s exerceatur, eà quàd à perfonis pre(tanda fint

hum

;nbuta & colle&es rebus impofite,

Quódfi au.

wmhï dleas

1em Seculares tali onere gravarent Ecclefias &

u uit m ii

jl

perfonas Ecclefiaíticas, peccarent contra Rehgm-

a n 9 ..GWI

i h

M

pem & ]u(htlam, tenerentur ad reüxtunonem,

&

mcurrerent

t

excomrmunicationem Summq

Pontifici. rcfervatam. €. 4. 7- Clem. citt. Bull. Ca:

Ki

zzæ &c

[2

N

N

Qæterum onera vealiafant, que ipfis rebus im-

cv'

:

pommtm fine refpe&u ad perfonss ea pofüden-

llf/rt

$, V. g. fundis, agris, domibus, atque appellan-

tm mbuta, & canmbutzones ardmamz, forbiuatiz

"

o*

d

c^(rur ub anlagen/ quó referuntur etiam Zdc-

"w

xtkt

&ifa, Qlufycblag/ qua imponuntur rebus ufü con-

y

1

ms

uv

fumptibilibus vendendus vino, cerewüæ carni-

T

n

n

bus &c.. Jndelita, Umgelb / quando, ultra acci-

xlx

t xïL[ . '

fas feu gabellas pecuniarias de potulentis , vino

vcl cerevifia , certa quantitas, v. g. de fingulis ur-

'l- (W? aplöil

pis 6. menfuræ Magxüramæ vel Principi Sgcu-.

A)&a,g l W

1

i

gau pendenda e& AMixta autem d:cuntur, qug

i

vel

u

W

V

T

J "

DeImmunitate Ecclefiarum, &c. 233

J

At

yel exigunt laborem perfonalem fimul & fum-

l

Ts f

tus , ut ire ad bellum propriis expenfis, vel im-

fmm í

Nire

Ntri

A

ponuntur fübditis cum refpe&u ad ipforum bona

M

yel reditus annuos, adeóque perfonis immediate,

f )

M M Ü

Mif

rebus mediate, uti colleda, & coutvibutiones ex-

Olmm

tmordmarzaz, extraordiuari - & £eut unb 9Infas

* D u

P

"i TU

H«l

Q

Q nam colledia à Tributis in ftri&a acceptione

gh*femnt per hoc, quód non habeant przítatia:

MT

REJD[ (

d« i

nem feu penfationem certam,.ac annuam, ficut

S&Wm W

Tributa, fed incertam, ob caufam vel neceffitatem

n xPpum T

b

fort& occurremem.

Huc quoque pertinept pra-

! þ ?3] d W N

fiationes Teloniorum , nempe Vedigalia, goll/

'ml]?dhp

qu& exiguntur de bonis perterram, & Portoria,

Wipefns hii

Sïzautf)/ que petuntur de bonis per aquas in-vel

LONTT

exportatis aut adveGis.

T panot Bol

Dixi I

.. Qua. tituló jurisdictiouis imponuntur i I

lat "entconwkf/g

fi enim petantur tituló dominii pamaulam, ut fi

Tetr 4 reliti

Eccleha vel perfona Ecclefiaflica à

Sæcnlaubus

NT Summa

acquirat rem feudalem vel emphyteyticam , te-

* Cs t iL

netur ad onera feudi, vel ad canonem emphytev-

ticum , landemium &c. cum res tranfeat cum füo

Ls g i

enere reali. c. . de Pignor.

Aut fi injungantur

& n p

titulà packi, vel refervationis, ut fiquis Secularium

2

,f

u

donet, veudat &c. Ecclefig, yel perfonz Eccle-

ww;mm//ll//

fiaftice predium cum referyatione penfionis vel

annuatim yel pro cafu neceffitatis fibi folvende;

r

*0" t ]EW M Q

pariter enim portandum e(t tale onus ab Ecclefia

,T mmïm,w

&c. quia quilibet dere fua difponere, acin alium

transferre cum - vel fine onere poteft. — Et hujus-

fjjb

yodi pa&ta approbant Sacri Canones. c. 4. de con-

"T Wm il

dit. appof. c 6. dedonat. . 23. de jur.patr.. De-

35 IH g,d.efm

niqué fi tituló :mpen[arum aliquid exigatur in

W « iij

gonRruEhonem vel repararsionem operum publi-

"T g

Pj

corum,

atcE"(

234 LIB.III. TITULUS XLIX

n gb

"

corum, ex quibus iu fingrla Commuuitatis mem.

W'd 'W Jj

JW

i

bra immediaté redunda: aliquid utilitatis,vel emo-

Dml(*

Leïc

h

lumepti, cujusmodi opera funt poutes , fontes,

i

q.-nff w

']n

viz poblicz, aquadu&tus, excubie tempore pe-

At

",

füs agende &c. Ecclefie & Clerici à contribu-

;

m

tione non fuut immunes, fed concurrere debent

uf d

,a

j

jufia proportione, v. g.

folvere pouteuagia,

(ronm

ia

ht

$5: ud' r Oelter/ pourivegia , u*wtfubr,&jel-

(f

U

Bire£gelter / pedagia, ve&tigal

')0,lu

Det/ quidsgia,

mm&"ï yi

delapidationis , a ft v,æoü qma &quitas n2-

g nudi i

turalis , irnó pa&unr tacitum exigit , ut omnes

& finguli contribusnt, qüi ex ejusmodi operibus

MM Wï

cnmmodnate perfruuntur, & indemuis fit Prin-

«t r

"t

d

T e

ceps vel Migiflratus, qui ejusmodi opera ex-

L];C

bl

lM

H'L

ftruunt vel reparant : modó, quod bene notan-

««

dum mhxl petatur à perfoms Ecclefiafticis ad fa-

2l

c:endnm quaftum, vel ad inferendum zrario pub-

W

lico, ve!ad folvenda debua Communitatis, vel ad

fufferanda alia Reipublicee onera, vel ad confer-

vandnm fplendorem F?milie Prmcxpls &c. h&c

enim curare & procurare ad folos Laicos fpectat.

Oljic. 1. Si perfong Ecclefiaftica debent con-

tribuere ad ejusmodi Opera publica, tunc eüam

debebunt in cafü exuaoudmanæ & communis

neceffitatis vel utilitatis Retpublxcæ, & quidem

2. ex titulo etiam jurisdictionis ,

quia gravis

vel exirema necefi'nas mbmt Jus auferendi bo-

LU

.

n

na temporalia à quocunque

fic utique edam

i

Bo

MU

Q

V

Clerici tempore famis poffunr cogi ad venden-

in

DW

)!

"

1 NY

dum frumentum, & ut permittant vifitari fua

l

d

Àt

granaria &c.

3. cüm, qui fentit commodum à

SMQI

u

N

communitate, etiam fentire debeat onera.

Unde

Al

lin

j (Nm

4- in can. 40. ä placet cauf. 16. q. 1. eximuntur

&

clm-

UTULU

! ,

h lh

DeImmunitate Ecclefiarum, &c.. 233 &

U'lfmllrv

h[ ll.q l

U A

quidem Ecclefiz à

uwibuto, fed cum limitatione,

TR

Ptm l(jl I

M

ii

nifi quod adventitia, nece[fitatis [avcina repentina

u fx 01& æn

popofccm.

Demquef Clerici ne :gotiatores non

fünt immunes à ve&igal bus, portoriis , gabellis

æW

(np

hi C/u[

li

L

t

&c. arg. c. 4. de cenfib. in 6. ergo qualitas Cle-

l']CSllS non eximit à mbut is & contnbutmmbus.

? li It y

I rljaJ/

g. ad r. debebunt qmdem concurrere in cafu ex-

m u W

:l

tramdmanæ & communis necefficatis, cui occur-

i Wpi wb

l

rendæ non fufficiunt facultates Laicorum, tztnlo

.Lu [ meus

|

jmpen[arum & ut membra communitads, vel ex

vzf 7 PXB "

gquitate naturali, aut pa&to tacito ; a: non ti-

'u w erl sma PI

tuló ]umdzc'homs & ut fabditi , vel ex obligaro-

it, f hítqr il

ne proveniente ex jurisdi&tione & poteitaze Sg-

Wi od n

culauum

nam his neque neceffitas mbuu: Juus-

W6 Qd t m

dl&lonem in peïfonas Ecclefiafticas.

Ad 2. Ex-

* Drelfisal

nema (non gravis pracise ) neceffitas mbmt qui-

frendumdnto j

dem jus auferendi bova etiam à (lenms, atnon

Cotsuit al

pex viam ]unsdläloms, fed folüm jure. defenfio-

dl ul

Si autem né-

nis ad füccurrendum RelpubllCæ

Vi

ceffitas non fit urgennfiïma, ira ut puus llcenua

Wa d

& confenfus Papz (vel, ubi eft penculum in mors,;

l ( ueb JULU

faltem Epifcopi ) 1eqmr1 poiT.t, hunc confen-

fum priüs petere oportet. £, 4. G 7. h. t.

Ubi

p , H

aE a.

tamen Papa, vel Epifcopus , qui in tali neceffita-

ly(f & HW/E

te, ad quam averiendam non fufficiunt facultates

':o*s g

Laxcorum, confenme tenetur, confenfum dede-

XN aui

a j

rit, detelmmauo & exa(fno h-erum contributio-

u

num, uid & coa&m Clericórum eas negantium,

? pun

"f

"TL

non À Laicis , fed à Supeuorxbus Ecdehamus

facxcnda eft. c. 4. £. 7. citt. Idem prointene de

; vt

u

coa&ione ad vendendum frumentun'

& de vifi-

li

j

rl

i

tatione granariorum , non nifi à

à Superioribus

l od

uH

Ecclefiafticis , & his confentientibus facienda.

l

Ad

Jl

wlb.qu

lr

r:J

236

LIP. ITI. TITULUS XLIX.

aw!lll-

nM

Ad 3. limita regulam : nifi adfit jufta caufa vel

m

j!

privilegium eximens ab onere.

Ad 4. Hllum tex-

*

TT

poüïw-

1um Grarianus defümpfit ex Jure Civili, proin ni-

MLA

hil prajndicare poteft immunitati reali Ecclefia-

K

i

T

l

jyum & Clericorum, ut patet ex Prolegomenis-

"

*5"

d

1

?

Ad 5. Clericos negotiatoresipfePontifex in Jure

il

T.

ii u

Ca^ouico fubjicit his oneribus: reliquos autem

j

eximit cum Jure Divino.

D

a'g?"'f |

yiaoi

emz'ï Wi

12

Dixi 2. Qua imponuntur de novo.

Novis ita-

:roïïcaïsä!&zgïz*.m:

que tributis, colle&tis & exa&tionibus bona Ec-

risinp!

clefiarum & perfonarum Ecclefiafticarum onerari

»;»GHCPM

non poffe à Laicis, certum eft propter defe&um

gt nifent:

iivbl f

juriscli&ionis.

Sed de Zntiquis, qu& nimirum

i,f l

jam priüs, quàm ad Ecclefias vel Clericos perve-

nerunt hujusmodi bona, iis certo & ftabili modo

sl

o

impofiia fuerunt à Laicis tituló jurisdi&lionis ,

i

magna eft controverfia, an his tributis & colle-

m e

&is obnoxie fint Ecclefie & Clerici ? Negant

Suar. Guttierez, Felin. Tanner, & alii multi, quos

nuper magnó zeló fecutus eft P. Ant. Sóll in

tra&l. de Tributisp. 2.6. 3.25. 174. AffirmantPa-

norm. in e. 4. cit.n.16.€7 inc.1.de Cenfib. N'agne-

reck in c. 1. b. t. in 6. P. Eogel h. £. 9. 2 . cum In-

f l

W

noc. Jo. Andr. aliísque com pxurib.us,quibus & ego

u

adítipulor ex his fundamentis, I. ex cam.21. 22.

Ub

€«4uf. 23. q. 8. ubi Urbanus Papa fic ait: de exte-

l'ö]]'m ^

vioribus fuis , qua palàm cun&lis appárent, Ecclefía

L

A Q

TA

tributum reddit - - NB. quod. conflitutum . anti-

l hi lí ]

li

l!c-n

quitus efl, pro pace C quiete , quá nostueri & de-

M

N

fenfare debent, Imperatoribus folvendum efl. 2.. e.

y

li'& Er(k

£. 1. de Cenfib. ubi Presbyteri, fiquid habent ultra,

Wl D

decimas, domos, & hortosfics, & ultra manfum

1([(

, Q

pro.dote Ecclefia confütutum, jubentur indé fe-

l

. IW.

nio-

Qu l

DeInimüritate Eccleliarum, &c, 237

dflf if

lt

M

bünü

l

T

Al

hioribus debitum fervitium impendere : notetue

debitum , quod dempe bonis hujufmodi jam ante-

a Un(

j p

cederiter fuit impofitum.. 3. ex £. . de Pignorib.

4lmm"2itati

tej

j

j

li

pit

& 1.20. ff i.ff. de acquir. ver. dom. ex quibus de-

[ äftgxpm

f

Wt pre

fumptur eft hoc brocardicum, res tranfir cum oné-

Inig;

fhbds

fe [(u0: nempetalis qualis e(t. 4 ex c. 7 9. de . T.

in 6. ibi: nemo poteft plus juris in alium trazisferre,

quam fibi competere digno[catur : ergo, i Ecclefige

r

Ms

N

l

Y

vel Clericis óbveniant bona, priüs obnoxia tribu-

:

H

jry

tis & colle&is à Magiftratu Seculari impofitis,cum

J m Id

ifto onere jam priüs impofito obvenient, cüm illes

r o

qui transfert, transferre nequeat fine hoc onere,

4 p ii

cüm ipfe non habuerit fine Boc ónere.. $. ex com-

i [eitue

muui praxi , faltem exua ltaliam vigente, quam &

BC d m

nosin Germania experimur: Praxis autem & Cou-

jl

n

l

À

Junsd

füetudó eff optima Juris dubii interpres,

d tiouty

í

Objic. . Qo»ando fundus transfertur in Eccle-

( Cirii

r

!

f;

ïf'

[

fiam, ceffat ratio adzquata exigendi tributa, à Lat-

cis priüs impofita tituló jurisdiGtionis, fcilicet fab-

m g

[:

u

1

]

EO

je&io talium fundorum; & jurisdi&tio Msgiftrarüs

n od

Laici: ergo.

2. Quando difpofitio venit in eum

r lr

ftaium, àquo initium ducere non potüit, evane-

TTTE

(cit. . 98. f-deV.O.L 2 5.8.1. ff.de R. $. Sed,

quando fundus transfertur in Ecclefiam, exa&io

W;;Wäw&fgo

tributorüm veüitin eüm flatum,à quo initium du-

TET TP

gf t

Cere non potüit: ergo.

3. In'c. 12. dereb. EccL.

m

Alien. dicitur, quód Laicis zzlla poteftas compe-

j ag m'r

tat de rebus Ecclefie difponendi. Etin c. r.-b. f.

in 6. prohibentur Laici quafcunque exa&iones im-

UI

)

ponere Ecclefiis, & Ecclefiafticis perfonis.

Simr

m

!

lia habentur c. 3. e0d. i2 6. & Clem.un. eod. c. 4.

1 üquïdhaW*'

de Cenfib. in 6.

Cüàm ergo hi textus generaliter

s n

& indiftinété loquantur , genefaliter quoque ii*

mm,ïumm !

tel-

gl

"L

238 LIB,IIL TITULUS XLIX

.;qdfï'dl

telligendi funt fine diftin&ione inter exaCtiones

M

(u nu(lfl

& tibuta nova ac atitiqua.

B.ad r, N.ant. nam

adaquata rado folvendi tributa antiqua non fun-

Tim

datur in fola fubje&mne, fed fimuül in facta femel

impofitione oneris tempore habili , qva uimiruüri

Wl M(

bona ; & períona , qu& poffedit, erat fubjecta

krii

NU l

Magiftratui Laico, quam fübje&tionem fupponit

uN

quidem dicta impofitio /7 fieri, nou tamen in con-

fervari

femel legitimé impofitum onus tranfit

I

cum re, & transferéus non potuit eam ab hoc one-

i g[ LL

re liberare, & liberatam transferre in prejudici-

ul

um Magiftratüs Laici, cüm nec ipfe habuerit libe-

)01]' W« ^

yatau

Ád 2.Evaneícit in cafu, quando difpo-

n' (['*d MH N

fiio dependet ab hac conditione, uiíi res devene-

rit in alium ftatum. £razf.má. quando non ita de-

h Mif 5;

peoder. N. ma

Quódimpofitio tributi fa&ia fit

bonis à Judice Laico ex titulo jurisdictionis fub ifta

NH!D

ubl

conditione, zifi bac bona devenevint 44 Ecclefiam,

vel ad Clericos ,non conttat; imó fatis probari non

poteft.

Certerüm quód univerfaliter verum non

"l

fit, difpofiionem evanefcere, q'aando dévenit in

ftatum, 3 quo iniium ducere non poterat, patet

inde , quód mique Matrimonium non 'evanefcat

Dugiti

[

t

vel folvatur , fi unus conjugum incidat im amen-

j

tiam , ac deveniat in flatum,in quo contrahi non

ial

W

hi

poterat ,

item ex ]. $ 5. BisT.

CODU à nos citata ; E)

)

Y

ibi: mon eff novum , ut, qu femel utilifer con/htu-

VN

hi

lh N

t4 f(unt , durent , licic ille cafus exfliterit, à quo ini-

Atan

nl

tium capere non potuerunt.

Simile quid dicitur

W h

£. 1. Dnff. de Legat.

M

Ad 3. Licét illa Jura gene-

VT

r:liter loqus nnn.cïl generaliter mte!hgenda finfs

W

npnonu

taàinen oi

n generalitate.fed folüm eà, qua

L

reipicit tubuw loyda.

Rauo reítringend: ad hs&c,

d

TE

&

TULUSX ]

]

| &loue

DeImmunitate Ecclefiarum, &c. 239

D]l

T

tti

füubminiftratur

& non extendendi ad astiqua ,

( J

Mf

V g

multiplex ex noftris Probationibus.

1

?W Jf

Itjri

t

[

TEIEPULDLUSI.

'Xre D

j qvg Al l

ppcfm lg

tll

Ne Clerici vel MonachiSzecula-

ll

j

h

V

»)0

bus Negoriis fe immilceant.

:ïf J :;

mö'm "

u

SUMMARIUM.

LO

xH

j

A

I. Qua negotiá Sacularià Clericis & Zuligiofis

* P QD

probibita.

ln j guzadondifgvr

2. Speciatim qtià Negoiiaüo.

d n (h

3. Qua fint pena illicite negotiantitum.

M quado tl

Xb t h

Egotia Sacularia in genere dicuntur hoc lo-

L]

Ti

N

co illa; que Dei famulos vel valde ab.

firahünt à rebus Divinis, vel eosdem mi-

ZLTMT,

i ls p m

nüs decent, utpote contemptum aut vilipeofio-

nem Sia:üs Clericalis & Religiofi patientia, licet

tetlter um ov

m

per fe licita fint, & Laicis Conveniant.

Et de his

WW

vin st

intelligendum eft Pauli preceptum,gemo tnilitans

o i, p

Deo implicat fe negotiis [aculavibus. — 2. Tum. 2.

um n t

'Talia jam adduximus in Z5 . hujus libri 11T. cui

g itdri a

refpondethic ultimus, in quo fpecificaptur, ac in

ógu al

fpecie fub certis, euiam penis prohibentur Cle-

cpr; u t

ricis & Religiofis fequentia. [. fervire Principi-

T

bus Laicis quoad minifteria laica,nifi territorium

al j

poffideant füb Principe Laico; tunc enim Officia

o li

& PraefeCuras tufcipere non prohibentur, quia

pao ]

hoc modo varia impedire poffunt przjudicia Sta-

u ï'*'»iïmgend?[

tüs Ecclefiaflici. 2. procuratores agere in tribuna-

u n

libus Szcularibus ,

nifi sgant pro pauperibus ,

j

pu

p

LIB, Ill, TITULUS Í.

um

540

MrU

( a pWPl

pupillis; Eczlefiis &c. 3. gerere officium tabel;

n

AR

j "

lionis feu Notarii publici, nifi in Caufa & in fzvo-

tem Fidei , autin Curia Ecclefiaftica. 4. ordinare

i

j

Jf

àciem , dirigere inilites in bello ; aut machinas

il (

belhcas.

j. ]udxcxum fanguinis exercere; aut ar-

qris, 107

tem Chirurgicam per incifionem vel aduftionem;,

"

; il

imó & artem Medicam. 6. Medicing aut Juri Civi-

thw

li publice ftudere; fed quoad Jus Civile per con-

fuetudinem & privilegia Univerfitatibus Germanizg

(l CHG* qW

]

conceffa paffiin eft derogatum ; imo, fi ftudeatur

ylini n

Juri Civili non ex fine primario , fed folàm nt per-

Jticon

fe&iüs addifcatur ]us Canonicum , nunquam fuiffe

votibia o

prohibitum multi autumant.. 7. demum ac praci-

(iiem 2 &

pue negotmrtonem exercere. c. 6. h. f.

Hgc eft du-

AInguga, 27

pléx, Propria & Impropria :

Negotiatio propri

l

Q

I

TU

eft, quando res emuntur eó fine;ut quoad formari

EMQM '»3"&«

fuam non mutate ( vel mutate adeó tenuiter, ut

" "T

b ïu

in efüimnatione morali cenfeantur ezdem perma-

j

bl

4l

nere) vendantur majóri pretio, & cum lucro ,uz

i

i UQ es RU

fi frumentum, vinum , pannus ; equi , vel alia ani»

m

z

näuM w -Qq,

malia &c. émuntur vel alio' tituló onerofo come

mh &KQ N

parentur cum intentione cariüs diftrahendi.

En-

jinyan

propria; quando res ernuntur ea inteniione, ut mo-

fit n

raliter immutate ampliori pretio & cum lueró

".

vendaptur , ut f ematur hordeum & lupuli, ut

indé co&ta cerevifia , fi ematur lang, ut indé coa*

d

fe&us pannus &c. véndatur lucrose

Uuaque ;

D Ug t

tam proprié quàm improprié dicta , negotiatio

UTR li

éffepiialiter involvit duo;neinpe émptionem rei ;

Ut

RUi

Scintentionem lucri exea rurfus diveudita;atque

QUbl

n

ideo utraque eft lucrativa ; nam illa , quæ voca-

tur negotiatio fimplex vel economica , quando

Áty.

d

mimirum: venduutur res non priüs empte , fed

L

proe

*zenr,&P

d

l

Wny,

Wt

V

Ne Clerici vel Monachi &c.

Y l

f

241

(

l

Ü

provenientes ex propriis fundis, animalibus. &c,

L n

A

vel quando venduntur fuperflua, & fine inten-

th f

d

(34

j

tione revendendi emuntur neceffaria, vel utilia

?, *Jxmsg

M.

ad proprium ufum ; licét forté poftea iterum ven-

ACnrer Wi

Dd

Rld[.

dantur cariüs , fi contingat , ut neceffaria vel uti-

[

Mtro hi

lia non ampliüs fint, aut fe offerar per accideus

«OEd ]Ul CW f"'(

occafio cariüs vendendi , eftimpropriiffimé nego-

LU ii

Àl

M

i

tiatio, & non hujus loci, nec prohibiia.

OLQ«

vwhl HE"

Dico. Clericis, qui funt in Majoribus Ordini-

Ht t

bus conftituti, vel in Minoribus quidem, at haben-

itty

tibus Beneficium, item Religiofis, per fe graviter

.:':cäicum.a:aqtemfl

eft prohibita & fuüb certis peenis Negotiatio Pro-

20 d l

pria , faltem fi eam exerceant per fe ipfos,

PT

UT

^

Imó & Impropria, fi res lucri causá emptas cariüs

Aiptiti

vendant, aliená induftrià immutatas.

Ita com-

d Et aslf

munis quoad utramque partem ex fota difl, $ $.

TU ) i

c. fin. de vit. & bonefl. Clem. 1. eod. c. 1. 6. h. t.

Rtr tj s

RORRU

Trid. feff. 2 2. c. 1. de vef.. Ratio, quiautraque hac

negotiatio dedecet ftatum tam facrum, nimiüm

tttgi ii

i t o

diftrahit à rebus Divinis, fapit avaritiam, & expo-

nit variis peccandi periculis.

Dixi tamen r.

r

N

M'W?

ARU

1

faltem fi eam. exerceant per (eipfos , ive totaliter,

vt od

i

five parrialiter , ita ut magnopere ipfimet coa-

[97 änm

Al M

j

J

curraut; fi enim totam , vel fereé totam curam

pj

;;ä/r/þä//; :

aliis relinquant, ipfi veró folüm dent v. g. pecu-

g n

nias, uti datur campfori , eos faltem à mortali

d. Vs

excufat communior fententia, ut] & mortali ex-

TL

cufat parvitas materiz, velfi non frequenter, fed

" empïmuem f

folüm una vel altera vice contingat, Dixi . in (z-

n ii

cundo membro, aliena induffria immutatas ; quia

; nammäa quïïï

cenfetur emi alienus labor, & inde lucrum capi,

"

TL

ii

Si veró res emptas propriá induftrià vel arte im-

j p

Inutent, & poítea cum lucro vendant non meró

Paurs 1.

Q,

lucri

Y

N

(end

LIB. IIT. TITULUS L.

((

242

agnp

,nng'] Q

fi

lucri ftudió, fed etiam ex alio fine honefto, v. g. ad

i

14

h

parandum vi&um, ad fugandum otium, caftigan-

I

dum corpus, faciendas eleemofynas, ad vitan-

W'

h ub

dum damnum, quód aliàs fübirent v. g. ex ere&a

N

officina pharmacevtica in fuas & füorum neceffi-

Y

(tls &Ge

p !

tates, uti faciunt Religiofi vendendo medicamen-

a

ta propriis neceffitatibus fuperflua, ut fine damno

d n

confervent füa pharmacopolia; nam potiüs res

j:;smmmominef;

exempli quàm fcandali eft , fi Clerici vel Religiofi

g yfdin

[

"

J

proprio labore, vel artificio honefto, v. g. faci-

,ïi:fkinm Vindici

LU

endo numifmata, horologia, icones, piCturas &c.

a( hat

otium pellant, fuis temporibus honefté fic fe oc-

j

J

üii) a

cupent, licét artefaCta vendant cum lucro, ad

ab n

fuftentationem vel ad piam caufam ordinato :

í

l

L

!

fic antiqui Monachi faciebant fifcellas, caniftros,

íftoreas &c, ex materia empta , ac poftmodum

vendebant cum lucro: fic ipfe S. Paulus exerce-

bat àrtem fcenofaCtoriam , & fic alimenta fibi

procurabat.

Aliud foret , fi exercerent artem

lanionum, traCtarentfabrilia , conficerent arma

bellica , chartas luforias &c, foderent terram,

coquerent panem vel cerevifiam &c. pro queftu;

quia hzc in communi gftimatione dedecent fta-

tum tam fanCtum.

Quares, que fint peng Clericorum & Reli-

gioforum illicité negotiantium ?. g. fequentes,

1. Sufpenfio, imó & depofitio ab Ordine, ac 2.

Excommunicatio ferendz fententig.

3. Priva-

üo immunitatis à gabellis & ve£tigalibus Magi-

ftratui Laico folvendis de rebus, circa quas ne-

gotiantur,

4. Privatio totius immunitatis reas

lis, feu à folvendis tributis de omnibus fuis bo-

nis patrimonialibus; fed hoc procedit tunc, fi

pofi

Tiv

"i

Me Clerici vel Monachi &c. 243

ünehmeno

Jl

poft trinam Epifcopi monitionem non defliterint

um

lt

u

à negotiando, lta ftatutum reperitur in ca. z.

14

| dià fi

j

d. 88. can.4. d.9 1. c.a. C 6, b.t. c. a. de Cenfib.

n

in 6. Clem. fin..eod. c. fin. cit. "Trid. lo.cit. Imo f

O r

Ihy

l

l(:

Clericus negotiator, ter monitus, ut defiflat, ne-

M nl ti

jcar;;

gotiari pergat, & de bonis, circa que negotiatur,

"tf v

4l

non folvat veGtigalia aut portoria, ipfo fa&o

AU p

[

illa cadunt in commiffum. arg. c. fin. cit. Telo-

c ii Mi

narius tamen nomine Fifci non hoc ipfo ftetim ea

r Wi

arripere, & poffeffionei Clerico auferre poteft,

j

J tss

i

fed inftituta Vindicatione apud Judicem Ecclefia-

d hd

fticum ( quia hzc a&tio realis fundatur in delicto

W TU

^

i

T

(l

,

ul

"

N

1

IN

Clerici) ea confequi debet. Cancellar.

D2 (

f;

Wi

fj,

Schmid. controv. 2 1. Semi-

d ls lt

e€ent. 2.

e-r

hl

i, at pl

k Dulram

p & f ia d

9

, Lt u

Xit, uf t

w V n

st

z

gasc

-

-

- -

þ&—

—

g ntnt u

N-

go Vs

find Oxäme,zclz

T )

ii

J

g

bUS) [

a

g

gt 1mmumu !

qs V

Qmmbü

i

Decre-

Qz

US:&

244

LIB. IV. TITULUS I

l Ponfähb

"

vWT

ul

Decretalium Gregorii

Pam

PAPJE TX

j

J*l !

w W !

LIBER IV

u)

B

qtmf jl

N hoc pertraCantur caufe Matrimoniales,

U T n

J!*

feu Matrimonium fpe&tantes , que , licet

TE

Laicis fer& fint propri& , ad Judicem tamen

& ad forum Ecclefiafticum privativé pertinent,

ä

n n ul

tam externum quàm internum ; quia Matrimo-

QMI( j |

/'81'(

pnium inter Chriftianos eft à Chrifto elevatum ad

n

rationem Sacramenti

Quapropter, que in hoc

, 771

!

:

i u

IV. libro traduntur, tam Clericis & Religiofis

u amlpf "

quàm Laicis fcitu perquam neceffaria funt

Q-W Mm-m

um qw

TEELULUS I

y u n*mm

3 h

De Sponfalibus, & Matnmo-

Ü Wm

nio,

07

1 P

777

SUMMARIUM

diti, m

1. 2.. Quid fint Spon[alia de futuro.

lutii n

3. Debent effe promi]]to vera , non fidka.

HEC[FJ

4. Quid juris, fi. fidià promittens obtinuit copu-

1 M

lat

i

$. Spon[alia metu extorta valent

h m

L

6. Debent effe promi[fto mutua

4. Verbis vel. fignis [ufficienter expreffa

hi

Ti

8. ópon-

TMl

Duir L

De Sponfalibus, &Matrimdhio. 245

in.

N

Spon[alibus an, & qualis conditio ;

Et an arrba adjici po[ftt :

H

1O

ZAn etiam pena à vefiliente folvenda

YI

uinam po[Jtnt contrabere Sponfalia.

!

12

An liberi fine confen(u parentum.

13

Qualem producant obligationem.

i

14

Ij. Et pro quo tempore.

Ut Mam'mnïa'r

0.

y

16

Qualiter inducat impedimentum publica bone-

|

ffatis.

" ! W& ! l

qx

À

at

N

]

At

17

18. 19. 26. Quilus modis diffolvantur Spon-

».m E

f4lia.

21

R; qi d

n propria auctoritate diffolvi po[int.

VETf

22

*.

uid fit Matrimonium.

n contrahbi valeat

fub. conditione fervanda. caflitatis : vel ex«

(trpe, Qu

t ts & Mi

clu(a vatione Sacramenti.

1nceara

à3.

Quanam ipfius caua , & effectus.

24-

Quotuplex fit Mátrimonium.

25.

26. Qualem requirat confenfum.

A

27.

n etiam con[en[um parentum.

29.

An utrin(que confenfus debeat fimul poni.

29.

Quinam validé & licité contrabant.

s um

0.

Impedimenta Matrimonii Impedientia ,

I)

31.

32. Et Dirimentia tam juris Pofitivi quàm

AINaturalis.

fl

33-

A quo fLatui , vel introduci po[Jint.

34-

um

Zn Haretici Germania. ligentur iis ,qua u-

re Ecclefiaflico funt con[lituta.

w p

3j-

n Matrimonium contrabi po[fit cum dubio

uris.

n ii

36

37. Quando error fit Impedimentum Diri-

/ ;M.

9ens.

| MW'

38. 39. 44n & quo Sure Metus divimat Matri-

"

snonium.

Q. 3

40. Quo-

5 i

[dl('

n

246 | LID. IV. TITULUS I.

TL

Ill

[

iil Hm

4e. Quomodo purgetur metus.

l

u

TL

A4t. Quando Raptus fit jmpedimentum Dirimens.

Yiv

"l

[

g

l

42

n idem dirimat etiam Spon[alia.

il

](

[

"1

43

Qualis dijparitas cultás fis Impedimentum Di-

TWnens.

fint rl 111

*/

l

1]h )

44-

TL

f

ia

4j. Quid fentiendum de Matrimonio, quod

f

Catbolicus contrabit cum Haretica ,. vel vi-

W W* ["

ilv

"10 It

eiffan.

]

ï

lk

afv

46.

De Inpedimento publica bonetatis orto. ex

Matrimonio Rato , feu

-;'e:fu,hemü fut

fenti.

.?"ponjaliþus de pra-

hr a

i«

L

gt 1

Ubrica præüxä duas nobis exhibet partes ,

«gots Corfe

K

nimirum $pon(alia & Matrimonium. — Tlla

ss vicrola

bifariam accipiuntur , pro $ponfalibus de

ig ii

futuro, qui funt promiffio Matrimonii ineundi , &

um

ordinarie veniunt nomine Sponfalium, vel Spon-

J*&ï

N ij

M

faliorum (utrumque enim eft in ufuü) vel pro

kenavo t

pon[alibus de Prafenti , quag funt ipfum Matrimo-

v

monium Ratum , feu Contractus Matrimonialis

N

In prima parteagemus de Sponfalibus, fcilicet de

hu

futuro, in altera de Matrimonio,

TU

&

frot

jl

Hl lf,ï! l

f-

L

V L

Mnl

Mttercitr (

[

De Sponfalibus.

Aff a

M

!

De his dicemus , quid fint, & qualiter contra^

?.L»P[. )

d

'

m

hidebeant: à quibus contrahi poffint: quem pa-

ïg*ä».ls,

riant effedum : & qua ratione femel inita diffol-

g:lmen,*fed Quj

vi queant.

I m

i

'«I'

n

Es

i

IN

;

Dico r. Sponfalia, à fpondendo di&a , Gbt

TM

|

äöeäübb( OSer(peedon / &tueloet / qu-air:vïs

Ti

De Sponfalibus, & Matrimonio. 247

r um

in 1. 1, ff. b. t. dicantur effe mentio C repromi[]to

" mg

m

nuptiarum . futurarum , &i can, 3. cauf. 30. q. 5-

l77

appellentur futurarum nuptiarum promi[[a, ac fa-

dera , communiüs tamen definiuntur effe mutua

4!1(.*.) 1 IW;,;

"M

]

promi[fio futuri Matrimonii , vel accuratius hoc

Á bl

modo: funt promi[[to vera, voluntaria, ac atttua ,

LT

fígno fenfibili exprefJa, futuri Matrimonii inter per-

A ( Hüi-'ll'l,

u

f

fonas $uve babiles , feu inter marem & fciminam

L

Wi

Mi p

nullo impedimento laborautes.

Vetra ett pro-

miffio, fi fiat ferioó, fine fidiione, & cuminterno

At lg

iM di,

confenfu,item fi fiat cum tanta advertentia ac dé-

liberatione, quanta requiritur & fufficit ad peccan-

dum mortaliter: Voluntaria, i fiatfine errore,

t nj p

aut coaCtione, confenfum liberum tollente ; an

d Mermr,

n

veró metus tollat voluntarium ad Sponfalia necef-

, ho Dd

3

V

fatinont

AU

!

farium , queflionis eft; Z4utta , feu reciproca , fi

T

fiat ab utraqueParte, itautinterveniat promiffio

Sudun, r

unius, & repromiffio alterius.

De his proin, u

j C'l.: w [

m

& quomodo exprimi debeat promiffio fenfibili fi-

f

[

n

i

gno , ulteriüs

,---füsähl

N

Dico r. Promiffio Matrimonii fiCta feu fimu-

ii T

x

1

Jata, quamvis in foro interno conftientie non pro-

MURV

D

yn n-t

!

ducat obligationem Sponfalitiam per fe.

2. In

foro tamen externo fi&e promittens compellitur

ad Matrimonium, nifi fidionem probet.

Pars r.

]

patet ex natura contra&tüs, qui effentialiter requi-

^

"n

rit confenfum internum. c. 26. b.t. L. 2. ff. de rit.

i

nupt. Sed Sponfalia funt contra&us, non quidem

, L od u

realis, quia non requirit aCualem corporum tra-

sb qw

ditionem, fed confenfualis.

Pars 2. exinde,quia

j égdinn*

inforo externo , nifi ex circumítantiis & modo

tendendi facilé potuiffet ab altera Parte colligi

r &81

fi&io vel jocus, prefümitur animus extern? pro-

T

imif-

$"

Q.4

&t

jj

j

paSn()n

249

LIP, IV, TITULUS I.

at

(

n

miffioni refpondens. /. 7. 8. 2. ff. de fupelledt. leg.

j t

" 1]00 C[k

Et quia fi&dié promittens alteram Partem decipit

( :

f

[TIONS:

in re gravi, peccat mortaliter, confequenter in

4

conícientia tenetur eidem refarcire damnum, quod

; i p

fors indé paffa eft.

s u

sm l

Dixi in prima parte, per fe; nam per accidens,

ol!ï!

"T W (

fi nimirum fidié promiitens feminz, aliàs hone-

WU

fie vite, Matrimonium per dolofam hanc promif-

at

dnil

m [L(*

fionem, ab ea non facilé advertihilem , eblanditus

f

d

Ü

W

eft & obtinuit copulam carnalem, etiam in foro

at (e0

(

interno tenetur eam determinaté ducere in con-

um bt

jugem, nifi illa pre Matrimonio eligat dotem ,

Lpägpccfïl

aut compenfationem illati damni.

Ita Sanch.;

I,

M

i

m

l

4

i

li

n

n

i

]

ii

Pontius, Molina, Leff. Laym. Lugo, aliorumque

4 m(it : u

& mihi longé probabilior contra D. Antonio. Bo-

M

"

r

s. !

( Vi

J

1

nac. Perez, & alios multos. Ratio: quiatalis do-

ia

(

lofus deflorator graviter decepit feeminam, & ne-

gaudo verum confenfum, quem habere debuiffet ,

"

j

j

Y

uïll

a

M

J

!

gravem illi intulitinjariam: ergo ram ex Jure Na-

o at

turali quàm ex pofitivo tenetur hanc injuriam tol-

gt

lere ac reparare: atqui non reparat,nec deceptz

Viv

fatisfacit eo modo, quo exigit Juftitia Commuta-

hii

tiva, nifi ponat id, quod perfide & injufte fubtra-

doionmt dLon

xit, nempe verum confenfum in Matrimonium:

QO dn t

ergo tenetur,faltem nunc, ponere verum confen-

Mi tf

fum in Matrimonium, confequenter tenetur illam

Atl ln o

determinate ducere, nec fufficit illam dotare, vel

iij

!f

T

aliter damnum illatum refarcire; nam aliud ro

BL UUE Q

4lio folvi non pote[t invito creditori. L. 2. g. 1. ff. de

t'w:ïm t p

T£b. cred.. Sic fur fürripiens equum non fatisfacit

m

hi

reddendo pecunias, fi ipfüm equum adhuc reti-

quaemü

M

neat, & reddere poffit.

Dixi in fecunda parte,

(H[Lml( l

^ 0

|

nifi fiionem probet : vix autem aliter pro

bare po-

l

terit,

Wl Pwh[ efe

,'

"vam

J 3

De Sponfalibus, & Matrimonio. 2409

l!en f (BPM

terit, nifi per juramentum , quod tamen ipfi defe-

rendum non eft

nifi ex circumftantiis, aut teno-

ü» (Onffo )

re promiffionis,conje&tura faltem probabilis , aut

HW

)?

aliqua prefumptio fictionis appareat

l /(7 "

uf

Objic.

Si effet obligatio determinate ducen-

i

fæ

I";næ ]y ,

di deceptam ,illa oriretur vel ex promiffione, vel

ex damno illato: fed nec oritur ex promiffione,

Kü

Áinly,

CW

quia hec fuit fi&ta, & nulla: necex illato damno,

dN

NU

ff".

^

quia vel nullum eft fecutum, ut fifcinina non fuit

A Q

[

wï

impregnata, & delidtum manfit occultum, vel, fi

Mi

H

M

illa dete&ó deli&ó difficiliüs nubat, & 1ic patia-

pQ

n

tur dampvum, iftud reparari poteft per dotem &c.

l

ergo

2. Fi&e promittens non copvfenfit in con-

hd

1

ditionem ineuodi Matrimonii , fub qua obtinuit

V

u ufD 4*[0 ]

ufuüm corporis :

ergo nec tenetur hanc implere

l? j Qullf lt

conditionem

3. Sibi imputare debet faemina,

(yt fenim r

quód crediderit proco ; cüm ejufmodi fceleraus

du

hominibus ufitatum fit doloseé promittere,

g. ad

h

I. [NV. a. nam ad hecobligatio oritur partim ex

Pt Xmmt

injuria defloratoris, confenfüm verum perfidé ne-

z

at

gantis, quem proin nunc tenetur ponere, ut fatis-

ll

Id

Wi

um

faciat pro injuria ; partim ex natura contraCtüs

innominati & enerofi, facio,ut faci4s ; oam ac-

!)

J

ceptando ufüm corporis, füb conditione ineundi

Matrimonii conceffum

tacite fe obligavit deflo-

g

qu

TU

A UA

rator,ac realiter confepfit in Matrimonium, licét

j

initió fi&e iftud promiferit verbis.

Ad 2. eft ea-

äu m

dem refponfio

quia debuiffet, & adhuc debet

Áctts m "&

Confentire in conditionem

vel realiter ac tacité

" ,lll H/

jam confenfit admittendo ufum corporis.

Ad 3

, eq,. ym t0n ïtu i

Debet quidem fibi imputare, quando ex verbis vel

circumflantiis potuit colligere fidionem , ut fi

TL

fcivit, procum effe long? fublimioris conditionis,

g m

Q.j

nec

Bu

LIBCIV, TIEULUS I

ponf

j

250

455

pf(

nec fpecialiter ab illa affecurata fuit de confenfu,

Handv[läSx

M

"L

non obfítante tam exceffiva ingqualitate probé co-

PuBU

q

[

2

gnità

non vero, fi colligere fidiionem non po-

hl

l

nt*ü[b

:

tuit; &ex fola fpe Matrimonii confepfit, non ex

,J

iil

libidine, vel ex fpe confequendi pecuuias.

præf

Quzres, ad quid teneatur, qui defloravit vel

M

imprzgnavit feeminam fiue ulla promiflione Ma-

(0

J

)d

t

j

trimonii, vera vel fidta? g. I. Sifeemina ex deflo-

NU

M

ratione nullum paffa eft damnum, ante fententiam

"IT

]udms ad nihil tenetur in confcientia

g. 2. 8i

o n

veró paffa eft damnum

tunc vel feemina fponte

)Fra J :

Y

confenfit? & rurfus ad nihil obligatur in coníci-

*z(JJ

n )

entia: vel non fponte confenfit,fed fuit per vim,

e'( U]ll)

|

fraudem, dolofa promiffa, metum inju(té incuf-

Icl

m [/

ä U

fum

adeóque per injuriam induQa? & tenetur

n'*

ia

corrupte in confcientia ante omnem Judicis fen-

I

N

l

!f JM'V

tentiam omne damnum refarcire, vel ducendo,

W/'(H"].l (

vel competenter dotando, ut tales nuptias acqui-

(

[

M W

rat, quales fperare potuiffet , fi violata aut corru-

m x OOO

pta non fuiffet.

B. 3. In foro externo tenetur ad

B)

id, ad quod eum Judex condemnat, licet feemina

damuum paffa non fit, modó per injuriam & mo-

tüt Ti 00 Y

dum injuftum extorferit copulam. Tenetur autem

Ti

il

)

rfgu't (

Judex, cafu quo fedu&a vel indu&a exttiterit vir-

n

ä&

m

Ji

go,faltem communiter habita pro tali , eum con-

/i)

DEEN

demnare ad illam vel ducendam vel dotandam ,

electione penes violatam exiflente. c. 1. (?' 2.

ff, j nf

4dult. Quo in cafü probabiliter etiam importunz

E

preces, blanditig, & munera equivalent dolo, ut

U.*S

fat multi DD. colligunt ex verbo feduxerit in d.c.

Vulim

1. pofito, & ex verbis, nifi follicitaverit, pofitis in

T LT H" j !

Lun. $. 2. C. de vaptu virg. — Confirmatur ex mo-

AA l E

n

d

(if

do loquendi apud Germanos ufitato, qui de illo,

Efq

W m

qui

"TU

AU d

t

A

Qu

DeSponfalibus, & Matrimonio. 251

Jnæq l M

1

'Ff Aj

qui per blanditias, preces, vel muuera importuné

MR

ii

D

follicitar puellam ad opus carnale, dicunt , Dtt

lt)

Gdedm batvas 99tdgolen verfübrt. — Cete-

hi

rüm ficut quelibet nunquam nupta in foro exter-

H',q

Ltl "ïf

no per fe prefumitur virgo,ita & prefumitur do-

ul!ä p]'

BI

h

losé vel injufte fedu&ta. a7g. hwn .U

J

I U *WH

Q

Dico 3. Sponfíalia metu gravi injufté incuffo

AU

Yi

extorta probabiliüs valent, Sylv. Tanner. Haun.

ff'ehm

Wieftner D. t. 2. 257. Schmal

7 tY1

l;t).

ueber uti. 427.

Y

V CIQ*

contra Sanch. Pontium, utrumque Baibot. Engel,

din

[rvr

Kónig, Franc. Schmier, & Conradum Vogler de

Ro fo,

UL

V V

T

Sponfal. d. s. [edb. s. n. 16. — Probatur negative*

mei

il

ii ]

iCIN

quia ex pullo Jure Pofitivo ( nam fpe&ato Jure

d &W

Naturali funt valida) nec ex ulla efficaci ratioue

evincitur irritatio & nuliitas.

Objic. 1. In c. r t.

äom"

,

[

lt

W

Jutts

]

Ut r d |

l

de defpon(al. inpub. permitritur puelle , qua no-

lens & invita, C iminis paventum , adeóque metu

tlts p 4

l

J

l

ada&a , contraxit Sponfalia cum puero, alteri

TTE

nubere etiam non exípeG&ata pubertate pueri.

yenm tntt l

ergo Sponfalibus ita extortis pon fuit obligata.

m

u,*i«.(ïuim:a

Y

?. Matrimonium gravi metu ipjuflé incutfo ex-

i

M

N

tortum non valet : ergo nec Sponfalia ; quia,

pin Terrt

quidquid de Matrimonio reperitur in Jure ftatu-

d

tum, extendi debet ad Spontalia. J. 1 . l. 16.ff-

od Em |

hR

3. Ideo Matrimonium ita extortum non

g lod

valet , quia deficit confenfus à Jure requifitus:

gbl

fed hic etiam deficit in fponfalibus taliter extor-

rj p

tis.

4. Si valerent haec Sponfalia , obligarent

gt ib

ad a&um nullum , quia obligareut ad Matrimo-

yo n xr

nium, quod invalidum eít, fi extorqueatur per

j

metum.

$. Et licét poflea ceffaret metus,

Conmmw :

quando contrahitur Matrimonium, tamen metus ,

per quem fuerunt extorta fponfalia, in illad ad-

wS uïnawA'"jj

huc

jis

252

LIB, 1V. TTFTULUS L

ai

w u

]

jci

huc influeret : quod enim eft caufa caufie , eft

j [Uüm

etiam caufa caufati.

vidith lllud l

W. 3d r. Illa permiffio Pontificis fuit difpen-

jm

fatio , & contraiz obligationis relaxatio, atque

A

qd :wprmöf ]

Sponfalium refciffio: ergo ex Z. c. 1. potiüs in-

jilet W

Ad 5.V,

fertur valor hujufmodi Sponfalium.

"

Ad 4 A)W

Conf. de Matrimonio exflat clarus textus inc. 14.

g M^

gM&"

Q? 15. b. t. quód fit nullum ; non veró de Spon-

falibus.

'.JDdIlIO i^ ( met

Lex autem irritans, utpote odiofa, non

fer(üï

zl

debet extendi à cafu expreffo ad non expreffum,

j l ogt i

etiam propter paritatem vel identitatem rationis.

st qpnuin

Ad . i5. C? 16.citt. dico,univerfaliter verum non

« liM

effe, quód ftatutum de Matrimonio debeat exten-

i, t a

di ad Sponfalia, prefertim ubi non reperitur ea-

ipeontt; DU. Á

dem ratio, utiin cafü intervenientis metüs; nam

TU

i

Matrimonium femel validum non ampliüs poteft

y

»

eictti

Spoe(-ahb:s

refcindi, Sponfalia autem , licét valent per metum

I

m

m

"

n

"

qi

b(

W

extorta , poffunt refcindi, imó debent, fi metum

m u

paffus vel inftituat adlionem quod metás causá ,vel

Wav tl

repellat eum , qui urget executionem Sponfali-

uin, per exceptionem quod metás causa: fiverb nec

vv

illam nec iftam adhibear, cenfetur libere ac fpon-

tl n

Qutt: g

i

te poftmodum contrahere Matrimonium ; vel, fi

te d f g

duret metus, nulliter exequitur Sponfàlia con-

trahendo Matrimonium.

Ád 3. N. min. metus ut

w

ut gravis non tollit confenfüm abfoluté liberum de

I L d

Jure Neturali requifitum ad Sponfalia; cüm co-

OCv

a&a per metum voluntas fit & maneat voluntas.

ts

l. 2 1. ff quod met. cauf. quamvis tollat confenfum

Ws t

fpontaneum , qui de Jure Pofitivo ad valorem

^

i'!ïþuïc

TT

Sponíalium non requiritur, licet requiratur ad va-

Tity lm pm i

lorem Matrimonii. c. 14. C* c. 1 $. citt.. Ccterüm

"t li

mógis eft confultum metum paffo, i Sponíalia va-

V, !

Ml

leant,

TO

De Sponfalibus, & Matrimonio. 243

l[ eH "

ll

fäf'

b

D

leant, quia, fi valeant, habet alterum fibi obliga-

tum ad contrahendum fecum Matrimonium , fi

! P Omvä[

li H'H ?

Pe-

poftea judicet, illud fibi expedire, & centrahere

ïya' !d

velit; fi veró non velit, facilé fe poteft liberare

t

2

)

Si au-

h

l

atlione vel exceptione quod metás causá.

J 2]

D

tem non valerent, alterum fibi non haberet obli-

gatum.

Ad 4. N. fequelam ; non enim abfolute

ii Sm

obligant ad Matrimonium , & ftante metu, fed

»«IJO CQQ»Qh N

füb conditione, fi metus ceffaverit, vel minz in-

i Q & W w*mü

uflg. Feréficut valent fponfalia clandeftine con-

tradia, & obligant ad Matrimonium , non veró

'ehq ll m.,'

clandeftiné contrahendum, vel ftante clandefíti-

Jïjffi'gm

neitate.

Ad . Negatur, quód metus, poftquam

»/rv 10 dj

ceffavit, influat adhuc virtualiter & mediaté in

nmrepfmw

Ti IT'CH.

Matrimonium; nam füblato metu proríus fponte

ac liberrimé contrahitur Matrimonium, licét de-

0 ampim pot

TLptr t

pendenter à Sponfalibus metu extortis contraha-

T

tur,quorum obligatio fuit folüm inefficax, & quafa

!

conditionata.

In exemplo

aliquis violentée li-

"

Mi t v

gatur vinculis, ut abfirahatur in carcerem ; poftea

niteem

veró permittitur fibi vincula detrahere, & licto-

Vs o

vt

^

,

res abeunt, ipfe veró retinet vincula, & abit ia

jr

carcerem

.0,,

m

f

nunquid talis fponte ac liberrimé reti-

MW)

net vincula & carcerem adit, atque ad hoc non

g nl o

ampliüs influunt priüs injecta vincula

AMammeusd

Dico 4. Sponfalia neceffarió debent effe mu-

a n

tua promiffio, ita ut non valeant, nifiutraque Pars

fihy; m ov

promittat alteri Matrimonium, feu nifi interveniat

manpä v Qd

promiffio unius, & repromiffio alterius, nec fuf-

vt of

Com-

ficit hujus mera acceptatio promiffionis.

ij a i

IDunis contra Palud, & Pont,. quia Sponfalia imi-

,qumuwï

tantur in hoc Matrimonium, & per ea promitii-

yji. Cü*

tur, quod per Mauimonium traditur, nempe

/

aiïü 18 QU*

jus

M

I

LIB. IV. TITULUS I

| nnfäl

254

qiomo

jus mutuum in corpus: ergo, ficut Matrimonium

P

ii

"

non coufifit fine mutuo confenfu utramque

n

"mem l

i

T.

Partem obligante, & claudicare nequit, ita &

!

f

a

Sponfalia non poffupt confiftere fiue mutuo con-

u

J entuf (

fenfu utramque partem obligante , coufequenter

ia n

fine promiffione mutua, feu fine promiffione & re-

Q]

u

promiffione. Id quod etiam indicat. £. 1. ff. b.t

ao

fj

1[T,,3[

ubi Sponfalia dicuntur effe mentio & repromi[]io

g, u

futurarum nuptiarum.. Objic. Siquis gratuitó pro-

L !

.&me 0

mittat puelle Matrimonium, & illa acceptet, non

d &)oca jum: N

tamen viciffim repromittat, valet promiffio, & ob

d' flhhl'lsmOd nJ

ligat promittentem ad Matrimonium ,. quamvis

yoliirt

puella nou obligetur: ergo valent Sponfalia fine

,;d ol ul

repromiffione.

W. N. cosf. quamvis enim talis

'»(E[dd 14 ! m'

promiffio acceptata producat obligationem fim-

fm

At

plicem, non tamen parit Sponfalitiam. Id trans-

a ïlsmaetdt

mitto, quód ille, qui acceptat hujusmodi pro-

N um f wf

miffionem , cenfeatur tacité repromittere, nifi

,., ,.

i, t

probet nudam acceptationem, & fibi defuiffe ani-

f W

N

[

mum fe viciffim obligandi

f $

t

AA

Dico $. Per illa verba füfficienter exprimun-

i o n

tur Sponfalia fea promiffio & repromiffio Matri-

as

monii, que juxta communem loquendi ufüm

fs d vl

aut receptam confuetudinem fignificant animum

p

fe obligandi ad Matrimonium cootrahendum,

.

7/07 nl p

uti funt hac

.

proimitto tibà Matrümonium: ac-

t w n

eipiam fe

nubam tibi

tu fis futura mea uxor:

Ti n

&, fi preceffit mentio vel tractatus de Matri-

monio, etiam hzc:

140 2& b [,1

non ;zmpzzfs te deferam,

V

Ül

15

OV

&b tvito Did) nit mebe ania(fen : fidelis zzöz

permanebo , (d) toito Dit allyeit tteu verbleibe

M'a

h

!m[m

UE

1 (

non veroó per fe indicant promiffüionem Matri-

Mmg) Y

monii

! CW i, )

AU

De Sponfalibus, & Matrimonio. 245

)0, üfUtM ;

l

E

monii verba amatoria, v. g. t4 es mea cbari[funa,

Wiq

pu bift mein Piebfte/tbefaurus meus, meincbat/

!

qü", M: i

e[eüjf lll

romitto tibi amorem & fidelitatem meam , id)

jf

NDI

u b

l

verfprih Dir mein £b unb Sreu, " Pariter per

x]u P

Id Iu

"

|

illa figna cenfentur contrahi Spofalia & fatis ex-

I

Jlx&r l

]

'!?

primi, quz juxta communem intelligentiam aut

confuetudinem loci confenfum in futuras nuptias

| mï!-'/ü C" y,

W

:

exprimunt, u fuüberrhatio, feu immiffio annuli in

A

N

W

digitum & acceptatio: oblatic & acceptatio mu-

t

Wf

nerum, & jocalium; porreCtio manuum, J)anb

lt f

l

fiteicb/ f hujusmodi fiant poft preevium traCtatum

de Sponfalibus vel Matrimonio; quia verba & fi-

Tl

gua debeut accipi juxta communem acceptionem

Ro r tj

& confue:udinem, nifi aliunde conftet de mente

Diptinen (

Itdn, Ym

oppofita. c. 7. D. t. &* c. 6. de V. $. Si omni-

bus penfatis maneat dubium, an per verba, vel

Ausmod

figua, fignificetur promiffio Matrimonii, & pro-

Yonittr, nj

ferens verba, vel ponens figua, neget fibi fuiffe

Ddf

animum promittendi , abfolvendus eft, vel ad

fummum ei deferendum juramentum purgato-

(

rium, cüm Jura fint proniora ad liberandum, quàm

aol

ad obligandum. /. 47.ff. de O. & A. Si tamen

IN

verbis dubiis, vel fignis acceffit copula carnalis,

4l

lI)

prafertm repetita, prefumere debet Judex ani-

L

(l

mum fponfalitium. per c. 6. de condit. appof. &*

ii d

€. 20. b. t. quia puella pauló honeftior non eft

TL Duid

cenfenda praebere ufüm fui corporis, nifi Sponfo

àuns ?

fuo, & füb fpe futuri Matrimonii.

I

n

]

!.

"^

y

"T

Quares , an Sponfalibus adjici poffit condi-

I!

M

!

L

'

tio ?

W. affirmative , proin valent etiam inita

ï

j

u

ï

j

l

J

.;

fub conditione, modoó ea fit poffibilis & hone-

t

om&üüüem !

fta.

Communis, & patet ex di&lis ad fit. 2 y.

e

T

BUf

"

LID. IV. TITULUS I

256

comrih

u

"L

kl[

de Paiis in lib. I. atque patebit ex dicendis rjt.

!

ont

V.infrà.

Nec refert , an conditio fit neceffaria

fimoi (

el contingens, de prafenti, preterito , vel fu-

)u

turo; fitamen fit de futuro contingenti, v. g. fi

!m

blSv n ?!

pater tuus confentiet , fuüfpenditur obligatio

:

&i Q

fponfalitia usque ad eventum conditionis ; hoc

ia

po*t (

autein fecuto, & fic purificata conditione , mox

ti

li

u

fine novo confenfü oritur obligatio. per 8. 6. Zu[f.

[]

]^

j

de V.O.. Si verb adjiciatur modus, feu gravameu

equ d

[

i

T

norn

imponatur uni vel utrique contrahentium

U

v m

oat

Y

fufpenditur obligatio fponfalitia, ac infuper fpe-

MCJ ls XE

cialis obligatio inducitur ad preftandum grava-

!

monetti

men, feuadimplendum modum, ut fi contrahas

It 223

[

07

,

Sponfalia cum Bertha, 2f tibi officium impe-

n '*vg'ï t

tet; nam modus exprimitur per particulam 4f,

M

m

Dixi, modó

U

[OUl

conditio autem per particulam /f.

ea [it po|fibilis & bonefta ; nam fi fit impofftbi-

*

li$, ut fi dicas, contraho tecum

fi digitó cc-

quit)

M

NV

E

lum tetigeris, vel zurpis, ut fi dicas, contraho

tecum , fi patrem tuum occideris, vitiantur Spon-

V i. Dd

M N W

falia, & non obligant, ur cum P. Wieftnerb. s. 20.

ïn*'. Dh wb X(ï

& aliis contra plurimos verius effe exiftimo , &

il

declarabo tit. V. cit. non obftante, quód Matri-

m m

monium íüb conditione impoffibili vel turpi

ü l 41

contra&um valeat, ac folüm vitietur conditio,

Wi

L

& habeatur pro non adje&ta. c. fi. de condit

T M

^M r

Appof. quia hujus Capit. difpofitio

utpote exor-

IM*C u

bitans à Jure Communi & Naturali, ac precise

Md n

in favorem Matrimonii facta, extendi non debet

ili M DT i

ad Sponfalia, quorum tantus in Jure favor non

M)IF I

" iu

eft, atque Matrimonii,

Caterüm pro conditio-

ne impoffibili haberi non deber, fi perfonzg impe-

ï«h 21 l t Y A

dimentó , in quo difpenfari poteft & folet, labo-

T tiy

Ia

h 11

Ts

De Sponfalibus, & Matrimonio. ag*

Mlt tü

li

'mlldltmü

jàntes ita contrahant , contrabo tecum, fi Papa

[ nel ffar

difpen[averit.

Sanch. Palao, Gobat. &c. con-

Tætmm

Vi

tra gravifimos Canotniftas ; Hoft. Panorm. Na-

lY r

Áip

var. &c.

LT

Dubitabis; an Sponfalibus re&té apponatur

i cand

Igg(

u

Airba , feu res qua&dam à fpaufis; vel eorum pa-

T Ccnd

T r

ientibus ; poft contractum fponfalitium data iri

) N

jf

fecuritatem futuri Matrimoüii? g. omnino. Patet

L

exl. 3. C 3. C. b. t. fecutó autem poftea Marri-

Wt v Y

imonió redit arrha ad daritem ad exemplum Pi-

[31 Il ä( F

£uoris, quia per mioduin pigtioris datur: vi cori:

Si veró Ma-

d fl u

fuetudinis tamer riánet accipieniti

V, t

irimonium non fequatur, tünc intereft, an propter

tU of tj

fieutrius culpam rion fequatur; & tuüc reftitueris

r prin g :,

da eft danti, ari propter ünis culpaiti; & tutic, fi

JEq7]

dans cofnimifit culpam; perdit arrham, fi accipiens;

iefütuere debet duplicatam, vel, fi ita conventuri

f ag

1

, Lgio ce

eít, io quadruplo, h. e. prater arrham finiul tri-

( , um n

[:T;]

plum, v

. & fi accepit $0. florenos ; reddit 200;

l:2. 67 5. citt.

fs r

Differt arrha à $pónfaliia largi-

tate (quz etiam dicitur jécalimi dónátió auté

ol t

o d m

niptias, vel AMuidus iiuliebíis) quàd hgc do-

Mine, g

natio non fiatin pignus futuri Matrimonii,fed pre-

T

fi

K

] f

&se in fignumi atnori$ ? fnanétqué accipienti

fequatur Matrimoniutii fi hoc nori fedjuatur fiaé

niear od

alicujus culpa; reftitui debet douanti: fi ex culpa

[ nd v[tl

i, upt t

donaritis, res donata manet accipienti: fi ex cul-

pa accipientis , redit ad douantem. [; 12.15.16

j al Wï

€. de donat. anté iupt.

g o d d

Hazrebis, ar düoque pæim

à refiliente fol-

IG

n ]U W

ii

Vénda, adjici poffit Spoufalibus ?. g. cum di-

gin od

ftin&lione,

o

Si adjiceretur füb pa&to, ut folva-

jat iM H

tur pena ab eo, qui jufté refilit, feu juftam refi-

PoteüW i

Pars L.

hendi

4

[

jj

2;8

LIB. IV. ITTULUS T.

pl

I[gümhb

liendi à Sponfalibus caufam habet, invalidé aäk

Wn

Pwoc iu)

jiceretur , ut plerique confpirant prop:er textt'm

4*

b

mwetx

in c. G'emma 29. b. 1. Si autem convenium fit,

j ij

lhü

ut folvatur ab illo, qui injufté refilit, probabi-

:m H] jf u

liàüs re&é apponitur pena, & valet pactum, ut

", IW M f

docet Laym. Haun. Gobar, Gletie &c. contra Co«

var. Sanch, Gonzal. Zof. P Kugler, & plurimos

nomdma

gil f

Civiliftas.

Probstur I

à paritate cum reliquis

a con f'fo j

m,i1€ul i

contra&tibus, quibus juxta plerosque re&é appo-

Nm Cau( '

nitur pena conventionalis ab injufié refilienté

T CO änf

folvenda.

2. Ex paritate cum arrha quadrupli-

cata, qua juxta omnes quoad triplum habet ra

NWWH

gagmm à

tionem pene, & tamenu adJici per conventio-

nem poteft contra injuíte refilientem.

3. Ex eo;

M )P w ,)

quód talis peena ferviat ad impediendum peccaz

alxmidto *

!

|

tum injufti recefsás à Sponfalibus, que Sponfi te«

J

o D

nentur exequi Jure Naturali & Pofitivo, nifi ambo

3

diffolvere velint mutuo confenfüu.

"

| "!?f ol

m

D

[

m n elt

Objic. 1. Leges illimitaté vetant fponfalibus ap»

peni peenam conventionalerm, uti colligitur ex /. r.

RR NU

Q s. C.b.t. G c. Gemma cit. ergo uec injufte re-

V w m

filiens ad illam obligari poteft

2. Matrimnoni&

Sdit, i

debent effe liberrima : fed libertati prejudicat

D J)lpijlj/,

pena conventionalis: ergo. E. ad 1. Leges Ci«

f |

viles in hac materia Sponfalium , qua funt fori

M CL

Ecclefiaftici, non füunt curande: deinde, licet ex-

d

f '!

[

plicité non faciant diftin&ionem inter jufté & in»

&E

")'"rck I

jufté refilientem, reipía tamen videntur intelligeu-

d Ataer d

dz effe de Sponfalibus, à quibus juíté & licité re«

ü um

MT

In c. Gemma cit fadis id clarum eflg

D

filiri poteft

R UM

quialoquitur de cafu, quo cum püella nondum fe«

Ulflur M

ptenni invalidé fünt inita Sponíalia, aut, licét vali-

"n pgl

fw]f MJJ',J1

d& fuiflent inita, tamen advenieate pubertate Jug

refa

Ml'*ïalus

Ts

hi

De Spbnfahbus, & Mitrimonio; arg

*s n

Feüliendi locum habuiffet: ergo ibi reprobatur

u li

*

Ut

m ()

T Í

pena folüm pro cafu, quo jufié refiliens eam fol-

UR [

vere deberet Ad z. difl. ma. debent eífe hber-

:

d Ml pmb

l

[

rima à metu injufto. C.2a. jufto. A.fa. metus pas-

n

!

dl

ng, quam injufté refiliens debet folvere, juftiffi-

K l *JAMC

. Imó hic metus uon obeft libertati ad

N

Áv

mus eft.

PT0

Matrimonium , qula fponte contrahens fponfaha

ruh(ä f Gd

IBP

fub pena convenmonah fibi 1pü jam anteceden-

W osïh Y

ter ademit moralem libertatem, feu jus refiliendi

Q L Xn Rïn W

fine jufta. caufa.

xt[ MHRW

1

I! 'w,

Dico &. Contrshere Sponfaha poiï'unt om- Iü

du] hü

nes, impedimentó carentes

2. Eudam per pro«

40 DIf [f

curaterem,vel proxenetam, llatetbanb[er, 3.1mà

d 41

& parentes pro liberis, prefentibus & tacentibus,

lais

etiam fine mandato, vel alio figno fui confensüs

qaSíte

dato à liberis. Pars 1. eft indubitata ex Jure Na-

Pítiro n n

zurali & Pofitivo, libertatem omnibus indulgen-

:»-i

te ad Matrimonium, per quod propagatur genus

vtb

humanum. Quin etíam cum 1mped1mento diri-

ab gt NCUP

mente, ut eft confanguinitas &c. velimpediente,

P x

d M 'Wæy UM D)n t'&

gt eft votum fimplex caftizatis, contrghi poffuut

Ys

N ü m

i

Sponíalia, non quidem abfolute fed conditio-

g 1 prh

nate, fi Papa difpen[averit , & impedimentum

fuerit füblatum.

7 il Mä |

Pars 2. patet ex e. fin. de procu-

!

W i

rat. in 6. & c.68. de R. T. in 6 ibi: potefF quis

æ celuh,, lü ü

per alium, quod pote[L. facere per feipfum. . Neceffe

Ti

tamen eft, ut procurater habeat mandatum fpe-'

j mtn

ciale ad contrahendum cum perfona determmata,

n v

ádque exequatur per feipfum, & ut mandatum uec

b»ü uüe K

jj s uv

tacité nec exprefse fit revocatum , dum a&u con-

ïrahnlocoPrmmpahs c. fin, cít. Pars 3. liquet ex

m þk&m 00 V

&.un. f. porro. de dejponf. impub. in é.

?Qum&ham'

lg:c. i. in alis negoriis procurator vaha

E

gl ?u

R

à

H

)

y

,l

o60

LIP. IV. TITULUSI.

T

"

de þrocedit, licet mandatum fit revocatum, ülqdö

il

TL

revocatio nondum fit intimata procuratori, . ! j.

[i

ff. mand. Clem. un. devenunt.. ergo etiamin nego-

!

qmd IT

hcn

tio Sponfalium, quod tamen nos videmur regare.,

l

"m V f

2. Nemo poteft ftipulari alteri, ut habet commu-

ä&mww

nis regula , feu altezum obligarealteri: ergo ne-

;*,'::is

niiid?

que parentes obligare liberes prafentes & tacen-

)

g D

tes ad Matrimonium cum aliis contrahendum. — 3.

n a

pubs

Sponfalia requirunt verum & proprium feu per-

g fierorut

fonalem confenfum. can. 2. cauf. 27. q. 2. l. 4. f.

" pea*'[onaxcm :

b.t. fed filentium & taciturnitas liberorum non

«iln gt

e(t proprius, & verus, fed folum praefumptus con-

aj nitotin t

fenfus, & à parentibus pefitus; 41 enim fAcet,

13"1""

"i

non fatetur. c.44. de R. . in 6. Etquamvis, qui

st en.n

i

tacet , con[entire videatur , ut ait c. 43. eod.. id

wlül

tameu non precedit, quando agitur de prejudi-

Go, vel de obligatione imponenda.

4- Si pa-

rentes nomine liberorum tacentium validé cor-

À

u La

trabunt Sponfalia, eiiam tutor pro pupillo con-

fs

W

trahet validé , imó & frater pro forore tacente, ut

'

t

Y

N

, Q

eft cafus in c. 1. de Matrim. coniracto contr. iH-

D3, at

terd. Ecclef. Sed urumque communiter negatur

atteti m

àDD. ergo. W.ad r. A. conf. propter expreflum

Ltl

textum v. fi. cit. & quia in aliis negotiis Jus Hu«

MM

,

manum füpplere poteft voluntatem contrahentis,

li

l]

fimm g

non vero in Sponfalibus, ad Matrimonium , quod

i

s ul

?

:;

f

:

exigit individuam vite focietatem , obligantibus.

l

O re

Ad 2. In Sponfalibus, que parentes contrahunt

LT

pro liberis tacentibus , datur fpecialis exceptio

NT (ti

l

in c. in. cit.. Ad 3. Pro hoc cafu fecundüm didta

ul L.o )

ar

(utg )

fufficit confenfus ex taciturnitate prafumptus.

DL t

Interim tamen, fi liberi revera non confenti-

Rf

:kþlv Ie

rent , adeóque foret confenfus meré prafümptus,

p

Al

f

veré

(Uy

DL Spon(ahb

Matrimohio. 26t

| g[remm[p

!t

veré non exiftens, is non füfficeret reipfa, licet

H p[ü[hmün [

pro foro externo prefumeretur tamdiu , donec

g U"l hr iw

liberi probarent aliquo indicio , vel faltem jura-

i Q Vw

W

l n

n.]"*gI

mentó, fuum diffenfum.

Ad 4. Negatur fequela,

xfmx UWDC

UI

quia de tutore & fratre loco pupilli vel fororis

Agg

tUP

LUf

prafentis & taccntis Sponfalia contrahente non

1]

hr

Uü[

4

exfítat Juris Pofidvi difpofitio, bene tamen de pa-

5«01(!8&

1

rentibus, patre vel maire, que difpofitio fi abef-

m fs T

fet, etiam negarem valida contrahi Sponfalia ab

!

AW*

lq4

vl

his nomine liberorum, utpote qua inducunt obli-

i

0

l U

gationem perfonalem ad ftatum tam difficilem,

) æ*"*P ( (

etque ideo proprium perfonalem ac naturalem

YT

confenfum videutur requirere

P

W um i

Quzres, an licite, vel faltem validé, Sponfa-

2

TTTE

lia contrahant liberi fine confenfu parentum? Et

plur t pl

an Catholicus cum Hzretica, aut viciffim? g. ad

t 4

I. Valide quidem contrahunt, ut habet commu-

pis Catholicorum contra Hareticos ex clara de-

ntum v uv

) mET

cifione Trid. f. 24. c. 1. de ref. Matrim. ubi etam

Matrimonium fine confenífu parentum initum fuü-

t

fünetur ; cüm ele&tio ftatüs debeat effe liberri-

NT

ma, & independens ab aliena voluntate.

Nec

at

J

attendi in hac materia fpirituali debet. [. 7. ff. 1.

i

pO m)(p !

ff. h. t.ad valorem requirens confenfum paren-

ii /uSH

rem ( ml

tum,in quorum poteftate funt liberi.

Excipitur

tamen cafus, quo Matrimonium ipfum licité nen

F n

^

jgytbe

poffent fine confenfu parentum contrahere libe-

m

Regu-

; quia obligatio ad illicitum implicat

g m

lariter tamen illicité contrahunt fine confenfü vel

fch Vl M

faltem confilio parentum ;

quia ex precepto

li lüundumu

quarto Decalogi tenentur liberi revereri fuos pa-

gt W ul

rentes, & iis obfequi, confequenter ja re tam gra-

Yi eorum confenfum vel confilium petere, imo,

nifi

;u; w Pï*' i

,

R 5

!

ääz

LIB. IV. TITULUS I

g

V P

m

amfi abfque]ufï:a caufa negent parentes confenfum,

A

i oïlm

etiam eorum volentatem fequi ; probabiliter ta-

(

j

men folüm venialiter peccant non fequendo, nifi

dloifrq

t ,[fäc

præwdeant gravem illorum Triftitiam.

Ad 2.

$

,to exteh

Sponfalia Catholici cum Haretica , vel viciffim

[

u

Catholice cum Haretico , ordinari& non folüm

quu

( ia

gt (

illicita funt graviter, fed etiam invalida Azor,

,t M r1w0l

Sanch. Sporer, Gobat.tr. 9. . 216. . Ratioeft,

I,-O EM

at

quta tale Matrimonium ordinarie eft graviter illi-

ah

'ILW P

citum, ut videbimus infra z. 44. ergo, fi Sponfa-

d o

Jia valetent, deberent ligare ad illicitum , quod,

«ræ&x.lqu ,Tl

fepugnat. c. fin. de Patt. & c. 18. de jure]ur Va-

m

lere tamen poffent ut conditionata , 'fi nimirum

I jl

I

$nirentur füb expteffa vel tacita conditione hac,

M

L

fi pars batetica fe converterit ad. fidem Catholzcam

o &t

dnte contm&um Matrimonialem.

;

tm'ï NX

3

"IHCo 5.

Sporifalia producunt obligationem

ul

WX

]u[htxæ, grávem per fe,ad contrahendum fuo tem-

hh

4 V

A

l

pore Màtrimonium cum perfona, cui promiffum

u Wt

e(t. rati. 27.47. $0. cAuf. 27. q. 2. 6 10. CV. b. ,

quia fünt contra&us onerofus ac reciprocus, &

a w hi

MAU

quidem circa materiam gravem.

Quia veràó

Ph il htM

fponü nihil alind fibi folent promittere, quàm Ma-

i d*sei

tnmomum

ideo , fi fomxc;mtur cum aliis, pro-

fedinni:

Babiliàs non fiunt rei quafi- adulterii, nec in Con-

(/ m,q i

feffione neceffarió aperienda eft circumftantia

$1 fiten (on

fponfahum cufi alia perfoua jam initorum. Oljic.

VL M tr v

Alii defponf; st renuntiare conditioni , € nubere

A D

i RVU ote

elii ton probibentur ; ait l. 1. C. h. t. ergo faltem

LX Sn(

U

I

n

fcminis defpmfaus licitiim eft à Sponfalibus re-

ü

n**(

Cedere, ac alteri nubere.

g. Jus lee in mate-

Ml

Wl

T

ln

df

li

yia fponfáliuim non debet attendi, fed ]us Cauoni-

L Vm,[

enm, & Namräle P qu:a refenuntur & funt via ad.

M

Vi

li

Ma-

ij

W

ïöCSP:'älli"lffäïiblilsa&l'V!atrimnonic). 263

i päïf]!e l

n

I

dU

Matrïmonium, quod , utpote in nova Lege Sa-

^ lj

Mff [

cramentum , eft aliquid fpirituale.

Dein Jus Ci-

T

m

3 dl

L

vile non intendit tollere obligationem naturalerma

j Tziftiæam.

l

otnni contra&tui onerofo communem , fed folüm

tl ,

M

TM

pro foro externo recedentes à Sponfalibus abífol-

'or W

1

yit à peena.

Lopm h

J

Queres, quando implenda fint Sponfalia per y4,

4

k IN

LLLI CT

contractum Matrimonialem? y.cum diftin&ione:

t

fitempus aliquod feu dies executioni fit prefixa,

LL

; "Ul ! ü Sþü"i

flatim fünt implenda adveniente die, nifi jufta cau-

M m s

1

fa indulgeat moram. Si veró certum tempus non

!tl u"fjm h

eft prefixum , quamprimum alterutrz pars exigit,

OLf i

j

Plerique omnes ex

& jufta caufa non impedit.

( ntr j

c. 10. b.t. l. 23. ff. de O. & AL 1. ff. de V.O.

d G

Probabilüs tamen , fi dies non eft prefixa, non

L

ftringit obligatio exequendi, quamdiu neutra pars

tint ogrdnm

xigit impletienero,licét commode Matrimonium.

oendum o tet

poffet contrahi. Sanch. Diana, P. Kugler de Spone

a, tipmifn

fal. p. 2. i. 6. contra Pont. Palao, Reiffenftuel h.a

At

8g.143.

Probatur tum ex 4. 10. C. de Pignor. ubi

i

"

CM

A

vt

datur hgc generalis regula : debitores prafentes

p (qun if

prits denuntiationibus conyeniendi (unt , feu priüs

gnettt jun

interpellandus eft debitor ad faciendum, ad quod.

4iB,

J

fe obligavit : tum ex prefumpto in dilationem

(un

vnttint

confenfü , quem indicat filentium fpenfi vel fpon-

d a

"m

Mul

fa.

Si tamen compars effet in periculo incon-

üanijx;ä |

itinentig,aut ex verecundia vel metu reverentia-

E

u

m OU

"i

li non auderet petere executionem feu impletio-

Jinm. *

M

nem Spoufalium, per accidens urggret obligatio

"

TC

ftatim implendi,licét exprefsé non peteretur im-

MSpgnhïlbüïï-

pletio. — Objic. L 41. tit. & in l 14. ff. de R. $. fic

M wa&e W.

]

habetur: ig omnibus-obligationibus, in quibus dies

n ï:d]'üipj"

1

j

won ponitur, pra[enti die debeturs ergo prima op-

mntut :

31

n

j

R 4

por-

5 T

Qu

264 LIB.IV. TITULUS I

|

a y

j

portunitate impleri debent Sponfalia, licét com-

yout

pars nonu petat.

iU

iqämv P

Feré ficut votum, cui dies non

T

if

PT

eft prefixa, ftatim & prima occafione impleri de,

bet.

W. Debetur quidem prefenti die, feu jam

l]

jgti

-T.

datur obligatio implendi , fed non pro przfentj

oW

aldCMb

die, feu ftatim implendi comparte non urgente,

j

i

Cum voto non eít paritas, quia ejus impletionem

rv'm(

r

of

Deus nunquam exprefzé folet exigere , & ideg

m

cenífetur exigere ftatim pro prima occafione.

1j

4li 2702'H

Sed quid Juris, fi fponfus vel fponfa conven«

i'er:f.' impub. &T

totempore, veladinítantiam compartis, abfque

Il

!

|

IT

jufta caufa renuat implere fponfalia contrahendo

;;iäi:ur 3",

Mauimosium , vel huic ponat impedimentum ?

Aj g

E. rurfus cum diftinClione,

Si pars altera adeat

iil p (

à

(

p

11

l

f

ii

(

Judicem, qui debet effe Ecclefiafticus , & petat

,

l

AILDV

M

Tenuentem compelli ad executionem Sponfali-

mj an i

um, vel ad fatisfactionem aliam pro injuria , aut

n ümt'.:bqnei::

damno illato, ant pro ceffione juris, jam quzfi-

siniis

ti, refufis etiam expenfis litis , poteft & tenetur

t t at

a, o

Tudex, fi previa monitio non fufficiat , illum com-

N ^

.

N

Pellqre ad ineundum Matrimonium per compe-

du w

tentia Juris media , v, g. per incarcerationem ,

- fügicinpy

comminarionem cenfurarum, vel per aCtualem ex-

enttj

[

"

J h

communicationem; fi autem majoris máli aut itt«

erjmilln

5

*

f

iufti Matiimonii periculum hgc diffuadeat , vel

Jis, m

pars altera velit effe contenta fatisfa&tione pecu-

Wielrtats

niaria, d hanc fecundüm &quitatem & circum-

trinit deca

íftanias condemnare Reum. — Communis apud

UIOTT

P.Kugler p. 1. 4. . 1. 70, & Gobat tr. 160. caf. 4.

Wt Jut

BN

W

C* 6. defümpta ex c. z. 10. 17, b.t. c. 1. (* 3. de

Y

"

V

h

t

J».

Padt. c. fin. de Injir.. Trident. f. 2 . c. g. de ref.

,Onef-

lt

D

T on

fuffragante Praxi. $i veró non adear Judicem,

i mgd'e m f

renuens tenetur nihilominus in Cconfcientia ad ime

t

plen-

&

Ilj

i

| De Sponfalibus, & Matrimonio, 265

ïponfl]ia, li

D

(

l

t

plenda Sponfalia , vel ad &quam fatisfaCtionem

(

1W| if

l »30:

pecuniariam, prout petierit Pars contempta vel

(

ïfæfen[i ü

repudiata; fic enim exigit Jus Naturale, & Jufti-

j Ie*j "

tia Commutativa.

ed T pr

hnj jj

Dico 8. Alter effe&tus, quem producuntSpon- I6

p mf o

lt

falia valide & abfoluté contraQta, eft impedirene

näej

, q t

Mm

tum publicé honeftatis, vi cujus validum contra-

! Mï

TUott

[

í

hi Matrimonium cum certis confanguineis fponfi

J*

vel fponfie deinceps non poteft. c4n. 11. 14. 1 $.

Vitrütm

At

€rc. catif. 27. q. 2. 0. 4. 8 X C uni. b.t. in 6.c. 4.de

Wt d

W

defponf. impub. & 'Trid. (- 24... 3. devef. Matr.

TU nl

Hzc igitur $uffitia feu Impedimentum publica. bo-

D

UI "W]i

"

"T

neftatis eft qugdam quafi affinitas ex inchoatione

[ n

]

| h

ET

1

l

j

]

l m

l

nl

Matrimonii per conjun&Qionem non corporum.

LURT

(ut fit in vera affinitate ) fed animorum orta, &

n 3

conjugio cum ipforum confanguineis obfítans;

o

'

quia, ficut inhoneftum eft jung'x Matrimonio cum

M

!

D umf

confauguinea ejus, cuiipfe erat priüs conjun&tus

gl C

!

'

corpore per copulam carnalem, & fru&tus vere

"

"

N

Y

TW

l

affinis, ita inhoneftum quoque vifum eft Pontifi-

WT |

W

(uy

"

cibus jungi Matrimonie cum confanguinea ejus ,

k gt

cui quis animó per promiffionem Matrimonii priüs

pipeidutoe

erat conjun&us.

Qu conjun&io cüm arGior fit

enuni atl t

ex Sponialibus de prefenti , feu ex Matrimonio

lfaen, d

Rato, etiam ex Hocinducitur impedimentum pu-

blice honeftatis, ut notant communiffime'DD. ex-

af pv

tendendo di&tos canones, de quo infrà ff. 4.

Hic

i l r

autem agimus de eo,quod oritur ex Sponfalibus

(ommun qu

de futuro, de quo Dixi r. valide contradia, quam-

"TAR

vis enim de Jure Antiquo c. sn. cit. &c. publica

blf, h lcou N

honeftás etiam orta fuerit ex Sponfalibus invali-

l "TE M

dis, modó non fuerint invalida propter defetum

y st J

d

cenfensüs ; "Trident, tamen illam oriri noluit €x

f

u

[l

L

A j

Spon-

d)

A

266 LIB. IV. HTULUS f

[ HTG"I

Sponfslibus de faturo ( de ea enim, qug orítur ex

TU

Sponfalibus de prefenti, nihil 1mmutavu)qu4.

d

u

Iul

cunque vatione invalidis.

Dixi 2. abfolute ; i enim

(e

"m

"m

conditionaté funt inita Spoufalia, non oritur hog

J Ll- li mïlï

impedimentum ante eventum conditionis

bene

1[0LI€E

CL'

t»men poftea. d, c. un.. ff. ille verà

Dixi 3. Va-

.,,ndarur TU

lidum contrahi Matrimonium &c

adeóque hoc

] fo'l(f«"f

impedimentum eft dirimens , ut vocatur.

Dixi 4-

iUl

p

deinceps; nam hocimpedimentum eft perpetuum,

& non tollitur,

o

licét fponfalia diffolvantur, etiam

2500

mutuo confepfü. per c4n. YT. (f 1£4.citt. c. y. de.

dejponf, Impub. & declarat. Cazdd. de anno 16$8.

: ]W(N &

ln w"f

approbaram ab Alex. VIT. qui tefte Gob. & Fagn,

at f

T T

juffit hanc do&trinam non amplius revocariin du-

bium.

! W' W n

Jf

Dixi $. cum certis con[anguineis , & qui;

n

Il

i

dem hodie poft Trid. /orc. cít.folum in primo gra-

du, ut adeó fponíüs folüm cum matre, fozo1e,

Dhü? u

i

ï

mottnnt

& filia füe fponfe Matrimonium contrahere ne-

n d

queat

Quia veró Trid.loquitur folüm de impe-

M

N

PH

dimento publice honeftatis orto ex Sponfalibus de,

Qs Q. U

future, DD. paffim inferunt, illud, qued oritur,

WWu x"

f

ex Sponfalibus de prefenti, hodiedum adhuc u£

que ad quartum gradum dmmexe Matrimonium

F MEM]U'L

cum confanguineis fponfz.

Cntan» (

Objic. 1

Impedimentum publicz honeftatis

fim Mrmoni

fundatur in mutuo , confenfu Sponfalia contrahen-

LU Ols HLCX

uum :

ergo mutuo confenfu, quo diffolvuntur.

wn lel af

Sponfalia , fublato tollitur quoque ipfum. AT£«

00

can. 1. C.1. 2 5. ff. de R. $. per quas enim caufas

V MU* [ug (

aliquid fit, per easdem & diffolvitur.

z. SquIS

Walig

500*

priis cum Bertha. contraxiffet Sponfalia de.

lls

NE [mw

futuro, ac poftea cum Csja illius forore Sponfa-

fäll p

Hl

lia de prefenti , non poffet ampliüs contrahezg.

Ea

Ma-

UUS;

13 h

DeSponfalibus, & Matrimonio. 267

T

I

Ü

Matrimonium cum Bertha, fi ex Sponfalibus de

n immuraviz

"

L

præfemi , nomob confensüs defe&ctum invalidis ,

I^ g,nw

oritar impedimentum publice honeítatis, wtnog

E,VO«W *

B. ad I.

1 0vl

diximus ; (ed hoc eft falfum: ergo.

MU

em

Fundatur in mutuo confeníü per accidens & ex

,le D

lg]

difpofitione Ecclefiz, non períe & ex natura rei:

C d

i

ly

vel fundatur jj fieri, atuon in con[ervari,, in mu:

f ï(omu. D

H

iuo confenfu.

Ad 2. N. maj. quia per Sponfalia

tf

etiar1 de prafenti invalide inita non tollitur vslor

ii

*'*W»Eï'lï:

priorum Spenfalium de futuro ; neque impedi-

D

TUTM h

ineutut

n publicg honeftatis agit retro ( ficut retro

üs

(tj .:'eavwräjg.

ggit affinitas) h. e. non dirimit Sponfalia jam pri

[ lg

inita, fed folüm ineunda, mt habet textus iu d,

ltumin .

g. un. ad. impediendum vel dirimendum fequentia

WW," T u

ä'po;zfalm, vyel Ma,trimania , non. autem ad,pmce;

,

T p

ó

D

entia diffolvendum.

Pttrt, frrt,

Dico 9. Sponfalia femel valide contra&a ite- T'f,

COl

rum diffolvi poffunt variis modis, qui ad duas claf

:

Prima eft,fiipfo Ture, & ex utra-

Áilm itmpe

fes referuntur.

IN

que parte difïolvamur, uti contiugit I.per rnutu:

A g t

:

um confenfüm, velpotiüs diiïenfum,þlic*et) Spon-

adwm hn

Mi

AAUUU W

!

J'

falibus acceffiffet juramentum, aut fornicatio. 2.

m um

Per diffenfüm unius pubertatem adepti,fi impubes.

3. Ber impedimen-z

contraxit : de quo fit, feq.

tum Matrimonii fuperveniepns , five iliud fit diri-

Alte hvelti

(0

o

[

ht

qmens, quo ftante Matrimonium validé non poteft

contrahi, utl eft affinitas, Profeffio Religiofa, fufce«.

s df

ptio Ordinis Sacri &c. five impediens , quo ftan-

ye i. It

te folüm illicite contrahitur Matrimonium, uti eft

i n CW[?,.'

Ti

m i

m

votum Religionis ingrediends ; an veró, per a&ua«

[

[

]

j Sponm

"

le Matrimonium cum alia penitus folvantur fpon-

falia priora, item an fponfalia pofteriera, quibus

Md

$

caftita-

Qu

acceffit copula, & an per votum fimplex

(.ish,!

hi

"

j

568

LIB. IV. 1TITULUS I

SE

g

tis, dicemus ad zit. de Sponía duorum , & ad tit

fir

rW['m

Qui Cleriei vel vov.

Ceeierüm qui culpasbiliter

"

n

VUl

uid

pofuit impedimentum executioni Sponfalium , in

N

j

quo difpenfari folet, tenetur füis fumptibus regu-

PTO

lariter difpenfationem petere, fi Pars altera exigat.

r

u

q

4. Perlapfüm tgmporis , quod eft przfixum obli-

"iA

j

robab Jid

gsrioui finiendg ; quia contradius ex conventione

jfiiorat

legem aecipere digno[cuntur. c. 8 . de R. $. in 6

d

nf

vfis iM

Si tamen ex caufa unius tantüm, vel ex mora etiam

(

inculpabili unius non fecutum eft prefixo tempo-

od

re Matrimonium

PU pä P

lvuntur fponfalia tolüm ex

parte unius, nempe culpam vel moram non com

Umhbe 1

i t EPHf

mittentis. c. 22. b. t obi folüm ille dicitur liberari

peaes quem son fletit, quin ad. fLatutum terminum

« t d m

f

u

AMatrimonium confummnaverit , h. e. contraxerit.

1UP

"10

4x,x.a

(

[|

|

Dixi, quod. eff prafixum finienda obligationi ; &

1

ny

ms 4009 T

enim certum tempus fit prefixum obligationi im-

]«

freumrer n

(

plendz, feu ulteriüs non differendze,ac per mo-

dum termini, à quo incipiat obligatio in a&u fe-

qi

z

TR t

cundo, v. g. fi fpopbfi fibi promitterent Matrimoni-

m

AMLUBh

w

um intra annum, vel fequenti Pafchate contrahen-

Rw M Pv &

t

dum, elapfo hoc termino non finiretur obligatió ,

CIW

h.nhh

ts a

ut habet communis ex c. 6. de dolo , quia obliga-

tio, quz flatuto tempore impleta non eft, non cef-

PJfa ) ï (1Nf

fat, ut fi hoc auno folvifti annuos cenfüs,non libe-

Ápiesid i

raris 3b obligatione folvendi deinceps.

lr ,

8. itera claffis eft, fi diffolvantur Sponfalia non

Ut CO

1

ipfo Jure , fed per refciffionem , & veceffum , ve li-

b

*je N

beram voluntatem unius , cui datur jufta caufa

W lnl

lln

refiendi, licét poffet non refilire, & altera Pars

A Mfud

maneat obligata, quamdiu innocens non a&tu re-

li

L

nh

i d

filerit.

Sic folvuntur vel folvi poffunt Sponfa-

hs

wTïw

lia 1. propter dolum accidentalem antecedentem

A Drtiee

unius

li

De Sponfalibus, & Matrimonio. 269

ll

unius in contra&u fponfalitio commiffum.

Z

MT

Uwpb

!'n

Anf'

Propter votum fimplex caítitatis, ccelibatüs, vel

10',

ï

!

L

!II[TH,]

SS. Ordinum, poft fpon(alia ab sltera Parte edi-

(31

L

)

J

t1urm.

3. Propter fponfalia licet invalidé ab al-

MIPW D

Yi

"

tera Parte contra&ta cum alia perfona.

4. Pro-

61'33 T

di

prer ingreffum in Novitisturn Religiofi Ordinis :

(

LT "

Ul

quo cafu probabiliüs non quidem l'beratur ingref-

l.

jM,

fus, fed folüm remanens in fieculo ; quamvis enit

T

lt D

licité ingreffus fit INovitiatum, ceufetur tamen re-

u N

nuntiáffe fponfalibus, quam proin renuntiatio-

T il s

nem acceptare poteft, fi velit, remanens in fzculo,

k n

& alteri nubere : quód autem iugreffus non li-

MP f

1

Ü

beretur ante Profeffionem , inde colligitur, quia

J

nec ex natura rei nec ex difpofitione Juris hac

l : Qntate

liberatio probatur.

$. Propter difceffum unius

!

L'*g

ii (

ex fponfis, infcia vel invita altera Parte, in alie-

; !

Qiguon t

mas terras dnóimó mutandi domicilium, vel fi fpes

"

g,

T

non fit eum brevi rediturum: propterabfentiam

ä,

-;i,

f

vel dilationem.executionis fponfalium nimis diu-

UT

N N

M

W

m

"

iurnam. text. & DD. iz £. 5. b. t.. Ioierim tamen

UMAT

requirendus foret abfens, de cnjus animo domi-

cilium mutaadi, vel brevi non revertendi, uon fa-

üis conftat, per litteras, ut redeat & Sponfalia im-

Qu ooi,g:ï'

1

,M',

j

(f

pleat, & tunc, fi requifitus implere recufet, vel

TE

fi prefens ad implendum requifitus tergiveríetur

J

)C

& moras ne&at , integrum erit refilire, & alteri

Lnïäpaaïah i

nubere.

&. Propter fornicationem unius, Spon-

"

; vete[]um-

vl

falia fübfequentem. 6.2 5.de Surejur. quia fran-

i j qui

genti fidem fides frangatur eidem , ut habet axio-

iua.

idem eft de fornicatione fpirituali, feu de

i j ahm?äi

lapfü unius in hzrefim. per e. j. de divort. .

(s n

Propter fornicationem fponfa , etiam Sponfa-

j um Y

lia precedentem , à fpenfe tamen ignoratam,

pe-

K anteüjf

L

1]

qd

270

LIB. IV. TITULUS I

Uj

W

pm

Poítea veró cegnitam ; quiain Jure paria funt al

r

I

j m

quid ignoranter precedere, & füpervenire. pe"'

Tn

Jf jl

€. 4. de Except, & 1. 77. ff. de contr. empt. quod

tamen ( fàltem pro foro externo ) juxta com.

;[PCWI

munem non procedit in cafü, quo fponfus ante

mor u

m h'ä

fponfalia inita fornicatus eft cum aliaj eó quód

fit difpár ratió, & fponfus fornicatüs in eflima-

:cïülum) ! ; P

W:aubilitcrne.re(

tione motali non cenfeatur reddi tam vilis, ficut

jf

m

fponía fornicata, nequetam probrófum ac diffi-

»c) gm WV

cile fit fponfz, fi ducat virum corruptüm ( faltemi

ia v cim

hifi fzepius fit fornicatus, vel prolem jam habeat )

quàm fponfo; fi ducat fponfam ab alie corruptam;

ns a

$1 veró ütráque Pars poft jam inira Sponíalià

nem, d ii

« p

fornicatur cum aliis, valde difcrepant DD. quos

vtnuDtus o

rum aliqui facultatem refiliendi tribuunt ütrique,

AYOOQOR, Di

quia utraque violavit datam fidem

alii auter&á

I QO N

neutu, quia paria delidia mutua compenfatione

Lu.x*in.la w u..c

tolluntur. 7. 16. ff. de compenat. c. 6. de adult.

Alii demum & forte probsbiliüs indulgent licen-

ytocigaa, f

tiam refiliendi fponfo non veró fponíe, eó

Rï QXJ&, ! &"g k

quàd duplex caafa refiliendi reperiatur in forni-

Vi at

tatione, Sponfblibus fuperveniente , fcilicet vio-

iil t

n6 o

latio fidei , qu&* in hoc ca(u datur ex ütraqué

Lt d

Parte; & fic neutra alteri quidquam objicere po-

teít, vel propterea refilire, ac infuper fpecialis

LUA

turpitudo in perfonam fernicantem redundans :

| fifg,q

fed hzc eft májor in fponfa, quàm i fponfo, ut

RORRT y

infinuatüm 1 Jar eft.

l

V r

4;.9 9. Denique propter quamcunque notabilem

W Hïhmr

mutátionem, phyficam vel moralem, uni ex fpone

W NI Q

fis fupervenientem, quz nirmirum fit tanta , t

pfl 'M«. n[mb

fi fuiffet plævna Sponfalia non fuiffent contra-

j

j

A TC

4. péré. 23. ü. quià ligc cenféntur haberé

ærea

M.em

fér&-

Miiy

De Sponfalibus, & Matrimonio. 271

Mil

j ln

femper hàuc imbibitain conditionem,, ni/i fhiot-

m

l

1l

"

Lilis mutatio intervenerit : fí ves in eodem flart

d

h,

Wt

u

pgrmanþm'nr. Talis mutatio foret, (i alterutra

" t

,AI

Pars incideret in lepram, paralyfim, luem Gal-

Y 01

i

MU

lil

u

licam;, perpetuam oris graveolentiam , vel iu

P

alium morbum difficulter curabilem : fi amitte*

Witgie

ret oculum, nafum, pedem, manum &c. fifpou-

j

U fmt

fa notabiliter fieret deformior in facie: fi fpon-

TT

füs evaderet moribus afper & crudus, ebriofus;

N

i

prodigus , aleator, vagabundus : Ííi alteruter

l

committeret crimen grande, ex quo oritür infa-

: Pltilig

/

|

*i;s lh

(ürgu

!

mia Jurisaut Fa&i: fi incideret in magnam pau-

LITNS

pertatem, vel debita &c. fi inter fponforum pa-

rentes aut confanguineos oriarítur graves lites,

.":5.'.7171[7!),' m

MC

Wtf

Y

4

aut ex nuptiis oriturg pravideantur, nec fpes fit

dn, Mi tud

reconciliationis,

Duo tamen hic notare adhuc

iCunperto

juvat. i. Quód non minüs refilire liceat, fi 12lis

circumfítantia vel qualitas antecefTerit Sponfalia;

'.':j r TT

nl

i

d

at tunc igaorata, fed primüm poftmedum cogni-

—-—1

ta, quz, fi coguita fuiffet; fponfalia non fuiflent

mbyit, d |

rl

contra&ta, quàm fi fupervenerit j. quia paria fünt

j

aliquid füpervenire, & ignoranter precedere:

lj..i

mh[!a

"

p

non effe, & non apparere, effe & apparere; 6; 4.

(* l. 77. citt. cüm cenfeatur resfieri tunc, quando

iij Vi

,/-rkJrfh

innotefícit.

2. Quód facultas refiliendi detur

/ M

i

n

folüm perfenz, quz mutationem non eft pafía ;

li

QW

non veró alteri, penes quam fecuta eft mutatio;

n

[

£ proin non mutata velit adhuc Matrimonium

&entrahere cum mutata, poteft, & mutata tene-

u qobit

tur contrahere cum illa.. Et hinc fponfus , cui fu-

d wiu (goy

pervenerunt notabiles divitiz, vel nobilitas, nou

gf nl

poteftrefilire, nec fponfa, cui parentes minitantux

g iftnt t

fi du

exheredatienem usque va'd legitiinam ; '

&at

; ii

»

l!

n

972

LIP. IV. TITULUS I.

M

"

(Ul(um ] (

eat Titium psuperem , fi priüs fcivit effe tái

ii

lem.

V'O:rllum !

29

Objic. 1. Sponfalia non claudicant, fed efferi-

,rg,m

j

tidliter funt mutua, ut 4. 6. docuimus : erga nod

st &C' A

poffudt diffolvi ex una tantümi Parte.

2. 91 da«

à " t

i

]us accidentalis in conira&u fponfalitio commif-

J

j

[ ff

pf

fus dat caufám refiliendi decepto , tunc contrá:

f

here volens fpoufalia tenetur mauifeflare fuuni

d

)

N. m 4' i

defeC&ium occultum, propter quem non contrde

ffornicazionem c

"

y

heret feeiim altera Pars; fi illum fciret : fed hoc

[

gt

eft nimis difficile; & contrá praxim quotidianam:

iL

ergo.

3. Sponfüs anté inita Sponfalia fornica-

4 hompun Q9

tus cum alia meritó fufpeGtus eft de non fervanda

: fuc n

fide thori iu fübfecuto Matrimonio: ergo etiam

st

fponfa juftam refiliendi caufam habet propter

,v Laf

fornicationem fponfi fponfalia antegreffan, &

Tv r

poftea primümni cognitam. 4. Iti c. 2 s. cit. fic di-

(

L

! dt.Eï:

|

Q

citur: fiquis juraverit, fe du&urum aliquam inuxos

hJ m

vem, non poteft. opponere fornicationem praceden-

N-

D

tem , fed fub[equentem : ergo neque fponfus re-

t v

pudiare poteft fporifam propter fornicationem;

[

fponfalia antegreffam; ac pofteà deiectam. $. Si

d

uterque conjux committat adulterium , neuter

ultemim, &

poteft inftituere divorrium. c. 6. de divort. erga

ten d qudtm

etiam , fi uterque fponfus poft Sponfalia forni-

n

WH

n

]r 17

cetur, neuter, adeóque nec fponfus poteft refi-

iÉ t

lire.

6. Si fornicatio poft fpoufalia eft fufficiens

caufa inpocenti ad refiliendum, etiam erunt ofcula

vitis i

Vopjngt

& taCus impudici admiffi vel exerciti cum alia

FUR

i

perfona: fed boc videtur falfum.

Yi

ht h

D

f

g. ad r. d/ff. ant. won claudicant initio, durri

tj

fiunt. C. ant. in confervari. . 4nt. Ó* conf.

tenrj,qg;ym

f

Ad a. difl. ma. tenetur manifeftare fuum. des

feGum

FUf

ij

ir]l

5

«

TU

i

De Sponfalibus, & Matrimonio: 273

fe&um occultum, qui foret alteri noxius, vel

1l

Matrimonium redderet notabiliter difficilius, uti

Lf

:

ye

eft lepra, morbus Gallicus , infamia, impragna-

)N

frgg Y

PHIE

(h

tio ab alio &c. vel deberet à contra&tu abftine-

l

L

Vrf

re. Conc. ma4. defe&um , qui notabile damnum

li Atoj

:1[-6[]A

0,

n t

vel moleftiam alteri Parti non allaturus creditur,

i L:Z 1(

itwu

prefertim fi fine probro füo njanifeftare non po-

!

l

teft.. IV, ma.

Sic fernina non tenetur prodere

^

AT o n

l

fuam fornicationem cum alio habitam fine im-

"u d hi

pragnatione, paunpertatem , leves defe&tus cor-

ii

f

t

!

poris, vel animi &c. partim quia fic fert ufus, in

IT 590;1

f

tacita hominum conventione fundatus , nec in-

"Ti r

fertur per hoc alteri Parüi injuria, cüm eidem

h

'4

Qpitin

,

fimile jus competat non manifeftandi fuos defe-

ll MA pl'(]p[ "

&us, vel, fi infamia metua:ur , etiam celandi,

Trocnya

fine mendacio tamen; partim quia Pars decepta

1250 tl

fibi imputare debet, quód non fuerit accuratior,

a

Ad 3. N. aut. faltem fi non frequenter fit forni-

dny u

"

catus, Ad 4. Ille textus intelligendus efl, de for-

Ya us

nicatione precedente, quam fponfus jam fcivit

y ii

iempore Sponfalium , ut notat Gloffa y. prace-

Ads

VW

)

j

Ss

n |

dentem.

Ad $. Inter utrumque conjugem ad-

x abhrtum; t

ulterantem, & inter utrumque fponfum fornicau-

ibl g

tem , eft quidem paritas in eo, quód utrobique

ia n

neutra Pars poffit agere ad divortium, vel ad re-

g nl

fciffionem, ratione violate fidei, quia utraque

ais

Pars violavit; difparitas ramen eft in eo, quod

Wt n

conjugium non fit refcindibile, fponfalia veró fint

g i

refcindibilia & ideo non male permittitur refcif

If

fio fponfalium fponfo propter aliam caufam, nem-

jj n

pe ob majorem turpitudinem , quz [ponfz forui«

u 6

canti, quàm fponfo fornicanti, inuritur, Ad 6. diff.

?i4. cum communi contra Palao & P. Schmier

pdure ;

ï:l;y '

Pars 1I,

3

etiam

onf&[ib

LIP. IV. 'ITTULUS I.

p

274

[/

eíam ofcula & ta&us impudici erunt caufa res

Wl. [' 9

j ICH

j

filiendi refpe&tu fponfi contra fponfarn talia ad-

i

mitteutem. C. 274. Refpe&u fponfe contra fpon-

j

, i "

fum faltem, fi non frequenter talia exerceat , ut

'1' Emm f

"

:neritó reddatur fufpe&us de violanda fuo tem-

m

ii

pore fide conjugali, V. ma. Ratio difparitatis eft

o

iterum; quia tantumt dedecus & vilitas non re-

$

«

|

m

dundat in fponfum ex hujusmodi aCtibus, quan-

(

m

tum in fponfam,

Zi

,fpits

Quazres, àn fponfi propria auGtoritate poffint

refilire à Sponfalibus, fi fubfit aliqua caufa ex pre-

ib j afo

di&is? Er quomodo conftare debeat de caufá ?

yu tf

g. ad r. SiSponíalia fint clàm contrá&ta, & caufa

st 6.47-W

«s edd gt

ditflolvendi fit occulta: item fi Sponfalia fint qui«

dem publicé contraCta, caufa tamen recedendi

df at

fit parirer publica & notoria, non opus eft autho-

qm a d

[

i

ritate Judicis Ecclefiaftici ; quia ex nullo Jure (fal-

u

!

o d

tem Communi) idreperitur cautum; & nullum e£

t

t;li diffolutione oritur fcandalum,

Idem eft, fi

duf t

inutuo confeníu velint fp.. nfi recedere à Sponfá-

dl

libus.

Interim tamen in quibusdam Dizcefbus,

p

uii in Conftautienfi & Frifingenfi, prohibitum eft

k

)

dl

j

I

diffolvere Sponíalia publicé inita, vel poftmo-

Queltu d

.

dum publicata, fine previa coguitione Judicis

hiengttri

Ecclefiaftii de caufa.

$i veró caufa refiliendi fit

Gdf

dubia, debet accedere authoritas Judicis Ecclefia-

din, ul g

íftici; quia vi coutractüs fponfalitii quilibetfpou-

ün qi

fus eft in poffeffiione jurisacquifiti : ia dubio au-

lt

tem nemini licet propria authoritate alterum de-

turbáre de fua pofleffione juris fuüi. g. ad 5. Re-

quiritur plena probatio, faltem pro foro externo,

J

pro quo regulariter totiesneceffaria eft plena pro-

; Mtinig

baiie, quoties agitur de przjudicio tertii. (. 2 3»

de

D

T

m

De Sponfalibus, &Matrimonio. 5»$

1

de te[lib. 1. 9. C. eod.. Excipitur tamen cafüs, quo

Ü ji *po

il lii

IQJ

caufa refiliendi eft impedimentum Matrimonii,

GEWW

j

Ut ts

EXQ (Pio j

vel dirimens, ut affinitas &c, vel impediens, uti

UT

UL

votum caftitatis Sponfalia antecedens &c. tuné

d

fufficit enim femiplena probatio. 6. 22. £od

, R]A]U dJII

d

.

k?ümu

£. 12, b. t. quia agitur de periculo anime, & de

W

vitando peccáto,

&

!'rw

MP

D).i, [w,

Oljicies 1. Ex e4n. 1 . £auf. 2 3. . 2.€. 1 2. de de-

[ponf. impub. c. 3. de divort. eruitur, quód requira-

V Y

"

1ur auCtoritàs Ecclefie ad diffolvenda fponfalia :

LT

érgo. 3. Ád diffolvendurn Matrimonium non fuf-

r r La

ficit unus teftis, deponens deimpedimento diri-

::,:Es;ra.vlf;äaäzash

mente. £. 47. de te[fib. &. 1. de con[ang. & affnit.

»

);]

71

m

g

quamvis etiar agatu£ de vitando peccato: crgo

AOAd [

tt&

i

nec fufficit tinus teftis ad diffolvenda Sponíalia, li-

00

::

o

cet pro caüfa allegetur impedimentum Matrimo«

!

T0

n

Jrqu

nii dirimeus, B. ad f. AV. ant. quia allegata Jura

gup, d ndlund

non de Sponfalibus de füturo loquuntur, fed de

i, nl

il

Matrimonio jam contra&o, quod ex nátura fua eft

rl

indiffolubile. Ad 2. A. conf. & parit. quia, quando

a,

B;Mxïm

n

"

N

impugnatur Matrimonium , impugnatur vinctilum

m

VA

j

!

Wl*

ii

de fe indiffolübile, & fimuljusulterius non modó

a

.

m

d W

f

quefitum, fed jarn atualiter etiam poffeffum: fi

auterri agatuür ad diffolvenda Sponfalia,multis ma-

I

dis diffolubilia, per qu& nondum eft jus in re qu&

FR

fitum, mult& minüs polfeffum, aliter eft difcut»

TE

rendum ; quiafic evitàri poteft peccatum finé

vf i

lafione juris realis jam poffeffi,

bontdte ahenmri

. Il,

j

iv

De Matrimonio.

m

Lempïof

quftnà d PW':?

Matrimonium duobüs modis accipi poteft. 32

[

1. pracise pro contratiu Civili , que intet vi

rum

2 unüaä;u

r

"

276

LIB. IV. TITULUS 1

qaitt

rum & mulierem mutua poteftas traditur in or.

Til

dine.ad copulam conjugalem , per fe aptam ad

4l

z

geuerationem prolis, & ad vite communis con.

yMatnn

Mi

u

fortium ; cujusmodi fuit in Antiquo Teftamento,

(ruit

* & hodie inter Infideles, feu non- Chriftianos,

"

.ex

fit t

atque definitur ex ff. 1. Inff. de patr. pot. C l. 1.

jgt m

ff. de vitu nupt. quód t conjundiio maris & fumi-

|

z&, individuam vita con[uetudinem continens, h. e,

ilzucoüjugaü*m

'

Contrattus legitimus,quo mas C femina nullo $ure

i:niumdefen j

g, &

impediti mutuo fibi tradunt jus in corpora ad actus

d lt

ex fe aptos d generationem prolis, & ad indivi-

duam vita, focietatem fe obligant.

2. Prout ifte

«tf o

contraCtus Sacramentum eít , feu ad rationem Sa-

dim ao

eyurim & o

cramenti à Chrifto elevatus ( ut conftanter docuit

Ecclefia, & definitum inFlorentino ac Tridentino

«in, fült

'

Concilio ) probabiliter per illa verba 7Matth. 1 9.

aj

quod D Eus conjunxit, bomo non (eparet, nimirum

t g

propter fignificationem — conjun&tionis Chrifti

lu

cum Ecclefia , quam Matrimonium Chriftianorum

i qiit tlb

fignificat juxta illud Eph. y. Sacramentum boc ma-

3 r

gnum eft , ego autem dico, in Chriflo & Ecclefía.

vt as

Atque in hoc fenfu acceptum Matrimonium pa-

TRTRO:

Contrd

Mi

:!H

r Qu

titur pauló allatam definitionem pofteriorem ma-

gis accuratam. adje&tis tamen his verbis: ex infti-

Mte o

tutione Cbrifi collativus gratia.

In utraque hac

trepenitm

acceptione Matrimoniurn fumitur aCtive, formae

V t

liter, & in fieri, vocatárque etiam Connubium , ac

T lum m

fübinde etiam zuptia : fi autem fümatur pro aCtua-

d i

li focietate viri ac fcerning, refultante ex predi-

t

f

lia "

l,

&o contra&in, feu pro ftatu permanente , accipi-

"n

tur paffive, objeCtive, & in faGto effe, vocatürque

s

W

etam Conjugium, vel Confortium.

In nulla ac.

LT

^

ceptione ad effentiam fuam requirit actualem co«

LIDS

pu*

T

L

De Matrimonio.

277

x ln

dl

"Q I«

UT

pulam carnalem , feu concubitum. c4f. 5. catf..

27. q. 2. nam nuptias non concubitus , fed con[zn-

t tnmmm:

D t

fusfaczt.l 30.ff. de R. 3.

o

il

L:

An veró Matrimonium contrahi poffit fub cou.

Ch*]fn li

ditione fervande caftitatis perpetuge, quale pro-

Pl(' uc /

babiliter fuit inter B. Virginem & S. Jofephum,

mtmäm Uf

: IW

vel füb pa&to de nunquam petendo & reddendo

WM

debito conjugali, controverfüm eft inter DD. Ego

TM

affirmativam defendi in seo Candidato ut proba-

Mu ä

biliorem , quia per contra&tum Matrimonialem

9) t d

videtur tradi poffe folummodo jus remotum , &

W Lt

contrahi obligatio i*tiota ad ufum corporis feu

du !]'o,m

ad actum conjugalem

vel in a&u primo, fine

atb

jure proximo & obligatione proxima atque actu

vt Tl

fecundo , fcilicet fic contrahendo, do tibi ,

du t

accepto jus corporis ad. ufum conjugalem , molo

j IM A DI

autem u[um corporis : vel fic:. volo retinere juss

yonons Cf

& me obligo ad copulam: fed copulam nolo. Ad-

3 Corfton

de, quàd in nullo centra&u ufus rei fit de effen-

amu Qu

tia contractüs.

Accedit, quàd honefté poffit

st r

intendi Matrimonium precise st Zlatum . a7g. c.

yul Xhuwg'n W ,l

16. b.t.

Et nunquid valet Matrimonium, quod

contrahitur cum animo ingrediendi Religienem

p Yi ht

nj " M/'

ante confummationem ? Onifino ; id enim SS

"WL

Canones permittunt diferté: ergo jus proximum

g i, A

ad copulam non traditur , nec obligatio proxi-

ma ad illam contrahitur ,

fed folàm remota 2

u (ugh

cur ergo di&tus animus non poffet in pactut

i

deduc ; cüm pa&tum excluderet folüm confen-

) nue v ?*æ

nünette

fum in copulam ,

quem etiam excludit dictus

Pariter controverfum

d cgc, d

animus & propofitum ?

eft, an Fideles poffint contrahere Matrimonium

rl

h

validum precise in ratione centradtüs, pofitie

[qu

l ia"'*

ve

$3

n

LIB. IV, ITIULUS T

Ilm, grl

278

Sae

j

q (

v& exclufa ratione Sacramenti,

Ego ibidem pa-

cfdusx

iil

am

riter affirmevi cum Scoto, Pontio, Vafq. Gobat

';312105 !

&c. contra valde cornmunem ; quia intentio fa»

gj

!,t,j

;xcndl, quod Chriftus inftituit, in confeCtione Sas

lu

j

l"

jufij

(L' ( .3[

€ramentorum omnino. neceffaria eft juxta Conc,

iif

&Con ivl

«)

Florent, & Trid, f. 7. can. 11. de Sacram. in ge-

0i jum jf 8

&ere, nec fufficienter probatur , rationem Sacra«

ífnenti à Chrifto infeparabiliter fuperadditam effe

aurS a

contraéctui Matrimonialt,

Mh

dn0h )

$3

Porrà catuía efficiens remota Matrimonii eft

js p p

Deus ut Au&or Naturz , qui illud jam in Para-

atq]u ]Jw l'ul»(

difo inflituit tanquam mediüm , per quod natu*

"]S me IWM»H

rali ratione propagaretur genus humanum : quà

u

T

amoro 0U

Sacramenti autem Chiiftus.

Cau[a proxima fant

m M

ul

at d

contrahentes, qui quoque ejus, ut Sacramentum

Wu p ff C.d&l

eft, fünt AMiniflri , non Sacerdos affiftens; quia

f

illi ponunt materiam & formam ; fiquidem sna-

? OOT ATU

tevia vemota fant corpora contrahentium , ad ge-

w D

geratianem prolis idonea ; proxima veró mutua

n M x t

traditio & acceptatio juris in corpora, non realis,

um u

fed confenfualis , feu ipfe contraQus; forma au«

dddis, u

tem eft confenfus mu:iuus quà expreflus per fi-

dudio m omy

gnum fenfibile ,

fcilicet vel per verba, ut funt

EURT

hæC ego tc dL'H[«!O in meam s ega te d€€lP20 in

( Gnondus

aneum. c. 3 1. b. i. vel per nutum, aut fcripturam,

vel per porre&ionem manüs, au: acceptationem

ii tl

aunuli &c. modó ex circumflantiis & intentione

MAU UY MO!g

contrahentium fignificent traditionem mutuam

ïl. (1 dclh

juris in. corpora,

Cau[a finalis eft procreatio

illd lm h:

prolis, & fecundarió remedium concupifcentiz.,

f bu, d hunrd

Kffecus eft conjun&io animorum ad mutua ob-

le"

fequia & officia conjugalia, ac perpetua focie-

HW ae &

tàs vitz, feu indiffolubilitas, item, güm. hodie

W&M j

fit

T

De Matrimonio,

279

.b

fit Sacramentum, gratia füpernaturalis, tum fane

l

[ 0]!0, V

gx

Gificans, qug per fe augetur iu fübje&o capaci,

EH

i

Vr

gt

sum a&uales ,. feu auxilia ad faciliàs perferenda

i li

d

MUnps

d

Matrimonii onera.

T. AC

N

Matrimonium primarió dividitur in Legitimum, 24

L0

!

M I

Legitimum eft, quod

H!

Ratum, & Confümmatum.

f"»'f, m

M

precis& juxta Leges Naturales & Civiles contra-

hitur, absque hoc , quód ab Ecclefia zatum ha-

" ld «

]

beatur, aut Sacramentum fit, quale eft apud non-

Wi t

Chriftianos.

Ratun , quod inter Chriftianos ac

hi

s

1'-

Id

Vrl

Fideles juxta Leges Ecclefiafticas rite contrahi-

n

r ]

1

W

tur, atque ideo rotificationem Ecclefig , & ratio-

em Sacramenti habet, cui tamen necdum accet-

XLTL

fit commixiio corporum , feu copula carnalis.

(f

Con[ummatuim denique , cui talis copula accef-

h tb

df fs

fit, eáque perfe&a & talis, quz perfe fit apta ad

E:

]

*

generationem prolis, licet hzc per accidens,

n fqiitna

i

-

iM

m

v. g. propter fterilitatem aut fehium mulieris ,

Porró aliud Matrimonium dici*

Mu r .

non fequatur.

wr Solenne avt Civile, in quo nimirum etiam ea

NU

concurrunt, qua requirit Jus Civile, uii fgnt pa-

Y 'nm t

&a doralia, coofeníus patris, publica fponfz tra-

TT r

du&io in domum fpoufi &c.

Aliud Zufelenne

g t

aut Canonicum , in quo folàm ea coucurrunt,

T2 À

que à Canonibus requirüptür , maximé prgfen-

s ia n

tia Parochi & teftium.

Ad quod referri poteft

i g yna

Matrimonium AMorgenaticum , feu ad Morgena-

Y amæ

ticam , quod etiam vocatur Matrimonium Con-

ii n

fcientia , & quandoque con:rahitur à viris Ilu-

j d p

[

íuibus ad evitandam fornicationem cum fami-

m o W

ï

na inferioris conditionis occulté quidem, coram

jni murüïi

Parccho tamen & tieflibus ,

eo pa&to, ut con-

"T

junx & liberi ex ea füfcepti Morgengelá feu

n

odo-

94

? um 9u: ;

p.

280

LIB. IV

TITULUS I

!

æmät !

no nuptiali , aut alia certa portione ad fuam ftt:

(

onffüm

fientationem neceffariá, fint contenti , conditio

L

LFA

!

v

l

J

if " p

nem tamen & dignitatem Mariti non participect,

l

m

Jl

jl

i

M

f

VII dlS at

atque à ceteris bonis paternis, titulisque, & in-

'I

j n

gnibus abftineant , fcilicet in favorem primee

us. UW

uxoris & liberorum ex ea genitorum.

Cons

pO'vl'Jn) D

junx , qua fine folennitatibus Juris Civilis ( vel

wmrrc* 2

ad Morgenaticam ) ducitur ,

ftri£ié non 4xor,

.r[1

HV'

fed concubina appellatur in ]ure. e4. 4. CT g.

t

qv[ U*T

d. 3.

2j

Dico.

Confenfüs Matrimonialis debet effe

f Q?O"m"a [ |

verus feu non fiQus, voluntaiius, mutuus, ver-

qu n i

bis vel aliis fignis , Sponfalia de przfenti figni-

HE?DL] Cg POu

thmc m.

ficantibus, debité expreffus.

Patet «x di&tis de

(s eL À

confenfu Sponfalitio.

Item debet effe liber ab

eï tl l " Pit

errore fübftantiali, & metu gravi injufié incuffo ,

ut patebit ex dicendis f. 4. item publicus , non

'WDL TU u

i

€landeflinus , ut tit. Z7I. ac abfolutus, ut zit. V.

xym l

dicetur, atque pofitus à perfonis, nullo impedi-

xi Mlïh"l I W"

AO

mento dirimente laborantibus, cujufmodi impe-

Cniis od

dimenta varia explanabuntur in fübíequentibue

ufque ad tit. XV T.

w üu

26 Dico z. Idem confenfus debet effe perfnna-

mict g

lis, h. e. ab ipfis perfonis contrahentibus pofitus

Addf, Q30 j

& expreffus

proin probabiliàs non valet Matri-

p

Tmonium ;

parentibus contra&tum pro liberis

AAE COCIGC

praeíentibus & tacentibus, nifi ad id fint confti-

A W I

tuti.

Ratio fundatur in arduitate negotii, qua-

M

le eft ele&tio ftatüs perpetui , qus videtur exi-

xl"* (

L

gere coufenfum perfonalem aliquo determinato

Wi !

vct W*

figno ab ipfo contrahente expreffum : fed libe-

!

sph l hg |

11 tacendo precisé non exprimunt fuum confen-

Hl

fim aliquo figno certo ac determinato; qui enim

DI

hcc

EaCCf,

Ti

De Matrimonio.

281

pOl'llOne u

l

tacet , nec affirmat, nec negat. c. 44. de R. $. in

' madh

é. íeu nec confenfur nec diffenfum indicat. Ne-

ht

)!

lj, [

que difpofitio Juris, quod io. . sm. de defponf.

)

r

impub. pro validis habet Sponfalia fine mandato

f ]U p

m

It

à parentibus inita pro liberis prefentibus & ta- '

j^nt

LU

i

centibus, utpote exorbitans, extendenda eft ad

J t

lti

[

Matrimonium, prafertim cüm fit longe difpar ra-

ftá

ïb (

d

tio in Matrimonio, quod eft indiffolubile ; Spon-

falia veró ,

licet valeant, multis adhuc modis

diffolvi poffunt : itaque prejadicium eft longe mi-

Turids ii

nüs, fi Sponfalia ex taciturnitate liberorum pra-

li, It

fumantur rata , quàm fi Matrimonium.

Sic feu-

LT m

tiunt Henriq. Sot. Pont. &c. contra Sanch, Perez,

LUPT

& communiorerr.

df lr

Qnares, an requiratur etiam confenfus paren- 27

tum , vel faltera patris? &. ad valorem Matrimo-

iDufbtanfo,

lt n

nii non requiritur, ut eft certa Catholicorum fen-

l

QUs

i

nt

ii J

tentia ex c. 12. de Regular. & 'Trid. f. 24. c. 1. de

l

I

lo iged

|

Ref. Matrim. pr. contra modernos Se&arios, qui,

nifi fimul conftitutioni Caroli V. Imperatoris i.

n

Comitiis Auguftanis 1$48. tit. 060tn C^acrae

T

ment Der Gbe 8. 9. ficut Ecclefiz legibus, perti-

d ao

raciter refragari velint , idem fentire deberent.

il

3

Wt

u

f

Adde, quód in iis, que ad Sacramenta fpe&ant ,

'

Ad licentiam tamen, & ex

so t Mi

patria poteítas ceffet.

honeftate confenfus parentum, vel faltem confi-

n ls

lium, ordinarie requiritur; & hoc,nop plus, pro-

h i d

*

batur ex precepto quarto Decalogi; aliàs enim

g, t

s vdenr

etiam confenfus Matris , & non Patris tantüm, ad

valorem foret neceffarius , quod nec Luthera-

yp du

nis placet.

Leges Civiles pr. Znfl. de nupt. & l.

2.18.ff. de Ritu nupt. que videntur obftare, funt

f

correCtg à Jure Canonico , cujus eft R?tuere

jndi q*fïfï

Mi

u

3 $

De Mä

282

LIb. IV. TITULUST.

Y

n

a

il

impedimenta Matrimonii , utpote Sacramenti, vel

"i

þv! (0

declarare.

t

Adde, quód Leges Civiles, forté non

g

1

pro irritis , fed folum pro illicitis habeant Ma-

nned

trimonia fine confeufü parentum contraCta, cum

0!'1

ia

& ipfe velint libertati coatrahentium effe conful-

1

]' n

tum. [2 1. ff. eod. C L. 14. C. de nupt.

gläSaar

mf

J

u

Porró (icut liberi absque jufta caufa invitis pa»

mden j

jj

rentibus vel infciis illicité ineunt Matrimonia, ita

n

K

& parentes graviter peccant, fíi absque caufa

jon

per fuum diffenfum impediant liberorum Matri.

i

o

monia, percaz. fin. de $udic. in é. càm privent

g &

1

€os jurefüo , quod habent à Natura ad ele&io-

st Ü

nem ftatüs. c. 12. cit.

Neque in poreftate Ma-

:v.ahunr;*la:rimo:

giftratüs ficularis eft peeaam ftatuere in liberos,

ao c.an.d

i:ialï.

no'*

!

fine confenfu vel prafcitu parentum Matrimonia

11)

" (neud

^n

contrahentes in cafu , quo parentes illicite & fine

ji DI Fb»s Po

jufta cauía fe opponunt.

Aliud eft, fi folüm il-

«N

N

i

|e

wp

[

f

los liberos ple&tant, qui temere & absque jufta

caufa contrahüunt Matrimonia fine confenfu pa-

g at

rentum, prafertim minüs convenientia fuo ítatui,

D lo

v-l '

vel etiam indigna; quia Magiítratus fecularis,

qua drin

lx

fic potiüs urget executionem Juiis Naturalis &

p od ,

SS. Canonum , quàm libertatem Matrimanii à di-

logon gt

Gis Juribus indultam auferat.

Sic Jus Bavari-

$us u

cum tit. 40. artic. 9. re& & infigniter punit li-

vt u conenl

beros, fine confenfu vel confilio parentum con-

t ii nvl

volantes ad Matrimonia, in hunc modum: fi li-

Ero Y

beri ( mares quidem ante 30, feming veró an-

Y

)

]

At N

te 2j. etatis annum ) fige prafcitu C confen[u

N

N

parentum contrahunt Matrimonium , ceteroquin

l

honeftum & ftatui conveniess, parentes non te-

nenutur in vivis dotem vel donationem propter

f?ean'z:g:.gicam

lii

"hhw(

1'5"""

N

nuptias , vel aliquid aliud ipfis dare, nifi velint;

Mil

taies

Ill

De Matrimonio—.'

poff sïf :

285

Ti

DII, m

iU

eales tamen liberi fucccdunt parentibus ab inte-

jt t

ii

flato,

2. Si veró contrahunt Matrimonium vi-

g

li

je, & fue conditioni difpar, iterum parentes, fi.

UA j

f

priüs non impediverunt ab honeftis nuptiis, ipfis

T

denegare poffunt dotem , vel donationem pro-

Tom

pter nuptias, aliáque auxilia Matrimonialia; fi-

ll n

tl

lius tamen , nifi parentes aliter difpofuerint, fuc-

t O"iauim

cedit quidem ipfis ab inieftato in fua portione

MT

gliàs competente : filia autem folüm in dimidia

ü:iaemrum Mu

parte hagreditatis,

4. Si deuique ita , nempe

Wi

fine prefcitu & confenfu parentum, infra dictam

Vrj

gtatem, ab honeftis nuptiis nunquam impediti,

ltll

contrahunt Matrimonium non folim difpar & in-

107 ]hn,

|

convenieus conditioni , fed etiam ignominiofum,

D hg |

cum perfona inhonefta aut infami , omnino exha-

Mibfne

redari à parentibus poffunt; fi autem nan exhg-

'tl ü füf'nm ü'

redentur, perdunt hareditatem parentum ab in-

a uf

i

J.

teftato usque ad dimidium legitimz , nïfx paren-

nl

tes aliud flatuant.

i -

Dico 3. 1dem confenfüs Matrimonialis debet 28

'.X»

2. Sufficit tamen fi-

m od

quoque effe fimultaneus.

*

n Ms

[

:

!

multas moralis, fi nempe ex intervallo etiam

Matimoit

(

lougiori fequatur confenfüs alterius partis, mo-

f B«

dó ille, qui prior confenfit, interea non revoca-

pirpoi l

verit fuam confenfum. Et hiuc 3. valet Matrimo-

Vrenum C

nium debito modo initum per procuratorem,

youn: i

euiam in ratione Sacramenti.

Priora duo ment

vj vb t

bra conflant ex paritate cum aliis contraQtibus, in

TL

quibus requiritur fimultas confenfuum, & fufficit

; cererou "

inoralis ; cüm nulla Lex vel Canon exigat co&xi-

ftentiam phyficam,

& intervallum medium non yi-

r mi

tiet obligationem. l. 1. ff. qui prajens.

ff. de V.O.

n p

. COU«

, 1. f. 2. [f. de contral empt. Membrum 3

id] nm ïfiïïi

ftat

j

]

284

LIB. IV. TITULUS I.

[/f

Ti

rffäl'egm

at

flat ex praxi, & diferte habetur in c. fin. de Pro:

"nä[

cur. in . 6. modó procurator habeat mandatum

h

WIQI

fpeciale ad contrahendum cum determinata per«

ífona: ídque per feipfum exequatur ( & quidem

)

H

«dee*pP j

poít Trid. coram Parocho & teflibus, licet hec

"u

folennitas non requiratur, quando datur marida-

TU

qidi?

tum) & modó mandatum ante a&tualem execu-

i.

g

yir

tionem non fit revocstum , etiam infcio procu-

u

te

Q

n t

ratore. £, fin. cit. Cüm veró Matrimonialem con-

"L.

trattum fecundüm Leges validum Chriftus eleva-

veritsd rationem Sacramenti. c. 7. de Divort. Ma«

i sïnu/alem, «

án pl i

trimonium initum per procuratorem, vel inter«

nuntium, aut internuntiam, fimul erit Sacramerne

»muddtit ;

Ilnm, f) 'A";[ rd

tum.

m

iluMd) puin

m

Objic. 1. In L. 137. pr. fV. de V. O. decidituf,'

Wa

n, *,fl CA:JH(

1. n

ut coutrahentes fibi continuó refpondeant , an-

g padend

tequam ad alia divertant: ergo requiritur fimul-

tas confenfuum phyfica.,

2. Iu aliis Sacramen-

cuen, ii d

tis neceffaria eft phyficé fimultanea materig &

vats, ( M

formz pofitio, neque per procuratorem, aut ab-

il vt

fenti, miniftrari poffunt: ergo idem dicendum de

VA

WCV

M

Matrimonio. * 5. In. Miuiftro Sacramenti debet

l

L

]

lus wtxe:rj«ï

adeffe intentio actualis vel virtualis : 'fed ponena

u o d

confenfum in Matrimoninm ante vel poftlongius

velnt, s

intervallum non habet intentionem actualem vel

VAMT rf

virtualem ( nam confenfus eft quafi intentio) fed

VMatroygg, $

precisé habitualem & nen revocatam , imó nul-

r n

lam habet, cafü quo principalis illo tempore,

Vr

quo procurator loco ipfius contrahit, ebrius for-

ïwml Tm:

Ti

te eft, vel dormit: ergo.

4. Parochus Matri-

[7]

DT

Wt

|

!

moniis affiftens intelle&o confenfü pronuntiat

j

l 1.4:(-«&(:"

hec verba, ego vos in Matrimonium conjungo :

pmmm:m;;

fed ifta verba ad fui verificationem requirunt praz«

íen«-

ia

Wliy

De MatrimoniG.

285

!t

^i

h

Wm

fentiam contrahentis, ficut in Baptifino prono-

l

i

t m"df

li

men fe prafeatiam baptizandi: ergo, qui Matri-

"t

MU!F [

inonium contrahit, debet eíle prefeus perfona-

&qa;

dpeü!

B. ad I. Ibi

Wl

l

M^

liter, & non per procuratorem.

L

eft fermo de ftipulatione ftri&té diCta, non de quo-

fudo

ü'*mi

!

cunque contra&u generaliter.

Ad 2. N. conf.

&t

i

lfï eïEN

€» parit. quia alia Sacramenta non funt contra-

df hf

f!

W

£&us, bene veró Matrimonium, & hinc iftud fo-

J lmo"p nmm

jum regulari poteft juxta naturam contraCtuum.

4-..(- xr. WS E "2'

Ad 3. diff. min. non habet intentionem a&ualem

D

vel virtualem, vel etiam nullam, quando con-

RUE

fenfura ponit altera pars, vel procurator exequi-

! DA ( |

!

iur mandatum. C. 2/5. Quando ante, vel poft ia-

tervallum, pofuit vel ponit confenfuüm in Matri-

^ ( i

monium , vel quando conftituit procuratorem.

O'W [ ähc

IN. min, In contraClibus fufficit exintervallo po-

—

t ml

nere vel pofuiffe confenfüm, aut conftituiffe pro-

futmtte

curatorerm, licet ifte confenfus, interim non re-

d

vocatus , folüm habitualiter & tacité perfeveret:

um d

imó perfeverat virtualiter in mandato dato. Àd 4

«l r

llla verba nec funt forma Matrimonii, nec abfo-

CU u

à

lute & determinate neceffaria, quia poffent eo-

J fedpoxu

rum loco adhiberi nutus vel fcriptura &c. dein

verificantur, & habent hunc fenfum, ego vos, quo«

r ptlngi

saaen d

—

YuAm unus procurayorio nemine compayvet, conpyingo

ia at

i

in Matrimoniuim. Sicuvilla verba, quibus uti pot-

—

k il

eft procurator mandatum exequens, 4€6/p40 te 15

llo p

9e4m, verificantur, & habent hunc fenfum, égo

aomine Titii te accipio in meam vel, contrabo Ma-

od

érimonium tecum

alterius veró partis verba ha-

hus Vit

bent hunc fenfum , ego quoque tecum

tanquata

[ PIOW( il

procuratore Titii, conty abo.

r m

M

yequi

g. lil

gll

Dd

LIB. IV. TITULUS I.

256

v

W

j m

(. H

Pl

ped1€1t€

«aifio

l

i

(j 0077

De Impedimentis Matrimonii

o

u ia

in genere,

r'n Cjü'"

Impfu.u

29 Regula quidem eft, quód omnes licite ac va:

'-32'(0 l

j hodie:'m;cas:x

lidé poffist contrahere Matrimonium, ( pro-

M

n f

bibitorium fit edidtum de Matrimonio contraben-

agb e m

do, ut, quicunque nom probibetur, per confequen-

tiam admittatur. textusin c, 2 3. D. . modó cone

qiis ia

trahere volentes fint más & femina.

Siquis

ain; f

hermaphroditus feu utriusque fexüs homo fit,

voum nj :

4000 gend, l

inàs & feemina, debet contrahere juxta fexuri in

Terpotfictt

fe prevalentem : fi polleat utroque fexu equali;

& in titroque potens fit ad copulam, in ejus ar»

Al

bitrio eft ele&io , facta tamen femel ele&ione

j qippt d t

a, i (

quoad fexum , illo conftánter uti debet, & m

tare néquit, Sauch. de Matr. 1. 7. d. 18 6.8.7. $.

^ italemyet

Iuterim tàmen aliqui prohibentur contrahere Ma:

t

trimonium, nimirum laborantes aliquo impedie

Wt

Qfv lo

mento, Suntautem duplicis generis /mpedimen-

14, nimiruüm impedientia tántüm, & diritnentis:

Vitvs dejtis,

Impediemz'a dicuntür, quz prohibeüt tantüm, &

t üfenton

ilicitum faciunt Matrimonium, non invalidum $

Wif (s

Divimenti^ autem, que & prohibent, & aunule

"d V

lant, feu tam illicitum; fi ejus habeatur notitia,

, Vrin

quàm irivalidum reddunt Matrimotuium, riempe fi

f.zgf.z.ämf.M

contra&um Mauimoniálem antecedant; fi euim

WTR

NI

V

€i füperveniant, Matrimonium, utpote priüs vàs

m OM Qn l Q

lii

lide contra&urm, yon diffolvunt. De reliquo itnpee

Ahmgg

dimentum impediens Matrimonii quoad $ponalia

Mi

de futuro evadit dirimens, h, e. ea facit nulla$

lioc

ä

T

'

De Matrimonio.

287

hoc ipfo enim, quód Matrimonium ftsnte impe-

dimento impediente, v. g. voto fimplici caftita-

l

tis, vel promiffione Matrimonii jam elteri fa&tá,

: Ts

[

illicitum fit,'non poteft induci obligatio, quz in-

duceretur , fi fponfalia valerent, ad illud contra-

hendum. c.fin. de pad

mnf 1(1 au Vw

Dico r. Impedimenta impedientia Matrimo- 30

MTM

nium hodie funt tantàm quatuor, hoc verfü com-

HWCW i nrmqen

prehenfa, Sacratum tempus , Vetitum, Spon[alia,

mu F 07'

Votum : h. e. tempus Quadragefimg & Adventüs:

j !j l Hmdn(m

fpecialis Ecclefige prohibitio , quz intelligitur per

yetitum : fponfalia de futuro cum alia priüs inita:

t r d

& votum fimplex caftitatis, Religionis ingredien-

de, non nubendi, faciunt Matrimonium illicitum,

V Lt r

De TemporeSacrato, & Vetito , agetur tit. X V.

J f æqua/

Im, J Ed

de Sponfálibus t/t, V. de Voto tit. V1. Dixi, bo-

m h ona

die, quippe olim erant duodecim , nempe di&la

th & ij

quatuor, dein Catechifmus , feu quadam cogna-

PL EAT

tio fpiritualis imperfeGa, orta ex inftru&lione in

as

fidei dogmatis Baptifmum antecedente, ac fieri fo-

lita per interrogationes & refponfiones baptizaü-

y o d

di ante fores Ecclefiz, & adhuc alia fepiem ex

Cuä'ïi(i yug

n á hn

varis deli&iis, nempe inceftu, raptu fponfz alie-

J aFr&

nz, füfceptu proprig fobolis, occifione facerdotis,

occiione conjugis, peniéentia folennis propter

nidur

crimen indiéta, & ex Matrimonio cum idoniali at»

1t I & E"U'

tentato,

Verüm Catecbifmus per Tridentinum

gentut 0ot

ihum t

f- 24. c. 2. devef. Matr. & Critien feu impedimen-

h; t

ta impedientia Criminis, five ex reci:aiis deli«

GQis orta, omuino ormmia per univerfalem con«

'lp epï MU

fuetudinem abrogata fünt,ut cum Navar. & Sanch,

Jereiqut

paffim notant DD.

uuoad SP

g i d

Dice

l

D

288

LIB. IV. TITULUS I

1

Ff demus m.

31

Dice 2. Impedimenta dirimentia hodie funt

L[fh

at ]

iidi Ü

feptendecim, his verfibus comprehenfa:

At

l

" (vl

!

Tl

Error: Conditio: Votum: Cognatio: Crimen:

j ]mpwx

Cultás diparitas:. Vis: Ordo: Ligamen: Ho-.

g f p

neflas :

ii p

$i fís affinis : fi fort& coire nequibis :

/1* j CUj ia

$i Parochi, & duplicis defit prafentia teflis :

u a

i imulier fit vapta, loco mec veddita tuto.

vamod if

jie er T Í

Ultima duo, in duobus ultimis verfibus indicata,

w'la io, Qu hh

nimirum Clandeflinitatis & Raptüs, fuperaddidis

Áifit t conraa

Tridentinum , lmpedimentum afaí/: comprehen*

,.».v

llar El

ditur in verbis, ff forte coire nequibis , quibus

HJM ld

aliàs exprimitur impedimentum Zmpotentia. Et

r

L

440 ]ml " äpp

quia per verbum Cognatio denotatur triplex co-

M l"vx ï€.m.d f

guatio, Spiritualis,

Legalis, & Carnalis , triplex

u.,

vlv d

ij

n

WO

u

impedimentum infinuatur.

81 igitur heec omnia

i em. u

cum reliquis accipias diftin&te, prodibunt fepten-

De impedi-

a :

decim impedimenta Dirimentia.

mento ZEtatis traCtabit zif. 21. Clandeflineitatis

gt

tit. 111. Ligaminis tit. 2V. Voti, nempe folennis,

ld N

vt t

utl & Ordinis tit. ]. Criminis tzt. V2I. Condi-

ïm/& Vil /m

tionis, nempe Servilis, tir. LX. «iplicis Cogna-

fx!'?,gum

tionis, & Affinitatis, tif. XZ. XII. X1HI. XIV. Im-

VL Uaoq

potenuæ, tit. XV, Caiera aumque, Erroris, Vis

feu Metüs , Rapmc, Dz/þar's eultás , & Publica

ATW ( "'H,

[Pü P[H

boneflatis , cüm de iis fpecialis 'Titulus- non ex-

D.

f& W

ftet, in 8. feq. explicabimus.

i 7'&1

t"'w

34

Dico 3. Ex di&dis impedinentis dirimeus

tibus quinque funt Juris Naturslis, videlicet

It :

Error, JEtas, Impotentia, Ligamen, & Con-

Pfe

Lf(] u!n'

fanguinitas in primo faltem gradu lineg reCta,

38?

'C;

i

ut

"

Q

J

De Mattimohio.

285

Mrïmfnlil h

it

T

vt defendemus fit. X7V. Reliqua emnia à Jure

Ecclefiaftico , vel Scripto vel Confuetudinario,

funt iatrodu&a, ut tenet communis, atque ideo

: fogwia

i,

folàm inter Chriftianos locum habenr.

(0: !gmm: HG'

Dico 4. Impedimenta dirimentia pro Chri-

33

füanis flatuere poteft Papa. 2. & folus, ita ut

ij

nec Epifcopus pro fua Diecefi, nec Princeps

l

fs

!

*&.;SI

S&cularis Catholicus hanc habeat poteftatem.

du

5. Quamvis confuetudo Canonica introducere

kujusmodi impedimentum valeat.

Pars r. eft

r Ts lm

€e fide ex Trid. f. 24. de Sacr. Matr. can. 2. d

4. Matto, quia Matrimonium ex inftitutione fua

J La

Al

/

il

L

/

f

confiftit in contra&u valido: in pote(tate autem

i, ul

Legislativa Ecclefie, confequenter Papz , eft re-

"

l

/

ll

i

MI

U

/

o d

£gulare contra&dum Matrimonialem, hec vel illo

Wt

710do initum approbare aut irritare, adejus va-

nib, pl

Torem hoc velillud requirere &c. ficut eft in po-

t lecommd

tcítate Magiftratüs humani alios contrattus ita re

Yi

gulare: ergo. Pars 2. fümitur ex c. 1. '2, de

translat. Epifc. ubi majores caufie (inter quas ati-

1

Cl

que recenfenda fünt, qux ad Sacramenta, adeá-

] fmT (AQNQMX J 1

que & ad Matrimonii valorem pertinent ) refer-

TI/! (i |

vatg dicuntur Sumrmao Pontifici , prein sb Epi-

l

,1'

rl:*:yf

( f

fcoporum poteftate funt extra&te, & , quia Ma-

fl

lil

A

trimonium eft Saeramentum & contraCtus facer,

à poteflate quoque Principum fecularium, Trid,

"UL

lo. cit. can. 12. €. 10, de Cenffit.

Id tamen coa-

j , &OU

cedo Principibus Catholicis, ut pro infidelibus

ha i

feu non baptizatis ftatuere valeaut impedimenta

dirimentia Matrimonii, non minis ac Priacipes

o 0

12l5 1

W

Infideles pro fuis fübdiüs , utpete quod apud

I

ipíos eft contra&tus mere Civilis & politicus. Pars

Ame i

g. ex c.1. 49 3. dec

de con-

ognat. '-S;þiïl't. C'«, fin.

d hneæ j [.21

h

Pars d.

[uet.

LIP. IV. TITULUST

De!

$90

fuet. in. quo ultimo approbatur in vim leg!s oiiià

m

j u

nis confuetudo ratonabilis & Jlegitimé prge

gpi g

fcripta.

(l IL li 1&10

Objié. 1. Chriflus pro materia Sacramenti

nrmovïr ö

Matrimonii inftituit contradlum , feu mutuumi

p

P

hs Qu

confenfum jus in corpora fibi tradentium : fed Ec:

jo bon

Ti lj Fb

«leííia nihil.poteft circa materiam Sacramento-

[F,Zles RO

rum,cam immutando &c. er goneque circa contra-

]'IW "I g

&um Matrimonialem, illuin réddendo invalidum

j p

per ftatuitum impedimentuiri;

5». Videmus in

/hæ

*AHæ

praxi , quód Magiftratus Seculares, & Duces

igentt ii

militur ; quibusdám fubditis prtohibeant Ma-

JefitcO 1

uimüniüm: ergo & illi ftatuere valent impedi-

QUE HD b

mentum Matrimonii, faltém imipediens; &, cüm

i g

hoc modo exerceant jurisdictioriem circa Matri-

w?*iW /

monium, non eft ratio, cut ÍÉmpedimentum diri-

Aügots

inens ftaiuere riequeant.

B. ad 1. Chriftus pro

Im AUW

TAR

poa

Matrimonii Sacramento iuftituit quidem. contra-

J W ö. U'MS

&um, & mutuum coüfenfum, vel traditionem mü-

&M N&X x'ä

zuarh juris in corpora; pto ejus mateua determina-

NONIS

vit, at Cóniratlum in genere tantüm; & fecundim

n agplnnt

Leees validuii , relinquendo interim in poteftate

Tdig

erm

Ecclefie, quem contra&tum; quó modo, & à qui-

Wdllh V00 f

bus perfonis celebratum velit habere pro valido

& legitimo: [fi proin Eccléfia ftatuendó impedie

fZJ ä(, TT

D

!

[j

1

L

inentum nolit valere contractüm Matrimonialem;

DI

n

Tl

ífic vel fic celebratum ; nihil mutat de materia à

U qd

Chriiíto determirata, zque parüm, acille, qui

M Aï bn, Mi]

vinio, quod à Chrifto determinatum eft pro ma-

TT

teria Evchariítie, tantum affunderet aqua,ut amit-

qnm N i WEW

teret predicatum yizj afualis, hon immutaret ma-

t (

ïfï-,ü';m

1zeriam Evchariftie, nifi indireCte tantüm , remo-

*crabfew

At

Mil

mnmo"' 5

tt, GC improprié. Ad 2. Quando Magiftratus 5ae

"l

cula-

.Im ]UH

10j

n HVW

ET

De Matrimonio.

29EF

i [:

Culares ob bonum publicum non permittung

Mammomum quibusdam perfonis , non proprie

lfh SHD"CH

exercent jüllSdl&lO']ClTl circa Matrimonium , fed

1 AU m

potiüs promovent & urgent obferyationem Legis

Clnn fl

Naturalis, quz prohibet qumoma privatis cum

Ddf T

AATDIQ«

prejudicio boni püblici:

Imó & punire poffunt

QUC MUU

a&us malos; confequenter & illicité contrahenz

1ü€[*d "V)nü m

tes Matrimionia, v. g. cum inobedientiaà aut irré-

Titm

verentia contra parentés &c.

U. D f

Quzres, an Hiretdiciin üóftra Gerinania defa- 34,

Plo €1 l V,

&o ligentur impédimentis Matrimonii Jure tan-

? Rnl Is

iàm Ecclefiaflico ftatutis ? E. Quarivis pet fe obs

&tn5; d i

ligentur ompibus Ecclefize Legibus; i utpote füb-

en t at

diti, & per Baptifinum ingrefli Eccleiam; £45. $.

Iu d«

d 45 CAR. 38.40.48. 641 fzg q 4. conü.qu:no

(irfspro

ter & legibus connubiorum: abhis tamen faltem

enta

üt irritantibus, probabiliter liberati funt ( üt pü-

UAOT

tent multi & graves DD. cum Taàntüe? ; Lfaym,

M RT

Dicaft, & aliis apüd & cum P. erf*ner/y 1.192.)

4um per confüetudinem coritráriadi &

müulha

& preftriptio-

DT]

nem longiffimi temporis, tum per conüiventiam

ag

u

Ecclefiz permittentis Matririónia cüim diétis im-

um.wK *;L

pedimentis; v. g; confanguiüitatis, publicee lione-

^ Wf l) W! 0

ftatis &c. copntradtà, & nón urgentis apud ipfos

VVE LO lm f(l

obfervationem legum coütinubialium i rior enim eft

f gimonikt

credlblle, quód Ecclefia urgeré velit obfervatio-

l GQ Ti ü&'& l

nem legum , quàs Hzretici communiter vel i ignoe

j ä(h u

rant; vel non obfervant; iinó fe iis non obligari

n d p

quàm plurimi exiftimant ; plus enim damitii time-

eupan

re déberer; quàm utilitatis fperare po(iet, fi urge-

mmumeï

rét obférvationem harum legum; nam, fi urgeret;

] tä?

Matrimonia Se&ariorum cum 1mpedmmtxshule-

Q MW

fiaftici Jüris contra&la ; ut frequenter contiugit ;

M

I

T2

eífeni

s

»

a52 . LIB.IV. TITULUS I

hi p

[

!

eífent merg fornicationes & concubinatus , vel

—

i difpenfätïl

n

inceftus &c. & proles forent illegitima, ac pro-

m

J

n

prerea animi illorum magis alienarentur à Catho.

j

" i ["W

licis, & fic magis à converfione abílerrerentur &c.

l

y (onm

;;

Et hec fine fru&u, imó & fine fpe obfervationis

[

j

obünendz, Prudentis autem eftnon urgere obfer-

yinio M

vationem legum, fi indé plus damni timendum,

qapnand

u?m

quàm utilitatis fperandum. . Confirmabimus hac

ia t

ad tit. 3. 1. 4. j. 6. ubi prefatos Hareticos non

sf W

?c

ligari impedimentoClandeüineitatis defendemus,

lm 1

Oljic. 1. Neque Confuetudo abfolvit Hzreti-

qnrentntt t

cos ab obfervatione legum Ecclefig connubia-

Ventunict Ál

lium, quia eft irrationabilis, atque in contemptum

ij modo jroi

Pontficig poteftatis malitiose introduGa.

A.

i, r

Neque Conniventia aut tacitus confenfus Eccle-

n U oon d

fiz, tum quia eft mera tolerantia, non approba-

i j

tio aut difpenfatio tacita, tum quia hi rebelles poz-

nam potiüs quàm exemptionem à Legibus pro

t o

wieeMontona

merentur.

3. Ex hac doGrina fequeretur, Re-

o t

ligiofos & Sacerdotes Apoftatas valida apud Ha-

m hts

reticos contrahere Matrimonia, quia votum folen-

t u

ne Caftitatis eft impedimentum Juris tantüm Ec-

«lefiaftici: fed hoc eft contra communem fenfum

o nimodt

futilni

& praxim.

g. ad 1. Confüetudinem reddit ra*

D ( f

tonabilem evitatio fornicationum , inceftuum

RU hi

&c. legitimitas prolium , communis Hzretico-

f ii

rum iguorantia, fpes publice tranquillitatis & fa-

cilioris converfionis , defperatio obfervantis ob-

ii

tünendz &c. Deinde Confuetudo *íia viu fuam

li,

oebtinet non tam ex aCtibus rebellium Hareti-

URH [

corüm , quàm ex ufü & praxi Catholicorum,

hi,

l

[

bujusmodi. Matrimonia pro validis habenium,

I! h 1

precipue in fayorem boui publici & animarum,

j ï[rimonh [ï

Ad

Ul

De Matrimonie,

293

Wnüübmatu;

E

Ad ». Poiüs prefümi debet confenfus Ecclefize

i hltgn

& tacita difpenfatio , quando ex una parte nihil

t

lt

fit immediaté contra Jus Naturale & Divinum,

1

lt

i Til

ex aliera veró res concernit integras provincias

t fp

Ü

L

& amplas communitates, atque ex negato cons

Cft (1Qf Ij ]

t^«

W

fenfu fequerentur plurima damna fine ulla fer&

i mj t

Quamvis Heretici formales

l

fpe alicujus boni.

Onül'ml«l*l Ts

VN

li

potiüs ponam quàm favorem promereantur, 72«

f at

teriales tamen qui potiorem meó judició partem

'mänüsdeïmdemrx

conftituunt, non funt indigni commiferatione &

hoc favore.

Imó materna Ecclefie vifcera non

hib dtirt f

dithóa tj

inconvenienter fe etam extendunt ad rebelles

& contumaces filios, quorum farutem omni pof-

UT LTA

Ti

fibili modo procurare laborat impediendo, quan-

Q R

tüm poteft, eorum peccata , facilitando conver-

tD iprob

fiones &c. non abfterrita injuriis, calumniis &e,

1redlerpee

Ad 3. ANeg. fequel. partimquia non eft confuetu-

do integra communitatis cum voto folenni con-

i gb po

trahere Matrimonia ,

partim quia Ecclefia non

f

d

connivet, fed fe conftanterlopponit Matrimoniis

Sed hanc, ut reliquam

gt

l

!

horum Apoftatarum.

emnem, quam trado , do&trinam obfequentisfi-

ün ]urïs r

mó animó decifioni ac Rudicio Ecclefize fubmitto

woæmuemfcum |

gauedli i

humillimé,

ti

felum

Dieo $. Validum eff & licitum Matrimonium, 5 $

jf ,

g a

quod contrahitur cum dubio Juris fpeculativo ,

feu cum opinione veré probabili de non exiften-

IT i

tia Impedimenti dirimentis.

Cardenas n Criff

dfv

T'beol. differt. 2. propof. 1. €. $. artic. 3. 4. Viva

"Tl

d Propo[. damnat. propo[. 1 1. s. 29. La Croix

m d

P. 3. lib.6. . 417, 527. feqq. P. Kugler de Ma-

" Qu

trin.p.2.q. 4.à n. 153 3. cum aliis.

Hajufmoæ

; b"

W

1i

,

di Matrimonia funt, que contrahuntur fub cone

di-

d

i

T3

*

p

394

LID. IV. TTITULUS T

L

ditione vel modo fervandi perpetuam caflitatem 2

Wil /

"

fub conditione de futuro :

clandeftiné vel cum

WWW

«t

tUt &'

alio impedimento Juris Ecclefiaftici contrahi foli-

ta ab Hereticis in Germania: coram Parocho ex«

HWUWW

[l

tra propriam parochiam exiftente: cum impedi-

[4"3 j

mento criminis contrattum ab ignorante, anne-

Wl

quva ffml

K

xum effe fuo deli&io impedimentum dirimens :

1»'0 RV'I m

revahdata fine Parocho & teftibus.

u OPIUIO ntt

Dixi, cuim

raflmäa"

dubio Sjuris &c. fi enim eft dubium feu probabili-

i

tas faili, v.g. fi tibi tantüm probabile fit, te in

æmn

tdo;

quarto gradu non effe confanguineum Berthæ,

10'16 SP

Uw

cum hac illicità contrahis ; &,fi revera fis con«

a Conefinopit

Probatur affertio

, u

iamgumeus, etiam mvalxde.

tum ex confuetudine Ecclefig , hujufmodi Mam—

afnttinpnt

3monia permittentis, & fiepe in dubio Juris de exi-

ova& V x

ftentia impedimenti pro valore Matrimonii, utpo-

amim , vf

te quod valde eft favorabile, decidentis per Judi-

4th R M

ces Ecclefiaflicos, imó & difpenfantis in Matrimo-

qit

cm dbo d

nio Rato, & fic fequentis fententiam probabxlem,

t at

tum ex dec:f'one Urbani VIII. qui tefte Lugo, ut

i a

vefert Nicol. del 'T'echo is Hifforia Paraquaria,

w n

l. 10. €. 1 $. ad propofitum fibi dubium, an Indi

v d

Neophyn , qui plures habebant uxores non fine

Vib IT a

dubio, an primam valide duxerint , adftringeren-

Um & ]m e(]

turad primam , vel pofïint contrahere cum qua-

1 feteta di

cunque baptizata fibi priüs jun&a, non obftante

j

U

t itdn

dubio de impedimento ligaminis, refpondit his

MWMMH

verbis, 4t , ttbi Dodüorum [ententia. utrinque pro-

mwm 1 [nn

babiles mteïcederent . fequerentur ( Miffionarii )

Qttr tl

AU

epiniones pro conditione locorum ac bominum bar-

f d i lt d

baris favorabiliores.

Sed

Ym

Sr]

Objic. Innoc. XI. damnavit hanc propofitionem

Itj

ld Oa

ordine primam : son eft illicitum in Sacvamentis

£0l

V ii

-*

|

|

]

De Matrimonio.

298

Dunm

li

üuni

i

eonferendis. fequi opinionem probabilem de valore

t

!

Sacramenti velicla tutiore: fed Matrtmonium eft

| ifü(l (omä

iUf

[

Sacramentum, &, quando agitur deimpedimen-

(nty ]

LUA

hü PK

Utb t

to illius dirimente , agitur de valore, atque fen-

Qj x

tentia , que dicit exiftere impedimentum , eft

12 | gpw.x, m

[Dtnts

t£utior

quia removet omne periculum peccati :

lqu

f )

ergo.

B. I. Propofitio damnata loquitur de fe-

:

]

l

U fen j 1

quente opinionem probabilem reli&ta tutiore ex-

tra cafum gravis neceffitatis , & quando poteft

ïmmbhe i t

habericertitudo ; & hinc juxta communem licet

[M M j

bfolvere

peccatis eum , qui dicit , fe dolere,

WFI l

etfi Confeffario probabile tantüm fit, eum dole-

Pt ifen

re.

Sed fepe non poteft haberi certitudo de

i' Wd lr

exiftentia impedimenti dirimentis, & fimul gra-

Y hr dean

vis caufa & quafi neceffitas eft contrabendi Ma-

jï

Al

m

tj

"

It

trimonium , vel faltem admodum difficile non

t xj T

contrahere.

V. 2. meliüs, segando fuppofitum ,

B r

.quód cum dubio & vera probabilitate Juris de

i las

carentia impedimenti contrahens fequatur opi-

du t

nionem mereé probabilem ; nam per confuetudi-

F

k TO

I

nem & praxim Ecclefie, quz vim legis obtinet,

k dm ] 1 Dv*

ï

atque per declarationem Legislatoris Pontificis

nonts 0 i

Urbani VIIIL. allegatam moraliter fitcertum, lici-

x Afnngerh

tum & tutum effe fequi in Sacramento Matrimo-

MM f"m qJ!'

nii fententia direCté probabilem reli&ta tutiore,

Si de impedimento Juris mere Ecclefiaftici fit da-

fgundthx(

bium , valor Matrimonii videtur effe extra con-

troverfiam , ciim Ecclefia pro hoc cafü poffit &

mm ii

cenfeatur tollere impedimentum, fi quod fubef-

T Vr

futiun

fet: fi autem dubium fit de impedimento Juris

Naturalis ,

v. g. Ligaminis , tunc valor (uam de

1

licentia non eft dubitandum ex di&is ) faltem eft

macþfoPoü[

valde probabilis , & juxta Cardenas etiam cer«

"TM

hä4

T 4

1£u8,

f

296 LIB.IV. TITULUS I

Q

tus, quia id defuümitur ex Refponfo Urbari. VITE

N

du

Id

fien i

eitato, & Ecclefia jübet perfeverari in Matrimo-

ed [

n 0f

nio, quando ex poft fupervenit dubium de-impe-

yir 1

M

T

dimernto Juris Naturalis, & fic declarat, illud e£-

fe Juris Naturalis folüm conditionati, nifi nimi-

PT i

tf

"0 mnfepll!

rum Ecclefia ex juflis caufis permittat vel appro-

bettalia Matrimonia.

Natu ah t

|

IV.

;& nMJW MH

f

)!

q fenbrom à

gmor lt

j

De quibufdam Impedimentis;

iimimm, df

Dirimentibus in fpecie,. nimirum Erro-

dum qd!d nt

tis, Metüs, Rapiüs, Difparis Cnltüs ,.&

s nition I

Publice Honeftatis.

W (f 1

& erprrtt

46 Dicor. Error circa fübftantiam perfon dir,

« quittt

l

mir Matrimonium Jure Naturali, five fit error av

"

D)

u

tecedens five concomitans,

2. Non tamen re-x

ipiice Rn

guleriter etror circa qualitatem perfong , licet

t um

fit antecedens

3. Nififit qualitas redundans i2

Q OA

ipfam perfonam.

Ántequam probem fingula

wxy qu

membra,notandutn r,

Qnód error &t judiciuma

ul df

perverfum de aliqua re, quo putatur aliud pro

TR COntrdU

alio.

Quód error (ubfLautialis vocetur , qui

iaryim d

verfatnr circa fübflantiam obje&i , & hic, qui

LT. d nnc«

verfatur circa individuum perfong : accidentalis

Qf

vero, quicirca qualitatem vel accidens obje&i,

EURT il 1 b

& hoc loco v. g. circa divitias, virginitatem, no-

M

bilitessem perfonge

Antecedens ansem , feu. das

Ti

eati[am coutratini , dicitur errer, fi eo non exi-

1 ual lU wf*

fiente contra&tus vel a&tus non fieret

& coume

| r i

'"nzq

comitans feu incideus, quo exiftente nihilominus

Wt (q ii

fie-

TUv

De Matrimonio.

297

fffp

t

j

W

1

feret.

W l

[

N

Quód, fiquis per alterius fraudem

MIW

vel fi&iionem indugatur in errorem, non fit fim-

"t dühg-

li,

plex error, fed deceptio, vel dolus cum errore.

UR

i l

U

Jam probatur r. membrum ex eo, quód error füb-

( lg,

flantialis circa individuum perfong , quam quis

Dettit M

u

animó concepk, tollat confenfüm voluntarium ,

]u1e Naturali neceffarium. c. 26. b. £. nam erran-

tis ( circa obje&um fubfhnuale) voluntas ntulla. L,

$, & : nullus eff errantis confen(us.l. 9. C de . de

.

F.

Membrum 2. ex ratione oppofita, quia tz»

lis error accidentalis non tollit confenfum quoad

tin

fubftantiam, fed folüm reddit involuntarium fe-

(fiji

cundüm quid

nempe circa accidentia perfong ,

]A

& cirea rationis impulfivas extrinfecas.

Confir-

j,

matur ex (j error fortuna C qualitatis cauf. 29.

q. 1. & ex paritate cum aliis contraCtibus , quos

Mítdir

error circa qualitates non irritat. per [. t 1. 8. J.

a U0

43.ff. de contr. empt. iem ex abfurdo , & gravi

M t

^

eipublice Humanz incommodo , proliómque &

|

fi Matrimo-

yl t

D

conjugum damno, qu& fequerec«cur

lts n

|

nia cum errore accidentali contra&ta non fuübfifte-

Y

f

nl

!

rent ; quia innumera Matrimonia deberenr vel

n o

hr lca

poffent diffolvi aut haberi pre nullis, eó quód

la l[./r,/u'dpm

paffim contrahentes errent, vel etiam decipiantue

ii t

à comparte, circa qualitates, quas fi altera Pars fci-

viffet reperiri in comparte , vel non reperiri, noa

ii

qi

contraziffet, v. g. fi maritus fciviffer conjugem f&«

"m Ud vll

gf

am eífe rixofam , bibulam, deco&tricem , vel non

Addidi ta-

effe virginem, nobilem , divitem &c,

mglmmem-

"LA

men, regulariter ; fi enim contrahens allígàffet

aGCualiter vel virtualiter füuum confenfum exiften-

y i t BUW

tiz vel abfentize qualitatis certz, aliás aolens con-

fxexc

trahere (quod tamen exteriüs debet exprimere

memmhï'

T5

quo-

]

298

LIB. IV. TITULUS I

f "a

aoneflüh

efw

f

quoad forum externum?)) error etiam accidentae

'([4'

t

lis irritaret Matrimonium ; cüm aus agentium

hUn m q

D

"m

won operentur ultra intentionem eoriim , ut habet

l] ( pEIlOU

receptum Brocardicum.

Sicut etiam error €oi«

, tl

ogï

ditionis (ervilis ivritat, ut dicetur ad tit. de con-

4 (

] Igl j p

(

jug- Servor

Membrum 5. quod eft exceptio à

"T alïeï»f» l

mmembro precedente, apud plerofque omnes eft

) g

receptum ex ratione, quod error qualitatis redun-

Vwertoniuf M

dantis in ipfam perfonam cenfeatur effe error cir-

j Ehemhm eu

ca ipfam perfonam.

Quandonam autem error

g,t 00f C

qualitatis redundet in perfonam , arduum eft de-

«omino i

finire. Sanch. /[ib. 7. d. 1$. n. 28, coucludit, id

g,l gt

fieri tunc, quando contrahens errat circa quali-

v ConComant

tatem , qua defignat certam perfonam, contra-

j, qii t us

henti aliunde & fine hac qualitste ignotam ( vel

ROU

ut loquitur P. Illfung £radt. 6. d. 9. n. 68. quau-

do qualitas eft individualis determinatio ipfius

M ïlxü)qhw | At

ui d ONO!

perfone, utfi velles contrahece cum primogen

V a

t3, & tibi fifleretur fecundó genita ) modó no

J

ff v

conftet aliunde;, quód mens contrahentis fuerit

MT

cum perfona prefente, quam videt, quacunque

illa fit, contrahendi.

o Sicune

vuori

37 Ob]zc. I. Jacob validé contraxit cum Lia,licet

n

putaverit fe contrahere cum Rachele. Gezef. 2 ?.

ergo error circa perfonam non irritat Matrimoni^

(Qtd, t q

Mcm ii feg

um.

2.S1 error circa perfonam fit concomitans ,

B

non tollitur confenfüs in perfonam, tanquam ob-

phu ïe

je&um fübftantiale & immediatum ; quia etiam

abfente hoc errore Matrimonium fuiffet contrà-

Vtta

G&um: ergo faltem error concomitans circa per-

'(*Xh QUb t

:

fonam illud non irritat.

3. Iu aliis Sacramentis

qualn m

valorem non impedit error circa perfonam, ut fi

U.ïh (]q

Sacramentaliter abfolvas Petrum, putans effe Pau-

lum $

Q

De Matrimonio,

299

'rmf Cf

ER

U

jum : ergo necin Matrimonio.

4.51 error circa

l 4&!" ff

1]

DLT

li

guahlatem eft zznteccdens, etiam tollit confenfum

L

UT

ll

in perfonam , quia taliter errans non contraxiffet

It Evl

p

li

!t

cum hac perfona, fi fciviffet eam carere qualitate,

It d

j

Jif

quam optat, velei ineffe, quam averfatur; prg-

q wd ii .ngprro i

fertim ceüm talis a&u indivifibili tendat in perfo-

lm " Ipn., [1

nam ut affe&am, vel ut carentem hac qualitate:

ergo etiam error accidentalis antecedens irritat

Q'la, F (Ed

H(l CFQEW

Mitrimonium.

W. ad 1. JV, ant. nam Jacob poft

quþ

N

WT f [W

deprehenfum euorem,vel decepnonem foceri ful

]2:, ædll'ïfh

Laban,de novo contraxit cum Lia.

. Ad ?. tolli-

LEU NH

tur ornnirno, confenfus voluntarius, quia nihil vo-

Wfü([mq !l

Jitum, nifi cognitum 5 adeoque confenfus cum er«

rore concomitante pofitus eft involuntarius nega-

Pfnim, o

tive, quiafic errans nunquam voluit, a&ualiter

tigoto (5

vel virtualiter, contrahere cum hac perfona, fed

14 l, quie

cum alia, quam animo concepit, nec habitualis

trtiotois

illa animi difpofitio, qua voluiffet cum hac perfo-

[ mg.mogeng |

na contrahere fa&ta hypothefi fcientiz, facit con-

j'mo uou

NI &W

fenfum voluntarium in hanc perfonam.

Ad 3.

o

. Conf & par't Nihil enim intereft Miniftri ali-

orum Sacramentorum , v. g. Sacerdotis, an Pe-

trum vel Paulum abfolvat; plurimüm veró inters

nl ""M IHE

€ft contrahentis Matrimonium , quacum perfona

jb G

contrahat, eó quod ad individuam vitz focieta-

]" ' il UH"O"I'

tem cum illa fe obliget: & hinc ifte cenfetur alli-

Bo

gare fuam intentionem in perfonam rmente conce-

L

non veró ille,

Ad 4. Hoc argumentum

ptam,

Qf s qma j

probmet,nullum feré contra&tum fubfiftere ; quia

(et cot

vix unquam intenditur fola fuübítantia rei omnibus

junt urcaï

n

qualitatibus viduata, & reró contingit, ut omnes

A

:

p

xl

qualitates, quz ad contrahendum nnpellebant,

vJofté

2 forma

ia

/)'

V

fic fe habeant , ut priüs credebatur.

AN. ant,

i PWHS( r

Lal

n

LIB. IV. TITULUS I

$00

[

pa

ii

n

N.ant. quia taliter erraus v. g. fic tendit: egodue

C&"Hf

T

co Bertham , quam puto effe virginem, non dudit

j

TU

vus, INB, fi (cirem , non e[fe virginem , non verà

L1À

iu

i

TL

tendit hoc modo : fi Bertba son effet virgo, noit

ggin phü»f

ducevem.

Prior confenfüs eft abfolutus in hanc

jg; H W*'

perfonam, qua putatur effe virgo: pofterior eft

efl x fn 'p'

condionatus, // fit virgo:: & ifte coufenfus alliga-

I íf

j

retur virginitati tanquam conditioni , non ille

stiroints Hl

prior.

Nec attenditur in priori modo tenden-

J Nrn ?Eï qd

di,quid aliquis fa&urus effet in hypothefi fciere

In exemplo£

gt ag

tig, fed qmd aCu faciat aut velit.

das pauperi eleemofynam, quem putas effe pium

OJUHSP qupé

non daturus, fi fcires non effe pium : hzc elee-

Emdn H*Od :

TTUUT.

mofynze datio utique eít valida: ergo à pari

trmuegruns J

A&us, quo intendis ducere Bertham ut affectam

Hw er«m H(,

hac vel alia qualitate , eft quidem indivifibilis en»

titativé & in füa tendentia, non veió obje&ive,

thsü r

$ta ut indivifibiliter nolis Bertham ,

nifi omnis

Vi r

qualitas tibi reprefentata in ea; exiftat, ut patet 1

u* t lb m

mmwa

priori exemplo de paupere.

$8 Dico z. AMetus gravis, injufté incuffus, & di-

ii i

re&é ad. extorquendum Matrimonium , irritat Ma-

ON

trimonium.

2. Át probabiliis Jure tantüm Pofi-

hu

tivo Humano.

Pars prior füppofità (ex tit. de

Do nf

bis, qua vi) notitià , quid fit metus, quando abfo-

Mf /;, Dfl m.

luté aut refpe&tive gravis, etiam reverentialis, &

fjl II

quando injufté incuffus, probatur manifefté ex c.

MC m hm

14.15.28. D. t. C c. 2. de eo, qui duxit. eó quód

'hu* m id

talis metus tollat confenfüum fpontaneum, quen

J RW

M

feu £ tali metu

tamen confenfum fpontaneum

Wlxlulïï f

liberum, di&a Jura requirunt ad valorem Matri-

üha;rl

monii; quia, ut.ajunt eadem Jura, fic extorta Matri-

ïvf

[

lic

monia infelices fortiuntur exitus. Pars pofterien,

WCldH

quam

"i

De Matrimonio.

301

Mttm

tl

l

quam tenet communior cum Suareg & Sanch,

Flïg!nfm hi

| l'ng

U

I.4. d. $. &^ 14. fuadetur 1. ex eo , quód Jus

o T

LL

Nawurale ad valorem contra&tuum. «.2. de bis, qua

ET

yi. L. fin. C.

C. eod. plus nou requirat, quàm con-

&a

blol

fenfum fimpliciter voluntarium ac liberum, atque

titulum: fed confenfu

metu quocunque extor«

L conm mhg

tus, eft adhuc fimpliciter voluntarius ac liber;

N r

quamvis noa fit fpontaneus; quia coa&tà volun-

AL

13s eft voluntas. /. 2 1. ff. qued met. cauf. & volun-

lnl

tas 1nt€rna pér quascunque minas potentia crea-

Wi Dty p

i& abífoluté cogi nequit: tüitulus autem eft tra-

Y Bu

ditio juris in corpus, quam facit metum patiens.

dT

2. Exindé, quód tale Matrimouium nec fit iu-

ll; p d

validum ex defe&tu coneusts ; aliàs etiam irrita-

VT

ret metus gravis jufte incuffus, v. g. à Judice Eccle-

TT

fiaflico, cenfüuram excominuuicationis minitante,

v ore

nifi quis ducat fponfam , cui liberé ac fponte pro-

, DLT

Xifit Matrimonium ; nec ob intervenientem inju-

Ti4am injufi8à metum gravem incutientis ; aliàs

0«1 tl mm! E

etiam metus levis injufté iucufíus, vel dolus deci-

M*

m'!

NY

hM

pientis in qualitate, v. g. fingentis fe virginem,

n ,me h

divitem &c. redderet invalidum; quod nemo

eixerit.

j [ t sindi

wo/ hii

Dixi, incuffus diretté ad extorquendum Matri-

at qmd äb

smOniWm; f enim ex aliacaufa metus eft incuffus

1 [CVC'QU& ü

injufté, v. g. fi Sempronius injufté detinet Titium

, nofdt

1n carcere, vel injufié impedit à confecutione pra-

4dii, Titius veró ad evitandum carcerem, vel ad

il

g

Confequendum predium, atque àd redimendam

Jt qpeu

1 &h meu

iniquam vexam, fe offert ad ducendam Sempronii

, ii

«t

filiam in conjugem , eámque ducit, gravis eft con-

j

troverfia, an tale Matrimonium valeat

liqui

t!' j

«um Card. de Lugo , & zuperiümé P, Placi-

y, MP

eus

LIb. IV. TITOLUS I.

302

4

i ämfo

m

dus Bóckn. h.. p. 2. 1. 49. negant: commuünióf

TL

MU

autem, finb, üt ait Perez , communi/ftma, atqué

"

certi[fana, àt vocat Sanch. [.4. d. 1 2. n. 2. affirmat;

h

ji (

[

h3b€[ texts

Probatur 1. negative, quianullitas nec ex rationé

,

|

':

l

i

^

Á

; tb

infertur, nec ex Jure, quod in citt. cc. loqui vide-

J

" f

tur de metu dire&é ad obrtinendum Matrimoniurnm

« h (j. !

illato, confequenter ion eft extendendum ad me-

.::-;

g [

ais p

tum ex alia caüfa incuffum; utpote exorbitans &

recedens à Jure Natürali. 2. Pofitive, quia SS. Ca*

J 4 jj

nones, quando irritant Matrimonia per vizi ( fcili-

aria p il

cet conditionatain & moralem, h. é. pér metum )

jiis ul

extortà, non irritant propter vim qualemcunque;

«an i

fed propter vim injuriofam ex intentione Mairi-

H

9g

i, f Bf

monii extorquendi , per quam ininuitur libertàs

ario, t

Matrimonii: féd visex alio fine, quàm ad extor-

s.f d

quéndum Matrimonium, illata non dirigitur ex

RULMCUA

intentione inferentis ad extorquendum Matrimo-

U

V MU

|

(

nium: ergo.

Sicüt igitur nemo dicit foeeninz

AUIDDIO QUDA

vim inferri in pudicitia ab eo, qui illam fpoliaré

w w

EE

i,

piütur bonis fortunz ; illa veró ad hoc malum

gan l r

vitandum fé offertad impura; vel fi bonis exutà

ts l :

poftmodum vivat impudice,& turpi fe quaftu alat:

ita nec vim Matrimonio, aut hujus libertati; facere

ä"dï

!

Y (Onf

hr

cenfendus eff,qui injuftö vexat faeminam, fi hac ad

h

n

hancvexam evitandam fe adMatrimonium offerat;

MAU

jl Lel

fïïm.c:rs.öf:cf:.'

d

[

& illud velut mediam fe liberándi fponte eligat.

Id

H m

825

Oljic. i. In c4n. 22. cauf. 22. q. 4. approbatur

ïd( Q

Matrimonium cujusdam Hubaldi ; licet interve-

WA

En

[u

NU

1

niente métu & juramento contra&tum: ergo me-

UT

1us, faltém fi accefï"ltjuramentum; non irritat Mas

DWO (7! l

trimonium, 2; llla cc, ex quibus probavimus

L Ito "

nulitatem Matrimonii meticulofi; jam fuppo-

h

nunt nullitatem; non primüm ftagunt: érgo Jures

4 MS. l

-

$3.

D

De Matrimonio,

3063

gm W'*] '7 ,

5S, Canones antegreffo, confequenter Naturali,

fommun

j fli

eft invalidum ; prefertim 3. quia SS, Canones

4- .ll.ül/g.el;

;;*' 1

fundantur partim in defeQu confensüs, cum locum

]

"l

M

Ti

non babeat can/en[us ubi inetus vel coaclio interce-

Tf

"d Ti

dit,ut habet textus in £. 14. cit. partim ii pericu-

"t f

J

!

lo infelicis exitüs, qui de invitis folet nuptiis pro-

Vr

l

yenire €. 14. cit. puta in periculo violande fidei

l

!

l

tq "

conjugalis;non fervanda focietatis individug &c.

!

URT

Ü

qua& rationes probent nüllitatem à à Jure Naturali

IN '2 yrt

inductam

-».y

l

:

[U

4. SiJus Naturale non irritáffet Ma-

trimonia per metum & injuriam extorta; Natura

ij l t, DC ïfll?)

q"f L qu)

non fatis providiffet tnetum paffis , cüm permitte-

ret eos indiffolubiliter alteri mjunam inferenti

trtine J

obligatos.

$. E&dem rationes pugnant in Ma-

Ti

lAa

irimonio ; qUOd intervenienteé glaw metü contra-

uu [

at

hitur, five metus dire&é ad illàd extorquendum

n drgtu t

z htnmo-

inferatur,fivenon: érgo

6. In d. c: 14. non eft

fermio de cáfu, quo metüs fuit incuffus dire&? ad

Ti 1 ïæmnæ

QX

v

Q ixe

Matrimopium obtinendum ; & tamen iftud pro-

nuntiatur nuüllum

i n

ergo, licét metus ex alio fities

quàm ad extoxquendum Matrimonium; fit incu£

L Wi

WUU

M

fus,illud tamen eft invalidum.

(

N

L

g. ad i

]bi approbatur Mátrimoniüin rion

if

"

lh

j!

h

jam contraCtum per nietum , fed ceffante metu li-

II

Ll

li

Jf

M'Hd

beré contrahendum de riovo

ad quod tenebatur

TO. Vrl

BEU

aliunde ille Hubaldus,ut honeftaret concübinám:

1 [I'O ( d l

]uramentum Matrironio adjédum prorfus nihil

Wobmt

]

facit, quia; utpote affertorium , rueret tuente Ma-

;; Dtu g

trimonio tauquatm principali

Ad 2; Tráns. ant

g 9t

AN. Corf. nàm illud Jus fácros Canones antegref-

m D

i

qmuat :

fum, non eft Jas Naturale; fed vel confuetudo aut

DHS

Pmbav p

traditio Ecclefige

vel aliquod vivz vocis Oracu-

11]

joi s

lum.

Ad 3. fundantur quidem in defe&tu canz

feu-

i

*

|

LIB IV. TITULUS I.

304

,,,*wï

ft

fensüs fpontanei, quem Jus Ecclefiaíticum requi-

,äuaium q

rit, non veró in defe&u confensüs fimpliciter

" lu l modi

liberi & voluntarii, quem ]us Naturale exigit.

lji,"ülfi

coufäEUm

Infelices exitus, & mala, qua ex coa&is tuptiis

:,;fionïüm i

dimenda fun:, non füfficiunt ad anpullandum Ma-

"] vl n

trimonium Jure Naturali, quia aliàs deberet Ma-

':::Equemernr:;

wimonium quoque dici de Jure Naturali inyali-

jj i roazrgfï

dum, fi metugju.[ie fuit incuffus, cüm faciat etnam

n üf i

nuptias invitss & ceactum Matrimonium, minu-

Ad 4. Natura fatis providit

.a

átque libertatem.

metum paffis, quód legitimo & Ecclefiaítico Ma-

kg 1) Rlpm. pï

tgtelcoilt

giftratui dederit poteftatem irritandi (uti defa&o

hi?

irritavit) Matrimonia metu injufté exorta. Ad j.

s n T

tran[in. aut.. N. conf. quia nec propter paritatem

,

^

T

L]

l

L

i

vel identitatem rationis exteudenda eft lex odiofa

lil

n

tht

-:vl

( qualis eft lexirritans) & à Jure Naturali rece-

dens,

Deiu etiam 45f. negatur ; quia ratio ire

uf nim p

ritandi fuit vis injuriofa Matrimonio & ejus liber-

j t

tati fa&ta, qualis non eft, fi non ad extorquendum

m orpitu ]

Matrimonium inferatur, fed ex alia cauía, uti nota-

fM Rxw [

tsyemn

vimus. Ad 6. A. ant. quia ibi Pontifex juffit pu-

h

ij wn, D

ellam in loco tv fequeftrari, quam duo vole-

bant fibi Matrimonió jungi, donec lis fiuiretur, ne

li, fv

ex timore diceret fibi placere , quod odit , nempe

Tp, ff m

/

nuptias, ex quibus invitis infelix fequi poffet exi-

0. 1 Af

tus; ergo ibi eft cafus de metu dire&te Matrimo-

"t n

nium, refpiciente vel intendente.

"

AO

Quazeres, quomodo purgetur metus, feu

pulitas Matrimonii metu iniü fanetur ?

g.

:

l

Per confenfuüm íüblato metu fponte pofitum ,

M

1

jj

It

& vel verbis vel faCtis expreffum.

Imo & per

4l

'''''

cohabitationem fpontaneam ac diuturnam, vel

Pf

i

per copulam fponute habitum : indé enim pr&-

Ln

fumi-

iL

ll

n

j

De Matrimoónio,

30$

ag

kum,* !

fütnitur confenfüs, & falrem pro foro externo

ionfe;svgs í

mpäiti[:lg

Matrimonium cernfetur revalidatum. per-cui37,

U r

Qj

( c. 30. b. t. modó altera Pars adhuc conti-

MTM

W

nuet fuumn coufenfum , & Pars metum paffa fciat,

« aneuümumäïa

Matrimonium fuiffe nulliter contra&um; fi enim

1 ii Ü l

putaret, validé contra&tum fuiffe, effet in erro-

Lt Nj m

re, confequenter non poneretnovum confenfüm ;

i n EM

cüm nihil tàm contrarium fit confenfui, quàm er-

hzrimonirm,mïna

ror. ]. 1 5. ff. de jurisd. omn. Sad. & nihil voli-

ET

tum, nifi przcognitum.

TAT

Dico 3. Züptus, prout eft vielenta perfonz ab-

4X

Ti dl

du&io deloco in locumMatrimonii ineundi causá,

jl i ]

& adhuc pofite in. Poteftate raptoris dirimit Ma-

pupler uren

trimonium juxta Tridentinum f. 24. c. 6. de vef,

r

Matr. ibi: decernit Sandia Synodus, inter Rapto-

d

rein & Raptam, quamdiu ip[a in poteflate Rapto-

Tp

ris man[erit, nullum poffe confifleve Matrimonium.

r &ejasliber-

Quid fi Rapta à Raptore feparata, & inloco tura

ietonetum

&& libero con[lituta , illum in virum babere Cconfene

CT

ferit, eam Raptor in uxorem babeat. Dein ftatuit

Nultrte

graves peenas in Raptorem & auxiliantes, qua ibi

j g

legi poffunt,. Dixi ia definitione Raptüs 1. 7'7o-

df

lenta, íive violentia fit phyfica per inje&ionem

manuum, five moralis per graves minas & me-

"

ofet a

tum. . 2. Zdbdudtio de loco in locim, nempe morz-

1'/&9'«*: ]

liter diverfum; non enim füfficit, fi perfona ab-

ii

'

ducatur violenté, v. g. de platea in locum obfcu-

6

"TE

rum, vel dedomo in domum in eadem vicinia &c.

Sanch. & alii,

T

3. Perfíona , non ífolüm femips,

il

& quidem qualiscunque fuerit, etiam inhonefté

(golte pofü

viveus, fed eduam maiis; nam communior & ve«

j

"

f

tior fententia dócet , impedimentum Mairimo-

, du

nii etiam contrahi , fi fcemina rapiat virum vel

vb d

Puars L.

»

U

ado-

D

LIB. IV. TITULUSI

305

l

tidtt

t

edolefcentem , quia gque tal's Raptus aufert li-

j Antl

54 QJUH

bertatem Matrimonii (quz fuit ratio Trxdendm)

a

Sicut propterea im-

ænähi.

ac fi vir rapias feeminam.

pedimentum Metüs eft reciprocum, & datur quo-

l thbusw

h[ï: mb

que in cafü , quo fcemina viro infert metum. Id

/

P Nins

valde controverfum eít, an incurratur impedi-

lvahdf*m

mentum Raptüs , fiquis rapiat propriam íponfam,

rf

quz priüs liberé ac fponte fponfalia cum Rapto-

recontraxerst; quia ipfamet jam priüs fibi ade-

4 tit dc.end

init libertatem moralem ad Matrimonium.

4-.

i i 1"'ka€ !

AMatrimonii ineundi causa ; & hinc non fufficit,

200 Nb w

fi feemina rspiatur ex alio fine, v. g. exercende

1304 Dlþü

Miria n

libidinis causá, veleamfpoliandi; quia visnon

infertur Matrimonii libertati , cui Tridentinum

[U'EE» U

principaliter confultum voluit.

$. Et adhuc po-

( Chnfremi

Wirs, hat

fita. in pote[l'ate Raptoris, etfi fponte confentiret

in Matrimonium: fíi autem, poftquam inloco tu-

*inind (Ur0 Q00

to, & extra porteftatem Raptoris conftituta eft

ao n

fponte confentiat in Matrimoniuim , id valeat. Ex

tobwol n

quibus apparet, Raptum, prout eft impedimen-

Lvf

tum Matrimonii , Tn quibusdan: differre à Raptu,

OCC N

ut eft fpecies luxurig, & à Legibus punitur, qui

OY

n

b

fic definitur: eft violenta abducï:o feinina, bone-

filtemon (n

flà viventis , libidiuis exercenda causa , five deia

tirctrmtr

violentia inferatur ipfi foeminz, five parentibus,

UOf d

aut aliis , quorum illa poteftati íubett,

Quas

T

habeat peenas, indicavi in mmeo pleniore Cazdi-

rm ( ig, 1

dato b.t. u. 118.

MU"N r

42,

Quzres, an quoque Sponízlia de futuro ini-

MURONT

j

Wl

In

ta inter Raptorem, & Raptam , adhuc in il«

Pro-

glh Unt

I

lius poteftate conftnutam fint nulla? g. i

biEA

l

n

!UVK

babiliàs valent.

L

. Wiefiner tz. de Raptor. n.

Jj. contra cemimmunioreim.

Volt D m

Ratio, quia difpos

fitio

Vil 1"

TU

De Matrimonio.

Iih Ram

NT

iM

N

fitio Tridentini Matrimonium irritantis, eft cor-

Tfidþm

D

lu

ts

re&oria Juris Antiqui, c. 6. & fin. de Raptor. &

HONUM,&Q

LUE

fimul penslis: ergo non eftextendenda ad Spon.

falia, de quibus Trid, nihil dicit: prefertim cüumn

TO nfn "

UR: j

non fübfit eadem ratio, & longé major effe de-

d i

Al ïmh

s

beat libertas Matrimonii ( utpote iudiffolubilie,

MU

n

fifemel validé fit contratum ) quàm Sponfalium,

lo p

que variis modis folvi poffunt.

Ex cujusmodi

n ii

caufis etiam defendimus fuprà valorem Sponfa-

»'ö lt l

lium metu injufté. extortorum : licét Matrimo-

itm Mi

nium noen fübfiftat taliter extortum-

tb xb

Dico 4. Difparitas cultás, feu difpav ac diver- 43 -

Yl n

fa Religio contrahentium, tunc dirimit Matrimo-

1, i Ti

nium Jure Ecclefiaítico , quando fidelis cum infi-

1277

deli (feu Chriftianus cum non- Chriftiana, v. g.

f ii

cum Ethnica, Judea, Turciffa &c. vel viciffim

fpiaho t

n

Chrifiana cum non- Chriftiano, Ethnico &c.

XTRNI

W

d.

contrahit Matrimonium.

Imó 2. diffolvit etiam

gt t Br

à duobus iufidelibus jam priüs validé contraCtum

o d gtintr

& confummatum , cafü quo unus conjugum fe

ho ml

couvertit ad fidem Catholicam, alter veró manens

'DLT'

in infidelitate non vult cohabitare converfo , vel

:t:;'u.'.'.vfæ;nim,im;»

faltem non fine injuria in Chriftum, vel follicita-

TT

tione converfi ad peccatum , modó converfus ve-

;; i

lit diffolvere, & ad novas nuptias tranfire. Pars

!

J Qns

I.eftcerta ex communi fenfu DD. tzaditione &

';

l j

praxi Ecclefie , hujusmodi Matrimonia in novo

Teftamento habentis pro irritis, - Textus autem

Juris pofitivi Humani non exftant. Pars 2. colli-

(din d W

3 adhuc 1

gitur ex textu S, Pauli ;, Cor. 7, àt unanimiter

Pï

j Q'dt

u

tun à DD. & SS. PP, tum àPontifice in x.7. de

ul

odCRwr

divort, explicato , qui fic fonat: quàd fi infidelis

[

m fervituti fubjedtus eft

ho

difcedit , difcedat i non eni

DL

2.

TÁ-

o

508

LiB. IV. TITULUS I.

qerti?

)

i

T

l yu

frater vel foror in bujusmodi. Sed contra pximam

En,fCUP

partem. . Objic. Non folüm in Veteri Teftamento

j

u

""

qt

"

viri & feeming fideles, & probitate infignes , con-

jpm

pecüï(

iraxerunt cum Infidelibus, uti Jacob, Jofeph, Moy-

1

pw Vlhdis !

fes, Efther &c. fed etiam in Novo, uti S, Czci-

m

" ngmlm 1014

1ia, S. Monica, Chlotildis Regina Galliz &c. er-

H

i ( 1*

go talia Matrimonia funt valida , imó & licita,

g. [n Antiquo Teftamento ex gravi caufa & fpe-

Jl

w

fre d

n

ciali DELinftin&u, non aliter , licit& cüm Infide-

;ïure u

WL

libus contraxerunt illi viri fan&ti & Efther , validé

autem etiam fine caufa gravi &c. quamvis non

gtlb

licite ob periculum perverfionis propter cohabi-

m

tationem cum Infideli. In Novo autem Teftamen-

to & illicite propter eandem caufam , & invalide,

ul puru

contrahunt per fe. Interim tamen vel ex difpen-

gt k

fatione Ecclefiz, vel ex fpeciali DEI inftin&tu &

;:;osjubcat dritn

s i od

permiffione prop:er fpem converfionis Infide-

lium, & valide & licite Matrimonium cut viris

i, lum u

Infidelibus di&tz feminz cenfentur contraxiffe.

at

44 OQuzres,quid fentiendum de Matrimonio, quod

Artol vt

contrahit Catholicus cum Hazretica, vel Catholica

quio tv v

I don

cum Haretico, ut inlocis, ubi Heredci vivunt im-

mixti Catholicis, frequenter contingit. &. Certó

vun E pmtt

eft validum. 2. Licet adjiciatur pactum de parte

(d817 1 Q008

prolium educanda in hzrefi./ 3. Ordinairie tamen

Dd titeta

l

graviter illicitum. 4. Semper autem , fi prefa-

P ( n o

tum pa&um adjiciatur exprefsé, vel tacité ex con«

, Wi

h

fuüetudine.

Communis quoad membra omnia,

fïï?'«;m&m:qun

N

Primum probatur tum negative, quianon repe-

Itj

BAUW

IF

ritur Jus irritans, tum poütiv'e ex praxi Ecclefig,

Secundum.

d TT

hujusmodi Mauimonia fufítinentis.

LU

ii

eodem modo ; nam & Matrimonia cum predi-

faltena

!

!

y

Ge paGo inita ( quod grüinari& tamen,

l

Nj

!

ET

CX

llf

Ü

De Matrimonio,

309

Sfdco.mg

t

ex ufa & conventione tacita , adjicitur)) permit-

J

tunt Epifcopi, wtique non ignaro Pontifice, nec

matginügnea,r

03'.

feparari curant ejusmodi conjuges ; ad quod om-

a(OD'EOfCPth

—

[I

nino füb gravi peccato tenerentur , nifi Ecciefia

' WU,HK S&

Un-

haberet pro validis hll]ufmoch Matrimonia.

BGl

de non poffum non miraw, quód P.Franc. Schmier

d ) lwü&ï

de Spon[al. & AMatrim. p. 3. €. . num. $ 7. primus

UA?VI ll&lw

hoc pactum pro novo impedimento dirimente nu«-

] (f Q ]u.

per habuerit fine ulla auCtoritate DD..— T'ertium

iU v

n

ex Jure tam pofitivo czn. 1 j. 16. cauf. 28. q. 1.

d um

lm

€» c. 14. de Haretic. in 6. quàm ex Jure Natura-

F; Wptrtd

li propter manifefium periculum perverfionis, fi

Mitn J unt

non copjugis Catholici

faltem liberorum, ia

dr, Gondi

Fide & bonis moribus, quod ordinarieé adeft te-

dj

fle experientia.

Accedit, quód Apoftolus Hg-

nini

reticos ]ubeat devitari, & Matrimonii Sacramen-

Áons Dd«

tum, fi contrabatur cum Hzretico , miniftretue

At CVUR

indigno,

Interim tamen licitui per accidens

yauft

in cafü extraordinarie effe po:eft Matrimonium

NY M d

Catholici cum Hzretica, vel viciffim , nempe tunc,

&( &Q *m& I

quando ex una parte moraliter certum eft, nul-

h'ft mWa

lum fore periculum fcandsli, perverfionis, gra-

um

vium & perpetuarum diffenfionum &c. & fimul

f

cavetur, ut omnes proles educeritur in Fide Ca-

UL

"T pm

tholica: ex altera veró gravis apparetratio, v. g

(v [j füfüm

f UPï

fpes certa vel convertendi conjugem ad veram

j i

Fidem

vel fopiendi inimicidas, vel confervan-

v u

di pacem & tranquillitatem publicam &c. vel

ao

o

inter Catholicos nan reperiatur conjux paris coda-

EW

ditionis.

Quz quia raró concurrunt, ideo quo-

gb

il

«ue raró licitum erit tsle Matrimonium.

Quar-

i,

tum defenditur à plerísque omnibus ex :

Stt:one s

p m

n

iM

quàd Jus Naturale ac Divinum parentes obliget,

4

um

ut

U 3

pu

310

LIB. IV. TITULUS I.

n

i0o

f"

ut omnes liberos DEO & ad eteraam falutem

n yu

educent ,

non diabolo & ad interitum anime:

(

quapropter ejusmodi pa&Cta ab omnibus Catholi-

m

!

cis DD, cenfentur effe impia, obominanda, & ir-

"

j

u

(

rita.

n52

m

j i

4j

Objic. 1. In can. 7 2.

Synodi fexte Oecume-

n yu

)

fOn[

«

nicg irritum & diffolvendum dicitur Matrimori-

ypl

uminter Hereticum & Orthodoxam initum.

2.

Hm

[ ;9[10 5

In Germania paffim celebrantur Matrimonia à Ca-

t um

tholicis cum Hareticis fine ulla difpenfatione aut

, o

licentia Epifcopi, nemine reclamante : ergo per

ädici: ayigiot

confuetudinem reddita funt ordinarie licita, utl

i, u

exiftimant Azor, & Sauch. /, 7. d. 7 2. n. y.

3. Si

u

.2135) E.

g ii

Matrimenio adjiciatur conditio vel pa&tum, quod

'::aläm; gf a

eít contra bonum prolis, Matrimonium eft invali-

dum, c. fin. de «ondit. appof. fed pa&tum de parte

äijïäunt u n

g n

prolium v. g. femellarum , fi Mater fit Hareti-

[

lr

T

i

o

ca, educanda iu hgrefi eft conzra bonum prolis :

(s d t

ergo. B.ad I. Ille canonnoá eft Synodi fextg,

fed poft illam à quibufdam Epifcopis apud. T*sl-

dit m U

vt lt

lum , palatium Regium, congregatis fabricatus,

s n

qui canoaes Trullani à Sergio Pontifice fünt apcr-

té reprobati,

Ti f

Ad 2. N. Con[eq. quamvis enim

forté in locis , ubi Hzretici degunt immixti Ca-

tetrdarin

tholicis, legi Ecclefiaítice fit prefcriptum, con-

p d

rl d

tra Jus tamen Naturale, quod concurrit , nihil

poteft confuetudo,

Dein, licét confuetudo apud

komstruf

plebeios & inferioris conditionis homines fuftu-

T2 d

lerit petitionem difpenfationis , ap:ud Principes

il $m

tamen , qui folent petere licentiam à Pontifice,

uü.:;,ï';, f

non fuftulit , fors ideo, quia majora ex horum,

üïljh);g 0(»'!11

quàm plebeiorum , Matrimoniis cum Hzreticis

"9t j

oriri poflunt incemmoda.

Ad 3. difl. maj. Si

J

ad-

s

De Matrimonio.

31I

; T

i

1

adjiciatur conditio vel pa&um , quod eft contra

1 ime:ïumn'

l

bonum prolis naturale, & fic repugnat fübftan-

i garibu:ü:thcïx;

üz Matrimonii, C. ?54. Quod eft contra bonum

t D

:

prolis fpirituale, & fübftantie Matrimonii non re«

pugnat. AV.ma. & fic diftin&à min. N. conf. con-

"d fs Ut

ditio repugnans fübftantie Matrimonii, & bono

1 dity lt

prolis Naturali foret, fi conjuges id pacifceren-

hr

[

tur, ut pofirive evitetur generatio prolis, vel

educatio.

Si veró conditio vel pa&um repu-

lu Mauimom'ait

ii

gaet tantüm. bono prolis fpirituali , non adver-

n ]

fatur fübftantiee Matrimonii; nam hec effentialie

[

ter dicit obligationem mutuarm, faltem radicalem,

!

[

!

hMj M

ad aCtus, per quos generari , & educari poteft

proles, non veré educationem bowam & fan&tara

T ul

Vaum f t

prolium; aliàs etiem couditio vel pa&um, quod

WUO

adjiciunt ambo conjuges Caíholici, de prole edu-

canda ad furandum ,

ad impudicitiam , in arte

hn f eet-

Magica &c. vel quod adjiciunt corjuges Hareti-

lm ol

ci formales de omri prole educanda in Hzrefi,

Éandtt,

i |

effet contra fubítantiam Matrimonii , illádque

faceret nullum : quod nemo admittit, & utique

v t

nec P. Schmier.

gtl

Dico $. Jmpedisentum publica boneffatis ori- 46

(M,*if' qumïs "

tur ex Matrimonio Rato, feu ex Sponfalibus de

ii U

$. Etam invalidis, modó non fuerint

prafenti.

invalida ex defe&u conífensüs.

3. Dirimítque

g, t

Mairimonium ufque ad quartum gradum inclufiv&

;conïum&üt?uö

cum coníanguineis conjugis defponfati vel de-

hi

Sumuntur hec ex c45. 11. 12. 14, 15*

fponfatz.

: aï—'ld vt

cauf. 27. Q.2. €. 3. 8. x. C c m D. t. in 6 c. $. de

"i i

cen(ang.

Quamvis enim di&a Jura non ita clar&

majma t

or;

& explicite loquantur ( excepto forfan cam. 15.

yi Cm ]lzïïj

tit.) de Matrimonio Rato, plerique tamen omnes

kd 3' f" 1

^

etiím

LIB. IV. TTTULUS II.

Df DC[POH

312

NI

;[ulm /

etiam intelligunt de hoc propter majoritaté ratio-

p

nis,eó quód ar&tior animorum conjun&io oriatur

j MAT

"l

ex Matrimonio Rato, quàm ex Sponfalibus de futu-

l ' ;WW,W'

Fo, propter quam ex Sponfalibus di&ta Jura intro-

duxeruntimpedimentum publice honeftatis. — Et

j um !]

quamvis quartum gradum non determinant; quia

tamen (. $. cjt. eundem determinat in affinitate,

yint p

g u

ad cujus imitationem oriri voluerunt di&um im-

pedimentum ex Sponfalibus, ideo communiter

u guis u

ilud ad quartum ufque gradum extendunt DD.

ihr m t

m

[u.'y["'

Quia veró Tridentinum f. 24. c. $. de Ref. Matr.

j

!

&bi hoc impedimentum reftrinxit ad primum gra-

l

n tit

dum, & illud oriri noluit ex Sponfalibus ex quo-

i quäm i Pfïr*"

«unque capite invalidis, utl 2, 16. docuimus, &

vt n

Jgin r

fimul explicavimus naturam impedimenti publicg

honeftatis , loquitur tautüm de Sponfalibus de fa-

vl t

turo,idcirco hoc impedimentum ex Sponfalibus

sv übole ii

n

de preífenti ortum manuet adhuc füb difpofitione

iiveo n ;

Juris antiqui, & oritur etiam ex iis ex alio capite,

&d i, qun

quàm ex defe&u confensüs , invalidis, dirimítque

pun af if

ufque ad quartum gradum, ut declaravit S.Pius V,

N

in Conflit. Romanuim anno V &8. & ratio probat ;

n Vi

cüm lex corre£toria Juris non fit extendenda.

IGIETIT

mwmæ

TITULUS II.

ATT

Ml i :

Mpj

DeDefponfatione Impuberum.

'y buí

SUMMARIUM,

t i

priut

iF

l

;7513!

u

HL[

|

n

HM

ä"h

Y. Quinam dicantur Impuberes:: & quid fit mali-

li,

La (upplerc atatetu.

, [S u:a-.

"

au 30

Wi difc.'ez;ei

Ü

ln

De Defponfatione Impuberum. 513

Ti

dilem'

2. 3.

Ob

;

Ü

li

!

Spoualia ante. feptennium inita non va-

^

lent.

qp OWI

Lüs

k

l

4. Nec Matrimonium ante pubertatem Legalein

m[ga

tl

l

vel Natuvalem.

il

$. WValet tamen in yim Spon[alium.

| deffrm / q

gt x

il 1(

F

AMpuberes de Jure dicuntur mares , qui 'deci-

Ut

t Wris

mum quartum , & feinelle, qua duodeci-

il COntynt

mum aetatis annum necdum compleverunt;

RU

Poft hane &tatem ufque ad aunum 25. etatis

Per

À D

completum vocautur Puberes, vel Minores.

;

defpon[ationem invelliguntur Spovfaliatam de fu-

)

Vild)J)

w-f.'iü

lg

turo quàm de prafenti.

Hic itaque agitur de

r

&tate requifita tam ad Sponfaliuim ( nempe de fu-

iif

turo ) quàm Matrimonii valorem, adeóque de

tf

Impedimento /E:atis.

Tam in hoc , quàm in illis,

rl

dicitur fübinde ;malitia fupplere defectum atatis ,

Vfpfne

fed 1n diverfo fenfu ; in ordine ad Sponfalia id

Fxäaïecagätc.

'

nihil eft aliud, quàm fi ante tempus à Jure pra-

r

(

n

Ícriptum adü: fufficiens ufus rationis, nimirum

V HW'M * ]

ante feptennium : in ordine ad Motrimonium ve-

b n

"ON.'n t" F

ro,fi ante tempus huic prefcriptum, fcilicet I4.

h

ts

'"

vel 12, gtatis annum ( quz eft pabertas Legalis )

jam adfit non folüm fufficiens ufüs rationis, fed

etiam potentia ad generandum, feu ad copulam

//,

perfe&am, fe jam prodat ; & hec eft pubertas

Iaturalis.

gu'oemm. |

Dico - -I.

Sponíalia ante feptennium phyfice — 3,

licét

completum inita probabiliüs non valent ,

h

priüs fe prodar fufficiens ufus rationis, adeóque

in Sponfalibus malitia non fupplet defe&um ata-

tis.

2. Eo tamen completo, fi ufus ratiouis &

(ali

judicii difcretio adfit, ftatim valent. ' 3. Non ta-

immeu

i

Uj

314

LIB, IV, TITULUS II

DchfPonle

t

men ita efficaciter , ut adepta pubertate refiliri li

4

beré non poffit ab illo, quiin impubertate conua-

"

MT

n

xit, licét durante impubertate poteftas refiliendi

)

TL

non detur.

Wueün

Pars 1. quam tenent ÁAbb. Fachin.

Engel, Kónig, & alii multi contra Sylveft. Tann.

i Mr

L.

"i

Pont. Pirhipng, & alios pariter muitos, probatur

m l

tum ex Jure Civili, quod /. 1 4. ff. de Spon[al. vequi-

l

rit, ut Sponfalia contrahentes z70n fint minoves,

TL

qmcm feptem aunis.. 'Tum ex Jure Canonico, quod

"m uc

n m

4. j X. C? c. t b t.in 6. adhibet verba, com-

j Dutt u

plejfet,& coimpleverat feptennium ; atqui, quando

Jura abfoluté & indiftin&té requirunt certam ezta-

SITOS tmcm

tem ad aliquos aCtus, v. g. ad Prefeffionem Reli-

/f (04 ]W

giofam, Teftamenta &c. ifti aCtus antea celebrati

rerecm ul

non valent, v. g. Profeffio Religiofa ante (6. xta-

p d

tis annum completumrn non obítante , quód jam

t j

priàüs adíit maturitas ingenii, prudentia, & difcre-

sjv t

tio judicii.

Adde, quód Leges tam prohibentes,

i ts

quàm irritantes, qug fundantur in prefumptione

i p u

generali, non ceffent, etfiin uso vel altero ca(u

(; gt

per accidens fübfit, quod non sdeffe, vel non füb-

fit, quod adeffe prefümunt: fed Leges ad Spon(a-

TAT

lia feptennium determinaté exigentes fundaniur

amm«) (

in prefumptione generali, quód anté feptennium

trytittods

non adífit certó fufficiens ufus rationis & difcretio

t gt

ad contrahendam tam gravem obligationem, con-

W

l

fequenter periculum generale fit, ne propter de-

Wtf

fe&um debiti confensüs Sponfalia effent nulla, vel

W M ] n

faltem incerta; ac proin facile poffent oriri frau-

des, vel confufio,fi certa etas non effet determi«

M

fl

rL u

nata: ergo, licét in particulari cafu ufus rationis

Plemr i

adfit, & pericülum invalidoerum deficiente confcu-

Ht !l

fu Sponfalium, confufionis, aut fraudis abfit, dictg

Le

L dum

r

d

De Defponíatione Impuberum. 314

"It

]lln l

Leges non ceífant.

Confirmantur hzc folidé

] W'mze(

per claram decifionern Innoc, III. qui iu c. 1 3.

r PWH,] rf&

Qb äbbïþ:'(-;»ï

b.t. fic ait: interloquendo pronuntiamus , inter jus

venem & puellam nec Matrimonium nec Sponjalia

a Syiveü.ï;:ä

m

uilfe contratta: cim con[let , puellam nondum ad

", n

^f4t)

1l

"

fepteunium perveniffe. — Pars 2. per feliquet; quia

L

Pars 3. habetur

nec Jus Naturale plus requirit.

LU

in c. 7. C $. b. t ut nimirum major fit libertas in

C

re tam ardua, ad quam in impubertate, adeóque

Ay Wl

nondum fatis firmó & vslidó judició, fe obligàá-

Qb M

runt.

Deberet autem pubertatem adeptus illi-

TL

co & in continenti refilire, v. g. intra triduum.,

Abf

arg. L fia. C. de $udic. fecus Sponfalía ratificáffe

Aanetuii

cenferetur, ut habet communis,

Interrm tamen

dul lat

P. Franc. Schmier de $ponfal. p. 3. «. 2. fett. 1.

ityf, giljm "

num. 6 1. indulget jus refiliendi tamdiu, quamdiu

n

tnt d

verbis vel fa&ís non fuerint confirmata »ponía-

t lt

lia, necaltera Pars eorum impletionem petierit ;

r yrtayi

càüm Jus non determinaverit tempus ad refiliene

w m af

dum: qua& do&rine mihi non difplicet.

NU

TAT

Oljic. x. Parum pro nihilo reputatur, ut ait

daget

axiema Juridicum, & proxime accingendus habe-

stl

tur pro accin&o. arg. l. penult. ff. de Teftam. Mil.

'/.m'mï&diil'fafn

ergo feptennium non deber effe phyfice comple-

turm.

i

2, Ultimg dies habetur pre completa, ut

patet in fa&ione Teftamenti, qug permittitur im-

j a p

db

puberi , qui ultimam diem annorum pubertatis in-

bvf init

«hoavit, licet nondum compleverit : ergo nec

30 Se.

a d

iftud feptennium debet effe completum.

prennium à Jure ideo precise requiritur, quia iu

n

i f I!Ur

hac etate przíumitur adeffe ufus rationis: ergo,

ii deäc'xcmcci:u

j"

fi ifte citiüs adeífe mofcitur, valebunt Sponfalia. 4.

"s

|

r

In

ii

[JforP

316 LIB. IV.- TITULUS II

4

i

(ont

In c. 3. de Sponfal. jubetur Juvenis, qui poft Spon-

ft

j

falia de prefenti cum puella nondum feptenni

iif

PO

contraCta duxit illius confobrinam, ab liac feparari

adfolïu

x'

propter impedimentum publice honeftatis : er.

i Lgballs)

*

goilla Sponfalia fuerunt valida, quia ufis rationis

dul

9 |ti o

gam adfuit; namfi ifte necdum adfuiflet, propter

309

defectum confensüs fuiflent invalida, atque pro-

Sl arfhdï

pterea don produxiffent dicium impedimentum

mo"it"h

mï «

de Jure antiquo.

E. ad r. Illa axiomata habent

dgme ndhma

locum folümin iis, in quibus certum tempus, vel

h 11[ [

pozenw, n

zias à Jure non eft determina:a.

Ad a. difl. ant.

gium d mex 0

iu caufa mere favorabili, qualis eft fa&tio Tefta-

meuti. fr4tf. in caufa non. mere faverabili , fed

ts

H sm hüf- non

tali, in qua fimul imponitur grave onus vel obli-

) thfü(.c i

gatio, uti eft contra&tus Sponfalitius, per quem

TU

)MJ

inducitur magna obligitio ,

& fimul onus feu

(O,L1 i lx

p

üv

impedimentum publicz honeftatis. JV. antec. &*

Lwa

MH

q .uuü

conf. Ad 3. Si Jus aliquid univerfaliter prefa-

mir, univerfaliter procedit, neque ceffat lex irri-

tftmo, ï

lly

tans, in tali prefumptione

nerali fundata, etfi

M t ] »M WJ l

in cafu particuleri adfit ,

quod Jus generaiiter

M'

[ B.

d m

praefumit abeffe, uti ante feptennium praeíumit

Contaterentend

gcaeraliter nondum adeffe ufum rationis.

Ad4

IIU

nn

In cafu di&i c. 3. fuit dubium, an Sponfalia poft

VURne a

feptennium non fuerint ratificata per fa&um feu

D Mi " D7

L

copulam attentatam

L]

quia Pontifex addit hec

I (5 d

verba, ex bumaaa fragilitate forfitan tentaverunt,

T

quod. non complere potuerunt, atque ideo in dubio

tutiorem partem elegit, non autein decídit, nec

D ledfw

habuit pro certo, quód impedimentum publice

honeftatis fuerit ortum ex Speníalibus cum non-

dum feptenuni initis.

T

4

Dico a. Matrimonium ante completos puber-

j

y

L

-'fbhl.nw,

tà-

li

DeDefponfationeImpubetum. 217

Tk li

j p*

tatis annos contractum non valet, nifijam priüs,

lan

3

l

:

1 ']Ie

ut apud feeminas fiepius contingere poteft , adfit

'Wt

)v

petentia ad copulam de fe aptam ad generatio-

it Q

ll

"

nem prolis , adeóque fufficit pubertas tam Natu-

d (

a'*t[

MJ

ralis quàm Legahs, & in Matrimonio malitia po-

!

fif

" ?rq

l

teft fupplere defectum ztaris.

Communis &

W'W.Ind

UI 2[0 e'o

certa ex c. 3.6. 9. 10. 1 1. D.t. Confonat pr. Inff

um Wncd W'

de Nupt.

Si tamen adfit Legzlis pubertas, valet

IGH ,, h yc

Matrimonium, licet necdum adfit potentia pro-

Y (m

Vi

J

xima ad generandum, vel àd copulam, eó quód

H

N

Á

li,l

Í

inpotentia, nifi fit perpetua , non fit impedi-

g

Mfyh

Ál Md

(

mentum dirimen

per c. 5. & fin. de Frigidis.

" /gm, j ftd

Quzres, an Matrimonium,quod contrahunt im-

! nrolj

puberes invalide, non habeat vim Sponfalium de

!

M qm

futuro? g. habent. «. fin. b. t. c. un. 8. idem quo-

TU 9 fel

que eod. in ó. quia Jus prefümit, & interpreta-

Natt.

r voluntatem impuberum, quód velint filtem

contrahere , quo modo poffunt, nempe Sponfalia

i al

dento d

de füturo , juxtaillud, ff a/fus non valeat , ut ag

x n t

valeat ineliori, quo pote[ft, modo. per 1. 27. 8. 9.

uN

ï

us n

ff. de Pad. Excdpe, niíi exprefse Sponfalia ex-

cluderent, & determinate non nifi Matrimonium,

n't ,J ul P"EM

contrahere intenderent; quia actus non valeat ul-

jm o W";, .ld.f-

tra intentionem agentium : & tunc fübintrat aliud

uv 1 D

axioma, quod voluit, non potuit, & quod potuit,

na' 'lmm [EJ

*m Giï i

$0n Voluit. c. 2 3. de offic. deleg

TT TR

TJITIULUSMI

eidto! g

dl *ham

De Clandeftina Defponfa-

uonce.

gt QU'D& f

ii 7^

SUMMARIUM

|3« Quid fit Maivimonium Clandeftinum.

qnpt

3. 3.

H

I

LIB. IV. 'ITTULUS III.

enl

u

M

a

. 3. ine prafentia Parochi &'c. non valet.

j

É

&][] I

A

:j*

Valet tamen apud Haveticos Germania.

pii

i, j

€. n valeat

; fí. Catbolici contrabant in loco, ubi

j

m f

Tridentinum non eff veceptum.

",.w n

|

9. 8. Qualis debeat effe Parochus affiftens Matii-

"T

?0nio.

vï',&ïdï) H K h

9. Et quales effe tefles prater Parochum.

,

.foiennizzsä:ow

|p

I

10. Quis fit Parochus ve(petu Y'agorum , &* Mi-

utum.

Q;aiumdmsqmzn:

1I. Qu« fit pena. clandeflin? contrabentium , &

, Jigrnm

Parochi non proprii affiftentis.

" oxä'xraxïþïme

s

I2.I3. /Mairimoniumn fine praviis Denuntiatio-

nibus validé, at non licité contrabitur.

^i ) Munin

at jl

14.

- Quis difpenfet in. Denuntiationibus.

Piryti (

Ij.

Qua. fit pena fine iis a[fiflentium, & contra-

JU

i

Pirod

"—AL

bentium.

Al/

4t4, 0L OROR

16.

Benedidio muptiarum «n & quando imptr-

tienda.

m du

(armyn um

Landeflina de[fponfatio , de qua hic egitur,

h TET

non. denotat Sponíalia clàm inita , fed

w

Matrimonium clàm , feu fine folennitati-

Dd

Wiv

bus à Jure requifitis, contra&um. Duplex autem

prefcripta eft folennitas, nempe intrinfeca & (ub-

lt fmizgïa;g

/ili

flantialis, que requiritur ad valorem Matrimonii,

/gï,gïc' (l

4

(/'M')/)

atque confilit in prefentia Parochi & duorum

Qd Y

[

vel trium teflium ; quz folennitas (i non adhi-

VU J

d

bestur, Matrimonium diciturabfoluté & fimplici-

f

t

M

LL

ter clandeflinum : dein folennitas extrinfeca G acci-

D

Al W"ï

[

dentalis , quz requiritur ad liceitatem Matrimonii,

9 fl

jl

atque confiftit in previis denuntiationibus , quie

pFOp

N m

funt proclamationes foturi Matrimonii eurm in fi-

j ]

V

um in-

nem faziends, ut, fiquisri-'ciat impediment

Vg ii

M

ter

j

Dl

De ClandeftinaDefponfatione. 319

.(' WW

Vi

ser contrahere volentes, illud manifeftet Paro-

Gnm

cho &c. & in Penedictione (acerdotals nuptiarum,

tl il

sl

que funt ceremonie & precationes facrg in aCtu-

Vbf

ali copulauone fponforum faciendz à Sacerdote

affifiente ad imperrandas novis conjugibus am-

pliores gratizs ad onera Matrimorii faciliüs fu-

P:ro/bm

ftinenda, & ad fobolem Chriftiané educandam;

Vi (

quz folennitas fi non adhibeatur, vocatur Matri-

monium clazdeffinum [ecundim quid. De cate:

mfdb! ,l

per AMatrimonium claudeflinugn fimpliciter pro-

(!'...

latum ordinarié intelligitur clandeftineitss prima,

WnüW&.

q*

ft impedimentum dirimens, De qua proia

1f

Dico 1. Matrimonium, quod Cathoiici con-

2717

trahunt 705 in facie Ecclefia, feu fine prefentia

n

proprii Parochi ( vel alterius facerdotis cum li-

ceutia Parochi) & duorum vel trium teftium, in

u n

locis, ubi Tridentinum fuit promulgatum , nec

ufü contrario &brogatum , hodie eít invalidum.

Communis omnium Catholicorum & certa ex

ü Q uk ghrl

Trid. f. 24. c. 1. de ref. Matrim, ibi: quia aliter,

hfüx M X&

quam prafente Parocho, vel alio lec erdote de ipfius

W U r(l N

Parocii, feu Ordinarii licentia, & ducbus vel tri-

m D" j

bus te]h/;us AMairtinonium contrabere attentabunt,

A;W/r//(:/

eos Sanila Sytodus «d. fic contrabenduin inbabiles

j

reddit: & bujusimodi contractus irritos & nullos

elle decernit &c

( H

Et hoc decretum Jufüt eadem

1?25(,'W QU

Synodus ia fingulis Parochialibus Ecclefus publi-

Car

Igitur Mairimonia diéto modó clandefti-

'WWKW

13, quamvis jam olim fuerin: illicita Jure Eccle»

W"MM

mg'u Xvm

fiafico. per cam. 1. feqq. cauf. 30. q. $. hodie

*

propter decretum Tridenüni etiam funt invali-

Wmm

m&

"

,«"'

da

Raiio irritandi fuit generale periculum, ue

o

quidam conjugera clandeftine & validé du&tam

l.l

L

i^

TUI-

[

1

LIB. IV. TITULUS III.

j C];mdömf

320

'lä

!

Ts

rurfus repudient, & aliam in facie Ecclefie due

Em

(

cant , atque fic in perpetuis adulteriis vivant, non

n

a po)

fine gravi animarum & bovi publici detrimento.

Càin igimr hzc lexirritans fpe&et bonum publi-

gt

n

ii

,j if

cum, & fundetur in prefuinptione generalis pe«

inltt qu,

riculi, ab ejus obfervatione nec ignorantia libe-

rat, nec ueceffitas privata, ut fi Parochus effet

::!andelhnm:fm

abfens, vel mortuus, & moriturus v. g. vellet du-

ao d m

cere concubinam sdlegitimandas proles ; eó quód

g ii u

attus fuà formá & folennitate fübítantiali carens

n ia

femper fit nullus, quafi non effet geítus; ficut

gb t

|

homo nequit exiftere fine anima. Dixi , ;n locis,

fdo cofeli. à

ubi Tridentinum fuit promulgatum: promulgatum

yneré ponies

autem eft in Hifpania, Lufitania, ltalia, & Catho-

sm & dpibu

lica Germania, atque in iis provinciis, quz adhuc

w f r

l

erant Catholice auno 1 $ 64. quo confirmatum &

']T

J

promulgatum eft Tridentinum, uri in Hollandia,

dl

Zeelandia, Frifia , & aliis Belgii confeederatis

Q

"

E

Provinciis, item in Gallia, licét non initio, pofte-

) ff., "

rioribus tameu temporibus , & , àt aliqui volunt,

RAYTCON

M

aunno r602. vid. P. Wex de Sponfal. tr. 2.-[. 4. v.

WY

24. üaique nuper in Hungaria fub Erninent. Card.

Xllï

A 0—(0 xg

de Colonitfch , üt teftatur P. Kugler de Matrim.

fUX G r

)n.289. Econtra promulgatum non eft in Anglia,

CJ.'.?J.»'&';J.übc/'!fï

Scotia, Hibernia, Suecia, Dania, Saxouia, Bruffia,

PH':.!/;JI.P/O.::in

4

Pomerania &c.

mmlJ TAT

8

Oljic.1.In can. 1. cit. Evariftus Papa claucularia

N

[

I?m

Matrimonia vocat adulteria, [Tupra, fornicationes :

t

Q

ergo jam aute Tridentinum fuezuntnulla. 2.Ànte

V,

'XE[MM

ï

AL

'Tridentinum non erat illicita defponfatio clande-

tin

E (

li

ftina,quando aderat jufta caufa,v.g. periculum gra-

t Cs

l

M

HI

vis damoi, vel Matrimonii malitiose impediendi:

Wlus "

A

'M',)[

li

ergo nec hodie erit invalida , ubi juíla intervenit

Wt

»ql.l

caufía,

"

àt]

l

De Clandeftina Defþonfatïohe; 35f

| qneE.cleüzr

lels ws ![

c^ufa, vel neceffitas privata; aliàs 3. Matrimo:

W

J

nium foret nullum , fi locus diu, v. g. per ad-

n

Lh

j

num, careret proprió Parochó , vel ad eum, aut

M ^^nm

ilï

fi|

ad Epifcopurm tutus nion páteret acceffus: quod

)mrtg "

tU

l

N

n

effer .nimis difficile,

B sd r. Evariftas addit;

Vi

nifi voluntas propria (uffragaverit : ergo non pra-

MTM (

pter clandeftineitatem vocavit adulteria, fornica-

T5 véei

tiones &c. fed propter defectum legitimi confer

;RSPTOIESbeju:

süs; eó quód ejusmodi Matrimonia clandeítina

i iïæüamäxä& tj

per copulam fornicariam & ad impuros amores

GR Rs i

explendos fueriut fepe folàm in fpeciem iaitd,

i D al

& fido confenfu. Ad 2. N. conf. & parit. quia

B; anin

lex mere prohibens recipere poteft interprera-

ld ho

tionem ex epiikia, & juítam caufam excufan-

0 i

tem, non veró lex irritans, & aliquid exigens

um

tanquam formam fübitantialem ad a&tum , quàm

li,

[.l

exiftere fine fua forma repugnat,

Ad 3. Pre

n

W

]

cafu , quo Lex paffim obfervari nequit, eifi irri-

N

(

tans fit, non ftringit, quia bonum & neceffitas

"

publica ita exigit.

Et de hac lege, clande(ftina

IN

l

Matrimonia irritante,; (ic declaráffe refertur Clem.

j

Vi

VIII. & Congreg. Cardd. anno 1603. nempe

li

M

TASC'JH

tunc tautüm ea effe invalida, quando Parochus

nj

yli

li P M

Catholicus haberifacile poteft. P. Kugler s. 290.

Oi E[m

!

P.Wex 5.27.Proinin tali cafu fufficient alii duo te-

ftes. Laym. 1. 5. tr. 10. p.2.6.4. n.7. Zicet. h. t. .2 g.

Quazres an Matrimonia Hzreticorum; non con-

;Pa;a(*m.mhfrz

tracta coram Parocho Catholico, fed coram Pre-

a m

; 14f

cone, vel clandeftine,; in locis, ubi Tridentipnum

gl

aliquando fuit promulgatum, & ipfi vivunt immix-

:t:-owïmo ii

ti Catholicis, ira ur perfe facile haberi poffit Pa-

; se-:icu';z:nïg:;

l,-

gt

rochus verus & Catholicus, v. g. Auguíte, Ratis:

jl

bonz&c.fintvalida? . affrmatiyé. Ita Dianag

" t

Ü

Puars L.

K

Gons

yi

322

LIB, IV. TTTULUS IIl

"m

Gonzal. Efparza, & cum Tannero, Laym. Sialeio

)

a

in differt. T'beologo - Politica c. 4. feqq. part. poffer,

TL

TT

f AX

f

0

P. Kugler z.2 94. imó commuaiorinter Germaniz

t

(

(«p0t0, |

Scriptores contra Fagn. Zof, Reiflenttuel & P

d

uc

stité dl

w

Franc. Schmier de Sponf. & Matr.p. 3. 6. 5.n. 86,

modó Heretici in tali loco habeant publicum fug

[j , 899

SeGz exercitium; fi enim hoc non habeant, uti

) analf u

v. g. in Bavaria, pro invalidis haberem ; cüm cou-

|

400 [6 F IO

tra&us fecundüm leges & confuetudines loci de-

J Besb 0s i

Et modó non fuübfint Catholico

beant celebrari.

vt Tni Y

Principi, talibus conjugiis refiftenti, uti in par.

sj Ü

tibus Silefie & Moraviz vicinis, ut bene excipit

n

j

1

Stalenus

Probatur r. illis argumentis , qug £7f.

a Mu

I. de Spon[al. & Matr.n. 34. sdduxi.. 2.Ex mos

4 MC TTHIR

rali impoffibilitate obfervationis Tridentini; cüm

lu

nullus Haereticorum fine gravibus incommodis

M UTO

coram Catholico Parocho poffit contrahere, &

a. D

pleuque communiter velipfam legem Tridentini,

ii cw.w*e M

vel eà fe adítringi, ignorent, imó plerumque pu-

MHU ('A -LJ. M WI

tent fibi illicitum effe contrahere coram Parocho

Ptv a, d

Catholico,

3. Excommuni fenfü fidelium, pro-

bWI L E& qui

les ex hujusmotdi conjugiis prognatas in utroqué

ais

foro pro legitimis liabentium. 4. Ex praxi Epi-

q æ IUHM IOIJ

fcoporum, qui hujusmodi conjuges ad Fidem Ca-

Ut Rn

tholicam converfos non feparant,; nec urgent ad

( 04 (05 2']""5[ J

noviter contrahendum , conuivente Curia Roma-

At &CQ TIGQ

na,utmaximé patuit, quando ante I oO. circiter

IE

tïu hu'ï dat "

annos Palatinatus Neoburgicus ad Ecclefiam Ro-

fw

mano-Gatholicam reverfus eft, Hec argumenta,

fi non faciant moralem cerritudiuem noftrz fen-

DH u:* & G'

Vl

N

J

()

tentiz, faltem faciunt eam vere & praGtice pro«

u

)

(j

M

k

babilem, ut fatetur P. Gobar, acer Adverfarius. At-

f

A.[d h)

Aff f

qui cit, tit. J. n. 3 , docuimus , quód licite ac vae

LT

W b

lidà

DN |

"Ut

Atl

t

De Clandeftina Defponfatione. 323

]

(4

"

Il N

lidé contrahatur Matrimonium cum opinione Ju-

N

T

ris probabili denon exiftentia impedimenti, prz

e N

li

W

fertim fi hoc fit folàm Juris Ecglefiaftici, in qua

Mm P

I

Ecclefia poteft, & propter publicum bonum cen-

m

8

j

fetur tacite. difpenfare;

:

L

1 j[

RUA

Oójic. 1. & principaliter.

Exftant decleratio-

li

;

Wbüf

D

nes S.Congreg. Cardd. in centrarium : prima fuit

(

u

f

Qs

data anno r60oj. 1o. jun, ad Nuntium Apoftoli-

W

N *waüx (

cum in Belgio, ficfonans: Hareticos quoque , ubi

!

hn

^

Decretum. Tyidentini efl promulgatum , teneri ta-

I I j:':

fin w

»)

5:'1.1 fV

lem formam ob[ervare , & propterea ipforum etiam

m

AMatrimonia absque forma Concilii s guamvis ca-

D

Cuæ,"

ram Miniflro Havetico , vel Magiffratu loci con:

Al

!

fratla; nulla & irrita effe;. Alteram vefert P. Reif-

DUUTITT

feuftuel b. t. 1. 141. hujus tenoris : Catbolicus cun

frods

Haretica Matrimonium coram Magiftrvatu Sacu-

iondee, &

lariin loco, ubi Conc; Tridentinum e[l veceptum , &

agrn rdeni

Parochus comimode baberi, C adiri poterat; con-

Qu

traxit, C poflea con[ummavit, die 2. Maji S. Con-

a:v

N

Y

Y

QW

um

(

;

t

gregatio cen[uit , ditbum Matrimoniumn fuiffe uul-

.Nx.uï&l ,

lum. 2. Exnoftra doGrina fequitur, quód etiatm

d

Catholicus.in tali loco conteahens cum Hzretica;

p

que nounifi coram Miniítello Hzretico vult con-

p i M

i*;c:f

"

irahere , validum celebret Matritionium, ficut in«

TEU Á

cola contrahens cum vago fe huic accommodare

gt (uno t

poteít, & coram quocunque Parecho contrahe-

n u f

re : atqui hoc videturintolerabile: ergo, w. ad r.

Abftrahendo, an illa declarationes habeant om-

j :dicüaïxzmäæ

j f

nia,quz Sixtus V. & Gregor.XIV, requirunt (quod

i ol

necdum probatum eft) dico ad primam, quód da-

j

^

l

ta fit ad unitas Belgii provinciasillo tempore, qua

s::'e&?ïamäu

ivafrm:a"

necdum in illis ita invaluerat Hzrefis, & tam

1

TU

Jiberum ejus exereitium , confequenter quo. ad-

h

i

hug

&A

ngmdem

324

LIB. IV. 1TTULUS III

un], l«t l

j

huc fpes erat obtinendi obfervationem Triden-

"

r

(

üne Synodi: nunc autem & ibi fünt mutatee

A.U

yoct Qp

circumftantiz , & contraria confuetudo nimis in«

R 10,0"

valuit, ut adeó nec ibi ampliüs flringat illa de-

n W

claratio ; multó minüs in aliss Hgreticorum pro-

!J'n

vinciis, pro quibus non eft data, fed ad locum

r€ufL

fpecialem reftridta : non enin& /lent univerfali-

x,n nt

ter dari ejusmodi declarationes.

Secunda de-

Ht lmde(l jel

101

qd p

claratio loquitur de Catholico contrahente cum

1?L€ T

— —

xenttà

Hzretica, & quidem in loco, ubi facilé haberi

« at

wilm

m

poteft Parochus Catholicus, de quo cafuü hic non

eít fermo, fed de Matrimoniis Hzreticorum. Ad

; dl p w D

2. Velin talicommodé & fine valde gravi diffi-

« d Ti

cultate haberi & adiri poteft Parochus Catholi-

ámio Qdl

!

in

ï

cus, vel non? Si prius , etiam Juxta me invali-

TOA

p

dum probabiliüs foret Matrimonium : fi pofterius,

M

gt

"

]

1

"TR

puto illud valere tum propter declarationem

ia drduity

Card. de anno r603. de qua s. 3. tum pro-

pter hoc Juris principium , quàd contra&us re-

EY

&é regulentur fecundüm leges & confuetudmes

RO S

locorum.

ï X'XNQ.

Petes, an valeat Matrimonium, fiqui ex loco,

EOL

ubi Tridentinum eít receptum , fe conferant in lo-

hts dpe

cum, ubi receptum non eft, vel etiam nunquam

Qui urqrm,ügz

promulgatum,ibíque contrahant? g. cum diftin-

(nti

'Vh

IU Aull ]'fg

&ione, fi eó fe conferant animó figendi domicili-

tf obl Ín

um velqua(i-domicilium, vel, ut habet probabilis,

!Ad

f

Ml

ARU

negotii causà,vel fi unus contrahentium fitibiinco-

ln

lal

M

i »W

la, valet. per c. 1. deSponfal & c. fin. defor. comp

1

l

i

n

xav? h

quia incolz, & peregrini recte celebxaqt contra-

tf

n

*C»

&us Juxta leges

confuetudines locoruin,ubi exi-

trft "o

H.Q

uni, nec egreffi fuis locis obligantur legibus eo-

7f€ Itf

TU

tum, 3i yeró precise eum in finem fe conferant i

ï?m Lw

H

[

ll

Á

l

J

De Clandeftina Defponfatione, 224

a

&ml[

talem locum,ut ibi Matrimonium contrahant clan-

iU [RL

m

defline, retentó, domicilió priori , probabiliüs non

valet, ut docet communior contra Pont. Zof. Pirb.

pl lumgat l

Gonz.

HIS Hæï»lu

Ratio,quia ex una parte Lex Tridentina

eft irritans Matrimonia clandeftina propter gene-

d

adk

rale periculum ab illis recedendi,que ratio etiam

I U

pugnat in egredientibus przcise eo fine, w con-

!sl

! »«

1

d

trahaut clandeftine, ex altera veró parte ratio pru-

W Owuahe äk

dens non apparet, propter quam ceffare prafumi

. d f

poffit Lex Tridentina, & permittere egreffum prz-

,Ciqgc,ihN

cise ex tali fiue

ergo etiam egreffus talis à dicta

M' 0[ n

Lege eft prohibitus, & manet lex irritans; prz-

fmeg;m if

fertim cüm ita Tridentini decretum explicaverit

Bd Cl

declaratio Cardd. approbata sb Urbano VIII. 1 4.

Tutt Ceid

Apr. ró2 7. perfpeciale Breve, quod ex autogra-

m li,

pho refert Lugo, & decretis Synodi Diecefis Co-

MUQTQ

lonienfis anno 1 662. infertum eft, ac infuper nom

jj n o

inodó in Archiepifcopat! Colonienfi , aceidem

n

fübje&tis Epifcopatibus, fed etiam in aliis Germa-

]

niz Dicce(fibus videtur effe receptum.

Objic. 1. "Tridentinum inhabilitavit ipfas per-

Ml

"TU

NY AH*

X M ul

fonas ad clandeftiné contrahendum: ergo hec in-

' qum

tw

fmatab

habilitas eft perfonalis, & comitatur perfonas ex

AITIUC

quacunque caufa egreffas &loco fui domicilii.

2.

amá

Contra&us fürit regulandi fecundàm leges loci, &

]

)

m

[U

sl n

egreffos non obligant leges proprii domicilii: er-

j

g6, etiamfíi egrediantur pracise ideo, ut contra-

wg'

ynftut

hant clandeftine, valebit Matrimonium

B.ad F.

M

j p" "j

q. M

Inhabilitatio perfonarüm, non infli&a per fentea-

j

tiam fpecialem , fed per decretum generale pro

exiftentibus in aliquo loco,afficit locum, & exi-

XO o uma"bh

flentes in tali loco ; nam tale decretum imitatur

vgän M gb

qw)

pnaturam Leg

gis , qug refpicit territorium, adeóque

g i [O*H

K 3

i

(j

yn

226

LIB. IV. TITULUS H

'15: Vlf

inhabilitas hec localis eft, non perfonalis. Ád 2,

4

j

J

Id quidem generaliter verum eft, nifi lex aliud ve-

.[alud [Cx

lit: atqui Lex Tridentina, prefertim ut explicata

M i?

ab Urbano V!II. declarationem Cardd. approban.

n fulind

te, aliud vult, & ftringit etiam «x tali fine egredia

Ihs q ul W

entes ;

ergo.

uürls, Ifd

Dico a. Parochus, cuj:s prefentia requiritue

qP'(TI

ad valorem Matrimonii , debet effe proprius ratio-

; lil M

ne domicilii, vel quafi - domicilii, contrahentium,

faltem alterutrius,

2. Validé tamen affiflit, licég

P | Murdc

necdum fit Sacerdos

L]

-

vel affiftat extra fines fuge

agl lo hat

palochxæ in quocunque loco:

item licet fit pue

arditi, at i

3115 !

iV

g A

tstius tantüm , vel inuufus: aut invitus, vel doló

Ham' ;!H»L

induQus: sut excommunicatus, fufpenfus , inter-

jf i f;m

di&us , vel irregularis: aut etiam fpecialiter pro-

r

......

t d Ti

hibitus ab Epifcopo, ne effiftat, quia non obítan-

«l

3. Hlle ta-

Hlu

Wr

j

te tali prohibitione manet Parochus.

men, qui locó Parochi affiftit, neceffarió debet ef

m gtrl Myl MN

fe Sacerdos.

4.. bt licentiam affiftendi à Paro-

ETRT

cho vel Ordinario confecutus effe aCctu; ut adeà

Db

& d n

nou fufficiat licentia mere prefumpta, qu& nimi«

yum fuiffet data, fi fuiffet petita; neque rt tihabi-

N EMA )'Q

vf f

tio füubfequens.

Pars I. fumitur ex Trid. f. 24.

Mi

U A)/

t. 1. devef. Matr. ubi requirit affiftentiam Paro-

cbi, & in antecedeutibus pracipit denuntiationes

//»

ll,

l QUIM

fieri à proprie contrabentium parocbo ,ac ia fubfe-

05 czg&

quentibus puait zlterius Parochia, fponfos conjun-

;eh "

1 YtN

gere aufumn:s modo autem refpe&u alterutrius fi

NWIC E[

ET " n

proprius, & eligatur à contrahentibus ad affiften-

r

dum, hoc ipfo quoad hunc contra&tum Matrimo-

L

w lx S("

nialem, quia eft individuus, fi etiam proprius re-

vit t

u,.n

ü

fpe&u alterius.

Porro Paroch? nomine venit eti-

foJP

am Epucopus (Sede vacante Capitulum ) Vicarius

äng

.qm

Gene-

H

De Clandeftina Defponfatione. 327

O'ïg

ff

i

:M

T]f'hv

I

Generalis , Vicarius Parochialis tam temporalis

ii

,

quàm perpetuus.

Pars 2. ex eodem T'id. lo. cit.

[ æfdxp y

,Ul

lr

sT

ubi nihil aliud requirit, quàm qualitatem Pzrochi :

i *WT

1

Wi

nec aliud aliuade probatur; cim affiftens Matri-

!I *'utdl

monio nec fit Minifter hujus Sacramenti, fed fo-

]àm teftis qualificatus, nec affiftendia fit aCtus ju-

l

tj

TU t

risdictionis, fed folüm excellentis teftimonii. Pars

pte(e n

rl

TOR

3. iterum ex Trident. d. [o. per verba , qui aliter ,

;*.Fïïil,(ow:seäefrf:-

quàm pra(ente Pavocbo , vel alio NB. [acerdote de

i Mf

ipfius parochi, feu Ordinarii , licentia &c. en ! ia

"

Ltf

alio, qui loco Parochi affiftit , requirit qualitatem

; Mf

J

facerdotii, five dein fit curatus, vel non, excom-

A

V

h

municatus, irregularis, &c. vel non: item exigit

li f[t

liceotiam, nimirum vel exprefse vel tacit& datam,

n,

/

I^

generaliter vel fpecialiter.

Quia veró ea, que

Qd

requiruntur ad valorem & fubítantiam alicujus

l:

i

lt

2&s, a&ualiter & pro priori adeffe debent, quan-

j

!

)

"d

do a&us geritur, ideo licentia debet a&u jam effe

N

hn

€onceffa , quando ponitur affiftentia: proin licen-

T

à

.

EY

ln

tia.mere prefumpta, que nec tacité aut generalía

f u

ter jam eft data, fed tantüm prefüumitur danda,

i

vel daretur,fi peteretur , non fufficit; necratiha-

i

W V

bitio futura, licet certó credatur Parochus pofiea

!

ratificaturus affiftentiam alieni,

4l

(

Objic. 1. Qui loco Parochi affiftit ,. debet effe

nf

Sacerdos: ergo & ipfe Parochus , prefertim cüm

!

W*

r

Trid. dicat, vel alio facerdoie: fed tó alius eft vox

7

'wnj'üsw

(

j dit J

)

relativa, & repetitiva fimilium.

2..Parochus pu-

tatitius, uti & intrufus, non eft Parochus.

us

i

l

N

i

3. Ex-

f

communicatus autem faltem vitandus, non poteft

JIfwe

4

li

nM

M

(i)

T

validé exercere a&um jurisdi&tionis, nec actum

qun

pï

!

officii Parochialis per c. 16. de Elect. nec validum

HO (

j o

f

[

^

ferre Teftimonium. e. $. Ó" 14. de fent. Excomus.

n

uüum)

n

(j

X 4

cdgndc*m

LID. IV. TITULUS III.

Pl fI

g J JUII

i& 6. Ergo hujufmodi Parochus non affiftit valid&;

"U

vun

4. Licentia prafümpta fufficit ad dandam alienis

gl

TOU qh

Parochianis Abfolutionem Sacramentalem : ergo

(

eiiam fufficit ad affiftendum Matrimoniis alieno-

MU

q

j

u

rum Parochianorum. T Ratihabitio futura retro-

Phrot

jj at

j

trahitur ad tempus, quo geritur a&us. c. 10. de F

Aldgl[þmïj

j.in 6. Et hinc valet Matrimonium füb hac con-

|

jl

yelt i

ditione contra&um , fi Papa difpeu[averit; ergo

TU

g

eiiam contra&tum fub hac conditione , fi proprius

ffa

«t j n

Parochus rauficaverit, vel poftea coufenferit, - &

[!

oyfun (

Validé & licité poteft aliquis uti realiena ex con-

paoi 4

feofu domini rationabiliter prafüumpto: ergo eti-

&m affiftere Matrimonio alienorum ex licentia Pa-

, go r

rochi rationabiliter prafumpta.

«urileni jroc

7. Ponamus,

quód Parochus dederit quidem licentiam, id ta-

g d

(us DI0D

1nen ab affiftente ignoretur: in hoc cafuü dici non

?. (

poteft, an valida fit affiftentia, vel non, nifi dica-

np'üftdfl N

MORT

« fe

tür füfficere licentia prefumpta: ergo.

( (

g. ad z. Difparitas patet ex verbis Tridentini,

asf um

«quod quidem in fübflituto , non autem in Paro-

cho, exigit qualitatem facerdotii , forían ex ea

Mdf d

ratione,ut in fübftituto per facerdotium füpplea-

fs lm

tur qualitas Parochi tanquam teftis excellentis,

ffiti, non v

"T 4lius non femper denotat fimilitudinem quali«

gutmgaidctn

tatis; aliàs deberet dici, quód Chriftus fuerit ne-

pl il

quam, quia S.Lucasc. 23.2it : ducebantur & NB,

Tf Conrhend

n

4lii duo mequam cum eo , videlicet cum Chrifto.

tlb rf

Ád 2. Error communis, quo Parochus pataritius ,

(üümir.m d.

r

vel intrufus ( ubi commaniter igaoratur intrufio)

Wt

"

J

h,ä

habetur pro vero Parocho, facit, ut Ecclefia füp-

d a

!

;

!

pleat defectum ob bom'1m publicum, quod exi-

!s

1

1

ii

git talium aQtus effe validos. arg. l. Barbarius. 2.

L

q

ff. de O]f Prat.. Ád 3. Affiftentia Matrimonii

| ,animmiiä:tic

non

S

|

|

li

De Clandeftina Defponfatione, 329

A

31«][

non eft aCtus jurisdi&ionis , etiam voluntarie

tantuimn

nec abfoluté aQus officii Parochialis ,

WW ;

"

l l

feu Parochi quà talis, cüm poffit fübftituere ali-

l ïämr

du

um

imó, licet adimnittatur effe aCtus officii,utl eft

lim f IT m

atius teftis qualificati, tamen propterea affiften-

[W&(H

tia Parochi excommunicati non tolerati non foret

umm 5

invalida,cüm nullibi fit irritata, & caufa Matri-

'Iäm*il I

monii in Jure fit valde favorabilis; confequenter

Ti ( Anys

Jura, que pro cafibus particularibus in citt. Juribus

Yi

(

irritant aCtum ofhiciit, vel teftis , ab excommunica-

MUU

to geftum, non funt trahenda ad affiftentiam Ma-

N^

pia

Qu

t£rimonm

Ad 4. N. antec. & conf.. Aliud eft de

PFO

J/u !

h

cafu, quo Evchariftia, vel Extrema UnGio, admini-

É 1[70'3745

ftratur alienis Parochianis, quiain his Sacramen-

D

tis non requiritur ad valorem, fed folüm ad licen-

n

tiam, confenfus proprii Parochi

Ad j.Regula

TOi

non procedit in iis, in quibus aliena voluntas iu

VN

principio a&üs requiritur ad valorem tanquam

Jitar

forma fubítantialis.

Paritas cum difpenfatione

31& ?

Pontificis futurà & illa conditione à contrahenti-

Hx

« n

Jh

N

bus adje&à, non eft; eó quàd in poreftate l'ondi-

MM

ficis quidem fit tollere impedimenta Juris Eccle-

d

FH hn

AMMAA

fiaflici , non veró 1n poteflate Parochi per fübte-

Vi

at

quentem ratificationem validare Matrimonium, vel

h

poftea fupplere id, quod de Jure requirebatur ad

validé contrahendum Matrimonium ; hoc evim,

jdno C

fiinvalidé ob defectum fuübítantialis formz femel

l Pl hm ()m hl

€ontractum eft, manet invalidum ; cüm Parochus

uoch gdm tl' M

nequeat retro habilitare perfonas, ad contrahen

gaumu MIU

dum pro tunc habiles.

Ad 6. iterum eft diípa-

x u

ritas, quia licitus ille & validus ufus dependet à

bï QUi quü Ci

fola voluntate & confenfu domini

valor autem

ij l B.lïb n

j

m/ll

Matuimonii fine legitimi te(ts affiftentia femelin-

gpæuaM

Va-

X j

ii

[

250

LIb. IV. TITULUS III

j !

ru

(]lf (qu

validé contra&i non dependet à voluntate Paro:

SPUO[

chi primüm poftea confentientis.

n

vl

i

Ad 7. Diftin-

gf

J

guendum eft: fi affiflens priüs petiit licentiam, at

i W P

p

fiftendi à Parocho proprio, & ifte licentiam dedit,

[

f

il

| puzf

rtil "

licét necdum intimatam, tunc valere ajo quia ls

j

M

TL

centia neceffaria non folüm jam eft a& data,fed

fi veró asfi-

ff id'

hiete

euam per €ejus petitionem acceptata

OUHA

ftens non petiit, non valere dico, licet data jam fit,

m

i

l

It MW*

Bon tamen intimata, quia licentia habet rationem

j

UL

gratiz vel privilegii: fed ad hoc, ut gratia vel pri-

M nw L

wm.l '

vilegium fübfiftat, requiritur non tantüm confen-

Qii

M r

fus concedentis, fud etiam regulariter acceptatio,

WOIIJW rclm

"m fj' m L

& confenfüs recipientis; qui aütem nec petiit li-

centiam per fe ( nec alius pro ipfo, & quidem con-

;0 qua '91

Ício ) non pofuit confenfum & acceptationem

" 7!05« 0, n "

WN*H

Dico 3. Preter Parochum ad valorem Matii-

v Mu

fnonn requiruntur etiam alii duo vel tres teftes,

H.'J(G hk F. t

ufü rationis prediti, ac moraliter prefentes, ita ut

irdntum t Tib

2. Non tamen de-

rié percipiant, quid agatur,

W CJW uï"" N !

bent effe fpecialiter ad id vocati vel rogati, nec le-

!

n Mz

IN «1

nJlN

h

vh. W.

Mi

£itimi,aut omni exceptione majores, ita ut ipfis

gm M& VN

non obflet, fi fint impuberes, fceminz, crimino-

batoammenit

fi, infames, excommunicati , confanguinei &c.

nPaorum,

Pars prior claré eft decifa in Trid. /oc. cit. & Jus

Qungues At a

Naturele exigit,ut teftis percipere poffit, ac per-

I518y

;

Ü

gf

cipiat ea , de quibus debet ferre Teftimonium.,

At o d

Pars pofterior colligitur ex eodem Trid. ubi nec

"t eleretrefe

fpecialem teftium rogationem , nec ullam aliam

L !"uro

in Hs qualitatem exigit, qualem in, aliis materiis

qx [u Nw l

sl

]ura exigunt,

Dein etiam fecundüm alia Jura

f ln

in caufis favorabilibus admittuntur teftes aliàs non

A l'"

LT

Il !2

legales, & legitimi.c. 5. de Harvetic. in é, atque

WU' (f Ua

V

Pr

.H

in prafentia Teftis valde excelleutis & fpegtah-

loumm j

1ex

Eüm

Blj

l,

De Clandeftina Defponfatione. 351

th

Uf"[;s l

ter idonei ((qualis in. ordine ad contrshendum

l SM'M

Matrimonium eft Parochus ) fepe fufficiunt teftes

w)']

'

de Jure Pofitivo aliàs inhabiles vel minüs habi-

Umm(

Jes. text. & DD. in L. é. f. cogentur ff. de

U"l'

W

Edendo. przefertim. fi communi Partium con-

»Mflw

(

(

fenfu, ut v. g. contipgit in ereCtione Inftrumen-

ïcepliïlï Gy

r

torum, adhibeantur, & fic quafi approbentur. Nec

.rorlfrc"rdara

;

Á

-'.

obítat, quàd teftes ifli forte fint iaviti. 20 9. ff- de

W i hqbf[ [4[[0 "

PVU ETO NI w

V.3. ibi: fcire autem non velie debet is. ( qui teftis

U

u

eft) nam C* invito eo vett? fit, quod juffum eff.. Sed

,,,,,

Oljic. 1.In c. 2. b.t. Ad probandum, quód Ma-

A.E

TT

Mi

trimonium non fit clandefline contra&um ( quod

i (

dul

l

x

olim etiam erat illicitum ) requirebatur Jegitima

!À

T

probatio: ergo etiam hodie adhuc requiritur le-

[j

gitima probatio, feu per legitimos teftes, ut con-

L.

g.h'z!ri-

ftet Matrimonium non clandeftiné, ac proin non

lt tfes,

invalidé contractum fuiffe. 3. In caufa Matrimo-

yeiem. i ut

niiJus Antiquum exigit teítes circum[pedtos, 1ido-

AT de'

Qeos , ogini exceptione majores. c. 1. de con(ang.

ev

€. 10.de defponf. Impub.c. 22. de teflib. exgo eiiam

i u

Jus Novum Tridentini. g. ad r. Legitima pro-

m EAU

batio Matrimonii contra&ti à Tridentino jam habe-

"

tur per Parochum , & duos alios teftes quales-

4 W

M H

j

il

cunque, licet careant illis qualitatibus, quas in

MIT

]

iis requirunt Leges in aliis caufis. an d. c. 2. plus

n fa.

xequifiverit, non claret ex textu, &, licet clare-

(

, [j d

ret, cenferetur effe corre&um à Trid, Ad . diff.

ii t

4nt. in caufa Marrimonii iterum diffolvendi, de

quo cafu loquuntur éitt. c. 1. * 10. C. ant. in

; i di r

caufa Matrimonii pangendi & conftituendi. /V.

jqm gt

ant. & con[. lu c.22.cit. repulfa eft mater tan-

qridió d

quam teftis inhahilis, quia nimis affe&tabat Matri-

Munt. i

inonium filie cum viro nobili & divite , adeó-

goin fPff"'

que

l.

il

de[tin

LIB. IV. TITULUS III

Á

332

Contfüh*

y

4'

que tanquam teftis fufpeGte fidei ob caufam par-

nti? !

fqepuzf

ticularem, non quia mulier erat

J

Jf

j

:

Q iif

Yo

Quaeres, quis refpe&tu Vagorum & Militum, fit

g ?

competens Parochus ad folennizandum Martri-

; Pa

j

W

monium illorum? g. r. Refpe&u Vagorum, quo

n ilienos

u

nomine iatelliguntur, qui nec verum nec quafi-

;j

, um

b

domicilium ullibi habent a&u , eft omuis Paro-

du 1ulp"71" fm

chus loci, in quo vagi morantur, imó etfi unus

le

o(l]l qui

£aniàm contrahentium fit vagus ; & probabiliüs

ia

T oratun

non alius Parochus, in cujus Parochia vagi , aut

vagus aCtu non moratur, ut tenent Coninck, Val-

,('ï al il

[

j

nüe.

Yenf. Pirhing. b.f. . 19. contra alios multos. Ut

ngue. 'üi

autem licite Parochus loci affiíta

/agis , debet

M(& f «L.d..[l

1]0 clandeli ino a

premiffa diligenti inquifitione de ftatu & condi-

nritos GrUUC fftl 1

tione illorum rez ad Ordinarium deferre , atque

u(ig'

licentiam a[ftflendi ab eo obtinere. "Trid. f. 24. c.

7. de vef. Matrim.. Aliqui putant, etiam juramen-

tum de carentia impedimenti à vagis exigendum

v l, R0

effe. g.2. Refpe&u Militum opus eít didinQio-

r uw i

ne: vel habent peculiarem Curionem feu Capel.

n gl m

wf t

lanum Caftrenfem , & quidem talem, cui poteftas

adminiftrandi Militibus Sacramenta vcl in genere,

qués o

vimun, 4(

vel etiam in fpecie ad affiftendum eorum Matri-

inonus

t(rdnan

Summo Pontifice, aut Epifcopo ( hu-

jus tamen conceffio ultram fuam Diccefim fe non

Wbtgnin,

extendit) eft conceffa, vel non habent talem Cu-

W & 4rr '8"'

rionem ? In priori cafu proprius Parochus eít hu-

Hbtnc

nH

*

jasmodi Curio.

In pofteriori Parochus loci, ubi

Àil 5&

milites exiftunt, five dein tranfeant in tali loco,&

Q ia T m IN

tum fünt inflar vagorum, five fint in hybernis,

VUice mh

na&i quafi- domicilium.

Vid. Reiffenftuel P. £.

?. 97. & Kónig z. 1 j. & P. Reüttlinger P. 2. claff.

Inonaü l

TU

. f 5. cafu tertio,

UP fdj? W

Dico

Nj

[

h

De Clandeftina Defponfatione. 333

T

W

(

i

Dico 4. Contrahentes culpabiliter Matrimo- r £

dBOttm

nium finé prefentia Parochi, aut teftium, non fo*

h

]Jàm graviter illicité, & fimul invalidé agunt, fed

At

t

? l!

etiam arbitrarié ab Epifcopo & graviter puniena

T

L n

HEL

Il'r' ]

di fünt.

Parochus veró aut alius Sacerdos, pra-

LL D

V

:j

fumens alienos parochianos fine licentia conjun-

lnl ; a

D

i

gere, aut eorum puptias benedicere, ipfo Jure

Trt ij Ql

tamdiu füfpenfus eft, quamdiu ab Ordinario ejus

VP5 r

Parochi, qui Matrimonio affiftere debebat, aut be-

NP N

ET

nedicere, S3bfolvatur, Patecutrumque membrum

V

VAE|

ex Tiid. lo. cit. c. 1. Hucusque de Matrimonio

fimpliciter clandeftino, in quo deficit folennitas

6

intrinfeca & fubftantialis; nunc autem de Matri-

"t nf

monio clandeftino fecundüm quid, in quo deficit

n li /j,

n'y'lf

folennitas extrinfeca , nimirum denuntiationes

7 TrJ( n

previe.

f

jiia

12

Dico $. Antequam Matrimonium contrahatur

h)']

!

t

J

in facie Ecclefie , feu coram Parocho & teftibus

j

[

predi&tis, debet à proprio contrahentium Paro-

m s

M

cho ter publice denuntiari tribus coniinuis die-

ux& W

M

bus feftivis in Ecclefia inter Miffarum folennia, ex-

"l

preffis nominibus perfonarum illud contrahere

p

um f

volentium.

2. Qua fi omittantur fine difpenía-

,/'[/ Vi

?n)

(N'

tione Ordinarii, aut fine jufta caufa, Matrimonium

gtitén

valet quidem, graviter tamen peccant contrahéne

tes & affiflentes. 3. Subjacéntque certis poenis.

zi e

Habentur hzc in c. fip. b. £. & maxime in Trid.

ss

hat

lo. cit. & c.7. Ratio eft, ut, fiquisfortée fciret, ali-

|

Pamc'nuskoü,ubi

quod impedimentum vel dirimens vel impediens

"TU

inter contrahere yvolentes exiftere, velfaltem fu-

p

fpicaretur, id in tempore manifeftet Parocho,

l ff

utnon affiftat, antequam conftet, nullum fübefle

m

impedimentum vel illud difpenfatione efe

fub-

p

Dfdüüdcn

334

LIB. IV. TITULUS Ill

aaLm

j gt

fublatum,

Interim tamen notant DoClores ]

DWP

daui

I

[[H

T.

Di&as denuntiationes, fi fort& premitt non po-

tl

l 15"

"m

hn

tuerint; fed dilate fint ex permiffione Epifcopi;

i

pOW if

fuppleri poffe ac debere poftnuptias; interea au-

j [10[mam i ;

tem conjuges abítinere tenereutur fub mortali ab

T "

a€u conjugali, 2. Sufficere poffe unicam denun-

o

:W

eiationem , fi Epifcopus difpenfet ; vel forté ti-

hbe gid

meaàtur, ne, fi ternz fiant, Mátrimonium malitiós&

js 4 Ü

impediatur;

3. Fieri poffe etiam diebus Domi-

yni TL

nicis; & inter dies feftivas poffe intermediare fe«

z

riales, imÓ,; fi tria feífta imimnediare effent contiz

cat frain d

l!

msndo odl

nu3, ut v. g. in Pafchate, reCté interpolantur per

dies feriales;

4. Nihil obftare; fi per accidensg

[* WN NT liula

hi

m

fierent extra Ecclefiam & Miffarum folennia, aut

Vr ts d

[

die etiam non fefto, fi populus numerofus v, g. in

(vres, d d

p

u

;

1

aliqua celebritate concurrat extra Ecclefiam , &

A

ft

T

die feriato ; fic enim intentioni Ecclefie ; impe-

Em ?0

H aü On. UARUR

dimenta forte latentia detegi cupientis; omning

fatisfieri cenfeut

$. Patocho licere alium; maxi-

IM mxv&

mé facerdotem, fibi fuftituere àd faciendas denun-

Wt Qnï m

tiationes. $. Non effe neceffe ; ut fiantin proprid

w Gd u

contrahentium Ecclefia, fi meliàs haberi poffe fpe-

Yv w w?

Si

fti;

li

retur notitia impedimernti, fi alibi fiant.

1

1 M 'fd

contrahentes habent diverfos Parochos, quam-

5'70 '"qg, ;g

7dn3 401(7(

vis ab utroque, ubi contrahentes habent, vel pro-

ximé habuerunt domicilium vel quafi, denuntia-

dMCL"F QU N

tiones fieri per fe debeant, fufficere tamen, fi

W W lnb

fiant in alterutra Parochia, ubi vel fic habet pra-

an m

xis,

el commodeé in utraque fieri nequeunt, ob

j

Q"w

xxxxx pn

dl

juftam caufam, v. g. notabilem loci diítantiam.

gäf, !

"A l

E t 3

Objic. 1

Que cenira Jus fiunt, pro infe&tis

N E

Umev(

haberi debent. c. 64. de R. $. in 6. ergo Ma-

l"cl

mmomum , finc denuntiationibus à Jure pr&-

| € l quoü

(l

Ícri-

TU

Dm NOM

l

De Clandeftina Defponfatione. 5; g

!f

Ü

fcriptis contra&tum , eft nullum.

2. Tridenti-

T

D

num utitur Ablativó abfoluté pofitó per verba,

i

quibus denuntiationibus fadlis : fed ablativus ab-

Ul l

e Ere-».

foluté pofitus importat conditionem fine qua non,

V

"

& datformam aQui: ergo fine denupiiationibug

pOh» PL

d

Vv

lM

on valet Matrimonium.

E. ad f. que finnt

qlft, dl

REU

u

contra Jus irritans a&um. C, 45f. Contra Jus mer&

AOUUD]

W

prohibens, quale eft 'ridentinum quoad denun-

a d)

&

tiationes, /V. ant. Ó conf. Ad ». Non femper im-

-HHEL

portat conditionem fine qua mon , nec femper

v

I

Jà m

dat formam fübftantialem a&ui , fed folüm tuncs

quando verba Legis id fatis exprimunt : atqui Tri-

dentinum per illum ablativum abfoluté pofitum

il

J

14l

non fatis id exprimit;

1

—

Quares, ad quem perüineat difpenfatio in

Lal

4

denuntiationibus Marrimonii ? & ob quam cau-

w.u' &

&t inje

fain concedi poffit; vel debeat? g. ad i. Perti-

DN

n

net ad Ordinarium. Trid. [o. éít; Nomine Ordj-

Ti

N

narii autem Veriit non folàm Epifcopus, & Sede

vacante Capitulum Caihedrale, fed etiam Vica-

XM&

rus Generalis, üt habet communis DD, & pra-

XIS

non veró Paárochus, etiam in caíü neceffi-

)l

tatis; licét in tali cafu urgentis neceffitatis, v, g

LI

i

l

fi moribundus vellet ducere concubinam ad legiti«

f(r

H ] I

?

mandas proles ; velfi fponfus defertá fponsá me-

m

M

ij

ditaretur abitum , aut periculum foret, ne Matri-

s t i

monium rmalitiose impediretur, & fieret recurfus

i ici

ad Ordinarium pro difpenfatione &c. — Parocho

fesos i i

permittatur per quandam epiikiam ita interpretari

Tridentinum, ut pro his Circumftantiis non firin-

; lod dïmg

£3t; quod non eft proprie difpenfare,

In di&is

f

i

tamen cafibus, fi ambo conjuges füpervivant, de-

TL

nes , ae

bei pofiea ?aroch,us fupplere denuntiatio

M

inte-

r

l:

236

LIB. IV. TITULUS iil

if

f']fxun

e j

interim Sponfis inlibere confüummationem Ma«

i

"T

;C

"

trimonii , licet moraliter certum effe videretur;

p hit

illum inter illos impedimentum fubeffe; quia

AN

v

1

gpint

Tridentinum propter generale periculum, ne im-

rold.

jan

pedimentó laborantes conjungantur, precipit de-

Af

*mped il

nuntiationes praemitti.

g. ad 2. Caufie jufte , ut

1/ hmæl FU'] W!

poffit Ordinarius difpenfare, funt 1. erubefcentia

i

& pudor, facile oriturus ex denuntiationibus, üt

L

(

fiquis cum valde difpari quoad ftatum vel ata-

tem vellet contrahere,

Moralis certitudo, nul-

m x Q |

st qi

lum fübeffe impedimentum , vel id aliunde dete-

«t

gendum, ut fi Magnates contrahunt.

3. Mora-

q'f p

r n

lis inutilitas denuntiationum, ut fi contrahunt va-

I) Ó B;"'fdl&

gi, vel penitus iguot, Dixi, t poffit ; fubinde

d ptfonrm n

enim tenetur difpenfare, quando nempe vel con-

[

l

Jdí

gm[i T

wahentibus vel communitati per diípenfationem

"

;ardose, ii

r

"

T

procuratur notabile bonum, v.g. honoris, fortu-

narum &c. aut grave avertitur malum , v. g. pe«

ipttye t

iicuium mfamxæ,punmoms ratiorne concubindatius,

iietit) t

incontinentig, fi differatur Matrimonium inftan-

Ml

U

te v. g. Quadragefima, vel probabiliter timestur,

C N

ne altermra Parsinjuflé refiliat, déflorator corru-

LY l*-l

priam poft longiorem moram iterum deferat, con-

xDj

fanguinei malitiose impediant Matrimonium &c.

ditole, Loimim

t WW "1

1j

Petes , que fint ponne culpabiliter contra-

hentium ; & affiftentium Matrimoniis , fiue de-

*'(* JU!MG

nuntiationibus , & difpeufatione in iisdem

wF NT

H. I

Refpe&u affiftentium eít tiennalis fu-

wm"*'&ü q e(

fpenfio ab officio , féereude tamen fententig.

F d

per c. fin. b. t,. Que

poftquam Epifcopus mi-

m E

'nj

niflerialiter tulit, dicitur effe refervata Summo

CU i

Wi

ht f

Ponifici, P. Kugler de Matrinm. n. 246

B. À.

AT ff h

dl

dl(

Refgcän contrahentium difficultas impetrandi

l ftg

i

difpen-

Wt

T

T

De Clandeftina Defponfatiorte, 357

EM

dl

ghO'lg )

difpenfationem in impedimento dirimente,fi poft-

| (ht

n

WT

i

modum 1atuiffe aliquod conítiterit. Trid. /o.

d'fï»e u )

l

Kl

atv $.

Et hinc in petitione difpenfatienis

* t

neceffario exprimenda eft omiffio denuntiatio-

i

num.

Dein proles , fi forte Matrimonium ra-

Rgdl

!

Al

H

Mi

tione impedimenti latentis fuiffet nullum, funt

m[[le

illgitime, non obftante, quód uterque contra-

u"* A

UL

hens ignoraverit impedimentum. c. fin. cit, $. ft-

Qu (

i

!N

quis. cüm Trid. /o. cit. tales comparct fcienter

WU

M

contrahentibus cum impedimento.,

B, 3. Tam

j

LT hfh,

contrahentes, quàm Parochus affiftens , & teítes

W

1-«1(

atque cooperantes fine denuntiationibus przviis,

arbitrarià ivfuper peená funt afficiendi. d. c. fin.

Dico 6. BenediGtio folennis Nuptistum ( vel r6

!

i

potiüs perfonarum nuptias celebrantium ) qui&

etiam eft folennitas accidentalis.& extrinfeca, à

:::L,gxsia:iaqelm

Ls t

Sacerdote, legitimo affiftente, impertienda eft

fub precepto (non tamen gravi, ut fert commu-

tin,8 p

vt

nis fenteniia ) & quidem inter Mitfarum folennia

(licét, ubi ita fert ufus, fufficiat etiam impertiri

XN

ante altare, vel in templo, imó etiam in domo

privata ) can.1 . feqq. cauf. 30 . q. $. Trid.lo. cit. c.

1. De Jure tamen nuptiz fecundz non funt beueg-

M

dicende, fi nimirum vel uterque, vel unus fil-

tem contrahentium hanc benedi&ionem jam fe-

mel recepit, ad fecunda vota ;anfiens. c. 1. ? 3.

J

)

j v J

de fec. nupt.. quia, ut major fit benedi&tionum fo-

lennium reverentia, eas Ecclefia non vult repeti

ü

Ó

l

Ü

qnds ?

refpe&u ejusdem rei vel perfong. Vitamen coa-

[enïiüi?»

L

I

fuetudinis, vel ftatuti , etiam fecunde nuptig ali-

pif(ü?

0

q';aTxB

cubi benedicuntur, faltem fi unus conjugum nun-

Q

|

quam recepit benedi&tionem. Sic Rituale Dicce-

j

fis Frifigenfis permittit benedictionem, fi fola

V

X

fa-

jf

od

Dars d.

W

p

LIB. IV. TITULUS IV.

338

fcsmina nunquam recepit; prohibet autem, fi fo- E

Jus vir nunquam recepit, feu fi faemina fola ce.

yl

ao

TC

lebret fecundcs nuptias.

n

T.

qh

ii

jn jl

TITULUS IV.

il

hi

t q*.ld

tlf s

j

l

j n

r[ï

u

De Sponfía Duorum.

j cont!'älï

iil N

SUMMARIUM.

m SQOHW

d d d (

1,

Jupedimentum. Ligaminis , Dirimens & Im-

t

ediens.

Jio g

2

3. Quo 'jure prohibz:tum fit & irritatum Ma-

vll dl cont

trimonium cum duabus , vel duobus fimul.

TEU

4-

$. Spon[alia de futuro fecunda non valent.

j m (l V..

6.

Néc obligant , licit prior fpon[a fuo jure ceffe-

"

r

'

rit.

"

t

"1 & Nam

8

It

;

». 9. Valent tamen Spon(alia de prafenti , licet

j

t

D.ï.v'r.n,&'&;*qaln

ea contrabens maneat obligatus fpon[& priori.

at as

M

VOU

Ponía duorum dicitur, que duobus viris &

lf dnm

s

Sponfus duarum , qui duabus fceminis , aut

Otmfo um ,

pluribus, defponfatur vel de futuro , ut fi-

hmir(n f

quis Matrimonium promifit uni, dein alteri, ac

L:f

forían poftmodum tertig &c. vel de praefenti,

AH &

ut fiquis Matrimonium coptraxit cum Bertha,

TT |

dein cum Titia, ac forté etiam cum Caja &c.

in vivis adhuc exifítepte Bertha.

Si vir fibi plu-

hcafmü!auimo:ï

o

!

mïm&

res aCu jungat uxores, ut eas fimul & femel

'ftt Ch:äü';(mE

i

habeat, vocatur Polygamía: fifeemina plures vi-

1 "r Uni(a' DQ j

ros, Polyviría, vel Polyandría. — Quia veró pfu

.imuvrione ;

ralitatem uxorum , vel virorum , reprobant Jura,

[1]05]

[ ii

(

TDw

De Sponfa Duorum.

f

t

!l

339

M

lg

Wi

E

i

tam Pofitivum quàm Naturale & Divinum, ideo

cum una Matrimonió ligatus (vel ligata cum uno)

laborare dicitur impedimento Ziguaminis diri-

3meunte, de quo hic agimus.

Si veró aliquis (vel

1

T

aliqua) jam fit alteri obligatus perSponfalia tan-

tim, habet quidem impedimentum /igamizis , at

D

Ü

impediens vantüm , quo ftante cum alia perfona

ilicité contrahit Matrimonium, in ordine tamen

j

lv

ad contrahenda Sponfalia cum alia perfona for-

!

fan priora Sponfalia erunt impedimentum abfo«

luté dirimens, ut dicetur inter alia, que huc per-

M r

tinent,

Vi

Dico 1. Polygamía ( & à fortiori Polyviría)

Ml

nou folüm eft contra Jus Ecclefiafticum c. 2. 3.

,

4. fin. b.t. & Cafareum. l. 2. C. de inceft. nupt,

Confl. Crim. Caroli V. art. 121. fed etiam contra

ml

]us Divinum & Naturale, adeóque impedimen-

tum Ligaminis dirimens eft introduCtum etiam

Apiti, li

JureDivino, & Naturali,fed conditionato tantüai.

g

Itaque Matrimonium fecundum eft nullum, quod

coptrahitur nondum folutó primó quoad vincu-

j

i

ul

nm ]

lum feuligamen.

Quàd fit contra $as Divinum,

omtfino certüm , ac definitum eft contra Luthe-

! A]mo, ;,[A

rum iu Conc. Trid. f. 24.de Sacram. Matrim.can.

Wf

Il

i

, 4

2.ibi: fiquis dixerit, licere Chriffianis plures frniul

:

ï

i

S(EMM

: '

babere uxores, Ó' boc nulla Lege Divina effe pro-

"TL

p

bibitum , anatbema fit.

Dein probatur ex figni-

ficatione Matrimonii, quam habet Jure DivinoSa-

um a Wlü

j 9U B

cramentum Matrimonii,quia figuificat conjunctio:

" g*

nem Chrifti cum Ecclefia. Epb. y. utique unius

J

Ccum unica.

if

a

Demum ex primzva Matrimonii in-

l

!

" Qj

1

4

fütutione C'zz. 2. ubi DEusajebat: facianus bo-

m»

!]

!

i. *

gm

mini adjutorium (non dixit, adjutoria ) & adba-

J;

P

febit

f«

340 LIB. IV. TITULUS V.

Yun

f

nggnlfls

vebit tixori fua, nimirum unice: erunt duo (non

ge d

g

T

plures ) m cavne una : qui autem carnem fuam

jl

i

gt

per copulam divideret in plures , non maneret

una caro cum uxore fua.

Quód autem fit con-

" idlgl n

w

tra 3us Naturale, fuadetur tum ab. au&toritate

J

qong m

maxiuma fere omnium DD. faltem Catholicorum;

g;;colæditionszo

tum ex eo, quód pluralitas uxorum ( vel mari-

"I

torum ) valde repugnet finibus Matrimonii, nem-

u C

pe generationi prolis, raró enim fcecundi effe

NT

poffunt viri (à fortiori feminge , ut patet in

Ícortis) divifi in plures conjuges, item pacificee

qm: u p

focietati & cohabitationi , que debet effe inter

ypiren n n

o at o

conjuges, atque continentiz conjugali, cüm ftan-

te pluralitate conjugum non poffet facilé fatis-

guun (

ieuie i ln

fieri fingularum concupifcentiz, cujus tamen re-

PETUT.

medium debet effe Matrimonium; :um denique

m

ex natura Juftitie Commutative, qua exigit , ut

mnt, RO

Liu

apud contrahentes detur equalitas inter datum

vt u

& acceptum: fed, fi vir duceret plures uxores,

st

d s

vel feemina plures viros,nou daretur zqualitas

iuter datum & acceptum, quia ducens plures non

Bo W u

qohidurm,

poffet fingnlis tradere jus in corpus füuum ad

a&us conjugales totum, & totaliter, fed folàm

m m

ex parte, à fingulis veró acciperet jus in corpora

gun n al

füa totum & totaliter, utpote nulli alteri obli-

0/9'/(. m

gata.

Adde, quód Juftitie repugnet jus in cor-

Vdtr: t

pus uni jam traditum denuo tradere alii vel aliis,

tllut i

ficut res veudita uni & tradita alteri denuo ven-

?

U: t

|

di ac tradi fine ipjuria prioris emptoris nequit.

Witiide v

Neque dicas, ex conventione Partium induci

T

poffe ingqualitatem, càm paCa dent legem con-

j Id

tractibus, & voleuti non fiat ipjuria; nam con.

Päds (

f

DN

q

trà eft, quód conwaQus à Natura inftítutus in bo.

Q aml'oiyï;.:

L!

nuin

ä

UWLUSu

341

L

De Sponía Duorum,

:

Qu

m

nuüm generis Humani, uti eft Matrimonium,à Na-

!uj

tura quoque dirigi debeat, & non éx paciícentium

s

arbitrió dependere , proin contrahentes Matri-

'*vod 214 i j

ii

NI

monia adigi non poffunt , ut in aliqua confenti-

B'abz&

ant, que Jus Naturale improbat.

Sic ufurz me-

L t CSI li.

lt ULtr)y r

re lucratorig manent illicite de Jure Naturali, fal-

üglh

tem conditionato , propter inzqualitatem inter

AU 0'»

datum & accepium

licét illz fuerint ftipulatz,

T ey & (æ

& mutuum accipiens in eas confénferit invitus, &

chlæ lt

)u

'N i

neceífitate adaCtus ; cüm aliàs non acquireret mu-

sU uefsl hf P

tuum

quo pa&to & plures feminz demum con-

l L' LJP; /m

fentirent in unum maritum , quia aliàs nullum s:m-

1

E

(itjt

nino maritum obtinerent.

Notetur bene hoc ar-

; 'Wv

!

Wil

Ti

gumentum.

Quód denique hoc Jus Divinum &

bz;(-l

DN

Naturale fie folüm conditionatum , nimirum nif

10 n du

Deus, in cujus pleniffimo dominio funt corpora

p apit u

humana, eorámque jura, etiam ad aétus conjuga-

D r datun

les, pluralitatem conjugum permiferit, patet inde,

m u Qror

quód, ut conftat ex Scripturis facris, Deus fanGisfi

i

»

J

mis Patriarchis Antique Legis, Abrahe,]acobo,

errs'M N

Davidi &c. permi(erit plures uxores, prefertim

m

u f

poft diluvium, ut citiüs reftauraretur genus hurma-

lod J

nurm.

Incommodis autem ex pluralitate conjti-

at Mp

gum orituris alio modo abfoluté poteft occurri.

vidltid

Objic.

In cam. 2. catuf. 1 2. 8. denique. q. t.

dicitur

TT [j V CO

communia debent e[fe amicorum omnia.

Et additur

in omnibus autem funt fine dubio

dffc P a X

conjuges: ergo plures conjuges poflunt effe com-

T nïmo

H

imnunes eidem viro , vel fcmiuz, faltem ubi eft

[ls i pt

nexus atmicitia.

2. Ratioues noftrge, fundata

jc hat d

x t

in impedimento generationis , in perturbatio

!]

pacis domeftice &c. folüm probanr, Polygami-

ae 13,'3 m)

b :

am aut Polyviríam , &e Jure Natuzali illicitam qui-

t ii

X 3

dem

,

242

LIB. IV, TITULUS IV

eff y

ii

dem effe , at non invalidam :

ergo impedimen-

L

o

D d

tum Ligaminis non eft Juris Naturalis.

3. Apud

(onfö

quem

plures Gentes, non omnino barbarss , viget ufus

M

rius j

Polygamig , utl apud Mauros, Turcas, Sinen-

Q

?(A'[ï

momum |

fes &c. imó & Polyvirie

utj apud Perfas, &

Medos

g.

y Ufmo Ü

ergo non adverfatur Juri Naturali.

qipti

ad r. Ultima verba de conjugibus non fünt Cle-

güne

ol

mentis L. qui eft auctor di&i Canonis ,

fed

l: j

qyrd (It Pme

quibufdam Hzreticis fünt affuta; non enim repe-

riuntur in Codicibus & Manufcriptis melioris f

wsSpunï jj

qhes * nq(eg K

dei , uti notatur in Correctione Romana allega-

to!

cui fubjunQta

" Spgnmmhsn

Ad 2. Quando actus Jure

Naturali prohibitus perpetuam continet turpitu«

ii

dinem, prafertim injuftitiam, uti juxta dicta con-

n T Y

tinet Polygamia & Polyviria , & quidem per fe

iaf

acordinarie , a&tus quoque vel contra&tus eft ir-

i qui ecí

ritus Jure Naturali ; cüm repugnet obligatio ad

i itjrtg

jllicitum.

Io di

Ad 3. N. Con[eq. quia apud Gentes,

ag n W

aliàs etiam fapientiz laude florentes , alia quoque

graviffima fcelera, certó Juri Naturali adverfan-

(okk fs t

tia, fuerunt & fünt in ufu, imó & earum Legi-

lu

bus conformia, uti Idololatria, fornicatio , rapi-

Mib

ng &c

Quin & apud Chriftianos non raró con-

VUf duret

culcatur Jus Naturale: ergo ex his factis nefandis

prigitonen

non eft formanda Regula Juris NNaturalis,

iprinr, qum

wandttm p

Dico 2

Sponfalia fecunda non valent, nec

RE-EE« f b

1

folvunt priora, prius inita cum alia perfona

2.

. Ms ii

Eusmfi fecundis accefferit cepula carnalis , aut

L W al

impragnatio.

3. Et fecunda fponfa fuerit igna-

T

MU

ra priorum fpoufalium

ac füb fpe Matrimonii

Dd

fuerit corrupta aut impreguata, & damnum ipfi

UPO

f

lty

aliter reparari non poffit, nifi per Matrimonium.

Pars

n

DeSponfaDuorum.

343

IBJ hum

A.)Na

h

Pars f. eft indubitata tum ex c. 22. X. C c. um.

nl

XU

LT

y«

A

L

j

in 6. de Spon[al. um ex ratione , quàd alteri nec

hlm ?

licité, confequenter nec validé, promitti poffit ,

l*kx)x

! g

quod jam priüs alteri fuit promiffum : ergo nec

UE Y

'Z:J' J

Matrimonium jam priis alteri promiffum ; cüm

IT

utique nemo obligare fe poflit ad rem illicitam ,

VA L m

quez fine violatione juris alteri jam quzfiti przftz«

ri nequit.

Interim tamen fponfa ( vel fponfus)

LUE

prior refilire poteft, & recedere à comparte no-

L

v Sponfalia ineunte cum slia, eó quód nova cone«

hh

trahens cenfeatur renuntiare fuo juri , & priori-

Vaf

Pars 2. fluit ind&, quód prior

bus Sponfalibus.

d

[

1

J

tempore habeat jus fortius. c. 1. de Majorit. c. 54-

PIIH II

de R. $. in.ó. — Necenim jus certum alteri priàs

ii

abfoluté quafitum tollere poffunt Sponfalia cum

Qd i

fecunda, quia hac füunt invalida5 neque fornica-

!

»,[n*; "

M;SJL

a

tio aut impragnatio, quia ura paffim clamant ,

4 d) uGEUICS,

unius delidio alium gravari non debere, & per

m

li

injuriam priori fponfze, vel fponfo, illatam non

"

tolli ipfius jus; neque jus oriri debet fponfz, qu&

TU

A

per deflorationem admiffam potiüs peenam mere-

lt Y

tur.

Adde, quàd multis perfidiis ac fraudibus

Iu

occafio daretur, fiquis per corruptionem aut ime

M

pregnationem fecundz fponfz poffet fe liberare

à prima, quam naufeare forfan incipit. Pars 3.

quam faltem pro foro externo cum Guttier. tenet

Reiffenftuel j. t. 1. $. contra plurimos, fümitur ex

j i

iisdem rationibus , & ex hoc principio, quód cui-

g

libet propria culpa & flagitium nocere debeat ,

ij n

t

f

non alteri innocentl.

Sibi imputare debet dam-

T

du

num, quod patitur fponfa fornicaria, licét ignara

TL

fcire debuiffet, non fi4

Sponfalium priorum, cüm

th Mamnïmt

Y 4

den-

pl

"

p

344 LIB.IV. TITULUS IV

[ tj[][lim

p l

dendum hujufmodi procis, fzpe fub fpe Matrimo:

OHCH(

nii decipientibus puellas.

f

"51*405 !

n

Mi t

Objic. 1

Secunda Sponíalia, quibus acceffi

[

g "

copula carnalis, funt vineulum fortius, eó quód

L

j

TL

traditio aCtualis per ufüm corporis fit fecuta

2,

r

Talis copula prefumitur effe fa&a animo maritali,

FOU potüll

adeóque ipfüm Matrimonium per eam effe con-

Sed Matrimo«

fepälfhpt

tra&tam., c. 1 . € 30. de Sponíal

4fif

Pl

nium utique folvit Sponfalia priora.

3. Sponfa

pofterior impizgnata certat de damno vitando ,

yn v r o d

prior autem deluücro: inter duos autem litigantes

m P obM

praeferendus eft, qui certat de damno.

4. Prior

fponfa ex charitate tenetur fuo jute cedere, ut evi-

t )jur m

[1 2[ liM y

tetur grave damnum pofteriori imminens.

g. ad

Y. Sponfalia fecunda, utpote invalidé inita, ne

lparfam ag

« M qmau

quidem funt vinculum, multó minüs funt vincu-

lum fortius

i fiaofit p

fraditio illa corporis fornicaria

Ad

00l ?0' rh.u

non eft legitima, aut talis, cui Jura affiftunt

Q , n

2. Quamvis id verum fuerit de Jure antiquo, Tri-

dentinum tamen, irritando Matrimonia clandefti-

MUM) W ü

n8, fuftulit Matrimonia prefumpta, & omnem co-

eele fup

pulam extra Matiimonium in facie Ecclefie con-

nxm mg H

tra&tuin habet pro fornicaria : fornicaria autem

Vi M abl

M

copula, quam conftabat effe fornicariam ,

nec

(kat

VIA

llf

de Jure antiquo erat traditio ad conftitueodum

Ó n M

Matrimonium habilis.

Ad $.

Imprimis etiam

Wf " I.

priorfponfa certa de damno , fcilicet de amiffione

exidun t

juris jam quefiti, quód necà Principe fine caufa

j

publicum bonum fpe£tante adimi poteft alicui in-

[j

vito.

Dein folüm tunc praferendus inter duos li-

Mhtny

E

tigantes eft ille, «ui certat de damno, coptra eum

T

qui certat de Jucro, fi cotera fint paria, vel fi am-

, n

W

bo habeant jus, & ambo fint innocentes : hic au-

qd Cïu

QMAQ

tem

TTULUS l

u

Í

DeSponfíaDuorum,

345 -

faþï

W

h

!

tem prior tantüm fponfa habet jus, & eft inno-

n

ceus , non pofterior.

Ad 4. Charitas forte tuac

u

lt

L

obligare poffet , ut quis ceda« fuo jure ad alte-

m

lt

n

rius damnum notabiliÀter majus impediendum,

W ]

] (]e

ubi alter vel altera non per deli&ium proprium

T

fe conjecit in periculuui damni , & iítud przvi-

"(

l.cn!

'H

dere non potuit: fed hlc pofterior fponfa; cor-

4 W

rumpi fe paffa, per fuum deli&um fibi damnum

1

imminere fecit ,

atque iftud previdere potuit.

:

Dein licet obligatio charitatis ad cedendum jure

hi

quafito probaretur fatís ( quod fieri non potíe

!kl (s

*

4 ]

credo, cüm charitas ordinata incipiat à fe ipfo

Ti

&c.) jus tamen priori maneret falvum , & Jutti-

^il

!

tia ipfi affifleret , confequenter nec Judex prio-

yn

1

]

rem fponfam adigere poffet invitam ad cedendum

*:..:fs f

jure.

Sed quia una virtus non repugnat alteri,

Vil

QU

& Juftitia affiftit priori fponíz, charites illam ftrin-

(

gere non potéft ad eliquid fuo juri contrarium.

W

t

N

WT

IU

Qusres, an Sponfalia fecunda fint abfolute in-

ii

valida, ita ut, ca(u quo prior Sponfía vel fponte

N

NUW

cederet füo jure ,

vel moreretur, aut Religio-

P. Placidus

nem ingrederetur, non fliringant ?

;:m.eïlcw.i.vt [

t

ii

Bàckn in $eledt. AAdditionalib. lib. 4. tit. 4. q. 2.

( & ante ipfum Covarr. Rebell. Franc. Schmier

JJ

&c. ) docer, & probare conatur, ea firingere pro-

mittentem.

1. Quando a&us irritatur propter

P.

la

QN

d

n

M

prejudicium tertiüi , tunc contrahens in alterius

«

M

prajudicium obligatur faltem pro eventu, qua

i

a

u

ceffat pyggjudicium : fic fiquis contrahat cum pu-

ii POW

!

i

pillo, minore, Ecclefia , omiffis folennitstibus u-

gi

vte d

jis , nihilominus obligatur contrahens ex fua par-

ii tomra, j

te, licét contraCtus fit irritus, quatenus prajudi-

&iïtþ&ïiä,ïltl:liï

cat di&is perfonis vel Ecclefig, pr. Inff. de AAuth.

XGDURUICS UW

tut.

[

?ï

p

LIB, IV, TITSEUS IV. ,

346

gt

" gceü'u

tut, Sic votum caftitatis, quod Religionem pro-

[

i

hi

feffus fine confen(u uxoris emittit, licét non va»

j

elï?

"l

J

leat in prejudicium uxoris, valet tamen ex par-

H

M

legmln

te voventis in vim voti fimplicis, ut nequeat pe-

cin

1

al

tere debitum conjugale. c, ?.de Conv.Conjug. adeó-

ff Vafäi

que talis contraétus non eft abfoluté irritatus: fed

! ,Md"

t

Sponfalia fecunda irritantur propter prejudicium

,Beneü

À

i

iil

fponfz prioris: ergo.

2. Se«unda Sponfalia fal-

tem prafumptione Juris femper habent imbibi-

.a;amfpl"ïfïlum !

tàm conditionem, f prior fpon[a cefferit fuo jure ,

,'clcnda Syonfaï'-iacll

vel aliunde Sponfalia priora diffoluta fint ,— quia

jgl æmpwf |

yelios « mor:aw

cenfetur contraheps cum fecuuda fe ei obligare,

TOE

quantüm poteft, & ut excludatur peccatum: er-

!

sttrtus

D

jl

go , fi folutis prioribus Sponfalibus purificetur di-

&s conditio, obligabitur contrahens cum fecun-

um p p

da

v d*

Sed verior mihi videtur fententia oppofita

Mi

tb

as t

]

i

Perezii & P. Wiefiner b.t. p. 19. 20 . ex hoc dupli-

!

i

u

ci fundamento.

I. Secunda Sponfalia cenfentur

ä

:

"ml

Nb

Zäï

5 8

meritó inita abfolote, & fine di&Cta conditione , fi

j us at

priora Sponfália ceffaverint ; cüm ifta conditio

ia g d

necexnatura rei, ut perfe patet, infit fecundis

nifis st

Sponfalibus , fed potiüs fit contra intentionem

Mi mdei

ea contrahentis , ut nimirum fe liberet à priori

yejdaon x

fponfa

.

3

neque infit ex difpofitione Juris, non

nult(tin ml

m

enim ullum exítat Jus talem conditionem anne-

ga'ä,mr) i

uim'

n

'£tens fecundis Sponfàalibus, fi priora fuerint diffa-

Wi

W

Tn

P

at

[

|

I

b

luta; imó]Jura promiffionem, cui non adjicitur

TT

conditio, habent pro abfoluta, & regulari volunt

"*ï*'"

"m

a?miea*

iccundüm tempus prefens. per /. ? 7. 8 $11235

l

$. «. ff. de V. O. ergo abfolut& fuerunt nulla:

L

quod autem nullum eft, nullum abfoluteé effedum

p

T

producit, adeóque nec obligationem conditio-

Wt«

natam. . Generalis eft in utroque Jure Regula,

t frg

$&

quod

TT

l

)

DeSponía Duorum,

347

an, Qupd Rc

:

Qf

Euf

h

quód fucceffu temporis nou convalefcat , aut vires

LT ïä]f

d

accipigt, quod ab initio non fübfiflit. c. 18. 72 6.

n

N

il

[l

le

& L. 29.ff. de R. 3.

Sic Profeffio Religiofa ante

Z

i

u! [ph

gtatem legitimam emiffa non convalefcit fine no-

f«h

N

vo confenfu, cüm etas advenerit : Promiffio Bene-

ficii nondum vacantis non acquirit vires per mor-

n

tem Beneficiati fubfecutam : fic abfoluté manet

o

VN

invalidum Matrimonium fecundum, licét poftea

folvatur primum per obitum conjugis: ergo nec

!,)'

fecunda Sponfalia convalefcunt per hoc, quód poft

1/1;

L

aliquod temporis intervallam prior Íponfa cedat

li

4

j

iurefuo, vel moriatur.

]a m

n

i

g.ad oppofita. Ad 1. /V. a. uam nec ullus fu-

ris textus nec ulla ratio probat geueraliter, aCtum,

1

irritatum propter prajudicium tertii, obligare pro

eventu futuro , quo ceffat przjudicium.

]n alia-

; 'zoppotïia

tis exemplis exftat fpecialis Juris difpofitio rece-

f,z:ïejrhc: dl«

f

ii

dens à generali Regula & Jure Communi , a&ui

lu

(

MAU

nulli nullas tribuente vires , ne quidem ex lapíu

A

temporis, quo ceffat prajudicium, ut patet de pra-

Dein &

N

iniffione b

eneficii nondum vacantis &c.

Vilv

Nonu enim tam propter

^ w

WVAU

AMin.non male negatur.

m

/nt

prajudicium fpoufz prioris^ponfalia fecunda funt

40?'

nulla ( càm multa in alterius prejudicium validé

nb

gerantur) quam propter ligamen , quo perfonz

f

jam uni adftri&g adimitur jus & poteftas fe rur-

N

fus alteri adítringendi.

Ad 2. IN. 4at.

bi enim

j"nn

g 4

1 W

aperte aliquid £it, vel promutitur, contra jus alte-

, n

W

riusjam quefitum, ceffat prefumptio [uris exclu-

:

li

l

(

fiva peccati, cüm nulla habeat locum prefumptio,

j fuu

J n

j

r

Dein hoc argu-

W

ubi aperte conftat de oppofito.

22 u 65

li

mentum planà nimium probat, fcilicet Spoufalia

g

cuim

u6

LE ol

unda etiam licita effe & valida, fi nimi,

Yuin

u IB;F;i.

i

p

|

349

LIB. IV. TITULUS IV.

jj

rum ex prefumptione Juris habeant imbibitam

stl

nont AH

di&am conditionem ; fiquidem omnino licitum

vtl

qugdm

eft, & conditionat? validum ( feclufa fpeciali di-

UM

f

fpofitione Juris contraria) "alicui aliquid premit-

m

tere füb conditione honefta de futuro. contingen-

i

n

m

ti, v.g.fic: ducamte, fi pater meus confentiet :

jf

j

vel fi Papa difpenfaverit in impedimento affinita-

"

j r

tis inter nos intercedente : veliu voto fimplici

j df

caftitatis, quo ligor: ergo etiam hzc promiflio

x

J

D)

orpns )

erit licita & valida : ducam te, fi prior fponfa,

[

u

j

cui jam adftringor, confentiet , cedet jure füo,

foheinn QU

vel morietur , licér talis conditio explicité non

g, ii Wef.

j Ts h

adjiciatur; id quod nemo facilé admiferit , & ipfe

vj & er nl

, P- Bóckn n tradt. de Spon[al. tit. 4. 1. 1. expret-

qr, aj

s& docet, Sponíilia pofleriera mon valere, effe

]

(

t,

j

Il

li

gmam d

iniqua: ergo ibi ipfe agnofcit, non ineffe fecun-

dis Sponfalibus di&tam conditionem.

Imó fe-

]

queretur, etiam licite, vel faltem validé, contra-

k:!

R Dottit, QOU

Q)

hi pofle fecundum Matrimonium vivente conjuge

D

U W*QQW LW

priori.

Opus ergo eft, ut adjiciatur ifta condi-

üntun vt

tio vel verbis vel in mente, ut fecunda Sponfa-

ml f d

lia obligent in eventum , quo priora Sponfalia

foneoto i

fuerintfojuta; quod * ique fieri poteft , licét or-

frinpdinro)

dinarié non coniingat.

Id tamen comcedo ,

9 dipidti j

quàd contrahens cum fecunda, quam forté etiam

igtltoda o

defloravit, & illa exinde damnum paíffa eft non

fireot on

reparabile nifi per Matrimonium , reneatur eam

Qttxt i

ducere, fi prior fuo jure cefferit, at non ratione

d 1

Sponfalium , fed ratione damni illati, aliter non

d

xwm:('n

reparabilis.,

i

D

ïl

iAm, ]J

4

Dico 3. Valent tamen Sponfalia fecunda de

t

t

prefenti inita non obítantibus Sponfalibus de fu-

| Qi

!

li

türc

nit

L

is Cüm alia,

2. Licét ifla per iila pro-

m

Q

LT

ba-

HTULUS y

De Sponfa Duorum.

349

]u | 158;

U

Wi

l

Al m

babiliüs non folvantur or,uino ex parte contra-

A

QU /

[ lp

hentis Sponfalia de prafenti, fed folüm fufpea-

H

dantur, quamdiu non diffolvitur Matrimonium

"

cum fponfa fecunda de prafenti du&a.. Pars prior

i

41

eft decifa in c. 1. D. £.« 22. 6. 2 1. de Spon[al. quia

Sponíalia de prefenti ( feu Matrimonium ? per

j

quod fit traditio juris in corpus, adeóque & con-

ferturjus in re, utique fünt fortius vinculum,quàm

nxe 2"'

Sponfalia de futuro, per qua folàm promittitur

Fl

3

jus in corpus, & confertur tabtüm jus ad rem.

"

Pofterior, quam fuftinent Pontius, Maftrius, Pe-

u

/

rez, Zof. P. Wex, & alii, contra Sauch. Guttier,

4

l

j

Laym. Tauner, Pirhing &c. probatur ex Jure Na-

LL L gt

turali, & ex natura Juftüitie Commutative , qua

- J [/1)

vl I

/

l

1

l

L

eum, qui femel contraxit obligationem Juftitiz,

] !0' ;):!'3 fa"'ï

i I

lid

obligare non ceffat, donec obligationem impleat,

w f

& ftringit femper pro circumftantiis, in quibus im-

ii

plere poteft, non obftante, quód hic & nunc po-

T

ht t

l

natur impedimentum implendi, prefertim fi impe-

Mh]

"

N

dimentum ponatur ab obligato voluntarie & per

9d

M

aT

W

malitiam: frc debitor pecuni? non liberatur à

O'MHW

folvendo, licét ad folvendum convento tempore

MP

1

fit impeditus ob egeftatem, vel diftantiam loci, vel

d as t

l'döj

ob dilapidatas pecunias &c. fic votó Religionis

ingrediendz obftrictus manet obligatus illud im-

1P A

"l

plere folutó Matrimónió , quod ihterea illicite

il P

p

Q

contraxit, & fic impedimentum implendi pro nunc

g, t ?aw.

pofuit &c. fed, qui priàis contraxit Sponfalia cum

ET

Bertha, contraxit obligationem Juftitig, cui vi-

d

vente altera, quam de prafenti poftmedum du-

1.

xit, fatisfacere nequit propterimpedimentum , &

yit ia

[

quidem malitiosé pofitum & per injuriam ( per

jgoi

j

quam ütique tolli non debet jus prioris fponta )

ergo

d hn J-'

L

fe3

350

LIB. IV. TITULUS IV.

I

í

d

p n

ergo priori fponfe manet adhuc obligatus fn

yi

Ji

j 617

[

eventum, quo dictum Matrimonii impedimentum

"

l

J

g o

;

fortée tollatur.

Ó

peï SP

13

üt ü

Objic. Y. Obligatio femel füblata mon revi-

z;rfusreülien j

vifcit. J. 08. 8. 8. ff. de Solut. can. 129.d. 4. de

j st qüi ,

confecr. v. non potef. fed obligatio priorum Spon-

::uumiare,non t

falium tollitur per fuperveniens cum alia Matri-

jb d

monium. 6.22.6. 3 1. Citt, ubiSummarium fic ha-

s p2 i

bet: Sponfalia de futuro, etiam jurata, folvuntur

y

3

"n

Cproin non tantüm füfpenduntur) per Spon(alia

faüaïp[a,exparte

fecunda de prafenti. 1mó textus in d. c. 22. dat

D

"PL

haucrationem: quia primam fidem (nempe prio-

2. Ex duobus vin-

qe naguet f

H

ra Sponfalia) irritam fecit.

culis ejusdem rationis magis forte rumpit, & om-

y sinalun o

em i Mann

nino tollit minüs forte: fic Profeffio aCualis in

ao hdgiansrtd

Ordine Religiofo laxiori extinguit penitus votum

t vonm d

priüs 'editum profitendi & ingrediendi Ordinem

3p pfen t

ftri&tiorem: fed obligatio Spoufalium de futuro

cum una, & obligatio Sponfalium de prafenti

solur, t

conutracta cum alia, fünt ejusdem rationis, cum

V i

utraque fit obligatio Juftitie, & pofterior eft vin-

rj t

culum fortius, quàm prior: ergo. g. ad r. diff.

H

Tl

Obligatio veré, penitus, & in perpetuum

füblata non revivifcit. C. z;4. Solüm füfpenfa per

D Cond

interveniens impedimentum non revivifcit, vel

f

poriüs non manet ampliüs, ita ut füblató impedi-

Deiona

mentó impleri non debeat. A. ma. & difl. min.

Obligatio priorum Sponfalium fufpenditur tau«

iuim. C. qmin, tollitur omuino, & ex utraque parte,

W)

IN. min. C conf. Jurain contrarium allata plüsnon

Hl

dicunt, quàm quód Sponfalia de prafenti con-

AT

tra&ta poft Sponfalia de futuro eum alia valeant,

H t

& conjugesfeparari nun debeanz,quod verum eft;

fl

per

I

31

lil

De Sponfa Duorum.

u

(

Hg!tns ']

per hoc autem non dicunt, ifla penitustolli. Ver-

Wy

h

LR

M

jl

bum folvuntur denotat quidem Sponfalia priora

diffolvi, at ex parte innocentis tantüm & repu-

ïüH.

i

Mi

diatze, cui per Sponfalia de prefenti cum alia da-

d

tur jus refiliendi, & fic penitus folvendi Sponfa-

A ,

UM w

lia priora, quibus contrahens cum alia cenfetur

'15(-..

renuntiare, non veró ex parte injuriam inferentis.

M

Qu

Illa verba, primam fidem ivritam fecit , folàmn de-

df

T

notant, primam fidem, uni femel datam, fuifle

^i

k)p

Al

jl

iij

violatam, quod rurfus verum eft, non veró Spon-

Ts

EE

bITUT)

ü

falia ipfa, ex parte violantis, fuiffe irrit4t4. Ad 2.

i

l

u

A. ma, vel diff. vinculum minüs forte, fi utrum-

que nequeat fimul ftare & tenere. C. fecüs. /V.

ltüdyy

N[/

"W

li ä Uf

7H4. vinculum Sponíalium cum una ftare poteft

f

Paritas cum

LTH

li

cum vinculo Matrimonii cum alia,

H

voto Religionis reCté adaptatur noftrge fenteniig

fic: votum ingrediende Religionis per Matrimo-

X Ortinem

nium poftea initum non tollitur, fed folüm fu-

ndefotro

fpenditur, ita ut mortua conjuge rurfus ftringat

M yfent

Utj Q

votum: ergo à pari ftringunt & Sponfalia priora

nl d

conjuge mortuá&,

NT

M

TITULUS- V.

j

r

Vi

!

&Sigc

j

Áipt

d

De Conditionibus appofitis in

äïazä |

qu

Defíponfatione , vel in aliüis Con-g

tra&tibus.

IT

glitt u

SUMMARIUM.

waqge pmi.

1. Quid & quotuplex fit Conditio.

il

2. Quid fit Modus, Caufa, Demonffratio.

gpræ(cmi Ü

3. 4. 4An & quomodo valeat Matrimonium ub

qia v

i

I

conditione bonefla de futuro comingenzi.

6. A

Qd i^

[

"m

T

momb

352

LIB. IV. TITULUS V

L

Il

Per hot

riens obii

6. n fub conditione de futuro nece[[aria.

" o

9. 8. An fub conditione impoffibili.

9. n [ub conditione turpi de futuro :

o,VS

10. Zinetizin, fi conditio turpis repugnet fubjhm-

tia, Matrimonii.

cmvfl nf

11. Quid fentiendum de Sponfalibus , fub condi-

Ct & 0 hgäti

tione zmpo/]zbz!z vel turpi initis.

12.13. Er quid de Matrimonio, quod contrabi-

iur fab AModo, Caufa, vel Demon[vatione.

potcüV E fp

vit, W |

Onditio propri& didta eft qualitas aCtui vel

s; quiptn

contraQui vel alteri difpofitioni adje&

obggtionen.

vim feu obligationem illius fufpendens

v ribantar )

in eventam fuüiurum incertum. ff. 4. Znffl. dé V.O.

n C'ful

XEt de hac intelligendum eft illud vulgatum, con-

sj d enm

ditio nibil ponit in effe, fed perfe&ionem & obli-

gationem aétüs differt ac fufpendit, usque dum

TT

11 ü N M) wu'

liquid eveniat vel.non eveniat

Propterea

db t Q ttn

ajunt Juriftee, quód ante conditionis eventum vel

exiftentiam uec cedat dies, h.e. nihil adhuc de-

ab d

beator, & obligatio nondum fit nata, sec ventat

h n ts

dies ,-h. e. nihil exigi poffit.

Solet conditio

fggt, A D

bcr ab d

plerumque exprimi per particulam /j, mifi , ctum,

ubi, quaudo, pofiquam, dum, donec , modà &c.

ditr p

Edjrf lttlr,id f

v. g. fi pater tuus cóufentiet, fi gradum Do&ao-

ratüs receperis &c. fi exiftentia conditionis pen-

147 n vtl a

et à libera voluntate ejus , in cujus arbitrium

ponitar; vocatur poteflativa , ut

promitto tibi

hf

(ute (

a

iil

libros , fi ftudio juris te addixeris: ei oppofita

i,

í

t

& Dj

dicitur cafualis

Dixi, proprie didta, fcilicet con-

l

lüf

ditio de futuro contingenti, quod nempe poteft

ht li

n

& non poteft evenire,

ita ut eventus fit incer-

ib

Í

fv

tus ; fi evenerit, conditio dicitur purificata. vel im-

i Wt

p

Al

Il

De Conditionibus appofitis &c. 373

I! 4

pleta, atque per hoc evadit a&us vel difpofitio

WNL

ab[oluta , pariens obligationem a&u & abfolute,

lf.' mf i

l

Il

Conditiones autem mpropria fuut de prafenti,

'P

UI

j

j

E

vel de praterito, v.g. fi Titius fit Augufta, i Ca«

jus jam abfolvit Studia ; non enim füfpendunt di-

:

À

lp

fpofitionem vel negotium, fed, fi fubfit conditio,

] nf

ftatim tenet & obligat actus, fi non fübfit, non

J'M

du Ín !j

obligat, necunquam obligabit: item conditio 77

W( Df HIJ i

i

L

polfibilis, & neceffaria , quc nimirum nunquam

evenire poteft v. g. fi per a&ra volabis, vel necef-

D n

il

39:* [l

farió eveniet, ut: fi cras fol orietur, fi Àntichri-

l)

flus veniet; quia pariter non fuüfpendunt valorem

þlq

lii

furlom

WIMI)

aQüs & obligationem, ac ordinarié vel vitiant

lt

s&um, vel vitiantur ipfe, h. e. pro non adjettis

il Anh[f

babentur : 8d impoffibilem refertur etiam condi-

Q62 li«

tio £urpi$: quod enim non licet, cenfemur non

poffe. /. 1 . ff. de condit. Inff. Rurfus impropria

j dum

eft coni itio £4cíf2, qu& per fe ac tacite ineft ne-

Hpttre

SNICI Vel

gotio, licét diferte non adjiciatur, vel ex zatura

NV

Wa

Wt

rej,ut* dono tibi fruétus, finafcantur, vel ex di-

j

W

[pofitione uris, ut: ducote, fi mihi non fis con-

fanguinea, & hec vocatur iptrinfecas fiinfit cuie

n QU

[

libet a&ui, uti hezc: fi DEus voluerit, fi potuero

42"

T

h nW-,

7 //M v.

&c. dicitur generalis.

5i proin tales conditio*

MM )

pl ]b

nes adjiciaatur, id fit ex fuperabundanti, difpo-

fitionem tamen vel a&ctum non faciunt conditio-

dmo'ïis W,n'

nalem, nec fufpendunt. /. 9. 4. 107. ff. de condit.

mns üm

C demon[ir. quare ftatim dies cedit, licét non

rumu t Ü

ftatim veniat , fi exprefse adjiciantur. per £, «. ff.

j d T

dePaít. Deniqueimpropria etiam conditio eft

&3] Qu

quz appellatur refolutiva, stque adjicitur, non ut

j oenpt 1

valorem 3Gus fufpendat, fed ut poffit refolvi, ut

w] us ul' ^

,» w

elfer hac: contraho tecum, donec aliam te ditias

rem

FWPW

i

Pars 1I.

4

g

394

LIB. IV. TITULUS V.

l

rem nvenero: vendo tibi hancrem, nifi intra an-

(l

jgent

9 n

num melior conditio mihi offeratur.

g li(a Qu

t5

Sicut autean conditio apponi poteft aQui, ita

n

quoque modus, cauífa, demonftratio. AModus eft

ioderamen vel gravamen a&ui adie&tum, atque

i:,ïI gan H

efferri plerumque folet per particulaim at, pro, ad

, i i

Y

&c. v. g. lego tibi mille, ut ftudeas Jurispruden-

gdi

tig: dono libros ad ftudendum &c. differt à con-

;lj'(/finlþl:'

js ha

ditione, quód actum non fufpendet : fi tamen

Pars altera non impleat modum, aut onus impo-

&j enat P.

fitum, regulariter repeti poteft, quod datum eft,

«ttitet t n

condi&tione causá datá causá non fecutà. per/. 1.

;äpoühabcnmr(

C. de donat. qua (ub modo. Cauía eft ratio vel

xarptrtte CUT

motivum , quo quis ad pacifcendum vel contra-

stndliont )

hendum fuit permotus, v. g. dono tibi centum,

jeitm confnf.

quia diligenter curáfti mea negotia. Effertur per

i

particulam quia &c. neciftafufpendita&tum ; vi-

EPT

tiat tamen feu invalidat a&tum, fi caufà finalis, cui

ip Md dd

alligatus eft confenfus, non fubfiftat, Demonfra-

a V st

tio eft appofitio figni, quo denotatur vel perfona,

As 1

cum qua, velres, de qua pa&tum vel contra&tus

A Go

vel difpofitio fit; effertur per voces relativas qui,

WUB»PRHO, P.Fï

qua, quod, &c. v.g. duco te, que de hoc vel illo

dT r

es (temmate : lego Titio equum,quem emià Cajo:

lim r qur,

rurfus non füfpendit actum , nec eum vitiat, nifi

1 fed tontd

habeat rationem conditionis, cui alligatur con-

jill,nanquando l

fenfus; quia per fe folüm inducit errorem acci-

MTM

dentalem. /. 17. 2 3. ff. decondit. & demonftr.

Dico r. Matrimonium ( idem à fortiori tene

"Riüonmtren

"ts N

de Sponfalibus) füb conditione honefta de fu-

turo contingente, v. g. f pater tuus confentiet :

Wt as !

ïälüüugml (p,

fí. officium mibi impetrabis &c.. valet quidem, at

ïu".momm di

non abfoluté ante eventum c0nditionisf quouse

que

" ii

li

h

hc Tw

^i

|

De Conditionibus appofitis &c. 3 &

M«l..

HB j

que füfpenditur

2. Eà tamen eveniente & im«

J"IPW[m

]

pletà fine novo confenfü abfolutum confequitur

valorem

licét contrahentes ignorent impletio-

T Mu MW

iul L *W'

nem.

3. Neque neceffe eft , ut conditio im-

É

l

It

m

!

pleatur coram Parocho & teftibus, aut impletio

fædüa

!]]

A

his nota fit, fi priüs coram ipfis conditionate con-

i

traCtum eft Matrimonium, Pars [. eft certa fatis

u

k

l]

ex c. 3. 5. Q" fin. b. t.. & ex paritate cum aliis con-

A ( ts

*

tra&tibus.

Pars 2. defenditur

plerisque Ca-

À UL n

" n uq

noniftis contra Ponz. & communpem Theologo-

D0n A:WP 'H

l

rum, quitamen in materia contraCctuum non im-

meziió pofthabentur Canoniftis,atque iterum pro-

(;(/ffj H" r]'

baiur ex paritate cum aliis contraCtibus, qui per

n jj 1 (Q0lj

folam conditionis impletionem absque novo con-

QTf Ilf

trahentium confenfü , modó neuter interea cor-

t Himury

(4UDy Y

fenfum revocaverit, evadunt abfoluii, f. 4. Infl. de

V.O.1.7. ff. de contr. empt. l. 1 1. $.1.ff. quipotior.

Til

« pign. Accedit decifio S. Congreg. à S. Pio V. &

Duafr

Clem. VIII. àt refert Fagn. i2 c. fuper eo . b.t. a.

N

ho

$. 6. approbata.

Pars 3. quam füftinent Sanch

tx xQJuM

Fagn. Gobat, Sporer &c. contra Laym. Barb. Pir-

,gk" Müü

hing, Palao, P. Franc, Schmier &c. fuadetur inde,

x('flïfm ^

quód Trid. requirat prefentiam Parochi & teftium

merd

folüm pro tunc , quando contrahitur Matrimo-

Jl WI

nium: fed contrahitur, quando ei apponitur con-

1 4Ui

[ COW'

ditio,non quando hzc purificatur. Declarat.Card,

apud Fagn.d.n.6, & quód purificatio conditio-

(/ ,(PFOH if

nis juxta communem non debeat effe coguita ipfis

j1

foriori P

contrahentibus: cur ergo Parocho & teftibus?

] h[)'ïe[

Oljic. 1. A&us legitiminon recipiuis; diem, aut

conditionem. c. 5o.in 6. 67 1. 77. ff.de R. . Sed

valet QW* 3

Matrimonium eft actus legitimus. 2. In c. . b.t.

L

mm 10'][51

dicitur, quàd ille, qui contraxit füb conditione

de

LIJ

4 2

$

ii

W

Cond

LIP. IV. TITULUS V.

356

T

f T COUE

fi

de futuro contingente, ff pater con[enferit , nom

j

üb l(g WI

fit cogendus ad contrabendum Matrimonium, ni-

m

fi pater confenfum dederit ;

ergo pofita hac

M

[

on st

um (

conditione cogendus eft zd contrabendum : fed

n

qui u

contrabere dicit ponere novum confenfum: ergo

p

Í ;(rtmwfl

impleta conditione. opus eít novo confenfu.

jleco

"

Confirmatur. In d. «. . habetur, quód confenfus

ss m

i

W

füb conditrione de futuro expreffus non fit haben-

i t tu

[

dus de prafenti : ergo folüm fecit Sponfalia de

:;c dul coné

futuro: ergo neceffarius eft novus confenfus ad

,'di:iouamm,non.

perficienda Sponfalia de prefenti, feu Matrimo-

j Scotgi

nium.

3. Parochus & teftes ideo adh'bcndi

dibis xf

funt , ut conftet Ecclefie de Matrimonio comple-

a, ii dntt

i& & abfolute contra&to: fed, fi Parocho & te-

smonitm conta

füibus non intimetur vel conítet , conditionem

la f p

effe impletam , non conftat Ecclefiz de Matrimo-

nio complete & abfoluté contra&o.

gt 2

n i Ti

W. ad rz. Illz regule procedunt de illis aCtibus

st t

legitimis, qui vel in Jurefunt expreffi, ut conditio-

MY

nem non recipiant, uti emancipatio, acceptilatio,

hareditatis aditio, fervi optio, datio tutoris, qui

d t o

fpecificantur d. /. 77. item Ele&tio, que exprimi-

yenitet o

MORUR COQU

tur c. 2. de Elect. in 6. vel ex natura füa propter

eertam verborum formulam excludunt conditio-

tenor inyen.

nem , uti reliqua Sacramenta , Baptifnus, Peni-

Weicei od

tentia &c. Sed Matrimonium nec ex ulla Juris

1to , lr

expreffa difpofitione, nec ex natura fua refugit

TOtferh vt

conditionem, àt pstet ex Matrimonio Rato, cui ex

"tbfolgm H

l

difpofiiione Juris ineft hec conditio, sfi Religio-

Ó

tll (

nem inty, /870.

Id fateor, quód Matrimonium

!f

]

nou adimittat conditlonem refolutivam , qualis

"M i

effet , ducote, donec invenero ditiorem &c.. Ad z.

azluin fumuïa,ve

Per illud .contrabendum intelligitur. confumman-

] ! g "

dum,

Ul

De Conditionibus appofitis &c. 5 5"7

A

( l

1

|

"

dum,ut nigrum concordet cum zubro, feu textus

M

l

J l,

W]

cum rübrica vel fumrmario , ubi ponitur interro-

n h

J

gatio de obligatione con/ummandi Matwrimonium

[

i'w'

poftimpletam conditionem,

Neque hoc novum

EIM

eft in Jure, quia etiam in c. 22. de Sponal. vice

m

!t

T

(

verfa tó confummare famitur pro contrabere. — Ad

r

nW

n s

Confirm.

Ille confenfus non quidem eft haben-

n

DPH

j

dus de prefenti completo , abfoluto , & irrevoca-

L T

AWU

1

!

bili , bene tamen de prafenti conditionato, ad-

L

|

hr m'ïlän(r T

UMIM) d

eóque ibi ille confenfus conftituit Matrimonium

"

1

(

10 n s

conditionatum, non Sponfalis conditionata.

Ád

l

tb

,7:

u

5. N. a. Sic utique nonrequiritur, ut Parocho

t

& teflibus conftet, mandatum Procuratori effe

datum, velà dante non effe revocatum, cafü quo

( Podolte

, Ondontt,

Matrimonium contrahitur per Procuratorem; vel

TU

ut iisdem conftet, pubertatem effe adeptam ab iis,

)

qui in impubertate naturali contraxerunt Matri-

monium,

Finis Tridentini fatis obtinetur, modó

Ailsa o

coram Parocho & teftibus fub conditione fit con-

fidtio

traCctum, licét iisdem , vel Ecclefiz , non conftet

UT

de eventu conditionis ;

cum Ecclefia nunquam

inon

permitteret recedi à Matrimonio conditionato, &

ia

novum contrahi abfolutum, nifi plené coníftiterit

de non impleta conditione, aut de revocatione

ht andt

confensüs eá pendente.

z(»

.'.Tmlll ! P æj';'

Dico 2. Matrimonium füb conditione de futu-

TU

ro neceffaria, vel intrinfeca, regulariter ftatim va-

g

let ut abfolutum & purum, licértalis conditio ex-

g d

prefse addatur. Communis ex f.. 6. Infl. de V.O.

12109 m[l R!ll;*'

l. 9. . 1. ff.de Novat.l. 99. & 107. ff. de condit.

"

Yi

& demonfir. quia conditio, qu&e jam eft determi-

Jþmwm' |

nata in fua caufa, vel per fe ineft, habetur pro jam

j

il

1]

exiftente 1. 7 9. ff. eod.

gur

"

3

Dice

Mh

!*

l

yon

cc()nülï

558

LIB. IV. TITULUS V

m

g

Dico 3. Matrimonium, füb conditione impoffi

,ni .S-dm'

bili five de futuro five de prafenti initum, regula-

yr t

A

riter valet ftatim, pariter utabfolutum & purum:

m d

adeóque vitiatur quidem conditio

Dou vero vi-

tcm fOf"" á

tiatur Matrimonium.,

Iterum communis ex c. fig.

Jl

b. t. ubi conditio impoffibilis habetur indifcrimi-

MIE

ienonfm !

natim pro non adjeéta, folámque vel faltem magis

Ti

t

attenditur impoffibilitas quàm proprietas condi-

l,

jj t

tionis, & quidem ex prefumptione, qua Tus in fa-

vorem Matrimonii , ut potiüis valeat quàm non va-

AP1 plO lnp(). A

ij

leat, prefumit, contrahentes füb conditione im-

"

UT

poffibili velle potiüs jocari, & fic veré contrahere,

«madu,d

non invalidé & cum peccato gravi : ficut Jus Civile

verurm CA

sls f

ob favorem ultimarum voluntatum has pro validis

haber, fi illis apponatur conditio impoffibilis, hanc

um C"NWO "

veró pro non adje&ta. f

. 10. Infl. de barved. in[lit,

ao Cocutn0o

v

l. 3. & 6. ff. de condit. 69" demonftr.

Oljic. . Alii contra&us, quibus adjicitur con-

r yeun

ii t

,ditio impoffibilis, funt nulli. 8. r 1. Inff. de inutil.

fhpu[ L 2 1. ff-.de O. & A. ergo Matrimonium. 2.

n d

Qui adjicit conditionem impoffibilem , cenfetur

ONQINT

non confentire. J. ? 1. cit. imó potiüs exprimit dif-

Mediton f

fenfüm; quando enim poftulata volumus negare,

ferfm rf

dicimus : dabo tibi, fi digitó celum titigeris: vel

li que

bircocervum ceperis: ergo.

3. Ecclefia & Jus Ec-

tf rel g

clefiafticum per füam prefümptionem non poteft

h Ad 4 (:///? ,

fupplere defeCtum confensüs in Matrimonio, in re

Vf d

tam ardua.

4. Matrimonium juxra plerofque

jnim, CM(U

nen valet, quod quis cum deflorata contrahit füb

of V

hac conditione, ff virgoes: fedhaec conditio eft

D Àb Gob 1 h

impoffibilis , cüm impoffibile fit deloratam effe

M

Md

Vngmem.

j. Pariter non valet Matrimonium

li

n

l

f

à latronibus impedimentó dirimente contractum

:

j

|

fub

T

li !

De Conditionibus appofitis &c, 39

n

b

füb conditione hac, ff Papa difpen[averit. Rota

Á

UM

IbQM

Romana p. $. decif. 107. int.vecent. ia qua id paf-

4

&M

I

fim obfervatur tanquam do£&trina inconcuffa: fed

UM

^

lf

[ C0n

ifla conditio eft impoffibilis, quia eft de re nou

r

exiftente in commercio nifi de confenfü Principis,

1

n

neque [ecundium futuri temporis jus ( nempe di-

Iu

Mi

lg

fpenfationem Principis ) fed. fecundum . prafentis

1

LUE

T^9 Q

W

aflimari debet flipulatio l. 83. 8. 5. l. 127. 8. 6.

[ A

n

ff. de V. O. proin. conditio pendens ab arbitria

Principis pro impoffibili habetur. per /. 3 . $. uit.

f

ff. de Legat. 1.

lr

lil

[

M

g. ad 1. N. Cozf. quia de Matrimonio, & ult-

(

J

l

mis voluntatibus , aliud ftatuerunt Jura. Ad z.Et-

WI (15

fi hoc aliàs verum effe permittatur; in Matimo-

MA

1l

J

nio tamen,in quo Jus prefumit confenfum, & ad-

As

i

i,

je&tionem conditionis impoffibilis habet pro fi-

gno confens(üs abfoluti, aliter fentiendum eft. Ve-

tht n

rüm hec prefümptio non eft Juris & de Jure, fed

admittit probationem in contrarium ; imió fiquis

Mil

m

etiam folüm in animo füuum confenfum alligaret

hm tl

tali conditioni,non valeret Matrimonium. AÁd 3.

yisint

Ecclefia non fupplet defe&um confens(s, fed con-

"t n

TU

UM M

q

fenfum praefümit, quamdiu hzc prefumptio nou

eliditur, que folüm procedit, quando non conftat,

1] .'W [

an ferib vel jocó fuerit adje&ta conditio impoffibi-

d

p

lis.

Ad 4. difl. min. Eft impofüibilis hic & nunc,

g *

ac per accidens , de quo cafü in d. . fin. non dif-

m j

ponitur. C.AMin, perfe, & ita,ut nunquam fue-

rit poffibilis. A. 7Min, Ad $. N. ma. cum Sanch,

Tonu

Palao , Gobat. Reiffenftuel &c. quia in tempus ha-

x qrit?

Jj

bile refertur contraCtus. per c. 7. de sepultur.

pf

quidquid fentiat Rota pro fua Curia. Item N. min.

g a

vel difl. eít impoffibilis,fi laborent impedime:mö,

g n

H.

3R

j

"RU

ji

l COHd

460

LIB. IV. TITULUS V

J

« !Ufl

in quo vel non poteft, vel non folet difpenfare

/ n'wf [

"

Pontifex, de quo cafu exaudiende fünt di&z Le.

'f

j

ges. CLmin. vel tranfeat : in quo poteft tam lici-

?

aM

'm'

il

té quam validé, imó folet difpenfare. JV.minor.

nläm de P j

Neuter tamen per fe tenetur petere difpenfatio-

;vshaheäüf'ï

nem, nifi forfan qnis feeminam impregnáffet , &

mdlllP l

damnum aliter reparare non poffet, autnifi per

g ol

pa&um fe ad id obligáffet : tenetur tamen uter-

d P ælel

que non recedere, fi Pars altera procurare vel.

fe g

let difpenfationem, Reiffemftuel j. z. 2. 3 $. cum

Gobat.

(im at (

Dico 4, Metrimonium füb conditione turpi de

p tup t

siiio t

futuro , v, g. fi patrem tuum occides, vegulariter

DO fitutt

quoque ftatim valet , & ut abfolutum, ita ut con-

jnpn ft Contrtrd

ditio babeatur pro non adje&a , modo conditio

*0

talis non fit contraria fübítantie Matrimonii, Ita

DRHUM

pwiä

rurfus communis ex c, f/n. P. t. nifi nimirum con-

(qet, ii

fb d

fet, ferió adjeCtam effe conditionem turpem, qua

r

cafu ceffaret prefumptio Juris , confenfüm abía-

fi enim

ii od

lutum prafümentis, . Dixi I. defutm'o

conditio turpis foret de preterito , v. g. fi fura-

ts m V

34 65 dotem , vel de prafenti , v.g. f j blasphemes,

ij ln

non valeret Matrimonium, fi conditio non füb-

Qutxtr g

effet, vel non foret purificata.

Ratio; quia .c

Mtf, enr

fin. utpote exorbitans à Jure Communi, nen eft

| W?fd/f

extendendum ad conditiones improprias, quales

&f

O,Wf"P

funt de preterito & de prafenti, prefertim cüm

i lum

in utrisque non reperiatur eadem ratio; nam iíleg

Ti

noninvitant ad delinquendum , bene autem con-

Wi

ditiones turpes de füturo, quz videtur fuiffe pre-

TUj

DN

U0

cipua ratio, cur conditio turpis de futuro à Jure

lt

j J

habita fit pro non adje&ta.

Unde, quamvis c. fin,

d 4

i

il

8/^, Videatur eodem modo loqui de conditione

u

Wt

iäB]CnP [

P

f

De Co.nditionibus appofitis&c. 361

um

IMGI P

impoffibili ac turpi per verba , licet alie condi-

iedQL

Ü

i

diones appofita in Matrimonio ,. fi turpes aut. im-

lQU

p

Qj

po[fibiles fuerint , debeant propter ejus favorem pro

(X

A

i

son adjettis baberi ; sxque conditiones imposfi-

(« À

1

;

Il

7

biles etiam de praterito, uti diximus , pro non

!

*

!

adje&is habeantur; quia tamen ratio eft diver-

DOb

d

fa, & conditio impoffibilis qua impo[Jibilis confi-

Ie.et "

M

M

deratur, quod predicatum eque reperitur in cone

Le': li n l

ditione de prererito,, turpis autem, 5702 quá tur-

"W

m;;

U[

pis, íed quatenus ad aliquid türpe vel peccami-

nofum invitat, quód tantüm verificatur in condi-

(

híl

iione turpi de futuro , confideratur, ideo fola

W 16 4

]^

n

conditio turpis de futuro habetur pro non adje-

"'A;'-Niï -'! [0'"

Ga, & non vitiante Matrimonium.

Dixi 2. Mo-

t tl

d5 non fit contraria fübftantig Matrimonii; de

trzoni, f

quo flatim: priüs autem

Io

! UR

Quares, an idem tenendum fit de Sponfali-

bus, füb conditione impoffibili vel turpi initis,

Mu

Y

jm

Db

!

]

o

quod de Matrimonio di&um, ita ut tali: condi-

o m

tio habeatur pro non adje&ta ?

E.. cum veriore

contra Sanch. & Reiffenftuel negativé ; quia d.

"AL

c. fin. folüm loquitur de Matrimonio , & confe-

ul ':lx:g-*.mfs

t

quenter , tauquam exorbitans à Jure Communi ac

Naturali , extendi ad Sponfalia non debet. per

li

,

u

g."if li

:Efï'; I Ü

&,15. Q 28, de R. $. in ó. prafertim cüm ea-

dem ratio , nempe tantus favor Sponfalium, quan-

,eprj;s,qmes

us eft Matrimonii, non fit.

Unde Sponfalia fub

deinin

conditione impoffibili, quia hec purificari nun-

TT

quam poteft, ftatim initó invalida funt: inita ve-

p

f

ró füb conditione turpi valent, &,licet non ob-

«

ligent ad exfpeCtandum eventum conditionis ,

iefutuWi 4

cüm ad illicitum obligatio dari nequeat , obli-

T

gant samen poít eventum conditionis fine no»

V d

YVG

La

d

$

d

LIP. IV. "TITULUS V;

262

, tl

VO confepnfu ; nam u(que ad eventum conditio-

r ls

g t

nis forté fecuturum füfpenduntur talia Sponfa-

Lg, lt

lia.

"T u

II

Til is.ihbl"mt:

Dico s. Mstrimonium füb conditione turpi,

fubftantie Matrimonii contraria, initum non va-

.:;4;:;7;:1'0»!31 M

let.

;f i

Ita decilum eft in fipius allegato c. fin. pr.

cui concordat Jus Naturale, cüm nulla res fine fua

, mum. dïg,'(.

li 9

i

fübftantia fubtüiftere poffit.

Tales conditiones

e

n

(n

läPe

funt & in d. c. recenfentui , qua ex natura fua

4 Mi g

repugnant tribus bonis Matrimonii, nempe bono

«t würit

prolis, ut hec, contrabo tecum, fi generationem

prolis evites, pofitive fcilicet per poculum fterili-

se d

tatis , imperfe&um cóitum &c,

Idem eft de

r (l

copnditione, quz repugnat educationi prolis, ut

dimm n

haec, fi prolem natam occídes : vel repugnant bo-

sfenor atumoni

no Sacramenti, aut indiffolubilitatis, ut: contrA-

s p n

bo tecum, donec inveniam aliam bonore vel facul-

1008

tatibus ditiorem : vel bono fidei conjugalis , ut :

Dio", Y

(

[

[

contrabo tecum ,. fi pro qua[fiu adulterandam te

n

^

"äx*»x

lN

ï

:

b

D

i

trades.

Notandum tamen eít , hac intelligi fo-

[

VO QWl W

làm de conditione iuhonefta vel turpi, eáque de

oj y

l

M

futuro , atque in pactum dedu&a; licét probabi-

Y w n

liter neceffe non fit ,

ut utraque Pars in talem

Qub pofihi

conditionem confentiat , modó una illam ferió

TT D

apponat & prodat, Sanch. Efparza, Illfung con-

trà at u

tra Fagn. Pirhing &c. quia,fi vel una Pars fubfian-

ïiie&ic:em (uf

tiam Matrimonii evertat, jam non eft contraGus

W

n

Wl

AU tv

Matrimonii , qui effentialiter debet effe mutuus ,

.I7,33

]

IT

& claudicare nequit.

i mdn [

T

IZ

Dico 6. Matuimonium fuüb modo initum ftstim

n

4&:.

valet ut abfolutum, fi modus fit honeftus & pof-

lt

D

fibilis. per c. 4. b, t. imó etfi impoffibilis fit, vel tur-

N fpe

pis, v. g. tt tontem aureum in dotem afferas , vel,

Á Müü

tt

ll

W

De Condxtxombvs appofitis &c, 563

J t

n

u

NT m j 5

Ti

ut patrem tuum occzdas ; non vitiatur Matrimo-

nium, licét vitietur modus, feu pro non adjeCto

!b (ünti,

habeatur. arg. c. fin. cit

Si veró adjicietur mo-

EQ

au"u

dus turpis , fubftantie Matrimonii repugnans, v. g

l

tl

? U

ut generationem prolis pofitive impedias &c. vunc

|

/

4l Qu

[

probabiliàs vitiatur ipfum Matrimonium, feu red-

I

ditur nullum. arg. c. fin. cit. & l. 14. f. 1. ff. de

RUT

uíu € babit. Sanch. Laym. Barb. Engel, Pirhing

LUH N

"at

Kugler, contra Perez , Palao, Wieítner, Reiffen-

11 ""M]

ftuel

Ratio, quia contrahentes fub tali modo

!

"Hl*t

per unum indivifibilem contra&tum fe fimul obli-

gare intendunt ad Matrimonium, & ad Matrimo-

« J g/ä

niieverfivum : cui non obftat, quód fecundo

T NU t

noftrum coucipiendi modum modus adjeQtus fit

It

m

"1

tj

pofterior Matrimonió, & obligatio ad Ma**imo-

HUR

nium concipiatur prior ad alteram,quam impor-

Z

tat modus.

al t

Dico 7. Matrimonium füb caufa, honefta vel

13

uf

M

L

TT

turpi, poffibili vel impoffibili, vera vel falfa initum

«

m

u

W

(modó non fit caufa finalis, eáque falfa, vel caufa

M

r&

u

non adjiciatur pér modum conditionis ) ftatim va-

TE

y l

yno

let: uti & initum fub demonflratione, honefta vel

ii

turpi, poffibili vel impoffibili, vera vel falía, mo-

Sumi-

fum ln

dó ei non alligetur confenfus , fi falfa fit.

Ag (

turà paritate cum ultimis voluntatibus, quz per

sPusibit

adjeCtionem caufz, vel demonfirationis, nec fu-

UI N

fpenduntur nec vitiantur. f. 3 1. Inflit. de Legat

TI3

L 17.233. ff. de condit. & demonftr.

Nec Matri-

monium eft mipüs favorabile , quàm ultimz vo-

JO hlwm fö

luntates.

Accedit, quód caufa, & demonftratio,

þonEfUS& '

erdinarie non fpeGtent ad fübftantiam contra&tüs,

fed folüm ad qualitatem acciden-

j

.H

talem.

NM

"

TITU-

(jett

Qll

364 LIB. IV. TITULUS VI.

n

jmomlv

den

TTITULUS- VI

l l'ïmdlen

qn, 10

m

Qui Clerici, vel Voventes, Ma-

T

a

nj

trimoium contrahere poffint.

(

moduotul i

!

j

j

,

& um

SUMMARIUM.

ïiïS, j

jl N

Y.

Quinam veniant per Clericos , & Voventes.

j , 0

zi

3. Ordo Sacer divimit Matrimonium contra-

igiimonum U?

bendwin , fed *$ure Ecclefiaffico.

BOUJUL

4-

s.

Votum [olemne Profe[ftonis Religiofa non

4 hd

foliim contrabeudum ,. (ed & contrattum me-

m

TÉ Rarum.

m

]

é.

g. Votwm finplex Caffitatis , Religionis in-

NT vot*;m'ü

gredienda &e. impedit quidem ,. «t non di-

jeteiit t

vb ia

vünit Matrimonium contrabendum ,. quam-

vis dirimat Spon[alia poff contrabenda.

ERE

$.

Quid $uris, fi bujusmodi votum fimplex: emit-

a Ms

Vuom, Nam

tatur poft Matrimonium ,vel Spon[alia.

tommuterdo

Leríci funt in duplici claffe , aliqui in Or-

" EYIT

dinibus AMinoribus conftituti , quibus li-

fu. Y

berum eft contrahere Matrimonium: alij

ttüm ag n

in Majoribus feu Sacris, qui funt Subdiaconatus,

r

Diaconatus, & Presbyteratus, & hi ratione Ord;-

Laj

áis ad Matrimonium fünt inlabiles,

Voventes,in

u 15-4»31 Í

ordine ad Matrimonii incapacitatem , rurfus bifa-

Ttiy D]

riam confiderantur, nempe qui habent Votum ca-

T n

ftitatis folenne , .ut vocant, quorum duo tantüm

s

funt genera , nempe qui vel Profeffionem Religio-

M

fam emierunt, vel qui Ordinem Sacrurn füfcepe-

Qriemilis d«

runt,

T

Qui Clerici, vel Voventes, &c. 35;

J

runt, & hoc votum eft impedimentum dirimens

Matrimonii: dein qui ligantur yoro frnplici cafti-

tatis, ingrediendi Religionem, füfcipiendi Ordi-

N

[t.y M&

nem Sacrum , non nubendi feu permanendiin cce-

libatu five extra Matrimonium. Adeóque in hoc

[ po

ütulo produntur duo impedimenta dirimeniia,

Ordo & Votum (olenne caftitatis, & unum impe-

j

diens, nempe Vorum fimplex caftitatis , Religio-

T

nis ingrediend:z? &c.

Dico 1. Ordo Sacer valide füfceptus dirimit

LT

/

Matrimoniam contrahendum Jure Ecclefiaflico.

]

Il

2. Non veró contraéctum, licet duntaxat fit Ra-

1 g

[

l

h

l

tum.

Pars z. eft certa ex eat. 1.4. d. 22. €. 1.

l

l/

dU

7

b.t. c. un. de Votoin 6. Trid. f.24. deref. Matrim.

can.9. Ratio, quia Ordinibus Sacris annexum ab

i

Ecclefia eft votum folenne caftitatis, ita, ut qui

TU

illos recipit, tacite caftitatem voveat, c. . cit.

It tf

( Extrav. Antiqua $0. XX1H. eod. favet queque

mhmü.

can. 1. d.28. & c. 6. de Cler. Conjug.. Siquis veró

ii

^

in fufceptione Ordinis facri pofitive excluderet

L.

Votum, Matrimonio obftaret Lex Ecclefig, ut

communiter docent cum Suarez ex &49n. 8. d. 27«

T

CAf a dod 2;

Pars 2. eít pariter decifa in Ex-

gj, p

trAv. Cit.. . :Neque vis diffolvendi Matrimonium,

s. d

ii

"

etiam Raium tantüm, Jure Divino aut 55. Cano-

x oottu

nibus reperitur effe conceffa Ordinibus Sacris.

at

Objic. 1, In can. 13. Syuodi V. relato in

BI

can. 15. d. 31. Gc.babetur : Nos. antiquuta. [e-

g n

quentes canonem AApo[lolica. diligentia, & confii-

tutiones , facrorum virorum legales nuptias An1o-

a n

do valere volumus: ergo Sacer Ordo non dirimit

j n

Matruimonium,

2. In can. fiu. d. 31. refertur,

ld

Orientalis EcclefiæSaærdotäs , JDiaconos , atque

" dl

$ub-

m

QUï lel'i

366

LIB. IV. TITULUS VI.

ld

Subdiaconos Matrimonió copulavi: ergo faltem

"t Ad 3'

in Ecclefia Graeca non dirimit Matrimonium Or-

do Sacer.

3. JusDivinum & Natursle exigit,

am n

g li

ut, qui facra tra&tsnt & miniftrant , ac tervitiis

5unm. N

Divinis fpecialiter confecrati fünt , ab omni car-

nali commercio fint mundi, & non habeant cor

T

p

divifüm erga uxores & DEum. 1. Cor. 7. ergo Or-

. dilen

dine Sacro initiati Jure Divino & Naturali; non

mere Ecclefiaftico, obligantur ad colibatum, &

at N

ao (

inhabiles funt ad Matrimonium. 4. Continentia,

& abítinentia à Matrimonio, eít res confili, non

yere mtenuo

precepti. 1. Cor. 7. Y. 2 . &ipfe Chriítus noluit

m Socrutm &O

eam precipere : ergo nec Ecclefia poteft Sacris

die ol

wæ'c

n

6

D

initiatos obligare ad abftinendum à Matrimonio,

!

AT

&, fi fint obligati, à Jure Naturali ac Divino de-

strad (

fcendit hzc obligatio,

$- Siquis ignoraret, Sa-

at ]

cro Ordiniannexum effe tacitum caftitatis votum

d) n

/

w Loqt

folenue, vel metu adigeretur ad fufcipiendum Or-

dinem Sacrum, talis utique non voveret faltem

sbf v

validé caftitatem : ergo faltem talis foret habilis

i, , t

ad Matrimonium. g. ad I. Ille canon non eft Sy-

m lh

nodi VI. fed unus ex Zrallanis , qui aperte funt

Yrun; &l

reprobati à Sergio Pontifice, àt communiter no-

Ái) neter

tant DD. Ad 2. Illa verba, 7Matrimonió copulari,

1 QUidm ng

non denotant contraétum Matrimonialem, quem

WOAf

etiam in Ecclefia Greca non celebrant valide, qui

Uif

jam funt in Sacris Ordinibus conftituti. caz. 7. d.

Hrtm E

32. Pigaat. to. 8. confult. $ 1.5.2 3. Sed fignificant

TTR

ufüm Matrimonii per copulam , quod ante fufce-

fttttm '&hch

prionem Ordinis Sacri contraxerant Graci, ac po-

Htf

ftea ad Sacros Ordines admiffi funt,

Erifte ufus

b I IFQLSH

Matrimonii, priàs jam contraéti, permittitur Sa-

i f

[rvn

u

Ü

j

jug.

€érdotibus Ecclefie Grece. «. 6. de Cler. C

»

Wlie

Et

1

)

d

D

ll

Qui Clerici, vel Voventes, &c. 3 67

dul l

"

It

li

N n

Et hoc illis fpecialc eft pre Sacerdotibus Ecclefig

"

VL,

W

N ef

m

Lating, Ad 3, Jus Divinum & Naturale exigit

W:m ]

tanquam valde conveniens. C, 4nt. Tanquam ab-

foluté neceffarium, vel precipit continentiam &

colibatum. A. ant. ? conf.

Ad 4. Eftres cou-

J

filii antecedenter ad praceptum Ecclefiz. C. apt.

1' (" h

OA'

poft przceptum Ecclefie, que tamen nullos li-

J

j

gat , nifi liberé volentes & Sacrum Ordinem fufci-

w['nm

j

pientes. V. ant. & conf. Ad $. Ignorans an-

d

nexionem voti cenfetur tamen viriualiter faltem

habere intentionem generalem füfcipiendi Ordi-

nem Sacrum eo modo, quo Ecclefia precipit, & (ic

l[r

tacité vovet caftitatem, vel (altem ex przcepto Ec-

2ilirti

clefie, cui per illam intentionem fe fubjicit, ob-

Am'/rl "CE

ligatur ad coelibatum.,

5i neque talem intentio-

o

) [

"

nem generalem haberet ( quod prefumendum

B OLU

non eft) probabiliàs in foro interno non obli-

ii Or

garetur,

Loquendo nunc de illo, qui metu in-

M

d

Pst

jufté incuffo ada&tus eft ad fufceptionem Ordinis

u

M

Vi

Sacri, puto, eum probabiliüs obligari , quia talis

QU

mdy

fimpliciter liberé , quamvis non fponte, emittit

),U

votum ; & alia vota (excepta Proteffione Religio-

(ü

fa) metu extorta valent, uti alibi docuimus. Eccle-

j

T

/

lll

fia quidem non obligat ad aliquid faciendum in-

h

f

l

il

terveniente gravi metu injufto, fi tamen compulfi

TM

aliquid faciant valide, vult etiam valere id, quod

T

MM

u

ll

E

annexum & acceflorium eft, uti votum Ordini

Sacro eft annexum, prafertim fi per actum ex-

ii

i?

cit

tortum aliquis ponitur in certo ftatu, & non ex-

d

"

n

primit, fe indé nolle obligari. Interim fiquis pro-

ld

w

jl

baret fatis, fe metu adactum effe ad Ordinem Sa-

crum fufcipiendum, fperare poflet à pia Matre di-

j peïmml'

fpenfationem in voto caftitatis haud difficilem.

T

n

]

Dico

368

LIB, IV. TITULUS VI.

L QH-c]cric

Dico 2. Votum folenne Profeffionis Religiofz

)

dirimit Matrimonium contrahendum Jure Eccle-

i il

fiaftico, 2. Imó & diffolvit Matrimonium jam va-

at

lidé contra&tum , modó illud preciseé fit Ratum,

g V02

y'j

[

& nondum per copnlam confummatum. Pars r.

1'26

J

yurimo

claré eft decifa iu c. fin. b.t. c.un. de Voto in 6. &

;gfatrimoniumt

qrid. . 24. de Sacr. Matr. can. 9. Ex quód non

j

jurezNaturali aut Divino dirimat, vel indé claret,

n MU

quàd non dirimát, qu4 vorum , aliàs etiam vo-

" ergo jj im

tum fimplex caftitatis dirimeret, quod nemo

FUL

fomniat, neque quà folenne , quia tota voti folen-

Matimonm.

nitas habetur à folo Jure Ecclefiaftico. c. s5. cit. &

p

Extrav. un. So. XXII. eod. Pars 2. pariter eft cer-

pefetiuem a

ta exc. 2. 7.1 4. de Converf. conjug. & Trid. lo. cit.

IT

€4n.6.

Permittitur autem novis conjügibus fpa-

! df]ure;ïarura

tium duorum menfium, intra quos non tenentue

fileo p

confummare Matrimonium , fed deliberare pof-

i, p

fünt, an non velint ingredi Religionem, etian

s t i

unus eorum, & fic diffolvere Matrimonium : 1mà

At

diffolveretur, etfi poft duos menfes unus ingre-

3 qitvotu

deretur, modó interea Matrimonium necdum

f d

fuiffet confummatum. — Vota Religioía, quz emit-

i o d

tuntur in Societate JEfu , quamvis fimplicia fint,

terti tradtion

& non folennia, tamen dirimunt Matrimonium

Ane dierfe n

contrahendum ;

non tamen diíffolvunt contra-

Ita decidit Gre-

tinipofipo

Gum , licet Ratum prazcise fit.

A wor aj

gor. XIIL. in Bulla Zlfcendente Domino , loquens

folàm de nullitate Matrimonii contrahendi , nihil

ïü?;ii'. ft i

autem de contra&i diffolutione.

"tl

Objic. 1. Quod meum non eft, fed jam alteri

ï»inhemm,ïngwe»

FUA

traditum, tertio tradi validé non poteít, etiam

Ml

D

lo J

ípe&ato Jure Naturali: fed Religionem pro-

j

]

s ha-

VU g

feílus per votum folenne nen ampliu

bet

LIU til

2

m

?

Wf

Ml

d |

!REVg

Ql Clerici, vel Voventes, &c. 369

ll

d.]*, ]

j

bet dominium fui corporis, utpoze jam DEO con-

t

AT

hji

j

J

fecrati & totaliter traditi : ergo etiam fpe&tato

l

:

mt(ï "[ Rm

Jure Naturali non poteftfuum corpus tradere uxo-

OL

( Pir;

zii: ergo Votum folenne Profeffionis Religiofze

i

ldl

!

dirimit Matrimonium Jure Naturali. Cozfirii. Qu

l

"r

perMatrimonium carnale fe jam tradidit uni uxori,

i *dxü,

r d

n

! du

nec de Jure Naturali validé fe tradit alieri uxori

MW,H; j W

per novum Matrimonium vivente priori con-

EC!, qwüd t

juge: ergo nec ille fe valide tradit uxori de Jure

Naturali, qui per Profeffionem Religiofam, ve-

)! 'ïo'mn

511

iA NI

lut Matrimonium fpirituale, fe jam tradidit DEO

YTTA &

2. Ex natura rei licitum eft à ftatu imperfeGtiore

1 Mitefe

[

LPl

ad perfeCtiorem tranfire: ergo etiam à conjugio

yt

carnali ad fpirituale per Profeffionem Religiofam:

2 93'

Dubspn

ergo de Jure Naturali quogue, & non folüm Ec-

clefiaftico, poft Matrimonium Ratum licet ingredi

thU C þOï

Religionem.

g. ad I. quod probat nimium,

, CUT

nempe etiam ligatum voto fimplici caftitatis Ju-

Vs 100

re Naturali non poffe validum inire Matrimo-

a QAD

nium, quia votum fimplex Jure Naturali non dif-

N tUR

fert à folenni, fed folàüm Jure Ecclefiaftico. Diff

'An ï W

Q4. jam alteri tr2ditum non poteft valide tradt

l l

tertio traditione ejusdem rationis. C. sÓ/4. tradi-

VOU

tione diverfa rationis. JV. s4. Sic utique fervus

L , W W [

qui domino fuo obftri&tus eft tituló fervitutis,por-

[a d&

i

eit fe uxori tradere & obftringere tituló Matri-

J i

Y

monii: fic utique ligatus uxorió vinculó ex Ju-

U-yfmem lï" 5

füitia poteft cum codfenfu uxoris, vel propter eius

"

adulterium , ingredi Religionem, & fe DEO obli-

[ d ]m th

gare ex virtute Religionis. Cüm igitur Profeffus

[

T " w

Religionem fe DEO tradiderit folüm traditione

LW

i,amem

& rituló Aeligioris , atique fpectato Jure Natura-

3:

r W?L

W

li fe poftea tradere poílet uxori traditione & ti-

D

Duars Ii

Aa

Tu-

370

LIB. IV. TITULUS VI.

Qw' lefid:

g o

tuló juffitia. Ad Confirm. non eft paritas, quia

alterum contrahens Matrimonium traderet fe no-

v& uxori tituló Juftitig, quo eodem jam eft ad-

D

ii

ftri&us primg.

Ad 2. Quod iterumi probat ni-

1:!-6?' s ]

mium, nempe etiam Matrimonium confummatum

PUL

« frati sl

diffolvi poffe pef Profeffionem Religiofam: vel

4 D Erant &

rem jam uni donatam poffe poftea donari Eccle-

fie, qug donatio eft per fe DEO gratior. Diff.

Afc r l

ant. Ex naturarei licitum id eftilli, qui adhuc

sl t

fui juris eft, liberi, & nondumligatus. C.45f. qui

any nequerati

fui juris non ampliüs eft, fed alteri, & ad certum

v fceer onc

ftatumn jam obligatus. JN. ant. C" conf.

mmt? neque n

Dico 3. Votum fimplex Caftitatis , Religio-

s hoc um f

nis ingrediendz, Ordinum facrorum fufcipiene

st f tt

dorum, & non nubendi , non quidem dirimit Ma*

'fomicamium,(pc

trimonium contrahendum , fed folüm impedit,

u j quíto

h. e. non invalidum facit, fed illicitum. 2. Spon-

n u

falia tamen contrahenda dirimit, feu facit irrita,

ttem t donttd

3. Non obftante, quód Sponfalibus poftea con-

t t d

iwacis accedat defloratio, & fponfa voti ignara

i a ïj

pateretur damnum grave, non reparabile nifi

]

t qui foti

per Matrimonium.

Pars I. fumitur ex c. 4s4.

ihtt um

Cit. 6€, 3. 4. 6. b.t. & exratione, quód utique res

r

alicui promiffa, maximé DEO, üt fit per votum,

A Qu foy

licite tradi alteri nequeat etiam fpeGtato Jure Na-

VaL f

turali & Divino.

Excipe cafüm, quo quis voto

M Fefattre

caftitatis ligatus contraheret Matrimonium mo-

T. V

do exiaordinario , fcilicet cum pa&o & fub

conditione fervandi perpetuam continentiam,

Pars 2,. claret : fi

LT

quod juxta nos fieri poteft.

enim valerentSponfalia poft ejusmodi votum con-

Attzjg

Br

IBtti

traCta, deberent producere obligationem ad il

W

W H

AO (

u

licitum , nempe ad violandam fidem DEO da-

tàin

Vg

ä

4

lii

lt d P

L

Qui Clerici, vel Voventes, &c. 271

uümm

tam per votum, velfaltem ad ftatum, in quo pras

! OCtn

du

piuquum foret periculum viclandi; fed obliga-

Q lt

tio ad illicitum, vel ad tale periculum, dari ne:

loniumrnzfanc«

quit. c. 69. de R. . in 6. Pars 3. eft controverfa,

m N

nam oppofitum tenent Sanch, Vafq. Pont. Palao

]

Oi

Q&c. noítram refolutionem veró tenent Navar.

DEO

i

Mij

E

Vivald. P. Franc. Schmier 4e Sponfal. p. 1.6. 2. st.

nri

l

a

ue

23. & fic probo. 1. Sponfália poft votum emiífa

Tptns (

M

P

[

non obligant ratione fui, utpotenulliter inita, ut

idum; nequeratione deflorationis : ünde enim

Lder, l (ti

huic fceleri conceffa eft vis firmandi Sponfalia de

[]

7 c .r:wgrf

4j ,

l

]/

!

J

fe irrita? neque ratione damui aliter non repara-

"

bilis; hoc enim fibi imputari debet deflorari ant

itomo r

n rf

impreguari fe patiens ; & curDEus propter fce-

u

lus fornicantium,4ponfi & fponfz, debeat cedere

Ál apt,

fuo jure jam quafito contra regulam Juris 54. in

i 10 "

6. qui prior eft tempore, potior efl $ure? 2.Non

( t trit,

licet rem uni donatam iterum furari ad compen-

xl n

fanda damua alteri edam injufté illata: ergo

ygit j

[

nec litet corpus jam femel DEO dicatum per vo-

m

WE

N

M

il

tum quafi furari tradendum fponfz deflorate ad

|

a d

n

illata illi dàmna compenfanda.

3. Videtur effe

f, qLOu

L

fs

/

res fcandali plena, ut quis per flagitium, tam proe

!

L

fj m

l

J

prium quàm fornicarie complicis, licét voti igna-

jj

jurcNä'

r&; pro libitu fe valeat liberareà voto, & ex fuo

jpgm

deli&o reportare commedum.

g T

Objic. 1. Votum eleemoftyns non ftringit vo-

; &.m?

vertem , qui poftea alteri intulit grave damnum,

j comimmwmt,L

non reparsbile, fi fummam pro eleemofyna de-

j Ut

fünatam largiatur pauperibus: ergo à pari.

2«

;smüdmmmff'*

Obligatio Juttitiz eít fortior, quàm obligatio Re-

jgintt*

ligionis, quam folam parit votum, ac infüper

» iftud ex mera liberalitate eft fa&um , obligatie

1 $i

*

[

Aa 23

&l«

Qu

(

LIB, IV. TITULUS VI.

372

jl Mam

(monl

autem Juftitiee ex contra&tu onerofo fponfalitío

n

pafdtur. 3. DEUS non acceptat votum, quod

[/ M

)

qumü

fine gravi alterius damno impleri non poteft;

i

J

ergo neque continuat acceptationem voti,quando

;'sr:ntcafiitatcn

alteri incipit effe graviter damuofum. y.ad r.franf.

f:snillicitum f

ant. N. conf. & parit. quía DEUS per tale votum

s du

eleemofynz non acquirit jus ad rem certam, per

:i'Dg SPOII)/ZQ |

votum veró Caftiatis & Religionis acquirit jus

!h'djüfmdi qot

ad rem certam, nempe ad corpus voventis: qui

; upit m

autem habet jus ad rem certam, prefertur aliis,

Q'ïïüum) 101 üfl

qui fimile jus non habent ; ac infuper jus , quod

rier )

habent, tempore pofterius eft, — Ad 2. Obliga-

vtents 000 fjl

tio Juftitiz, faltem fi precedat obligatio Reli-

ptimto C

gionis , non eft fortior, imó, fi adverfetur obli-

vtbisredtn

gationi Religionis , eft nulla, cüm Sponfalia poft

Áb ex (

votum inita non valeant.

Ad 3. A. conf. Cux

DEU d

enim prefumatur de DEO, quàd cedat fuo jure

lia

propter damnum hominis, prafertim fi illud fe-

|

quatur ex delidio voveutis, & fponfz damnum

g vt

o ur

pauientis?

jjv

Quares , quid fit Juris, &i predi&ta vota fim-

Juto v

plicia non antecedant Matrimonium , aut Spon-

falia, de quo cafu hucusque , fed fubfequantur;

filimdmm

i

J

hf odl

feu fi Matrimonium, vel Sponfalia priüs jam fue-

runt contraCta, antequam edita vota? g. r. de

rtfus n

AMatrimonio. Sihocfuit contractum anteceden4

LT

ter, vota nullatenus illud dirimunt vel diffolvunt,

f (

Votum C2«

fed habent alios & diverfos effectus.

Iu d

:efmemxeieden

]lz'mtis ufüm Matrimonii facit illicitum, ita ut vo-

vens non poffit petere debitum conjugale (quam-

M :

]

vis reddereilli permiffum fit)) item, fi conjux mo-

* Jf q

reretur , facit illicitum novum Matrimonium con-

Ti

trahendum. Votum $4. Ordinum, non nubendi,

thgem, it

ufuim

v

Qui Clerici; vel Voventes, &c, $73

au Qp

UT

l

ufum Matrimonii non faciunt quidem illicitum

Lt lt

Ws

!N

( & , fi femel eft confüummatum , neque votum

0 i

d

Aeligionis?) quia materia voti hic & nunc jam red-

mmm T

dita eft impoffibiiis, & quia fic voventes non pro-

i,

Anníey

ul

miferunt caftitatem,faltem nondum a&u; faciunt

J N

l

]

u

tamen illicitum novum Matrimonium contrahen-

j

U

:ï;'

dum, cafü quo prius Matrimonium diffolveretur.

Migtis

K COl

PU hv

y. 2. De Spon[alibus: fi hecfuerunt contra&ta an-

ru

v

te hujufmodi votum, manent in fuo valoere, &€ vo-

t n

tum, utpote invalidé ac in przjudicium alte:ius

tf o

emiffum, non ftringit , ut habet communior &

[

lu

l

verior ex c. j. b.t,

Interim tamen, licet ex parte

liil

T hp

voventis non folvantur Sponfalia priàüs inita, al-

Lab d

teri tamen cormparti per hoc data eft poteftas li-

dl

bera ab iis refiliendi, eó quàd vovens cenfeatur

Sponfalibus ex fua parte renuntiáffe, quod non

, n C

X edt o u

voveus acceptare poteft, fi velit.

Dein circa vo-

n Ll fe

tum Aeligionis poft Sponfalia emiffum nota, quód

fuufe amunm

obliget voventem illa diffolvere ingrediendó Re-

ligionem, üt eruitur exc. 2. & 7. de converf. con-

jug ubi habetur, quód Sponfalibus, & Matrimonio

i lt

i, v?

Rato infit hec tacita conditio , sifi fLatum Feli-

(

giofum elegero : ergo vovere Religionem, etiam

l f:bfcg:a

poft Sponfalia, eftlicitum & validum.

Oljic.

I

A

Sponfalibus femper ineft hec conditio , nifà me-

liorem flatum elegero , v. g. ceelibatum

ergo

n quatie

g if

etiam votum Ordiuis faeri , caflitatis , vel non nu-

beudi: Sponfalia priora diffolvit, faltem dat po-

. Ws

teftatem recedendi à Spopfalibus; nam promiffum

iiin "

non imfringit , qui in melius illud commutat. e. 3.

v

g. A. ant. nec enim ineft ex natura

de Surejur.

i

rei, quia homo non tenetur perfeCtiorem ftatum

nMätrimümr:,'yj;

"]

eligere, nec ex difpofitione Juris, quod in favo-

rem

Àa3

(i

574 Il IV. TITULUS VII.

u

| gals

rem folius ftatás Reltgiofi conditionem annexuit,

i

nifi flatum Religiofum elegero ; non veró fic fa-

«t

n yEl

pwm1

vet Ordinibus facris, vel celibatui,

Ad textum

p

j ^

$jo, eum procedere , fiquis promiffum mutet in

melius fine injuria tertii : fed poíft Sponfilia vo.

jM

1

ía aui

P

Ke ! 'c

veus Ordinem facrum , caftitatem , ccelibatum ,

ähbu du

$1 j

mutat promiffum cum injuria tertii, nimirum fpon-

[æs Vel fponf,

qy0i s

&

ia cum t

jrno

TIHTULUS VII

j

«feinends

yttar i*

De*o, qui duxit, quam polluit

TR

fant

peradukenunh

n

Dito [ (r&

SUMMARIUM.

dimpedintot

X.

Piupedimentum. Criminis undc contrabatur.

stoum cur (o

!

zl

xfn Va

Ut incurratur ex. adulterio ,. fine conjugicidi

interveniente , quid vequiratur.

f,j.w .fæn.ï:,

3.

Et quid, ut. contrabatuv ex conjugicidio.

TU

4-

$- ZAn contrabatur Impedimentum Criminis ab

TT

ignotante Legein illud [Latuentem,

Aj titim

d mj

T conjuges magis ab&äxreantur ab adulte.

titad, uf

rio, & conjugicidio , in penam ftatui-

tmtlngj

tur in hoc titulo Jmpedimentum . Criminis

u if

dirimens , vi cujus inter complices deli&i ( non

;Smul Ogj

quoad alias perfonas ) validum Matrimonium,

T00 Vr

etiam foluto priore, iniri nequit.

Deli&um,

t d il

ex quo oritur, eft duplex, adulterium, & conju-

rïlmm gt

gicidium.

Rubrica folàm de priori, Nigrum ve-

T Q

ró de utroque facit mentionem.

Sed nec adul-

t

terium folum, nec copjugicidium folum, fine aliis

4 Umite

ad-

lii j

((5

HIO "

De eo;qui duxit, quam polluit&c. 37$

:&h

It ,

adjun&is & conditionibus , inducit hoc impedi-

Uïecf

* (æxl

n

entutn,

Ut adulterium inducat , requiritur fi-

i

h

N pm

m;'

mul I. vel promiffio Matrimonii de futuro fa&ta

VM :

:

I

i '

N

complici.

2. Vel promiffio Matrimonii de pra-

Uk

feüti »

feu attentatio aGualis Matrimonii cum

Qfll'lmn t

.

"

complice.

3. Vel conjngicidium.

Igitur in tri-

ften

3

A

bus cafibus adulterium conftituit impedimentum

.

criminis

3

& quia 4. etiam conjugicidium fine

adulterio cum mutua viri & feeminz in necem corie

Y

J

jugis confpiratione, ac intentione Matrimonii in-

ter fe ineundi , illud invehit, quadruplici ttodo

congrahitur impedimentum criminis, utpstet ex

(npy;

'

Al

t. b. 1. C c. 1. de conerf. infidel.

Ut hzec ptz-

niora fiant.

Dico I.

Ut adulterium fine conjugicidio fit

Tk

caufa impedimenti criminis , requiritur vel Ma-

thtl

trimonium cum complice attentatum , vel pro-

i ]u

fs

miffio Matrimonii contrahendi,

Colligitur ex

f

6. y. 6. C? c.fin. b. t. ibi: fiquis uxore vivente fide

tf

data promifit , aliam fe du&urum , — vel cum ipfa

s Qd

defatlo contraxit , fi nec anté , nec poft ( legitimá

t

éjuis , nimirum conjuge , fuperfHite ) cognovit ean-

dem , mon e[f. tamen Matrimonium , quod cum ea

Ce-

u atl

contraxit , po[L uxoris obitum dirimendum.

terim tolerari non debet, fi prius , vel poflea , dum

j n [uti

vixerit uxor ipfrus, illam adulterió polluiffet : ergo,

LL

(n

j s u

e:x (XTM

fi fimul cognovit, ante vel poft datam fidem de

M

futuro vel prefenti, feu fi cum alia feemina adul-

terium data fide commifit ,

dirimitur Matrimo-

pur

qü*l

h

:,ï

nium cum tali foernina poft obitum legitime uxo-

l

r *

J

ris contractum.

Porro DD. communiter ulteri!s

*

Prmn

NU

-

^

Ut

[^

requirunt I. ut adulterium fit perfetum.

Im. Sed P:

j

)l

fit formale ex utraque parte , id eft utrique co-

kumm

i

AÀa 4.

gm—

d

976 LIB. IV. TTTULUS VII.

'

fj

"l

P

guitum,etiam feeminz,quód nimirum vir,cum qno

(M

peccat, fit conjugatus, & viciffim.

3. Ut & ad-

i

"

It

ulteriam & promiffio contigerit eádem legitimá

Á

gi p

conjuge vivente.

4. Ut promiffio fit feria, non

fi&a.

6. Acceptata.

TT fi[Ut

f. Ábfoluta.

7. Non

H,

yinp

tevocata ante adulterium fecutum : fi vexó & pro-

f

st

miffio & adulterium jam contigiffent , 3c primüm

m

poftea revocaretur promiffio, non ceffaret impe-

TRL

dimentum, utpotejam plené completum & con-

tractum.

g ii f

8. Probabilius, ut accedat repromif-

j:ur(usperfeüu!

fio, quam tamen acceptatio promiffionis regula-

riter tacite involvit.

Ratio horum eft , quia ver-

jgn.j.iüum*l

il

famur in materia posnali, in qua termini debent

im d ,u ü

yln

[

morttt C

firidé accipi, & Jura loqui cenfentur de tali pro-

dedi Matino

miffione , qug aliàs & communiter in perfonis fo-

vefe tunen n

lutis requiritur ad Spounfalia.

tf

Objic. Promiffio Matrimonii vivente priori con-

juge eft nulla & irrita : fed, quod nullum eft, nul-

d auttt

Jum producit effe&um: ergo nec irritat Matrimo-

yrt, tl

nium cum promiffaria contrahendum.

g. C. 14.

nicbd.

faltem fi promiffior ^m anteceffit vel fecutum eft

wino, t

Confenntnt Y

adulterium ,. diff. :min. qvod nullum eft , nullum

du ortiot

preducit effe&um fibi intrinfecum , ad quem per

Qum infento;

fe ordinatur. C. minor. nullum producit effectum

fibi extrinfecum, ex difpofitione Juris intentum,

o

& aGQui de fe nulli aunexum.

N.minor. Jus tali

Andm if

proniffioni tribuit vim dirimendi Matrimonium.

Qd Qqun

Sed quid? fi maritus vivente uxore promittat fce-

CUATI

T

l

miag Matcimonium fub expreffa conditione, &

r

in eyentum, fiuxor moreretur, fed fine interven-

ENCSIM "

tu adulterii ? 9. Quamvis in tali promiffione ex

n fühw ï!ïe

parte promittentis ordinarié interveniat aliqua in-

N

onlinatio ; atque in foro externe forfan illi non

L ;

asfi-

llitr

Ài

De eo;qui duxit, quam polluit&c, $77

1

mmlu.

affiffierétur , videtur tamen mihi Valida effé, eà

|

wl !

Mpent

quóàd ex parte obje&i non involvat turpitudinem,

tïCm l

b

& execntio referaturin tempus habile, quo coa-

ditio eri£ purificata, neque reperiatur in Jure ir-

(

fl

ii

u

[8

ritata effe; ficut fj contrahantur Sponfalia à laba-

f("["m l

rantibus impedimento fuüb conditione, fi Papa di-

Qnfi

j

315551&':?,

fpenfaverit. arg. c. 8. de rer. permut. & l. 62. pr.

0 D0n

L

[

ff. de hared. in[tit.

R

f|

N

Dico 2. Ut conjugicidium caufet impedimen-

T EIL

M

tum criminis, requiritur vel adulterium previum

l

0)

^ I

Lsl

( rurfüs perfe&um & formale ex utraque parte )

EJ;Tlüfin

i

f!',n

f

£AMi. $. CAUf 3 1. Q 1. . 1. 3. 6. b.t. opus quidem

E f il

fimul eft, ut czedes a&u fit fecuta, feu machina-

^ml

W

]

Ti

n

tio in mortem cum effe&tu, & quidem animó con-

trahendi Matrimonium cum complice adulterii ;

d o f

neceffe tamen non eft, ut ambo adulteri in ce-

fltgnn tot

dem confpirent , fed füfficit , fi alteruter vel phyfi-

«

(f

idun f nul

ce, vel moraliter , perfe vel per alium cedem

cemlrimo-

patret, etiam altera parte ignara. c, 1. de conver[.

s. V

infid. c. 6. cit.

Vel feclusó adulterió requiritur,

n d

utambo, vir & femina, confpirent vel faltem

Y

r

^

'

! um

confentiant in cedem , & vef pex fe, vel per alium

|

:

4

Nl

"

"

2&u occidant innocentem copjugem, & quidem

1f

igey

cum intentione contrahendi inter fe Matrimoni-

yyuiti diia

l

[

/

inttlDs

um. €. 1. €? can. $. citt.

Ex quibus apparet, ad

inducendum impedimentum Criminis ex eonjugi-

AIW. h ul

ag

cidio nunquam füfficere, fi occifio fiat ex alio

motivo, v.g.liberiüs cum quadam peccandi, vel

g yoitt

contrahendi Matrimonium cum alia perfona, que

& conlitt |

adulterii aut coufpirationis in necem , complex

!

Qd f t

m

'

nonfuit, vel ex vindi&ta &c.

j p

u

(ïo"f j

Jf

4f

Quezres , an impedimeutum Criminis incur-

um

enid

^ UM

ratur ab illis, qui ignorárunt, illud à Jure anue-

?Ine hm

Aa

.xuimn

u

i

378

LID. IV. TITULUS VII

t

tyntur :

xum effe fuo delio ? g. negativé cum probabili

4

nOHCOgm

fententia Palud. Major. Leand. à Murcia, Zergoll

]

blmpedm

Dicaft. Fernandez apud & cum P. Krimer /. 7V.

Decretal. . 10 14. Favet Karchne L. 4. Decretal

«A(V um,[üm

art. 4, C* $. contra Dian. Moja, Laym. Haunold

um gt

tipom

Sporer , & communem Recentiorum, Prob. 1.

yin r

Pcna à Jure ftatnta non incurritur ab ignorantibus

qmdem X

jus; uttradit communis DD. per modum regula

apud cit. Kirmer z. 10 12.€7 1022.

Et Sauch.

TU um

l. 9.d. 32.91. 18. loquens in fpecie de lege pena-

1

n

pc1ä$10

liter irritante docet, anaullationem attiis, quando

p biloi

iido, v .

20n e[t ex folenmmm defectu, fed in delmquentzs

panam, non incurri ab ignaro legis : cujus rei ra-

! Wwod

tio effe poteft, quia aliàs deli&ta inzequalia puni-

M prcäabls

yentur pona gequali ; graviüs enim peccat, qui

Wi n

agit conira legem fciens non tantüm prohibitio-

l j iil d(ïu

nem,fed etiam annexam ponam , quàm alius,qui

y

l

WM«W

fcit prohibitionem tantüm.

Atqui impedimen-

tum Criminis eft à Jure ftatutum principaliter ut

p

poena propter delictum, & Jus, hauc inhabilitatem

i

Matrimonii inter complices deli&i ftatuens , eft

ii 4

lex penalis, feu poenaliter inhabilitans,ut iterum

]s o dtt

eft communis, ita ut Palao Advexfamu...þ. 1. tf.

€fe rclens

3. d. 2. ptt. 7. 1. 4. hoc]us adducat per modum

« I

exempli Legis poenalis, dicens: quoties in penam

ttigran

deliéti imponitur , ut contingit , in Lege irritante

t

í

AMatrimonium ob uxoricidü , &^ ad«lterii crimen

(lit x I

Et

€x toto

cum promi[Ttone futuri Marimonii

Mftt qum

titulo (de eo.qui duxit &c.) con[lat , irvitationem

]tg hd)

effe penaim.

Ergo Impedimentum Criminis non

8U tpe

incurritur ab iis, qui ignorant, à Jure annexum

o

illud effe fuo delicto

feu qui ignorant hauc le

Nm H

gem penaliter inhabilitantem ; quia nempe non

Bo

irans-

i

tb f

li

Deeo, qui duxit, quam polluit&c. 579

*

Ji

IT

hi

i

!

!v

transgrediuntur hanclegem qua panalem, cim ut

1 a) ZW

s

1

talem non cognofcant.

Ignorantia. faCti ex-

N"*ü )

A

h !

cufat ab impedimento Criminis; fic mulier igna-

il 7!!,

Mi

IOH L«

rans virum, cum quo peccat, effe conjugatum , il-

h "

z(ep]fh

ü, »

lud non incurrit. c. 1. b, f. & fatentur Adverfarii:

Nec objicias

hmn" ab

ergo & ignarantia Juris excufat.

]'f

W as

Regulam Suris 1 3. in 6. ubi dicitur, ignorantiam

fa&i quidem excufare, non item ignorantiam Ju-

( I

yis; quiaifta regula non procedit de igaorantia

fpeued

h.

'll

Jurispeenalis; cüm univerfaliter peena non incur-

lm';,)') 47

d Ml'

ratur ab ullo ignorante.

3

Irregularitates ex

iu )'*'VM

deli&o , v. g. homicidio illicito, non incurruntt

"h

L

fj (

"d

ab iis, qui ignorant eas effe annexas fuo deliCto,ut

"n

I

/W

[.

habet probabilis multorum gravium DD. Panorm.

ful pä»fä qm

Innoc. Nav. Sanch. Conink, Palao &c. (quamvis

Dtn volito

ego ipfis non affentiar, quia hz irregularitates non

lts u

principaliter ut peeng funt ftatute, ficut impedi-

f

Ia

T

mentum Criminis , fed ut inhabilitates ) ergo eti-

Wootater ut

am probabile eft;impedimentum Criminis non in-

MY

Y

curri ab ignorantibus , illud effe annexurm fuo de-

^

r W DN

MW

h.(. yï.

li&o.

4. Refervatio peccatorum , faltem pcena-

u

lis, non datur apud eos,qui ignorant,fua delicta

WPWSNT'

effe refervata, ut paffim docent Theologi: ergo

1f

&c.

dul p

J MD

j Excommunicatio & alie cenfurg non li-

W ;/;/!)1!)!

gantignorantes, ut communiter tradunt ex e. Z.

de con[lit. in 6. quia funt pene: ergo &c.

*f [ W

, ,l HH l Yi

Oljic. x. Impedimentum affinitatis ex copula

ilicita, quamvis involvat peccatum, & rationem

T B u

! :I J M'(le

ponahabeat, tsmen afficit etiam ignorantes Le-

z.

ggg v "

gem

ergo etiam Impedimentum Criminis.

Tue

j

Confuetudo & praxis eft optima Juris dubii in-

u

terpres: fed pro oppofita fententia ftat praxis &

ygworä"ï

!

confüetudo tribunalium , maxime Romani

ergo.

qma t

n

3. No-

38e LIB, IV. TIT. VII. De eo, &e;

$. Noftira fententia nec in foro interno poteff

ii

deduci in praxim, cüm, ubi agitur de valore Sa-

Ciameoti, debeamus tutiora fequi: ergo faltem

. Con

pra&icé non eft probabilis.

g. ad r. N. confeq.

€" pzrit, nam impedimentum affinitatis ortz ex

copula illicita non eft introdu&um in penam de-

!

li&ti, faltem principaliter,ut vel ind patet, quód

à Tridentino propterea , quàd interveniat deli-

u p

j m

&um, potiüs reftridum fit, & quidem ad fecun-

duim gradum, cüm tamen affinitas ortum habens

, W"

ex copula conjugali & licita dirimat Mairimoni-

j

um ufque ad quartum gradum ; fed eft introdu-

TT w

l

i

&um tanquam inhabilitss propter fimilem ratio-

n n

nénm, propter quam introduGum eft impedimen-

tum affinitetis ex copula licita orte, de qua ad

l, q

tit. XIV. infrà.

Ád 2. Illa confuetudo & pra-

lo-1egi

|

xis Tribunalium ( fi tamen ubique recepta fit ) in-

Ym t

nititur fententie probabili communiori, atque

wees vt

pro foro folüm externo procedit, pro quo przfu-

pepícun

mitur fcientia Juris manifefüi ac certi , quamdiu

w ia

ignorantianon probatur: indé tamen non infer-

Ts m

tur , quód, qui certus eft de (ua ignorantia Legis,

m &

impedimentum dirimens flatuentis in füum deli-

Matimon

&um, fecurus non fit in foro interno, pro quo

TY2 p f

nondum probata eft confuetudo contraria, Jus du,

ii f

bium explicans, fiquis absque difpenfatione du«

O Ro CO

TA

-

cst in conjugem, cui vivente propria uxore pro-

E

l!

|

miferat Matrimonium cum interventu adulterti.

It

£

ini, Vf

Ad 3. Probabilitas fpeculativa noftrz fententiz

O lo

negart non poteft propter allata rationum mo-

Á

Wt

miénta ; practica autem infertur manifefté

iconxegioü]

ex di&is ad rir. I. 9. 3 5.

ROt nl

TITV-

^ Rtgn k

N

T

M

492 C 68*

281 ,

füüln

d

ll

nb! ag

fdPu

W

TITULUS- Vl

jü('»

It

M['

'l

De Conjugio Leproforum

Um 45 Vm,

T

f

u Vf]] d:

SUMMARIUM

lil

T

M

Intiv

Quid fit lepra , &v morbi buic aquivalentes in

T

(

bac materia.

2:! M

L

Scm X

w

M

a. Lepra Spon[alibus fuperveniens eft. caufa. vefi-

liendi.

3. 4. ANon verà diffolvendi Matrimonium Ratum,

TI4] N

imo regulariter nec divertendi quoad thorum.

"WP -»'"t'u fo

'HJLZ]

u

Mu

Epra , que à Paulo Zacchia preftanti Me-

Um

udo &pt

dico -Legifla definitür eíle cutis afperitas

L

tuít)

cum pruritu & corporis colliquatione, de-

m

LUW

iri dt

pafceus profundas corporis partes orbiculatim,

du pl

atque pifcium inftar fquammulas ex fefe emittens,

A 'x " Q amd'u

non quidem eft impedimentum Matrimonii diri-

lg WWM W

] UM

lhh

1mnens, imó nec impedien

cüm duo leprofi ( imà

n (ML j

& (anus & leproífa) valide ac licite contrahant

ii d

Matrimonium , üt fupponitur c. 2. D. t. quia ta-

LAL

'"'0

o

men parti fang, fi fuperveniat Sponfalibus, re-

v ii dl).

filiendi, & quandoque, fi füperveniat Matrimo-

J'JJ

J

j d

nio jam contraCo, divertendi à thoro & coha-

Ti

*MW

bitatione poteftatem tribuit ob periculum infe-

ä

&ionis , & feditatem, intercalariter hit ponitur

u

ü : Emeni!

ante impedimenta ipfas perfonas afficientia. Le-

prein hacmateria equiparantur alii quoque mor-

SW monam n

bi contagiofi, uti peftis, lues Venerea, quam vo-

vfettt guid

cant morbum Gallicum , & phthifis , que ulti.

Ln.;j'

Ina tamen periculum iufeCtionis folüm refpe&tu

fit

Jlll'la-

382 LIB.IV. TITULUS VIIT.

od

junioris conjugis à feniori habere dicitur à Paulo

inmon

Zacchia, non viciffim : quare & de his intelli-

"

Ti QT

genda erunt, de qua lepra dicemus.

De qua

igirur

:,gon

cenfetut

Dico r. Leprs Sponfalibus füperveniens (idem

j p

eft de precedente, at ignorata ) preber juftam

ii gt

caufam refiliendi. c. fip. b. t. cüm utique lepra fu-

jj r

perveniens ( vel precedeus ignorata ) fit haben-

;(ommüu Ms

da pro mutatione notabili perfonz, ita ut, fi prz«

ceffiflet & cognita fuiffet, utique à Sponfalibus

Qji. .

"m

'onfüs t

lrv M

abflerrere potuiffet.

dnapin a

Dico z. Lepra füperveniens Matrimonio, etiam

d Papa

n

Rato tantüm ( vel precedens igaorata ) non dif-

folvit Maurimonium quoad vinculum.

i m

2. Regue

lariter nec quoad cohabitationem & thorum.

YUAL :

il

Pars prior eft certa ex c. 1. b.t. & c. 2. cit. ibi : quo-

u

niam nemini licet. ( exceptà causa foruicationis )

4147 t

/

l

^

"

V

(

, U

uxorem dimitteres conflat , quod , five mulier le-

ï

[

ia (b v

prá percuffa fuerit , feu alia gvavi infirmitate de-

tüfrdvetum

tenta, non eft à viro propterea feparanda, vel etiam

dimittenda; quia nimirum Matrimonium, etiam

y i N

Ratum, ex natura fua eft indiffolubile,

Pars po*

delarimwo

fterior ex eod. c. ubi textus fic pergit: Quodf vi-

que ii d

Yum , five uxorem , leprofum fievi contigerit, &f in-

i,

firmus à (ano carnale debitum exigat, generali pra-

tvl d pé

Qtecim ind

cepto Apoftoli, quod exigitur, eft folvendum:. cui

pracepto nulla in boc cafu exceptio invenitur. Sed

lt in (trj

hocnon immeriió DD. intelligunt contra Scham-

Wirieni

bogen f.t. . $. de lepra coimuni,& non admodum

ftt, fltim

5

*

contagiofa

fi enim. Medicorum judició lepra fit

DTM |/

talis, ut periculum gravis infe&ionis poft fe tra-

hat, vel ut gravem horrorem ob feeditatem pa-

m inüsmitate

riat, ut fi eft lepra leonina, àt vocant, & fa«

ciens

l

l

De Conjugio Leproforum. 495

l,

t

i

1]

ciens membra computrefcere, item quando pre-

QLale M

Wi

'HJ

ceffit Matrimonium , & ignorata fuit à Parte fa-

ng,a i

Ib

dQ

na, juxta communem feparatio quoad thorum &

u

cohabitationem permittitur; quia nempe pars fa-

3'5 fdþr

na mon cernfetur fe obligáffe ad tam grave infe-

EUR

W

ut falva non fit proprii indi-

]

&ionis periculum

)f(;n

W

vidui incolumitas, quz meretur praferri alienis

i

UET

folatiis

, nec ad tantam difficultatem, ubi & f

X

] ?e'f

in contraCtu Matrimonii decepta fit.

) -..u.lJf HU

Objic.

In c. fin. b. t. ad queftionem , an

fponfus compell debeat ad confummandam mari-

tll

d

Iul

ii

talem copulaim cum parte in lepram incidente, re-

/m j

/10!

D

fpondit Papa, quód. ad eam accipiendam cogi non

debet , cium nondum inter eos Matrimowum fue-

/ ng&h

1

li

T1

vit con[ummatum : evgo falrtem Matrimonium Ra-

A g :'70

Vh

tum ex caufa leprz poteftdiffolvi. 2. In c45. 18,

d

m lii

cauf. 32. q. 1. Pontifex dedit marito poteftatem

Jttm m r l

ducendi aliam, fi uxor, infirmitate correpta, non

*v, i

valeat debitum viro reddere

ergo lepra fufficit

,'w

H,

Mil dä»

v)n

H

ad diffolvendum Matrimonium, faltem Ratum.

l*,h

M

u

g. ad 1. A. corf. quiain textu illo non eft fermo

!

W

de Matrimonio Rato, fed de Sponíalibus tantüm,

u

quae ibi dicuntur nondum fuiffe Aatrimonium

(

[

con[ummatum, h.e. Sponfalia nondum fuifle exe-

cutioni data per contraCtum de prazfenti ;

id

//(/ " 1 /H/ 11

quod etiam indicant verba, ad eam accipieudam

Ml [

(fcilicet in conjugem ) «ogi non debet

Ad 2.

mwm n

M

quod probaret nimium,nempe non folüm ex caufa

[GN RS(WP

lepre , fed etiam cujuscunque infirmitatis, quae

x&non n

impedit ufüm Matrimonii, iftad diffolvi, & poerti

g

Oh k['

fanz ad alias nuptias digredi licere, ajo, per

f

l

ilam infirmitatem intelligi impotentiam perpe-

20

"2

æ'äxc»

(

d

tuam ad copulam, quz pracefferat , atque ideo

j «

«

Ma-

Ws

B« Con

LIB. IV. TTYULUS IX

xtens Yi

384

Alii cum Gloff.

g, T0 ,

Matrimonium nunquam valuit.

Barb. & Pont. refpondent, ibi à Pontifice difpen-

Lï tUS pï P [l

fatum fuiffe ( quod nos ipfi ex gravi caufa per-

dint ia

mittemus füo loco ) propter íupervenientem

!1l3a2 eli 11(8[

conjugis infirmitatem , ufüi Matrimonii obftan-

CHnHlamS j X

tem: quae refponfio videtur effe &qué bona, vel

l

.poliedum K fff

melior,

;f

T

fiol bpll

rdlaü nn, t

;, O

TIIULEUS IX

ii mo,f i

fa. Df

De Conjugio Servorum.

Ym Matnrmonum

iil domunot

SUMMARIUM

[ igenum cur

miod) períor

i. Servi proprie didti quinam.

AVT AYU

2. 3. ZAn & quando valeat conjugium cum fervo

FT

"

d

vel ancilla initum,vel nonvaleat, & quo jure.

n & & C

d Wa

Ervi firide di&i, de quibus folis hic fermo

lü& WX Q

s

eft (non de adfcriptitiis, originariis, & ho-

minibus pmpms, qui abfolute funt liberi,

gartorc

11 & f DPUPAE

licét ar&iüs, quàm czteri fübditi, fuis dominis

Til

POOraye

adftri&ti fint, & quandam fervitutis fpeciem pre-

u[O. f Jl w/

feferant ) funt, qui ex Jure Gentium vel Civili

contra naturalem libertatem alieno dominio ita

n fch rs) 8' ]g7

fubje&i funt, utinftar aliarum rerum & patrimonii

!tum «

Vf ?.HIL Qm

poffideri, vendi, &

alienari poffint, &, quidquid

:

E,u

acquirunt, dominis füis acquirant, iisque ad pers

]J

Fiunt tales vel ex

ET

petua fervitia obftri&i fint.

nativitate, fi nimirum nati fünt ex ferva vel ancilla

ïr]m'lu &E r

j

ftricteé di&a, feu ex feemina proprig fervituti ob-

llt[ Tlp" *|

noxia: vel ex capavitate, fi nimirum in bello Ju-

bfiaunam

fto,

"l

Arn

De Conjugio Sérvorum

58$

li, |

It c

TU

fto , cum exteris Nationibus gefto, capri & fer

u lj

vat funt.

Inter Chriftianos non ampliüs dantur,

"

M

fed fervitus proprié dicta hodie in reverentiam

'Opml l ïe-

Chriftiang libertatis, in quam Chriftus nos affe-

A Muw

ruit, fublata eft, licet Turce, Gentiles, & Pagani,

(Ut Cfrtæ

u

fi à Chriftianis in bello jufto capiantur, ver&

fiant hodiedum fervi Chriftianorum, quamdiu

non fuerint baptizsti,

Conjuomm fervorum

proprié dictorum, item fervi cum libera, ac vi-

J

ciffim, de Jure Civili non habetur pro Matrimos

nio legitimo, fed vocatur Contubernium l. 3. C. de

Ym

incefl. nupt. De Jure Canonico autem dari poteft

verum Matrimonium inter fervum & ancillam,

l

etiam invitó dominó contra&tum, item inter libe-

J

rum feu ingenuum cum ancilla, aut inter ancillam

& liberum,modó perfona libera alterius conditio-

[ UT

nem feu ftatum fervilem priüs fciverit. CAH. 2. 4

ö

rinam f

3. cauf. 29. q. 2. 0. 1.2. C" fin. b. t. quia Jus Ca-

L.

nonicum & Ecclefia confiderac perfonas in ors

dine ad Matrimonium quoad naturarm fuam, fée

Y

i

ceundüm .quam omaes íunt equaliter liberi;

M

Quamvis nec de Jure Canonico valeat inter libe:

rum & fervam, ac viciffim, fi pars libera alterius

fervitutem ignoraverit tempore contra&tüs. Unde

^* P*

(

j

hoc loco tiatuitur Zmpedimentum Conditionis, ni«

j a

'ug

W

mirum fervilis, & ignorate , de quo

'VJ OH

Dico. Irritum eft Matrimonium, quod homa

qni m

liber contrahit cum perfopa conditionis fervilis

ï

frl'uy &' qu ü i

iguorate , fed Jure tantüm Ecclefiaftico ; nori

j jl qne äd?

Naturali. €. 2. c. fin. b. £.

Quamvis enun hac

u

finr d ^

ignorantia & error de fe fit tantüm circa quali«

«

tatem & ftatum perfonz accidentalem , & non

xmua

u*

&irca fubftantiam ac individuum perfoug , Ec«

M

!

Pars 1

Bb

cle-

mmlmmm

peCont

296 — LIB.IV. TITULUS IX

[

j

l

M

clefia tamen, tanquam pia Mater, noluit fic erran-

nmmPf

tem indiffolubili vinculo conftringere propter ni-

yiam ingequalitatem contrahentium, ac prazju-

dicium, quod perfong liberz, imó & ipfi ftatui

Matrimoniali crearetur; eó quód períona fervi-

TITE

lis poffit perpetuis à Domino laboribus occupa.

N

ri in remotas mitti provincias, vendi &c. quo

paGo ufus Matrimonii multüm impeditur , vel

omnino tollitur.

V

T

Oljic. 1. Servi non habent proprium velle &

nolle, ac independenter à confeufu Domini. /. 4,

VNl

ff. de R. . fed ad Matrimonium Jure Naturali re-

Mi

quiritur velle proprium, feu voluntas & confen-

Ti

fus proprius: ergo independenterà confenfü do-

jhn n

mini non conttahunt validum Matrimonium Jure

Mil

Naturali

f( ('dert

2. Error circa qualitatem redundantem

l

enb t

in ipfam perfonam dirimit Matrimonium Jure

Naturali, uti docuimus ad £//. J. f. 2. fed error

1l Qu

circa conditionem fervilem eft error circa qua-

r e n

Ccutn

litatem redundantem in ipfam perfonam

atl qil

fervitus afficiat flatum perfonz, illámque faciat

, o v r

in fenfu morali aliam : ergo. y. ad r. diff.ma. non

Vi Nittn

habent proprium velle & nolle in iis, que funt

trítftms; &

Juris Civilis, & in quibus prejudicatur domino

! COndirjs gj j

quoad fervitia perfonalia, quz exigit fervitus, &

Qaptyd]nif

quoad lücrum temporale. C.45. in iis , quz funt

W E o n

]uus Naturalis, uti eft Matrimonium, & in ordine

EPïïfep

ad a&tus conjugales, ac generationem prolis. JV.

A

fütl)

A r n

«4. Ufüs igitur Matrimonii ita eft temperandus,

"ïlmemw

"l

t

t fervi non norabiliter prejudicent domino in

AR w

j

n

exhibendis debitis fervitiis, & viciffim dominus

ün

l

ita occupare débet fervos conjuges , ut füo tem-

! -deh,gm j

porenonimpediangur ab ufuü Matrinionii

Ad 2

"

D 7!2454

IN tilin.

T

s

T

De Conjugio Servorum.

397

AU

N

V trá

"Wt

AN. min. ficut iguobilitas fponfz ignorata, licet

Cnttg

RUbl

afficiat ftatum perfonz , non redundatin fübftan-

1

| [

; n*-efæ ]

)u

U

tiam perfonz, ita nec fervilis conditio,

: )

hl

"

Jü*t "

womuolbex

TUTUTUS X

Vïxl.]k MT

""m hi Y

De Natis ex libero ventre

doRny

SUMMARIUM

&f

5

U

I. 2. INati ex libera funt libera conditionis.

!

z

A ol

3. ANati ex parte INobili (equuntur. bujus condi-

M rJM fl ä

t10em.

iv w' f? WLA.

f "1

hx

X

Ati ex libero veutre vocantur

qui geniti

det r

fünt ( in- vel extra Matrimonium ) ex ma-

finmonm j!.l.

tre libera feu ingenua , non ferva feu an-

"r

.f emi

cilla ftricté dicta

ug

Quia veró contingere poffet,

r o qui

ut liber duceret fervam, & viciffim, gnarus con-

W v"xl CU

ditionis fervilis, quzftio eft, cujus conditionis fint

Ü

liberi, liberz an fervilis.

Vi

M W

Dico. Nati ex matre libera funt liberi, licét pa-

S, j

l

terfitfervus ; & fufficit, modó mater fuerit libe-

Wi

dOF»

li

rg conditionis aliquo tempore, quo proles vel

!

J

W

concepta,vel nata fuit,vel intermedio : ficut econ-

;1 Int

h

tra nati ex maure ancilla fuut fervi, fi nempe illa

0 1 S-lm ülu

nec teinpore conceptionis, nec partás, necinter-

medio fuit liberz conditionis: adeóque quoad

U NTJW

fervitutem vel libertatem prolesfequuntur condi-

M eql [Qmw

tionem vel íftatum matris.

Ita textus aperti ig

1 ia (

RMU i

pr. Inff. de Ingenuis. ff. 4. Inft. de Sure per[on. l. 5.

$. 2.3.1.7. l. 24. ff. de flatu bom. c. un. b. t. Ex qui-

Q W«EES Lï à

bus natum eft commune brocardicum, partus fe-

Bb 3

qui-

P,WI

388 LIB. IV. TITULUS X. De &c.

quitur ventrem, nempe quoad fervitutem vel in-

genuitatem. Nifi nimirum aliud haberet loci con-

l

l!

fuetudo, ut eft cafus in c. 3. de conjug. fervor.

Queres, an proles quoad familiam, honores,

nobilitatem fequantur patrem vel matrem ? g. Pa

trem , ita ut , fi pater fit nobilis, mater plebeja,

etiam proles fint nobiles, modó fint ex juflis nu-

9

ptiis

fie quoque, fi pater eft civis vel patritius,

etiam filius erit talis, licét mater fit peregrina &c.

Q' [ Qu

t

"Fext. & gl. in l. 19.ff. de flat. bom. . Imó de Jure

mater , fcilicet uxor, etiam dignitatem fequitur

Dd q u ptï M

viri. £. 8. pr. ff. de Senator.l. 1 3. C. de dignit. lib

Jiduc m

12. Nov. 10 j.€. 2. pr. Sed Objic. Si proles fequi-

if Jir/

tur patrem quoad nobilitatem, matrem veró quo-

hf n

/

adfervitutem,idem filius poterit fimul effe Nobilis

n f

i

fj

& Servus: fed hoc eft abfurdum. y. AN.sa. vel diff

u ]

Simul poterit effe nobilis & fervus, ita tamen, ut

dul

nobilitatis fplendor obfufcetur, & nihil valeat,

quamdiu fervitus non tollitur. C.77a. itaut ftrante

Me n

fervitute nobilitas fplendeat, & aliquid valeat. /V.

TAE Qu !

sma. FaCta manumiffione & fublata fervitute quafi

Md Va

fublató veló, incipitfplendefcerenobilitas. Feré

ff

ficut filius naturalis, qui extra Matrimonium à no-

ituti f

bili ex matre plebeja procreatus eft , primüm pro

Mftuti, a

nobili habetur , & poítea parentes inter fe contra-

Wiäl/ I

hant Matrimonium, & ipfe legitimus fiat.

Dices:

hij f!mu ll

etiam filii naturales habentur pro nobilibus, fi pa«

ter fit nobilis

þ À. Ut

ergo non opus eft, ut inter paren-

* Düteig

tes poítea fequantur jufte nuptiee

V. diff. ant.

Al Xl

Pj

habentur pro nobilibus de Confuetudine,

;j Vr o

Vatnh IN

ranfeat. de Jure Communi,

AN. ant.

Lm, Ita th rm

ls

anmw t

uilfOng fpw

TITU

h

lisy

uDe&,

] & ?

t32) T (68?

Af

NY

Dd

4 Eff'h,

j

|

Vg

IIIULUS XI

|

uOid

lm

AT

W

il

Vtty

lQ

De Cognatione Spirituali.

wl,i

fl

")

0

SMUMARIUM

It

t te f

Y.

a(':i(' J/

M

Quid fit cognatio fpivitualis , C unde oria-

L

tur.

3l

dä"d

fsl

2.

Inter quas per[onas dirimat Matrimonium

h I

T

li

Ü

dÁn babeat locum , quando Baptifmus confertur

h Aa8

D

!t

non folemiter in cafu nece]Jitatis.

I"Fffüg

TP

An afficiat maritum,qui baptiz.at vel levat pro-

WHH Vl

AODJJ

priam fobolem.

"H l /m Vdi)

:

Ut eam contrabat Patrinus, quid vequiratur.

ff.), 1& men; [

.

n contrabat, qui levat per Procuratorem.

7

(h tutlon

Nter impedimenta Matrimonii dirimentia nu-

Mi J

meratur etiam triplex cognatio , fpiritualis ,

W

legalis, & carnalis, ad quam quoque refer-

tur affinit4s, de quibus tra&ant fequentes 4. Tituli.

;

:E"(lh

Cognatio fpiritualis , de qua hic , eff propinquitas

CU T '"m

n

perfonarum , ex collatione & fufceptione Sacramen-

u

;fmtüm

torum Baptifini & Confirmationis vefultans, ac $u-

wl Ditr

ve Ecclefiaflico divimens Matrimonium inter cevtas

3

js, u

perfonas.

Sumitur ex casf. 30. q. 1. €? 3. ac t

b.t

Sicut enim ex generatione carnali oriur ali-

T Wl ']1&1 D?. h

qua conjun&io arGtior inter certas perfonas, qua-

li ?vdl")

propter reverentiam quandam fibi invicem de-

; Cnriti

; Commw'

beut, ita ut nequeant decenter Matrimonió co-

pulari in ordine ad a&tus conjugales, ita ex ge«

h

neratione fpirituali, que fit per Baptifinum, per

j

Bb 3

quem

$90

LIB. IV. TITULUS XI.

DeCng

!

j

n

l

j

j

quem homo quafi concipitur & animatur in ute:

[

i

l

1

':1

j

j

[ "

ro Eccdlefie , atque per Confirmationem , per

gyenICS;

quam nafcitur quafi , & ex utero in lucem pro-

r;gziftfquep

j

greditur; fpecialis oritur conjun&tio & quafi pa-

jj I*

rentela , inter certas perfonas aliquam fundans

gir bapïïqw

fntet W

reverentiam erga fe invicem, propter quam Ec-

L]

|

clefia judicavit indecens effe, ut tales perfonge

gii vt ?

I

copulentur Matrimonió.

Voluit autem hoc ob-

jgnatt

ej

:

ftaculum Matrimonii oriri folum ex Baptifmo &

quis, qui ruk'u;

Confirmatione. c. fin. b. t. in 6. propter analogi-

wæmx q Qï.;-ä

K

am generationis fpiritualis, que fit in his duobus

ypiuns 2!

Sacramentis, cum generatione naturali,

Perfo-

as, n

li? p 14

n& véeró , quas afficit hoc fpiritualis cognationis

impedimentum , funt, quge ad hanc generationem

|

vinqii o

fpiritualem concurrunt, uti Baptizans, & Confir-

emum & flone

mans, item Patrini, qui quafi funt patres re-

d r qi

fpe&u Baptizati & Confirmati &c. de quibus po-

V erftatecol

ftea

Interim nota, Patrinum ( & Patrinam , vel

ia m df

Matrinam?) dici, qui tenet, levat, fufcipit, vel

i, um

faltem tangit eum, qui baptizatur vel confirma-

Qu

tur, ac tacité fpondet , fe habiturum paternam il-

t formdg

lius curam fpiritualem, inftruendo in rebus fidei

funts i

& Chriftiana vita. cag. 10 $. d. z. de Confecr.. nifi

QUond t

nimirum Parentes, Parochi , vel Ludimagiftri hoc

Nimum ln

fecerint,

tut, (rizaf

Dico I. Impedimentum Cognationis fpiritua-

Cl d

lis hodie afficit tautüm quinque perfonas, itaut

D

N

lx

J

EATY

€x collatione Baptifmi folus baptizans , & patrinus

tln Sntíon

:

(ad quem refertur & matrina ) illud contrahant

älüä'.*&

Wi

cum Daptizato , & baptizati patre, ac tnatre : ex

VN

collatione Confirmationis autem folus confirmans,

m )

& patrinus , cum coufirmato, & confirmati patre,

' Diig

J anI

ac matre, — ia reftrinxit Trideng f. 24. c. 2. de

P

Ref.

Qln

D

QU

p

L]MIV !

De Cognatione Spirituali, 39f

1 i

Ref. Matrim.

Siquidem de [ure Antiquo sm-

"ts

pliüs fe extendebat, uti ad uxorem baptizantis ba-

NI ((

N

lh

)

ï

ptizatíque parentes, & dicebatur cempaternitas in-

direa, item ad liberos naturales baptizantis &

Lfm, plow

patrini ac baptizatum, atque vocabatur frateri-

]:

P

145.

Inter baptizantem tamen & patrinos non

6

j

ampliüs oritur; inter patrinos ipfos autem ad fe

ML

ümm

u

invicem nec de Jure Veteri oriebatur cognatio fpi-

xOl..m n

Mi

ritualis, quia nullus reperitur textus.

u //,p

rgn

n

Quzres, an etiam privatim in cafü neceffitatis

(HEFI

baptizans.

2. Vel tenens baptizatum, feu Patri

PU DAf

lr!

'

7

nus, contrahat impedimentum cognationis fpiri-

j

!

Vil

Ht

tualis? y. ad r.cum communiffima affirmative,

" r

/

partim quia Juranon diftinguunt inter baptifmum

hn

!

t nf

privatum & folennem, in- vel extra neceffitatem

A r t n

collatum, partim quia etiam in Baptifmo privato,

du

& in neceffitate collato, fit generatio fpiritualis.

(& Duriun, vi

g. ad 2. cum diftin&ione: fiteneat folüm mate-

trt, ts d

rialiter, ut commodiüs adminiftretur Baptismus

VN

WV

TET

um

(ut ordinarie contingit) non contrahit : fi veró

m

1]

t

teneat formaliter, h.e. cum intentione obeundi

!

me 0

jnei r€æj:sätzï

W

munus Patrini, probabiliàs contrahit , quia nec

[

j

Aj;

J

quoad patrinum Jura faciunt difcrimen inter Ba-

niueltn

[

!

ptifmum folennem, & privatum in neceffitate col-

"

latum, & quia affiftentia Patrini , quamvis non fit

de fübíftantia Bapiifmi,non tamen eft mera folen-

(irsi (fite

[

nitas, fed officium ad reprefentandam & perfici-

s p Y

m

endam generationem fpirirualem ab Ecclefia or-

il n

dinatum, qua de caufa Patrinus etiam aliquo mo-

u PT UE

do fit pater fpiritualis refpe&u baptizati; quod

.P;i

W

i

L

etiam iu Baptifmo privatolocum habet.

n fOl

(f

Dubitabis, an maritus, baptizans vel levsns

&wnürm?ï*

[

[]

propriam fobolem, contrahat cognationem fpi-

Ya

I

in ^

Bb 4

É

o

']

pO

592

LIB. IV. TITULUS XI

mmi

ron]l j

ritualem, non quidem cum effe&u, ut diffolvatug

; ( l'a

Matrimonium cum fua uxore femel contra&um

, Lfs rahd' 5;

(nam impedimentam dirimens dirimit quidem

IP ]"JS:

Matrimonium contrahendum , contraCtum tamen

n

"

lr

non diffolvit, fi fuperveniat ) fed in ordine ad hoc,

04

PU ontf 3

Pï

ut priveturjure petendi debitum copjugale, aut

hnm de B"XJ

liberetur ab obligatione illud reddendi ?

B. I.

5

Gc il

n

D

[

L

quamvis contrahat cognationem fpiritualem, im-

(s

pedimentum tamen, quo prohibeatur petere de«

p Md(W n

[

E ?Lïl

ys

bitum, fi id faciat in cafu neceffitatis, vel ex pro-

"änlb" '3'""51 l

babili ignorantia Juris aut fa&i , non contrahit,

selii, n d

ut habet communis ex cag. 7. cauf. 30.q. 1. & ex

j SO; V& (

ratione, quód pena, qualis eft privatio juris de-

bitum conjugale petendi , in his cafibus locum

fäue"(n IOU

Airint

M

non habet propter carentiam culpa.

Bl. 2.. Et«

Ü

yl

A

fi id faciat extra cafum neceffitatis, five fcienter

N:bpu

Ts

five ignoranter, probabiliiis etiam non contrahit,

um

lu

ut docent multi cum Suar. & Zof. contra multos

V MP

W ö&' A &?

cum Sanch. & Laym. Sumitur ex fatis claro tex«

tu £. 2. J. t * can. $. q. 1. cit

Accedit ratio ,

tb |

tum quód nulla pena fit afferenda fine claro tex-

t i

tu Juris; tum quód conjuges, qui cohabitare de-

pu m,p NI

bent absque jure petendi debitum, in nimis pro-

Ls foritydfiter

pinquo periculo incontinentig& conflituerentur,

tijnon-(]

bjic. Ex cAR. 1. 2. 3. q. cit. eruitur , quód conju-

Aff (Qgng

es baptizantes & levantes ((faltem extra necef-

DPaI Tif HCO.

M

fitatem & feclusáà ignorantià ) à communi thoro

[

Cnftmat

yemoveri debeant.

g.. licét de Jure Antiquo fta-

Vg t (

tuta fuiffet ifta feparatio quoad thorum, illud ta-

Wtl us

men corre&um effe videtur c. 2. €? can. 5. citt,

elq[«

Hgm

g

ut agnofcit ipfe Sanch, adverfarius,

U lo

W

p

Dico 2. Ut Patrinus contrahat cognationem

Jjgfäf, n

li bmd

fpiritualem , & ind? refultans impedimentum Ma:

üyj C il lü

Ui

r

D]

De Cognatione Spirituali, 993

" EEWJ l

ld (JV

d feme

wimonii, debet effe r. Chriftianus, feu bapti-

iL

gatus.

m]e"s ü

2. Ufu rationis preditus.

3. Baptis-

mus effe validus, & quidem tunc collatus, quan-

hs

L

A

M

Lif

b

do tangit Patrinus ; fi enim jam preceffit, & fo-

^

To

lum fupplentur ceremoniz , & tunc adhibetur Pa-

V tUR "

trinus, non contrahit cognationeum

Quse om-

.

AUL

TA

nia etiam de Baptizante ( & Confirmante ) intel»

O f

Wil

^^

ligenda funt

4. Debet phyficé ac immediaté

V WORU

Ril

baptizatum ( vel confirmatum ) tenere ,. vel da

[(Hx

manu baptizautis fufcipere, vel faltem propriis

,u[, ,

!

74

manibus taugere, licét non in corpore nudo im-

ï

mediate

modoó id fiat fuper veftes, vel in quo-

d

dam linteo, velin difco

$. Habere intentio-

(l

nem faciendi, quod inftituit Ecclefia , feu fuflt

L

nendi munus Patrinl

6. Debet effe unus tan-

W ul

Ícien

ihm , vel in Baptifmo ad fümmum unus & una,

QO COntIUI

]. Effe priüs defiguatus ad hoc munus, vel à pa-

0

tltot

rentibus, vel aliis, qui Baptismuta procurant, vel

in horum defec&tu à Parocho

& in Confirmatio-

Q (f

Pars I. fuflinetur communiter

ne ab Epifcopo.

N

QW

ex radione , quia abfurdum foret , aliquem fieri

qu A U

patrem fpiritualem, qui tamen ipfe necdum eft na-

nl

J

tus fpiritualiter, & quia infideles feu non- bapti-

MM

rl

[

jsllln

zati, non- Chrifliani, non fübjacent Legibus Ec-

li (M

clefiafligcis, cognationem fpiritualem ftatuentibus.

m eun um

Imó Patrinus in Confirmatione debet & ipfe prià

xorF» U

effe Confirmatus, per cat. 10 2. d. 4. de Confecr.

& declarat. $. Congreg. 13. Junii anno 1654

Q mem;

lkd

Haretici tamen, qui nempe baptizati funt, vali-

dé agunt Patrinos, fed regulariter non adhiben-

TL L

tur licite absque gravi caufa, vel nifi Praxis in-

mxh*s'

dulgeat, utfübinde fit, ubi in eadem civitate im-

yd t Oäï

mixti Catholicis vivunt Haretici.

Pars 2. con-

n ia

Jl

Bb j

ftat

Decogï

394 — LIP. IV. TITULUS'XI.

Wd lC

quin

ftat per fe.

Pars 3. exinde, quód , ubi non con-

il

)f

l CO ül'm

tingit veré generatio fpiritualis, nec locum habe-

i

d

re poffit cognatio fpiritualis.

Pars 4. eruitur

[

(rzth j

ex verbis, fnfcipit ,^ accipit , levat, tenet, tangit, qui-

o, u fpedalif:

bus utuntur Jura, & denotatur ta&us phyficus &

corporeus, atque fic declaravit S. Congreg. apud

,gilttio

, Iu

Pignat. to. 7. confult. 9 3. num. 16.

Pars $. ex

l!

M

!

«coni p

hoc, quód aliàs, fine di&a iutentione, non for-

;unem ïpïrimïelm

maliter ageret Patrinum.

Pars 6. ex can. 100.

mmiorta confit

?

"

'

feq- d. 4. cit. c. fin. b, t.in 6.. & Trid. f 24 c. 2.

de ref. Matvim.

türetot pon yuc

!

Igitur tam in Baptifrno quàm im

Confirmatione de Jure Antiquo deberet adhibe-

if contat

ri tantüm unus, vel una ( an veró in Bsptifmo ma-

allttont ts ];

Atinam o r

fculi poffit effe foemina matrina , ac viciffim in

[HIILA

w

Baptifmo feemelle patrinus poffit effe vir, non fa-

gritt lu

vsibuo r

iL

"

tis determinämntjura ; & hincinter DD. contro-

wieioqis

verfum eft, Gobat fuadet, ut Parochus baptizans

hst

Àl

fe accommodet confuetudini füz Diecefis ) Tri-

dent. tamen /oc. cit. in Baptifmo (non in Confir-

QRj t f

matione, de hac enim tacet)) permittit adhiberi

qiit us

C'T'T

unum, & unam, virum & feminam fimul.

Pars

tv

M i

7. ex eod. T'id. loc. cit. exquo etiam colligitur,

BL Q

quód, fiplures, quàm unus & una, à parentibus

tOrtm,qui loco

vel à Parocho defignati , tangerent baptizatum,

thusconfítuen

omnes quidem defignati contraherent, fi tamen

Ttrem fijtge

ultra defignatos aliqui fe intruderent fponte &

tangerent, ifti non contraherent cognationem

Q5 vl r

fpiritualem ; licét probabiliüs omnes contrahe-

i Cni Wf

rent, quotquot tangerent vel levarent, cafu quo

LTT

per errorem nullus fuiffet defignatus: ficut etiam

N

hm

de Jure Antiquo omnes ,quotquot tetigerant, il-

E |

làm contraxerant.. per c.fíg. b.t. in 6.

'4

6

DI

Queres, an quis poffit conftituere Procurato-

ltss

i(lme

rem

T

A Qul

N

De CognationeSpirituali, 394

n

Ts )

tï

rem ad levandum vel fufcipiendum aliquem ex Ba-

i

Piti l

ptifimo vel Confirmatione? Et quis tali cafu cen-

featur effe Patrinus, & cognationem fpiritualem

! Mf t-r ,

/

[

contrahere ? g. ad r.affirmativé ; quia omnis

t

W

a&io, nifi fpecialiter id prohibeattr, exerceri po-

ts C

teft minifterió procuratoris. c. 68. c. 72. de R. 3.

? MN jj

in .

Imó in praxi videmus, à Magnatibus ad hoc

i le

B. ad 2. Cogna-

munus conftitui procuratores.

! Plï: f

ü

tionem fpiritualem contrahit Principalis, qui Pro-

!j l

curatorem conflituit, non Procurator; quia Pro*

curator non fufcipit vel levat füo nomine: ergo

1

ifte non contrahit: neergo neceffe fit dicere, in

N'WOL

collatione talis Baptifmi nullum omnino adeffe

1j FLM&?!

Patrinum contia prohibitionem Ecclefig, que fub

mf

gravi vetat Baptifmum folennem adminiftrari fine

Ti D. con.

omni Patrino, Principalem oportet effe Patrinum,

Prtchdptay

quod enim quis facit per alium, per fe ipfum fa-

teliettt) T.

cere cenfetur. (. 7 2. cif.. Verüm

? M

(f

Objic. 1. Ut officium Patrini rite obeatur , re«

)N

quiritur contra&tus phyficus & corporeus bapti-

n

zati, vel confirmati : fed Principalis eum non tau-

u

git phyfice.

2. Si Parochus conftituat Procura-

l

torem, qui loco fui baprizet aliquem , non Paro-

J

if

chus conftituens, fed fübítitutus contrahit cegna-

,A:ï rm

tionem fpiritualem: ergo & fubflitutus ad levan-

i

Mi

at

dum. s.ad r.diff. ma. requiritur conta&tas phy-

ficus , vel à Principali vel à Procuratore ponen-

n p

i ome qurdt

dus C. ma. neceffartió ponendus ab ipfo Principali.

AN.imaj. Aliud eft de Cognatione Legali ; quia

uj

hanc per Procuratorem contrahi Jura exprefse ve-

fentt: (tud

tant.

Ad 2. N. Conf. & parit. quia fübftitutus ad

g

ao

baptizandum agit Miniftrum Chrifti, ficut quilibet

[Jïffö

minifter Sacramentorum , atque ideo, ficut ipfe

p

1

iU

nwv'eïe?*

Paro-

peCo

596 LIB, IV, TITULUS XII.

HEUW' |

Parochus, nomine Chrifti baptizat;mon nomine

V

D

fb

f

yid

[j

conítituentis : econtra fübftitutus ad levandum

«

preciseé agit nomine fübftituentis.

,l

qyi flim!e

TITULUS-XIL

Emm&amm

$

iabl

De Cognatione Legali.

l

!

l

)gfquixar. |

tidami n

SUMMARIUM.

giemo, Ti

v lp

1. Quid & quotuplex fit coguatio Legalis, & um

de oriatur.

hag u

ia f mb

2. n ex (ola adoptione perfetta.

iptatm 108

3. Quas perfonas ajficiat.

v naturit, t

diMuiu

an(inm

Ognatio Legalis , fic di&a, quia à Legibus

d go

C

Juris Civilis primó inventa, licét poflea

yds p

Hiips, v g

à SS. Canonibus recepta , eff propinqui-

gt i, [

t4s per[onavum ex adoptione proveniens , C* ex $u-

f

Á

)

ve Ecclefiaflico dirimens Matrimonium imtey certae

|

D

|

d

P

Pt

m

perfonas.

Proin agitur hic de Impedimenta Co-

m )

D

W

ï

gnationis Legalis, proveniente ex adoptione, que

rb o

que d

in geuere fumpta ex [. 1. & 11. 67 c. ff. de adopt.

Contr Mafriur

definitur effe acfus legitimus , quo qui naturá fi-

lius non eft , in filium affumitur : feu, quo perfona

fi, P Ln

extranea affumitur in fili'um vel filiam , nepotem

o [enn.

vel neptem.

Alia eft perfecta , qug vocatur ar-

Tianygd

rogatio: alia imperfecka , que dicitur f/mplex , vel

Wi Wi

Adoptio in fpecie.

Prior contingit, quando pa-

W Vr N

terfamilias, feu homo fui juris, & extra potefta-

i.

D

H

tem patriam conftitutus, authoritate vel Refcripto

O0R n eadtm fa

Principis, ita affumitur in filium , ut fubjiciatur

dem ]

LT

pairiz poteftati affumentis , atque in ejus famili-

l

J

am

jy

TTULUS

1

tilh

De Cognatione Legali,

397

h

h

hh

N

il v

N

àm tranfeat, & heres neceffarius efficiatur non

Mi

"hm(e

D

minüs ac filii naturales. 8. 5. Znff. ]. 2. C.eod. Po-

fterior, quando filiusfamilias, feu fub alterius pa-

tria poteftate exiftens, authoritate inferioris Magi-

$3

ftratüs in filium recipitur ità, ut non tranfeat in po-

teftatem & familiam adoptantis , jus tamen fucce-

n ]

dendi ab inteftato ( non tamen ut hzres neceffa-

rius) acquirat. f. 1.2. 10. Infl.eod. Si 1amea

h

j

filiusfamilias ita reciperetur ab avo paterno vel

materno, veniret in familiam & patriam potefta-

] "nl/u l

L )

"n

tem adoptantis: qua& adoptioin fpecie vocari fo-

Porro omnis adoptans

W

let perfecta , vel plena.

hn

ii

debet effe mas, paterfamilias, major 2$. annis,

adoptatum ita excedens ztate, ut poffet effe illius

pater naturalis, item debet effe ex natura fua po-

" wl:þ.*gb

tens ad generandum, perfoona autem adoptata efíe

t of

prefens adoptanti , & intervenire authoritas

M J

Principis, vel Magiftratüs inferioris, previa co-

J,A

! M/z.

gnitione caufie. f. 2. 4. 9. 10. Inff. 1.2.24.25.

?u

MA Y (f

ff. l. 1. & fin. C. eod.

W

Hk

i

[Y

Dico !

Impedimentum Cognationis Legalis

s M

probabiliàs folüm oritur ex adoptione perfeCta,

| d

U hg Pt

que dicitur Arrogatio. Communior cum Sanch.,

contra Maftrium & Reiffenftuel aliósque Scoti-

H

ft

Prob. Leges Civiles, ubi ftatuerunt Cogna-

, p

M

Md

i

tionem Legalem, feré loquuntur de arrogatione,

ut/. 14. 17. 5 j. de Rit. Nupt. fcilicet propter fub-

4 '"'æ ! Güx..

W

je&ionem & poteftatem patriam in adoptatum,

")& u

W"W , M E

vel adoptatam &c. & ad cavendum periculum

gxh Hudïdop

fornicationis, quod alioquin imimineret inter per-

fonas in eadem familia commorantes, & fub ea-

,omau W 3

dem poteílate conftitutas: fed Jus Canonicum,

hm Uï

hanc cognationem pro impedimento Matrimoaii

'Vlv

íta-

at Jem 5

2

O

LIB. IV. TITULUS XII.

298

[Ü

)

y ft"

ftatuens, fequitur & approbat Leges Civiles cag,

D

fntg:

l

1. j. CAMf. 20. q. 3. P c. un. b. .. & quidem

ït

propter easdem duas rationes, quarum neutra ve-

qrfn

rificatur in adoptione imperfeCta & fimplici (nifi

n

ii M

fit faCta ab aliquo afcendente, avo paterno vel

j ii

materno , ubi tamen jam datur aliunde fortior

cognatio, nempe naturalis, & ideo otiofum eít

T

dj 19

de hac difputare ) ergo folüm oritur ex arroga-

ermuni DD' Cæ

tione impedimentum coguationis fpiritualis. Con-

i eiüm a

firmatur: fecundüm Leges non contrahitur co-

) t

'

gnatio Legalis inter adoptatum & filios naturales

pimne.qüïfow

illegitimos adoptantis: fed hujus rei alia reddi

tem um nayrd

ratio non poteft,quàm quód proles illegitimz non

u e n i

fint füb patria poteftste: ergo cognatio Legalis

nou contrahitur ( etiam fecundüm SS. Canones)

TIT

nifi adoptatus tranfeat in patriam poteítatem

adoptantis, Objir. Confanguinitas linez colla-

Jengua

teralis feu transverfz eft vera confanguinitas, &

fem Ug

dirimit Matrimonium, quamvis fit minüs perfeCta

Y

confanguinitas,quàm confanguinitas lineg recte :

ergo etiam ex adoptione fimplici, quamvis fit mi-

Mi

nüs perfeCta , quàm arrogatio , oritur coguatio

fngim

Legalis dirimens Matrimonium. W. JV. conf. &

lii

p4tit. nam pro confanguinitate linez coliateralis

t Dirint

pugnant clari textus Juris, non item pro cogna-

qud,

tione orta ex adoptione fimplici.

y df

Dico 2. Impedimentum Cognadonis Legalis

[

(f (j

!

)

datur inter fequentes perfonas. rj.luter adoptan-

Tl

tem, & filium vel filiam adoptatam, ac adop-

t2t] liberos & defcendentes.

q!' S- Emfu! M

Et hzc fpecies in

Wi

2. Inter adopta-

linea re&ta vocatur paternitas.

tum, & liberos, naturales ac legitimos fimul, ado-

Efmo u &

ptantis, inque hujus patria poteftate conítitutos.

S

Et

HCRPE c

n

t

De Cognatione I egali.

399

As

li'gk

Et hgc fpecies in linea collaterali dicitur frater-

Aünes

lil

li

nitas.

2-

1

J

VU

h

3. Inter adoptantem & uxorem adopta-

:

U

ti, ac viciffim iuter adoptatum & uxorem adop-

lo

l

N

K/

"'W

tantis. Et hzc fpecies nuncupatur affinitas, — Pars

! 3?0?

r

Adïr

At d

n

I. fumitur ex 8. 1. Ó* 2. Inff. denupt. l. 5 . an.1.

ä1&ld

Cv c. un. citt. Pars 2. ex ff. 2. Infl. denupt.1. 17. 6*

€. un. citt. Pars 3,ex 1. 14. €7 cá. 1.citt. atque

EU 0f

4

communi DD. Caterüm paternitas & affinitas per-

d n (

durat etiam fublata adoptione. arg. ff. 1. cit. c. 8.

W

de con[ang. fraternitas autem tollitur foluta ado-

^A

ptione, qu& folvitur per emancipationem, ac mor-

j

tem tum naturalem tum civilem adoptantis, per

';;.'a:szl»ïfc';.ä',fm;

l. 17.€? c. un. cit.

T

1(nJ Cmacs)

ATTULUSXHUE

(tt otten

ltez colle

Deeo,qui cognovit Confangui-

N

us &

neam Uxoris fux; vel Sponíz.

d

SUMMARIUM.

d

1. Affinitas ex copula illicita, prafertim cum con-

B.

Y

fanguinea [ponfa vel con[anguineo (ponfi ba-

i m

bita.

gzuolitdi

2. Dirimit Matrimonium non ultra. fecundum

JLOg'M

gradum.

4. Hmpedit u(um Matrimonii , fi copula babeatur

i

J WA n

cum confanguinea uxoris , vel canfanguin;a

l

j

at ;

aariti.

j

yun, V mi

4. $. Excu[at tatnen ignorantia tam "furis quàm

Facti.

TT

l

rüt

j R

Ermo eít & fenfus tam de eo , qui cognovit

antit oium

( nempe carnaliter per copulam perfe.

n qu

W

d

&am)

LIB. IV. TITULUS XrII

Deto

400

&am? confanguineam, non propriam ex füa ca:

, gt

guatione, fed vel uxoris, vel fponfe fue defuturo,

quàm de ea, quz copulam perfeCtam habuit.cum

M

u

qeratiot

n

confanguineo , non proprio, fed vel mariti, vel

WWMP

Íponfjfui; quia vir & uxor, fponfus & fponfa,

,a

fuünt correlativa, & utrobique reperitur eadem

vilfims 1ml

l ]il d

Juris difpofitio, proi quod de viro ftatutum , &

j Lt

nupnc dicemus, etiam de femina ftatutum & intel-

ll

,j MT

ligendum eft

Per hujusmodi copulam illicitam

bt

contrahitur affinitas cum confanguineis uxoris vel

Dio , Q

fponífze, mariti vel fponfi, obftans Matrimonio

fpuit Qoumi

euim ipfis contrahbendo , &, fi quidem ea com-

mens armon

mittatur cum confanguinea 4xovis, vel cum con-

agrie, hod

fanguineo mJarit, fimul perpetratur verus ine

puumixd uürf, |

ceítus , impediens & conjugi illicitam faciens pe-

vatmnon anpll

titionem debiti conjugalis à propria uxore, vel

qi t d

Inarito.

Igitur hoc loco, anitequam fiat progref-

a n

fus ad cognationem carnalem, nempe confangui-

k galum

nitatem, & affinitatem ex copula licita oriri fo:

Qd dtots v

litam, agitur de Zmpedimento affinitatis ex copu

um i

la illicita orta, five dein copula fit inceftuofa, five

T [ 2414

adulterina, five fornicaria &c. necintereft, utrüdi

m df

fcemina confenferit, vel non.

Diligenter autem

* tl o

notandum eft pro hoc, & aliis materiis deinceps

ttam icefnof

pertractandis, quód copula carnalis perfeita, per

retirtal

quam folem inducitur Affinitas , Codbt$agete

du

Kbafft/ (eo quod per eam una cognatio dccedat

ad finés alterius. /. 4. ff. 2. ff. degradibus & affinib.

"TU Qurtm

A Q (

& fanguis duarum cognationsm invicem commue

A

i

nicetur & copuletur) fit ilía rantüm, per quari vit

1. Cor,

Nudiig lr

|

& fcemina fiunt una caro. Z7Mattb. 19. v

6.V. 16

IT fïtq

r

& qu& de fe apta eft ad generationem

COnty

(

prolis, licet fortà pez accideus, v.g. propter fterili»

f£atems

ad quamm I

ffi]l

—

—

n

De co, quicognovit&c? —4or

! þtläm exü

T

tatem, fenium &c. impediatur aCtualis genera-

uT

T

üin

tio: &in hocfacilé conveniunt omnes: apta aue

* þäb*lm

Wn

tem ad generationem eft illa tantüm, in qua memes

AU w

brum virile penetrat vas muliebre, ac intra ute-

! Dümg

L

rum effundit verum femen. vid, Paulus Zacchias,

[] It le

Z

Jj

periiffimus fimul Medicus & Juriftia , QQ. 2Me-

deïhü* ' ]&

n

dico - Legal. lib. 9. tit.10. q. 1. À n. z. Sanch. L.

H

!

l

I

2. d. 21. de Matrim. Gobat. tr. 9. n. 2 90. T beol.

^

W

!

J

le'mlï

N

Exper.

Dico 1. Qui cognofcit confanguineam fuse

0

l

f Marm

f

fponfe, contrahit impedimentum affinitatis diri-

j

!

Quim t

u

m

mens Matrimonii contrahendi cum confanguineis

1ri fd m p "

cognite , hodie autem folim usque ad fecundum

Pa fs j

gradum inclufive , adeóque cum fua etiam fponía,

o rempe

ut eam non ampliüs poffit ducere.

Idem eft de

i, vl

€o, qui copulam exercet cum alia , non confar.

mfpopret |

guinea fue fponfz, ita ut folàm inua primum &

penfingt

fecundum gradum confanguineagm cognitge ne-

t onri o

queat ducere: proinin tertio gradu cognitz jun-

u p

Gam fanguine validé ducet. c. 2. 2. 8. 9. 10. b. f.

Quedon

Trid. f. 24. . 4. deref. Matriin. ubi impedimeue

,M'mm

o

[ n

tum affinitatis ex fornicatione ( füb qua commu-

U'.ïigmer.au i

"

nis intelligit omnem copulam illicitam, nempe

u

Vr

denp

etiam incefluofam, facrilegam, adulterinam &c. )

L

j )

ortg reftrinxit ad gradum fecundum ; cüm tamen

"MU zl'f

Vi

de Jure antiquo affinitas ex copula illicita nen

UU M J Wd !

minüs àd quartum gradum fe extenderit, ac af-

u

|

Ratio

lt

finitas orta ex copula conjugali & licita.

ï,iaw'xcemmma:

reftringendi fuit, quia affinitas, quam parit co-

tf perqumt

pula illicita, plerumque occulta eft, atque ideo

TU

nimis frequenter contingeret Matrimonia invali-

zd W

iil

da contrahi ob ignorantiam talis impedimenti,

L

(rié

u

Qplä

fi ad quartum usque gradum porrigeretur.

a

Pars 11

[

Cc

Dico

p qi

402

LiB. IV. TITULUS XIII

Dico 2, Qui cognofcit confanguineam fug uxo»

ES! g!

gnemn

ris (idem tenendum de uxore, confanguineum fut

[H

a p

Lln

mariti carnaliter cognofcente ) non folüm contra-

.a calut

TM (

i

L

hit impedimentum affinitatis dirimens Matrimonit

d

l

ie

dl

a

contrahendi cum confanguineis cognita usque ad

.fwod

I)

fecundum gradum juxta diCta ; fed etiam impedis

eHe q"Od l

(

mentum impediens ab ufü Matrimonii contracti,

P u SPOA p

ita ut debitum conjugale fine peccato gravi à

, at o

füa uxore petere non poffit, fi id facist fcienter

Bat] od

& liberé ac fponte, Conftat ex c, 1. 4. 6. 10.

fuptequnoe

b.t. Dixi r. debitum conjugale petere non pof-

phCPi j ulb&

fit 5 fiquidem illud reddendi obligationem reti-

/ursE vobfalomot

net. £. 6. C* 10.citt. Addidi 2.. 51 id faciat fcien-

nf i quit

tér , propter c. 1. cif. quod diferté ponit vocem

]j

p4m |

»m

W ]/ W " g

Ü

feienter 5 unde , qui ignorat, feeminam, quacum

n&ewmla (H

péccát, effe in primo vel fecundo gradu confan-

eitt x tin P M'

guineam füg uxoris, privationem juris petendi

!

debitum, feu copulam conjugalem, non incur-

:lu.U N. 1]

hm 'u , :n

rit: adeóque ignorantia facti fecundüm [us, &

m l

i

;

d

"]

A

v

juxta commnunern, excufaz ab hac privatione. Ad-

i

d üyt,

didi 3. libevé ac [ponte propter c. 6. cit. ubiuxor

URT

à confauguineo mariti 72vita coguita monenda

AE U Q

quidem dicitur, ut nor cohabitet marito, nor ta-

men obligatur,

Unde juxta Sauch. Pirhing. &

l (l///d/ï 777 Dd/;

alios uxor violenté oppreffa, & juxta Laym. Tam-

?4, Z»WNW

bur. Sporer, Illfüng &c. per metum gravem iridu-

l&

&la ad peccandum cum confanguineo tnariti , non

lep

privatur jure petendi debitumà marito ; cüm hac

" fo"'w i

privatio à Jure Humano fit ftatuta in poenam in-

go hä ( WZ!

l0

ceftüs.

jus Humanum autem non obligatin foro

umllf ,M l'ä""

interno , multó minüs punit, ficut ignorantes ,

cna

ita & coattos &invitos, aut gravi metu 1mpulfos.

uXO

Plh

Qua-

Nf

[

I Flm

g TR

(

[

W !

1

B'Jmem f "

I

De eo; qui cognovit &c. 403

D

t m

i H:*

Quzres, an iguerantia Juris excufet ab incur-

)W

PT

renda privatione juris petendi debitum , feu an

(

t ï'.hmm"

peccans cum confanguinea uxoris privetur jure

M Qp l

petendi debitum, qui ignoravit, hanc privatio»

Niq j

(

! edü J

nem fuo deli&o effé annexam à Jure? y. pro-

RR

;

Qum'[ !

!

babile effe, quód non privetur. Tambur. Bo-

nac. Perez, Sporer apud P. Kugler de Matrim. n.

I"Ep

n

b

,

1329. contra communiorem.

Probatur. Priva-

PA

D

l:

io hzc juris debitum petendi à Jure Ecclefiaftico

LT

l,

[

!

eft ftatuta tanquam pena propter inceflum, & qui-

B MM

1

f,),

|

dem principaliter habet rationem poenz: fed poe-

Lt

d

u

l

4

na Juris Ecclefiaftici non incurritur ab ignorante. c.

.I'd

uf

2.de Conflit. in 6, quia &quum non eft, equali pe-

PT

naaffici illum, qui legem peenalem quà talem non

Q qucum

fcivit, & eum, qui fcivit, cüm ignorans legem quà

0 gt coníte

ponalem non transgrediatur formaliter legem

ts ptend

ponalem quà talem, ficut tamen transgreditur,

T. 00n 1ICUI«

Vid. dicta

W

W

N

qui legem quà peenalem cognorit,

n M

ad tit. VII. de eo, qui duxit C'c. n. 4. ergo. Ma.

t lt

i

[

probatur tum ex Jure, tum ex ratione: ex ure

:.

l

U

1

"

(j du

quidem, quiaiftud innocentem conjugem non pri-

j i a

vat jure petendi debitum conjugale. d. c. 6. & 10.

j u

ibi: cum affinitas, poff. Matrimonium inique con-

o n i

tratla, illinocere nondebeat, qua iniquitatis parti-

i;tav:zleym,Tam-

ceps non exiflit : evgo Jus privans jure petendi de-

quraet ii

n

bitum intendit principaliter vel unicé punire int-

3ineoma€1i3,no

quitatem conjugis privando jure petendi debi»

mnw,

n

tum : ergo hànc privationem ftatuit ut poenam

m

u n

[

principaliter,vel etiam unicenon ut inhabilitatem,

go)

hgäïï*i í

Ex rátione autem, quia quamvis in ordine ad con-

TU

.,Lt lgWO

fanguineas uxoris copula inceftuofa reddat mari-

tum inhabilem ad Matimonium contrahendum

M

(

cum confanguineis üxoris in fecundo & tertio

Cc a

gra-

cCanmc

Pri

m

404 — LIB.IV. TITULUS XIIL

u f

giádu, & refpe&a harum inducat affinitatem , ir

u

ordine tamen ad Mauimonium jam contra&Ctum,

" gl G

ut

&refpe&u uxoris, non inducitinhabilitatem, a

!

"TO

gt UO

àffiniratem, quia Matrimonium non diffolvit, &

vt

aliàs nec innocens poffet petere debitum , &

li

gt

[

j

[i

nocens non poffet reddere ; quod tamen falfum

J

Ti

eft, & contra Jura manifefla, c. 6. 10. C 1 1.b.t,

T

q aní

J

ergo hzc privatio uon habet rationem inhabili-

$p LU

tatis, fed pens, vel principaliter vel unicé. Prob,

i d ul

2. Hec privatio exprefse decreta eft à Jure in

d

gt ny

fcienter peccantes cum confanguinea uxoris, tex-

!

( t

us clarus in «. 1. €od. ergo ignorantia excufat,

m

/

non folàm ignorantia fa£ti , quod etiam Ádver-

g, gtf

farii fatentur, fed etiam ignorantia Juris, banc

"

" g digamat

ld

n

néenutat

"l

penam, vel privationem juris debitum petendi

J

m um «

deli&o anne&entis; mam & ifte iguorans re&te

JLE FE

i u at

dicitur non fcienter contra Legem hanc poenalem

À|

"U

N

agere, & eadem reperitur ratio in ignorantia

vfa t

Juris, que in ignorantia FaGCi , nimirum quód

pena Juris Humani non incurratur ab igno-

peioiti g

rante,

Prob. 3. lisdem argumentis , quibus

( ettm Md

£t ditm: Q

probavimus ad tit. de eo, qui duxit &c. impe-

dimentum Criminis non incurri ab illo, qui labo-

tonpreftatr; a

An has rationes, ita ut nec

tÁntitmo i

rat ignorantiá Juris.

"at m m

probabilis fit, pro quali eam trado , hzc fenten.

ia, tam facile fit removere, ex contrarig opie

du d lm j

nionis fundameuris, ut fibi blanditur, & tamen

imis, (tfs r

ad eas non dire&e refpondet P. Bóckn a4 P. z. in

"t t (tnín

fine, aliis judicandum relinquo.

; umBTadum, &

Obijic. 1. Pontifex in c. penult. C ult. feu c. 10.

M

iib

*

v

vult, ut conjunx innocens admoneae

t

b

h

LIIM

tur, ut ob affinitatem & rationem publice hone-

(

]

"t b

flatis non perat decitum, & pracise inuitu ins

nQoa

aiümezülaïrimozi

lii

De eo; qui cognovit &c.

405

Idutat aänili!fmþ

nocentie eidem permittit jus petendi,fi ei con*

l 'm

.

tinentía perfüaderi facilé non poteft ; ergo n

ulla

zlmär.hebüämrem,a;

ratione id concedit conjugi Reo.

2. Verofimil-

BuTm j

limum eft, iu cit. c. 10. notam non fuiffe marito,

pWC

Ut t

cum confanguinea uxoris peccauti, privationem

LT

n

f

'T

usüs Matri

monii, & tamen ipfi negatur hic ufus ;

MM

fT

hit affini-

Vi

m

ergo.

3. Talis maritus veram contra

[

l

& ab incurrenda affinitaté

t

j

l

:i'

eatem cum fua uXore,

lt

M

lj

d affinibus per

ipfum non excufat ignorantia: fe

( di

In*

fe interdicka eft copula, à qua reg

ula folus con-

li

]Hh []

Als

V cc

junx innocens in J

ure exceptus eft:

ergo. . ad

V iroii r

x. N. conf. vel po

tiüs difl. non concedit conjngi

iti. I

Qd t Áf

Reo, Legem fcienti. C. conf. Legem ignorat

10.€9

1

*

li

/|

, ht

conf.

quia de ignorante abftrahit Jus in d.

Jure conftat, quód ignorans

déitn peend

11. aliunde autem ex

non incurrat penam , & quód in ha

C materia.in

Higous red

ecie requiratur sd eam inc

urrendam fcientia,

t penddtn

f;

c.1.€0d. Ad 2 tranf. ant.

N.conf. Cümin cit.c. 10.

j i ponnt

& ad tri-

; arnn u

res füerit dedué&ta ad forum externum

N

N

mu u

bunal Pontificis, utique potuit talis ignoran$ pro

foro externo judicari tanquam privatus jure pe-

N

tendi debitum s. cüm ignoraatia Juris manifefti

[ hs ór

indé tamen non infertur, quód

v jl

non prefumatur :

1

in foro interno incurrer

it & re ipfa penam pri«

J

g n

vationis legem invincibiliter 1

gnorans, qua des

g, H ffflrmll-

Ad 3. N. ma. im-

li&o annexa eft hec pana.

!

g um

primis, quamvis enim talis ignorans contrahat

hod UE

affinitatem cum confanguineis uxoris usque ad

p W

fecundum gradum, eam tamen non contrahit cum

fua uxore, refpe&u cujus, utpote cutn qua Matri-

j

j

monium jam eft contra&tum & diffolvi nequit,

gi

Ü 110(-

affinitas caret fuo effe&tu principali , nimirum in-

"

T

bxbilitate ad Matrimonium : igitur refpeQtu uxo.

i "

Cc3

tis

Conïangumm

406

LIB. IV. TITULUS XIV

t

ris folüm incurritur peena privationis juris debi«

Wmm ( !

tum petendi, quz tamen non ligat ignerantem,

u

five fitignorantia FaCti,quod ipfi Adverfarii admit-

NmmmA T

tunt, five Juris.

Certé, fi refpe&u uxoris fuiffet

N

contra&a affinitas, nec ignorantia FaGti facere pof-

quod tamen nec

l

QHM u

fet, utlicité peteretur debitum

nint ) m

Adverfariis placet

Deinde & 7Min. negatur ; etfi

p

vl t ]'"' :

enim transmitteretur affinitas inter conjuges, quo»

NU

f,; "n

rum unus poft contrá&tum Matrimonium peccat

cum alterius confanguinea, negatur tamen, quód

[

W

his affinibus prohibita fit copula, & ab hac prohi-

jerc p

UER5 AL

bitione tantüm excipiatur conjux innocens; hoc

J

enim eft formaliter in quzftione, nimirum an nou

mun, x 1

€tiam excipiatur parsrea,legem ignorans fub pona

dneofinda

Ti o t

privationis juris jam priüs quafiti prohibentem.

j t de ag

N

"Y

M

& W

TITUOLUS XIV

De Confanguinitate, & Affini-

D

tate.

i,

!N

SUMMARIUM

fitti

H]

l '] !t

fi fpin (l prqg

1. 2. Quid fit Con[anguinitas : ejus Linea, Cv

JJ f» [//) ]M!;

G'radus.

V(U/ " Q d

3

Ex quibus vegulis digno[ci polJit diflantia gra-

i ädfng

Mi

utitit.

:Mi t

.ge

Q

4

Nomina- Con(anguincorum . cum arbore. Con-

Lh*iïfh]r'm fd

[anguinitatis,

'&Glfqn

«b p ^

"E

Qua circa banc fint notanda: C quo faczlzorz

*hu'][up

U nf

imodo dignofcatur diflantia per[onartum.

! gf ll'æ 'u»f

Qmusque Con[anguinitas dirimat Matrimonium.,

FEW

üïz« ]'- 1

7 8 4Án in aliquo gradu etiam Sure INaturali,

2.10:

DeConfanguinitateQ & Affinitate. 407*

JUTTN

Md

. 10.. Zffinitas quid fit : quid [ecialiter in ea

IQ hgg i

l]

At

attendendmn && prob? motandum, ut fciatur,

N AQSE du

quinam & quo gradu fint affines.

i rf

QY

j!

n

11. ANomina Affinium: & triplex Affnitatis ge

I

lzl

i

W

9.

[um UW !

]

M

s

€42.

I3. ZÁffinitas ovta ex copula licita quousque

N

"

dirimat Matrimonium.

Et an in alique

] Imum(

T

gradu etiam Sure Naturali.

Vi

D

l mnt(»t

14-

Qua. fit pena inceflarum muptiarum.

TRU n

N

——

qpn

TO

WK WUplex hic proponitur impedimentum diri-

W

ftn,

(

mens Matrimonii, utrumque frequentiffi-

TMH

mum, nempe Zmpedimentum con[anguini-

Ym

iatis , & in eo fündatum Jmpedimentum ZAffini-

i,

t4tis, nimirum orte ex copula licita feu conju-

gali, qua duz confanguinitates feu cognationes

copulantur, & una quafi ad fimes alterius accedit.

M

Muf

De Confanguinitate.

Con[anguinitas, SSutgz Geunbfdjafft/ et

vinculum , feu propinquitas per[onarum, ab eodem

1N

flipite ( h. €. progenitore?) eóque propinquo imune-

diate vel iediatà de[cendemium per carnalem ge-

722 /

nerationem.

Quando nimirum plures perfonz

ex una eadémque perfona , non admodum re-

qipit

mota,füntprogenite, & fic ex eodem fanguine

immediate vel mediate defcendunt, confanguinez

g d

füunt & dicuntur. '*Stz'pes enim & Principium com-

J

Mi

,i

mune nuncupatur perfona, à qua propinquam du-

Ü

u

cunt originem ille perfonz , de quarum cogua-

j m

tione vel confanguinitate queritur. Propinquam

m

um

anguinei

WJ«

$jo,sliàs enim omnes homines effent conf:

TAU M

€c 4

anter

)

D

Qd

Is

yin

408 LIB. IV. TITULUS XIV.

? Cm

ul

j

interfe; cüm omnes defcendant à communi ge-

ii

fr

qut

narcho Adamo.

Quando autem debeat effe pro-

&t

n

0 .fübïm

pinquitas , ut obftet Matrimonio inter perfonas

jmn? ^

eonjunGtas, dicemus infrà,

Nihil autem intereft,

it co!latcralïs, fi

utrüm ille commuuis flipes fit mas, vel feemina,

at

p

pater vel mater ,

avus vel avia &c. nam in or-

mf'ïedlät

gl

dine ad impediendum Matrimonium non atten«

[

n a 1?[51

m

]

quio 24

ditur difcrimen inter 4gnatos , uti vocantur , qui

vf

qt

defcendunt ex flipite virili & per lineam mafcu-

nam l:

"W 'm

1

Y

linam, Die eines Sjcabmeng / unb. Gefdilecbtg /

àc inter cogzatos , uti appellantur, qui ex feeri-

w d 6

na tanquam principio communi & per lineam

sige r ld

femininam defcendunt, bíe eon bet S)outter bez

yifjit p

ed, Rn

freunbt fepnb.

Pariter hic nihil intereít, an

site, tf

in- vel extra Matrimonium proguate fint tales per-

!

fonz,

0

J

li

LL

l

fut, li

'

ii

A0T

w D

Probé autem, quz in omni confanguinitate re-

db ln

peritur, confideranda eft Linea, & Gradus, per

Tif

quos diftinguuntur coufanguinei.

Linea eft or«

tfb yc o

dinata feries perfonarum ab uno ftipite defcen-

Ti d t

dentium per varias generationes , varios conti-

li nïa,Sn;fs,hr.

nens gradus.

Eft duplex , Re&a & Obliqua:

QOnfrpunittete

feia compleGitur illas perfonas , quarum una

Totn pf

eftab altera, itaut re&à, & fine declinatione ad

t dfe d

Jatus alterum, vel afcendatur per gradus directos

il

l

[

J

ad progenitores, patrem vel matrem, avum vel

N

tb t

aviam &c. & tunc vocatur linea Afcendens , vel

'!t:lfpro L

defcendatur ad progenitos, filium vel filiam, ne-

potem vel neptem &c, & tmc dicitur Defcendens.

LITS "

Linea autem Oljiqua, feu Transver[a, vel Collate-

Ml "

LT

v4lis, compleGitur illas perfonas, quarum nulla

tulr

Al

u

W

Ul v

d!lce d

eriginem duéit ab altera, flirpem tamen commu«

nem

;a::e)a:uümgb;d:

|

De Confanguinitate; & Affinitate. 409

engnta

füm

M[lg

nem & radicem ha.ent immediatam vel media-

t

eat eF N

t )

tam, uti funt frater & foror, duo frawes, patrue-

ill lia MU'

les, confobrini &c. quando nimirum defle&itur ad

h mll m u

i

Jatus alterutrum.

Ubi nota, quód, quamvis haec

] Am(l H

[E'"l j

linea fit collateralis, fi conferatur cum altera cüm

ji

4

non ingrediatur alteram , fed ad latus excurrat ,

;LHO

4l

!h

)

fit tamen & ipfa, sbfcifse confiderata & in fe, li-

j

! ll ïj:m),k

W

nea re&ts, quando in ea funt plures perfonz, fic

tb

j

duo fratres, fi generent filios &c. finguli confti-

tuunt novam lineam reCtam.

Hazc linea obliqua

B u

nfor

d

.ML!

ET

iterum eft duplex , &qualis, quando perfonz& in

)

tr|n

liM

41

utráque linea collocatz diftant equaliter àcom-

!

]

ii

l

/

LU

IIf

muni ftipite, & in pari gradu , ut frater & foror,

Nyi

"1

1

( n

parrueles &c.

Et inaqualis , quando diftant in-

Ll

D

I

ts p

equaliter, fed una ftipiti eft propinquior, altera

remotior, uti frater, & fratris filia, nepos fratris

& filia fororis &c.

Denique Gradus eft inter-

mmittert

vallum vel diftantia unius perfonz ab altera in li«

v ends, p

nea confanguinitatis , quz diftantia major vel mi«

n

nor fit per plures vel pauciores generationes nu-

meratas ufque ad communem ftipitem.

Igitur

b lgt

is, Vi Qyt

hzc tia, Stipes, Linea, & Gradus , ípecialiter in

confanguinitate attendi debent.

y M

grim u

Ut autem dignofci queat, quo gradu unus cor»

fanguineus diftet ab altero, tres de Jure Canonico

4 Jalnl

catif. 8 $. q. 9. . 1« 2. 3. exftant regule, prima

yut

«s

pro linea Re&a , altera pro Transverfa JEquali ,

n s

tértia pro inzquali.

Regula linez re&z eft hec:

ü A[nndens, g

tot funt gradus ,. quot generationes intercedunt ;

s; d

five, quod in idem recidit, tot funt gradus, quot

J

T cen

perfona , uiná demptá , nimirum flipite communi :

LU

y( ] (U

N

fic in linea defcendente filius à parente ( patre vel

Agtdó» q'la

l rUF

A

matre ) uno diftat grad

u, nepos duobus, pronepos

g

ec 5

tri-

rpem um

D

p

nouxmtä

LIB. IV. TITULUS XIV.

410

ggcd

(

tribus, abnepos qudtuor : ín linea autem afcem

,(l

m j

dente filius à parente diftat unó,nepos ab avo ( vel

"

avia ) duobus, proneposà proavo tribus, abnepos

ecuqdum]

r

ababavo quatuorgradibus. Regula linez Trans-

g

i

n n

verfi /Equaliseft hec: quo gradu diflant fingula,

|

Es

perfona (de quarum confanguinitate quaritur) 4

.aqnwiamfcm,.cou

cotiinuni fLHipite,eodem diflant inter fe : fic duo fra-

(

tres,velfrater & fororjnter fe diftant uno, fratrum

agre

vel fororum liberi duobus, horum liberi ( feune-

du d m

potes fratrum vel fororum ) tribus gradibus &c,

;'ig. 4 Wf

ipum g

Regula Linez Transverfe ingqualis eft ifta: quo

gradu remotior per[ona diflat à communi [lipite, eo-

dunextpigo

dem di[lant inter fe : üic, quia filia fratris mei di-

víeaul p

flat duobus gradibus à fuo avo , qui refpe&tu mei

sulconputtinta

e(t pater, ac fimul refpe&u mei & ipfius eft ftipes

dul l

em

communis , diftamus inter nos duobus gradibmus,

dnari

M

M

licét ego à communi flipite diftem tantüm uno :

t r

Mi

ml

fic pronepos meus & filia fororis mez diftant in-

1 HAM NI

ter fe quatuor gradibus, quia quatuor gradibus

"l

^

à

PA ET R

WUU

W

pronepos diftst à communi ftipite, qui eft pster

ER

meus, licét filia fororis ab eodem , qui refpe&tu

D

ipfius eft avus, folüm ditlet duobus. Dixi autem,

tb of

V ]

de jure Canonico, nam de jure Civili fine ulla di-

i

Eeäæq;ic

ftinQione inter lineas ftatuitur unica regula, nimi-

j

E

E

(/0

rum ilia, quam pro linea reCta affignavimus: tot

M

d

i

funt. gradus, quot. genevationes. vel: tot funt gra-

^ft Mln

l

dus, quot fant per[ona , una dempt4. t. t. Infl. de

grad. cognat. l. 10. $. 9. feqq.ff. de gradib. Unde

Vi

/V€/

:

de Jure Civili non datur gradus primus in linea

g

Coilaterali, & frater ac foror, vel duo fratres jam

Mf u lr

duabus diftant gradibus inter fe, quia funt due

j

A

perfong dempto patre: patruus à filio fratris tri-

bus, patrueles quatuor, & fic deinceps. In linea

L *ï['r:sw,

h

autcm

PW) Ut:

à

:

"f

TUtge

De Confanguinitate, & Affinitate. 411

hl

1nïh

Tj

2utem ingquali nec datur gradus fecundus, fed in-

Wümb !

choatur numeratio à tertio.

Computatio gra-

SP

Ó

h

l

ii

i

ähæ"

duum fecundüm Jus Canonicum folàm attendicur,

u li

E-—

dfl ulm

quando agitur deMatrimonia inter confanguineos

/«W

j

prohibito, at in utroque foro, etiam Civili. c, fin.

A

1

"

l

L

?34

b.t. computatio veró fecundüm Jus Civile fit, iü

"n l'nm&.f.n* ""

[

"

utroque etiam foro, confequenter & in Canonico,

"i

1

*.am

quando agitur de fücceffionibus bzreditariis ab

nf

'(»XW?

iuteftato, de tutelis &e, quia Alex, IL. in ca7. 2.

TU

cauf. 2 5. q. 5. generaliter approbavit computa-

1

d) i&a:q

tionem graduum Juris Civilis, & folum Matrima-

1?;:1[5:»1;11::;'/(/,'»/14 )

nium excepit : proin, cüm Jus Canouicum pro aliis

Qf us a.

caufis aullibi peculiare quid ftatuerit, Juri Civili

LT

quosd computationem hanc contrariam fe accom-

Vl as

modat, avg. c. 1. de N. Q. N. Undenon pracedit il-

Ti

lud brocardicum : quodüibet $us efF ob[ervandum

fet t U.

in (uo foro, Civilein Civili, Ecclefiafticum in Ec-

muser ddant

clefiaftico ; quia id folüm procedit, quando quod-

W

MW

MMY

!

l

AQ[

gutu

libet Jus ftatuit diverfüm quid, non veró, quaudo

alterutrum nihil ftatuit pro aliquo cafu.

ij g

M

N

à

^

À

De reliquo rem tibinon ingratam fa .ere mihi

&MW

T

M

]s

P

l

videor, fi confanguineorum gradus & nomina Li-

^l

I

nl

iL

!

7

hi

neg tam Re&z quàm Obliquaz tibi ob oculos pa-

lul

nam.

Sit ergo

li

g]] fif)

At

l

TEU

Schema Linez: ReCtae.

l

Ti gU.*

i V:irilm J'

Majores, 980 Gltern.

4£o£

;tï.lï» l

vLnbavts ,Ar.uc z 9If

Filias, Gäöm

li

v

:

$B aftet.

ij p "

1t z 9fafe

Filia, &od)ter.

J

pf

püä 5j

j vcï i

9Rtutter.

W

TR

*s13ua

*sritiopussjaq

f

'Prmwfs, lfr E Qtu!)err.

Nepos, (ärïc?beï.ätef. |

] l

Proagia , Mp zQUnfcau.

Neptis, &udfütu.9tefe.

2. As

And

"

)

AI2

LIB. IV. 'ITTULUS XIV.

,cma[anaumm

Jf

u

IAUMUS . Qlït'bett. 96 Pronepos, ä;:(äncf—f)[,

4l Smum

7

(tz's, lt« ænæäf .

g if

"tuia, 9lufrau. 2LeDnl. Pranel

ut.

T ïfl qu

u35]y

Y

"

& Pater, $a

tïerq

ufäne]äos,&üg*(ïntff)l.

h

L Iwmn

BaMater, Sufter.

L negtis,öug;&ncf[;

Ppusopg

.

M

*$13Uu

a um

Titius, Titia,

)

Pa/fe:vl'

ïjn, 9ad)fómm:

íng.

hmti.ni, jnum (

usj

À —

a a

at

3

Sclfiema Linea Obliqu;xx

g um Ü

.,

Í,

',f;gn; /1///1//; M

Frater , tuber.

d (

N

Soror , Cdtoeftet,

lpani, B

Fratves ge tmani , oollbuttige SStübet/

von bepeas SSanbm.

i um

Sorores germana, voübürtigc Gd)menew/ eom

ht i,

Chafter uno SOtuttet,

Pa w

Dim n

Fratres. . con[anguinei ,

33aíb:)

S5rübet/ 00m S3attet allein.

dN

Sorores confanguinea , joalbz| -

Cj

lménif

Gdteftern/ vom QSatter, |

Fratres uterini , alb z SBtüber/? einbdubig.

114 linj,

oen ber SYtuttet.

I! Cl

Sorores uterina , 43albzCdme

i

)

(tecn / eon bec 9outtet.

J

l

Patruus , Q?Za.fteräæwber.

u hg,

QSatter8 « Cidterflet, — 0aimb.

A?ita :

$

Avun-

ln

De Confanguinitate, & Affinitate. 413

Avunculus , Soutterg Sruber.

^i li äï G

!

j

MW;I u[

l

Vi

Matertera , Snutterg odbvoe(tet.

Nepos ) ex fratre , Qruberg/ oDet

2:

Neptis ) vel forore. Cd)weftet Sinb.

(lm fj

^

Patrucles , eu. fratrum. liberi , £5vüoet8 2 Svitta

hf

l

j

bDtt.

l

t :'1'

"IT

Confobrini, fen [ororum liberi, &d)yvoeftetn Sitte

bt

Ami

ti;u', feu featris C fororis liberi , 9Stuburé

—.—x

uno Cdnmedtee Sinber.

3.

lg

Magnus patruus , Cyeof « Cyatterd SSruber,

Magna Amita , GroB Cattere Gidmefter,

7Magnus avunculus , Go2 9utterg 2Srube,

£y5cmb.

N

l

Magna matertera , GvofSQuttere Cidtote

(ier,

Gitof.SYtumb,

^

Pronepotes ) ex fratre , S5rubed/ obct

NY

Proneptes ] vel forove. C5d)weftet Gndbf.

Patvrselium liberi , Sgüoetett|

Ü

1:

S$inodsSeinber,

Confobrinorum liberi, & d)tot| bi omnes

j

ftcen Sinogesvinber.

» vocari fo-

!

JAmitinorwm liberi , $Btubet| lent fobrini.

TL

unb Gwdreiee Sinosz]

Stinbet.

|

Magnas p;a;muu;. bu$ utanöecrn n

pH

lt

4Magta

S

À

414 — LIB. IV, TITULUS XIV.

W

JAagna proamita ,

M

:beö Mtanbereta. Cdtec

JMagnus proayunculus, bet Veanftau SSruber.

Magna promatertera , oet Meanfeau €dwe

(tet.

P

ZAbnepotes ] ex fratre, S'ytubet/ obut. Codbtor

^

ía

4[«—--

"Abneptes ] vel forore, Cncfbefe S'itiber,

A

Datruelium n

*

N

&nc£blen.

epotes , neptes , ,Qärübevä $inbg

i

- L. —

-

Confobrinorum nepotes , Weptes , Sd)mcüer*en

StnogCnefen.

Á

"Amitinorum . nepotes , neptes , Syyuber8 unb

Cetoefteztn $inos Cncflan, .

: —

£

t

*

—

M

z

Forfan majorem tibi lucem hac in re afferet

^i

Zrbor Con[anguinitatis , quam, ut reperitur in

7(/

Jure Canonico poft cauf. 3 5..4. $. in hac pagella

EX — €

$

|

XON

tibi iï:bjicio.

zc R—

—

t

| NB. Kuc pertinet Avbor. Con

tatis.

fanguini- :

Circa hanc Arborem nota r. lineam, perme-

j

dium du Ctam, effe Aeifam, ex utroque veró latere

derivari Z'ransver[as feu. Collaterales, & quidem

ex parte dextera , in qua ponitur frater, collocari

iï

confanguüineos mares, & per fexum maífculinum

conjunétas feeminas ; éxfiniftra autem, in qua po-

nirur foror,confauguineas fzeminas, & per feemine-

um fexum conjunctos mares, 2. In medio Linez

ReCtz confpici cellulam,quam quidem aliqui relin-

quunt

"

b

|

Vs

CONSA

NGr

llmnlmm

Is.

Toy MA

Ü

uf

Aiz'ena.entes

N

,

"Mf

Jl

EO

N

li

j

t

|

L

rA

N

m

h

Proz:

uTT

!

u T

CL

g&ï ,

i

d

l

: S»W

»

Pratruke

u

Bs ii

OH;

- Q

m

DuL

J2zAa M

Hn2aua.

M^

l Ü

m

/

"

/

Datrauue

L du

s NODIIS.

1

M

p at

dduuta.

32

U L l

ag

At It ifere

2

VIerun V oruad:

n !E IT 1 U

ViLOIDrT.

HLr.

p27

VL ATA

g ii

17&7!&7

W

Wäö. o ääm

j o

x

Y

a u Y

.m "dU lafer-

p2

Tif rz

feprunee

: LA

3-

22

u n

aautcm,mq

HHQS meï [æmm( u

.

010

um

m

Defícendentes.

Wl

i i |

Ü

-

f

!

ngunt

ul

"

E

rg"'äm

,h

m

M

w de ü

"

M

)

q

PT

N

j

g

i pe*.to

/

am pZILSI

[

!

qu

M

n

[

(linet

jpvi

!

J

[

j W|

W*

T

"aPFL.C—

(

TU l] &*

Y

gnv

'S'a

j

VWH

!

u

M n

R W

I

[

HO

0"

D 000

$, (0

0"

Mv num Pna

(ir

w.., p

n f

.y&

)n

k, MUMÉ m.«

Fu

Q2

!

f

1

D

'? W(A.

M.L SUNIMUS

d

Y

mm

N » wterla

NUW

D

»4i

W ANUNIS 1.

f d

1 dftyt

á

BUATI DrO D r

;?410 f j r nf .(

lefud

Il]U ,(

j |

d Px

n

M

"

u

"l (

hn

"

AU

1»5 :CFUVI "

n

bIU

Àil

lm

»mu,, l

* N

?

Ü

- t

MUU E

b

uT

"

lj

De bo,hfanguinitateg & Affinitate, 414

quunt vacuam , alii autem in ea collocantcertum

individuum , de cujus confanguinitate cum aliis

quaritur, quod nos appellamus Proteni, eo quód

diverfas gerere perfonas poffit, jam maris, jam

fcming , jam patris, jam filii, jam nepotis, &c.

neutiquam veró ad hanc cellulam pertinét com-

iunis flipes ; nam ftipes eft illius cellule perfo-

nà in qua Proteus, & alters perfona, de qua quz-

ritur, conveniunt, feu coincidunt proxime ,fi in

lineis afcendatur.

3. Si alteram períonam, de

qua dubitas,an & in quo gradu fit conjun&a cum

Proteo , in nulla ex cellulis prefixg Arboris repe-

rias, cogita ,eam non effe confanguineam Proteo

intra quartum gradum juxta computationem Ca-

nonicam ; fol& enim, & omnes,intra quartum gra-

dum conjun&z perfonz ibi inveniuntur.

aj. Per

pumerum faperiorem in cellulis pofitum denotari

gradum Canonicum , per inferiorem veró gradum

Civilem , feu juxta computationem Juris Civilis,

h

$. Si proin fcire cupias, in quo confanguinitatis

gradu diftent inter fe duz perfonz, colloca unam

ex lis in cellula vacua, in qua pofüimus Proteum,

dein attende ,. an fint in linea. Zed, & applica

'z

regulam pro linea reCta traditam , n merandó ge-

nerationes, vel perfonas unà dempià: velan fint

in linea tragsver(a , & tunc ex cellula, ubi po»

fuimus Proteum, tuautem unam ex iis perfonis ,

dequarum cognatione dubitas, ac fimulex cel-

lula, in qua reperitur altera perfona, afcende uf-

que ad cellulam, in qua reperitur flipes, feu com-

mune utriufque principlum proximum,in quo Co-

incidunt ambz perfong: fi hz equaliter, feu pa-

ribus gradibus diftent, ab hoc principio; applica:

-

re-

ia

416 LIB. IV. TITULUS XIV.

&fponfä ;

regulam pro linea equal: fi ingqualiter, & una

n g

erift

remotiüs diftet, quàm altera, regulam pro linea

m

ingequali traditam , & prodibit diftantia graduum,

g&fïribffeltcüm

quibus diftant inter fe. v.g, pone te in cellula

:z:ämemüfïa ;

Protei, & patrui tui filium in fua cellula, atque

j

]

i, C

afcende ex utraque cellula priüs ad patrem tuum ,

, ye I

dein ad avum, deindeà filio patrui tui ad füum

1 .m inflüitül'«'-« :

M

parem, tum d ejufjem filii avum, qui repe&u

"TT

utriufque eft proximum principium commune, à

NH

quo tam tu quàm ille diftatis quilibet duobus gra-

j d

dibus zqualiter, confequenter & vos diftabitis

duobus gradibus.

yiipm &

Rurfus te pone in cellula Pro«

tei, & in alia materteram , dein ab hac afcende

weur

TM VAU

ad progenitorem hujus immediatum feu patrem ,

à te autem afcende ad Patrem tuum, dein ad avum

W

:

;

RT

tuum , in quo coinciditis tanquam in communi

li bt d

principio , ac patebit, quód ínequaliter ab iíto

mulu m

fitis remoti , tu in fecundo, illa in primo gra-«

du, proin diftabitis inter vos fecundo gradu inz-

st t

TTR

quali.

Faciliüs forté depreHendet diftantiam , fi fort&

DETM

ol g

te confuülant fponfi, an & in quo gradu fint con«

fanguinei, fi procedas hoc modo: fcribe in tabula

nl x

velin charta jnfra medium ex una parte fpoufum ,

d pt h

& exaltera fponfam : füpra fposíum fcribe pa-

dimri r Tr

rentem ipfius, & fupra fponfam hujus parentem ,

l r

tum füpra quemlibet ulteriores afcendentes feu

t fecuadumg

progenitores , ac tamdiu utrinque procede für-

Wi gt

fum , donec devenias ad talem perfonam, àqua

U

!

tanquam communi principio originem ducuntg

E QQrfro

& poftmodum juxta regulas linez transveríz ,

t

equalis vel inzqualis ( nam in linea rea fere

I i

nulla,eft difficultas) numera gradus , quibus &

E

!

füvmgu

li

fpon-

i

Vl.

li lj

De Confanguinitate, & Affinitate, 415

| |)

ls

fponfus & fponía diflat à cotnmuni hoc prínci-

Ta,

uT

pio: fi non reperiatur tale principium , cogitds

J dlü

" BN

non effe confanguineos. Preítat autem fic anno-

du

tàre & fcribere, cüm aliàs facile quis confündi, &

Il

" gl

r

I

Y

'a! 4

iurbatà memoriá decipi poflét, His prauiffis

li

Dico I. Confanguinitas in Linea Re&ba fpe-

5]!0 pg

UL, [

'

düm

&ato [Jure Pofitivo Humano dirimit Matrimo-

ll qn

P

u

Iu

nium in infinitum.

2. In Linea autem Obliqua

J

folüm usque ad quartum gradum inclufive, Pars

u

t

l N W

prior fumitur ex 8. 1. Inff. de Nupt. l. 5 3. ff. de

m

)

T a

]

1

Jüt. Nupt. ubi exprefs& reperiuntur voces: s5-

J

ii

F aed,

que in infinitum s quam difpofidonem Juris Civilis

!

!]

4

yy df

receperunt expr&fse SS. Canones, nimirum Ca-

D

]

lixtus I. in catt. 2. cauf. 3 5. q. 2.. & Nicolaus f.

K Árttn,

(b dv

In Refponfis ad. con[ulta Bulgarorum c, 29. Ra-

tio eft reverentia progenitoribus debita, Ut adeó,

QU2 n um

fi Adamus hodie refürgeret , fpeCtato Jure Hau-

tnuiltr ab o

mano nullam in toto Mundo poffet ducere con-

lia ag

jugem fine difpenfatione.

Pars pofterior ex e.

ii

zon debet $. b. t. ubi corre&um eft Jus anti-

quum, quo £4HW. 1. 7. 16. 19. q. 2.cit. usque ad

a Ub i

:

rlAh

i

f

feptimum gradum dirimebat. Nec intereft, licét

iqu

1

M

f I

7

iT

confanguinitas ortum habeat ex copula illicita :

goin t

quia & per hanc commuaicatur idem fanguis.

paprefd

Quamvis veró "Tridentinum f.'24. c. 4. de ref.

Tl

JMatr. reftrinxerit affiaitatem ex copula illicita

ig p

ortam ad fecundum gradum, de confanguinitate

"Ts [j

tameu orta ex tali copula nullam prorfus facit

r Wü? ,

mentionem, & ideo , utpote difpofitio Juris cor-

]

a p

Jl

reCoria, ad confanguinitatem extendi non de-

T

[j

bet.

Tl

Eft quoque difpar ratio; nam frequentior

t ]

p i

lp

€ít & minüs nota affintas ex copula illicita,

"us : :;;.

quàm confanguinitas, quia affinitas oritur ex

D d

Pars AL

üfola

1 gradus ; a;

D

5(0n[anguïlïi'

418 LIP.IV. TITULUS XIV.

" Umn.

lbus iïïüin

fola copnla, confanguinitas veró non nifi ex

a&tuali generatione.

Objic. Yn c. 8. cit. ubi re-

i

g

4 Mib t

firingitur, impedimentum confanguinitatis ad 4.

M

jdnr; P

gradum, non fit diftin&io inter Lineam ReGCtam

j Mmimoniaiis

& Olliquam: ergo etiam confasguinitas in Li-

j

u

i

H

nea ReGa folüm ad 4. gradum dirimit.

g. A.

!

4nt. quia Concil. Lateran. ex quo defümptum

fftpugnetaucïürzt;

eft d. c. $. agebat iolüm de confanguineis Trans-

ssl

verfe lineg, imó & d. c. affignat rationes, que

[f & M

aeníed

folàüm in Linea Obliqua procedunt, nimirum has ;

qudneadulm Q

quia nec fine difpendio animarum , nec fine ma-

f vettnda,

gna difficultate, obfervari poteft prohibitio Ma-

uimonii ultra 4. gradum; que rationes in Linea

2 contani:

ReGanonpugnant; nam moraliter nunquam erit

vprener & Ua

periculum , imé nec poffibile , ut quis confan-

Val pa/:?:

guineam in Linea Re&a ultra 4. gradum ducat iu

a pl

Matrimonium, v. g. filiam abnepotis füi, quia

nemo tamdiu vivit: neque magna difficultas eft

n ht

Qs )

fdre vel deprehendere grsdus in Linea Reta,

l

f.ï]l"dïeliäïl',üx

WW

ficut tamen eft in Linea Obliqua.

Cüm igitur

Mnis

detur diverfa ratio in Linea Obliqua & Re£ta, at-

itudt,

que difpofitio c. $. cit. fit corre&oria Juris, ex-

trtt d g

iendi non debet ab illa ad iítam, vel intelligi de

utraque.

"t hr r

Mp

Dico 2. Confanguinitas in primo gradu Linez

ïä[(c'r.*üstffadb'.?I

Re&z, v. g. inter patrem & filiam , dirimit Ma-

d d

irimonium Jure Naturali. 2. Non autem in gradu

li

f'f'mf.'.'s "

Uf]argo

fecundo,, velulteriori, probabiliüs, uti nec 3.

,f:

radumirdæmi

confanguinitas linez transverfe, etiam in primo

gf

£radu, nempe inter fratrem & fororem.

Pars [f.

"Q

il

;

(l

i

"d

eíi commmunis omnium Chriftianorum, imó & Iu-

Tltuy

n

fidelium, adeóque optimé probatur ex communi

er]g & f D

«

AL

QU

feníu omnium bene moratorum hominum, atque

Q

inna-

T

li

T

WS ïe[

De Confanguinitate, & Affinitate. 419

Uliv

j

" UH;

innato omnibus iuítinQu ; nam pro certis babe-

mus ea, in qua commtimi opinione confenfum e[t., oit

(On ng lv.ml

"l'

Quintil. Ratio intrinfeca nullitatis Matrimonii non

T s RS

i

n

L

À.

tam facilé datur: forfan optima eft, quód con-

r N *['35 L

umd

ln

jun&io Matrimonialis, que parit magaam fami-

4 g

T t

i

liaritatem, & aliquam inter conjuges zqualita-

M

w

Vr

f(Uxf

ü

A Ts

tem, repugnet auctoritati, quam Natura dat paren-

tibus immediatis in liberos; & quód credibile non

ügm li 'W v

)

fit, DEum & Naturam dediffe hominibus pore-

r ( dnnw) ulïj

QU

,

m))

flatem transferendi jus. & dominium corporum

Minuta, n

in ordine ad ufum, qui perpetuó turpis eft, rectze

Phb 011

rationi, verecundie, ac reverentig parentibus de-

q"mm. li

bite &c. contrarius : fed talis eftufus Matrimonii

vl TU tii

inter parentes & liberos

ergo.

Interim tamen

100 of

DEUS abífoluté po(ïet id concedere juxta com-

; gt

munem propter abfolutum dominium, quod ha-

p Q qui

bet in corpora humana, ita ut juri Divino jus &

nuüftees ed

3uCtoritas parentum in liberos deberet cedere

s ul W&Wä»

Proin Jure Naturali folüm conditiopato,ziff D Eus

x (Mml

! detpoteflatem, primus gradus Linez ReGe dirimit

M mm TL

Matrimoniurm.

Pars 2. quam cum S, Thoma

*e&wM*W

tenent Sanch. Pont. Fagn. Gobat, Clericatus &c

Wm "L

contra plurimos & graviffimos DD. quorum ali-

qui adgradum quartur, alii ad feptimum, alii ad-

D

HP

"] gg ]u2

huc ulteriüis extendunt Jus Naturzle Matrimonia in

j

")

Jl

jini d

l

!

linea recta dirimeus, optimeé probatur negative,

Jonemt

W

quia non füfficienier probatur, Matrimonia ultra

i, W uj

primum gradum irrita effe deJure Naturali,licet fa-

gY

cilé probetur ea effeillicita. Accedit & haec ratio,

wæ a w |

quód ultra primum graduin non videatur deberi

&fororem- |

i

Wum,

tanta reverentia & fubjectio progenitoribus & a-

j U

M

fcend**ntxbus,quanta debeturifnediatis parentibus;

Prob!ïüï

n&c à remotioribus tanta fieri fanguinis ejusdema

p

j017

Y ,l

Dd a

com-

yagi

420. LIB.IV. TITULUS XIV.

g ii

communicatio, & tam certa, ficut ab immedia.

50'15[1][ W.

ti$.

Adde, quód afceudentes ultra primum gra-

g

dum non fut principium effentiale defcenden-

tium, fed folàm accidentale ; cüm per accidens

ais p

fit, patrem habuiffe alium patrem &c, nam Abel

g Inoc Ti

vf a

filius Adze non habuit avum , feu patrem patris

fui Àda.

al yhentt

Partis 3. quam rurfus cum S. Thoma

fuftinent multi, uti Scotus, Nav. Gonzal. contra

kinpandt: t

Bellar. Sanch. Reiffenftuel, P. Friderich &c, opti-

ipim a

ma probatio eft iterum negativa: fiquidem au-

J'b(xqmæ,cumueli.:;i

Goritas DD. pro utraque fententia eft feré equa-

menaport 1

lis, & neutra Pars pro fe affert rationes convin-

Aanun l

al aenin i

centes, qua& non patiantur commodam refpon-

fionem, loquendo de nullitate Matrimonii intec

n ht matt 0

perfonas ar&e conjun&tas in linea transvería, non

vimne, Det

veró de licentia, càüm utique tale Matriryonium

ETO

effet illicitum Jüre Naturali.

nf

Objic. 1. In c. alt. ff. de Rit. Nupt. dicitur, quód

d v

f

jure Gentium inceflum committat , qui ex grada

M. i

e[cendentium vel de[cendentium uxorem duxerit :

Ed

ergo in Linea ReCla in infinitum dirimitur Matri-

NOCR

imonium Jure Naturali , quod ibi per Jus Gen-

t Go

tium intelligitur. 2. Innegabile eft, quód fit tur-

Vepots

pitudo & indecentia Naturalis, fi avus ducat ne-

1 M tj m

ptem, velfrater fororem: ergo faltem in fecun-

H Av.ï!am'moaio

do gradu Linesg Re&z , & in primo gradu Trans-

du

verfz , confanguinitas dirimit Matrimonium.

'Ad fü

3.

TE at h

Et hujusmodi Matrimonia omnes moratz Gentes

! piiy

'Mp]a

femper deteftate füut ut abominanda, utique Na-

ntwrgm Ya

if

MN

turali lumineitaedoCtg: ergo.

Neque 4. Pon-

T]Cv[

H

tifex unquam legitur in his Matrimoniis difpen-

fàffe: ergo cenfendum eft, illum non potuiffe , eà

l

Immed«a

lnm j

V

quódobftetJus Naturale. j. Frater & foror, avus

Á

[ "OC

&

Pmahfr vm

QUf

[

De Confanguinitate, & Affinitate. 421

em ü 'It ab

T

N

& neptis, defcendunt ex eodem fanguine, & prin-

»U(ts ,Ir

Pïl"uu

cipiio ,ficut pater & filia: ergo ficut inter hos Ju-

j eü'cwml

re Naturali nequit fubüftere Matrimonium , ita

L Fff a:rd

nec inter illos poteft. — 6&. In c. gaudemus 8. de

þamm& A

divort. Innoc. IIL. decernit, infideles converfos ,

fiin infidelitate contraxerunt Matrimoninm in

murfm Tþ

At

fecundo vel ulteriori gradu confanguinitatis, nort

h r

!

effe feparandos: ergo infinuat, feparandos effe,

Mi

& 'l& "

quiin primo confanguinitatisgradu,etiam Linee

UM

Obliquaz, contraxiffent : ergo inter fratrem & fo-

Áetett d

yorem agnovit irritum effe Matrimonium.

g. ad

Mf i

Y. N. conf. nam Jus Gentium utique differt à Na-

Dratayd n

turali, prefertim illud cum ifto confugndi non de-

At Latont tet

betin hac materia odiofa, ubi agitur de Lege Na«

TET

turali irritante

Dein textus non addit voces, i5

JeMatimoniun

infinitum. — . Ad 2.& 3. N. conf. exinde enim plüs

non infertur, quàm talia Matrimonia effe illicita,

NP Md

& Jure Naturali prohibita, non autem invalida

effe & irritata.

Ad 4. T'ranf. antec. quia Papam,

us i mgadu

j um du

nempe Martinum V. & alios difpensáffe in Matri-

virum t

"U' 1' i

monio fratris cum forore refert Cajet, Sylv. S.An-

qWG

tonin. & Gonzal. N. cosf. non enim ex parte Pon-

6

s

"

quudnn

tificis poteítas, fed ex parte contrahentium defi-

cit jufta cauía , evacuans turpitudinem, que repe-

g ii

(lt W f

ritur in Matrimonio inter perfonas tam arCté con-

zaf

un&tas

Ad $. Ex eodem quidem fanguine de-

; novc .mT "

Ícendunt immediate frater & (oror , attamen upus

j

non eft principium alterius , fundans fpecialem

reverentiam vel fubje&tionem uuius ad alterum:

prioih

Q

Avus & neptis habent quidem idem principium,

"p

L

W

2t non immediatum & effentiale, fed mediatum,

Jj

/

& accidentale

y "

Ad &. N. con[. qui unum negat,

j

N

non hoc ipfo alterum affirmat, nifi alterum fit con-

S.

gtl

Dd 5

i2

LIB. IV

TITULUS XIV

ln jgont

423

mmummm

tradictorium

fed primus gradus non contradi-

jn W:s,q

&orie opponitur fecundo.

Pontifex 1bi abítra-

g[ J

&æm

xit à gradu lineg transverfz , de quo acriter id

eu'] lm

utramque partem difputabaut , & hodiedum di-

A d Wm

fputant DD

j nabemww(

De Affinitate,

Affinitas, €&dtoagerfdiafft/ que fimulacrum

5 expnmmü

ett confanguinitatis ,

dicitur effe propinquitas per-

fonamm ex carnali mpula (uimiram perfe&ta )

h

P/OVCI"I»G?ZS

Addunt aliqui, omm&i carens parentela,

igige t volent

quibus verbis indicatur clariüs differentia à con-

ru!'sp IU.E 43

ais n D)

fanguinitate ; hzc enim non oritur precise ex co-

os,dff

pula ( ficut tamen affinitas ex eadem oritur, licét

wf i gen

indé proles non fit concepta vel nata ) fed necef-

farium eft

ut communicetur fanguis per genera-

Qu Al

V

l

CI Hm

tionem, & fic oriatur paventela.

Quando igitur

u,u:,&ab hr

vir & femina diverfarum cognationum exercent

nv læx M

copulam inter fe, per quam fiunt una caro, & fic

»EDEW j

ünius cognationis fanguis attingit ( etfi non com-

j

mun'cetur per generationeimn ) fanguinem alterius

i

coguationis, & fic quafi ad fines alterius accedit ,

imupig)

oritur affinitas , ita ut vir exercens copulam fiat

4 Ti vef: j

affinis non femiceg, cum qua rem habet, fed con-

1 ingt j

fanguineis feminz, ac viciffim feemina fiat affinis

arftreol t

non viro, cum quo commifícetur, fed confangui-

] 3dU : C

neis virl: vir autem & foimnina inter fe non fiunt

M Moh

affüunes, fed velut radix & fBipes fundant affinita-

VDIVI I ).Z

tem per hoc, quód per fuam commixtionem fàn-

IW lm 15(0

guis fuorum confanguineorum mediantibus ipfis

Al ff

attingatur, & fanguis unius confapguinitatis ingre-

j

Y &n Q

diatur quafi fines alterius cognationis.

i

io

Mi

Unde ulteriüs notandum , quód ad diícer-

At

!

Wt

nenu-

dU

De Confafiguinitate, & Affinitate. 423

li Du

i

dmh

^hi

nendam affinium inter fe diftantiam attendi rur-

Q

(

UM

fus debeat /Pipes , qui non unus, fed duplex eft,

BUTT

MT

H

fcilicet mas & fcemina, inter quos copula inter-

Dtt. p

L

IN

lt

ceffit: dein [/ne4, quz rurfus duplex eft, Aedia

tam Afceudens quàm Defcendens , in qua exiftunt

copulam habentium confanguinei in linea Redta,

äül[äï

M

atque parentum vel liberorum aut fimilibus no-

j

um l]* J

N

minibus exprimuntur, ac Z4msver(a ,in qua exi-

Ql

flunt copulam habentium confanguinei in linea

Transyer(a, ut in fequenti fchemate videbimus:

n

Ll

denique attendendus eft gradus , feu diítantia

tLH

(

unius perfone ab altera in ratione affinitatis;

;

TTE GE QO

quamvis enim affinitas per fe non habeat gradus

ü

V

l&t

proprios. /. 4. $. 5. ff. de gradib. & affin. utpote

4 f Dd

necd

qui cenfiftunt in generationibus , quas affinitas

Pl

r

r

j

uN

orgeore

non requirit, habet tamen alienos nempe confau-

Unde,ut fciatur,

i, Quodo ii

guinitatis, & ab hac mutuatos.

TL erercerit

quoto gradu affinitatis diftet una perfona ab alte-

ra,communiter hec unica ex c4f. 3. cAtff. 3 5. q: 5-

..i';:'. Vi u:oï& fi

(

U

J!

(* c. $. D. t. traditur regula, n eo grada aliquis eff

affinis uxori (vel alteri feeminz per copulam car-

NU

AW

nalem cognitz ) in quo eff. con[anguineus mavito :

hl

t CODOUDL i

ac vice verfa : im eo gradu aliquis affinis eft ma-

[

11

j«

[0)

vito, in quo eff con[anguineus uxori: ficquia ne-

pos ex fratre eft confanguineus marito in fecun-

P

do gradu, etiam in fecundo gradu eft affinis uxo-

( o

ri fui patrui.

Probé autem notandum, quód ma-

vl K "Om J

TU

ritus vel vir folus fiat affinis cum confanguineis

" VM

um

|

uxoris vel mulieris coguite : & viciffim, quód uxor

20

vel mulier fola fiat affinis cum confanguineis ma-

H

u

D

f

Ti

i

riti vel viri eam cognofcentis : non autem indé

"

il

n'[

v

guï?luäfïi L

affines inter fe efficiuntur confanguinei mariu, &

ag

confang uinei uxoris. £, - &it.

IU

mb

Ut

jl j

Dd 4

1;[:00[ f

J i

424 LIB.IV. TITULUS XIV

l

|

!

Ut autem clariüs capias, quo gradu maritusà

confanguineis uxoris , & uxor à confanguineis

»nd]l &m CTIOT

dio m

mariti diflet, tuas manus adhibe, & in iis duas co-

j

]Ju: f

gnationes per affinitatem feu copulam carnalem

at

J;

connexas concipe: per pollicem dexterum intel-

1l fhim f

gu

Vige virum, per finiftrum fceminam, tanquam prin-

*H 1[€5 (OU LgCS

cipia & flipites affinitatis per copulam carnalem

indu&z, per reliquos autem dextere man(üs digi-

? dlüfl M LUF

tos, diverfimode diftantes à pollice, tibi reprefen-

ta confanguineos viri

idem tibi finge, nempe

N

confanguineos feming, in quatuor digitis manüs

finiflr

f

Jam, ficut in his düabus manibus in pla-

no pofitis, fi pollex dexter colligetur & uniatur

cum pollice finiftro, omoibus dextere digitis pol-

fyr (utint n

f'

'm

h

" Uf?

lex fiuifter fit propinquus, & viciffim dexter digi-

dJ i

tis, finiflre, cum diverfa tamen diftantia, eá ni-

ïsr

muum , qua finguli digiti di(tsnt

pollice: pari

c,f

)

modo, fi vir per copulam jupgatur feming , ap-

l'Wn Q*

propinquat omnibus feminz confanguineis per

m Q'M-A

affinitatem, & viciffim fcmina omnibus confan-

: Win

guiaeis viri, juxta illam gradüs diftantiam, ac li-

Tiv ET

CO

neam, in qua conjunGi funt viro fuüi confangui-

Jiuny

IPTT

mr

nei, & foeminz viciffim fui,

Diligentiflime au-

Cf

tem tene menti , quód ilie duntaxst, qui aliquani

carnaliter cognofcit , centrahat affinitatem cum

confanguineis cognitz

ac vice verfa , quód tan-

hn 0

tüm illa, quz cognofcitur à viro , efficiatur affi-

( TAj /7 Ál

nis cum confanguineis viri ; nullatenus veróà con-

w )mügm

fanguinel viri carnaliter cognofcentis & carnali-

ter coguitze fiant affines inter fe, v.

Mf g

pster, fra-

W VOU

ter, nepos &c. viri, & mater, foror, neptis &c.

ly

!

feminz

hoc ( iterum moneo ) diligentisfimé

MC l

l

i

nota; quia hujus doQiring igaorantia , ut fepius

.1

H(t

ad-

M' h)

T

i

DT

De Coi;nfanguixuit

'atc,.&AH'ïnita!te. 425

mjll[ l

ET

edverti , plures difcipulos, imó & Parochos,

( »g

Jl

confundit & in errores indücit.

Atque hzc eft

TU nlm[

ratio, quód düo fratres poffint in conjuges du-

m WWQE tb

W

J

cere duas forores alterius cognationis: p^ter &

T

DI

filius matrem & filiam alterius cognationis: pri-

lftrmimm,z,-

h p:j? |

vignus filiam fus& noverce : item quód poffint

! QET QO

]l

Tf

fuüperftites conjuges fratris & fororis demortuo-

u

Q

N

)

xüum copulari Matrimonió ipnter fe &c.

Wi

t

Mgi a

TL

Schema Affinitatis.

at (j

Mi

:;'

L.

-.44

(

h

T0U 104

In Linea Reéta primi gradüs.

t

n Wi 4(.4r

Genuer (maritus filia)

MUTGZ02S V :

Secer ( exoris vel ma-

11l

riti pater) Qw

Sodtertann :

Tntin dte d

9 Mibanm.

me d i

ber: GproigerzDat:

fer.

Nurus (uxor füdü)g

i police: p

Gobn$zdBeib :

Sotrzts (stxcoris vel ma-

prftnng ,

ritimater) Cdmi

Cnur.

a

gt: Cudniger-

Privignus ( filius ex

z mïw.;ï

«lio conizpe

& m f

f

m3uspu35Je uT

Sftuf£er.

Fitricus (vir matris)

(»tteff-obu.

'DUQPUQ.UQP

m

]

t

Girf-23atter.

Provigna (fl/id ex alio

n wO

ANoverca (uxor patris)

conjuge ) Cxieff

n

S&vdter.

Chtief-Stutter.

)

D

!

Mi

7;

h jl ift

n

f

In Linea Obliqua primi gradüs.

f

Wd (

Levir ( masiti. frater ) v«8 Stanute. SOruter:

:ä;i.rp r

gt

Gidrmagc.

T

Glos (mariti foror) 048 9)annó Codvoe(ier :

amolctt

d

if

€ïw

G3efcbtern.

Le & v-g'?6

(

j hc

UL

Uxorius ( uxoris frater

) v SOribs S$5tue

bet.

gt Ws

Fratria. (fratvis uxor) bt8 SBtupevó 2eib,

ÓSoro-

d i

d j

XzCon[angu'mit

426 LIB.IV. TITULUS XIV.

00 B'

/

Sororius ( fororis maritus) ott. od)toe(tec

ln

(l

Syann.

J

« P

Congeneri (duarum fororum mariti) gtoqpet

(

yo, M

C& croefter SQánnir.

i H

$janitrices ( duorum. fratrum. uxores). stotpet

, t (irls

$53rübet Gbotveiber.

w

[» Rïa«

n jn

Hi omnes funt affines in primo gradu: reliqui

, nlb r

enim in ulterioribus gradibus feré non habent fpe-

j

LL&NQA

W

khe

cialia nomina ,fed, exprimi folent voce Zffinium.

ä

MR

Caterüm de Jure Antiquo erat triplex genus affi-

ij

nitatis.

Primuin tundabatur in una tantüm co-

[j

;,'

:;

"

ehator i

" TT717:

pula, feu in una perfona, quz habuit copulam

cumalia, vi cujus maritus fit affinis cum omnibus

TERUE

confanguineis uxoris, & viciffim uxor eum omni*

*5, OT2 1 0

bus confanguinéis mariti.

Secundum in duabus.,

i eftnt Trd

In exemplo : Cajus frater tuus habuit copulam

(l od 2, du

u

l

A

gt

cum Bertha , & Csjus moritur, Bertha veró copu-

fnun.

latur Titio, tu fa&tus es affinis Titio; quia priüs

ii ul

eras affinis Berthz.

Jd'ertium in tribus: ut ecce!

fnmd, M

ponamus, quód etiam Bertha fit mortua, & füper-

ü N

, M

l UIl

ftes Titius cognofcat carnaliter Cajam, etiam cum

r Mi |

hac tu (& confanguinei tui?) fa&us es affinis Ca-

Jut Va

j&, quia priüs eras fecundo genere affinis Titio

Ti 224 ]f

mediante Berthá.

Ex quo patet, quód in fecun-

Itf ORE

do & tertio exemplo affinitas pariat affinitatem.

tit Tlonife N

Sed hocnon ampliüs proeedit, & tam fecundum

fiïfi.deri(h; M

quàm tertium affinitatis genus juxta communem

AAMT DEU

DD. ;2 c. 8. b. t. füblatum eft, àt adeó remanferit

W

I9l

M l[ïme,

duntaxat primum genus 2affinitatis, de quo fupe-

Qd

riüs dicta procedunt.

Al"A (

PAU

h

IZ2

Dico r.

Affinitas in Li

Re&a , ortum ha-

"T

J

[ War'h,.

beus ex copula licita feu conjugali, dirimit Jure

H

"

Po-

k f

i

De Confanguinitate, & Affinitate. 427

*l

Pofitivo Humano Matrimonium probabiliüs in

infinitum,

2.In Linea autem Obliqua hodie ad

] mlïifi) imw

!

quartum gradum inclufive,ficut de Confanguini-

tate dictum.

Pars 1. fumitur ex /. 4. 8. 7. ff. de

! uxcm] var*t):r

gradib. l. 14. $. 4. ff. devit. nupt. quam difpofi-

tionem Juris Civilis, fine limke Matrimoniis 2ffi-

nium in Linea Re&a obftantis, quia Jus Canoui-

19 d ht

À

cum nullibi correxit ,tacité cenfetur spprobare.

MUU

arg. c. 1. de N. O. IN.. Pars 2. claré habetur c. non

df

J

debet. 8. b.t. ubireceffum eft à Jure Antiquo cam.

"t i LTA

7. cauf. 3 $. q. 2. &* 3. vi cujus ad 7. gradum ex-

lil

l

n

l

.

[ (y

tendebatur impedimentum affinitatis,

Dixiau-

t ho um

tem [. ortum babens ex copula licita ; fiquidem,

f u omius

ut ad tit. XIII. de eo, qui cognovit &'c. docui-

drtr fD Oi

mus , ortam ex copula illicita affinitatem magis

d adulus,

adhuc reftrinxit Trid. f. 24. c. 4. de ref. Matrim.

ii opulam

fclicet ad 2. gradum.

Dixi 2. ffure Pofitivo

Humano.

raeredcopte

An veró Jure Divino vel Naturali ia

sab g

aliquo gradu.sffinitas dirimat Matrimonium, quz-

!

füoniseft. .Ad quam

v at

Dico a. Affinitas nulla, etiam in primo gradu

13

at

Linez Re&z , probabiliüs dirimit Matrimonium

t Cs'gm,vfn;m .

Jure Naturali & Divino.

Sanch. citaus S. Tho-

m 55:&1*5 i

(

mam 2. 2. d. 1 j4. 4. 9. 4d 3. 'ont. Maftr. & hoc

;

g i

j

(u

pl

tefle communiter Scotifiz, & apud Dian. comimu.

l

3

piter Thomifte &c. contra Sylv. Leff, Tanner.

P'l;»lt

P. Friderich, P. Reiffenftuel &c.

atio ; quia non

&

!

j

.;p at

A

yn a

i

mune?

fufficienter probatur nullitas Matrimonii ex Jure

Naturali indu&a etigsm pro primo gradu Linez

j

l

!

g

.!.

Re&e ; fiquidem inter has perfonas nec datur

l quO ï*l?*

üïl'.s !

fuperioritas & fubjeGtio naruralis , nec ratio priu-

cipii & principiati,nec fpecialis reverentia velami-

v

n

j

citia, imó major fepe averfio, v. g. inter nover-

Ü^

' cam

O'Dgarh

JI

l Confängui

428 LIB.IV. TITULUS XIV.

UAm[Eleu w

cam & privignum , quàminter extraneos,

Con-

s od

firmatur: affinitas ortum habens ex copulà illici-

l.

j

m

ta necin primo gradu Linez Re&z dirimit Matri-

oftt

r

xionium Jüre Naturali, v. g. fi filius ducat concn-

e:PïOPW"amïn

binam fui patris, quod ipfimet Adverfarii paffim

fatentur , uti Laym. Lugo, P. Friderich &c. &

jg quia ,

patet exinde, quód Sacra Peenitentiaria non raró

gispie

difpenfare folet iu hoc gradu, praefertim quoad

dise p

j inpin g

ufum Matrimonii ab his perfonis jam contra&i,

gb p

quando hzc affinitss eft occulta: ergo neque di-

rimit affinitas proveniens ex copula licita: cüm,

qu 0 n

ftando in Jure Naturali , esdem fiat conjunGtio per

Dotoen Cooo

copulam illicitam ac licitam ; eó quóàd per eam

i prio tban

&que duo fiant una c^ro, & una cognatio ingre-

]ureNaru:a/z, k

qiatur fines alterius,

vmpos D

Objic. 1

Noverca & privignus, focer & nu-

d Lam, d

rus &c. parentum & liberorum loco veniunt. f. 6.

loifm dl

f

7. Infl.d« Nupt. ergo eudem fere noverce & fo-

f Lf

cero debetur reverentia , quz parentibus à libe-

Mi

(

i

]

H

n

ris: fed inter hos Jus Natnrale dirimit Matrimo-

Vivf

nium: ergo.

2. Matrimonium inter affines in

Mp tl

primo gradu Linee Re&G graviffimam continet

j , i

indecentiam : ergo

3. Affiuitss eft vinculum

Mue g

naturale, independenter à Jure Ecclefiaftlco vel

O. g

Civil' confürgens : ergo.

4. Leyi 20. y. 11.

f M»W, f qm'

feq4. concubitus cum noverca vel nuru recenfetur

Á d D

eodem contextu cum prepoftera libidine & be-

13*.'1: Qtne f

"

füialitate: ergo Jure Neturali eft turpis.. $. 1. Cor.

f

5. dicit S. Paulus : auditur inter vos fornicatio ,

Mu ii

€* talis fornicatio ,. qualis nec inter Gentes, ita

*

É

]

z

Ti

ut uxorei patris fui aliquis babeat : ergo uover-

L

hi

E

cari ducere in uxorem horrent omnes Gentes,

[

L—-

e;liazrimonmm |

eíam illg , apud quas sliud Jus non eft, niG

"1

*

Na-

Ub

De Confanguinitate, & Affinitate. 429

emä Egs C

Naturale.

B. Àd r. Parentum & liberorum

T. BI h

W

IMI

loco veniunt non proprie , fed per analogiam,

i IN

& quoad nomen potiüs, quàm quoad rem. Ad

)' *- nl,l d -,,

r

t i

Quamvis contineat graviffimam indecentiam,

H

l

ac propterea fit illicitum , tamen non tantam core

n

n

tinet, quautam Matrimon'um inter veros & na-

El

I

turales parentes ac liberos , qua Matrimonium

i

l

3-

reddere poffit nullum de Jure Naturali.

Ad 3

.nüm 'ir[ w

Edam in primo gradu Linez Oblique ( & in re-

k[u! u

*7 f'tn

motioribus gradibus ) affinitas eft vinculum ali-

HJ

ii

*P h

quo modo naturale, & tamen nec juxta ullum

l Lf

fo/'üä*w'

Do&Gorem Catholicum, quod fcio, Matrimonium

W(J 4g M

rw

Af

in primo etiam gradu Linegz Obliquaz irritum eft

GU 7) [g

Jure Naturali , & evincitur ex c fin. de divort. 2b

exemplo S. Patriarchz Jacobi duas forores, Ra-

o

chelem & Liam, fibi jungentis, & ex pluribus

s

Pontificum difpenfationibus , inter quas cele-

ov Kf

bris eft Julii II. poftmodum à Clem. VII. appró-

LH

M

bui ll

bata, confültis priüs precipuls Chriftiani Orbis

l

TM

lstlhl

Q

Univerfitatibus, per quam Hénrico VIII. Angliz

M

v

[

j

Regi data eft poteftas ducendi Catharinam Arra-

hu n Qu

goniam ,

relictam fratris fui Arturi conjugem.

( t

iä ns

uf

ln

Neque obítat didtum S. Jo. Bapt, Herodem fic

jHr fl

1

TRU ^

objurgantis: zon licet tibi babere uxorem fmms

//v; /

tui. Marc. 6.. quia Herodes duxit uxorem frair

n

fui adhuc viventis.

Itaque hoc vinculum ame-

F,w

AWKD&

tatis naturale facit quidem Matrimonium feclufa

nra U*

i h CUF.

difpenfatione illicitum , non veró invalidum Jure

:r'

Taturali.

m O,T;MUOI

Ad 4. Ibi fermo eft de concubitu cum

j

noverca extra Matrimonium: vel folüm indicatur,

T G(Wl

tale Matrimonium ob indecentiam graviter pro-

ul j

y qu

hiberi, non veró illud irritum effe Jure Natura-

n

SGr'f,

et QUiv

li.

Ad $. S. Paulus juxta communem interpre.

1à-

y

T

T

LIP, IV

Dcïn

430

JITULUS XV

QM

|

/

i Oþ IWP

tationem in contextu. £. 7. feq. in fiue fundatam

u

loquitur de cafü, quo quis uxorem patris, adhuc

TL

hi?

viventis, fibi jungere voluit.

M WIS ! F

Quares, que fit peena inceftarum nuptiarum,

um

feu illorum, qui contrahunt, vel coutrahere po-

tl

tiüs attentant, Matrimonium in gradu confangui-

(iur d

nitatis vel affinitatis prohibito? s. De Jure Ca-

nonico eft excommunicatio latz fententie. Clerm.

defniur o

dutih,

un. b. t. De Jure Civili autem, fi in Linea Re&ta

conjunQti, velfrater cum forore, ejüsque filia

a n

a fnibus, Y

vel nepte, contrahunt Matrimonium, olim de-

dun timen

creta erat publicatio bonorum & exilium, atque,fi

farimori df

, perfona fuit vilis, etiam verberatio. JVoy. 12. c.

hls ad commm

1. & inde dedu&ta Zutb. inceflas nuptias. C. de

sp, 16 00 C0DU

inceflis nupt. jun&ó $. 1. feqq. Inft. de Nupt. De

(

Jure Novo Jofephi I. Imper. i Ordinat. Crim. art.

L

i Lt m

19. ff. 21. inceftus inter parentes & liberos, in-

D

xa(

TUX

ter cognatos in primo ac fecundo gradu, & in-

ter affines in primo gradu Linez Re&z poena gla-

'IH W

dii dicitur effe (tatuta.

wll Wiwx VAQX u

dittum, d

nx

N f i (

LITLUEPO AM

d I T.

( n

De Frigidis, & Maleficiatis, &

bmwf ( ]

Impotentia coéundi.

mn ml Vd fa'mvw

"l

Ri Il

SUMMARIUM

«hl., riem q

!æ!

|

,laIIOT]e IT

I. Quid fit Impotentia quinam Frigidi, & Ma-

Mus, qula W f

leficiati

2. 3. Qualis Impotentia dirimat. Matrimonimum,

mofhxj d

JU I

G quo jure.

ET f(gmm

4 Qua-

U].US l

De Frigidis & Maleficiatis, &c. 431

M UT hl

Qualiter ob Impotentiam diffolvi poffit Matri-

Bo Pä

LE

monituim.

$. Qtomoda illa probari debeat ac poffit.

ltak 1 -np

u

6. Quid Suris, fi po[t diffolutum ob Impotentiam

l (Qm. F

*n

AMatrimonium. apparet , conjuges fuiffe po-

D n wl

D

^

tentes

)ORL

Gitur hic de Zmpedimento Impotentia, que

hæ xf'l'

W

definitur effe vitzum vel naturale vel. acci-

h.nf I

»«

W

dentale , impediens coitum: fiquidem im-

fJWw EJ

[

potentia generandi, & fterilitas, cujusmodi da-

rrvam

IU, d

turin fenfibus, vel aliunde fterilibus, ad coéun-

MX jj

I m

41 d

06

dum tamen poten:ibus, non eft impedimentum

l

J

TM

Matrimonii, fed folüm impotentia coeundi, feu in-

/

/

habilitas ad commixtionem carnalem maris & fce-

N

ming, h. e. ad copulam perfeCtam, qua vir & mu-

lier una caro efficiuntur :

[ [ '"h 4"

qua impotentia labo-

fberos, i

rant Frigidi, h. e, mafculi, qui ob defe&um calo-

ris nativi vas fcemineurm penetrare nequeunt, &

N &m

AMaleficiati , qui vel ex maleficio feu ope demo-

Mieipt

nis, vel ex malitia hominum, naturali medio id

efficientium , funt iohabiles effe&i ad copulam,

five viri fint five feming

Ilmpotentia coéundi

]

]

dividitur 1. in A/aturalem , qu: ortum habet ex

defe&tu ipfius naturg, ut fiquis non habeat mem-

|

Al

"

(

Jj [

bra ad copulam neceffaria, aut habeatimpropor-

tionata, vel foemina ita fit arCla, ut

viro nulla-

J

&

tenus penetrari vel femen recipere valeat: & in

Accidentalem, quge provenit ex accidenti, v. g. ex

l

cafiratione , qua quis utroque tefticulo eft mu-

!

"

^]

/

]

tilatus, quia verum femen non habet, aut ex male-

j FïfZM

I

)

ficio demonis, velarte hominis, morbo gravi &c.

2. In Abfolutam, qua& datur refpe&tu omnium vi-

" m

rorum, aut feminarum : &in Aefpectivam , qua

non

Y

432

LIP. IV. TTTULUS XV;

L"

fF,f' gi&iS) 8

gt

non refpe&u omnium, fed folàüm unius vel pfu-

u ?

rium perfonarum datur: fic ar&itudo feeming pot-

f

quti

v uf

eft effe folüm refpe&u unius vel alterius viri, aut

m

maleficium refpe&tu unius tantüm viri.. 5. In Per-

M at i

petuasi, qug nec per artem & media naturalia,

HVLM ug'l' H!

nec per fpirituslia , orationes , benediCliones &c.

ylirinonut.

nec fine miraculo, aut peccato,aut mortis periculo

idanta u

tolli poteft: & in T'emporalem, qu& fine peccato,

,nu p Ht«,

periculo vitz, miraculo, per media nsturalia vel

Va o a

fpiritualia aufferibilis eft. 4. ZAntecedentem, que

i etird

jom datur ante Matrimonialem contrattum, & ia

yin, tj

Supervenientem , que primüm poft illum oritur.

veMedctidut

Dico 1. Sele impotentia coéundi perpetua &

mf Ut a.

antecedens, five dein fit naturalis vel accidentalis,

* re retu J

five abfoluta vel refpe&tiva, dirimit Matrimonium

BI

Jon:

non folüm Jure Pofitivo fed etiam Naturali &

H m

m.M m

bm. L[ï

Divino. Text. & DD.in c. 1.feqq. & c. 6. b.1. Ra-

ü E mi(.

tio eft, quia ad effentiam Matrimonii fpectat tra-

dere jus, faltem radicale, ad ufum corperis & co-

lET ïh (

pulam conjugalem juxta communem omnium fea-

)Hcm W'

fum, fundatum ia illo G'en, 2. Erunt duo in carue

JNVMXM N

ü.g.m'A

1'4

fed tale jus trac

non potreft, ubi corpora

DTM

ad copulam antecedeunter & perpetuó funt inha-

bilia:

Up/ UMT ht"n[

ergo.

Objic. 1. Finis principalis Matrimonii eft gene-

.

ratio prolis

*

fed ifte finis ceffat in illis, qui

UEM Bf (0

]aborant impotentià generaudi ,

uti funt fe-

mm g][[ 1.,

WJ

f

nes &c. ergo etiam impotentia generandi , &

"VE

non tantüm impotenria coéuudi, eít impedimen-

:';om:la:e QOntol

"

!

tum dirimens Matrimonti.

2. Matimonium

l mVWLl

non facit concubitus, fed confenfus: erzo non

Au!e g

mim hi

obflante impotentia ad concubDitum fubfiftet

ts )

EU

Mauimonium. 3. Matrimonium inter perpetuó

impoa-

if þm

m

ij

(Olüm l

ll

us

DeFrigidis, & Maleficiatis, &c. 4533

m

impotentes parit aliquam obligationem , ut

j

31['[] hr

nempe cum tali impotentia contrahentes debes

in.u lvha IP

ant cohabitare tanquam fratres & forores. (. 4

i hi

WIJ

Q j. b. t. atque inter illos dicitur dari retin4-

)S ! e'ïwu] ä

:j

l

culum conjugale. cati. 2. cauf. 3 3. q. 1. ergo valet

01

u

A N

m

tale Matrimoniurn.

JO

4. Potentia ad copulam eft

;; u

Iu

l

de fubítantia Matrimonii, ut videmur dicete: ere

?

)

m

T

j

8o, fi impotentia füperveniat, perit & diffolvitur

At

Matrimouium jam coutrá&um.

W. ad r. diff.

t m

qmin, ite finis ceffat per accidens. C. min, per fe IN.

tvl

L

!

gin. 91 vir fenió jam ita effet debilitatus, ut nec

...

1 q

(l ]

D

)

Vi

i

arte Medica adjutus poffet femen vel faltem pare

)

im Iu

!

l

I u'x'l'//.f,

:rl

tem feminis, ut ut fterilis, in vas feeminz immite

Ti

tere, vel vetula ita effet difpofita, ut nec parterm

T

'Ml

1

A

j

Mi

feminis virilis recipere valeret ( fi retinere non

poffet, nihil obftarez) tunc etiam dicimusinhabie

W äubutu R?.'

les effe ad Matrimonium. Ad 2, Matrimoniumnon

mi lt

quidem facit coucubitus, facit tamen confenfüus,

gt o

aomne?

quo traditur jus, faltem radicale & remotum, core

od

porum phyficé habilium ad copulam. — Ad 3. V,

ánt. licevenim c, 4. G c. . b. t. permittatur cohae

|

u.;ü : x,'ï'ï QW"&

bitatio inftar fratrum & fororum, non tamen prge«

gt

cipitur, faltem fi cum ignorantia impetentiz con.

emnl

iaxerunt, imó multi cum Sanch, valde probabili«

lu

j gügm'f

Il

ter nec fcienter contrahentes ad taliter Cohabitane

J i

J

dum obligant. In c45. 2. Cit. perretinaculum con-

n

u

J

jugale intelligitur vinculum putardvum,quia dicitur

&h&

J

in poteítate contrahentium effe illud diffolvere

J

popa

verum autem vinculum Matrimoniale diffolvere in

/ Mauimoni:m

poteftate hominis non eft. Ad 4. diff. ant. eft

]i

Qu B

de fübftantia Matrimonii in fieri, C znt.in facto

q 1

(

effe, & pofiquam validé jam contra&um eft Ma-

E[

.Hum mm ?

trimonium. A/,apt, & conf-Nullum impedimenruni

y

Parí L

Ee

gi-

D:Frigidiïa |

LIB. IV, TITULUS XV.

434

i probario |

dirimens, quod fupervenit Matrimonio , iftud dif-

folvit, quamvis quodlibet dirimat contrahendum,

Ü

TR qUOmO

Dico 2. Quamvis conjuges deprehenfó impo-

j

;ï

i, t W

tentiz impedimentó poffin: reclamare, & fepara-

ia

tionem petere, nifi velint cohabitare inflar frá-

a putitb

tris & fororts.

2. Bt quidem quocunque tem-

d

( giuodeÁ

P

ore voluerint, 3. Propria tamen au&oritate fe-

"

qileiist

unt, fed opus eft au-

parationem inftituere neque

&oritate Judicis Ecclefiaftici. 4. Et previa pro-

g ts

j ahfemcbus Y

batione legitima impotentig, ParsI. conftat ex

entobu

c. . b t. Pars 2, ex c. 6. " fin.eod. his tamen con-

nideps T

vrariari videtur c. 1. €0d. & ibi Gloffa. ubi feemi-

nà , primüm poft fesqui annum allégans impo-

m

yeditu, nl

»entiam viri, dicitur non amplius audienda, licét

iusinyotta

audir deberet, fi ftatim , nempe poft unum vel

tdintt

alterum menfem allegaret. Sed hzcantilogia evi-

utür dicendo, quód, quando uterque conjugum

at Murimont

fatetur vel allégat impotentiam, femperid poflit :

ind 11

f verb upus tantüm allégat, alter negat, tunc ftae

wl h

dim debet allegare, fi indicia impotentie fiat du«

Ob

bia: fi veró hecfintcertà, aut valde verifimilias

r d

o r

tuncfemper audiri debet. Pars 3. ex . 3. de di-

yort. propter periculum fcandali, & peccati, ne te-

TU ntng m

mere diffolutó Matrimonió aliud contrahatur in«

g'rfm QOnfrenn

valid?, & fic in perpetuis vivatur adulteriis, Unde

Vi . o

1

nec utriqne conjugi, impotentiam alleganti ac

if m'bm)

Jtr

fatenti, etiam füb juramento, creditur, quia pof-

'.f.at, ET Q

fet contingere, ut mutug cohabitationis pertafa

7A t H

pratenderent falsó impotentiam. Pars4. ex c. 1.

itcr,:nïtïa"dm:'cliu

cit. & ex primüm addu&a ratione, — Adde, quod

MITT

pro Matrimonio femel contra&o ftet prefuruptio

"ïpmbmiünc, i

V

^

[

Juris; item poffeffio, ac infuper caufa Matrimonii

'

lml &fl(

fit favorabilis : proin ad illud diffolvendum re-

ETA

W

qui-

|

W

DeFrigidis, & Maleficiatis,&c. 425

mlmgh

jl

i

AT tow

(

quiritur probatio impotentie plena & conciu-

IN

t

1

dens.

qd

M fu;;

l

Queres, quomodo probari poffit ac debeat

ts L

impotentia, ut Judex declaret, Matrimonium, fe-

r

mel contradum, non valere, & feparare valeat

Dd

d

AU

L

conjuges putatitios? g. r. Perinfpectionem cor-

UEM il ia

Á

porum (fialiunde fciri nequeat) faciendam apud

ïn fed j

,

viros à Medicis & Chirurgis, faltem duobus, fide

Y

j]m

*

: M

diguis, & in arte expertis

]

apud feeminas verà

A st i

ab obftetricibus, vel aliis honeftis matronis, fal-

M

ii

j

RI

tem duabus, fide dignis, & in arte vel opere nu-

ï"

Ni(h

!

xä' mw l

priali expertis. Text. & DD.in c. 6. ? fin. citt. c.

A d

"

4. c. penult. de probat. Neque his viris aut femi-

TPILE m [4 ff

nis creditur, nifi füb juramento affirmantibus vel

1"0

i Md

"m

u

negantibus impotentiam. per c. 5 1. de teflib. w. 2.

X '"Wb A EVI

Si per infpeCionem innotefcant indicia eerta im-

mv

411

T

potentie , Matrimoniurm ftatim pro nullo decla-

*3 1d wf

randurm eft

E. 3. $i deprehendantur indicia

ii UPCRH'

valde verifimilia, h. e. quafi moraliter certa, itaut

i gt

pro potentia non rmilitet probabilis ratio, tunc

M

N J

MY

conjngibus eft deferendum juramentum fcientia,

N

g

|

u

10 afferant fe copulam habere non poffe, & fi-

nb

Al

li

mulíeptime manui confanguineorum, h. e, fe-

1 sonttl

&f Mi w

f(

MH

prem confanguineis (velin horum defe&u feptem

(

vicinis, aut, fi tet haberi nequeant, faltem duo-

P

ff iv

i

bus vel tribus) juramentum credulitatis, quo affir-

!

ment, fe omnino credere, quód conjuges verum

»üana u

y

jurent.

Et tunc Matrimonium rurfus ftatim eft

J

Ü

pronuntiandum nullum, c. j. f,£, Sanch. L.7. d. 107.

"

lL

li

". 4, ("c, & ali.. g. 4. Si ex infpe&tione, vel

Wa

"

ia probatione, detegantur indicia folüm pro-

jl

agïæh

i

J

babilia, & ficimpotentia fit veré dubia, tunc non

l)

ftatim diffolvendum eft Matrimonium ,. fed ius

mHOW'

Ec

]

jun:

4^6

LIB. IV.' TITULUS XV.

jungendum conjugibus integrum triennium , À

[/ (l :7' äe 'fzml

copula attentata continuandum , ad exploran-

;æf*aumndum

dam potentiam vel impotentiam: quo elapfo fi

g

a !

necdum habeatur certitudo, uterque tamen affe-

g t

rat impotentiam, rurfüs & copjugibus & fepti-

ma manui deferendum eft juramentum, de quo

s dimum.

fuprà: praftitó autem utroque juramentó Matri-

al

monium eft annullandum. Text, & DD. in c. . &*

g d

€.fin. citt. Quód fi veró una tantüm pars elapsó

Y

triennió neget jurató, toto tempore, licét conati

T

|

l

fint, faltem aiiquoties intra bebdomasdem, co-

pulam perficere fe potuiffe , altera autem affir-

inet copulam , credendum eft affirmanti, & pro

Dc*Märrvini

valore Matrimonii pronuntiandum. per c. fiz. de

(

"m

fent. & ve jud. c. 6 5. de R. $. in 6.. quia pravalet

favor Matrimonii, & poffeffio.

Nec objicias, i

J

u

femina neget copulam, & per infpe&tionem ma-

tronarum deprehendatur adhuc effe virgo, iude

; Drüteditu

erui certitudinem impoteuiiz , confequenter fce-

,

mincz copulam neganti potiüs credendum, & pro-

1 QY Mu

nuntiandum contra Matrimonium ; quia oculus

V T

obftetricum poteft falli. c.penult.de probat. Et Pau-

Mi

lii

H

J

lus Zachias praítantiffimus Medicus negat, certó

4 (

UT

deprehendi poffe virginitatem ex infpeCiione.

[j

Dico 3. Cafu quo Matrimonium ob impo-

ff, /

h

Hl

10

tentiam, legitimé probatam in Judicio, eft diffa-

I

fi

lutum, poftea veró apparet, conjuges füuiffe po-

Nn

tentes, eó quód forté fornicentur, vel in alio

d q:«.'; Ti

4lif,

Matrimonio, poftea contraCto, prolem generent

&c. regulariter reftaurandum eft, diffoluto alte-

! 9- th tN T

"

ro, quod forté fecutum eft. Communis & cer-

W

L

ll ,(; :

i

1

ta ex c. $. & 6. D. t. Neque fententia cantra Ma«

Nlïdlims jvl,-n,

münonium lata unquam tranfit in rem judica-

l

tam

l ROWO nþl

ly

U t

l

DeFrigidis, & Maleficiatis &c. 427

NI

!

tam. c. 7. de fent. & ve jud

! ad Q

Dixi regulariter ;

AU

nam reftaurandum non eft r. fi impotentia per

Qd

D

d

n

peccatum, aut per miraculum, eft fublata,quia tunc

W

QU

fuit perpetua

2.. Si fuit refpeQiva, nempere-

MPl

fpe&u prioris conJugis , non veró refpeGu alio-

N IJO

yum vel aliarum.

CLHU

3. Si psrs feparasts Religio-

u

nem profeffa fit, füppofitó nempe, quàód Matrimo-

o P

nium revera nunquam confüummatum fuerit,

|L

SIT

nh

m

M

h

CXODN(U

Pl

Mdj V

IITULUS XVI

w[

LEU

n Vm:

í

n

DeMatrimontio contracto con-

j

[

tra Interdictum Ecclefix.

Á t t

tht

SUMMARIUM

"C.u TU

feo, ute

I,

Per Interdidhum . Ecclefig quid bic intelliga-

Ákwterfee

tv

n d

2.

Quinam AMatrimonium interdicere pry]?nï.

m vt W

3.

T'empore feriato non intevdicitur a Ture ipfum

u Wt" læ"

Matrimonium, [ed nuptia tantinn.

Mi ep.t,f

4.

Qy'n.zm po[iut difpen[ae in Impedimentis im-

a- v 1.,;,)6

PC*SZ/&?W ibus

M:]:

$:

6. Quinam Ó in quibus Impedimentis Diriiwen-

tibu:.

Áv

W

:

o

4 quo Tribunali Romano petenda fit. difpen-

«

f AL10

fjl ,

w!m gc'»Elï '

9. Quid eam petentibus , C exequentibus obfer-

u

frio

vandum fit.

)u

io.

(j2

lu

Nullzrm AMatrimonii vel efl ex defettu confen-

$fs , vel ex alio Impedimento.

dl

um

g

n IEE

Quotiodo w/iaumr: polft , fi fuit nullum

!

3

[4

DcMm'lm'

458 LID.IV. TITULUS XVI.

"o

ob aliud , quam con([ensts, Impedimentum.

.;;!Aszrïm'ï-"ï* n

12.13. Quomodo , fi ob defettum con(ensis ex

;»Qmm aW

perte unius tantum : an neceffe fit boc cafu

gt

nullitatem aperive alteri Parti.

jo 1. H

Er Znterditlum Ecclefie generaliter acceptum

gipeiodi

intelligi quidem poteft omne impedimen-

'

Iu

i

j

s Vicärïüs

tum Matrimonii tam dirimens quàm impe-

«

i'.ahfed

diens ab Ecclefiaintrodu&um: fpecialiter tamen

gt t

acceptum fola denotat impedimenta inpedientia ,

n p

quz funt f(aeratum tempus : vetitum : fpon[alia:

alfiecoct

Vottti , ut n. 30. docuimus ad tit. Z. de Voto ad

im pectittj

tit. VI. de Sponfalibus autem, quatenus funtim-

i d

pedimentum impediens , ad rit. IV. abunde di-

Gum :

fuperfunt faeratum tempus, & vetitum,

m

dtimondes t

quod ultimum eft prefse interdichum Ecclefía, pro-

g, d

!

ut eft hujus loci, & definitur effe fpecialis probi-

imtiirdun

bitio , qua Superior Ecelefiafticus ob juftam cau[am

€ertis perfonis vetat , ne Matrimonium contrabant,

n tuntt

V. g. quia dubium eft vel füfpicio latentis impedi-

hat

Wryed d

menti, velgravis fcandali, aut inimicitiarum &c,

r m

T'empts facratum, feu feriatum , hic diciwr illud,

quo folennes celebrari nuptie prohibentur ab

prtsi

Ecclefia: quod tempus hodie à Tridenr. feff. 24.

bf i

Lm o

€. 10. de vef. Matrim. veftri&ium eft ad Adventum

Domini & ad Quadragefimam, ita utab Zdven-

p

t4 ufque in diem Epipbania , íeu feflum Trium

tlm, T

[

Regum, & à die Cinerum utque ad Octavam Pa-

Pmchum Ton N

1

fcha , feu Dominicam in Albis incluiv& , non li-

gruhibere r

ceat celebrare folennes nupiias.

T d h

Coterüm quia

'fu

fübinde contingit: utin impedimentis Matrimo-

W M N

—

|

nii tam dirimentibus, quàm impedientibus difpen-

! d

l

l

|

|

n

/

fari debeat, nullus veró titulus de hac re exiftit,

D Vi

.

hoc

AW

De Matrimonio contra&o &c, 439

l ) Impejl

ij

hoc loco etiam de Difpen[atione in Impedimen-

ï"

L

VANI A

dis Matrimonii quedam differemus, uti & de Zte-

validatione feu Reftauratione Matrimonii forfan

LT

T

nulliter contraCti.

Dy]e

Dico I. Interdicere Matrimonium fpecialiter

j

certis perfonis poteft non folüm Papa, Epifcopus,

OUnE d

l

& hujus Vicarius Generalis, de quibus nemo du-

TM

!1c fWv

Vib d

^ tl

bitat, fed etiam Paroch

jufta caufa,imó fi fu-

lïmeazq:mpf)im

li,

fpicio detur de latente impedimento, debet; $.

Si tamen tali prohibitione, etiam Pontificis, non

LU

obftante contraherent Matrimonium, graviter qui-

1 Lal

dem peccarent,gravique fübjacerent peng, illud

fUf

uamen valeret, — Utraque pars fumitur ex c. 1. C

A nl i«

2. b.t. c. fin, decland. defp. — Av Objic. 1. Caufas

Vr n

Matrimoniales tra&sre & cognofcere fpe&at ad

nEf m

Épifcopum, & Judicem pro foro externo jurisdi-

J gl

]

G&ione inftru&um. c. 1. de confanguin. fed Parocho

V

|

)

TM

non competit jurisdi&io pro foro externo. .

'*?afl

j

N

'MM'

In c. 2. €? 4. de fpon/a duor. — Matrimonium habe-

p ls

tur pro irrito, fi faper Sponfalibus cum alia perfo-

N

"

M

na priüs inita mota eft lis, & Matrimonium pro-

iM

J

pterea ab Epifcopo interdi&um: ergo. 3. Inc.t5s.

E

WAULL

de defpon[. impub.

Matrimonium contra inter.

21|

J

di&um Pontificis initum decernitur effe irritum:

nd lr

ergo faltem prohibitio Pape facit Matrimonium

m

nullum.

y. ad 1. Indé plüs non evincitur, quàm

" M,JMM |

Parochum non poffe $udicialiter ac iuftar judicis

n

1

"TU

prohibere Matrimonium , non verà extrajudicia-

u

Jiter & inftar Paftoris , cui incnmbit animarum

du

)

(gtt

tl

cura,

Ad 2. Ibi eft (ermo non de Spoufalibus de

;exl:xmentïsï

fur'

l

futuro , fed de prafenti.

Ad 3. Ibi Pordifex clau-

' "

Ü

ia

"

fulam irritantem exprefse adjecit , quod qui«

"

5!1*11

dem

g ii

Ee4

]

440 LIB.IV. TITULUS XVI.

polterm

, n

TU

dem ipfe folus poteft , fed ordinarie non fo»

let.

j t

Dico 2. Non ipfum Matrimonium, feu contra-

'ïfmïf.&comm:;:

&us Matrimonialis, prohibetur praedicto tempo«

:z,exïnde 'qujï,(

re feriato , fed tantüm nuptig, h. e. folennis be«

umb

nedi£io, folennis tradu&lio fponfie in domum

ia tD

bI

r

fponfi, externa pompa, publica vanz letitiz fi-

ifmo: qo

H

a'

)

n

i

£u*, choreg, convivia. cas. $. fegq.cauf. 3 3. q. 4.

M

£. 4. de feriis. quia ifta tantüm repugnant fani-

1

Wl

Ü

V

(eno

tati predictorum temporum, ubi Ecclefia fpecia-

M

ü

at

nt

liter vacari vult devotionis & pietatis operibus.

TAUR

:F

;

Objic, Etiam ipfüm Matrimonium fine di&is fo-

D]

i

2;*1

leunitatibus , imó & celebratum diebus Veneris

|

1

p dipeiti

aut Sabbathi communiter cenfetur effe illicitum:

!

d

[l

Id

lorem dfpt

ergo G ipfum Matrimonium eft prohibitum tem-

(

]ij .7.'"4'".'*4".'1

pore feriato, & non in hoc tantüm ; fed etiam

y, f F'sbc: É

]

in diebus Veneris ac Sabbathi celebratum.

E..

diff. conf, vi Confuetudinis, ut paffim videtur ef-

j ao

fe recepta füb opinione obligationis. tran[eat. vÀ

i, quq

Juris feripti. IN. conf.

EOVEATN

IN

LOT

De Difpenfatione in Impedi-

mentis Matrimonii.

Jetdone Yi

qua'mi/.h*riæ, |

J

Dico 5. In Impedimentis Impedientibus, qua

Pt r

funt Juris Humani & Ecclefiaftici , uti Sarcratum

rïe i, m

vempus , & Vetitum, potfunt difpenfare Epifcopi ,

"m

Vicarii Generales , & quicunque jurisdidionem

U d

quafi- Epifcopalem in aliquo territorio obtinent.

f*Q*—*amvïs (Gter

2. In iis autem, que fünt Juris Divini & Naturalis,

Mf

! Ti ig m

uti funt Sponfalia, & votum refervatum, quale eft

füïx'ümm[

[

votum Caftitatis perfeCtz & Religionis ingredien-

"g

(mlgr

du

de, ex jufta caufa folus Pontifex regulariter. Pars

L . 21,n

prior

W

Ü

DeMatrimonio contraco &c, 441

[im "

M

d

-q;rïor fumitur ex c. 2. de eo, q.-'ti cognow't. & ex

lw

generali confuetudine,

Pars poflerior ex £. 16.

NI

h (ttty

Matthb. & communi fenfu DD. item quoad Spon-

:H Pïïllöq t

l)

T

falia, exinde , quód Papa poffit difpenfare, ut füo

4 fe«ms bfl

loco videbimus,in Sponfalibus de prefenti feu ia

)pg

COMH

Matrimonio Rato, à fortiori proinin Sponfalibus

Lum,!,ü.

de futuro: quoad di&a Vota, foli Pontifici in Ex-

É

..i

ET

tray. . de P

gu

L

it. & Remi[f. int. com. vefervata, ex

!

hoc, quód inferior nihil poffit in Lege Superioris.

Addidi 1. ex jufTa cau(a, que in orini difpenfatio-

Vs )

Jl

ne eft neceffaris, & quidem, fi Superior difpenfet

in lege fua, ad licentiam, fi in lege Superioris, ut fi

i

m

b

Papa difpenfet in Lege Divina vel Naturali, etiam

[

Caufa autem difpen-

ad valorem difpenfationis.

fandi in

i r

Cn

onfalibus, ubi alicui jam quafitum eft

-

ll

( etiam

jus, fere debet effe publica, v. g. fi gravia in«

limum, 3

commoda timerentur ex Matrimonio &c. in Vo-

fim vtetr

to autem caftitatis periculum valde magnum in-

x tapt

continentig, majus bonum communitatis, quod

fperatur ex nuptiis &c. — Addidi 2. Quale eff vo-

tun caflitatis perfecta , nimirum integra 4c perpe-

14 , quo quis abflinere fe ab omni aClione & de-

Ts

le&atione Venerea tam licita, ut eft in conjugio

i

n

Ti

Il

ii

),4

l

l

quàmilicita, & quidem ín perpetuum , DEO

promittit; quod votum fimul debet effe perfe-

Jl

l

f

E? editum , nempe cum plena advertentia , libe-

rà, (ponte, abfolute, ac ex amore caftitatis ; fiquid

:

l

"I

w

ex his defit, votum non eft refervatum Pontifi-

-chgg ysl

i

ci, quamvis cceteroquin valeat.

Addidi 3. regu-

riom !

b*.ïatït.

lariter ; nam in cafuü extraordinario, ubi hzc duo

[iri &'Mtuma:

concurrunt (magnum v. g. periculum inconti-

reïcmtum,qualïï

nentig , fcandali, damni &c. ex mora longiore

Reäigïonïsicgfct.j

ex una, & ex altera par:e difficilis recurfus ad

DIj

jl

Ee ;

P

e

FV)

442 LIB. IV. TITULUS XVI

J Mit jf

Papam ) paffim DD. etiam Epifcopo tribuunt poz

jf

ht

teftatem difpenfandi, quam fententiam doceri &

4 (

pra&icari fcit Pontifex, neque reclamat

ergo

,,03 s Gert

confentit,

Notant tamen, raró dari tantam ne»

qmqqutnnns

ceffitatemn , ut non poffit Matrimonium leer-

ri, donec per litteras recurratur Romam.

Dico 4. In Impedimentis Dirimentibus Juiis

" cuam l fe

Naturalis, utl eft Error, Ligamen, ZEtas, Impoten-

n W

tia, & Confanguinitas in primo gradu Linee Re-

lo Qu W'

G&e, nec Summus Pontifex difpeufandi potefta-

QO n dun D

tem habet.

2. Be

tamen in omnibus, qug

Mi

fünt Juris Ecclefiaftici

3. Nullustamen inferior

1 fiftt

Pontifice, nifi ab hoc ipfi vel exprefse vel tacité

padi dlant

conceffum fit.

Pars 1. conftat ex c. 16.de Ma-

xttmenin df

jorit. & quia inferior nihi] poteft in lege Superio-

redititr,

Y18,

Pars 2. ex c, 8. de con[anguin. e. 24. pr. de

shrsgpudt, 1

fent. Excomimn. in. 6. & ex ratione, quia Lex Eccle-

uml

fiaftica totam fuam vim habet,ac dependet à libe-

fecardo !

N (

W

ra voluntate Legislatoris Pape.

In quibufdam

!

W

tamen Impedimentis nunquam difpenfat, ut in gra»

RP

dibus Lineg ReGg, & in primo Linez Trausver-

Wns, YO

fe, ut frater & foror contrahant Matrimonium :

in aliis non nifi difficillimé

t fh l

utin conjugicidio

Dreter engten

publico, in impedimento difparís cultüs: in alüs

fzpe& facilé, ut in tertio vel quarto gradu con-

rf

:,&1 f(mw ,

fanguinitatis vel affinitatis, in impedíimento publi-

"tht d

c& honeftatis, item quando Matrimonium in facie

tlj

Wl Wf

!f

Ecclefie cum impedimento jam fuit contrattum.

lil

Dlllm

Pars 3. ex c. 16.cit. & Clem, 2. pr.de Elect. càm

V

i

inlege & voluntate Superioris nihil poffit infe-

V Qs

4

ily

rior,nifi in caíu extraordinario urgentiffime ne-

mp d mC'*[Lm

m[

i

M

ceffitatis, de quo z. praced. fi impedimentum fi

J

j D

occultum , & tale, in quo foleat difpenfari: eó

ln.e'" l

quoód

Mb.hu; Poïl

) lu

T tb

De Matrimonio contra&o &c. 445

^i

ll )

l

Vil

n dü(en

ciuöd Pontifex in tali cafu ex epijkia cenfetur id

Interim tamen folet Papa Epifca-

j

NI

permittere.

0 Qd ll j

ll

W

pis in noftra Germania indulgere privilegium, fin-

gulis quinquenniis vel quadrienniis de novo pe-

lmmg If d*

lu

Jj

At

wendum , ut difpenfent I. cum Hzreticis ad per-

D

.

NAU)

!

l

feverandum in Matrimonio , quod jam centraxe-

l

N

[j

1 T

( ER

runt etiam in fecundo gradu confanguinitatis.

"TAR

2. Cum pauperibus in gradu 3. aut 4. fimplici &

ER h,

mixto confanguinitatis vel affinitatis , etiam ad

ltl

l:

contrahendum Matrimonium.

Per gradum taix-

1 ts qe

tum iutelligitur ingqualis diftantia duorum à com-

i Wl

A

:

muni ftipite, quoin cafü licet aliàs regula fit, quód

aprffsgm'rm.

eó gradu di(tent inter fe, quo diftat remotior;

t lll

eam tamen in difpenfationibus Curia Romana nou

p |

obfervare dicitur, fed rationem habet etiam pro-

TET

ximioris gradüs,, ita ut fratrem v. g. & fratris fi-

n r Ed

lium non fimpliciter in fecundo gradu efle cenfeat,

u ibe

fed in fecundo attingente primum.

3. Cum qui-

d

busvis in impedimento publice honeftatis ex

j tug

Sponfalibus proveniente.

4. In impedimento

;sza'ïlzasm-

w

crminis, ubimachinatio in mortem non intervé«

!

w

l

L

hnmm' k

nit,

p

!

$. In impedimento cognationis fpiritualis,

q0

/n

preter levantem & levatum.

Sed in his cafibus

M 4l

[l,ä

D.

debent Epifcopi difpenfationem dare omnino gra-

J u) 514[.)« m'

€

W d

tüis, & in fcripti

]

,2c in iis exprimere, quód difpen-

me Lbï

-16

AVM

fent ex poteflate delegata, ac addere claufulam, ff

Wt

x:fim'mm'm

mulier non fit vapta.

a u

M

AUA

Objic. 1. Diximus, quód Papa difpeufare pof

j

T5

fitin voto caflitstis perfe&tz, non obftante, quód

Fï.

g n

jl

"

fit Impedimentum Impediens Matrimonii Jure

f

Qu g

Naturali ac Divino: ergo etiam poteritin Impe-

«l

2. Papa

:

j

d'menw

dimentis Dïrimemïbus]uris Naturalis.

(f V

probabiliis pollet poteftate difpenfandi in Ma-

[ W dlfpn

jl

iri-

yofitam

444 LIB.IV. TITULUS XVI.

trimonio Rato : ergo in impedimento Ligaminis

u

od *

6

Birimente, quod tamen eft Juris Naturalis.

3.

"n

Non poteft dici, as ad hoc,ut Papa difpenfet in

jj 1007

Impedimentis Dirimentibus Juris Ecclefiafiici ,

lt ( fnt p

requiratur caufa vel non, & qualis? ergo.

g.

ad I. N. conf. quia ad difpenfandum in votis ac-

n & D

juandum i

cepit Papa à DEO & Chrifto poteftatem difpen-

fandi, ut dacet nos ufus & continua praxis Eccle-

'peafaüo:ïbz:sä]

fie,non verb id confta. de Impedimentis Dirimen-

w um

tibus Juris Naturalis,

Dein votum dependet à

g

determinatione libera voluntatis humauz, & hinc,

yüncisct

fi Papa in eo difpenfat, dire&le tollit legem ab ho-

dumdfatimn

mine libera voluntate fibi pofitam, in quam habet

1fo ergdi

poteftatem , 'ac folüm indire&e & confecutive,

10 007 difet

difpenfando in voto , tollit Legem Divinam &

iptminndn i

Naturalem, que fublatá legeab homine fibi im«

tv qur

pofità ín confequentiam & per fe ceffat. .Ad 2.

At t

Eft eadem refponfio; nam ex ufu Ecclefie etiam

n ln

difcimus , Papze conceffum effe à DEO difpen-

V, rl x

fare in Matrimonio Rato ,

& hoc Impedimen-

um

tum etiam dependet à libera voluntate hominis

d w

j

Matrimonium Ratum contrahentis.

Ad 3. Neg.

j f emm

4nt. & dico, ut Pontifex licité sgat, requiri ju-

Qm Diacd f

ftam caufam, non ut validé.

jufte autem caufze

um

cenfentur effe,

I. Evitatio peccati, fcandali , in-

t

famia, damni, gravium inimicitiarnm.

2. De-

u viq. Mfent

fe&us detis competentis ad nubendum non con-

IT Qu er

fanguineo vel non affini in loco proprio originis,

n B g

3. JEtas feeming nunquam nupte, fi nempe 24

L

etatis annum egreffa ha&enus virum , non con-

nl

um

fanguineum aut non affiuem, reperire non potuit,

4. Anguftia loci, fi nimirum in vicinia non sd-

ETU n

M

A

fit vir paris conditionis non confanguineus &c.

u.i,pgquu i

dlfp

$. Con-

My

J

De Matrimonto contracto &c.. 44$

dlmm

gafm

$. Confervatio precellentis aut illuftris familiz

]s

"]v;

in eadem ftirpe, & confervatio divitiarumin Ma-

N q

Á

Mi

|

gnatum familia. 6. Excellentia meritorum in Ec-

'

!

tiif

clefiam.

Item pr&rogativa dignitatis perífona-

l,

R1

rum, ut fi fiut Principes; veletam præ,mgauva

ua mw

DEU

Nobilitatis &c. Dereliquo

!]

Ol

MUN

l

]

Notandum adhuc 1. duplex pro concedendis

HE.»

i

difpenfauonibus à Pontifice ere&um effe tribunal

hi

Romeg.

Primum vocatur $acra Panitentiaria,

iW M)G

Yi

quz difpenfat pro foro interno tantüm, & in ime

il TM æl

I

M

pedimentis occultis duntaxat, tam ad contrahene

(ttmdi

dumMatrimonium,quàm ad permanendumüin con-

iil

j

q

traCto, excepté impedimentó confanguinitatis, itt

WL

& MUAU .wä

quo non difpenfat ad contrahendum , fed folüm

um X

ad permaunendum in contraCto , & quidem in ter-

nO

Uilv

Nna

Si ab hoc tribunali

fb i

tio tanrüm vel quarto gradu.

. M

petatur difpenfatio , non exprimuntur vera no«

Bdl ene

mina difpenfandorum, fed folüm fida, v. g. -

ADUQ dipen-

tius, Bertba &c, aut per litteras 4d, B. C. &c. Ne-

AW

que ullz petuntur vel folvuntur expenfe, aut taxa.

Y VOARU

Alterum appellarur Datzríz , àqua difpenfatur

i. Mj

pro foro externo, vera difpenfandorum nomina

jtupt, m

cum Diccefi funt exprimenda, & expenfa cum

(Ad

taxa pecuniaria , fübinde non modica, folvendz;

i ]

Áun

[

^

I

nifi expediatur difpenfatio in forma pauperum , de

J

Ti

qua vid. Reiffenftuel ip appendice ad lib. IV. Ad

mm If l

oDl

Dataríam, qug edam Officiuin minoris gratia. di-

citur, pertinet quoque Cancelleria, & Perfecbura

phn m g m)l

Drevium.

at n

t;ï

Notaudum 2. Oratoribus, feu difpenfationem

J

i "Wll nm

petentibus, incumbere, ut fideliter exprimant, im-

hlre? me qo ?

primis omnes circumftontias fa&ti , niil addendóo

jf u m

j

lt

fqnt

DDE M

falfi, per quod difpenfans moveri, & nihil reticen-

y 6

"

i

de

L

!

Dchtïlm

LIP. IV. TITULUS XVI

446

jjb

do veri, per quod abfterreri à difpenfando poffer,

j

I

f

fi fciret* dein caufam rationabilem difpenfandi :

i

que confideratur duple

finalis, qug movet ex

"u u

*[: ld Mdg

b P

toto animum difpenfantis, aliàs non difpehfaturi :

" ul

ac impulfiva, qug folüm eft motivum impellens &

at

,;rcn l,

JuVäDS animum concedentis grauam, quam qui-

m qud

dem concederet absqueilla, non tamen tam faci-

ul Ueüt l

lé acprompté. Sicaufafinalis & movens non exi-

ftat tempore difpenfationis, hec eít invalida.

" ao)

Notandum 3, Circa executionem obtente di-

s gt

fpenfationis: ubi executor quoad omnia atten-

l eit

dere ac pre oculis habere debet tenorem littera-

fipfehurte

qte Conflend)

rum Apoftolicarum, ac previa extrajudiciali in-

formaüone capta de veritate precum & caufz jux

2 pris ert

t2 eundem, & juxta praefcriptas claufulas, facere

deiaolre

executionem, nifi velit difpenfationem nullitatis

st« ol

periculo exponere, & fe peccató obftringere: ne-

M

AWWE

5,1130

que quidquam, etiam fponte oblatum, licite acci-

Un Ia

Wa

pit intuitu difpenfatiopis. Sic difpenfet Dataría,

10 VR (

.-u..

executio folet committi Epifcopo, vel potiüs Vica-

BEU

» ü

rio Generali, Dicecefisillius,in qua funt Oratores,

&. fiin diverfa exiftant, ubi degit Oratrix.. Si Pe-

Dd

NH

nitentiaría , committitur difpenfatio vel Parocho,

l

vel Confeffario, quem oratores, vel oratrix ele

rit, qui tamen neceffarió debert effe Theologiz aut

Nul

At Qb

SS. Canonum DoGor (nifi petens difpenfationem

EUR

fibi, licet DoGor non fit, litteras aperiendi & exe-

i

7€Ingq |

quendi licentiam impetraverit) item deber effe

Mmrm [

approbatus ab Ordinario Oratricis, vel faltem i in

nf t

illa dicecefi, in qua fit executio.

Si Do&or non

wudp

fit, fufficit, fi ad hujusmodi litteras aperiend

fit privilegiatus, uti funt PP. Societatis JESU, &

De

r ïälïsd

qui cum illis communicant in. privilegiis.

nique

lt

DeMatrimonio contracto &c, 447

N

)Uä md«

il

nique debet ab oratrice, vel latrice , fpecialiter

&i

effe eleCtus

fi enim folet fieri exterior littera-

hi t

W

æmïu

rum inftriptio :

Difcreto viro IN. Confeffario ,

ii n l

Q

O

"Theologia. Magiflro ( vel Decretorum Doctori )

TOl

Tj

[ nr)g

ex approbatis ab Ordinario, per latricem pani-

gräxläül j

A

Hu

zentem elzgendo.

Et hinc , pofiquam accepit

!1 mmh Jm

litteras, in quibus continetur mandatum difpen-

ns&m

"R

fandi, debetillas adhuc claufas confignare oratri-

Slæ

(

ci (vel oratori) dicendo, nunc effe in ipfius ar

AAAT] gj !

bitrio, qualem Confeffarium pro executione eli-

(

4

0. OA

gere velit, modó is habeat di&tas qualitates. Dein,

QOU tnormt

fiipfe fuerit ele&us, debet eam monere de neceffi-

jitil

Gl L

Jl

tate confitendi, turn in ipfa confeffione peniten-

r.lhhdhq

tem prwüs examinare, an preces veritate nitàntur

Mu

!

i

mexe

&c. dein abfolvere, ac ftatim difpenfationem füb-

ARA udlllkans

jungere, ac poftmodum litteras S. Peenitentiarie

AOum g € [«

dilacerare, velalio modo , v. g. amotó figilló, de-

M n ldte SCLI'

[truere, utad probandum pro foro externo nihil

»&DW

omnoino valeant; quia pro folo foro interno con-

NM

M

(""

'Qm [ä

ceffa e(t difpenfatio à Peenitentiaria,

U

h»

o

v

.....

i

m

De Revalidatione Matrimonii

':

h

pvk

J wh

nulliter contract.

TOE

UM

rj

'n; /

IO

fif)

fl

a

Nulliter. contrahi poteft Matrimonium ex du.

uM

M

x;.f"J J

)

T

plici capite. 1. Propter defe&um confensüs,quem

qm Wï-

una pars vel non habuit, contrahendo fi&e , vel

non fufficientem, contrahendo ex metu gravi in-

7 1€mw

jufte incuffo &c,.. 3. Propteraliquod impedimeu-

"n

blnwüs Qu

tum aliud, puta confanguinitatis, affinitatis, publi-

H'

um "

ce honeftatis &c, Jam quaftio eft gravis, an, fi

j n

Pars confcia talis defe&tüs , velimpedimenti (in

(l

N eulïs

quo opus eft previá difpenfatione ) reftaurare &

j ,

con-

T

LIB. IV. TITULUS XVÍ

DeMüïf

448

WHIIG

n n

convalidare velit Matrimonium, ponendo novurm

(

d

etuof

confenfum, necefle fit, ut altera Pars de nullitate

vnn

certior fieri, & novum quoque confenfum ponere

xv

quh

debea

Dein an opus fit, ut novüs confenfus

q

C0 1

ponatuft coram Parocho & teftibus, ífi priüs có-

«t hglr)(

01

ram his, licet invalidé ob latens impedimentum,

fuerit contractum

d

Y

£. (IV

a3I

2 M (

Dico j Si Matrimoninm fuit nulliter contra-

IN I)',[lþfï TAT

&um ob aliud iinpedimentum, quàm fit precise

defeCtus confensüs ex parte unius,neceffarium eft,

thN T

!

]

ut alteri Parti manifeftetur nullitas Matrimonii, ut

io Ua

3

ab utraque Parte ponatur novus confenfus, Come

fäï,W (* n

inuniffima cum S. Thoma & Scoto

Ratio eft,

f el d

quia ex neutra Parte validus fuit pofitus coufen«

! q 0 008 [6

fus, eó quód perfong propter impedimentum,

7Lvel» f'f r n

I//

quod utramque afficit, fuerint omnino inhabiles

fa

AH MUA

ficut ad Matrimouium, ita & ad confenfum in Ma«

i a u

trimonium: ergo utramque oportet de novo cou.

J

fentire:

fed confenfus, quo convalidari debet Ma-

llu

)

nh

trimouium, dari nequit, nifi utraque pars velit: er»

i WW ( ""

go utraque Pars fcire debet nullitatem ; cüm er-

'*!m [

u

raatis & ignorantis non fit confenfus. [. $. [ 9. C

1 nef

de 3. & F. $. Nec ratificari valet, quod ex nulla

'h!fuh IN

füi parte exftitit

Confirmatur ex Stylo Curi

ïf[",ï TCOtm

Romange; quando enim Peeaiteutiaria difpenfat

nl&( li ol-

ad remanendum in Matrimonio nulliter contra&o,

ULAHJU S

I

addere folet hzc verba, muliere (vuo) denullz-

(Cht &r

tate prioris confensás certiorata, [ed ita caute, ut

'»'3110 t

Ai[]h

latoris delibum nuuquam detegatur. ln hacautem

d

[10)

V

l

fepe eít magta difficultas :

fi impedimentum

D

nj

10.üö

& d

[

Hj

ihi

i

non habet ortum ex delito , & beneinter conju«

[ V)hl

Qp

£s putatitios convenit, arduum non eflt at fi ex

Ü

Dlxle

S

AV

l

reves

1

|

b dgeüul

l

Q

l

w

DeMatrimonio contra&o &c.

49

Lm) pe"üdon

revelatione nullitatis timendum eft periculum

m

MT

DI

J

!

divortii, defertionts liberorum, fcandali, at

EU &n

b

famationis, quam contrahit manifeftans nulllta-

lct'ïüï

tf

|

l[

tem, quz forte fundatur in fuo deliGo, v. g. in affi-

Vs (

hS, ny

pitate ex copula illicita priàs habita cum coufan

Mni jC'X

A

guineo conjugis, caute & circumfpe&té proceden-

dum eft, v. g. dicendo ad Partem nullitatis igna«

Wi

ram: ] vir (uxor) puto me tempore contratiás

"l

non babuiffe verum C fufficientem con[en[itin (quod

]

omnino. verum eft ) vyis ergo eum venovare, ficut

li

fi Pars altera refpon-

€go eundem nunc venoyo

x[/H

Ml

/fh

deat, volo, placet &c. res eftfalva, quia virtualiter

j

f

certificata eft de nullitate, licét non de caufanulli-

ö;

ï

i

1

fatis, quoda nog requiritur

Vel manifeftari nul-

CY

A

litas poteft conditionaté de preterito vel prafen-

Jno

a

ti, fic: fí. Matrimonism noftrum ex. aliqua cau[a

m «

fuiffet nullum, aut. effet nullum

$H€ tit- convas

mb

orucon

-----

lidave, & de novo conentire,

ficut ego de novo com-

X

bt

feutio, ut confequammr gratias attuales, quas adeo

w

f

IU

«ec€

AT1AS mwzuwl us ZVMWM

ni Sacramentum.

ww "

ro;fert

fi reponat, y

velo &c

rurfus;, convalida.

tum eft Matrimonium.

Imó, fi etiam ex tali màá-

[ d V

LÀ

Ms

nifeflatione, & modo tendendi, timerentur gra:

(

i

viffima incommoda , feparationis, diffamauonis,

ii

fcandali &c. licebit fequi fententiam probabilem

v

gravium DD. Sot, Benriq. Sanch. Dicaít. Gobat,

MON n

Syri Placent &c. qui docent füfficere, fi omiffa

revelatione nullitatis poft impe

jl :ä (rn,.utz,m

watam difpenfa-

1

k

tionem obtineatur ab ignorante novus confeníus

(5

ul

CULE |

per hoc, quód maritali affe&u petatur & redda-

(if

hd

tlk

jg

!

/

tur debitum conjugale

J &ïfïtïï&&äää;

f

.;

Dico é. Si Matririonium fuit nulliter contra- r2

Ü

duf] ]

Üum ob defe&um confensüs, quem una Pars

Lj

Dars 1.

Ef

non

ngat

4v0 — LIB. IV. TITULUS XVI.

'ïf Imn äf !

non pofuit fufficientem , probabiliüs neceffe non

ef nullitatem aperire alteri Parti , fed fufficit,

n

ditre feri

fiilla fola ponat novum & verum confenfum,

Wmexdf *

Ita cum S. Th. Navar

Sanch. Conink, Laym.

jl Quau

Pjrhing, alit mulii, contra Felin. Scot. Pont. Pa-

grem f

1ao, Krimer &c. quibus noviffimé acceffit P. Pla-

umMa QTL

cidus Bóckn, valde abundans in fuo fenfu, /;b. IV..

Probatur 1. in hoccafu unus vere

.....

egic t

païle

tit. I1I. 8.3

vtf

ac liberé confenfit, atque validé, càm nullum

Matimonii impedimentum fuerit inter contra-

us lu

hentes, & ambo fuerint per fe habiles ad Matri-

munfle d

fionium: ergo ifte confenfus durat , faltem vir-

foc modo: Q

tualiter & moraliter, ficut in aliis contra&tibus,

fufratir ob

quamdiu non revocatur, & alteraPars habetur &

Y Conpli (

tra&tatur inftar conjugis. perc. fi. de Procurat. i

1 Pirty,

6. ergo, fi pofimodum accedat confeníus illius

d*ï "n &. "

Partis, qug priàüs veré non confenfit, vel non fuf-

d

ficienter, habetur confe

eunfüs mutuus; nec enim

AA LC

neceffe eft, ut confentusin Matrimonium , ficut in

108(] &t r

aliis contra&ibus, ab utraque Parre ponatur phy-

NIGSR Qu

ficé fimul, fed fufficit, fi ex intervzllo fequatur cor-

mm"n l Q

fenfus alterius Portis, & interea non fit revocatus

WIM b E

à comparte pofitus confenfus

2. In c. 21. dé

(inmyi T.

Sponíal. habetur, quód puella, quam vitricus 1n-

!Jf t fafr

vitam & reniteutem matrimonialiter copulavit vis

ro, longiori cohabitatione Matrumonium convae

lidaverir tacite in illud co

[9r3

nf

endendó, licet vir de

P»Hl

nullitate non fit monitus, nec novum confenfum

fDiMarmn "

Wt

pofaerit, Simile quid habeuur c. fin. de conjug. fer-

vor. ubi Matrimonium, quod quis ignoraater curm

"ts il

5

J

f

ancilla contraxit, &&fic nulliter propter defectum

Hfhs |

coníensüs in errore conditionis fervilis fundatum,

h

AU. 4 I

m

üntn

di-

T

i I

d

I !

De Matrimonio contracto &c. 4$s1t

lil

j

MEE( EHW

dicitur reftaurari, fi poftmodum confenfit cognita

tl u

hll

conditione fervili : ergo , ubi Matrimonium fuit

V

W]fWLAq

nullum ex defe&u confensüs folüm unius, conva-

n

l

(

M

lefcit per confenfum novum unius.

r 1

t

Objic. 1. Quando unus contrahentium fiG vel r3

EU ii

PPQ:

per errorem fübftantialem, vel per metum con-

D ol "

fenfitin Matrimoniumi, & fic ratione defe&tás con-

lO[(..L

»&e

fensüs ex parte unius illud fuit nullum, etiam al-

^l

[

l Gnw

€rgo ex

li

terius confenfuüs fuit nullus & invalidus

h Uf

utraque Parte debet poni novus confenfus. anf.

lE nue' d HHI'M

manifefté demoníltrat P. Bóchu , ut ipfe ait,

Tur

WIU !

hoc modo: confentiens procedit ex errore, &

'1 (»/f LLUS,

frufiratur objeCtó fui confensüs ; nam confeu-

WW&W&

fus conjugalis effentialiter refpicit confenfum

hdug i

alterius Partis, quo acceptat jus in corpus fibi

vofeus iuius

iraditum, & viciffim tradit: ergo, fi altera Pars

non veré & fuffcienter confentit , confentiens

Qu r ff

hunrs t enuft

procedit ex errore, & ejus confenfus deftituitur

WK M)

m

fcot

obje&o- ergo nullus & invalidus redditur:

iU tr

ergo debet de novo poni cognità nullitate Ma«

j

q N

trimonii, 4. Qui cum fimulante contraxit, non

n Tg(ü l

M

ainifit libertatem fuam & poteftatem alias eligen-

1l

j

dinuptias: ergo eam non cenfetur abdicare, & ra-

4nt

!

n

tificare Matrimoniurm, quamdiu iguorat, illam fibi

l

[WH[

competere ; nihil enim volitum, nifi cognitum, &

n

ignorans nec approbat nec ratificat, arg. 1. 3 5 ff-

J,J.Wæ

de Padl. & l. 10. C. dedonat.. Accedit 3. Conwa-

yrund n

amu l

hens Matrimonium non aliter confentit, nifi fub

H MJ Jj

conditione, fi & Pars altera confentit, vel confen-

l A

n

fit: ergo deficiente hac conditione deficit & con-

Hm !

fenfus illius.

T

Plü i

4. Illa duo cc. quaallegavimus in

n

probatione noftra fecunda, non fünt ad rem; nam

151

i

rj

ibi hypothefis eft de marito, qui jam aliunde

Ef a

Íci-

Dolu

LIB. IV. TITULUS XVI.

452

n

fcivit confenfüm metü extortum non füfficere;

l

W

" qpftni

h

& de uxore ancilla, qua pariter fcivit fuam con-

"

JE,A

J

p

M

ditionem, confequenter nullitatem Matrimonii :

um

jgon

quo in cafu utique fufficit, folam Partem metu ad»

u

&&am, vel errore induCtlam , iterare confenfum,

j pElE tf

M

l

tpquam d

fi advertat, Partem alteram ceffante metu & er-

,;ït

sgefua v

rore fibi ultro convivere , & fic tacité confen-

iuiib, di

tire.

P

veLretnmpit

g. ad I.N. 4ut. Ad demonftrationem manife-

j p

"

Q

flam difl. ant. procedit ex errore, & fruftratur ob-

va, D r

je&6 fui confensüs, hic & nunc. C.45t. pro tem-

enim attend

pore, quo altera Pars ex intervallo verum & fuffi-

potke C

cientem ponit confenfum, quo acceptat traditio-

nem, & viciffim tradit jus in füuum corpus, altera

fcat, & redt:

( 000 000

autem Pars interea füum confenfum non revo-

cavit. JV. ant. & retorq. in aliis contraCtibus bila

máet, f

teralibus, qui perfici poffunt , licet confenfus al-

tàc, gt

terius Partis ex longiori intervallo fequatur, non

fit, t

obítante, quód per errorem creditum fit eum fta-

Ws ,

iil Yj

tim initio interveniffe. Idem eft de acceptatione

T rf

donationis. Confenfüs igitur conjugalis effentia-

Jb il

liter quidem refpicit confenfum alterius Partis, vel

f

Tox, vel ex intervallo ponendum , non veró po-

Itl

iil

li

m

p

nendum flatim, Ad 2. Non quidem amifit liber-

)217617? /&j;n (

tatem eligendi alias nuptías, quamdiu priores per

L qUödf(fi'ef

coónfenfum alterius Partís non fuerunt convalida-

itn; Tij

tz, bene tamen poflquam per confenfum ex inter-

molaiiüve g

vallo fecutum fuerunt ratificate. Ad 3. N.ant. hec

t

(

AU

laní

m

enim conditio de prafenti vel praeterito nec ex

«y Drr

N

natura rei, ut patet in aliis contra&libus, nec ex di-

Mi

L"?O

n

fpofitione Juris ulla ineft contra&tui Matrimoniali,

|

S

nec ex voluntate contrahentis, qui ponitur hanc

tj

il]

u

f&ht l

conditionem nonaddidifle, & ejus exiftentie fü-

|

j

m

I

Wy l

T

De Matrimonäio contracto &c, 43

W

N

!

um confenfuüm non alligáffe: fufficit ergo ad va-

Wäüm

!

lorem coufensüs ab una Parte pofiti, fi alterius

lts

i

confensüs ex póft fequatur, quem utique aliquan-

eg?a:zem:;s:uz

l

do ponendum refpicit velut couditionem, fine qua

Wt iun]

non perficitur, contra&us Matrimonialis, imó exi-

G ln

git tanquam effentiale conftitutivum;

.Qui ex

dT

Mfïu'

parte fua verum ponit confenfum, abfoluté ponit

& validé, cüm fit perfona habilis, & non alligat

Yi

vel reftringit ad aCtualem confenfum fimul ac fiz-

äï&h

DA

l

""

tim pofitum ab altera Parte, licét non confenti-

X 4905

ret , fi fciret, alteram nunc non confentire; nec

(OITR

l

sliá

enim attenditur, quid aliquis effet fa&urus fub

4

f0j

n

D

A-;

Ltl

hypothefi fcientiz & feclufo errore, fed quid a&u

L d

if

faciat, GC velit: ficut putans fe ducere virginem,

3

H

11 R0 *

cüm tamen non fit, validé co:

fentit, licét eam

Ft

vtb b

non duceret , fi fciret, non efle virginem.

a Crfnfos d

inhoc, & quoad confenfum abfolutum, eft pa

yemur, not

rias,nonineo, quod virginitas fit qualitas ac-

cidentalis ,

confenfüs autem fit requifitum füb-

!

n f

( d etoN

Y

N

flantiale.

Imó nec de effentia Matrimonii eít fi-

A '»XU:yL

Y

multas confensüs utriufque

Ad 4. ne

co

b(l

tur im-

W

iW

n

W

Y

j

primis,quód maritus fciverit, metum à tertio effe

mmwü

r

N

incuffum puelle: dein, etfi hoc fciviffet, & ancilla

l

h

fciverit füam conditionem fervilem , unde proba-

ff

fc

n

tur, quód fciverint, Matrimonium propterea effe

",WJ

quiilte

nullum? Denique five fciverint nullitatem Matri-

&Ol g

monii five non, Jura in ci£t. cc. plus non requirunt,

u

quàmut metum paffa, & errore indu&us, renovent

[9w3hmh

confenfum, nihil dicendo de altera Parte, cujus

fe*x ï?tïlïmm

confeníüm fupponunt perdurare.

Bjb

q

HS;FM EX:

Dico 3. Si Matrimonium fuit nulliter con- 14

MSU'WG;

"

»

F.

traCtum in facie Ecclefie, feu coram Parocho &

j5 |

totio

teflibus, & conjuges illud de noyo contrshere, ac

i d

Ff 3

r&,

474 LIB, IV. 'TIT. XVI. De &c.

reftaurare velint, non opus eft, ut id faciant co-

iil

ram Parocho & teftibus , nifi impedimentum fit

notorium, vel ita faltem publicum ,ut plené pro

(

foro externo probari poffet, & periculum fit, ne

plené probetur, Communis cum Sanch. & Laym,

)

contra Pont. & Barb. quia difpofitio Trid. prefen-

tiam Parochi &c. requirens non comprehendit

hunc cafüm, utpote fundata in periculo receden-

v

di à Matimonio validé contra&o , & ad alias

140

nuptias convolandi: quod periculum in tali cafu

l;gänm

perfe & univerfaliter ceffat ; cüm fatis Ecclefiz

lt

€x libro Parochi conftet Matrimonium effe con-

f J

]

tradlum , & conjuges nequeant recedere ab in-

Mum

vicem nifi manifefté probata nullitate, quam ta-

vl

men probare non intendunt, fed in conjugio per-

Mnit

feverare.

Dein prafentia Parochi & teftium fe-

l Q«i);,:m, (

rnel adhibita moraliter perfevera*, & inducit pre-

M

fumptionem, ac fidem facit in foro externo de

Matrimonio rité contraCto.

TT

Confirmatur ex eo,

quód, quando S. Penitentisría mandat difpenfari

w

in Mstrimonio occulto, exprefse moneat , ut fe-

MA

€reté ad vitanda fcandala fiat reftauratio : Data-

Qu

xia veró , queg difpenfatin impedimento publico ;

Dices: Paros

."Jilf &

przcipit, ut fiat n facie Ecclefia.

chus & teítes, qui fuerunt adhibiti, non poffunt

froc

F

teftari de Matrimonio yalidé contraCto, nifi ite-

D

rum adhibeantur. g.Sufficit, quod teftari poflint

t L?zgi.fim,;

de apparenter validé contra&o.

Ad teflem non

Tzriis fin

'

pertinet deponere de veritate in fe, quatenus de»

m f

,

IN

d

pendet ab occultis, fed de re, prout per

& ld

figua externa appáret,

&t fil

&

m

l

]

t |

UT

ïl,xeu f

TIIU

: hr

|

-&53) - (G89-

455

"t

iT ;

T

Y

TITULUS XVH.

m'WmE:

;

U

l lï!jcg

Qui Filu fint Legitimi.

u

W.

l

i

Mf

1 | Wæf

uOl

SUMMARIUM.

V

TU

[pe

MO

Y* Quid fit legitimitas , C legitimatio proBum,

ib

) üäüïhä

2. 3. 4. Quinam liberi cen[eantur legitimi, vel il-

MVLU

":'"ïrm

ii

legitimi , nempe naturales , [purii , orti exe

Q f

dasinato coitu &c.

D d t

$.

Naturales legitimantuy plene per. [ubfequens,

Wt

AMatvimonium , esiam ediatum ,. modó fit

J

]

|

M

n

T

validum

[

- imo le

gitimaï

i etiam po[Junt. pev

!

1opo p

Re[criptum.

um f

é.

Quinam, C à quibus legitimari vaseant pey

todctyre

Re[criprum.

]

ten

Mi

&

9. An , quando, & quomodo Pontifex legits-

MUA

-xl,rM!'

ia o

v2

mare po[fit in ordine ad. effeckus temporazs ,

val d

v. g. ad. fucce[Jlonem baveditariam.

od

9.

Quis fit Sudex in caufa legitimisatis.

um u

yi n

Inis & effe&us precipuus Matrimonii eft

j

E

procreatio liberorum , qui propter Matri-

0-1

Pmn:

li

monium vocansur Legitimi: his opponun-

11 D

n

J

tur . Illegitimi,quos nimirum Jura Pofitiva privant

ï:od

Á

90?

variis favoribus, v. g. ftatüs paterni, offiGiorum ,

L

j dio

dignitatum , fucceífionis in bonis parentum, Qr-

Il.'u ïex q*lalïw !

diuum &c. tanquam maculatos ob nataiium defe-

g m

&um, fdlicetin eftimatione morali propter ma-

i

u

culam paterni peccati: quia tamen ifti poffuut /e-

gitimari , íeu natalibus reftitui , ita ut in ordine ad

Ffa4

Cer-

Qn

4:56 LIB, IV, TITULUS XVII.

ATA^

$,

certos effeCtus habeantur pro legitime natis, eti.

Jpal

r

am de /egitimatione , que fit vel per fubfequens

m

at

"

Matrimonium, vel per Refcriptum Principis, aus

.m fde?

alterius à Principe poteflatem obtinentis, agerne

dum eft.

'g;c:zr.rch'-'m!

E

aM

prok

Dico r. Filii ( idem e(t de filiabus. per/. 1 1 &.

t , d

€ 20 1. ff.de V. S.) Eegitimi hoc loco dicuntur

non tantüm, qui ex juflis nuptiis,fen Matrimonio

1 E 1

M

veré & re ipfa valido natifünt, ut tenent omnes

ïuj,Nï

M

f

^

?

Ibul

K

ex J. 6. ff de his. qui fui vel alieni. & c. 2. b. t. fed

at

o

"

etiam qui ex Matrimonio putatitie valido procre«

q

VRL

vt

[

W.l

ati funt, modó una faltem pars tempore contra«

finnon C

&üs Matrimonialis fnerit in bona fid«

g s

nimirum

ifimatrà d

nf

f

in probabili ignorantia impedim

ii

I dirimentis,

[

[

L

1f feut

amimat

& denuntiationes, fint przmiffe , ac nemo inter-

[f

&l

n

dixerit Matrimonium. Communis ex c, 2. $1

d

OU (

V4. b.t. c. 3. 8. fiquis declandeft. defponf. & ex va-

m

tione, quia femper favendum eft proli, quantüm

fieri potefl. L 1 1. C. de natur. lib. atque attenden-

.....

! AUAU

dum illud tempus, quod proli utilius eft. /, 7. ff.

W

de flat. bom. . Undeà contrario pro Zllegitimis ha-

'w"ïviï Wfä W

M

m

bentur, & uterque contrahens fuit confcius imjpe-

N

4

[

dimenti , vel affe&avit ignorantiam non indagan.

D À

46, licét ipfis fübortum fuerit dubium: fi contra»

TE r

xerunt clandeítine ,vel denuntiationibus absque

fii a (uig

difpenfatioae omitfis, vel contra interdictum Ec-

clefig. e. 2. €.3. citt.' Si objicias,liberos ex Matri-

(C't:f;zioxemz

h

j

p

inonio putatitio natos revera ex fornicatione pro-

u

mxf 15

J

venire, confequenter pro fornicariis, & non pro

Wl

IJ,(][(

L

!

legitimis habendos effe,

y. Efle vel dici legiti-

| W

P

iné natum non eft effectus Juris Naturalis,fed Le-

i

/";m L4]

gis humanz, qua pro legitimis recipit & agnofcitg

Abffo n

jl

"

etiam natos ex Mauimonio putatitie valido.

rl

J

Qug:

iq

!

UI

457

MP

Quiflii fint Legitimi,

1

[l

)fu

Queres , an proles habenda fit pro legitima, fi

d

f

UO

JHP W

utrique parenti poft contra&um bona fide Marri-

n

4

monium fuperveniat fcientia impedimenti , adeó-

Ql

z

W

que mala fides? 2,5i proles jam fuit concepta an-

te contractum Matrimonium, nata tamen poft il-

lud? 3.Si proles fit nata poft mortem mariti? 4.

Siconflet , quód uxor fzpe cominiferit adulte-

rum? B. ad r, negative,fi concepta fit poft ma-

Y s

Jam utriufque fidem , & nata, antequam per di-

uUL

3

e

M

l

fpenfationem fuerit fublatum impedimentum

1

i

NU

i

quamvis pro foro externo, ubi de mala fide for-

ï

1

fan non conftat, habeatur pro legitima.

Ab 2..

affirmative, fi inter illas perfonas, ex quibus con«

cepta eft, fecutum fit poftea Matrimonium, Ad 3.

AC

A

Infar,

iterum affirmativé, modó tempus nativitatis con-

qíL4 ,

cordare poffit cum tempore conceptionis; quod

juxta communem extenditur ufque ad undecimi

, ï&exg-

"n

w'r*ï

menfis initium faltem, ab obitu mariti computa-

QDN

wum, licet aliàs novem menfes à conceptione ad

ftiuec

ordinarium ; ficut

N

nativitatem prolis fint tem

P*JB

|y

vice verfa euam feptimo menfe poft initum Ma-

trimonium edita habetur sedhuc pro Concepta ex

TU N

marito, Ad 4.rurfus affirmative, nempe in favo-

rem prolis. per l. 1 1. cít. nifi nimirum accedat alia

ratio, ex qua manifefle conftet, toto tempore intra

conceptionem & nativitatem prolis matritum cum

AT

fua conjuge copulam carnalem habere non potuif-

$Q]

m

d

fe,utfíifuit abfens, autg

iadVv

iter infirmus., /. 6. ff.

Ó

(HUMM

Coterüm , quos

de his , qui fui vel alieni . jttris.

i Hx&

ü

M

hic vocamus /egitimos, feu legitime natos, fepe vo-

ïG t Ü

L

cantur gaturales Ó* legitimi fimul, ad diftinüionem

| Wïïhs'k

M

ij

Jiberoram adoptivorum, qui ecundüm Jura fimpli-

m p

fint.

citer legitimi dicuntur , licet naturales non

L

Ef 5

Dico

i

4:8 LIB.IV. TITULUS XVHI

Qw

Dico 2. Illegitimi viciffim exiftunt, qui pro

ii

«t i

creati funt non ex juflis nuptiis, five non ex Ma-

trimonio vere vel putatitié valido.

Colligitur ex

1J VGOOE

j

diGis.

Sunt in mulüplici claffe, cum aliquo ta-

um «

men difcrimine inter Jus Civile & Canonicum.

vmed jo v

De jure Civili 1. fant naturales, qui nati fuut ex

P þleï lu

$cemina foluta, domi inftar concubinz detenta. 3.

x;OlUt

Spurü, qui quidem ex foluta, non tamen inftar

piilitdt

uxoris ut concubina domi detenta, fed ex alia, v.g.

(eni m

ineretrice, paffim fe proftituente,ita ut de patre

ts

non conftet, vel is honefté demonfirari nequeat,

o 3- :

nati funt, quapropter & vu[gó quafiti nominantur,

u oU

& funt quafi fine patre.

3. Orti ex dasanato coie

fire po)

$£, quem nimiruza fpecialiter damnant & puniunz

v verüega

Leges Civiles ( nam fornicationem fimplicem, &

Wi ""Wd

concubinatum , non puniunt ) utl fünt adultecini ,

i purtte

feu ex adulterio nati , facrilegi, qui habent unum,

g od t

vel ambos parentes, voto folenni caítitatis liga-

'( ü N ymäm

tos, qualiter ligati funt Religiofi & Moniales, i5

TEIAT

eeftaofí, quorum parentes confanguinitate vel af-

ts

fiuitate in linea collaterali erant conjun&li, ac se-

N

fatii, quorum parentes erant vel confanguinei in

Tant

it,

;;

linea re&a, vel affines, qui fibi parentum ac libe-

Á uis

xorum loco fünt, ut vitrícus & privigna, privie

£m in oro.

gnus & noverca.

De 3ure Canonico autem nattte

litentr,. f

qales dicantur , qui ortum habent ex parentibus

folutis, inter quos tamen vel tempore conceptio-

] C"'Oü*a

| [0r Wbm ^i

nis, vel nativitatis , vel intermedio potuiffet vali-

mt P bhll 1N

dum Matrimonium confiflere, propter abfentiam

f? A, Qw

impedimenti dirimentis, adeáque etiam fpurii ia

T T nH

fenfu Juris Civilis. per c. 6. P. t. quia Jus Cano-

uicum attendit habilitatem ad Matrimonium , ne-

t TM

"n

que ia punQo facit difcrimen inter fornigationem

fl D

FI aþ & ü

l

L&pfh

Qui filii fintlegitimi.

4$9

ln

T.

W

t

$c concubinatum , cüm & illam, & huuc (imà

] üïe |

V N

W

l

hunc magis ) prohibeat camn. 4. C 9. cauf. 3 24 q. 4«

& (

i

ipln

QNI

t!

!

4l

Reliqui veró omnes, qui ex pareptibus, inter quos

Ub n

d

l

Tltt (

nec tempore conceptionis, nec nativitatis, nee

M 1 E

'.fg T

3'"(

intermedio validum poterst Matrimonium confi.

«ZEQ |

wcu l

D o

A U

!

ftere propter impedimentum dirimens, adeóque

h

|

non ex foluiis, fed aliquó impedimento ligatis ,

h of |

l

geniti fünt, de Jure Canonico dicuntur Spurii, five

|

LETM

dein fint adulterini, facrilegi, inceftuofi , nefa«

at

iL

tl üeW

|

zii &c.

trfrt o

h

Dico 3. Naturales ( juxta fenfam Juris Cano-

HMIDotc,

|

nici accepti, modó fint tales, de quorum patre con-

(odautt

ftare po:eft) legitimantur plené pro utroque fa-

du t

j

ro per fübfequens Matrimonium ,tam mediatuma

vaffraa

quàmimmediatum, validum tamen, quod poftea

L

[

1

nj

: At

eorum parentes contrahunt

2. 1mó. & legiti-

;

à

iX

AU

snari poffunt per Refcriptum Principis, vel aite-

t

v

AMWWI

J

Pars r. habetue

rius ad id potefiatem habentis.

n if

Extenditur etiam ad natos ex

c. 1. €» é. b. 1.

ldu

concubina. L. $. 10. €* 11. C. de naturalib. li&. e

m

INoy. 74. pr.

Sed quoad natos ex fornicatione

ht

NU

.'lä'-lb"*' "

tantüm, & vulgó quafitos , adeóque fpurios in

j

übigaren:xmachjx;

fenfu Juris Civilis, etiam obfervatur Jus Canoni-

n

cum in foro Civili, itaut per Matrimonium legi-

Dixi r. ANaturales; nam fpurii .juxta

[j MW

timentur.

d

päfäü'.'; 'Js

Turis Canonici fenfum di&ti, per fübfequens Ma-

uimonium non legitimantur. per c, 6. é l.10,

[

g

citt. probabiliüs tamen legitimari exiftimo illos

o p

j

(

fpurios, qui nati funt poft obtentam difpenfatio-

n

nem in impedimento , item fi parentes, vel fal

«

iem unus , ignorárunt impedimentum dirimens

TM

v. g. confanguinitatem fuüam,

j

tempore copule

n

n conjugio a&uali ;

vel altezum complicem eífe i

d

j

adeá.

Qul

460 LIB.IV. TITULUS XVII

ii

p

adeóque etiam proles inceftuofa &

x adulterina per

(j

Ma

pbl

irifi

fubfequens forté Matrimonium inter fuos paren-

a

equm

tes legitimatur ; fcilicet ob favorem tum prolis,

(Q

410, ('(ha

tum Matrimonii ; reQé enim propter hanc caufam

at

aitenditur tempus nativitatis. J. 1 1.cit. & meliüs

i

po 18

T

dicitur, inceftum & adulterium debere effe for-

«r,l TT Mf I

324le, & nen mere suateriale, ut proles inceftuo-

fa vel

adulterina cenfeatur.

Dixi 3. Legitiman-

W eroo

tm*l;lgu, h. e, ita reftituuntur patalibus, ut confe-

ïmg'Owt W :

quautur oimnia J'H a5

privilegia, & habilitates,

tin

quibus g

udcnt legitime nati ,

ogï*mrrme/

fatote

n

!

l

Gbrl *a?) a

bïþ»

inD(t / exceptá folá

Digni-

TTe ler

tate Lfn dinalitià ,

d quam inhabiles effe voluit

TOUCITUS ä"ï

Sixtus

.in Conffit. Poftquam de auuo 1590.item

1]5'

IH )

exceptis dugn tatibus & officiis ,

à quibus per

u]d!t

",'1

g

fpeciale ftatutum vel confuetmudinem excluduntur.

Ti

"

d

Dixi 3 per Matrimonuium (ubfequens, quod nem-

)04

n

al

pe parentes prole jam nata contr

[:221

unt; fi enim

C OO R

poftillud primum nafceretur, per fejam effet le.

xä

n

gitima

Dixi 4. T« moediatum, quam immedia-

Wvüu

tum; proin nihil reter

an Tiuus, qui ex Bertha

G«m

"BY UL

N

!

per fornicationem genuit filium, hanc poftea ducat

Qu

1 F"

LOT

in uxorem brevi vel quantumeunque IOUgO tem-

fmJ 70*"'

pore, necan priüs aliam duxerit, & eà mortuà pri-

107 fr

um Bertham

d $. Validum tamen ; quia

fOpUam form

quando Jura tribuunt Matrimonio vim legitiman-

P&NZ C

di, loquuntur de Màtrimonio fimpliciter, confe-

hi

p

I CO

quenter de vero & valido,non putatitio, licét bo-

T

AO

na fide contra&to; nam verba,nifi lus vel ratio aliud

xfn'ï' gl

exigat, funt accipienda in proprio fenfu: &, quod

»lq( Qr

nulium eft, nullum producit effe&um ,

ut habét

DO n

Tl

commune brocardicum.

Oppofitam tamen fen-

m

1€F1

tentiam graves tenent DD. cum Suar, & Sanch. qui

2]

Q fuhis

Qbjic.

M"f

Qui filii fint legitimi.

461

Mu

'*WN

Objiciunt. Proles cenfetur legitima, que na-

dl ltty

n

fcitur ex Matrimonio putatitlo : ergo etiam cer-

le* I

«l

N

Il

D

fy!

fenda eft1

w5*

timata per Matrimonium putatitium j

A[M

n

i

quiaratio, quai pugnat pro legitimitate, etam

il

W *m

li

pugnat pro legitimatione, nimirum favor pxolis:

l

ficut ergo iu priori cafu Jus fingit & retrótrahit

n

i

Matrimonium verum ad tempus couceptionis pro-

Y

i

26" i

lis propter bonam fidem contráhentium in favo*

l

]w

ä

remprolis, ita & in pofteriori re&é cenfetur re»

l

j

i

X.

4l

tróttahi fi&ione [uris propter bonam fidem in

W W lï*;'!

n

N.

! m,'.W»kl

!

favorem prolis

E

* 4Ve

con[. quia illad prius eft

clare expreffum in Jure, non pofterius: & fi hoc

Mp

pofterius admitteretur, duplex daretur fi&io, una,

Q

qua fingitur, Matrimonium fübfequens effe vali«

M

dum, altera, quafingeretur, illud antecefíiffe con-

tUf

VAUW AA

ceptionem velnativitatem prolis: fed de Jure non

n

p

Q U

datur fi&io fi&ionis; & nulla fictio afferi debet

um

fine claro textu Juris: atqui ex nullo textu appá-

Ti5

JU

i

ret, quód

J-—t ]

fmgat Matrimonium putatitium, quo

deberetproleslegitimari, effe validum,ficut tamen

u at

i

j

Y

fingit, )

U

latrimonium bona fide contradtum , ex

w

CUM Wv

quo per copulam licitam generatur & pro legi-

"

u

tima habetur proles, valere: unde & difpar eft ra-

m

[

M

J

tio; nam in pofteriori cafa proles fupponitur per

l

(

i

copulam formaliterillicitam effe concepta & nata,

f

CO

Pars 5. Conftat iude, quód proles etiam fpu-

Vr

"

rig per Refcriptum legitimari poffint, confequen-

u

ter & à fortiori - naturales; quid& cui majus cor-

)«'J'.älï';lgæï*i

'

ceffum eít , etiam minus in eodem genere cen

Ws Qemüaaïu

p

fetur effe conceffum. c. 27. de Decim. — Et quis

gl

u

^l M

quos

"

neget naturalibus liberis, quod fpuriis,

1

ju-

th

;W J w

g

ra magis averfantur, indulgetur ? Dein legitima-

m u

poï

A ]

V

üo per fübfequens Matrimonium eft remediurm

Q

At

bb

ordi.

Dd

N

Qi

462

LIB. IV. TITULUS XVII.

ordinarium : quod prz extraordinario & fuübfi.

11]

TU

[

diario, quale eft legitimatio per Refcriptum, adhi-

f

tiont q

bere oportet. ZVov. 74. c. 1. INoy. 8 9. «. 9. Unde

i

As vollt

volut

in fupplicatione pro legitimatione per Refcriptum

n f

w f

exprimi debet, an per fubfequens Matrimouium

legitimatio fieri poffit, vel non.

Covarruv. de

! erre ä k

j

' Matrim. p. 2.6.8. fJ. 0. n. 6. Si enm poffit, non

sginile 0t

facile obtinetur per Refcriptum Principislegitima-

i:tetgaremesfx

tio.

Quód autem legitimatio per Refcriptum

ci;yaeütloagä

non fit tam plena, & in ordine ad omnes effettus,

fdomat

s Caterim

ficut legitimatio per fübfequens Matrimonium;

leptinin

patet ex eo, quia ficlegitimantes vel non poffunt,

velnon folent legitimare quoad omnes effe&tus,

iprtmo,

uüd clarefcet ex dicendis.

Quare

fexi Icerd

6

Dico 4. Quamvis PrincepsSummus, & qui ab

t um ag

n

eo ad id poteftatem acceperunt, legitimare pof-

Üj

j

tminpraf

fit,

2. Etiam fpurios & ex damnato coitu or«

gprm ton ob

tos.

witdhts

[

^

V

fol

4. Non tamen, nifi fibi fubditos, & refpe-

i

i

':4 "

V

Ctu rerum fibifübditsrum. — 4. Ác praviá fuppli-

Y

cátione patris, vel inflantià illegitimi. $. Et'ac-

yinihtty

cedente, faltem ordinarié, confenfu liberorum vel

f itety

fratrum legitimorum, fi adfint, & legitimatio fiat

du K

ad fucceffionem. àó. Nec fe talis lepitimatio ex-

tenityj;.

D

teudit ad alios effe&tus, quàm quos exprimit le-

TU Qu r

&itimans , & quos tribuendi poteftatem habet ;

i cofre]

nam Princeps Secularis legitimàre non poteft,

teïïtFerdir.aJ(

'nifi in ordine ad &ecularia, & pro foro Civili, v. g.

Up(

QURY

&d fucceffione?; hereditariam , ad opificia , offi-

fxïs vi

iA

um

€ia, & dignitates fzculares, ad confequendam

i rd( eü'.o "

nobilitatem & familiam patris: Ecclefiafticus au-

fejs leg

Atltg

tem folüm ad fpiritualia, & pro foro Canonico,

nor pïmla

[

v. g. ad Ordines, Officia, Beneficia, & Dignita-

Pl

ll

N

il

j!

tes Ecclefiaíticas, (altem regulariter & diref)tc':. Ita

l quïüdg

J

DD.

il

Qui filii fint legitimi.

465

It

jl

M

Wi

DD. commuuiter ex c. 1 3. h. t. 1. 3. ff. denatal

h ïmg(

)l

vojrit. INov. 7 4. €. 1. Ó* 2. Noy. 89.6.9. 10. C 1 1.

lw 89v M

]

& ex ratione, quia talis legitimatio eftaCtus juris»

OR

j

j

EW

m

di&ionis voluntariz, Ex quibus apparet, legitima-

Iw

l

U

tienem per fübíequens Matrimonium in multis

n (

WM

i

differre à legitimatione per Refcriptum Principis,

Sl & "fï

i

cüm in illa àon alia requiratur conditio, quàátm ut

h

V

ht

u

a-

inter garentes fübfequatur Matrimonium validum,

!

xïthm

esque fit longe plenior & univerfalior, extendens

ïf

d

Z

Itv

M

fe ad omnes effeCtus, tam Civiles quàm Cauoni-

Is 'mf

f M

VU

cos. Ceterüm quamvis de Jure Communi poteftas

TAU D"'"

legitimandi per Refcriptum competat foli Principi

"fwrtren

fuprémo , Superiorem pro füo foro non recogno-

n

[

fcenti, licet & ipfe nonin plus legitimare cenfeá-

m

tur, quàm exprimat, maxime in ordine ad füccef-

iteit)

fionem in prefentia liberorum vel fratrum legiti-

QA0 1] Qf

morum, non obftante, quàd fpeCtata plenitudine

d udpe

poteftatis abfoluté poffit ; ordinarié tamen non fo-

d

(l

!

y

leat (quàre & hac circumftantia in petitione ex-

Y

[

V

primi debet, uti & qualitas illegitimjtàtis) decon-

QU

w

j|

fuetudine tamen coínpetit etiamElectoribus,Prin-

iiv

cipibus, & Statibus Imperii at non nifi pro fuis

&Qöxm m

itil

p

territoriis; idem concedi folet & aliis in foro Ci-

e üm

l,

d

m

[

vili, qui vocari folent Comites Palatini ( quo mo-

JMJ

a l

2031,

do & noflre Facultati Juridice Ingolftadienfi con-

^ RIF jl l !

ceffit Ferdinandus IL) atlimitaie tantüm, v, g. ad

opificia, & officia minota, not veró legitimandi

g

filios Nobilium & ad confequendam nobilitatem,

I tum;' EUH

M

ad fücceffionem in feudis, vel aliis bonis in prg-

d ionfgwu

fentia legitiinorum &c. proiu infpiciendus eft te-

g H

nor privilegii.

In foro autem' Canonico Papáà

lx

Jl

ur

indulget privilegium legitimandi Legatis Apofto«

)

;"Ceï"l'

licis, & quandoque etiam Proto-Notariis.

jl

vuwl

g

Quse-

"]

Qül

LID, IV. ITTULUS XVI

464

[)

,lirinont:

Quares, an Summus Pontifex nunquam legití

*]

g M

mareextra fuum territorium 1empmulc V

z

TT

1

il

jim st

ordine ad effe&tus temporales, v.

; d-l

C

[01.

udem*

i&q

nem hareditariam ? Ántequam r*efpyn.*. am,diftin-

,z nitio U?

ites ille

guo duos cafüs, primus eft, fi inter parer

"

In 1

114

ïthl,

time nati nunquam coaluit Matrimoniu

-]mumegu]i,

fi iriter parentes contractum eft Matrimonium , at

tc&velpomue,

invalidum propter impedimentum Juris Ecclefia-

nl

L540

ftici, v. g. confanguinitatis. Jam g. ad r. cafum, re«

gulame*" & dire&é non poteft propter defe&um

g df 1dem ü

qeitis, d f

]un sdié&tionis ;

poteft tamen extraordinarie & ia-

fs urique

direGé, quando caufa valde ardua, periculum Re:

wb lgutare

ligionis Catholice concernens, v. g. fi in integro

ii dpueí

regno vel provincia periclitarctur Religio, uifi fi-

i, / /W///z/z

liusPrincipis illegitimus habilitaretur ad fucceffio-

Ht

nemintaliprovincia. Catholici DD. comimunite

W i!:

tum propter textum in £,1 3. D. 1. V. verum etiai

Thny n p

tum propter generalem poteftatem Pontifici à

iqun d d

"i n

Chrifto datam folvendi & hg:umu, ac oves Chriíli

|

pafcmduu ordine adfalutem gternam.Matth. 1 6.

thtndn ly

t

Q* $0.2 1. g. ad 2. cafum: ti velit P

ntifex difpeu-

i fttfom

fate in radice Matrimonii, miomm itur, ídque ex-

imentum di-

Cortarm f

primat,tollendo nimirum retro imped

rimens, h. e. non folüm pro n5gucfeu pro tempore,

im a"'ïL tAHes,

Tl n

quo difpenfat in impedimento, fed ec

feu pro tetmpore, quo Matrimonium füic contra-

l!f.

cum lo

Gum, ita ut fi&ione Juris declaret, nullum tempa-

L fithn

10

re contracti Matrimonii adfuiffe impedia

Av

ütutns

mmm ln d! ji

omnino poteft

Ita paffim Catholici cum 5an

prfd

e"i]g»

otoüana m re-

chez de Matrim. l. 8.d. 7. & Rota

LT

jj

Cefb pees decif. 287. & p. 17. decif. 377. 1. 56.

! OUEE ])

ii

illegitimitas

feqq. contra Nav. & Perez. Probatut:

Cgmm d

prolis pro utroque foro defcendit ex illegitini-

pfæCCE i

:

tatc

fl

ly

lt

Qui filii fint legitimi.

46s

h

(

tate Matrimonii: fed in poteftate Pontificis eft

P

U

legitimare Matrimonium , feu reddere validum,

E,Vn

E

ubi folum adeft impedimentum juris Ecclefia-

ld)

füici, & quidem etiam retro, ut fidione Juris cen-

ls

featur initio contraQtum fiae tali impedimento,

ut patet ex C/em. un. de Immunit. Ecclef.. item ex

"i ll

communi regula, quód id à Jure fingi poffit, quod

poteft vel potuit effe. Barb. & Tabor. in /ocis come-

amun. L. 6. c.1 3. axiom. 2. limit, 3. C* axiom. 5.inf.

quo cafu idem operatur fi&tio, quod operaretur

veritas. 4xjom. y.cit. ergo Pontifex poteft ad ef-

fe&us utriusque fori , etiam Civilis, faltem indi-

re&e, legitimare, fi difpenfare velitin radice Ma-

"

trimonii, ídque fatis exprimat ; quod facere cen-

AV

fetur, f prolem declaret legitimam ex tunc: vel

JJ

dicat, babeatur legitima ex tunc: vel, ut aliqui

Uiv

volunt, fi fciens, prolem ex Matrimonio invalido

« Q d

füfceptam effe, difpenfet, ut parentes in eo per-

u

manere poffint.

Confirmatur : ficut. Pontifex,

M

conftituendo impedimentum dirimens, efficere

I)

poteft indire&é, ut proles, ex tali Matrimonio na«

t2, fit eciam illegitima quoad temporalia, ita &

contrarium efficere poterit tollendo impedimen-

tum, & difpenfationem retrotrahendo, ut proles

fitlegitima etiam quoad temporalia, Sanch. d. 7.

Gf. n. 1. cum Molina,

Objic. 1. Fa&uminfe&um fieri nequit: ergo, fi

Matrimonium ab initio fuit nullum & invalidum,

l

Papa difpenfando nequit contrarium efficere. 2.

Papa non poteft prolern ex fornicetione natam,

X

aM

quaundo nec invalidum przeceffit Matrimonium,

hi

legitimare ad effeQusciviles: ergo neque, quare

a?

i

do preceffit Matrimonium invalidum, quia nul«

j

lum

lol

"

Pars II

Gg

Qu

466

LIB, IV. TITULUS XVII.

lum przceffiffe Matrimonium , & invalidum, pa-

j ]i

ria funt. 3. Tefte Nav.conf.2. b. t. Gregorius XIII.

l:;itämitatis t

refpondit, fe non poffe difpenfare in radice Ma-

gipaite

runonii, g. ad I. quod probaret nimium, nem-

i, Commi

pe prolem, femel illegitimé natam, nec per füb.

idio depen

fequeus Matrimonium legitimari, quod eft con-

spoii, qua

tra clarum textum in c. 6. b.f. & contra omnes.

i af

difl. autec. fa&uimn non poteft fieri infe&um phy-

ficé & in veritate. C. 4nt. moraliter & fidtione Ju-

I

zis. A. ant. & conf. nam hoc pofterius fieri poffe,

conftat etiam ex Jure Civili. f. . Znff. quib. imod.

Qu X

jus pat. pot. folv. l. 1 2. ff. 5.1. 1 6. ff. decaptivit. &

poliu

pofHim. vevevf. Ad 2. IN. conf. C parit. In priori ca-

fu, ubinullum przceffit Matrimonium, nihi] datur,

j

circa quod poffet exercere füam jurisdi&tionem

Papa, & inrefibinon fubje&ta difponeret tribuen-

1 Qiur, (

do effectum à folo Jure Civili dependentem, ad-

|

|

g»;.lïgypq&;

r

eóque ad effe&um civilem legitimaret dire&te,

UT

l)

z

i D

quod ipfi nullo Jure eft conceffum, atque ideo s.

|

du

praced.negavimus Pontifici poteftatem legitiman-

At in

D W& ïïï Xw

di ad effe&us civiles dire&e & ordinarié.

TM

poíleriori exercer jurisdictionem circa. Matri-

(f

monium fuüg jurisdi&ioni fubjle&um , & circa

]

tine (

legem propriam, qua ftatuit impedimentum diri-

mens, illam revocando , quoad perfonas invalide

fej h

contrahentes, retro & pro tempore initi Matrimo-

nü: qualege & impedimento retro fublatis cef-

n

fat illegitimitas etiam pro foro Civili. Ad 3. Ego

in mea editione non reperi hoc Navarri teftimo-

"ia

1

Tifig Q

nium;: fiid alicubi habeat Navar. non de pote-

V

MUI-V&:(

ftais Pontificie, fed de fufficientis caufie defeCtu

)!

tl

intelligendum eít.

M.

4

Iä].llflr

Dico

comraiüad ««

d

| &'5 ixl

Qui filii fint legitimi,

467

"

eüfi'ck

Dico $. Judex competens in cauía natalium &

mead[ "t

legitimitatis eft Ecclefiaíticus privative, five dein

Ü

[

M"'H'-

2!l

principaliter five incidenter ea deducatur in Judi-

cium. Communis & certa ex c. j. ? 7. . t. quia

GW 'p fb

decifio dependet

valore vero vel putatitio Ma-

il, Ju

trimonii , quod eft upum ex

"T

4

Sacramentis, ad-

&(w (g

Wi

hen

IN

eóque caufa fpiritualis.

ln

TIPFOULUS XVIH

IVI

Ü

M

y

(]

ui Matrimonium accufare

wl'

Á

j JIW lj

poffunt, vel contra illud tefti-

LL

/1;«

ficari.

J

llj

SUMMARIUM

iUf

Xoat U

I.2. Quinam, C quo ordine , aceufave feu impu-

d n'm, Sd

gnare po[fit. Matrimonium.

mud lIC&C,

3. Conjugibus lmpedzmentum allegantibus an cre-

V W u D

"L

dendum.

(heni x?y

4. Quis fit Judex in caufis Matrimonii , & an-

&

- V

WeX1$«

Y

N

WH

M

Ccufare non fümitur hic ftri&é pro accufa-

Wi

M

A

tione criminali, fed pro impugnare, quod

fieri poteft r. ad impediendum Matrimo-

We

b

j

nium, necdum contrattum, quod omnibus permif-

m

/]/

Pore y»

fum, imó preceptum eft, qui nórunt aliquod im-

j

r

pedimentum inter conuahere volentes: de quo

2. Ad femel contractlum

)

[OCV[I'. W

tamen hic non agitur

qf

rurfus diffolvendum vel quoad ipfum vinculum

WLC("

NOC

3. Vel quoad thorum & cohabitationem.

NU

m;[äd

Dico tz. In ordine ad diffolvendum Matrimo-

Ü

nium totaliter & quoad vinculum accufare ( &

contra illud teftificari ) regulariter poffunt omnes

j

11On

Gga

468 LIB.IV. TITULUS XVIII.

QliMMïi

/Wg. fW

non fufpe&e fidei, fine ulla prefinitione tempo-

j irpim.

ris, fervato tamen aliquo ordine. 2.Nifiimpedi-

gions m

mentum, propter quod impugnatur Matrimo-

;;'kïtlfeæ fí

nium, fit impotentia , vel defeQus confensüs

f,gïurimpedïl

unius; tunc enim ad folos pertinet conjuges.

anoioatt

Pars 1. fumitur ex c. 3. & fin. b. t.. De Jure Codi-

j

€is omnes quidem extranei, & non confanguinei,

vlumare non

ab accufando videntur arceri. /. 20. C. ad L. jul.

de adult. non tamen de Jure Canonico in citr. cc.

(yeres, ?

Dixi 1. Quoad vinculum ; nam in ordine ad divor-

sl

us n

r n

iium quoad thorum & menfam folus conjunx, &

d! .5

quidem innocens, per c. 4. de adult. & «. y. de

t0do nonp

procurat, Dixi 2. te[lificari; modó non fint abfen-

tes, & teftimonium ferre (vel accufare ) non per

;edendum j

litteras velint. c. 2. P. z. Dixi 3. regulariters qui

DI U

1

"

enim tempore denuntiationum Matrimonio pr&-

NT ,

l

4

|

!

!l

m

miffarum tacuit, non admittitur ad accufandum

AU

i

(S(

iV

Dit

;

"

per fe ipfum. c. fiu. cit. nifi probet, fe tunc igno-

tü

1áffe impedimentum, & doló non agere. Dixi 5,

ll wO

Emm&b

Sine ulla prafinitione temporis ; adeóque etiam

Yeocdner

poft 30. vel 40. &nnos, cüm agatur de vitando

poe

peccaro: qua de caufa nec fententia pro vel con-

wa valorem Matrimonii lata unquam tranfit inrem

ffopgs: QJVUS

judicatam: Dixi 4. Servato tamen aliquo ordine ;

ptun

nam poft maritum pre ceteris admittendi funt pa-

lt Mu

rentes copjugum, tum proximiores confanguinei,

; d ID

j

prafertim fi objiciatur impedimentum coníangui-

ln

V

&

nitatis vel affinitatis &c. c. 3. €;f. quia pre cate-

:zrcditarïzf:(:t

ris majorem cenfentur habere notitiam, & ipfo-

(Ufmex;g, &

[

rum intereft nagis quandoque. Pars 2. fundatur

tïg()

;& 5?&:(3113

in c. 4. €? . de frigid. ubi permittitur conjugibus

hd

c:fc lü

mpotentia laborantibus cohabitare inftar fratris

"t

!

& fororis,fi velint: itera in 6. 4 D.t. e. 2. C fitr.

(f

'

F.

W

(l

de

1 1

N

Qui Matrimonium accufare &c. 469

Eüüiliong [

de conjug. fervor, & in hac ratione, quia illi , qui

"Mib

priüs debitum confenfüm ratione erroris, metüs ,

Pt fs

b

fimulationis non pofuit,integrum manet de novo

t Ug

confentire , fuóque favori, vel a&ioni renuntiare :

L

fi igitur impedimentum fit tale, quod folum favo-

M DHI CW" |

rem refpiciat conjugum, his folis permittitur me-

TM

-:l

|

l

ritó impugoare Mairimonium, nifi forfan ex metu

n

M

l

reclamare non audeant ipfi.

J

"J

At

Imn

[

Queres, anin Judicto credendum fit conju-

bt

gibus, fi unus vel uterque afferat, feu confiteatur,

fintma l

inter fe dari impedimentum dirimens , vel nou

]

/

utul

dari? g. Si petant Matrimonium diffolvi, & alio

Voní

?

"

1

)d

;

modo non probent impedimentum, non eft ipfis

credendum propter periculum collufionis. c. 5.

vt )

de eo , qui cognovit.

Si veró non petant diffolu-

T

irmono

tionem ,

fed difpenfationem in impedimento,

TCR

oportet ip(is credi.

a f

Dico.2. In Caufis Matrimonii, eíque conne-

ag Dd

xis, nempe Sponfalibus , impedimentis, conju-

gum jnribus & obligationibus, five principaliter fi-

TL

ve incidenter in Judicium deducantur, Judex com-

at yt

perens eft Ecclefiafticus privative, nimirum Epi-

(t:'».&üüüpfwï

À

fcopus, ejus Vicarius vel Generalis vel Specialis,

J

l

Capitulum Sede vacante. Trid. f. 24. cam. 12. de

"I

1

,

Sacram. Matvim. & . 20. de vef. cit. fe[f. jundt.

j

a

»

Clem..2. de udic. c. 1. de frigid. . 11. * 14. de

AMajorit.

Sed Objir. Caufa dotis, alimentorum,

n

w

j V

V Yi w

hareditariz fucceffionis ,

eít caufa Matrimonio

(

TM

connexa, & tamen pertinet ad forum fzculare:

Uif

al

n

ergo & Sponfalia, Matrimonii impedimenta &c.

. il

V. N. conf. C* parit. quia illae caufee manent me-

'miuïwrcgn'y

M

ré temporales , licét aliquo modo, extrinfece,

T ]

M

V€l per accidens refpiciant Matrimonium: ecor-

ji^

blmw

6g 3

ira

470 LIB. IV. TITULUS XiX.

n

"

tra Sponfalia , impedimenta &c. refpiciunt Ma-

iJi

jtin

trimonium per fe, & intrinfecé.

p

u

^

,,,,,

W noter

TITULUS XIX.

T,'id' M. (

De Divortus.

gt

emm o

« lrit, n

SUMMARIUM.

t

uMi

T

Divortium quid , €& quotuplex.

P

(( ].

2. 3. Matrimonium Chriflianorum con[ummatum

eff indiffolubile quoad vinculum.

;?ccedit, Q

4 f.. Ratum vero folvi poteff non [olimm per Pro-

tpretiton

feffioem Religiofam , [ed etiam per difpen[a-

nifet o

tioxem DPontificis.

Ti

"

6. Nullter contradum debet diffolvi , & quo-

(

Mf

[11151

modo.

EWO u

Til

9. 8. Divortium perpetuum quoad tborum c co-

Vi r

habitationem manente vinculo ,. inflitui pvo-

ts um

pter adulterium pote[l ; quando , & quomodo.

9. JDivortium vero temporale ctiam ob alias cau-

Y

t t

fas.

Wi (f

0. À quo ex conjugibus feparatis Alendi fiut. i-

beri.

lum, cof

1 Porpi

Ivyortium eft legitima mariti & uxoris fepa.

lt f

ratio.

D

Si hzec fiat quoad vinculum Ma-

f(f

trimopiale, vocatur diffolutio : fi pre-

f'ttmy, «

cise quoad thorum & menfam , $u SSeffy unb

Em f

S'ifch/ vel quoad conhabitationem , dicitur d;-

W ibl

n

yortium fpecifice , aliüdque eft perpetuum, & aliud

Ut

LMy

temporale.

) ïl*g |(

Dico r.

Matrimonium Chriftianorum femel

m

valide contradum , & cenfummatum ( nempe

per

i (hy |

A

De Divortiis.

471

r

|

^ '

per cepulam carpalem perfe&am ) in novo Tefta-

mento eft indiffolubile quoad vinculum, licét unus

conjigum commiferit adulterium , adeóque per

l

folam mortem diffolvi poteft.

Eft de fide ex

Trid. 24. can. j. 7. de Sacv. Matr, & textibus Scri-

À

prure Sacre: Ommis, qui dimittit uxorem (uam ,

( alteram ducit, mochatur 5 & qui dimif[am à

j

yiro ducit , machatur. Lue. 16. v. 18.

Similia

habentur Marc. 10. Mattb. 19.v. 6. & 9. Item

1. Cor. 7. Y. 10. 1 1. quos textus Ecclefia intelli-

TM

il

gendos declar:t de Matrimonio confümmato.

Accedit, quód juxta . . .Epb. & communem in-

f

!

terpretationem. Matrimonium confümmatum fi-

i

[

[

j

/

A

gnificet conjun&tionem Chrifti curn Ecclefia per

effumptionem carnis humanz , qu& conjun&tio eft

j g

indiffolubilis

L

E]

& quód Chriftus in novo Tefta-

mento fuüftulerit [/bellum repudii , íeu licentiam

TTR

repudiandi uxorem propter adulterium , olim Ju-

iye

dzis conceffam. AMattb. $. v. 22. 6 €. 19. V. 8.

b

$. Proin innegabile eft , tale Matrimonium in

d d d

uovo Teftamento pro omni cafu effe faltem Jure

Divino ( fi non Naturali ) infolubile quoad vincu-

T N i

lum , confequenter nulla au&oritate humana, eti-

Extendit fe affer-

am Pontificia , diffolvi pofle.

tio non folüm ad Matrimonia Hereticorum, qui

fl

fünt Chriftiani, fed etiam Infidelium, feu non ba-

Tiren Y

Es

ptizatorum, excepro unico cafu, quo unus infi-

p i

delium fe convertit ad Fidem Catholicam, alter

'*'.

T M m

autem €i cohabitare non vult, vel non fine injuria

!

« didm 1:1

Creatoris, ut habet communis interpretatio textüs

J

j

S.Pauliin 1. Cor. 7. V. 1 $.

Objic. 1. & principeliter: Chriftus Adatth. 5.

[)

!

m 1,

dixit: Ormis, qui dimiferit uxorem fuam ,. ex-

W'

æu

nmälum

^

Gg 4

j

I

!

-,w'udl]herü ä

"

€epta fornicationis causa ,. facit eam machbari, e»

qui dimif[am-duxerit , adultevat.

t

T

Idem repetit

AMattb. 19. inquiens : quicunque dimiferit uxo-

atl Mlt !

«

nfo

vem (uam , nifi ob fornicationem, & aliam duxerit

,

W

L

mochatur : ergo à contrario , qui ob caufam for-

ämtmm

gyrtton

nicationis, feu adulterii, dimittit uxorem, & aliam

ducit vel dimiffam ducit,non adulterat, non mac-

ao

chstur : ergo Matrimonium diffolvitur propter

L

j um

fornicationem uxoris quoad vinculum; quia Pha-

ii

rifei interrogabant Chriftum de omnimoda diffo-

j

lutione Matrimonii.

Hos duos textus valde ur-

ei dicn

gent Haretici,

2. In ]. 1. 2. 6 c. ff. de divort. d

fritttft urort

l. 8. C. derepud. paffim permittitur diffolutio Ma-

m ducere,

trimonii quoad vinculum vel mutuo confenfu, vel

, t

per libellum repudii, ex variis caufis dato : ergo,

tmonides 4l2

3. Haretici intendunt contrahere Matrimonium

N

0

M u

^!

!

m ned

non in ratione Sacramenti, fed tantüm in ratio«

nfus Qu ((

ne contra&s Civilis , adeóque folubiliter juxta

n

füz Se&az principia, & morem loci; atque ideo

m

paffim permittunt diffolvi Matrimonia, & quidem

It i

non folüm propter fornicationem ,

fed etiam

& d n

J

propter abfentiam , & inobedientiam conjugis in

(t18j, aj

!

reddendo debito conjugali , aut propter muta-

fs iil

tionem Religionis &c. ergo.

E. ad r. Verba

MILTTOn]UR

Chrifti accipiunt explicationem tum ex verbis re-

u DT t

citatis Zuc. 16. & Marc. 10. ubi fine ulla exce-

LT

ptione fornicationis prohibetur dimiffio uxoris

i, Uü'lm, ii

it2, ut alia, vel dimiffa ab alio duci non poffit va-

"r

lidé, confequenter diffolutio quoad vinculum pro-

hibetur: tumex 1. Cor. 7. ubi S. Paulusait: ;i5,

t

Wt

Jb t

qui Matrimonio jun&li (unt, pracipio non ego, fed

WW

Á

Dominus, uxorem à viro non difcedere (En!. abfo-

Attd

hm

lui loquitur) quod fi difcefferit (nempe ex jutta

du

cau-

M

De Divortiis.

473

| " WM'

t'*

eaufa adulterii à viro commiffi, propter quam li-

i,

j

h

cet inflituere divortium quoad thorum ) manere

M

:m'ïmf m

'

innuptam, aut viro fuo reconciliari: ergo nec pro-

[

L

^

pter caufam fornicationis licet aliud inire Matri-

UT

l

L]

l] fgl-.

monium

.

tum ex univerfali Ecclefie & SS. PP.

i

rumze&,&zh'm

m

interpretatione : tum ex ipfo ordine verborum

ln

I næ,

obfervato à Chrifto; non enim poft verba, qui di.

liüuirät::;;q.

M

sniferit uxovem propter fornicationem,vel ex cau[a

lm v

fornicationis , pofuit verbum adulterat, mechatur,

i

n

il

V

ll

fed poft verba, dimi[Jam duxerit , aliam duxerit:

May

l

! nl

!

i

ergo indicavit, licere propter fornicationem di-

u

hrj

mittere uxorem , fcilicet quoad thorum, at non

VT

aliam ducere , aut dimiffam ducere fine sdulte-

V pl

rio, confequenter manere adhuc vinculum Ma-

f g,

trimoniale; aliàs enim ducens aliam non adulte-

fitimontum

rsret, non meecharetur. Imó ZMatth. 5. & 19,

Qu ft«

Chriftus claré füftulit libellum repudii ,

Judzis

ibüer t

permiffum propter duritiam cordis eorum, ab ini-

Q lt

tio enim non erat. fic, addens verba : dichum e[t

m lgt

antiquis : quicunque dimiferit uxorem [uam , det

i, n

ei libellum repudii.

Ego autem dico vobis: quia

Ergo Chri-

nim oj

oxmis, qui dimiferit. uxorem &c.

flus aliud ordinavit , quàm Moyfes, & reduxit

g n

1

TE

Matrimonium ad ftatum primevum , ubià DEO

gt

l

ita inftitutum eft, ut, quod DEus conjunxit , bo-

li

g t

so non feparet.

Judzi duo interrogabant Chri-

(

flum,unum, an liceat dimittere uxores , alverum,

dimfin us

an propter quamcunque caufam , intelligendo de

|

g gt

omnimodo diffolutione ? Refpondit Chriftus ad

"

ii

utrumque, concedendo dimiffionem propter uui-

)

cam caufam fornicationis, at negando licentiam

um

ducendi aliam , &fic permifit divortium quoad

ub

[/

thorum, at non diffolutionem omnimodam Ma-

tri-

| (BCmPt E

j

Gg ;

p

474 LIB. IV. TITULUS XI

»orfs

ffm

trimonii feu quoad vinculum

Ad 5 Jus Civile

»wldf

in materia fpirituali, qualis eft Matrimonium, poft-

1«/"]1 Rgu

quam 3 Chrifto elevatum eft ad rationem Sacra-

MW

( dl[TL

menti, nihil potuit difponere.

Dein Jus recen-

hgnc 1l

tiusin JVov. 117. c. 8. videtur correxiffe antiquas

" *e QHCSO r

Leges, & folüm propter caufas ibi expreffas in-

,1 ( & dfh

dulgere conjugem dormo expellere, adeóque fepa-

rationem quoad thorum, & lucrari doiem

vel

TA

wyr, tüm Q

donationem propter nuptias concedere

Ád 3

jl t

i

Haretici , nifi explicité & prorfus malitios? ve-

Ug s t

tm0 t

lint co»trahere Matrimonium aliter, quàm Chri-

av notur

ftus inftituit, quod non eft prefümendum, cenfen-

( um |

)

tur contrahere Matrimonium eo modo, quo Chri-

M f/ " I!j

ftus contrahi voluit

adeóque in ratione Sacra-

fnam, nam «

"n

i

,:n

u

(l'n

menti & infolubiliter: qug intentio generalis pre-

flnu L Ehf

valet erroneg períuafioni,qua putant, Matrimo-

nium non effe Sacramentum, & effe folubile. Dein

3 Ut

Jf

w

Ü

Matrimonium non eít infolubile ratione Sacra-

DAR Y

[

j

menti , aliàs Matrimonium Ratum effet infolubile,

ll zn

IT

fed ratüone fignificarionis ipfi inditze à Chrifto

n

L mcY

.

Eph. $. quia fignificat indiffolubilem conjun&io-

V, d

nem Chrifti cum Ecclefiía.

Y NLTI O'Vïe

Dico 2. Matrimonium Ratum, feu valide qui-

mhlw f

dem contraCtum

at per copulam carnalem non

(j

l

confummatum, etiam quoad vinculum diffolvi po-

filen [)

teft per Profeffionem Religiofam unius conjugum,

TOE h

ita ut alter aliud validà & licite ineat.

2.Imóo lon-

J

hg J.er" l

ge probabiliüs etiam per difpenfationem Pontifi-

€1S

At H'l()'u u) hit

Pars r. iterum eft de fide, definirain Conc.

(qumn. t(]

Tf

Trid. f. 24. can. 6. de Sacram. Matr. & jam ante

IZMIS Jaq; [

declarata c. 2. " 7. de converf. eonjug. — Pars 2.

quam füftinent Canonifle fere omnes exceptó

l] f w

Pontió & P.Reiffenítuel b. £. ». 2.imó Theologi

l r (!HW

[

re-

,äfm; ii

A

|

De Divortiis,

475

A.d 2.]0;0-1.!*

i

rccentiores paffim contra plerofque antiquos ,

M

prob. 1. folidé fic: Profeffione Religiofa diffolvitur

Ts M

Matrimonii Rati vinculum: ergo & difpenfatio-

DE* h

f

ne Pontificis diffolvi poteít , tum qvia Profeffio

!

yürd

m ',5

Religiofa hanc vim obtinet ex Jure Ecclefiaftico,

L

,: fhj

1

j

f

adeóque au&toritate Pontificis, à quo leges Ec-

Vil

J

clefiaticge & definitiones totam fuam vim confe-

ff s. w

!

quuntur, tum quia Pontifex per difpenfationem

OE

[

W '5,

tollere poteft vinculum ipfius Profeffionis Reli-

i T

Md

v

giofe

ergo eriam vinculum Matrimonii Rati,

L]ï*u

juxta notum axioma : ff vinco vincentem te, nul-

T

tà magis vinco te. avg.l. 14. ff. 3. ff. de diverf. &

ï*lr

ii

LUR

teiipor. pra[cript.

Dein prob. 2. ab a&u ad po-

tiont t

tentiam; nam 2&u jam fiepins difpensárunt Ponti-

WE |

fices in Matrimonio Rato,uti Gregor. VII, Adrian.

, Mtin-

|

1V. Martin. V, Eugen. IV. Paul. 1II. Jul. III. Pius IV.

hble Dein

Pius V| Gregor. XIII. qui uno die undecies di-

iye Oi«

fpensáffe refertur à Clericato de $2cram. Matrim.

s mfolbit,

decif. 1 $. num. 27.feqq.. Clem. VUI. Paul, V. Urb.

l

ï»m

)

VIIL Innoc. X, & noviffime anno 1726. Clemens

:

N

T

1

s

n«

XI. afferere autem tot & tantos Pontifices in re

isnti momenti erráffe prorfus temerarium & pe-

riculotum effe videtur.

NT

^

(ial

TUf

li

Objic. 1. Matrimonium Ratum Jure Naturali,

;.U[.

J

m

(IR

il

i

]

vel (altem Divino ,eft contra&us infolubilis : er-

ll

IU

ff

go nihil in eo poteft au&oritss humana , quod

jl

t

Y

D Eus conjunxit, bomo non [eparet.Matth. 19.. 2.

Matrimonium Ratum non differt fübftantialiter à

».'azionm?w

f

'deün'uäï'ï )

confümmato , nam suptias non concubitus, fed coti-

fe",(us facit. L. 3o.ff. de R. 3 Sedin confummato

i E

difpenfare nequit Papa: ergo.

3. Innoc. III. ia

r

j

[

€. 14. de converf. conjug. dicit, Matrimonium 4e

] Umue

!

prafenti conira&tum viventibus perfonis i9 nullo

! 5.3mb ,

cafu

476 LIB.IV. TITULUS XIX

n

tafu poffe diffolvi, nifi forté fecus fieret ex vevelatio-

M

gt

o j

te Divina. 4.Innoc. VIII. & Adrian. VI. ingenu&

gt

/qrsi o

faffi (unt , fe difpenfare non poffe: ergo

g. Re-

L

m

u

torquendo imprimis hzcormnia in Profeffione Re-

[

J:

iimento 1

ligiofa, & aCtuali tot Pontificum difpenfatione,

(

In forma ad r. dif/. ant

Eft infolubilis Jure Na-

bitut 1p(

turali, aut faltem Divino, conditionato tantüm "

i us

nifi nempe Deus, in cujus dominio funt corpora

l EAU

fito ^ D.

humana, & eorum jura quazfita, dederit Pontifici

]

tanquam fuo ín terris Vicario poteftatem diffolven-

fe

di. C. ant. abfoluto. JV. ant.

Ad 2. N. Cenf. cr

o xf

p4rit. oam abfoluta indiffolubilitas. Matrimonit

foceni r

inritg rel r&

confummati fundatur iti fignificatione conjun&tio-

m en dul

nis Chrifti cum Ecclefia, vel unionis hypoftatice

cum natura humana, quae conjun&io eft infolubi-

tapefetun.

lis: econtra conjun&io Chrifti cum anima fideli

tpiun, 1

per gratiam & charitatem, quam conjun&lionem fi-

dü E.ï'n

gnificat Matrimonium Ratum, eft folubilis, videli-

f

M

cet per peccatum mortale. Ad 3. Innoc. IIL id ibi

TA

m

L

non dicit affertive, fed per modum rationis dubi-

Ti Math

tandi, premittens , et// poffit videvi ; quà tamen ni-

MU

hil motus ipfemet. (tatuit Profeffione Religiofa,

f

sdeóque in 'aliquo cafu fine fpeciali revelatione

(Cntém d

Dei, poffe diffolvi Matrimonium Ratum.

Vel dic,

BUfrimp

Pontificem infinusre duntaxat voluiffe, quód per

W(e Loefs

mutuum conjugum diílenfnm diffolvi nequeat.

Wt

Ad 4. faffi funt, fe difpeufare non poffe ob defe-

Pt

i

Qum caufe , que ipfis non videbatur fufficiens.

li 1,, T

tranfeat ( necdum euim fatis probata eft haec coise

l

V tf

xlï'l

feffio ) ob defe&um poteftatis. NV. aut. C conf.

MR Mi

Hucufque locuti fumus de Matrimonio valido;

fi enim invalidé effet contra&tum, five Ratum five

31( ff hm hl

Confummatum , neceffario deberet fieri diffolu-

"m! Wp

t10;

"Püyj,

U

j

De Divortiis.

477

tio, vel feparatio conjugum (fi nollentimpetrata

Ti

ill

W

J

difpenfatione illud reftaurare, vel cohabitare in-

k n

ftar fratris & fororis) quam tamen publiceé & fine

W*

h

authoritate Judicis Ecclefiaftici , probató plene

fl m'hr

lity

jl

impedimentó nullitatem declarantis, facere pro-

!(G(h ]

hibentur ipfi conjuges, licet, poftquam impedi-

mentum ipfis innotuit , occulté teneanturà thoro

feparationem inftituere.,

&U [p

:

Nw xl

Dico 3. Divortium, ídque perpetuum ( ma-

d

T

DPH

nente vinculo Mammonn) ita ut aliud contrahi

ädl A,Cf

ll

non poffit, regulariter inftituere licet conjugi in-

ms Vm

nocenti propter alterius, viri aut feming , ut ut

EE

vw'

invite vel reconciliationem petentis, fornicatio-

?

ü

I

nem feu adulterium, h. e. propter copulam carna-

[i!

i ii

fj

l

lem perfe&tam cum alio aut alia habitam, fatísque

t f

If

M

i

j

cognitam, lItaomnes tum ex Jure Naturali, quod

m t

nonadftringit innocentem alteri, fidem violanti,

ï lEh'

& fedus, quo copjuges debent effe duo in carne

UM

una Gen. 2. rumpenti, tum ex Divino Chrifti Do-

| "("G

x

M/

mini AMattb, $. 9 19. tum exEcclefiaflico c. 4. $.

Mï. A

8.b.t. Dixi 1. inflituere, nempe propria auto-

Y

*g*OD 1

ritate, fi tamen publicé veller divertere , vel no-

v i

]1» l

centem domo expellere, deberet adulterium effe

ic

d

notorium public?, vel, fi effet occultum, coram

ï

p

Judice Ecclefiaftico probari , & divortium peti.

6. 4. b.t. c. 9. de Sponfal.. Dixi z. Innocenti. nam

Mnl!l xeq

pars adulterii rea non poteft divertere, fi tollere-

PTQH

il

tur, imó , licét dimiffa fit, femper tenetur redire

a u

&d confortium Matrimoniale, quandocunque in-

H (

nocens petierit.

Dixi 3. Sat:5 cognitam , h. e.

j u

l]

faltem moraliter certam , vel publice, vel priva-

n

5200

tim, vel per legitimam probationem in Judicio:

Tul

i

g Mi

ï

ad quam probatonem vel certitudinem efficien-

j

j

[i

M

dam,

LIB. IV. TITULUS XIX

478

jgilit

11

dam, cüm adulteria perpetrari foleant in occulto,

wgpxh

ben

j

atque ideo difficilis fint probationis, füfficiunt

sältc

L

prefumptiones violente , inindiciis delitto valde

" f g d

vicinis & ordinarie conjunals fundatz, ut fi uxor,

qiait

aliàs fufpe&ta, deprehendatur fola cum folo, de

Wll

(,. adült

no&te, & in loco ad peccandum apto.

Imo no-

tant DD. in c. 12. de Pra(umpt. cum Covarruv.

W epunp

(f

& Farinac. Prax. Crim. de delidl. carn. quód ofcu-

u n

la, tadbus impudici &c. quamvis fe folis non equi-

þda

"

i

párentur adulterio ad divortium fufficienti, in qui-

Em m *V

busdam tamen circumftantiis poffiut fundare vio-

à

füfecf

lentam prefumptionem adulterii , & fufficere , fi

nf

non ad condemnationem criminalem,faitem ad di-

onta Panart

vortium, Dixi 4. Ztegulariter inam nec ob adulte-

rium femper conceditur divortium, utl r.fi adulte-

[ PUU A

EO

rium non fuit formale, h. e. non fcienter vel non li-

UOT

bere cofüiffum,ut fi maritus cum alia,quàm bona fi-

.M

(

Mn

de credebar fuam effe conjugem, concubuit:fi uxor

l anïm)ïxd

juflis ex caufis putavit, maritum fuum jam efle de-

UUR

mortuum, & alteri nupfit: fi per violentiam fuit

IN

oppreffa &c. an veró hoc etiam procedat , fi per

metum gravem fuit ada£ta, difputatur

mihi fpe-

f t t

&ato rigore probabilior videtur affivmnativa; quia

Ti ney.

talis metus non tollit peccatu.;; coram DEO, ac

BCtit, t ton

infuper jus divertendi, utpote non folum Jure Ec-

Wt 9'6(01]

clefiaftico , à quo obfervando excufare poffet me-

äwnem. (edb

tus, fed etiam Jure Divino & Naturali eft concef-

fum

re&é tamen ex charitate non dimittitur

AO ii 5

2. Si adulterium & il-

uxor talem metum pafía

Nottl

lata indé injuria ab innocente adulterii conífcio

dl i

aJ»l

fuit remiffa vel exprefse,

vel tacité, petendo aut

P æ)m H )]] l

reddeudo debitum Lonjugale amplexando, ofcu-

/i/fml

lando,

) hun; foï

ISX

ïl

De Divortiis. :

479

TM

|

lando, aut alia familiaritatis vel amoris figua fpe-

Q

I

(

cialia exhibendo, v. g. per jocos, lufum &c.

3-

(dd h "

Siuna pars alteri dedit caufam adulterii faltem in-

Iw

!

^i

LT

dire&e, v. g. diu denegando debitum conjugale,

T

confentiendo , vel non impediendo , cüm facile

100 0 :

4. 9i

| äpayl LT,(W.

poffet, adulterium, illud fuadendo &c.

L ,le

peftea eiam priüs innocens labatur in adulterium,

JARM

B

& fornicetur aperte vel occulte, quia paria delicta

H.lJ

W

mutuá compenfatione tolluntur. c. 4. $. C* 8. h. t.

n

c. fin. de adult. Id quod probabiliüs etiam pro-

UT

AUL LUA

1

v

T

cedit , fi divortium priüs per fententiam Judicis

À LM,

Í

fuiffet fa&tum.' Covarruv. uterque Barbof. Gon-

zal. Clariff. P. Bóckn ad h. t. ». 28. me citato,

':.:)Jiffmädi- :

r

contra Panormit. Sanch. Guttier. & Laym. quia,

ficut ipfum adulterium & fura, ita & fenteniia Ju-

MTTA

dicis, non abfoluté tribuit Jus divertendi, fed 1o-

o

lüm conditionaté, nifi nempe & innocens poítea

TE

3

iv

fimile delidium committat, & pariter violet fidem

AU

;üfumr

!

l

conjugalem, fiáàtque nocens & reus.

jb

Objic. 1. Si adulterium prebeat caufam infti-

J

i

N

tuendi divortium perpetuum, feu per totam vi-

.R MW

tam, ita ut nunquam teneatur innocens recipere

nocentem , licet fupplicet, & reconciliari ferió

(l

petat, uti communiffime docent Au&ores, licebit

7 Ub

u

utrique copnjugi mutare flatum, & ingeedi Reli-

'te

gionem: fed hoc videtur falfum; cüm fic pona-

tur impedimentum, ut ipíis nec liceat unquam uti

gl

e

AUA

Matuimonió , & cohabitare , quod videtur re-

u ngq DL

ii

pugnare Matrimonii nature: ergo.

z. ]. 3.

AU^

n

de adult. habetur , quód fi mulier. dimiffa egerit

uU

i

d

u

penitentiam, & voluerit ad virum fuum reverti, de-

(l IEF.

101

bet. ifTe, fed non fape , recipere peceatricem.. ergo.

" H M

ln

3. Chriítus folummodo viris dedit poteítatem ai-

j

j

Init-

rA

480 lIB.IV. TITULUS XIX.

mittendi uxores propter fornicationem. 7Matth.

gt l

« us

$. ( 19. ergo uxoribus id non licet. 4. Separa-

tio conjugum non poteft fieri propria auCtoritate

,S:i:muniusi

n

& fine judicio Ecclefiz. c. 3. P. £. ergo innocens

non poteít propria au&toritate divortium infti-

j/i j i

tuere, cüm in propria caufa fibi jus diceret.

B.

jn (ompi

ad r. Utrique non licet, fed folàm iunocenti,

&fcmumV-E

hoc ibfo quód perpetuó poffit nocentem exclu-

i

dere à thoro, ut plerique docent, & meritó. " No-

initis, of

centi veró , quia fernper paratus effe debet ad re-

1 0

vertendum, fi exigatur, non licet ponereimpedi-

fruc i

mentum , quamdiu fpes fupereft reconciliationis,

fedionema

aut non impetrat licentiam ab innocente mutandi

p lt ts

ftatum.

Ad 2. Per illud debet non intelligitur

10 PT (

debitum oeceJJitatis , fed boneflatis, vel, fi uxor

I:':j'.'gem, D

certo iucontinentiz periculo exponatur, & viro

D.

per reconciliationem nullum immineat grave ig-

commodum, etiam cbaritatis.

Ad 3. Chriftus

Mi

p

fuit folüm interrogatus de viris: cüm veró eadem

'Imä :mm'«.'"«

ratio violatz fidei conjugalis pugnet pro fceminis,

ln

[

i

w

N

etiam his licet fe feparare à viris quoad thorum,

Vi

m t

quod etiam fatis expreffit S, Paulus 1. Cor.7. &

Wurgen,

€. 2. 4. $. b. t. atque DD. omnes agnofcunt.

Ad

&t nl

44. Diflinguitur inter feparationem quoad vincu-

1

w .dfüdü Jj ]gg

lum propter impedimentum dirimeos, de quo lo-

Mp i

quitur. €. 2. cif. & hec neceffarió fit au&toritate

;:ilïxe..viri Mf

]udicis Ecclefiaftici ; atque inter feparationem

j':ï;z((a:zïona

quoad thorum , quàm pro foro iuterno licet

|

1

!

WW

:

propria au&toritate inflituere, imó & pro exter-

ROR

M

no , fi adulterium eft publicé notorium. c, 4. P. f.

UR d

€» c. 9. de $ponfal.

d

DOHGJM f

W

Dico 4. Divortium temporale , nimirum

äfpo,[d

'f.m

Wi

quamdiu durat càufa, quoad thorum & coha-

bita2-

dU

n d

n

De Divortiis;

481

müüfml !

j

bitationem licet inftituere innocenti ex fequen-

It | ,

L

tibus caufis.

1. Ob adulterium fpirituale, feu

p ts

lapfum uniusin hgrefim, vel apoftafiam à tota fide

^ Ri

Chriftiana. c. 6. $" 7. D. t.. 2. Ob periculum ani-

L "'ml

mg. C4R. y . catif. 28 q. 1. Ó . 2. D. t utfiunus con-

T It

f

jugum compartem vehementer infliget ad grave

Lm W

j

!

peccatum v, g.fodomiam, apoítafiam,veneficium,

Q j

furtum &c. non tamen, ficonjunx fit quidem fce:

j & li No.

leratus, compartem tamen non incitet, ad fce-

a ndn.

lera. 3. Obpericulum vite,vel corporis,utfiunus

j gu Itl

flruat infidias vite alterius, fi meritó timeat in.

Hm Hl))

fe&ionem ex contagiofo alterius morbo, v. g. le-

DX

M

"4

pra lue Venerea &c. 4. Ob fzvitiem v. g. mae

/

TRU

riti, nimis crudeliter traCtantls vel verberantis

^ R tot

N

conjugem. per c. 8. C* 1 3. de veflit. [pol. & peri-

Wl;

lm

culum fit ia mora, ftatim propria auCtoritate fu-

«in i

gere poteft uxor, ut nempe evadat in tempore pe-

v Cs

riculum, finempe ex circumftantiis vel minis haud

av

vane metuit immoderata verbera, percuffionem

Gw þ'm

fanguinolentatn, vulnus, vel mutilationem &c,

M&QW WMhy

prefertim fi feemiua fit nobilis, debilis, aut aliàsg

n N WI 1

morigera: nec tenetur redire, nifi vir credatue

u GM!

efle placatus, aut fufficienter caveat de non offen-

iaj

TT

fun

dendo vel Izdendo per fidejuffores, pignora, vel

,u:qual

faltei per juramentum: fitamen propterimpro.

d

bitatem viri non fatis confidi poffit ejus juramen-

to, heccautio non cenféturidonea, & uxor marito

l R'Vä M ^

y

ïn() ll

reftituinon debet, uti nec, fifidejufforia, vel pi-

)[U n

pa

gnoratitia credatur non füffeCtura

Et hec cau-

n

t

p

tiones adhiberi debent etiam in cafu , quo uxor

QLGRL*

nondum fugit, querelas tameu apud Judicem

Al*

deponit de fzvitia viri, & fuo periculo, ídque fa-

UDOI Le D

ii

tis probar. Poterit etiam Judex alio freeno coér-

j

Pars I

Hh

€ere

482 LIB. IV. TITULUS XIX. De &c.

cere infolentiam viri.

$. Probabiliter etiam ob

f

valde moleítsm cohabitationem , v. g. propter

perpetua jurgia, difcordias , rixas, ex unius in-

j Don

veterata improbitate non facilé ceffaturas, DD.

k ürore

cum Sanch. de AMatrim. l. 10. d. 18. n. 11. quia

inde periclitatur falus animag & corporis.

Sed

opus eft auCtoritate Judicis Ecclefiaftici, ficut &

iu preecedentibus caufis, ubi in mora non eft pe-

riculum, & caufa non notorial, fcilicet ad evi-

tandum fcandalum.

Objic. Chriftus Mattb. 5.

'1, Dudti

€" 12. propter folam fornicationem, feu carnale

fu-dt

adulterium , permifit divortium.

Idem videtur

t D.

flauere can. 2 2. catf. 3 2. q. . ergo propter alias

Ml

cauías non eít licitum,

E. Chriftus & caz. cit.

loquuntur folüm de divortio perpetuo: per hoc

Muttai

sutem non excluferunt divortia temporalia ex

UTIm

Í

aliis caufis inftituenda.

hM

"

J

T

io

]

Quares , apud quem ex conjugibus divortió

; Dit,w]

(

feparatis, & cujus fümptibus, alendi fint liberi?

fi t

W. I. Apud eum, & expenfis illius, qui feclusó

ii

deli&tó & divortió tenebatur ad expen(as educa-

tionis. g. tamen 2. In peenam deli&i per fenten-

ONin

tiam Judicis auferenda funt proles à delinquente,

& apud infontem educande , nutriendz autem

J

(utnjy

Titre Nf

expenfis delinquentis, modó tantas habeat fa-

cuitates, licet feclusó deli&ó nou fuiífet obliga-

'ï?SffffndI' (

LT

wus, Zdutb. Pater C. divortio fadto. Noy.

1 17.5.7. Vid. latiàs Sanchez

11 [

lr

]

il

d. L'19. d. 26.

i

^ Pt

WIw

AU t

)vL &n

d

li

«6 o g

N w(rh

jf

tj

P

ITIU-

1 li

lQ l

XlX' DQQ,

]

—203 GD 882-

455

n :

'll[

Q

1

M l t

TITULUS XX.

J j WJE l

du

t l]

De Donationibus inter Virum

UT

j

& Uxorem, & de Dote poft divor-

UT l

l nlih

i

tium reflituenda.

WM

md Vj t

bt

*]

SUMMARIUM.

?J

It w

fhii " Mmk. j

I. Donatio inter virum & uxorem : dos: d äan-

OC 0 C

i

tra- dos quid.

l f n

A.

Donatio inter conjuges an & quomodo fit in-

ts

v4lida.

Tl 1 t

3.

Dos , & contra-dos, foluto quoad vinculum

AMatrimonio cui cedat.

t1t: v hat

Ktyotit ex

4-

Uti && bona paraphernalia, communia, acqua-

flus, Morgengeba, & dotalitium.

[I

p m

-

Dotem, vel donationem propter nuptias , in[li-

o (

tutó. propter adulterium. divortió , lucratur

j u

Dars innocens regulaviter.

l dl t

yiipríete

Onatio inter virum ( uxorem wocatur,

d g,

D

quando vel vir uxori, vel uxor viro, du-

n

rante Matrimonio aliquid dat cum animo

7I

uansferendi dominium,

Si id fiat ex mera libe-

]

"

ralitate , dicitur gratuit4, & eft proprie dicta do-

d M.

natio: fi ex alia caufa, v. g. remunerationis me:zi-

j

ondd

torum, gratitudinis ob beneficia, mortis &c. ap-

pellatur remuneratoria , antidoralis , mortis causá

&c. & infenfu ftri£to donatio non eft. — Dos,ob-

je&ivé fumpta, JDturatb«Gut/ S5rautGdat/

eft pecunia vel alia res pretió eftimabilis, quam

r/

uxor viro ad fu£tinenda Matrimonii onera, nempe

L'

Hh . a

ad

Tf

LIB. IV. TITULUS xX.

484

ad alendam uxorem , liberos, & familiam, affert.

d

Si

y

Commuuis ex /. 10.ff. & l. 20. C. dejur, dot.

res illa jam fuit iradita, vocatur dos conf[fituta :

f T |

fi provenit à patre,qui ante omnes tenetur dotare

[ *gf

$n

filiam, avo, vel alio ex afcendentibus paternis,

L'.Sïrfiïv qna

nuncupatur profe&itia, fi ex bouis maternis , vel

jopnoh

ipfius uxoris, vel extranei, adventitia: ficonfiflit

gutfen)

enocatn

in parata pecunia, vel in alia re certó pretió taxa-

t2, vocatur affimata: fiin reimmobili, certó pre-

ia

tió non taxata, inaflimata. — Dotis in pecunia vel

11f2

re fungibili confiftentis, & eftimate eftimatione

u) Q

venditionem faciente (quz hocoperatur, ut folu-

a ttnyis

16 Matrimonió pretium reftituatur, non res indi-

fuus tl

viduo) dominium plenumeft penes maritum : in-

aonig

eítimate autem ( vel eftimate quidem , at nou

t fo0

gítimatione venditionem faciente) dominium na-

L

fid (ne

turale eft penes uxorem. £. 30. C.de $ur. dotium.

(

l

ll

;

It

civile autem dominium, quod confiftit in admini-

pOv

ftratione bonorum dotalium, jure vindicandi, &

tosudits

facultate percipiendi fru&us ( falvà tamen bono-

LEU

rum fübítantià, & inalienabilitate) penes mari-

t nf

tum.

Doti correfpondet contrados, feu donatio

WL g

propter nüptias, ?fDibetíag/ & eftid, quod ma-

DT

rirus, velalius ejus nomine, promittit vel confti-

jügfm /;'15 Ü (

tuit uxori in commpenfationem & fecuritatem do-

Tf

"

tis, atque de Jure Communi deberet exequare

l dClr/

,

dotem. Zuth. aqualitas C. depatt. cony. Nov. 9 7.

4l

]U

1 Qu

ii

6. 1. 2.4/N0Y. 119.€C. 1. Debettamenattendicon-

V t

fuetudo locorum, vi cujus opifices fzpe aliud pro

;:&am,axm (

contradote non conftituunt quàm artem vel peri-

T

)

tiam fuam, , Regulatur feré in omnibus, ficuti

dos ejüsque dominium civile, at fine ufufru&u,

fi confiftat in re immobili, pertinet ad uxorem,

l

le;,

per

Vi

M

j

De Donationibus inter Virum &c. 48$

mäüam,afïw. *

per f. 3. In[litut. de donat. l. ult. de donat. ante

lMd g

snupt.

^ tf ï

Dico r. Donatio proprié di&ta notabilit inter

t

conjuges, non Principes, non collata in tempus

lu D

)

mortis, qua donans fit pauperior, & donatarius

Tf v

locupletior, de Jure Communi eft invalidain tan-

M: ff

£um, ut femper pro lisitu revocari poffit, licét nou

TOvl

I

gevocata in vivis confirmetur per mortem, & eva-

QU n y

dat irrevocabilis. Ita plerique ex/. 1. 2. 3. . 7.9.

s

11.13.23.31. 33. 40. 42.Q9 e. ff. b. t.€9 c. fim.

TAE

eod. Qusconfirmatio per mortem retrotrahitur

:

ts ul

ad tempus donatienis faCte, per [. 2 j. cit, ita ut

02 d

fru&us rei donate & tradite ab eo tempore ce-

TTR

Si tamen res donata ex-

dant conjugi donataiio.

jm, t 001

cederet $00. folidos, quoad exceffum ,(i donatio

QrUmmm nee

effet fa&a fine infinuatione apud Judicem, non

d

]ur dutin,

coufirmaretur per morterm.

Oljic. 1. Si maritus

Vtnsdmia

ineEUS

repudiat hereditatem vel legatum in gratiam cone

-

iiqni, &

jugis, ut huic obveniat: item fi uxori remittit ufu-

i um

ras dotis promiffz, non tamen tradita , repudia-

n

tio & remiffio valet irrevocabiliter. /. 5. cit. $. 1 2-

) tv

gdos,feudonmo

146 L. $a. ff. b. f.

Sed talis repudiatio (vel re.

iij qnic

Taiffio ) eft donatio, quia transfert maritus in con-

"

jugem jus & dominium legad, utpoete quod ftatim

peít mortem legantis absque traditione fit legata-

ii

qu a

ri: dein ]. ?. $. fin. ac l. 4. [f. eod. dicitur de ma-

rito, qui rem fibi donandam donari jubet uxori,

g

IU

quàód idem faciat, ac fi rem acceptatam , C [uam

SgæpeahudP

factam,uxori dediffet.

2. In l. Papinianus 2 2. ff.

£od. habetur, quod haeres mariti nequeat conve-

t

velgt'ï

niri füper eo , quod maritus promifit per ftipu-

gb

lationem , & fic verbaliter donavit uxori , licét

1

I ii

i

duragte voluntate dece[ferit : ergo per mortem

j*

Hh 3

€on-

n cgicun

Qd

486 LIB.IV. TITULUS XX.

Hmimoüium)

conjugis non confirmatur donatio, faltem verba-

m

lis , quam traditio non eft fecuta.

B. ad 1. /|Veg.

g "

conf. quia maritus nondum eft fa&us dominus h-

reditatis , vel legati, vel ufüurarum dotis promiffe,

gin r

& fic repudiando vel remittendo non fit paupe-

n

f?ffi»n'n d

rior; nam etlam legati dominium non acquiritur

gf íi

completé ac abfoluté per mortem legantis, fed fo-

làm inchoativé & conditionate, fi legatum acce-

T

ptetur priüs.

Illa juffio, de qua loquitur/. 3. *

pl

4. Citt. involvit virtualiter duos acus , quorum

quehmdes)

if doudt

uno tacité acceptatur donatio pro fe , Galtero

Jos pf

transfertur in uxorem, & ficres veljus jam abfo-

luté acquifitum amittitur, atque jubens fit pau-

ventiia d

perior.

Ad z. llla 4. 23. eft corre&ta per JVov.

ln fsl

162.€. 1. pr.C' . t.

ww 5

Dico 2. Solutó Matrimonió quoad vinculum,

f pure nf

nempe per morte:n unius , vel per ingreffüm in

trtitad )

Religionem , vel propter dete&um impedimen-

n )

tum dirimens, dos redit ad uxorem, vel fi ipfa

Tituntetdr

mortua fit, ejus heredes, imprimis ad liberos, fi

Kürm,

forte reliquit (falvó tameu benefició competen-

vt d d

tiz ex bonis dotalibus viro competente ) econtra

po du

donatio propter nuptias ad maritum, &, fiis mor-

Qs

tuus fit, ad ejus heredes , imprimis liberos; nifi

e1981, d

nimirum obftent vel aliud exigant pa&a dotalia,

Áus fnt i

Communtis

vel|confuetudo, aut ftatutum loci.

AR r

ex c. 1. c. fin. b.t. l. Yx. feqq. ff. l. 2. 7. €7 fin. C. So-

mj p

lutó Matrim. Autb. aqualitas C. de patt, convent.

Qt, f

tam fuper dote &c. càm fioe Mauimonio dos, &

donatio propter nuptias , effe non poffint- c. 2. 5.

Vifnfh

i

b.t. S. 12. In[l. de nupt. Dixi 1. Propter detectum

vertendo, lü '

impedimentum ; finempe illud latuit etiam con-

nf ümp

juges; fi enim fcienter & mala fide contraxiffent

It

Ma-

;Xxl

DeDonationibus inter Virum &c. 485

T

fihcm n

"

Matrimonium, dos € donatio propter nuptiss ce-

MLN

deret fifco in peenam. J.4. C. de inceff . nupt. vifi mi-

m

]

M

norennes contraxiffent, & poft legitinram etatem

i

ftatim receffiffent ab invicem.

Dixi 2. f4lvó ta-

A if

Q m pmpe

sien benefició competentia &c. vi cujus vir, & ejus

TUj

liberi, nen tenentur in reftituenda dote ad plus,

Ll d

quàm falva fuftentatione neceffaria poffunt, /. 12.

Ti

I. 14. ff.[olut. Matrimon. quo modo compenfatur

li. d

Vi

viro privilegium, & hypotheca, quam uxor (eját-

Ms um

que heredes ) habet in omnibus mariti bonis quo-

pf d

ad fua dotalia./. 2e. C. de jur. dot. Sed forté Objic.

3 vl um

Dos prefe&titia revertitur ad dotantem ( & ad-

Mt jdes p

ventitia ad conftituentem ) [. 4. C.folut. Matr. &

um pe ,

l. un. $. 1 3. C. de vei uxor. 4&&. ergo non redit ad

uxoretim.

g. Olim quidem dos profectitia , que

yad vincuum,

fuit à patre conftituta filie nondum emancipatz,

revertebatur ad pattem,fed hodie, poftquam per

M tgefim a

yminpedinen|

elocationem in Matrimonium emancipantur filiz

i, df

vi confüetudinis , ceffat dos profeCtitia, & redit

ad uxorem.

Adventitia 8utem folüm tunc re-

sls d

vertitur ad dotantem, quando is expre(sé hoc fti-

d

pulatus eft, ut habetur &. (7. L eit.

gerit)

Ü

——

Quzres , an etiam bona paraphernalia,, Mor-

yin d (i00

'

[

!|

n

li

gi t il

gengeba, dotolitium, bona communia, & acqua-

'

ftus , fint reftituenda uxori folutó Matrimon:ó ?

jl

]r

[

u t

"a

Ántequam refpondeam , explico hos terminos ;

]

fmeO

paraphernalia ( 0a8 gugebrad)te GBut ) (eu ultra-

z'C'

dotalia, funtilla bona, quz uxor habet ultra vel

n

J

J

extra dotem : fi marito tradidit adminiftranda cura

gt P

ufufru&u , in utriufque & familig utilitatem con-

T DOM

t(ä

|

vertendo, & à fe revocabili, fine titulo dotis, vo-

1 u j

I

cantur fimpliciter. Paraphernalia. l. 3. & fin. C. de

l

Ü

Mu g

!

padt. cony. fi autem ea , & ufumfru&um, fibi uxer

jü

m'äl

-

[

f

?

Wh 4

ä

488 LIB.IV. TITULUS XX.

DcDgnätiOT

refervavit cum adminiftratione, Aleceptitia dicum

tur. ZMorgengeba, feu AMorgenatica, Donum M«

g "

tutinale ,. Sorgengab/ eft id, quod maritus

&»:4 iafm u

gogoittt

Cplerumque Nobilis) altero die nuptiarum dat

du j

conjugi propter creditam fibi pudicitiam, vel in

xemunerationem delibate virginitatis: & de hoc

[

quin, t

d u

dono fzpe convenitur (etiam apud plebejos?) per

paQa ante initum Matrimonium.

Dotalitium .

fgdo p

s Dittumb/ 2eib z Sucpt/ €eib ; Gebing/ IG ittibe

wre um

C5if&/ licet quandoque in alia fignificatione acci-

r

piatur,eft ufusfru&us, quem maritus in eventum

Jet p

mortis füge conftituit in bonis fuis uxori in com-

sditlemo

penfationem dotis vel ad meliorem füftentatio-

lls Joere dj

"

;

nem.

Bona comtmtunia appellantur, que ftante

"

m

l

(

m

!

[

Matrimonio utrique conjugi jun&tim obvenerunt ,

SENU IT

pra

V. g. ex donatione , hareditate,legato &c. intuitu

LU 1n£

711

i

Ti

m

utriufque, vel per negotiationem utriufque pecu-

AM

lgl

niis aut hbonis exercitam ,

vel communi & ferà

i

^m |ne

WW m'w., C

equali induftria, labore, ftudio , parfimoniá utriut

st d

que , uti fit apud quofdam opifices & mercatores.

ld íne lh

gxx

Acquafius, Steungeneg Giut/ funt lucra conftan-

J

Jj

j

l

/

'

[

MT

1e Matrimonio acquifita, five unius feu utriufque

Ditos

V

conjugis induftriá , labore, negotiatione &c. fi

TUD & (fg)

communi opera funt acquifita, feré coinciduat

Pt

cum bonis communibus.

Jam g. z. Parapherna

UM

iam fpecificé fümpta , quàm Receptitia, utl &

Faj

Morgengeba, certé reftitui debent uxori ,ejufque

ieido.na(;o:em

haeredibus, quia pleno jure ad uxorem pertinent,

BRT

A |

(|

X. 2. Etiam dotalitium ei debetur, fed ita, ut do-

[7T

vycfï mn

tem repetere ab haredibus mariti prohibeatur, fi

V

dotalitió frui velit , nifi aliud per pa&a fit con-

.PHC

Ml

ventum , vi quorum, vel ftatuti, pro dotalitio

m

if

L

fubinde uxori cedit donatio- propter. nuptias ,

I

Mil

Dit

XK.

De Donationibus inter Virum &c, 489

pnrm

pic £Biberíag

B..3. Ex bonis communibus

4

1edia pars cedit uxori ejüfque hzredibus. c. 2,

i

1

V m

J*

t.

Idem tenendum de Zcquafivbus communi

i

.

Á

T d

vel negotiatione, vel induftria, donatione aut hz-

j

hw

I

reditate jun&im ab utroque acquifitis, ut fuad

tl

parraiio, equitas, & multorum locorum confüe-

JQ Wüxa »S) W

tudo; quamvis paQa dotalia, ftatutum, vel con-

D'W(

MH

A

fuetudo parricularis loci alind exigere pofünt. Si

LU

tamen unius tantum opera,

vel unius negotiatio-

h

f

b

,ch ;

Ib

ne&pecuniis, velh

ditate &c. uni tantüm re-

N w m-w

i&à acquifiti fint

E. 4. 1llos pertinere omnes

füsmiit

ad talem conjugem, etfi uxor fuerit , que proin de

110 'Tfu EE

illis liberé difponere poteft

vel ejus haredes :

n

Z

( at

quamquam in dubio de Jure ftet prafumptio, or-

lr obrnent,

es acquaftus & lucra couftaute Matrimonio ac-

fo r u

quifita effe à marito, & ad huac pertinere. . 5 r. ff.

WEQUC CU

b

LI

Nifi nempe aliud habeat confuetudo, vel

voma & d

tutum logci.

Quid in Bavaria de his acquaftu-

W' m A»H N

H

n(

bus ftatutum fit, maxime quando unus conjugum

AE

COU

deceu:t fine liberis, vid. S$tatuta Bavar. 8Gubtz

Secbt tir. 1. art. 1. 4. 10.

| W üml Qu N

i

n

lv

vm

Dico 3. Solutó Matrimonió tantüm thad tha-

pepod Ti

[

rum & cohabitationem , feu factó divortió, pro-

J

(

ii

prer upius adulterium, innocens non folüm recu-

-an

N

perat dotem , vel donationem propter nuptias,

*.

j L"W ju

quam attulit, fed etiam lucratur nocentis dotem

b!)'w e (Mt

vel donationem propter nuptias, at non nifi per

i t]e ME h

fententiam Judicis, nifi adeflent liberi partis adul-

terg five ex hoc five ex alio Matrimonio.

Text

j f WO'

& DD. in c. 1. & 4. b.t.1. 8. 8 4 5. C. de vepud,

t

n

HIWW |

LE

Ioy. 117

. £. $. 9. Dixi 1. Dos; non autem anit-

!

a

h

]

tuntur paraphernalia; haec enim in d. c. 4

4. per va-

QUP

n g

n

cem dotalitium non intelliguntur , fed yel dona-

L

tio

w

!

Hh j

D

490 LIB. IV. TITULUS XXI.

tio propter nuptias, vel pretium & eftimatio do-

j (fünd'

ginoti

tis : de]ure Bavarico uxor adultera amittit etiam

|

p t

Morgengebam, & alia donata à viro,item medie-

g

tatem acqueftuum, fi aliàs ipfi deberetur,

Dixi 2.

,

At non nifi per fententiam ; quia amiffio dotis &c.

f

j

il

eft pena: pena autem privativa non incurritur

ipj st

ante fententiam.

Id concedo, quód pars inno-

n d

"

(undarut :

cens poffit retinere dotem, que ipfi tradita eft,

n pe

ábsque fententia Judicis , féque tueri exceptione

adulterii adversüs adulteram , fors repetentem,

"o

Dixi 3. nifi adeffent liberi: in horum enim exiften-

bih, g

t hr

tia proprietas dotis, vel denationis propter niu-

ptias, cederet liperis, innocenti autem folüm ufus-

yroi n

fru&tus, Noy.cit. c.8.8.2. — Dixi 4. Propter adul-

pupoelt

teritm ; fi enim absque deli&to unius fieret divor-

tertám x

tium, precedunt ea, que in antecedenti Affertione

i f

diximus. perc. 1. /. t. & commubem DD. Coe-

b Mä

l

ru-

[

rüm fi dos vel donatio propter nuptias non effet

n n

conflitut2, caperetur omnium bonorum pars quar-

:

T Qu

ta ab innocente. Z penuit. ff. 1. &* 2. C. de Ztepud.

T n

um n

r

ITIULUS XXI.

fittnque

Otnium jop

De Secundis Nuptiis.

Ti

SUMMARIUM.

f (

T Qu

*

I. Secunda nuptia quid: & qua illorum pena.

f ) fleade

m

u

P

Secunda nuptia, funt licita ;

& l

3. Modó (atis conflet de morte prioris conjugis.

Wt w l

4. 4n, C qua pena fecundarum nuptiarum [int

Vl

abrogata.

J

tj

|

|

]

m;

f- n fecunda nuptia fint benedicenda.

eïf,

qmdgm

€?

"-

|

De Secundis Nuptiis.

49I

1

1 t

æ&ifnaliod

|

Er fecundas nuptias intelligitur non modó Ma-

It &U

trimonium fecundó, fed etiam tertió , quar-

r

m, [m d.

l

tó, & toties, quoties per mortem folvitur,

"

ï

j Dlel

contra&tum.

Jus Civile fecundas nuptias , pra-

J

d)

don; &f

fertim in feeminis, odit, & propterea in binubás

HUW "

Attr

ftatuit varias poenas, maxime fi intra annum luctüs

A n

VMOO

nuberent alteri viro: quas inter alique in odium

l]?

Tl

fecundarum nuptiarum ftatute funt , & proprie

lum

i

rationem peenz habent, utiinfamia, incapacitas

U fb

ad omuem hareditatem vel legatüm capiendum

DERCIM

abalio, quàm à viro: amiffio omnium bonorum

ini Wptry

tituló lucrativó à priori marito acquifitorum, quz

VU fl uf

proin viri demortui confanguineis cedugt : & ue-

Dd

gata poteftas marito novo aliquid relinquendi uF

Aliz au-

Q feret lo

tra :ertiam bonorum füorum partem.

bnt Aferion

tem fpeGant favorem liberorum, fiqui adfunt ex

m DO Cene

priore Matrimonio , fecus, evanefcunt, & proprie

j mf

propterea ponz non funt, & alique, nimirum tres

Yi us qure

prime, quas recenfebimus, maritum equé,ac uxo-

!

J

W

LU

hn

rem, ad fecunda vota tranfeuntem afficiunt. Sunt

autem fequentes;

I. Traufiens ad fecunda vota,

five intra five poft annum lu&üs, amittit proprie-

N

tatem, qui refervatur liberis prioris Matrimonii,

n

ompium bonorum à priore conjuge acquifitorum

j

tituló lucrativó , quamvis ipfi maneat eorumn ufus-

fru&tus ad dies vite. /. 2. C. b. t.

Idem eft de

j

bonis , qug obtinuit fuccedendo ab inteftato libe-

|

ris , fi eadem ex bonis defun&i mariti profe&a

MM

Dein 2. prohibe-

funt. AVov. 22. €. 46. f. 2.

tur vel per aCum inter vivos , vel per ultimam

n at

J

voluntatem, plus, quàm portionem filialem, eis

j um d

nin $inog «Sbuül/ conferre in novum maritum ,

& quidem,fi partes ingquales liberis prioris Ma-

j

L

tri-

t

M

492 LIB. IV. TITULUS XXI.

&rimonii obtingeren. , non poteft marito nifi mi-

i

gufltt

nimam flatuere. J. 6. C. b. f,

3. Siquid donáíffet

uU

liberis primi thori, non poffet revocare ex caufa

i

[ !

ingratitudinis. /Vor. cit. c. 3 . ubi tamen excipitur

Ín

Eiilm

i

m

duplex cafüs, nempe infidiarum in vitam, & im-

g. r

pig inje&ionis manuum in parentem, 4. Amittit

tutelam vel curatelam liberorum prioris Matrimo-

um ial

nii. ZVov. 94. €.2. C c. 67. de appellat.

Item $.

n o

jus educandi di&os liberos. /. 1. C. uäi-pupillz' edu-

«tb

cari. uifi nempe aliud habeat confüetudo, vel exi-

n Yaf

ffenn

gant circuinftantiz, per [. cif.

Dico f. Secundz nuptig omnino funt licite,

ficieni can

etiam feerinis intra annum luctüs, per (e, modó.

Ordinatum;

faris conítet de morte prieris conjugis? quidquid

[ter, potell&

ordinaverit Jus Civile, quod in hac re non eft at-

itnijrama

]

Jb Thí

tendendum, utinecin foro Civili hodie attendi-

D]

g

!

i

Iv NÀ

tur. Affertio eftcerta non tantüim ex Jure Natu-

fnec r t

rali propter periculum incontinentiz , quod fepe

LAN.

datur in viduo vel vidua, & fpem prolis fufcipien-

M

D

æp'(:t

dz, fed etiam ex Jure Divino juxta illud S. Pauli

M

1.Cor.7. $i dormierit vir ejus, liberata efl : cug

U

Tj.?ailtih

vultnubaz: tantim in Domino, & ex Jure Cano-

[

N

nico. c. 2. b. t. ac univerfali Ecclefiz praxi. Ojjic.

tttdinem: g

S.Chryfoft. can. 9. cattf. 3 1. q. 1. fecundas nuprias.

Áiti p

vocat fornicationem bone[lam. -- y. S. Chryf. vefte

Bl

gl.loquitur de illo, qui vivente conjuge, per libel-

!

DAU h fiw

lum tamen repudii dimiffa, ducit aliam.

Dein

Tünl

NU

N

honefta fornicatio implicat.

Dixi tamen, odà.

) IN

ll

(f

Sed hinc

li

fatis conflet de morte &c.

V nl

d IU

Queres , quomodo conftare debeat de mor-

]

IN

'-llb

te prioris conjugis

*

?

y'. Moraliter certó. c. z.

'13('

n Wm h

D

éit. & «. 19. de Sponfalib. quia aliàs datur pe-

J

Em J Hr,rl

riulum agdulterii ,

& Matrimouii noyi nulliter

Á f

COn-

"m] (

N

De Secundis Nuptiis,

495

Yi

ha

Ttn

du

ctontrahendi.

Moralis autem certitudo non ha-

Al [W"

dd l,

betur ex fols diuturna conjugis abfentia , ut vole-

Al

bant Leges Civiles antiqug. /. 6. ff. de divort. & 1

d fmp

j

4

7. C. repud, fed per duos teftes de vifu, vel per

Al,'rm&

unum fema comiuni, aut gravibus ipdiciis adju-

t

* i

tum

per prefumptiones violentas, ut fi conftat,

maritum interfuiffe periculofo prelio, aut mora-

dPrM l v.ï

tum in loco pefte infeCto, ac infuper diu nihil de

][4(, qr

ME

eo auditum vel coguitum: per teítimonium ali-

[

Mn.

M

üïw

cujus Magiftratüs , vel Parochi defun&tum fepe-

fiviffe teftantis &c.

Si Parochus dubitet de fuf.

Inino fin n

ficienti certitudine, non affiftat fine recurfu ad

!T

Heyx ln

Ordinarium; fi reintelledta & ifte dubitet aliqua-

qmmlh

liter, poteft àad novas nuptiasafpiranti pro cautela

LJr

Tt 000 &t

deferri juramentum credulitatis ( non- veritatis,

TERAO

] lod atex

i

& ideo malé vocatur fuppletorium ) quo afferat,

"

]

j [ureM

fe nec fcire, nec credere, conjugem adhuc vivere,

li qud t

Obiic. 1. 1n c. fim. v. ft autew. Ut lite mon conte[ft.

ais p

plus von requiritur, quàm st de obitu veriftmiliter

w Wml

Et in c. 19. cit. dicitur, fufficere

grafumatur.

5«u A m* 'n

certum nuntium: fed unusnuntius, fea teftis, &

verifimilis præfumptxo, non faciunt moralem cer.

w'&gxþt (l

titudinem:

ergo.

. Licitum eft in Moralibus

p d

vmmd ts

fequi opinionem pzobabxlem , imó edam minüs

wün [

prob» inlcm

ergo.

3 oirequiritur moralis cere

À

g,gerhbex

titudo, tanc fuperveniente poft contra&tum no*

Vunxmatx imonium dubio debetillud ftatim diffol-

"

11 AD WK

: fed hoc eft faifumn :

€1 )5'0,

W. ad 1. Ut evite-

j t T

tur antilogia Jurium, & periculum nulliitatis novi

t

Mauimonii, ac peccarorum, aliorümque income

ii

modorum , Interpretes comrmuniter per praetume

hm . ,

ptionem

erifimilem intelligunt violentam, qug

y s i ]

m

facit moralem cerdrudinem,

Ín.€, 1g. éit. cex»

TL

iunm

)

494 LIB.IV. TITULUS XXI.

1

]

l

|

gin ll

tum nuntium fümitur in 2eutro genere, ita ut figoi-

rc:nmuuitcr t

ficet certam relationem, non teftimoniuim uoius

jipents p

certz perfonz.,

Ad 2. Licitus opinionis probas-

bilis ufus non eft, quando Jus requirit morslem

(rinooi f&

certitudinem, item quando agitur de gravi prz-

sinncoutn

judicio tertii, uti contingit hics quia novum Ma-

trimonium cedit non folüm in przjudicium grave

d m

prioris conjugis, forté adhuc viventis, fed etiam

giur (m]

in przjudicium prioris Matrimonii. Ad 3. NV. z.

ii )

u t at

tunc enim conjuges novi, vel ille , cui fuperverit

dubium, tenentur inquirere in veritatem , ac inte-

pis N

rim abílinere à petitione debiti conjugalis ( licét

(à, quicil

firores [ens

hoc reddi poffit non dubitanti propter poffeffio-

t fetnd) p

nem bonz fidei?) fi veró poft adhibitam inquifi-

tionem maneat dubium, deber illud, quatenus eft

pur g.

pra&ticum, deponi, ac illo depofito licita fit ped-

v ltmre[r

tio, & redditio debiti,

5i autem certa faüperve-

ürtn (eqm e

niret notitia, quód vivat prior conjunx, deberet

Petpl l

utique fecundum Matrimonium, utut bona fide

f D.

contra&um, diffolvi, & prius reftaurari, atque co-

Dtos t

habitari cum priori conjuge. Imó, etfiprior con-

" Cntrihtn

junx non ampliüs vivat nunc, vixit tamen tempore

lo d

contra&ti fecundi Matrimonii , & de hoc conftat,

Droliey "

iflud tanquam nullum diffolvi, vel de novo con-

fn TET

trahi debet. Si ab initio fuit contractum cum du-

bio utriusque, neuter licite petit vel reddit debi-

'..?Iv, (l

' ïo."m

j

1

tum ; fi unus dubitavinis reddere quidem poreft,at

u

h Exdf

D

non petere, uiíi deponat prius dubium pra&ticum.

ilhe 10(15 b

Dico 2. Pene in fecundarum nuptiarum odi-

E2

iO NI

umà Jure Civili ftatutze per Jus Canonicum funt

W

2. Non veró ftatutz in favorem libe-

!

N'l

abrogata.

USqL »

t JOO;

rorum pzioris Matrimonii, qua proprie non fünt

Ij

W

poug.

qnaæ gm

Pars 1. fumitur ex c. penult. C ult. b. t.

licét

Q

J

De Secundis Nuptiis.

49$

neve,uw

licét enim illi textus folàüm loquautur de infamia,

mmomm lUi

coinmuniter tamen à DD. extenduntur etiam ad

Dþm Brüb

alias peenas proprie diCtas; quia in his datur ea-

eqkhl ! mr em

dem ratio in did. cc. expreffa, nempe libertas

dem iil 'ï,æ

Matrimonii fecundi, ab omni Jure permiffi, & evi-

thu, Ma

tatio incontinentiz,. Excipiunt tamen cafüum, quo

t lts

vidua intra annum lu&(üs fornicatur , & (ic (ub-

VEWL

Hi m

jicitur ( nempe poft fententiam Judicis, faltem de-

claratoríiam ) penis, quibus à Jure Civili punt-

cu*l

T

,Pm

UP

tur intra annum lu&tüs tranfiens ad fecundas nu-

C TRUTUR

ptias. JVov. 39. €. 2. ff. 1.

Pars 2.. colligitur in-

Conygeais !|

m

dé, quia nullibi reperitur in Jure Canonico, hos

Droptr of

fayores liberis effe denegatos.

Quód etiam pa-

dODtiming

ne fecundi generis, & improprie, aliquo modo

quieu d

refiringant libertatem Matrimonii , nihil facit,

at p

quía folüm reftringunt libertatem inordinatam, &

r

amorem cccum erga novos thori confortes, ac

.m deet

principaliter confulunt ex equitate naturali orbis

TOU iilt

parente liberis.

&l»'eh,

en

GNLV

9

Dico 3. Secunde nuptie ( vel potiàs perfone

R

QY

eas contrahentes ) non debent benedici à facer-

m t

i

dote affi(iente vel conjungente. c. 1 .* 7. b.t. quod

avJ Qon

prahibe:ur non 1n deteftationem nupriarum, fed

W

binopo (

in reverentiam benediClionum, quz fi folenues

ni

funt, uti & confecrationes, v.g. Virginum, Eccle-

if

ü

fiarum, Alrgrium &c. eas, ne vilefcant

Iterari

hm Q"

u

non vult Ecclefia

Vi confüetudinis tamen iü

wdm

multis locis benedicuntur, fi viduus ducat feemi-

jun

pzt. i.

unam nunquam nuptam , qua& nempe nunquam

Pdam u

&ccepit benediCtionem, licét ille acceperit: &in

(j

aliis quoque locis, fi vidua ducat fponfum qui

fwfb

Confulanur Ritualia

nunquam accepit

rOD le UDH

& confuetudines Diecefium.

v.»

Wf Ü L

Decre-

j

496

ægwü

* "w u

u ru u s;

^ "n ^j

H

J t«2

»€n»»

EE

W*ï*

JPJ

ID

e

d

2 E

j

æc&&,quye

dH

A P

x rX

&

LE

/r),*

E

AK

äüïää4

3

»

3 v

:31-3 a*

C

d

v*

r

&

E

&

e

ïb;

3

e

5

ii

Wijb JEgt Juw Juw

u

3&Q

WK JuXS cu i6 Gu Chd,y Juw

Jææ

ERE

o

?63 843

/.5

A

TT

Decretalium Ciregor

PAP X IX

3117

LIBER V

y Qu m

34 Is

"YIcut in libro IV. & IIL. caufze civiles, & civie

j Qm T

C QU/

ä liter traCtandg , ita in libro iioc V. propo»

nuntur caufz ecrüminales cvüuminalite

perfe.-

116

uendae

feu deli&a in ordine ad poenas delin-

iif

quentibus infligendas.

Et ficut in libro II. ordi«

l QM |

Qu a

natus eft Proceffus Judiciarius Civ/l/s, iva hic agi-

! Qui e

tur de Procetfu Criminali,: quiin plerisque con-

(

venit quoad modum & ordinem cum Civili, ficnt

videre eft apud Rosbach n ProcefJu Criminali per

IWVJ

fot

Initio hujus libri exhibeutur modi , quibus

V at

t

deli&a in ludicium deducuntur feu bene feu ma.

lé, tum à Titulo IIL, usque ad tit. XXXIV. varia

j

deli&ta in fpecie, cultui Divino & R

teligioni, cha«

10 (uny,

ritati erga proximu a, & rebus facris adverían-

tia, cum füis penis à Jure (tatutis, dein modus fe

&Wm

purgandi, &, fiquis innocentem fe probaverit

T

mw

aGio injariarum , demum fequitur à tit. XXXVII

à

i

y

;

de Peenis in genere, ac iu fpecie de Cenfuris ex-

DUnt

"

communicationis &c. Ultimi duo düituli, quia va-

MA l

gastur per totum Jus, per inodum Appendicis a

!

Ill n

nectuntur,

L

l

]

qä

m

xd»O ah

TITU-

Ts

i

li

l

h

-£$2) Z (t-

497

(JZQ"'MH

M

W

"

!

TFFÜULUSI

| mu;

lLTA

Wij

De Accufationibus, Inquifitio-

J

nibus, & Denuntiationibus.

X

SUMMARIUM.

1« JIn boc libro tractatur de Delitlis, & Popis.

i

2;

Quibus modis delitta deferantur in Judiciua.

3.

4- Quid, & quotuplex fit Deli&um.

Atf 0)5,

$-

Quibus modis committatur.

L

lin

U

!

tic L ppe

Quid fit Accufatio.

1. 8.9. 10.. Quinam accu[are

(nidim

polint, & accufari,

.1 (

t

pxis ln

X1. Quis fit effettus Accufationis.

Iw

x i ibro o

I2.13. Quid, C quotuplex fit Denuntiatio.

14. Quinam teneantur denuntiare.

G',';;.i, A*.m 'I'f& Pgi'

1j. Quid, &* quotuplex fit Inquifitio,

j pl t

[

aanü

VUl

16. Quid requiratur ad eam in[lituendam.

IT. Quando Proce[fus Inquifitionis fct nullus.

v

1g. 44n C" quando obligetur Tudex eam inffi-

iae.m m'od.ï,l i

('ere.

a

Wa ^

19. Quis fit effettus Inquifrtionis.

(

20. Quomodo prattice infrituenda fit.

aM

(ifiue

l]

)h!

o

Res precipué modi exiftunt , quibus íin-

i

choatur Proceffüs Criminalis, feu deli-

"L ynt

fl

l

I

U

M

&a deferuntur in Judicium : nempe vel

j

a

adinflantiam Partis , & tunc eft Zccufatio , aut

x "

Denuntiatio: vel ex Officio Judicis, & tunc eft

i

,

Inquifitio: proin in hoc ordine agemus de fingu-

n

lis, &, quia obje&um eorum eft folum deli&tum,

ideo aliqua premittemus,

il

Pais H.

Ji

De

498

LIB. V. TITULUS 1.

p

s (iter

De Deli&tis in genere.

ag CU

Dico r. Delicium in genere, quod in Jure

yis: i

Communi & Ufu fiepe dicitur crimen, maleficium,

f dfrimen

flagitium, facinus, peccatum, fcelus, in ordine

s Deca

ad forum externum definitur effe [/bera €* exte-

i &t

viüs fenfibilis transgreffio Legis, five id fiat per

gj

commi[[tonem, qua aliquid fciénter & voluntarie

at (

j

agitur contra legem prohibentem, five per omif-

j 14

fionem , qua aliquid omittitur contra legem pre-

t qis

cipientem, Naturalem, Divinam, vel Humanam.

fifore ls

Delickum verum ett, quod ex dolo vel culpa vera

tinti quint

procedit: quafi-delictum, ubi intervenit culpa fos

tre nonper

làüm prefumpta àJure.

34 at fint d

Dico 3. Deli&um dividitur r. in Publicum &

Ani, quo

Priyatum. — Mlud eft, quod ob enormitatem fuam

il d

à Lege, vel confuetudine, effe&um eft publicum,

1016 ol

h. e. publicé vindicandum, & certos à Jure ftatu-

Em

tos effectus habens, nempe quàd regulariter cui-

libet permiffum fitillud accufare: quód regulari-

df m

T V n

ter non admittatur procurator ((fi agatur de cris

mmm?mg

mine capitali ) pro Accufatore, & Reo: quódex

li r

eo condemnatus regulariter fiat infamis: quód

accufator ab accufatione defiftens puniatur poná

i

g i f

73

tergiver(ationis : quód admittat Inquifitionem:

ï;i(lidirz haj

qui tamen eífeCtus plerique feré ab ufü fori hodie

recefferunt.

Privatum «ocatur, quod necà Lege

NT

nec à Confuetudine elevatum eft ad di&os ef-

Md

fe&us.

Deli&a publica cenfentur effe herefis,

45.*.1 At

üüEimP;d

Simonia, facrilegium , crimen lefz Majeftatis &

Jhitr

f(j

W

perduellionis, adulterium, homicidium &c. pri-

q d Amlh

Wlhs Pff d

V4ta autem fere quatuortantüm, nempe furtum,

U

d

n

De

u Vf

rapina, injuria, & damnurm isjuriá datum.

I []

reli,—

r

€Jeg

j

De Accufát. Inquifitionibus &c. 459

M

reliquo faltem vi confuetudinis in foro Canonico

juxta communem omnia delicta habentur pro

?' Q n ]uye

publicis: imà & in fero Civili vixampliüs füper-

lmtn,mlefm'um,

s n tb

effe difcrimen inter privata & publica teftantur

Fariuac. Decian. & P. Pirhing. /. t. s. 42. faltera

f n u

furtum & rapina habentur pro publicis,

J

C

i Cri-

iil

At l g

men in Jure certum nomen, & ponam non haber,

LT

vocatar extraordinarium , iniominatum , vel ffel-

lionatus. L. 3. ff. [leionatus. Dividiur 2. in Ex-

QO 'legemggz.

ceptuim, quod non contnetur füb generali difpo-

i vt unen

fiione Legis , & ad cujus accufationem admit-

ibowd um

Atl t

tuntur, qui in aliis criminibus ; etiam publicis , ac»

cufare non permittuntur, modó non fint aperti ini»

mici, utl funt herefis & Simonia, crimea perduel-

TA

vt t

lioni$, quando quis direGte in Principem, vel

Rempublicam aliquid machinatur, v. g. per con»

hn at

jurationern, proditionem , feditionem , item cri-

m [redato

men lzfz Majeftatis in fpecie, quando quis folüm

ii

indire&é delinquit in Principem vel Rempubli-

y gt

&

cam, v. p. in Miniftrum, vel Imaginern, vel Digni-

T

tatem Principis, vel cudit monetam , privatos

!

!

x :g

|

habet carceres, utitur figilló Principis aut Reipu-

T

p-—

.'

]

blice &c. Unde apparet à contrario, quid fit de-

fj o

?

li&um zon-Exceptum. Dividitur j. in A'otorium,

j

T d

quod ita manifeftum eft vel ex confeffione propria

n u(ufo;;ï;m

delinqueutis, vel ex probatione Judiciali, vel ii

W

]A

confpeCtu populi commiffum, ut excufatione ce-

gdii ;

n

lariaut fine impudentianegari nequeat. Notorio

u

opponitur Occultum.

Dividitur 4. in Capitale,

Ü

[

31 wl

D

quod meretur peenam mortis, vel natufalis, vel

jf w

!

onmi

j

civilis per deportationem , damnationem ad me-

n

talla &c. & zon-Capitale, quod meretur mitiorem

t

)

j

penam , v. g. relegationis, pecuniariam.

glüm

p

li a

Dico

LID. V. ITTIULUS 1. -

p Atd

&00

ld. f

Dico 3. Reum deli&i & ponz fe facit non

j t

folüm, qui phyficé illud patrat perfe, fed etiam,

r

i E

qui mandat, confülit, vel antecedenter illud ra-

tibabet, itautfeclusó mandató, confilió, velrati-

mümplïæm

habitatione przvia deli&um non fuiffet patratum,

äicasüirutos,

adeóque qui moraliter effective, & non tantüm

fio . K

lt o

affe&ive, influit, licet per alium patretur, J. 2 6. pr.

1. 52.f. 2 1.ff.de furt.1.1.8. 12.ff.devi t vi arm.

i fut

"A

L152.8.2.ff. & €. 9. 10. de R. $. in 6.. Quin imó

reus etiam fit deli&ti & penz, qui delidum non

vt

impedit, cüm poffet; pro forotamen externo fo-

gai n

lüm tunc, quando deli&um eft contra Juftitiam, &

tholits, 4

tei, (

ex Juftitia datur obligatio impediendi. per/. 3. f.

ult. & l. 6. f.8. ff. devemilit.l.2. ff. de Lege Pomp.

D)

de Parricid.

154

De Accufationibus.

d. De]

tss n

Dico 4. Accufatio ftri&& fumpra Ceín 9Depe

EE

ficbe/ vel Criminal-SVfag) dicitur effe delatio cri-

quxofitom

sminis apud S$udicem ad vindidkam publicam folen-

Soleunitas confiftit tuim in oblatio-

ER

niter fadta.

ne libelliiin quo tamen omittitur conclufio feu pe-

Tif

titio certz pene, tum in infcriptioue accufatoris,

T feci

fit, )j

qua fe obligat ad peenam T'4lionis ( h.e. ad illau

tlnanfim

penam fübeundam, qua& probato crimine foret

iufligenda ) fi in probatione deficiat.

Sed neu-

rj fj

1 Yty

tra vi confüetudinis requiritur, & ultin;e, nimi-

rum infcriptioni, hodiernis moribusfaltem in foro

tf

Civili fucceffit peena arbitraria, ac infüper cautio

li » &. fity

B

de profequenda lite usque ad finem Judicii, de ex-

penfis, damno & injuria caufatis accufato, fi accu-

]un»lül

"*L

l

VU

U

fator non fatis probaverit deli&tum , feu in ca-

T

fum füuccumbentige : quam cautionem idoneam fi

dl :

i

praftare non valeat, arrefto vel carcere detinens

i Ecdeüæ[

dus

i

De Accufat.Inquifitionibus &c, «or

M l (lxn

duseít. Hodie rara eft accufatio formalis, etiam

| Wl[ 1 n,d m]

verbalis tantüm, fed deli&a folent deferri in Judi-

Vr m

cium vel per denuntiationem Judicialem , vel

Q)wU[HU» fh "

per fimplicem querelam, vel Procuratores chx ad

-Wh'mrmw

id conflitutos, vel per Inquifitionem.

m

hi

ïw

Dico $. Accufare poffunt omnes, qui non fpe-

TR

cialiter prohibentur. /. $. ff. b.t. Prohibentur au-

H'ä'm hnln

tem de Jure Canonico r. Clerici in Judicio fiecu-

M at

Jari

2. Laici Clericos, riifi crimen fit immane,

, q i M

m

W

vel cedat iu grave praejudicium Ecclefiz.

5. Pa-

rotame at

gani, & heretici non tolerati , Chriftianos & Ca-

hm o

tholicos.

4. luimici capitales , vel aliàs valde

d 4

infenfi.

$. Excommunicari, c. 2. Ne Clerici catt.

,/ /u !IP(JF

feqq. can. 2 s. cauf. 2. q. 7. can. 2. 3. 4. cauf. g.

q. 5 C4ni. 4. CAUf 6. q. 1. cum c. 7. de judic. & c.

40. h.t

De Jure Civili autem r. pupilli, mulie-

TU

res, milites, quos ultimos praxis admittit.

2. Ma-

J (

gifiratus. 3. Infames, & füfpeCle fidei, & qui ali-

ETU

ff

quando falfum in Judicio Teftimonium dixerunt

f' R "&k

TL

lM (

atque pauperes, quos honefta vita non purgat à

mw& iU

fufpicione infamig.,

$. Valde conjun&i fanguine,

Ml

(

W W

vel fpecialiter ad gratitudinem obligati, uti liberi ,

'ä[nh

mpno CH

fraves , libertus patronum , alimenta accipiens

[/ HMM

Habentur

fj

alentem,fervus vel vaíallus dominum.

u v

Itl

hec . g. feqq. ff. h.t. l. 13.€ 18. C. de his, qui ac-

T

14

jj

eu[are.

Notandum tamen, quód hi omnes, . ex-

(

,

W

, K

p

ceptis feré folis excommunicatis , capitalibus ini-

JJ

r

dj

micis, & rationis ufu deftitutis, accufare permit-

wl

ri

j ol

tantur, quando fuam vel fuorum ( nempe con-

) U

gl

n

juo&torum ufque ad 4tum gradum ) caufam per-

fequuntur. /. 11. ff. b.t. & quando crimen eft val-

fi

um

de atrox , vel in grave prejudicium Reipublicee

o

j

n

&ut Ecclefig cedit, aut sccufans nec à Judice re«

hu

W*'lc

li 3

pel-

) Wel V

i

/

u

502

LIP. V. TITULUS I

ul

Mut

n

i"nal g'

pelitur,utnotant DD. — Adde, quód, licét accu:

m"Eh ü

ytis

fare nequeant » fas tamen ipfis fit denuntiare, vel

ln

LIUJ

fimpl

lfiï

ydtt

em querelam deponere apud Judicem, qui

L

poftmodum inftituit Inquifitionem,

i

T

,

nh 61*

Quzres, an aliquando fit obligatio accufandlï

1zb*'

g. Solüm tunc, quando ex omifífione accufationis

"e[lpæ

1

hi l""'J'

immineret Reipublice vel homini privato dam-

n

M

b

l

àH

!

il

num , alia ratione , v. g. monitiope privata, de-

;4,[[.6.0.

da&m*" 1

nunvatione &c. non impedibile vel reparabile.

Si tamen delictum effet occultum, nec tertio in«

kxï i

ft CUU

[

!

i

1

j:

dé 1mmineret damnum, velfi privata monitione

t ! J']

illud crederetur iopediri poffe, lex faltem Jufti-

i 7'5W Drt

,-n

ti& non exigeret , ne per accufationem diffama-

stl

11 Ju t)

retur delinquens.

Ef j

[ wy-

f d r

Dico 6

Accufari regulariter iterum poffunt

är Tf Qub et

omnes. 7, 12. pr. ff. b.r.

Excxpxumur tamen I.

tit H"hfr

f

Legati, & qui Reipublice causá abfunt ;item Ma-

w'nn-arn

w h

giftratus majores, quorum officium eft tempora-

W WW

mie

le. ]. 12. cit. multó magis ipfi fupremi Principes,

" lerior

SBuperiorem nomn recoguofcentes, uti Papa, Impe.

t v-*-*-

rator, Reges.

2. Abfentes àloco judicii in ordi-

zquwüll(

ne ad penam relegatione majorem. cap. 5. cauif.

LTA

Vl Qn f'!

2. d. 4. L. g. ff. de penis. ne quis inauditus con-

ij

/ Wy

M'(

demnetur:, accufati tamen citari poflunt in ordi-

IT

Wl

^

T

I

ne ad eorum bona annotanda, &,fíi contumaces

bä[»fy WF" ,

non comparuerint , confifcanda, J. 5. ff. de vequir.

m»

vel abfentib.

Hodie tamen confue.udo habet te-

u de ho

[ Jm

Jl

Im

li

fte Brunnem. ad d. l. 5. de peis, ut contra abfen-

J

"24 )

V

h

tes euam in graviffimis deli&is fiat Proceffus ad

E

W

;

Wl

banaum ufque: de Jure Canonico autem c. g. de

IT

LU

c ]

r

dolo, ubi agitur de depofitione vel degradatione,

dtjy

Ü

ff

u

coutra abfentem , qui fb pena Cenfürz citatus

/'f

!

æ,'h:.n

4

j

&on comparuit, proceditur ufque ad fententiam

i W!'

N

Q

E

de-

P

|

M.frg

H4

A|

n

De Accufat. Ihquifïtionib ug, &c. yo3

Wi

M

EE

definitivam.

3. Mortui. ]. 6. ff. de publ. $ud. ex-

!

j u"llä[e,y

cepto crimine hzrefis. c. $. de bavet. iu 6. & cri-

t zpud

|

Atn

101

t

mine lgfz Majeftatis. . 7. feq. C. «d L. ul. Majeff.

in ordine ad bona fifco applicanda.

4. Semelin

Obhg

A

t

Hfjd

Judicio abfolutus fuper eodem erimine, modó non

mmü t

H

intervenerit pravaricatio vel collufio, aut abfolu-

ii

Mi

tus non fuerit precise ab obfervatione Judicii.7. 7.

v

dbl m m

Y1.14. ff. c. 6. b. t..— Pariter $. condemnatus &

TNUN

poná deli&o commenfüratá affeQtus denuo fuper

eodem crimine accufari & puniri , etiam in alio

d i

foro,non poteft. c. fin. de Except. in 6. & c. . de

Yf krfl

6.

ponis. in ó. quia datur exceptio rei judicatz.

aftren df

Qui accufationi jam prefcripferunt , h. e. fi à tem-

pore commiffi delidi, quod totaliter uanfit, &

t pf

continuatá non conftat malitià, jam fluxit tempus

K m T

à Jure determinatum ad extinguendam accufatio-

dafint n Me

nem.

Sed quantum debet effe hoc tempus? y.

Stun dinpore

r.iníflupro, adulterio, & quocunque carnis de-

iyendispei

li&o ( nifi fit ftuprum violentum, vel adulterium

eie g

?

cum inceftu conjun&um ) fufficit quinquennium.

ii i

N

M

N

äw.d'g

l. 29. $. $. 6. ff. 1. 28. C. Ad. L. jul. de adulter.

a

'Qm M

i

E.. 2. In aliis deli&is vicennium, feu 20. anni.

|

()

n u

Wi

l. 3. ff. de vequir. vel abfent. damu. l. 12. C. ad L.

/!

It

Id quod re&é afferitur de om-

Cornel. de falfis.

!

qntund(ed

nibus deli&tis, nullo excepto , Jicet multi DD.gra-

ïJ;

i

'If '

viorum deli&orum , puta herefis, lefz Majefta-

Aaf

tis, parricidii, falfificatee moneta, fuppofiti par«

tüs &c. accufationi nunquam prefcribi tradant.

tl

f (W Ob

O&Qd

Siquidem /. z. cit. dicitur, quamcuimque quaftio-

1d m

EtLa1z- Uf

um

nem 20.annorum filentió prafcribi.

g d

W

g

g

duv

fic: querela falfi temporalibus prafcriptionibus non

excluditur , nifi 20. annorum , ficut catera quo-

g (

p(ï

i^

que ( nullum excipit) feré erimima, — Accedit ra-

T.

ueïdr*

tio,

li 4

$04

.LIB. V; TTTULUS E. -

DcAccuïat-ïn'

p

tio,quia, fi deliaquens 20. aanis à deli&o ab&i—

ülüïæ HUN

nuit, re&té jam creditur emendatus , nec ampliüs

"QQ,?EH dni

;vræfcribendt:m ]

imminere periculum turbandz Reipublicz , vel fe-

n

ductionis aliorum ex pravo exemplo &c. propter

quas caufas poeng à Legibus funt ftatutz.

Cer-

* ErTe;?uss/

té fpes obtinendz per tot annorum emendatio-

l CdüV*-aO d

!

'nf."" |

ï

nem veniz valde videtur apta ad coércendum à

i

idouiu, V

(j

1

novis criminibus.

,

W

vemttr

IC

ïgä]t:ed

yo

"

"

n

Oljic. 1. lnl ult. ff. de Lege Pompeja de parri-

il

V

ss

cid. habetur, femper accufationem parricidii per-

mitti. & in L. 19. ff. de Leg. Cornel. de falfis accu-

a 4

fationem depofiti partüs zulla temporis prafcri-

DeDen

ptione depelli.

2. In d. l. 12. additur vox 'imita-

tiva feré: ergo fünt aliqua crimina, quorum accu-

Dio f um

fationi 20. annis non prefcribitur.

3. iniquum

nr/m;'zgä [

[; 7

n

eft, reum atrocis deli&i lapfu temporis liberari à

i

t

i

metu peng.

. ad r. Illz Leges poffünt intelli-

It Ql

gi de deli&tis permanentibus, ut eft crimen fuppo-

j

i

1

N

W

fiti partüs. — Vel dic, tó femper, & ,nmulla temporis

lt

d

AN

A WE

piacriptione, non Grammaticaliter, fed in fenfü Ju-

ï.?&(.'»mï& 'Qill !

ris accipienda effe, h. e. quàód femper & perpetuó,

hi

nempe ufquedum completum fit tempus extin-

QOv o

[

guendis accufationibus à Jure prefcriptum ;quod

lios )

NUA

MT

à Jure majus prafcriptum non reperitur, quàm. 20.

]

Uf

anni, generaliter definiti, ficut actiones in caufis

fpini ii

civilibus dicuntur pérpetue, que durant 30. vel

,.:c podm: / Min

49. annis , & poftea extinguuntur.

Item quód

W

l

LT

Cu

regulariter nulla prafcriptio temporis , quod mi-

.;,

IT

Hl

(l

nus efít 20. aunis , fufficiat.

:J';'J,rml,

Ad 2. tó feré facit

W j

hunc fenfum , quód quidem aliqua critnina tem-

T M 7

D7 pl

porali prafcriptione & breviori tempore tollan-

I

!-W] V(-

M M ,

tur,ui vidimus, ordinarie tamen, regulariter, &

h

[

h Á

18

W »er l

W

€crtera omnia 29, annis ; non veró quàd dentur

N

14-

:;

N

l

J!

!

i1j

)

|

De Accufat.Inquifitionibus,&c. so$

I d&üüa

d

talia, qug nunquam omnino tollantur, ne quidem

d. ld l

:j

,

lF l

20.annis ; cüm in Criminalibus longius tempus

M(ælï

i

3d prefcribendum in toto Jure non reperistur,

u n

N

Ad 3. negatur affertum.

a (

Dico 7. Effe&us accufationis eft . ut Reo le- IE

Wt

A wl

Af

gitimé convi&o per fententiam infligatur peena ,

«

d

l(xn

vel ordinzria, fiqua ä]ure determinata reperiatur,

vel, fi à Jure definitanon fit, extraordinaria feu ar-

Ti

2.

bitraria, quam Judex condignam zftimaverit.

mp

'ï

Ut accufatus regulariter pendente Procefíu pro-

mi d

I

"M

$

u

moveri nequeat, c. 4. h.t.

T LT

i

]

tdtr n

i

m

UM

De Denuntiationibus.

l m .

. Dico. 8. Denuntiatto in genere eft delatio fim- 12

"]

1

j diqu

plex eriminis, vel criminoft, vel utriusque , legitime

rl à

facta Superiori.

Communis quoad rem. Dixi r.

s,,

ngrt

fimplex , h. e. fine ulla folennitate, & cautione,

( emer p

per quod differt ab accufatione, uti & perhoc,

tv i

quód ordinari& non tendat ad vindi&am publicatt

ul

& neceflarió.

Dixi 2. Fatta Superiori , ive ut

m

Patri five ut Judici, de quo abftrahit definitio, ut

conveniat omni.

Unde

a i emo

,

"(

Dico 9. Denuntiatio dividitur in Evangelicam, 13

t g:ælr

hr

m

'

qüe fit Supertori tanquam Patri, fic di&ta, quia in

À

i p

g n

Evangelio à Chrifto prefcribitur Zatth. 18. in

g um

hunc modum: /i peccaverit it te fratev ts vade,

i

iil

m

14

€ corripe eum inter te & ipfum folum : fite audie-

vit, lucratus eris fratrem tuum:z . fi autem te non au-

"

0:'15 qumü W

'

dierit , adbibe tecum adbuc unum , vel duos, ut i

^

m

[

ore duorum. vel trium . teflium flet omne verbum.

1liquactim'mä

M

Quid[i non audierit eos, dic Ecclefia, h. e. denun-

n ;

V,M

gl

Üd

tia Superiori, vel Judici Ecelefiaftico tanquam pa-

n

ui, ut corrigatur : cüm igitur fpeQletur precise

j quu d "

|

lg

€emenas

m

£o6

LIB. V. TITULUS LL

emendatio delinquentis, & fiat ex charitate ae

lv,::zfer'eütäMïn

przvia amics monitione duplici, fer& occulta, vo-

I F;iflïlbllï !

-Emisesconfuezuc

catur etiam Charitativa , Paterna, Fraterna , vel

gppit

etiom Correptio fraterna.

Et in $udicialeni qua

jtinail

fit Superiori tanquam Judici, ut is judicialiter pro-

N

i

cedst ulteris inquirendo , ac recognita puniat,

IT

vel ad fatisfaciendum condemnet, vel remediutu

ufferat. Et hzc vel eft Cagonica, quia à Jure Ca-

CU

nonico introdu&a, & fit Judici Ecclefiaftico vel ad

us

impediendum peccatum, vel ad tollendum fcan-

sls, i

E

f t a

dalum, vel ad refarciendum dammum &crc. ut fi de-

coílus t

nuntüetur impedimentum Matiimonii,ne contra-

hatur, vel ut contra&um diffolvatur, fi denuntie-

mf 400 6

tur inhabili:as eligendi ad Przlaturam, vel ut ma-

st uf

lus Prelatus emendetur aut deponatur, fi peta-

eiottlo od

tur, ut izfo infra dimidium jufti pretii fatisfiat &c,

vt 0 COP

Et alia Czviljs, utpote orta à Jure Civili, que ite-

Mi

yum duplex eft, nempe Privata, quando quis ex

duf t w

alieno deli&o iniqué gravatus recurrit ad Supe-

sl d

riorem tanquam Judicem perfequendo fuum inter-

& r

e(fe & fatisfa&tionem, eó quód de Jure a&ionem

V t m

proprie didamnon habeat, uti lafüsinfra dimi-

Htl

dium, vel quando oppreffus à potentiore denun-

I; brirer.

tiat Judici füuum gravamen, utex officio remedi-

Tadig]]

um afferat.

Et Pullica, qugz tendit ad vindi&am

:Is,&Obfdfaï:izb"ä

vel peenitentiam publicam, ad avertendum dant-

ïf.fF lt

! 4l

A

"v

num commuue Reipublice vel Ecclefie , per cri-

"i It

Into

men lefze, ficut accufatio ; cui fücceffit, & à qua

lil

tf

)

1142337

«

paràm differt, nifi quód denuntians non teneatur

Vl f

Tln

A I

il

fe infcribere ad peenam Talionis, ad crimen ple-

Em

TAf

l

né probandum , & ad caufam judicialiter profe-

Ti

quendam , modó Judici fuggerat indicia, & pro.

Wl

Al"O

bationes , vel tefles nominet ;; & hzc denuntia-

U

TW

AU

f

: Lik

,,,,,

^

E

t10,

Llu

US) li |

De Accufat. Inquifitionibus, &c. $o7

"l

T

i y

tio,quz fere fit à Miniftris publicis ad id deputatis,

"g

vel Fifcalibus, 2Imfd «Seldgeren / aut eriam à

l, Fmrrm H

privatis ex confuetudine , eum in finem ordinatur,

j

P'/ li,q'g

ut Judex poftea procedat per Inquifitionem. Un-

I

NU

de à Criminaliftis dici folet

denuntiatio aperit

dU

"

N

viam. Inquifitioni. l. 7. 14. C. b.t

4 T

[

W

1

Dico 10. Ád denuntiationem Evangelicam de-

I4

At

li&i occulti regulariter tenentur omnes

2.Uu

.ï.

[

|

EQL, "

T

& ad Canonicam faciendam

3. Non tamen ad

H t^

U

Civilem, etiam Publicam per fe.

Pars I. con-

Q

flat ex textu recitato ZMatth.

$. ubi non mere

(

Jl

confilium, fed preceptum à Chrifto proponi, con-

i

l

ftans eft PP. & DD. fententia.

Ratio, quia chari-

""1

Mdj Il

Fl'ma,

tas exigit curaré proximi emendationem, & qui-

1nv U gr

dem in occulto, ne diffametur, nifi deli&um effet

At &c.

notorium, aut communitsti, vel tertio pernicio-

rl

fum , & per privatas monitdiones nullus fperari

n qui d

poffet effe&us; wnc enim deberet denuntiatio

n dpe

Judicialis adhiberi.

Addidi, regulariter ; fape

enim excufamur, fi nempe parüm aut nihil creda-

la w WO

'"e d

tur profutura denuntiatto Evangelica, vel denun-

i

m

tianti exinde timendum grave incommodum &c.

,,äy lt

Pars 2. fümitur ex c. 1 3. de Tudic. c. 12. de $pon-

I')'ï

M ;Mfw'

fal. c.fin. de cland. defp. quia id exigit lex Charita-

tis, & Obedientize SS. Canonibus debite.

Pro-

m

j

4

cedit iterum zegulariter tantüm , fi nempe fiae

g

ut

gravi denuntiantis incommodo fieri poflit, & ju-

M

h

M

dicetur profutura ad peccatum vel damnum evi-

'eüh

p

i

W

taudum, tertio imminens, atque fi privata mori-

qs?

t

Wl

PE

tio, feu denuntiatio Evangelica, adhiberi commo-

L

q o

Y

l

dé nequeat

Notat quoque P. Engel defor. com,

Ndlaah*t-?

i. 6 3. Superiorem Ecclefiafticum , ubi Canonicé

qt um Wm'&

denuniiatur Laicus, non femper debere ftatim de»

u

ferre

..n

í

/

;Aauüf;&l

$o8

LID. V. TITULUS I.

ii "

ferre tali denuntiationi , & Judicialiter procede-

te, íi lefio non fit valde exceffiva, vel timeantur

0 «t

!

ng;aioreind

352"

alie incorumoditates, v. g. coptemptus Cenfürg :

)

!

, i

l

sliàs enim dabitur anía infinitis litibus, & cavillan-

/

*

gt

di quofcunque contra&tus

,

"ec enim. quidquid

Bs

ii

1

judicis poteflati permittitur , uris nece[fitati u-

u

E

gl o

jicitur. L 4o. ff. de Sudic.

Pars 3. de denuntia-

jcures (ittru

tione privata, qua quis perfequitur fuum intereffe,

"

claret, de publica probatur à paritate cum accu-

j gt 9

fatione, quam imitatur; nemo enim accüfare te-

mv n "j:æ.'

netur. £. tn. C. tit nemo invitus agere &c. Addidi

is*mquümo (ooi

tamen, per fe; fienim deli&um effet graviter no-

lg a

xium Reipublice, vel tertio, & mitius remedium,

arexdicldy

v. g. denuntiatio Evangelica, non certo credere-

Wil ocoptr

i

'

Dd

tur fufficere, foret obligatio faltem ex charitate,

& q

iM V

n

:

m

r

,

iil

m a

*

T80dó absque fuo gravi damno aut periculo pofiet

l

fieri, imó, fi deli&um cederet in prejudicium com-

"h

Wi

u

dl

munitatis, nec proprium privati hominis pericu-

lum liberaret à denuntiando.

Interim qui inha-

p

bilis eft ad accufandum, etiam inhabilis cenfetur

ARA k

ad denuntiationem publicam, ficut vice vería, qui

o um i

zccüfari nequit, neque fic denuntiari poteft. zrg.

doli

"It n

C .20.hit.

Sed quia hodie poft denuntiationem

P3, Q2

Judex procedit per Inquifitionem, denuntiáre per-

Á ii

mittitur quilibet,licét ad accufandum habilis non

li

fit, uti focius deli&i fuó modó.

j glsa

t

TT

O

W m

A

De Inquifitionibus.

m

II

i n

|

1j

-:

Dico 1. Jnquifitio eft criminis, vel criminoft,

"M (

vel uirinf[que , per Sudicem ex officio procedentem

Q fGn"

l

i A4e J

legitime faiha inveligatio.

Gonzal. Carpzov.

)

D

1

fl «

&c.. Ille, contra quem fit inquifitio, vocatur i2

l inm.

M

uk[o]re

li

f.

quifitus. — Mia vocatur generaliffina , vel geuera-

,(h

5,3

»M"H

Vg

IiSa

2

ll

De Accufat. &Inquiiïtionibus, &c. 509

p

lis à quibusdam, quando nimirum de nullo adhuc

ln Üf

deli&to vel deliuquente conftat, generatim tamen

fllræ:

àSuperiore indagatur, au non in aliqua provincia,

| L'f,&(sviüan-

diccefi, civitate, Monafterio &c. fiant aliqua de-

licta, an ferventur leges & ftatuta &c. utfieri fo-

L gj

TU

^

N

il

let in vifitationibus, ordinarié quidem non in or-

xNx

Atf

dine ad pun'endum, fed ad cognofcendam vitamn

H-'We,

& mores fubditorum , & tunc Paterna diciuurs

WTO

T

)

NU

licet quandoque etiam fiat ad puniendos delia-

t.",ïm g(r.;

"

N

WA

lj

quentes, & tunc Sjudicialis eft; nam hgc genera-

fl i

lisinquifitio fübinde detegit indicis certorum de-

VE lt

linquentium, & occafionem przbet fpecialiter in-

Vs erel,

quirendi in hos, & puniendi dete&tos. Aliaautem

1810 r

épecialis nuncupatur, quando füper determinato

Ter drst,

delicto, quod íads conftat effe commiffum, & in

vrh pofa

certam perfonam, que jam diffamata vel fufpe&ta

AdiGum COT

de eo eft, inquiritur, v. g. an Titius commiferit ho-

amicidium.

Alia demum ZMixta , quam alii quan4

Yi p

U

i

doque vocant gezeralem , vel generalem [ecialem,

i

pablieenont

aut generalem [ecundum quid, aut etiam fpecialem,

g

quando quidem de certo deliCto conftar, aut de

gb od

illo habentur indicia, nulla tamen de certa perfo-

f at

na, qui& commiferit , fufpicio aut indicia fe pro-

g irotit]

dunt, inquiriturin auCtorem deli&i; velvice ver-

MM

ía, quando de perfona habetur fufpicio, fed nihil

couftat de determinato delicto, ac propterea in-

quiritur, an non Titius aliqua crimina , & quz

J

commiferit.

Velbreviüs: quando velinquiritur

in certum crimen commiffum, certà tamen perfo-

; ib

nà non nominatá, vel in certam perfonam, certó

1 pmæäemem |

Porro quando is,

tamen delictó non exprefsó.

" d

qui creditur effe Reuss jam eft in manibus Judicis,

iij

fu con[liturus, àt ajunt, duglex aliainqui&tio ha-

I[W) L i: :

I

bet

Df ACCU[

$IO

LIB. V. TITULUS 1.

l") Wmmuuiw

betlocum, nempe 7danfueta, Goütlide Stag/

, Ts

quz fit per folas interrogationes ordinarié & ac-

,m

p ü

«uraté, non tamen captiose propofitas Reo füper

gt

certis articulis: priüs quidem interrogantur per-

qli eyum

fonalia fnper nemine, patria, conditione &c. Rei,

;?cgrionö& j

dein realia, priüsgeneraliora, paulatim dein ma-

"UL

8is propinqua fa&o, demum fpecialia & fpecialit

fima quoad caufas & circumftantias deli&i, non

;znnfcacdaloüsa

autem alia, nifi connexa vel indiciata. Et Seyera,

diüden ao

bit SDenlid)e (Stag/ que iu Jure, Quaflio , in

g p

«ommod, g

Praxi autem Tortura vocatur, quando nempe

)ul

per tormenta & cruciatum corporis]udex intendit

à Reo exprimere confeffionem deli&i & verita-

ecommon

quedid

tem; qua tamen adhiberi non debet, nifi tale fit

deli&um, quod inereatur panam relegatione gra-

lr

K

j

Wi

m

dni

viorem; & nifi adünt indicia valde urgentia, vel

!

N

Q'OIPTIE

'n "9?

ii

t

faltem femiplena probatio deli&i contra Reum;

!

atque nifihic per alias probationes plené convinci

Wi wage

nequeat : attendi quoque debet, an Reus non

[

AW

ul

T

fit perfona torqueri prohibita, uti funt fenes de-

PA W.

crepiti, füriofi, valetudinarii, mulieres pregnan«

EXCTIM

1€$, &, nifi crimen fit valde auox, Magiftratus

ts (u

majores, Nobiles, Dotores.

Sed hanc inqüi-

IRT0 rdi

fitionem, quia in foro fzculari fer locum dun-

:':m,&ibwfm

taxat invenit, Criminaliflis relinquo.

Vg k

l6 Dico ra, Ut rité inflituatur Inquifitio fpecia-

d n

lis à Judice in perfonam , requiritur r. Ut deli-

?(m&'rmg,f;(w

l

&um fit magnum, quo perturbatur Respublica,

:

1]

i

2. Ut conítet de cotpore deli&ti, feu, id veré effa

m

pauatum, 5. Ut preecefferit vel accufatio, vel de-

»g[

Vg

Á

nuntiatio, vel diffamatio feu infamia, vel faltem

"Ll V

aqvfl

legitima indicia contra perfonam , in quam in-

quiritur,

4. Ut inquifitus ciretur,

M

U

j. Ut pre«

l

fenti

Y

J

De Accufat. ïnäïuifïtionib. &c, fx r

li

N

fenti communicentur capitula feu punGta inquifa-

de al

ln*e

!

[

(

tionis cum circumflanuis, diCta teftium, &, fi in-

UT

ï

quifitus petat, etiam horum nomina, nifi ex inani-

MT

feftationeillis grave immineret periculum. 6. Ut

dmc g&(

:

(l

J

fuper his exaiminatus pariter audiatur, ejusque

l

VOf

exceptioues & defenfiones. DD. paffim. Pars z.

l 3

!

patet ex /. 6. ff. & c. 21, b.t. de levioribus enim

Ti d

l

V

& non fcandalofis deli&is non eft obligatio inqui-

(f hg,m

rendi faltem ex officio, & nemine inftante, imó

!m (bi?m xïl'k

quandoque pr&fítat non inquirere propter varia

od gt

incommoda, qu& indé oriri poffent. Pars 2. ex

fl

:

l 1. $ 24. & 1. 5.8. 2. ff. de $. C. Silaniano. aique

QO r

ex communi fenfu & praxi. Confiabit autem de

At ntteft

corpore deliGi , fi illud fit permanens, feu veftigia

dipnt r

poft fe relinquens , uti homicidium , incendium,

Ut vel

furtum cum effra&iene &c. per infpeCtionem

ocularem, vel per tefles: i veró fit tranfieus, feu

ünm Nenn;

J coinci

nulla poft fe relinquens veftigia, uti adulterium,

o

inceftus &c. per conje&turas probabiles & pro-

n ln d

ximas, vel etiam per confeffionem utriusque come

plicis, Pars 3. ex 1 7. C 6.19.21. 24. b. t. nam

Vi g

fine accufatore (vel denuntiatore, ubi deficit ille)

ror, Mi

gdlncigé

nemo eft condemnandus. c47. 17.€4uf. 2. q. 1. &

fama habetur loco accufatoris vel denuntiatoris,

feihm d

l.7. & ( 24.citt. famam autem adzgquant, vel fü-

Ju

perant fübinde, indicia verifimilia, per c. 12. de

;qufüüo W

Purg. Can. INemefis Carelina art. 6.. Ratio horum

g d

omnium eft, quia, ubi hujusmodi non precedunt,

i Rgs?uhmu

per inquifitionem perfona particularis pateretug

il qidi

--

injufté gravem in fama & honore ja&uram. Sed

gf

ut fama fufficiat, debet effe orta à perfonis cer-

tis, & probate vitee , non malevolis , aut vilibus,

li Ü quam ) ;

ac Yyelare per majorem ceminunitatis partem,

jnm

[

If

H

imà

iil

512

EIB.. V. TITULUS.L

, DfAfo[ïït'

imo faltem in inquifitione contra Prelatos & Ma-

gifiratus, debet effe clamorofa. c, 24. cit. h.e. fz-

;;;Eam,

qu

pius ad aures Judicis delata, ita ut fine fcandalo

;;äg!ïnque::rtis

diffimulari nequeat.

Iu criminibus enormibus,

& Reipublice, vel privato alicui, valde pernicio-

»

fis, uti lefz Majeftatis, herefis &c. füfficiunt in-

Q;izres, lr

dicia minora & füfpiciones, probabiles tamen, uti

sf r

& in inquifitione contra Regulares fubditos, ubi

n

jmintt )

Ordo Judiciarius non usquequaque neceffarió fer-

hp

vandus eft, & ipfi faciliàs ab adminiflrationibus

aM

removeri pofluut. c. 24. cit. inf. Interim nec fa-

Nocefts g

ina contra delinquentetm neceffaria eft,^ 1. Side

ts r

crimine & criminofo habetur noterietas.

'2. Su-

if

per deli&o, quod eft connexum cum eo, de quo

Tman n

D

ARA CFICCD

quis jam eft legitime inquifitus. Imó tefte Claro &

31l hii

Farinac. in praxi vixampliüs locum habet diffama-

E Cii;!, i;f:f.".';

tio; cüm hodie Judices foleant incipere abiüqui-

ïn'JX

mv

fitione generali, ex qua ordinarié deveniuutin ali-

d

la

m

n

qua indicia, & ad fpecialiter inquirendum füfficien-

A N

tia. Pars 4. $. & 6. excitt. c.19.2 1. ? 24.atque

^g W

ex eo, quód nemo inauditus, & fübtractà. defen-

DA Vr

fione, condemnandus fit.

Czterüm dixi, Zn-

&

0,

Ql

quifitio [becialis ; nam £enerali[[ima , five Paterna

m el

ilg

kel

fit five Judicialis, re&é fit fine przdi&is condi-

Tj

lg

tionibus. per c. 2 f. eod. c. 1. de off. Ord. 'Trid,

f 7. 0. 8. deref. càm per eam nemini fiat ipjuriag

yjföfä!e& M

licét requiratur aliqua füfpicio, vel prefumptio,

M

MU. &

quód in aliquo loco fiant,deli&ta, fi inquifitio eft

litn

d

Judicialis; aliás enim temere inftituerecur. 2Mixtz

cf l?*l

L

( wdw

^

»|

u

autem , Íi non inílitnatur in certam perío-

s

ilf

nam, nec infamiam nec fuüfpicionem de certa

nm "

ImEN

perfona prerequirit. per J. 1. ff. 2 t. ff. de Quaff.

EU

quia nullius lgditür fama per illam : fi. verà

"r

H

€con-

WW

( 1]

oäflq

De Accufat. Inquifitionibus &c. $13

tl

M

h

Contra perfonam certam fuper deliGo incerto, ad

f

D

X d

vindiClam, non mere paterné. & ad emendatio-

nem delinquentis, opus eft infamià vel gravibus

UT

indiciis

quia aliàs inquifiti fama injufté lede-

w

ryetur

. (— ul*"*[

N

Quzres, an Proceffus Inquifitionis fpecialis, fi

17

&U

predi&ta (exceptó primó, quod certé ad valorem

d

l Wv

non requiritur) non obferventur, fit nullus? y,

Si Reus excipiat & proteftetur contrà, eft nullus.

ULRADY

H$

£.21.22. b.t. c. 1. 2. €0d.in 6

Excipitur tamea

Ln TR l

r. Proceffus Inquifitorius contra Regulares non

"TT

Pralatos. per €. 24. cit

2. Si Reus przfeus non

(hits,

reclamet. c. 1. C* 2.citt, 5.SiReus fponte & extra

ntitq

torturam crimen in judicio eft confeffus. d. c.

tleClo

18

NT

Dico 13. Judex teneturin cafu, ubi poteft fe-

cundàm diCa, inftituere ex officio inquifitionem

tibiqu

fpecialem, imó & mixtàm , ubi fatis conftat, de-

vt al

liQum effe commiffum, non veró de authore, feu

NY ü o

in aüthorem inquirere fpecialiter , item ubi con-

n QUC

ftat, quód aliquis fit reus alicujJus magni delitli,

du

non tamen cujusnam. Communis. Ubi przceffit

ewin i,l

accufatio, vel denuntiatio verifimilis, per fe cla-

T

rum eft, ubi autem fola diffamatio, vel indicia le-

j n

d m j

1

gitima, probatur exhoc; quia ex una parte exigit

jl

Jus Naturale & Juftitia Vincicativa, ut crimina pu-

(

niantur, & Respublica defendatur à facinorofis

j -g[zlhfünün

hominibus, ex altera veró rari funt, qui accufare

fx Mvme

velint, vel denuntiare criminaliter, propter onus

u

probandi, vel probationes fuggerebdi &c

Un-

(e zam ld

de, fi iaquifitionem omittat, tenetur de 5ysdij-

(u

" (

C4tt : h. e, litem facitfuam, & pro re nata amittit

(

E

N

jurisdi&iionem criminalem, inftitutó contra ipfum

[l

TU

]udició propter officium malé geftum. Brunem,

"-

Pars L.

Kk

in

H

i

LIB. V. TITULUS I.

D

514

j;ï'fïldo n

in Proce[f. Inquif. c. 1.2. 10. 1 1. Gail. 1. ebfery,

L

jj

23. 1. 1. Proin Proceffus Inquifitorius hodie fre-

,

quentior eft, quàm JAccu[atorius , fa&tásque re-

a

medium Ordinarium , qui olim erat duntaxat £x-

ETU

traordinarium,

In inquifitione mixta, fi de nulla

m

perfooa certa adtint indicia, vel diffamatio, ca-

j ep fi

veat Jüdex, neinterrogando , vel inquirendo no«

detmoti

minet certam perfonam, v.g.-at non Titius hoc

crimen commiferit i quia hoc effet fuggerere;

ss d

cujusmodi fuggeftioies in Jure prohibentur. £. 1.

fs

"

f. 2 1. ff. de Quafl. nifi nempe ad(nt particularia

&if COCIDI

bf

i

!

contra aliquem indicia, aut inquifitio fit paterna.

nfget:

titem deog

Inquifitionem zenerali[]tmat poffuut, & fubinde,

l"

ubi jufta eft fufpicio , tenentur Supertores facere;

tomoco p

per é i. de offic. Ord. jun&o Trid. f. 21. c. 8. deref,

s fä.ri' ,

Q f 2.5.6-8. de Regulat. 1. 13.ff. de Offic. Prafid.

Al

m

"

)

,

19 Dico i4. Effe&us Inquifitionis fpecialis &

Wi

u

mixtá in perfonam certam, vel deli&tum certum,

iiv n

ubi certà perfona eftfufpeGta de aliquo delicto;

t Ui

modoó inquifitio legitime inflituta fir, eft 1. obli-

NI

[

gatio manifeftandi & veriratem -dicendi penes

At

eos, qui interrogantur; quia Superiori legitime

Ittir o

"interrogánti parendüm eft.

An veró & quaudo

müwfgän

d

h

ipfe Inquifitus teneatur fateri delidium, dixitmus

]

T

ad zit. de Confe[[is lib. 1T. Yn inquifitione generali,

Tf!' R g

vel generalifftma, non obligantur interrogati ma-

« I

TR i

nifeftare delicta occulta, de quibus neró diffama-

« (;

Wil

tf

u)

tus eft vel indiciatus, per c. 17. /.. t. nifi crimen

!)

fit continuándum, vel ex patrato immineret alicui

UMH :Il

|

|

d

lt T

damnum, alià viá non avertendum.

2. Con-

.

T

mk

demnatio asd poenam, fi per inquifitionem plené

xL*N[»

[ (tr

probetur alicujus crimen , & quidem ad Ordina-

l

UO

l

riam. . 2. C. de abolit. c. 2. de Confe[f. Suffragatur

) [

ATU

Ccon.

"N

1

Pïut'p

;

DeÁccufat.Inquifitionibus, &c. &1$

À

confuetudo in utroque foro recepta, teíte Gon-

Uj t

zal. 4d €. 21. s. 1 1. b. t. cum confüetudinis Judi-

a

cium Inquifitionis fa&tum fit ordinarium, & fub-

m

s

ftitutum Accufatorio.

Objic. In d. c. 21. habe-

M

l

WLM

1'3[

tur, quàód iz Proceffa inquifitionis [ecundim quali-

d 0]

(

tatem exce[sis penam moderari po[Jit difcretio ju-

VN JD'

dicantis : ergo faltem de Jure Canonico pena de-

K

bet effe extraordinaria & arbitraria. s. /V. Conf.

hnï.g&mi'

ham textus dicit, po/fit , nou debet. Dein Praxis,

& allata ratio, fatis declarant, quód debeat Judex

Md

;

pónam commenfürátam delicto, adeóque ordi-

liïtioüs;sz::::s.

nariam infligere:. vel, quód Juri fcripto per con-

"

L

Tülf,

füetudinem derogatuim fit.

sl

h!f

t

Quomodo pra&tice inftituendus fit Proceflus

2Q

"

;

[

Á

i

j

;

f

Criminalis in cafu Accufationis, Denuntiationis,

&

of uf

j

'

& Inquifitiouis , item in cafu Notorii, etiam Re-

ä

| [þemlif

i

gularium , & a&ualis hotum vifitatio, explicat D.

Quocitui

à Frólichspurg iu AVesmefi p. 1. L. 2. & 3. Jul. Clar.

i qit,

Farinac, Carpzov. & alii Criminalifiz, ac fus& &

áccurate P. Anacl, Reiffenftuel/. t. ff. 6.7..8. Di-

TC

W

citur autem deli&tum sotorium , quod vel de Jure,

m

Dd

of

Vel ex ipfo fa&o ita certum eft , ut nulja ampliüs

h

J

difcuffione indigeat, vel nulla tergiverfatione ce-

ud

lari poflit. c. 24. de V..$. Ünde alia eft zotorietas

d A,f;i',»'i/»'//"x

Sduris , qug habetur per fententiam Judicis, que

7071

,.';mi'

vanfiit in rem judicatam, vel perfpontaneam Rei

M* i

in Judicio confeffionem, vel per probationem in

jlv

Ti

Judicio legitime fa&am,

Alia autem 4otorietas

d

at

A

facti, que habetur ex prefentia populi, vifu vel

Im

I

wl

«Cq'!

alio fenfu percipientis, ut fi tnajor pars, aut in par-

D

0i ?,m

vacommunitate decem, vel etiam fex ( meliàs re-

ml

mgd

linquitur arbitrio Judicis determinatio numeri)

i

^m

Cum No-

[ 9

n

Proprio fenfu perceperunt deli&tum,

J

)I

Kk 2

torio

"

$16

LIB. V. TITULUS II,

A?

iorio quandoque confunditur Pablicum , quam-

j

f

vis fubinde publicum fümatur pro Jarofo, quod

l

Dro] (

nempe ita manifeftum eft, ut de eo jam exiftat

30 Fln P

J

fama, His omnibus opponitur Occulrum , quod.

fiita lateat , ut nec duobus pateat , & in foro

We 01!

rdp

externo probari nequeat, vocatur fumpliciter &

) 0!1 flpe'

qyip r

proprit occultum , de quo folus DEus judicat. In

m

iner

Notoriis ceffat Ordo Judiciarius , & neceffitas

probandi. . 2» de teflib. cog,

pirnt, V

quiddd

JITULUS H.

Cs cont:

t hi

(tmmynitt

De Calumniatoribus.

(/N/ (

(ml]

SUMMARIUM.

"

Mi w«//'n "'

*

m fove

Wil

"m

W

i. Quid fit calumniari : pravaricari : & tergP

verfavi.

"

[

DT (.i*'ä*;ff;

2. $- "Q»uæ fít gana Calumniatovis, Prayaricatoris.

N

N

Alumniavi proprie (in criminalibus) di-

w ii

i

citur, qui alteri crimen falfum dolosé im

10 Y

Judicio intendit. /. 1. f. 1. 1. 4d $. C.

(j ff

Turpill. h. e. proponit, impingit, obiicit five accu-

tíin, Áetin

fando five denuntiando.

Si id agit fcienter &

t m

doló veró, calumnia yera ? fi doló prefumptó

[

D

eä:criojdg(m

(fi nempe in probatione deficiat) calumnia pr&*

Vicina eft Pravaricatio, quam

rxiaf;:m,der.u::ï

fumpta vocatur.

V ,l&

coimmittit, qui cum Reo colludit, verum crimern

abfcondendo,veras probationes diffimulando, fal-

LWQ[H

! ] Jl

fas exceptiones admittendo, ut Reus abfolvatur.

Q

l. 1. cit. 8. 6.. Ex T'ergiverfatio , quando quis à

l

rü'va

mna[»ore

&gpta accufatione deáiiit ciu'a abolitionem, qua

D

sc-

: T"gfïq

L

l

De Calumniatoribus,

$17

sccufatus ex numero Reorum publica au&toritate

afiiofg, i

eximitur. arg. d. L. 1, 8. 7.

EUQJim &tf

Dico T. P«na calumniatoris veri (imó & pre-

AU qui

fumpti, nifi probaverit,fe doló caruiffe) eft r. In-

bf

2. Condem-

famia,fed poft condemnationem.

]

7

natioin expenfas & omne damnum alteri ex ca-

L

j

"

& h

dumnia ortum.

3. T4lio: fed hec pena in de-

Teom

fuetudinem abiit, & (ucceffit.

4. Pona gravis

arbitraria, v.g. pecuniaria, carcer, verbera &c.

juxta deli&i & perfonarum qualitatem.

$. 8

l

Clericus contra Clericum calumniatus eft, priva-

tio benefidi ac officii Ecclefiaftici cum exilio.

Jm

Communis ex l. 4. S. . ff. de bis,qui not. infam. L.

$. C. de fru&. & lit. expenf. l. fin. C. b.t. cum Conft.

Paenal. Caroli V. avt. 12.€. 1, b.t.

À calummia

prafumpta liberatur, confequenter & à peena, qui

j o p

delidum alteri impa&tum faltem femiplene pro-

bat, vel probat, fe audiviffeà viris fide diguis, aut

Dunttih !

àteftibus fe deceptura.

Imó certe períong, licet

I

deficiant in probatione, prefumuntur non calum-

[

Ü

ä

l

W

w

iUl

j

l

NQ dh

miose accusáffe vel denuntiàffe, quamdiu dolus

ffin d

non probatur, modó aliqua deli&i indicia often-

FI Lj AJS(

daut, uti filius perfequens necem parentum, & vi-

giiclreit

ciffim, femina fuam aut fuorum injuriam perfe-

yl fiettt. ,

quens, maritus intra 6o. dies accufans uxorem de

ia

adulterio , deferens crimen Reipublice valde per-

g

niciofum, denuntians vi officii, ut procurator Fifci,

T

cuflos, vigil &c.

Debet tamen etiam apud has

.ïï,vcmmu'm: :"

perfonas Judex inquirere ex offidio, utrüm non

fint veri calumniatores.

jfoor T

Dico 2, Pcna Pravaricatoris eft infamia con«

1

ts u

j

demnatione previa. L. 4. cit. & fimul arbitraria

,qo

q

j

alia.

Tergiverfatoris autem pr&ter ipfamiam

|

:(iï !

mui

Kk 3

v

«18

LIB, V, 'ITTULUS II

Qd!l

mul&a y. librarum auri. /. 7. in f. ff. de Pravari-

(uM

c€attone.

Hodie tamen arbitraria , imó nulla;

LL

cüm Judex teneatur ex officio novum Inquifitia.

"i Qh

nis Proceffum inflituere,

Meld,W

l

!

TTIIELUA H

ul

I

".

DeSimonia, $ nealiquid pro

ii ïu,c

Ípiritualibus exigatur vel promit-

Qu..,,,..!

18 V.

tatm .

Ill ä

SUMMARIUM

9

)WA& d'f['

(U0 1 a

Y. 2. Quid, & quottplex fit Simonia

l

H T t pl,q(

3. Merx illius efl ves fpivitualis.

':mff

4. Ex quibus titulis po/f it dari C accipi temporae

le pro [pirituali licite.

(m MW Is

i 131 N W

$. AMereis locum etiam obtinent ves fpivituali am-

M N

exd.

W

AU

l

TURNEA M

[/

6. ". An, C quaudo ves onfecmræ vel benedzähg

V

veudi po[ftut.

hw

rH

I

$. Beneflcml*'cclef 4flica , Decima . fine Simo-

(iion, ;

T

nia Sjuris Naturalis,

l'g') m"ïk g 4

9. Pretium Szmoniacum quzd e quotuplex.

AL

IO. 11. I2. Quale debeat intervenire Pa&um, ut

^ 1g T. "

committatur Simonia. — . Antale fit promif[to

Hl 7Riso

gatitudinis :

vel, fi temporale babeat vatio-

m yïm "1

tem otivi , vel finis, vel compen[ationis gva-

MU

tuita refpettu fpivitualis

" :Odhg"r

13. n Paitum, fi fidum fit, conflituat Simoniam.

!le

14. 11. ando comiittatur Simonia in Provi-

41

thd

fione Beueficiorum.

- Ubi de Simonia Confi-

Oölü' æ, ü

Fmpc UM

dentiali,

16., 17

L

De Simonia, & ne aliquid &c. 519

ïdthmf.

Y4. 17. Quando committatur circa IngrefJum Re-

L

' ligionis.

m Inqumlms

18. Qua Simonia babeat pamas , &

I9.20. 2I. Quas, qua committitur circa Ordinds

tionem , IngvefJum Religionis, &* Beneficia.

|

22. An eas etiam contrabant ignorantes.

23. Qualiter Packum Simoniacum fit nullum.

24. n ves Simoniacé accepta, debeant reffitui.

qmd t

2 $. Quis [it $udex , & qua probatio Simonia.

W.

26. Quis abfolvere , C difpenfare in penis Simo-

nia valeat.

Imoni« à Simone Mago, qui Spiritum S. vel

poteftatem dandi aliis donaSpiritüs S. pe-

cunià fibi comparare voluit ab Apoftolis

Ad. $. nuncupata cum g. inpr. cauf. 1. q. 1. & S.

Thoma 2, 2. q. 100. art. 1. definitur effe fludiofa

TEU

voluntas emendi & vendendi aliquid. fpitituale ,

Senfus eft, quàd fit. $4-

Wau T

vel fpiritualij annexum.

crilegitm, quo ves f[piritualis, vel [pirituali aunexa,

AW

l

!

l

if

commutatur pro ve tempovali per conventionem ,

feu per pa&um, vel eontra&um emptionis- ven-

ll

ditüenis, autalium quemeunque, onerofum, &

[/

h

/

Unde tria ad Simoniam

non mere gratuitum.

proprie di&am effentialiter funt neceffaria.

I.

/ J;W

Res fpiritualis, velfpirituali annexa, que quafi

!

?QQ'M

qmerx eft.

2. Res temporalis, quz datur pro illa

i u;mmh.'fü

tenquam fretium.

3. Conventio aliqua, vel pa-

j

&um, tacitum aut expreffüm, aut faltem a&us vo-

um

luntatis, obligare intendens ad commutandum fpi-

rituale pro temporali; in eo enim confiflit tur-

u

Simoni;:ï,

pitudo Simoniz, quàd quis res fpirituales & facras

^

TM

adeo vilipendat, ut eas pro temporalibus & profa-

/ Simonil

Kk 4

nis

l;;l

16:1»'

i

&20

LIB. V. TITULUS Ilf,

f

nis comparari poffe vel perverse exiftimet, vel ma«

" d

16]0[:151

litiosé comparare attentet, aut negotiari & in con-

,

,ï;;entionalem» »

ira&um deducere velit; hoc enim pa&o profànae

"M

j

í

Qu

i^

tur & injuriose trá&atur res fpiritualis, — Eft cri-

Andten)

GAMC

men gravifimum , nec patitur parvitatem mate-

lHd

(

rim, atque in SS. Canonibus fzpe vocatur etiam

' dfac";vf*

if

bavefis Simoniaca,item peffis&c. — Merx fpiritua-

I

t mf

Jis & pretium temporale funt gmateria Simoniz ,

ibV

nf

Conventio autem vel pa&io aut contratctus eft for-

9?54. Dequibusponemus ordine noft:as affertio-

hn n

:

nes, priüs tamen notandum,

nMIO

vt

J

Üm

AMMlr

T

Simoniam dividi in eam , que eft juris Divini

46 Nutttralis, nempe ab ipfo Deo obintrintecam

an i

malitiam prohibita, ui fi res fpiritualis pro tempo-

st n

rali veniat 1n gftimationem, contra&tum, & come

v Smond, '

mutationem, v. g. fi promittatur vel detur pecue

nia pro facris reliquiis, Saczamento Baptifmi, Sa-

[

crificio Miffe &c.

Atque iu eam, quz eft folüm

M

juris Ecclefiaflici , cimirum Jure Ecclefiaftico tau-

1üm prohibita ex motivo Religionis, & füb penis

NU

Simonig Juris Divini, propter periculum & Ífpe:

TR r

ciem ejufdem Simoniz , utfi res fpiritualis cum

ho dndt j

alia re fpirituali permutetur aliter, quàm velit Ec-

ä'ïdfää'dg m

WL

:

clefia, v. g. beneficium Ecclefiafticum cum alio

W pcte of

beneficio fine au&oritate Superioris: veltempo-

tisel f

ralis pro temporali, v. g. fi officia ad rerum Ee-

TT ff

clefie adminiftrationez , cuftodiam &c. pertinen-

Tl

a pecuniá comparentur : velaliquid prohibea-

tur propter fpeciem Simonig, v. g. ne examinato-

ï:

I

fl IWM" &

j

res in Concurfü quidquam , eiiam grattiità obla-

l«LIxPI

"t

M

Hö( n

tum , accipiant.

Er hzc Simonia Juris meré Ec-

Ü

Brei

clefiaflci, quia non intérvenit pactum de re fpi-

J

N lhae

I

Vituali dande pro temporali, in rigore & univoce

il *.(&

* m

"

Simo-

fin'ü';

i

De Simonia, &nealiquid &c, «2r

mmït,m l

€imonia non eft, fed folüm analogice, fi£tione &

iil t

gquiparationeJuris, Dividitur 2. in Mentalem,

7;*4*9 Bof

Conventionalem, & Realem. . Mentalis vocatur

" lt

non ideo;quafi in fola mente feu propofito inter«

DN

no dandi temporsle pro fpirituali,vel viciffim,con-

fifiat, fed ideo, quia prava intentio, qua quis reipfa

vc;zx;ï eFm

IT

------

aliquid facit, vel dat v. g.temporale, ut alterum

H!

JSA

1

obliget, moveat, velalliciat ad dandum vel confe-

I

yendum fpirituale, exteriüs non exprimizr, & nec

TM

pa&um tacitum nec expreffum intérvenit. e. tilf.

p.t. Neque dicas, Simoniam effentialiter invol-

g. enim, fufficere pa&um inchoa»

Lni D

[

vere pacum.

ib

zum & imperfe&um ; aliàs,fi pa&tum completum

qotapo

requireretur, non poffet ex una tantüm parte com-

m COf

mitti Simonia , velut tamen Simon Magus folus

r ptoy

commifit,non Apeftoli, à quibus emere voluit do-

Vi Xt«

na Spiritüs S. nam in tali inteptione,licet exteriüs

non manifeftata, obligandi alterum per dationem

:

etfolum

N

MV

QW

N

temporalis ad reddendum fpirituale,jam fatis re-

Y

r

peritur malitia Simonig.

Conventionalis confiftit

i

p

n

in mutua conventione , feu pa3&o, expreffo vel ta-

|

!

cito, de danda fpirituali pro :emporali , vel vicit-

ïg'v.rïmlis (

u rdi

fim de dando temporali pro fpirituali. Si ex neu-

|

(

:ra parte fa&ta eft traditio rei temporalis, vel fpiri-

, (eitnpt

tualis, eft pm*k conventionalis, fi ex alterutra tradie

tio & executio fa&la eft, müxtaappellatur. Zte4-

T

1

lis demum & completa preter pa&um involvit fi-

gc.pmimeav

mul treditionem ex utraque parte, v. g. fi Titius

ji W

d ;

l

)

J

j

M

1o0.aureos, quos promifit pro obtinenda pre«

g u

nf',ï'

i

D

i

)

fentatione ad beneficium , jam a&u dedit, & alter

i

prefentationem ad beneficium a&ualiter fecit, Si-

j u^

mouia evadit realis & completa ; involvit itaque

a

du

rl

u

iraditionem , faltem inchoa:e , ex utraque

parte.

[

f

Dico :

180[

r

Kk;

m

:22

LIB. V. TITULUS III.

3

M

, debïti at

Dico t. Mercem in inercatura Simoniaca Cons

ys

füituit res fpiritualis , feu que gon folüm corporis

expers, fed etiam aliquo modo fupernaturalis eft,

m

vel ad Dei honorem ordinata, vel ad fpiritualem

;fjgdat i faceli'o

animarum falutem : cujufmodi funt in triplici claf-

s. h

um

l

fe; aliqua enim funt formaliter & intrinfece fpiris

"n

i

LMSJE

" [1 [1[

"

tualia, uti gratia fanGtificans , gratie gratis date,

p Y

II

M

H

V !

dona Spiritüs S, virtutes: alia catfaliter,nimirum

"

j

V

ordinata ad producendum effe&um fupernatura-

n

DO

I

"

ï

lem & fpiritualem, uti Sacramenta, jurisdiCtio &

;.

M

ï;

s.

ngfi(

poteftas Ecclefiaftica, confecrationes, benedi&io-

vt hn

nesaquz, numifmatum, templorum &c. & alia

yeim d

M

i

(

n

D

e[fective, quia funt effe&us caufée vel poteftatis fpi-

dqu

j

Vr ET

f

4i

ritualis, uti aCtiones piz , preces & arationes, fun-

Giones facrz, v. g. baptizare, Miffas legere, abfol-

l

!

nt 44

Vere à peccatis, aut cenfüris, conferre Ozdines, ad-

M

&U

miniftrare Sacramenta, difp enfare in voto, officia

/

l

(

[

d

UL

af f

Divina celebrare, Verbum Dei przdicare , miracu-

d

AUA 1

t

Ja facere &c.

Proin fi pro his & fimilibus dare-

qyet

tur vel exigerctur aliquid temporale tanquam pre-

BIN

) w)

M

tium,commirteretur SimoniaJuris Divini feu Na-

ROA

turalis,

Communís & certa ex natura Simonig,

M

t

pl

rmþ j

Ü

& 6.1.8.9. 10.14,21.24.36.28.42. D. f.

T

fenyod

[

D

Si tamen temporale non daretur vel accipere-

Ut ii

tur per modum pretii, fed vel r. tituló fuffentatio-

Rs T. tl

"5 ; cüm ipfe Chriftus Luc. 10. & S, Paulus ;,

ijfï(j(?,lt.Oxf.ïfü (0n

Cor. 9. velit eos, qui aliis miniftrant fpiritualia ab

his recipere temporalia ad füftentandaim vitam, de

r M

altari & Evangelio vivere, qui deferviunt altari &

fä"ff' lttin

&j

p

NU

Evangelium annuntiant, imó ipfà natura diGlet,

l

T

MM

i

mercedem & alimenta deberi Operariis in alie-

l

lt

a(m"h

nam utilitatem temporelem vel fpiritualem labo-

l

:h

d r

nliüïiägsx

^

rantibus, Vel 2. tituló /aboris extrinfeci , & aliun»

.H

de

j dïïf N

"

;

DeSimonia, &nealiquid &c, 523

ET

de non debiti ex officio, contra&tu, fundatione

Jl cof Q

&c. ut fi longius iter deberet facere facerdos, vel

lts

q

negligere fugs funCliones alias,ut pro altero Mif-

DT

ln

fam faciatin facello per integram horam v. g. di-

t

Wl

l(

j

li

flame. Extrineci, inquam s. nam labor intrinfe-

if

Vi

Pllc

£us, qui vel eft ipfa fun&io facra, vel ab ea infepa-

gHM

rabilis, reíque fpirituali concomitanter annexus ,

l

l

uü v, g. eft induere veftes facras, accedere ad alta-.

fuplw-&a.

re, pronuntiare verba, infümere tempus &c. fiue

jl

quibus v. g. Miffa celebrari , adminiftrari Sacra-

xl

menta, haberi concio &c, nequeunt, temporale

m&f,&ni

pretium non admittit. — Vel 3. tituló gratitudinis,

ttlts f

!

ad quam ( lice indeterminatam , five exhibendam

T

Á

du

velper temporale vel perfpirituale, prout ei li-

tl

buerit ) recipiens ab altero fpirituale obligatur Ju-

(nes st

re Natursli & aliunde. — Vel 4. tituló conuettdi-

toofíca

niis. €,42. cit. au ordinationis à legitimo Superio-

UE

re Ecclefiafiico fa&e: quo pa&o licité recipiunt

Q dre

Parochi aliquid pro fepultura, affiftentia Matrima-

N

niali, adminiftratione Sacramentorum &c. modóà

Amw

»Aw

Ym

abfit animus Simoniacus, & violentia, v. g. talia

——

hd

prafiare nolentis, nifi fe priàs fecurum reddat de

í

ul

temporali recipiendo, aut altercantis de ftipendio

u

&c, Vel g. rituló redimenda vexa, ut fiquis jufte

| ,.',J?a;rzfia:

peteret, v. g. adminiftrari fibi Sacramentum pce-

nitentiz, hoftiam confecratam ab heretico, illam

, r

X

injurios& tra&ante &c. nec obtinere fine pecunia

jl Ü

u

valeret, hanc dare ex fua parte licité poiïet; cüm

iamwi 1

t jl

non daret ut pretium , fed tanquam medium ad

tollendam alterius malitiam.

"d

]

j

Objic. 1. Sacramentorum adminiftratio con-

3

1

ii

n

fifüitin a&ionibus Naturalibus : fed pro his fine

j

j

ergo.

Simonia dari poteft preuium temporale :

2, Ca-

infcci.&ï:'

424 LIB. V. TITULUS Ill

j

;güüiæ exïgu

2. Canonici accipiunt diftributiones quotidíanse

s

pro prafentia in Choro & officiis Divinis: Reli«

f;G&æl qM i

Siofi munera temporzlia pro fuís orationibus :

g"

Clerici pecunias pro habendis concionibus, facri-

:a:fïalunt,velura

ficiis Miffe &c. fed hos omnes nemo damnat Si-

monig.

jl poon

3. In Curia Romana exiguntur pecunise

q i ngi

pro difpenfationibus forum externum fpeCtanti-

T

rl

bus: ergo pro aClibus jurisdi&iionis Ecclefiafticee

diggios)

"h

UM

IU

f

faltem fori externi poteft temporale peti & accipi

niber at

fine Simonia.

4. Contra Jus Naturale & Divi-

w

num non habet locum confuetudo :

.

ergo neque

fs o C

in Simonii Jutis Naturalis & Divini: imó confue-

pofrid

£udo aliquid accipiendi pro fepultura Sacra, con-

1i, g dotta

ferendis Sacramentis &c, diferte reprobatur c. $.

€ 9. b. t. ergo confüetudo non eft titulus legiti-

ta, lr

mus aliquid accipiendi temporsle pro atione guz

v ]

!

Wt

W

1

t (.m:

M MM

fun&lione fpirituali.

f. Qui premittit vel daz

Yi

i

f'.':ï;.üïägïäï'*".*ï'.ï'

pecunias ad redimendam vexam , immediate qui-

b

:xlw.ul.

ln

!

NU

dem intendit removere injuftur impedimentum,

gbl

mediateé tamen per hujus remotionem obtinet fpi-

rituale per pecunias : atquí Simenia committi-

nv t

tür etiam ab eo, qui tantüm mediate fibi procuraz

LT

fpiritnale per temporale, ut patet in eo,qui emit

Jl

!

alterius preces, & per has confequitur beneficiura

1 5]t t

V. g. Ecclefiafticutm,

Id

E, ad 1. IV. maj. ille enim aGiones ex inftitu-

lj

i

Mu

/ Í

d

^

tione Chrifti ordinate.fünt ad. conferendam gràá-

:

[

[

tiam fupernaturalem, cenfequenter fünt aCiiones

nj

v./

Q, N]

Wt

fpirituales & fupernaturales.

Ad 2, Illi accipi-

MU

j

unt temporalia non tanquam péetium , fed. vel

þ ] mpo,g*g.

&t

!

u I

tauquam ftipendium tituló fuftentationis, vel ti-

Y

b UMT

h

L

tüló conmfüetudiuis aut ordinationis Epiícopi vel

il

tanquam eleemofynam graus oblatam.

l I

D

*

Ad 3,

Ille

l

DeSimonia; & nealiquid &c. $25

d

t

Iile pecunie exiguntur vel ad fuftentandos Offi«

d'änsq

D 1

:

h

!

it

ciales Curie Romang , vel tituló ponitentic illis

j

A0

h

injun&z, qui ob deli£tum contraxerunt inhabili-

JS»FM.

tatem aliquam, & ab ea per difpenfationem libee

n

Ul

N

rari volunt, vel ut applicentur ad caufas pias, v. g.

ad redemptionem captivorum, alimenta paupe-

IN

4

A

À

rum &c. in quas commutatur per difpeofaüonem

)

obligatio; per eam tollenda, velut rarijs petan-

AL AU n

M pf A

tur difpenfationes, utpote quz funt odiofe , G

f

Vi

vulnera lebum.

Ád 4. Hujusmodi confuetudo

01 Cïgonegæ

non repugnat Juri Naturali aut Divino, cüm vi il

lius non accipiatur temporale tanquam pretium

Y: Itf

ro fpirituali, fed ex alio titulo, v. g. fuftentatio-

iE h

nrgul

^

nis, que debetur iaborantibus in aliorum utilita«

L

d

tem , licet aliunde habeant, unde vivant, quia hoc

iU p

d0ne j

per accidens eft. — Adde, quód Zteditus ffola, àt

Yv du

vocant , feu ea, quz Parochi exigunt pro adrnini

firatione Sacramentorum, celebratione Miffarum,

nl que

fepulturis &c. fuccefferint Decimis perfonalibus,

yütum,

p

M

qua Parochis aliunde , nifi per confuetudinem ef-

k Ut

M

(*;*:

E

fent abrogatz, deberentur in fuftentationem, In

s tuotde

€it. cc. reprobatur confuüetudo, vel non legitimé

) u

prafcripta,vel qu& aliunde redditur irrationabilis,

n gt

MM

tl

j

W

Villf

V. g. per exa&tionem nimis cupidam, violentam,

exceffivam copíuetudinis aut ordinationis feu fta-

tuti, confequenter indicantem animum Simonia-

d

AW

cum.

Ad $. difl. Min. Simonia commirtitur

a

) qng

'u

etiam ab eo, qui tantàm mediate fibi per tempo-

T

u

t

quut

rale procurat fpirituale, fi intendatur fpirituale

z

h^

ys

Qu

per temporale tanquam per fe ordinatum ad obti-

t

d M

nendum fpirituale. C. 5/n. fi intendatur fpirituale

,

'[en'" Ói)

s'ïf

)&O

D

per temporale, velut per accidens ordinatum ad

n nS

l,l

Obii-

li

j

g. —

ii

526

LIB. V. TITULUS IlI.

"

ib

obünendum fpirituale, atl redemptio inique

g

vexe, & remotio injufli obicis. ZV. /5.

du

Ml

m

Dico 2. Mercis locum in hac impia mercatura

Plf

Wyio

etiam obtinet res fpirituali annexa.

Quod an-

A

3 um À

tequam probetur, notandurm eft, triplici modo

r oe

W

poffe aliquid in fe temporale anneé&i fpirituali,

I. ZA ntécedenter , quando res temporalis prefup-

ii mnauen:if

ponitur, & ordinatur ad aliquid fpirituale : fic

f:;razio,benexi':ïï

Ecclefig & templa, calices, patenz, veítes & va-

it) od

fa facra, paramenta Eccletiz , oleum & cliryfina

m

&c. quz in fe fünt quid temporale, per confecra-

cn*.üat]*:sth l

tionem vel benedi&ionem ordinantur ad Sacrifi:

!

r

d

a

cium, Sacramenta, rem Divinam perageudam,

dhunaoum o

Rofaria ad preces , numifmata ad devotionem, jus

1 Mi

! la

ii

prefentandi ad beneficium, & jus eligendi ad Pra-

wifumnura

laturam Ecclefiafticam , imó ipfa prafentatio &

EH TU

ele&tio ad officium facrum , Dignitatem Ecclefia-

n du

flicam, ceremoniz facre & Sacramentalia ad cul-

"

h

"n

l

L

il

1

"

hn

tum Divinum &c. Adeóque ormnes res confecra-

18 lvt

te vel benediCte &c, fünt antecedenter annesae

d a

fpirituali.

2. Cencotütanter, du& nimirum per

1. Ug

intrinfecam neceffitetem fünt conjun&a rei fpiri«

ml

"d

1

M»th

tuali, uti labor corporis, & omnis actio, fine qua

n

Wffmm.

i

l

exerceri non poteft funGtio facra vel fpiritualis,

v.g. adminiftratio Sacramentorum, celebratioMif-

Qj lu

fz, predicatio VerbiDivini &c.. 3. Con/equenter,

ï::rnmanez inag

quando fcilicet aliquid temporale tanquam effe-

At f

i. )

&us prefuüpponit caufam fpiritualem : fic Decie

J

t

ma (quà etiam referas oblationes)) beneficia Ec-

'(üw

d) &qhw

clefiaftica , que funtjus percipiendi res & fruQtus

Du

"

n

temporales, adeóque in íe funt jus temporale,

quia tamen prafupponunt officium fpirituale tan-

pa&« Y

Ai[e

(

04

TA

quam caufam, propter quam conceduntur Deci«

'S«B l

Nl

lpb

me

in æ

j

[

DeSimonia, &nealiquid &c. 527

J iq

1qu

ine & beneficia Ecclefiaftica, & cui officio an-

i

J

nexum eft jus percipiendi temporalia, re& dicun-

ne'(dïurg

tur rei fpirituali confequenter aunexa. Jam de a-

Ql

tecedentey annexis fpirituali, fi in concreto fuüinan-

Htl

tur unà cum confecratione &c. fcilicetres confe-

x' j NDI

crate & benedi&g &c. que vocantur $acramen-

]

talia permanentia ( ficut tranfeuntia funt ipfa con-

"

Ífecratio, benedi&tio, ceremonig facre, exorcifini

Y M

M !

&c.) probatur affertio ex can. fiquis objecerit. 7. &

feq. tem can. 12.. catif. 1. q. 3. 6 16 36. . t. Con-

T

I

a

d

cordat Jus Civile, quod in $.3. Infl. & 1.6. f. z. ff

AZdS]M

de Rer. divi[. 1. 8 2. $. 5 ff. de V. O. res facras exwa

BP

humanum cofnercium ponit, Ratio petitur ex (47.

Á

OL»D,

1

l

fiquis cit. ubi habetur,quód,quisquis borum alterum

(ul

[

vendit, fine quo nec alterum próvenit (ut eft Ecclefia

100 &

vel alia res confecrata vel benedi&ta) neutrum in-

Bd

venditum derelinquat. Et addivur: nullus igitur emat

TENUA

Ecclefiam, vel Prabendam, vel aliquid Ecclefafti-

sl

(un. An veró quoad materiam vel formam artifi-

RRR

'

ciofam, vendi poffint & in abítraCto, dicemus pa-

)"H'*:ï

TL

r

a

A w

ftea. De concomitanter atiexis jam fatis pauló ante

Y

u

|

l

]

declaratum eft,quód fint a&tiones fpirituales,adeó-

li,

frtgs

i

que fine Simoriia non vendibiles, & pretiü non re-

u

cdpiant. De conj'kquenter annexis, quamdiu nimi-

:c'.*:i'»rs:io[«fdï

[

rum maner annexio, & authoritate Summi Ponti-

[g:;þïihi'ï?ï?;

ficis, per quam faCta eft, non fuerit fublata, patet

qu', Wi &

ex can. 3. catif. 1. q. 1. ean. fiquis. cit. . 213 3. b.t.

Quares, aures confecrate vel benediCta in ab^

n: ïïlwï'"

)v

M

ftra&o & quoad materiam velformam, quam ha-

Vr

I'ISK

ÓV

j

bent & retinent forte precofam. v.g. calices, reme-

«emü :Vf

pla &c. vendinequeant? g, cum S. Thoma 2.2. q.

i N

IU

IOO. 4. 4. Suar. & communi Tbeologorum & re-

vl?

centioribus Canonifüs contra Panormit & an-

(^

MMJ;

;

üqui-

H

imon

LIB. V. TITULUS IIl

$28

N

tiquiores Canoniftas, ac recentiorem P. Placidtut

;en u

ii

[

Bócku h. t. s. 1 s.feqq. poffunt vendi, modó pro-

ia

pter benedi&tionem vel confecrationem vel ordi-

m]usü

nem, quem habent ad fpirituale,non augeatur pre-

ls. t

tium,

Ratio eft I. quia, qu& antecedenter füat

r qu

aunnexafpiritualibus, ex uria non amittunt per an-

d Gd 12

nexionem fuum valorem intrinfecum pretio zfti-

d)

mabilem quoad materiam, & formam artificio-

Í

UL

J

i

u

fam, ex altera veró parte benedictio vel confecra-

tiononitacenfetur ahnexa,; ur in eflimatione ma-

( Smongqud

rali per inténtionem ementium & vendentium fe-

at

parari nequeat,

Id quod confirmatur 2. ex pari-

Bb mi v

mentotaténto

tate curà JUIW.. patr onatüs annexo rei temgoralx,

ireref ftrad

v. g. caftro aut univerfitati bonorum, quez juxta

omnes fineSimonia veudi poteft, ita ut jus patro«

N f"mfg

Vafn

H(

natüs quoque tranfeat ad emptorem. per c. 7. de

jur. Patron.. Adde, quód juxta cam. 1 3. can. 70.

fn hn d

tAUf. 12. q. 2. poffit Ecclefia calices & patenas

W

NI

m

confecratas vendere alteri,

Roboratur 3. ex

AA

praxi & à nemine improbata confüetudine, qua

W 'Q mxgr

paffim videmus, numifmata,; imagines cereas, &

T m

BN

Rofaria benedi&ta vendi , nempe fecundüm ma-

"HO*

teriam, & fümptibus , labore, curà, itinere, fine

Ul

quibus comparari vel afportari non poterant; ia

dZ £,7 Afüp

pretium impautats.

Notant tamen DD. ut, fi ca-

UT tl

lices, vafá aut paramenta facra veudautur Laicis ,

M nq[STg-;m

facri usüs, ad quem deftinata fünt; non capacibus;

! memd ttn

priüs confringantur vel diffuantur,ut fic amittant

dac(.p

n 4

confecrationem velbenedictionem: quod tamen

l

M J, fJ

A

!

ro

de numifmatis, Rofariis &c. non procedit, cüm

MOA

H

eorum ufus etiam ad Eaicos pertineat

ia

V

!l Jief

Qbjic. 1. ex cam ftquis cit. ubi diferté prohibe

l

)

j

tur, ne templum vel Ecclefia materialis aut

l)

Wl

1

alia

uj

"o

Y

!

D& Sirh;)nia; & he aliquid &c. $25

P.Plädd,,J

alia res , femelad ufüm Divinum deputata, ema-

J

)Püugp

M

tur vel vendatur. Concordant é, $. 2. 16, 26.

Wi r

AO

b. t. ubi etiam contrari& confüetudines reproban-

W l'pre

?Ul

ür. ltem]JusCivile 8. $. Infl. & 1. 6. ff. de Rer.

M IU

f

Il

ll

div. l. $ 2. cit. ergo.

2. Oleum & Chryfina fa-

D

ip

crum nec quóad materiam vendi absque Simonía

[4l,

poteft. &afi. 10 2. Catf. 1. q. 1. 0. 16. C? 36. cilt.

ergo nec aliz resbenedi&ti aut confecrate. 3.Spi-

'e! N

rituali confequenter annexa ut beneficiá, vendere

eft Simoniacum, cay. ffquis cit. c. 2 4. de Sin. c. 4.

Wi

n

[

m

é.fin. de Pad. ergo & anitecedenter aunexa. d

!

m

ii

Eifi màteria; v. g. calicis, in fe fitres temporalis,

sTl

ii

in fenfu tamen coinpofito confecrationis, vi cujus

gm l m

unice refertur ad aliquid fpirituale, nempe ad Sa-

pO«

crificium, fieri nequit, üt diQà materia calicis fiát

TR

obnoxia commercio humano, g. ad i. Illitextus

L 20

eplicari poffunt de rebus facrisin concreto , qua-

V us

tenus fimul confecratio , vel ordo àd fpirituale

t d

trabitürin eflimátionem. Aliqui putant, ibi fpe-

"

cialiter prohiberi venditionein templorüi & Ece

clefiarum , at Juré tantàm Ecclefiafticó; cui per

squs p

m

: TA

ol

"

AO ul

il

"

coütrariam confuetüdiném derogatüm fit.

jus

vintrt

Civile de rebus facris difponendi facultaté caret.

Ad 2. Ibi Epifcopis tatitüm prohibetur (non aliis)

li

Ü

ie àccipiàt aliquid pro oleo & cliryfmàáte facro;

I

& liinc Simbnhiam Juris Écclefiaflict, niti huic pet

qi

Confüetudinem derogatuin fit , comfnittunt àli-

Qüid accipiendo, non alii.

,

Ad 3. N. conf. & pás

r

V»

it. iam corfequenter ánnexa ad. fpirituale , v. g

Q qwlgux

"

beneficia Ecclefiaftica àd tirulum & officiurn fpis

yie

ritüale, non prefupponunt aliquid pretio zftima-

inca

M

bile, ficut astecedeniter annexa, atque illorüim ari

l qv[fne P[

yi

nexio ex Jure Ecclefiaflico eft tanta; ut à privati

Dar$ L.

L1

1 ma[h

L

etiam

d

LIB. V. TITULUS III.

$39

etiam per folam intentionem, in cílimatione mo-

fh"hl (

rali tolli non valeat ; & hinc de illis procedit,

Ü

4 ]IADS

quisquis borum alterum vendit, fine quo nec alterum

JVI (.l].l:

prévenit, neutrum invenditum derelinquit, can. fi-

d

.

m

[

quis 7. cit. nam in beneficiis &c. rei fpirituali

AU

LWI

tauquam Prefüppofito & principali anneGitur

jqit il

iemporaletauquam accefforium : econtra in 451e-

aningri

cedenter annexis temporale prefupponitur tan-

g Bd

quam principale, & fpirituale anneGitur velut ac-

,;adfmc"'.:s&':;s

cefforium. ÁAd 4. Si accedat intentio vendentium

Wi u

& ementium res confecratione vel benediCtione

ä»

HQ

M

jl

affe&tas, qua precise volunt pretium dare vel acci-

D]

28

perepro materia, vel forma artificiofa , non am-

dbl

'

pliüs datur fenfus compofitus, & tales res non in

3urt o

concreto,fed quoad materiam &c. tantüm, in zti-

MM

Jj

!

LU

mationem veniunt, Caterüm permutare res facras

'/M'r Z:if,?:ïv-'.a)y

[

^ f

pro rebus facris ( exira materiam beneficialem )

iil

v. g. Reliquias pro Reliquiis , vel pro Rofario In-

dulgentias habente, licet fiat fine auctoritate Epi-

fcopi, necSimortia Juris Ecclefiaftici eft.

M Y

N

N

vv

Dubitabis, an commitatur Simonia Juris h.

N

l

vioi & Naturalis, vel tantüm Ecclefiaftici, &i pre-

b )

1l

LU

tium temporale detur vel accipiatur pro rebus fpi-

lI)

[

!

e

rituali à Jure Ecclefiafico annexis, uti funt Bene-

1 ,d'gäoäfv.ïf

Jin

ficia Ecclefiaftica, Decimz feu potiüs jus deci-

mandi &c. €. cum S, Thoma 2. 2. q. 100. 4. 4.

sl'"( X[. ln

(Q

m

i4 C. Suar. Covar. Gonzal, & communi contra

lttitr

u

& (ffj f

,l

Felin. Garc. Jul. Clar. Zef. Efparz. Cardenas i5

N

Crifi diffe,t. 27 . c. 1. n. 6. eft farisNaturalis & Di«

j QILE Qv

d

VU

vini, Sumitur ex d. can. fiquis. & can. feq. ubi Ur-

m hm

W

banus II. interprete gloffa beneficii venditionem

TTOn

L]

Simoniacam effe probat ex verbis S. Petri Adf. £.

tectg

^g

x,"hL

ad Simonem Magum , dicentis, pecunia tua

fé

W

l

h

M(J

N

N

l

De Simonía, & ne aliquid &c.. 31

Tzïmazionam-

M

ft m perditionem, quibus D. Petrus utique damna:

Accedit

qU Ll li(( Al

vit Simoniam Juris Divini & Naturalis.

€AM. 2- CAUf. 1. q. 1. übi habetur, quód beneficium

ll /

vendere aut emere nihil fit aliud quàm altare, &

DAT

decimas, &^ Spiritum S. emere vel vendere.Ratio eft,

Ltf

quia, quando jus percipiendi fruQus temporales,

iw Q

"-

uticontingit in beneficiis Ecclefiaíticis & Decimis,

W

à Jure Ecclefia(tico anneétitur officio fpirituali,

«Lü Lt.v U.Q.'

UO Y

TAT

A

jus ad fru&tus &]us velobligatio officii fpiritualis,

» CE QM vui

(quamdm maner illa annexio, nec à Summo Pon-

il

t

ïnl d

tifice, qui folus id potefl, & jus Ecclefiafticum tol-

M,w Ál

lere, füblata eft) cenfetur unum effe jus. per c.

2 j. de Prab. & unum fine altero, confequenter

dR

fine jure officiifpiritualis , vendi nequit. per d.

Md

f

N

c4n. fiquis, adeáque femper mauet fenfus compo-

aupentsfacts

fitus annexionis rel fpiritualis ad jus temporale,

yodiütlem )

Si fermo eft de ipfis finGibus beueficialibus vel

xoldano I

decimalibus, cüm non fint annexi juri vel officio

at

fpirituali, adeóque fint aliquid meré temporale,

r

ndi utique libere ac fine omni Simonia, etiam

n

QKA

j

W a

Juris Ecclefiaftici, poffunt.

Objic. Illa connexio

E( m«ku

inter fpirituale & temporale in predi&is juribus

JUW"'P

non próvenit ab intrinfecanecefütate, fed precise

T

m

f

ex difpofitione Juris Ecclefiaftici, càm beneficia,

hp

JUIA

decimz &c. fint conflitutse ab Ecclefia

e€rgo ctrs

, 14 7

ca illa folàm comittiturSimonia Jüris Ecclefiaftici,

W ym

j on

3. N. con[. faCta enim femel :

annexione, eáque

D

" ng m

perdurante , cum jure ad fru&ius venditur etiam il-

Nl

lud jus, cui tanquam priucipali illud acceflorie an«

]wns.

!]

j t^

p

ii

nexum eft, nempe jus officii fpiritualiss quod eft

]M ;

«

Simonia Juris Divini feu Naturalis.. Sicut retiden.

m

tia in loco beneficii Curati eft Juris Divini , licét

raïi

D

erectio beneficii Curati, & defignatio ceriü diflrie

i

i

Ll2

&üs

I

LIB. V. TITULUS Ilt.

332

"m [Ph[

&üs, fit faCta ab Ecclefia, feu au&toritate Eccl&«

fiaflica.

I

jj

Ó

D;

m

Dico 3. Pretii nómine in ordine ad Simoniarf

non fola venit pecunia, ficutin emptione - vendi-

g pl

tione, fed omnis res temporalis pecunià eftimabi-

T

j al

ff orev

lis,vel que affert utilitatem temporalem. Szpe voe

J

(

catur //tint$, quatenus hzc vox fignificat onus vel

':'::es qia

obligationem alicui immpofitam. Hoc preiium eft

;;gde*[ü,&d u

wiplex. t. ZMaunus àmanu, per quod intelligitue

gt

pecunia, vel alia res qugcunque pecuniá eftimabie

j a

lis, ut contra- diftin&a à precibus,& fervitiis.

A.

r t gt

Munaus à lingua , per qQuod denotantur preces, in-

Aulfon; f

terceffiones, laudes, recómmendationes &c. faCta&é

veceftrict

e& pa&to vel intentione obligandialiquem ad ob-

st Conft

tinendum per illas aliquid fpirituale, v. g. fiquis al-

")

teri promittat vel dét pecunias velaliquid tempo-

Quf

ul

rale ex intentione ipfum obligandi àd intercederi-

m

AU

durm pro fe apud tertium, ut ifte conferat benefi*

Mi

dN

D

T

cium Ecclefiafticum preces taliter ementi, 3. 444-

Q;u*;a».&,&.agxkä

i

A

nus ab obfequio, per quod veniunt fervitia, v. g, fa-

aW )

inulatus, negotii geftio &c. faCta ex pa&to vel in-

wftots , n

tentione obligandi alteruin ad fpirituale dandum,

Titd t fb

v. g. famularis Patrono habenti jus preferitandi ad

;

fedim p

beneficiuim ea intentione, ut ipfum obliges ad te

::om'a Jrstde

præïe?tandum loco mercedis , aliás debite pro

fervitiis, vel viciffim Titius Patronus te praefentat

Zärl(. n [

WMO 4' Lkard

eaintentione, nt tu propterea tenearis ipfi famula-

u[ua[el l

i

ri ad tempus absque mercede temporali , vel fal-

tem fervitia non equzate. Hazc tria omnia poffunt

'Ml[) W

H

habererationer pretii Simoniaci.

Deprimo cla-

.moülgemg 1

L

PU

rum eft per fe, & ex verbis S. Petri : pecunia tua te-

ral'e ha

u

eum fit in perditionem. De fecundo patet ex can.2.

^R

AL (n

I

ll

cauf. 1. q. $. quiafic per pecuniam paratur via ad

P

Obti-

"D

D

"

['n["

ll

DeSimonia, & nealiquid &c. 555

TM

obtinendum fpirituale, quod juxta S. Th. 2. 2. 7-

100.4. 2. ad $. & communem aliorum fufficit ad

;ïnudSämonism

conftituendam Simoniam.

Aliud foret,fi preces

Mi

non emeres pecunia vel alia re temporali, fed tan-

Xtafimd

tüm rogares alterum, ut pro te intercederet, & per

wOIääEE,Sngy'O,

banc interceffionem confequereris fpirituale, Item

n

fidares quidem pecunias, non ut alter pro te in-

Ts

M

Ü

tercederet, fed tua merita precise proponeret ter-

"

N

ld

tio,à quo dependet datio vel collatio rei fpiritua-

n

lis, aut ut tibi aditum imperret, vel aliquid labo-

nl

ris in tui gratiam fübeat &c. quamvis hoc fit pe-

Qp

riculofum ;

facilé enim talis informator evadit

VOR

interceffor intuitu promifIz fibi aut datg pecunig,

f d

De tertio conftat ex c. 12. h. t. quia veré exhibe-

kl

tur temporale, feu fervitium pretió eftimabile,

digidempo

pro fpirituali, vel viciffim fpirituale pro tempora-

Atintercedt

li obtinendo.

Aliud foret, figratis fervires , &

od

fine intentione obligandi alterum ad exhibendum

oci MM

fpirituale, licét fperares inde confequi fpirituale,

iif

aut viciffim,

Item fi ferviti;a fpirituale, v. g.

df

orationes , facrificia &c. promitteres pre obti-

adï*u'*.w!æüaadgm

J

nenda re fpirituali , modó hoc fpirituale non fit

*

Beneficium Ecclefiafticum

,

tunc enim foret Si-

Til af

jl

monia Juris Ecclefiaftici. per c. fin. de Pad. tpecia,

L.X

!

ii

um

liter c. 5. de rer. permut.

"

Dico 4. Liceét detur temporale, & accipiatur

IQ

g

k?lï hmm'

fpirituale, fi tamen non interveniat paCtum, vel

V

conventio onerofa, vi cujus imponitur aut inten-

T

qup"

:UD

ditur obligatio ad dandum temporale pro fpiritua-

qu

li, aut viciffim fpirituale pro temporali, ita ut tem-

j

; Mf

"

porale habeat rationem pretii ad fpirituale, atque

h]

i

fic fiat commutatio, adzquatio , vel appretiatio

opamö

(

tei fpiritualis cum temporali , non committitur

u

M

m

L13

Si-

n

$34

LIB. V. 'TTTULUS III.

! ?d j

Simonia. Communis & certa ex «. 9. 1$. c. 3.

b.t.atque ex Simonig effentia, cujus forma füb-

jl

n

i (

flantialis eft conventio vel pa&um onerofum, aut

Ini

contra&tus non gratuitus, feu per fe inducens ob-

Af II

od

ligationem, & quidem rigorofam, qualis alioquin

fj

eft Juftitia. can. 4. cauf. 1. q. 2.6. 18. cit.

Unde

«:;aum,ffW'l

"

M

fi ex alio motivo aut titulo detur vel promittatus

;

1

[.],

Ípirituale, aut viciffim, v.g. ex graütuc

i

ine poft

ii p

rem fpiritualem jam acceptam, vel (i ves tempos

inti; p

ralis fit tam modica , ut animum accipientis non

Mi :rim:ft)t

'

"

" n

facilé permotura credatur ad illius compenfatio-

]

nl

u(p n :**

r

nem per fpirituale faciendam, Simonia non come

pf

^

mittitur, & gratis dari cenfetur fpiritmale , non

armaipus Ctd

«««««

pro pretio temporali.

Quale autem. paCtum fuf.

Ql pratiti

ficiat in Simenia Mentali, füperiüs s. 2. explica-

ln

,5.'17?..'44

tum eft,

In Conventionali requiritur verum pa-

l

[!

m

CQum, vel exprefíum, vel tacitum, quo per circume

ii

fiantias vel fa&tum exprimitur meus dantis vel fa-

&

&t um

cientis aliquid, augt contra

€

"

2:

íus oner

ofus; ad quos

Mu

m

ü

«rn*'

EJUNNA

ContraCbus etiam pertinet transactio , qua quis

U

promittit vel dat fpirituale.-pro temporali, velal

tvl

teri temporale remittit, v. g. debitum pecuniari-

Vpgtlon

um, pro fpirituali, aut retinet ,

quod reddere

Jrtitden

aliàs deberet, propter datum vel collatum fpirie

n

i

L

Áadtl

vuale. c. 4. de Pail. c. 9. 10. de trausait. quia wims-

lfinn: n

&€lio eft contra&us onerofus, & permutatio unius

:ft"funda( Qj

pro altera re,

Aliud foretin transaGione impra-

NY

pria, feu compofitione amicabili, qua grads alte-

'

4',5',*;( (0

W

ri aliquid ceditur,

M

|

JTLLE t

IY

LTMT

Olji. 1. Committitur Simania, etfi tempora.

lenon detur pro fpirituali tanquam pretium, fed

AL

ut motivum copnferendi vel efficiendi fpirituale,

fpi:iwüä,fcä:ir:

à: Vel fi vemporale intendatur ut finis rei fpiritua-

Th D

lis,

"Ms

l

DeSimonia, & ne aliquid &c. $55

f9.l:,g "

[:"i*ïl

Us. 3. Velii temporale fit folum gratuita come

',:Im'(-:

penfatio pro fpirituali, uti probatur ex propofitio-

nff*"*,»iniö. "

nibus 4$4. & 46. sb Innoc. XI. damnsatis, quarum

MT

prior fic habet : dave temporale pro fpirituali non

a

000

e[t Simonia , quando temporale non datur tanquam

'ln[e

pretium, fed duntaxat tanquam motivum conferendi

UL

vel efficiendi pirituale ; vel etiam, quando tempora-

le fit folim gratuita compen[atio pro [pivituali, aut

econtra : pofterior fic fonat: Ó id quoque locum

n

habet, etiamfi temporale [it motivum principale ;

E

RATUTS

jmb etiam]i fit finis ipfius vei [piritu

alis fic, ut illud

7

Sed in his

giuris a[ti

;

netur , quam ves fpiritualis.

omnibus cafibus non intérvenit pa&um, quo datur

lilf.

vel promittitur temporale pro fpirituali : ergo.

tl«

Rurfüs 4. Simoniacum eft promittere, dare, exhi-

t m t

bere sliquid temporale fub obligatione gratitudi-

m

Q«

nis per pa&tum impofita; ergo non requiritur pa-

£&um onerofum rigorofam, feu Jaftitie , obligatio-

TO ïeï f

06

[

nem de feinducens.

$. Vice verfa Simoniacum

:1

z;i

non eft temporalia promittere vel dare füb condi-

amM

A !

L

X,;',

l

tione vel modo, fi alter, vel, ut exerceat pia opera,

v.g. quando pare

ntes promittunt liberis munera,

v rE

fi. velut obesnt Sacrementa aut

templa: quando

zingrediatur Re-

;

(

n !nfk

alitur ftudiofus ea conditione,

conflituitur pecunia,

dur

ligionem : quando pauper!

tur di-

|di

ff

üt fundat certss preces, vel Canenicis don

!

Qributiones ,ut compareant vel pfallant in chore

M

;A

!

&c. fedin his omnibus intérvenit patum preter

N

at

temporale & fpirituale :

ergo nec interveniens

m

pa&um, quo promittitur temporale, vel datur, pro

,.cmx,i

fpirituali

,fufficit ed Simoniem.

(

fatis effe difficiles, fatis ta- I2

g. Hss objettiones

menu euam folubiles.

Ad j.dico, fenfum effe,

2

f

j

L1 4

quód

l

DcSimon

,

£36 LIP. V, TITULUS III.

quód ille committat Simoniam, qui quidem non

D d

exprefsé pacifcitur de re fpirituali danda pro tem«

gpoit

porali reflexé tanquam pro pretio , dat tamen ea

ab

intentione & animó , ut alterum per temporale

st

moveat, & obliget ad conferendum vel efficien-

dum fpirituale, v.g.fi Titius fciens vacare bene«

gim,

ficium accedat Patronum , eíque offerat pingue

u t

honorarium, v. g, vas argenteum, equum genero-

n iif

fum, vel certam pecunie füummam, fimulque fup.

TMUE

i

j

( emicu

plicet pro prefentatione ad beneficium ; nam in

r

tali cafü vel datur pa&um incompletum ex parte

vll

"

dantis temporale cumintentione movendi & ob.

( t

ligandi ad prefentationem ; non tamen manife-

u'?r defnfonen

ftatà, & tunceft Simonia Mentalis. per c. 34. b.t,

trtüm écond

vel ( quod in his circumflantiis verius effe puto,

ipttüo i

cüm iotentio fatis videatur manifeftari ) datur pa»

p (

Gum completum, licet tacitum duntaxat & vir»

Uil

tuale , confequenter Simonia Conventionalis 5

AL

t

QTT

«üm utique fatis appareat ex diGtis circumftantiis ,

W. m

€quum vel pecuniam non gratds & liberaliter of-

i,f Wi

ferri ; & Titius non foret contentus, fi Patronus

Y

i

U

acceptaret, & tamen ad beneficium non prafen-

Mb

taret. . Ad 2. ajo, fenfum effe, quód ille commit-

Pütíngs

tat Simoniam, qui dat vel facit fpirituale propter

temporale tanquam finem, & temporale hoc in-

fní fUfeg]

tendit tanquam pretium ,

feu quando intérvenit

ï?ffgare inaj

D

paGio vel intentio dandi

vel faciendi fpirituale

N

:'0

hn

d

u Ws

i

pro temporali : non verà qui temporale non in-

]

(

r

J

tendittanquam pretium vei fpiritualis, fed dat vel

accipit ob aliam caufam s

[j WIE

Y

g. ex titulo flipeudii

ad füflentationem,

ex gratitudine,

ad redimendam

1 mm lhv (

J tll

1734

Vexag) &c. & quando non intérvenit pactio vel

A

intentie dandi fpirituale f0 temporali , feu quan-

7

l-w

(/'

li

do

Hl,lj

^l

l

DeSimonia, & ne aliquid &c. ; $57

do temporale non &quiparatur , vel prefertur ,

" D

vel commutatur cum fpirituali,

Et hoc modo

|

rUtpy u

explicat propofitionem damnatam 46. P. Melchior

t

(It

Friderich n tractat. de Simon. meó judició long&

Mi

clariàüs & univerfaliüs, quàm alii, qui cum Cardee

CASEQ !)

M

eü.f

nas dicunt , tunc committi Simoniam, quando

I

I

us

temporale intenditur tanquam finis extrinfecus vel

A

tanquam iptrinfecus primarius, non veró, quanda

h ii

intenditur ut fiuis intrinfecus fecundarius,

Ratio-

P

nem fic explicandi dat P. Friderich hanc ; quia pe-

EU

teft aliquid habere rationem finis intrinfeci fecun-

ho

darii, & tamen intendi tf pretium, v. g. miles intene

Mrua

dit defenfionem Patriz primarió,ftipendium verà

g,

tantüm fecundarió, & tamen ftipendium intendit

i po,

ut pretium füilaboris: econtra poteft aliquid ine

1)ünrpe

d

tendi primarió , & tamen non habere rationem

a v |

Pïetii, V. g. pauper petens eleemofynam intendit

penondls

hanc primarió, at non utique ut pretium fug petis

Rn

tionis.

Certum veró eft,non committi Simonie

t

&m, fi temporale non habeat rationem pretii re-

Qs

fpeQu fpiritualis; fi veró habeat, committi,

Ad

ff

3. concedo , quód com'nittatur Simonia, fi tem-

porale fit gratuita compen[atio pro fpirituali in hoc

i Qu

]

l

]

n-dpif[

fenfü, quód exhibens fpirituale intendat alterum

1

t

i

d

obligare ad gratitudinem certó &* determinató mo-

g ol

dó, nimirum determinaté per temporale , exhi«

n

u

m od

bendam; quia tunc involvitur pa&um onerofum,

q.wf

& vere intenditur eompen[atio rei fpiritualis per

«t

temporale, non obflante, quód vocetur gratumtat,

NU

lfs "'d 4

Ti

M

)

W

cüm revera non fit gratuita, & folius gradtudi-

d*

d

;

f

p

nis obligatio,fed onerofa; quia talis fic dicit v.g.

ii

«onfero tibi gratis C libevaliter beneficium Eccle-

m d

uüh : [eu w](

fiaffieum ,. [ed ita, ut ta ex gratitudine obligeris

a

i

z

i

sibi

o

339

LIB. V. TITULUS III.

g th Obl

sibi dare 100. 4ureos, quod eft abuti vocabulis

se g

& inaniter ludere in verbis, atque fic facilé omnis

Simonia eluderetur,

j

. Econtra fi exhibens fpiri-

li

].

tuale folüm intendat obligare alterum ad gratitu-

dinem fimpliciter, modó determinstó, quo &lter

T

'

voluerit, exhibendam, nimirum five per fpiritu-

«pitot ao

a2le, v.g. per preces aut facrificia, five per ali-

t gt

quid temporale , non committitur Simonia per

ET

gratuitam compenfationem in hoc fenfü acceptam;

i n

pind, f

quia accipienti fpirituale non imponitur nova ob-

ligatio , fed gratitudiuis tantàm, qua oritur aliun-

f

mitens gt

de ex jure Nacurali erga benefa&orem, fi nempe

relinquatur libertas gratitudinem exhibendi eo

ii

modo, quoille voluerit, qui sliquod beneficium

m Ái

&b altero accepir.

Atque in hoc fenfü redditio

votttommun

rei temporalis per accidens & grails fit, stque me-

D

liüs vocatur zztidoralis feu remuneratoria vel gr&-

l

M,

tuita donatío , quàm gratuita compen|atio. ÀAtque

st v

hinc ad tria prima mermbra negatur sinor.

Ad

RTT

4- Dift. Antec.. Eft Simoniacum promittere &c.

Ti g

1emporale füb pacto & obligatione gratitudinis in

W M.

geuere, & cxliibendae pro libitu,

N. nt. Quia

Wt m

alter jam aliunde obligatur ad aliquam gratitudi-

&t

nem in genere, cui ergo benefacio per fpirituale:

lm D

füb obligatione gratitudinis determinstó modó ,

V Bol m

nomn prout alteri libuerit, fed exhibendz deter«

il d"ïi

! Ea

minaté per temporale pro fpirituali.

C. Ant. c

V

N. Confeq. Sicut autem non commitit Simoniam,

müemüm,z.

'

qui dat fpirituale füb (pe con(equendi temporale

gm«ä«iz Gb

nga.

(ur & füb obligatione gratitudinis in genere in

W

1 f

pa&uxfx dedu&a ) ita nec committit, qui ex me-

1

tu mali aliàs imminentis dat, vel ex anjicitia, aus

51 VC] IIPOGQ &fl

[À

M

»

€onfanguinitate , quia qui fperat, ex amicitia f

"g

€its

l

. DeSimonia, & nealiquid &c. 539

in Ti

cit, aut fub obligatione gratitudinis in genere,

"

AOf

necipfe agit ex obligatione, nec imponit alteri

ET

ebligationem , faletem novam, quam non aliun-

a

IU

de habet.

Unde &, qui fic dicit, certus effo me

MT

TM

IN

fore gratum ,. fi exbibueris mibi [pirituale, non

n

n

committit Simonism , modó non intendat fe ob«

"

l

ligare ad gratitudinem certó modó , & determi-

ln

n

naté per temporale exhibendam.

Si tamen hu-

d

A

jufmodi pa&tum fieret circa beneficia Ecclefiaffica

bt

obtinenda , foret Simonia Juris Ecclefiaftiei, &

Qu o

fizpe periculum Simonigz Juris Naturalis, quia pro-

Am n

v ULUA

müttens gratitudinem , vel dans fpirituale , f&

m

"

AU

i d

cilé intelligit grstitudinem per temporale exhi-

TA

bendam.

Ád $. C. Maj. cujus veritatem come

fedtino

probst communis fenfus DD. & piorum fidelium

praxis,imó Jos Canonicum c. 2. de fepult. c. 2. 4,

f tgent

w g

de condit. appof. & ipfe DEus,in veteri Teftamen-

10 Judzos provocans ad obfervanda mandata, &

jj hu

TM

faciendos aCtus. virtutum, promifsá frumenii alio-

rümque bonorum temporalium ábundantiá, Sed

l Q:uïöï!&ïïlkïv-

Y

"

M

';

M

N. Min. Non enim intérvenit pa&tum, vel con-

"M.

i

tra&us enerofus, quo munera temporalia pià

H

l

u

m m

[

agenübus promictuntur vel dantur tanquam pre-

j

i

tium pro piis aCtibus, & fub obligatione abfoluta

Ii

eos ponendi, minüs in utilitatem promirtentis

J S.CMJWI

aut dantis temporalia, fed promittuntur vel dan-

,L*-'b"miz

u

nv

n

tur per modum autinvitationis, aut ftipendii ad

xn

; ul

fuftentationem, aut ex titulo fufcepte in alterius

f

t

o

u h

gratiam obligationis: manent proin donationes,

TL

ii

aut liberales remunerationes, licét füb conditio«

!

dwt f g!'ïb'

ne,vel modo, & fpe&antes non utilitatem dantis,

"

h Q

( M

fed accipientis, & Dei homaï;:m

"Tl

if

d ^

Qua-

Ó

D:SimOnï

s40 LIB. V. TITULUS III,

M "';mö da

o

».'

13

Qusres, an pactum ,. quod ex una vel utra:

p

"

que parte pacifcentium eft fictum, & noa ferium,

"

N

conftituat Simomiam.

E. cum P. Friderich. Si

p

MV

(f

|

utraque Pars promitteret fi&e, v. g. Titius pecu-

n i

nias, Cujus heneficium, fine animo fe obligandi,

noncommitteretur Simopia; cüm defit totaliter

HU

"T

intentio & confenfus , effentisliter requifitus ad

wm, N

i v

&U

pacdum , velut formam fübftantialem Simonig,

J

T

u

Si veró ex una tantüm parte fiCtio contingat, &

js, Qu d

fimul per f&tam promiffionem rei temporalis ob-

tineatur fpiritualis, vel vice verfa , ut fi Titius

w

Í

fi&& premifit pecuniss, Cajus veró hac promif-

/

LU

T

,

|

fione ille&us prefentavit Titium ad beneficium ,

nn]

committitur. Simonia ,

licéet multi & graves

pefm od

DD. diffentiant.

WT

Ratio eft r. quia per fictam

promiffionem pecunig in effe&u non minüs ob-

Din f Pnn;

al

tinetur fpirituale ,

& via ad illud obtinendum

tl d

^

paratur , ac per feriam: ergo committitur Simo-

LL .m? M

U

nia, ficut propter eandem rationem committi-

ii J Qü ïx:&u..

]

tur Simanis per promiffionem folam pecunig,

A Q

licét hgc a&ualiter non folvatur , quia per pro-

TT

miffionem eque, ac per a&ualem folutionem, ob-

Ti

:w-,«:

Al Vi

s

tinetur fpirituale.

Et ideo ad Tt. de Sponfal.

h u k

docui, quód fi& promitteus Matrimonium eque

I) &qm

teneatur determinate ducere deceptam, quam ve-

A ( i Í

re & ferià promittens.

Ratio eft 2. quia, utDD,

Säü?omi:e

iüe

communiter ajunt, quod in Judiciis eft corruptio,

il [.QNE- !

(

in beneficiis Ecclefiafticis eft Simonia : fed cor-

fi'iiälïoneh' u |

Truptio Judicis zqué fieri cenfetur per promiffio-

Wu W n

Wl

nem fidiam pecuniz, quàm per feriam , cüm g.

mmwc

t

.

e

la

qué ad iniquam fententiam movere fit apta

ltty

nl

ergo

Oljic. Fi&& promittens caret animó dan-

lj)f

Üj

"Id

di temporale pro fpirituali: ergog. — . diff. Aat.

| bffifnp

Garet

V s

l

De Simoniá, & ne aliquid &c.. 541

t VEI mrh

Caret animó dandi, fimul tamen habet animum

t rte

"

obtinendi fpirituale per temporale licet ficte pro-

N

j

J

At g

]

miffum. C. AÁnt. non habet hunc animum., JV.

t "ï'"Pfffü-.

AAnt. C Conf. Yte an.mus jam fufficit ad con-

O t»

NU

(

ftituendam Simoniam.

»'n"mhler

Hucusque de conftitutivis & nàturà Simonis

A

M

in genere.

Nunc placet aliqua fuübjungere de Si-

i

Ldlem N VA

inonia, qui& committitur circa beneficia Ecclefia-

VO V

füica, & nimis frequenter , longéque frequen-

Id

tiüs, quàm in aliis materiis, ob ingéntem utilita-

EOR

1em temporalem, quam habent beneficia: cüm

t t

fint jus pereipiendi reditus temporales Ecclefia pro-

tv

MA

pter officium Jpirituale: item de Simonia circa in-

uH

greffum in Religioneim in fpecie.

Poftmodum

[ fj

if

de penis in Simoniacos ftetutis.

! r

finis Ql«

Dico $. Promittere, dare, exigere, vel accipe-

14

dyrendum

re aliquid temporale pro confecutione benefi-

ytm o

cii interveniente paCto , vel intentione obligan

Eft indubitatum apud oranes

m u«

di, eft 5Simoniàa.

1

Q

RW

NU Y

propter claros textus Caz. 2. 7. $. 9. caiif.. 1. q. 3.

$. 4. 6. fin. de Padl.c.7. detranfath, e.3 4. b.t. Càm

xxn

Td.

"

beneficium detur propter officium. c. ilt. de Aefer.

m

j

1

:

in ó, & jus percipiendi fru&tus beneficiales fit at-

H: M

|

nexum, & quidem à privatis infeparabiliter, of-

kf

971[:99

i

QU ;'C-

fido & ttulo fpirituali.

Dixi 1. confecutione,

atf

!

quo nomine intelligi volo prefentationem & in-

;g'z,qa*w.'lïm-

ftitutionem , electionem & confirmationem,; po-

j um

ftulationem & admiftionem; liberam collatioe

U

L

nem, item permutationem & refignationem , &

1

; ?Qï 'g!ü?ïlïm'

J

quamcunque provifionetm; ubi intervenit tempo-

ml(fman

[ (Cï'lä

rale ex pacto, vel iutentione obligaudi ad provi-

14

gt

dendum. Derefignatione adhuc obferva, quód;

L

Ti

fi beneficium liberé, & non in faverem alte»

,

tiu&g

eïgU.

"]

|

Q'SHU

of

542

LIB, V. TTTULUS IiI.

Jwgïlp

rius, refiguetur füb referyatione penfionis, item

I

i qJæl

fi refigaetur cum pa&Co, ut refignatarius foly

du

at

M ad li

|

expenías à refignante fa&tas in obtinendo hene-

7I fede

"u

ficio, vel in litem, etiam Simoniaca fit (nop ta-

( u

men, fi pacifcantur, ut refignatarius folvat debi-

j

6:

f

t2 nemine Ecclefie contraCta) quia penfio re-

l

«

fervata eft meré temporalis, & obligatio folven-

juli

ï

006

di expenfas eft nova , beneficio per fe non an-

(

Pmover

nexa. — Dixiz. Peneficii, prout nempe eftjus per-

!

d

cipiendi fru&us officio fpirituali annexum ; ipfoà

3

u

4

i

autem fru&tus beneficiales, five pendentesadhuc

'üo

n od

fint, vel futuri, fivejam feparati à folo, licit ven.

fnintdt V

duntr, permutantur , elocantur &c. pro tempo-

muttr p

rali, Objir. Paffim datur confüetudo , & qui-

1004 1]

dem tolerata, vi cujus pro admiffione ad poffet-

d

M

fionem Canonicat(s vel alterius beneficii exigua-

;57

06

tur & dantur fportulz, confiftentes in pecuniis,

T

honorariis, conviviis: ergo.

LY ENUU

i

E. quamvis hu-

! O mevtns

jusmodi confuetudo reprobetur in c. 44. b. t &

W

AR

Trid. f. 24.c. 14. deref. in quibusdamlocis tamen

T

ita invaluit, ut DD. cum Pirhing P. f. 29 1. eam

Ia muh-(

M

damnare tanquam Simoniacam non audeant, uti-

ELW

AULV

4

que ex eo capite, quód hz fportulz exigantur &

LT

fnr.

dentur poft plené acquifitum jus in beneficio, &

d'ü

J/ ;Wf

precisé pro acquirenda quieta poffeffione, quz

C

confideratur tanquam aliquid fa&ti, ac temporale

l

m

AT,

aut corporale in fe, aliunde & perfe jam debitum:

l T.EK;QW |

"l

'

quo pa&to non intervenit Simonia Juris natura-

EU

Er»

lis, qua utique per confuetudinem tolli nequit,

M

li

ficut fiquis fruCtus beneficiales deberet redimeire

At

3

(

pecuuià, convivió, vel aliá fportulá,

Dàntur ita-

"*QGI( i

Ui

(j

]

)

(t*«l

que ad redimeudam vexam , non pro jure fpiri-

[

^

^

tbali, quod licitum eft, & tunc in materia benefi-

"gfr t h

"i

!

Cia-

(

l

DeSimonia, & ne aliquid &c. $43

m

Ew

«iali contingit, quando jus fpirituale jam plené

[ :

Eïläïiïs

x)h:ï

& perfecte quafitum & certum eft, nimirum non

bu E 00 Ln

modoó jus ad rem per prafentationem aut ele-

l(a H

G&ionem, fed etiam. per inflitutionem, confir-

VIOD

I'.S') il beþ

mationem, aut collationem jus in rc. per c. 24.

J

l

h. t. Aliud foret, fi jus adhuc effet dubium, vel

P

|

[

Jten,

necdum plene quzfitum, v. g. necdum fa&ta effer

"N

k

N

confirmatio eleGionis , tunc enim nec obex aut

Q

Ml

WW

M

vexa removeri vel redimi pecunià poffet ab eo,

nna

li

qui prodeffe poteft v. g. prefentando, fuffregium

jv

s

dando &c. c.20. C? 22.e0d. Cgterüm in mate-

l

|

E T

ria beneficiali omne pa&tum, licét per illud etiam

( m

fpirituale, v. g. beneficium promittatur, velper-

i, d 1

mutetur pro beneficio, ac pretium temporale non

interveniat, ita prohibetur in Jure, ut, fi fiat abs-

ul pgiïe?

que au&toritate Epifcopi, inducat Simoniam Juris

iM "?,W

"n

Ecclefiaftici. c. fin. de Pact, c. 5 x. " c. un.derer.

1 W

Ilj

permut. in 6. confl. Quanta Ecclefía S. Püi V. fcili

l *Hd

u L

8

cét ob mercationis fpeciem, & periculum , ne

in

Á li V

T

per hujusmodi pa&a quazratur utilitas tempora-

lis ex perverfa cupiditate, quod periculum pre-

Mv,M"

fumitur à Jure.

J

MIN

Dico &. Specialis Simonia, que Confidentialis Y $

Mv

L]

dicitur, in beneficiis Ecclefiafticis de Jure Cano-

nico introduCta eft, gravibüsque poenis coércetur,

(

1

Datur tunc, quando quis alteri procurat benefi-

Wi

Arw (

cium, nempe conferendo,eligendo, prefentando,

r

velin ejus favorem refignando &c. cum certa con.

)

Ü .'3 XVJT

fidentia, h. e.non cum fpe & mera fiducia,fed cum

j

pa&o expreffo vel tacito, utidem beneficium poft

T.

0

g

sliquod tempus cedatur,conferatur &c. procurane

n

ti velalteri : quod triplici potiffimüm modo con-

Df

T

fo

di

0j

tingere poteft, 1. Cum refervatione 4ccefsfis, h. e,

Cum

u[ H maliï

E

LIB. V. TITULUS IT

^i

$44

n

cum paGo, ut is, cui procuratur, ex poftfa&to

agf i*

idem beneficium refiguet iterum procuranti, vel

j Qu

alteri, qui hlc & nünc propter impedimentum,

V. g. &tatis non eft illius capax, & fublató impe-

iM, (l

;'iüüei qUia

diméntó pateat ipfi liber acceíffus àd beneficium

ul lt

propria auCtoritate,

2; Cum tefervatione i

M

:p[obef' j

Wi

gre[síis, h. e. quando quis obtinuit beneficium,nece

;;

dum tamen poffeffionem , & illud ceditalteri cum

aol

pa&o, ut poft ceffionarii mortem vel refignatio-

albuctfel

nem idem beneficium ingredi, ejüsque poffeffia:

dilem pre

nem capere poffit,

3. Cum refervatione regréf:

w (

p

$s quando quis beneficium à fe jam poffeffum

Nelipaliomn

Cedit alteri eo paGto, ut fibi vel alteri poft ceffio-

narii mortem vel refigüationein liceat ad illud

As d

regredi vel récuperare.

Atque hg tres fpecies,

aptrguen J

quia nihil tetnporale intervenit , folüm conttitü-

mf&msm,

Vtntemen

unt Simoniarm Juris Ecclefiaftici, Quarius suteid

inodus, quo confereus vel retiüritians vel alite?

M U)M(XA

procurans alteri beteficium refervat penfones fibi

Jl

N

!

vel alteri folvendam , indücitSimoniam Juris Nà-

NT

turalis, quiá penfio , coüfifleüs précisé in frü-

DICWAIT

Aliad

&ibus refervatis; eft aliquid temporale.

gt i

eft , fi penfio au&toritate Epifcopi ex jufta cauíà

berïsv Iu

ftatüátur vel £efervetür. per c. 2 1. de Prab.

(;/A,MI/M

16 Dico " Promittere vel daré , exigere Vel

6 At o

a&ccipere aliquid temporále pro ingreffu Religios

Joa, li

nis, h. e, pro admiffiorie vel in Novitiatum vel

il

Ut

Wl

ad Profeffionem aüt àd vota Religiofa; fi ipter-

NJJS,M

L

Veniat paClio,; eft Simonia Juris Naturalis & Di-

( hr

0'&( "

*

Vini, £(.8. 19. 3 $. €* £. C* EXtray. 1. int. Colüm

UP

m hi

il ugD

b.1:. quia tàlis ingteffus ordinatur ad finem fue

Pl

pernatralém, & perfe&ionem charitatis. Dixi

ii

il

^Mj

ür

L li

t. pro (ugréfja $. licium enim eft aliquid. acci«

i

pere

lj

[

-

I

N

De Sxmoma, &ne aliquid &c. &47

o

L

pere vel etiam pacifci tirald fufientationis, i Mo-

um

U]![l

Ls

neflerium fit inops , & Regula Ordinis non re-

l

W

1

(

pugnet.

)f

Communis cum $. Th. & Suar. per

) T.

Trid. f. 2 5. c. 16. de Regular. fuffrsgante praxi,

L fhfhrq

& rauone, quia tali cafü exigitur temporale pro

m

e.u E t,'

1emporali.

Item zituló dotis, icerMonafterium

l

v

fit probe fundatum & dótatum. — Sumitur ex pri-

w[d

vilegio Innoc. VIII. id exprefse indulgentis Mo-

t d

W

n

nialibus tefte Afcan. Tambur. modó non recipiant

m

I

V

I

inhsbilem pracis& ex intentione confequendi

felriutu n

3

temporalia,

E

Confirmat praxis valde generalis,

Ml

H

22

prefertim apud Moniales, & ratio, quia Profeffio

Df

r*:

Religiofa non tautüm confiderari poteft ut ftatus

"

n i

fpiritualis, fed etíiam ut quidam contractus huma-

] ri]rp((w 185

nus,per quem Religto obligatur ad alendam perfo-

(lim bt

nam; & ad onera hujus ftatüs: ficutigitur de dote

pro fponfaterreni fponfi ob oneraMatrimonii licet

Q i antead

dl

ü

|

paciíci, cur ex fimili caufa non liceat pacifci de do-

vt

f

te pro fponfa Chrifti? Idem videtur effe de pa&to

circa donationem propter nuptias in vivis, utpote

quz pari paffu ambulat cum dote: item circa le-

'X?x

y

gitimam ; quia parentes hanc tenentur aliunde li«

.hi

beris relinquere. P. Franc. Schuier e delictis p. 2.

€.1.4 0. 112

Notant tamen DD. facilé & for-

fan fe&pius contiaogere, ut, licét forfan evitetur

ü w VC!

ci

Simonia, turpis tameu avaritie labes à Mona-

j

fteriis contrahatur, fi adeó fordidé inhient tempo-

)

W

ralibus, & ab ingreffuris tam follicité amplas pa-

cifcantur dotes, magis ad pecunias, quàm ad per-

:h 150»

n

S

u

IW

fonarum habilitatem attenta , nec facilé recipiant

J

,B'M l

jl

pauperes, qu&e minorem afferre dotem poffunt.

if

Ma IL

Licet for(an evitetur Simonia, inquam ; plurimi

o

q[naï A

enim, nec absque ratione improbant exaclio-

jott

quy

Pars L.

Mm

nem

&l

j

*

-

f omon

;

46 LIB. V. TITULUS III.

nem titilé dotis in Monafteriis bene fundatis, ut-

"

pote que vi fundationis tenentur profeffas. &

f

profeffos alere , ac onera Monafterii portare,

stl

jl P.

Addunt quoque P. Reiffenftuel, P. Schmalzgrue-

ber, & cit. P. Schmier, licitum effe Monafteriis,

dl g

etiam divitibus, pacifci de certa portione bono-

hn

'

rum fibi obventura intuitu ingredientis, & renun-

ss 40

T

tiantis future hareditati parentum, aut alteri cui-

ytj,itt

l]

1

Vs

cunque juftz prztepfioni; quia in tali cafu pa«

lfsl

&um fit folüm de temporali pro temporali, v. g.

vf udenetin

de legitima anticipató folvenda pro jure hzredi-

(s nny

tatis ceffo. Confirmat confuetudo. Dixi 2. . .$j-

quil st

monia juris Naturalis & Divinis quia furis Ec-

ttMordfers]

clefiaflici tantüm Simonia probabiliüs committi-

du fl rel (

tur, fi Monafterium fit dives, & tamen ab ingreffu-

"'f, L

l,

WM

ris aliquid per pa&um exigat vel accipiat Monae

(

jl /1

fterium tiruló fuflentationis, ut ex c. 40. l.t. Pa-

N w!]

[l

t

:

]ao & multi Recentiores docent contra P. Reiffen-

n

J

ftuel; quia folum temporale venit in contractum

vel pa&um pro temporali, nimirum profumptibus

I

in fuítentationem neceffariis, Cui Juri Ecclefiaftico

Lb

ï&?&äg :'F:

videtur derogatum effe per confüuetudinem, qua

hm

velinde ratioaabilis effe poteft, quód hoc paGo

plures poffint recipi, acbona in fundationes Mo-

n Qp

(ütpf

AUL |

hn

nafteriorum affignata, qusz variis cafibus & peri-

(Ih J

&

VRO

AQ'.'.'.'A

culis funt expofita, fecuriüs conferventur, vel for-

1

ht s

Li"

té admittenda refarciantur. Dein hoc modo co&r-

lplf, l,

W

cetur avaritia ac invidia parentum & confangui-

i

!

/

neorum , qui liberis, quafi forent illegitimi, aut

fit

confanguineis Religionem iggredientibus, nihil

,&( l'l

1

.....

N

l

dareut, vel non nifi modicum, ne quidem legiti-

Ij

qffw. ;

mam: quod prorfus indignum eft, & nefcio, an

»1/(/(

il

non maledictionem Divinam poítíe trahat.. De

l

reli-

»mdnm ib

d

|

n

: i

DeSimonia, & nealiquid &c. $47

QUP

"

[ tj

reliquo fponte oblata utique citra periculum Si-

[

3(&

A

monie & licité accipiunt Monafteria ab ingre-

AT

f

dientibus.

8

N f[ïi'u'n

Objic. 1. Prohibitum eft Monafleriis bene do- 17

1

HS)

T

tatis aliquid exigere de pa&tu, vi&u, veftitu, pecu-

m

hm

niis. Extray. cit. item füb fpecie vel pratextu pau-

1

TU r

pettatis. c. 40. cit. & quidem Jure Divino ac Na-

turali, ut evidens effe putai P. Reiffenftuel

ergo

"oTP

Monafteria bene habentia nihil exigere poffünt ti-

W r

tuló fuftentationis, dotis &c. etiam vi coníuetu-

X Yo n

ï

dinis, cüm temporale exigeretur pro ingreffu, eó

Pt D!l

quód alius titulus non habeatlocum. 2. Non li-

Y i þ*//l/

cet Monaftteriis plures recipere, quàm vel ex redi-

b:m; (Inuf

tibus fuüis, vel confuetis eleemofynis commodé

tl

fuftentare poffint. c. un. ff. [ane de [Tatu Regular. in

d p Not

6. Trid. f.2 5. c. 3. de Regular. Conft.. Nullum omni-

RR

110 Clein.V III. ergo nunquam poteft habere locum*

MA

Ed

titulus dotis, aut fuftentationis, & pactum fuper

vt n u Q

€3.

l

3. Iogreffuri, velingreffi ante editam Pro-

minn vt

!

feffionem liberé poflunt difponere de rebus fuis,

& Monafteris nihil tenentur affignare vel dare,

i X n

" metudwf'w

Trid. f. 2 5. c. 16. de Regular. ergo adigi per pa-

dho

Gum nequeunt, ut aliquid anticipató acceptum

xl g

n

in dotem afferant Monafteriis fub conditione, ut

ao d

ii

hia

ifla renuntient futurz hzereditati &c.

n T *bUS&r

4. Legiti-

manon debetur liberis, quamdiu vivunt parentes,

per L. 1. f 2 1. ff. decollat. bonor. ergo

E. ad I.

Dg hotm dOf

prohibitum quidem eft, fed tantüm Jure Ecclefia-

rentut (

l[ï:

ftico

Nec Monafteria opulenta folent allegare

f i

paupertatem

ergo, quando aliquid exigunt ti-

g[edlenub )

( du j

ll

tuló füftentationis, nihil exigunt fub falfo prarextat

Ti r

" i u

paupertatis , quod prohibetur d. c, 4o. P. Reif-

ym'

fenfluel nimis abundatin fuo fenfü, Quód autem

W':

i POR

i

Mm a

Mo-

.E

LIP. V. TTTULUS III.

fmon

$48

Monafteria opulenta, quando aliquid exigunt ti-

:gm, quia, Ubï

tuló fuftentationis, non exigant pro ipfo ingreffu,

ao

clarum eftin cafu, quo facerdotes divites, vel Re-

at t

ligiofi , quibus de füftentatione fatis aliunde pro-

i E P

fpe&um, pro Miffis vel Minifteriis facris aliquid

8 d ;

recipiunt vel exigunt tituló fuftentationis, quod

g yeoi: 4

ipfis licere fatetur ipfe P. Reiffenftuel b. t. . 198.

mND.

201. (eqq. Ad 2. N. conf. Clemens VIII. in d.

u eipi

Cou[l. bene explicat c. u5. &* Trid. citt. ubi ponit

mET

hzc verba: qui (Conventus) de conjuetis eleemo-

t p t

fjuis . aliísve quibuscunque obventionibus in commu-

f n

a& conferendis, commode fuflentari po[fit : evgo

jut fii vt

yefpe&u Monafterii inopis dos, velut pia largitio

yent at

& confüeta , confiderari poteft ut con[ueta elee-

0 (U£ (ony

mo[yna : refpe&tu opulenti ut obventio in comma-

Mptni pf

tie conferenda.

Ad 3. tranf. antec. N. conf. &que

atf

enim liberum eft Monafleriis recipere vel non re-

trt, uf

cipere eos, qui, càüm poffent , nolunt tamen quid-

ET

quam affignare vel dare Monafteriis. Ad 4. quam-

1fb ia

quam legitima vivis parentibus non debeatur libe-

ris, debetur tamen ipfis jus ad legitimam fuo tem-

A o

D

pore, imó & ad hezreditatem : Poffunt ergo dere-

r

miffione hujus juris pacifci. c. 2. de padt. in 6. ut

confirmató per confüetudinem.

PTOIHï(ïümprof;

18

Dico 8. Simonia Mentalis nulli fubjacet penz

Sfm'i fT

Ecclefiaftic&. 2. Probabiliüs etiam Conventiona-

MEITT

lis ante fententiam.

[

3. Licét ( excepta Confi-

"l

!

P

Dir

X

dentiali) mixta fit exReali. Proin 4. fola Simo-

j

ij

nia Realis punitur in Jure penis determinatis. $.

BRT

"

(

WW

It

Non tamen omnis, fed tantüm aliqus.

Pars r.

fumitur ex €. 23. 34. Ó" fin. b.t.— Pars 2. ex cam.

Di(u ] p

"l

4. feqq. cauf. 1. q. 3. c. $. C Extrav. 1. & 2. b.t.

i flaïü

A

(| ffrtr

LT

3nt. comm. é(ique 'id comrmuniter inter DD. re«

(

ceptum,

r

t

l

L

l

DeSimonia, & ne aliquid &c.. $49

i

ceptum, quia, ubi Jura ftatuunt peenas , femper fa-

Pars

EIIWX EIR

ciunt mentionem dationis, & acceptionis.

3. quam tenet probabilior & communior contra

3mi df m

T

Gutvierez & P. Friderich ex citt. can. maxim&

il

Extrav. 2. cit. ubi dantes , & accipientes fabji-

VM q d

f"e*'ll

ciuntur penis: ergo, fi tantüm ex una parte fecuta

j

fittraditio, non incurruntur pen& : cümin pona-

iM

h

libus benignior pars tenenda fit. c. 49. de R. $

r?ld n N l

in ó. & verbaiatelligenda cum fecuto effe&u ex

t

'nr' h

v

hii

JUM

utraque parte, ut communiüs explicanr. Pars 4.

,

fluit ex prioribus. Pars $. exinde,quód in Sacro

TT Nl

Jure folum in tres Simoniz fpecies reperiantur

ïl, "

j

i

!

lj

pone determioaue, ipfo faCtoincurrende, nimi-

tBat at d

rum quz contingit circa Ordinum collationem:

d rm

Religionis ingreffum : & provifionem Beneficio-

t j a

yum Ecclefiafticorum.

Czterüm etiam alie Si-

] evd nott

moniz, in aliis materiis commiffe, fi ad Judicem

um

deferantur, utique ple&i poffunt, ac debent arbi-

W 564 u;:lx.

trarie, licét vel nulla in eas poenz , vel faltem non

at

)

ipfo Jure incurrendz, tint decrete , cüm fint gra-

i g.

l

viffimum crimen. Olbjic. In c. 27. C 4 . b.t. vi-

i Mfinteg

dentur penz infligi, licét temporale tantüm fit

"UL

promiffum pro fpirituali tradito: ergo fufficit, fi

meml

Simonia ex una parte fit completa per tradiiio-

netm,.

g. Ibi eft fermo de temporali remiífo pro

j r"'lmblaf"' j

gein Q^

dato fpirituali

reimittere antem idem eft ac dare.

d (excep

Dein ad incurrendas ponas füfficit, fi, quod priüs

7714

folüm erat promiffum, poftea ex intervallo detue

r determlb*"

reipfa.

Dico 9. Penz circa Ordinationem Simonia-

12

n d*

TÀ

cam ftatutz funt ha.

I. Excommunicatio Ponti-

h l hi

T

fidi referva:a in Ordinantem & Ordinatum.

2.

T

Sufpenfio à collatione omnium Ordinum & exer-

yuile i

etie

Mm 3

LIB. V. TITULUS III

m

550

"] Xlä Bf

citio munerum Pontificalium, in Ordivantem,

fufceptione Ordinum veró & fufceptorum exerci-

" M] gC ü

tio in Ordinatum. c. 37. 4 5. ? ExtrAY. 2. citt.

Dico 10. PenzinSimoniacos circaingreffum

suiim a

20

I. Excommunicatio refer-

j D

Religionis funt iftz

vata in dentem & accipientem temporale: fi veró

«f qu d

accipiens effet Communitas vel Capitulum, fu-

vdtis, d

fpenfio, & quidem, nifi occulta fit, pariter refer-

ais elt, d

vata Pontifici, ab officio & executiope juris Capi-

ltss as

tularis, & adminiftratione jurisdi&tionis

27 n

pexdlmin

famia Juris, confequenter & irregularitas,

3.

Watoly

Translatio Simoniaceé admiffi in ar&ius Monafte-

rium, fed poft fententiam primüm. 6. 19.25. 40.

( EM

& maxime Extrav. 1. int. com. b.t.

U pritaio p

2I

Dico rt

Penz in Simoniacos circa provifio-

EL ODUE

nem Beneficiorum, Officiorum, Dignitatum, &

Qdereft

Prelaturarum Ecclefiafticarum | funt. fequentes

UC Oldfru

I. Nullitas provifionis, five fit prefentatio, po-

u DI

ftulatio, ele&io, five inftitutio, admiffio, confir-

uï m Km

matuo, vel libera collatio, ut adeó ante omnem

Qp t

fententiam retineri in confcientia nec beneficium

&c. nec fru&us beneficiales valeant

2. Excom-

NT

rutot, q

municatio refervata in omnes ad talem Simoniain

"ü'OdCdlpr :

Cooperantes

3. Iuhabilitas provifi ad idem be-

[tta /

neficium de novo obtinendum.

4 Item ad alia

beneficia obtinenda

$. Privatio beneficiorum

tf

[

hs l

priüs habitorum, ac depofitio ab altaris minifterio:

iM ttp

fed ultime due non incurruntur 3nte fententiam

condemnatoriam

Wms e

ut notant Nav. Suar. & alii,

ER wm

Wt d

Habeutur hzc Extrav. 2. int. comm. b.t. can. ult.

: u[hn

D

Q h

cduf 1. q« 3. €. penult. de Eledt. Confl. Cim pri-

n Pii V. Extendit fe affertio ifta etiam ad Si-

mffru(

N

ü'fwfre ^

moniam Juris Ecclefiaftici, per c. 5. & 7. de rer.

2 Drcll

i bcüf

£

5020), I

M

DeSimonia; &nealiquid &c, &&

O

NT

[

uN

permut. quia Extray. cit. loquitur generaliter de

M

hm WE

j

Simonia circa provifionem beneficialem, & à DD.

'Hþ,] "

UI

intelligitur generaliter, Non veró fe extendit ád

]WT

d

j

"MU

Simoniam circa beneficia minüs ftri&e fumpta,

!u WC[.

uti funt Penfiones, Vicarie temporales &c. corn.

W

f

miffam ; quia d. Extrav, fimpliciter loquitur de

l

Beneficiis, Officiis, & Dignitatibus, proin, quà

)

poeoalis eft

ftridé accipienda.

$Simonia Conf.

NU

ia

u

dentialis fer& easdem habet peenas , cum hoc ta-

l&üh i

men difcrimine

I. Quód, fi Epifcopus; aüt Prae»

T *

latus eo füperior, fit reus, non incurrat excorrt»

V TOE

municationem, fed interdi&um ab ingreffu in Ec-

!j

L lf

)

ll

clefiam.

2. Quoód inhabilitas ad alia beneficia,

"

& privatio priüs habitorum, incurrantur ipfo fa»

(Ict ovf

&o, licet opus fit fententiá declaratorià criminis,

Jimtium, Y

3. Quód beneficiorum per confidentiam refigna-

x feuen

torum vel collatorum refervatio inducatur. Conff.

Va w»

Romantum Pii IV. & Con[l. Intolerabilis Pii V.

'm M

Qu tamen refervatio in Germania non procedit

2

Vi anteon

propter Concordata Germaniz.

Y

Quazres, an przfatas peeaas incurrat Simoniace zz

gr

Qd

promotus, at ignoranter, quia v. g. alius ipfo

t

um

;

infcio deditpretium? 2.An ille, qui ignoravit has

jl

m

ponasà ]Jure ftatutas? g. ad1 nullam incurrit, ni-

Hp ')H

l

/

m."! ld l

finullitatem provifionis , & inhabilitatem adidem

1]

g bt

beneficium absque difpenfatione Epifcopt. c. 27.

[ iinil fün

33. D. t c. penult.cit. Ne nimirum aditusad bene«

mt [ "Uck

ficia miniis legitimus detur cum detrimento EÉc

10

clefiarum :

unde hac nullitas & iohabilitas refpes

N S'ln

&u tolis non. funt pena propter deli&um.

Et

g

]i M

hinc fru&us bona fide confumptos non tenetur re-

1' n)f m,

flituere, imà poft triennium, quo bona fide poffe-

UIHEU p/

dit beneücxum, nec iftud, nec ullos fru&us, etiam

;Wl

:'u

for-

Mm 4

yfru

552

LIB, V. TITULUS IilI.

«qon E^

formaliter exftantes ; quia prefcripfit, per Regu-

,f:aia, gt

lam Cancellarig de Triennalipoffeffore. Dein nec

gl

di&a nullitas & inhabilitas à tali incurruntur, fi

jb 1

promotus (forte fufpicans aliquid ab amico vel

« st

parentibus &c. dandum pro fui promotione) con-

9

'

4 uft:.l.iï(l

tra hoc exprefse fuiffet proteftatus: autfitertius

AgjmeEcdeïsüiic

infraudem, & eum in finem latenter aliquid tem-

porale dediflet, ut provifio reddatur irrita. c. 27.

ag od

6 3 5. cit.

B. ad 2. Si ignorantia fuitinvincibilis

i. r

( quod forte tam facile non coniingit ) excommu-

MM

od

m

^

N

|

0a

'A.

nicationem certé non incurtit, imó juxta mea prin-

WIQ

cipia, ad tit. de eo, qui duxit. in lib. IV. tradita,

hB

Qu

probabiliter nec alias peenas incurrit, quamquam

Mlünde o t

st ho fttonat

communis diffentiat. Imó fru&us bona fide con-

gt j r

fümptos reftituere non tenetur, &, fià perceptio-

ne fiuxit trienpium, nec formaliter exftantes, uti

qtitius ,

& nec pretium ille, qui accepit, fi per trienuium

apnortí

l;

manfit in ignorantia invincibili; quia res mobiles

T0

n

;..ra.l

il

prefcribuntur triennió.

DI

25

Dico r2. Quamvis omne paQum Simoniacum

AR h

( vel contra&us ) inratione pa&i fitnulium ; cüm

DI

tla

res fpirituales & facre in commercium venire ne-

V

[

[

queant. /. 2 5. $. s. ff. de V. O. & ad faciendum il-

lt btl

licitum nemo obligari valeat ; fcilicetrad dandum

ortm i à

fpirituale pro temporali, fpe&ato Jure naturali :

Itüc ia

fecuta tamen traditio rei, vel temporalis vel fpi-

ritualis, valida eft, v. g. collatio Simoniaca Sacra-

Dd Hi "TT

W

DAU

"

Q (

mentorum, confecratio Ecclefiz, Profeffio Reli-

t w

EURT t

giofa &c. quia nullo Jure irritata reperitur. Ex-

hb

hii

*hlï,x o

cipe tsmen provifiones beneficiorum & officio-

n

"n

AT V

M

rum Ecclefiafticorum , qua fünt irritz Jure Eccle-

Til g

fiaftico. . Extrayv. 2. cit. €vc.

Ilmn

"um T

|

[

24 Queres, anres Simoniace acceptz debeant re-

Ítitui,

' F

14

[

DeSimonia, &ne aliquid &c. $55

V ten

flitui, & cui? g. r. Si ex utraque parte fa&la fit

Á D

W

waditio, & preter Simoniam non intervenit inju-

Mi

ftitia, fpe&ato Jure naturali nulla datur obligatio

*Kl[

T wl

reftituendi, ut patet per fe; cüm reítitutionem

D

V0f

nonimperet violata virtus Relsgmms fed taniàim

!

in materia tamen beneficiali

* URNUS

virtus Juftiug lIzfa

Af il

AT

de Jure Ecclefiaftico datur obiigatio, at non aute

hm W [ 2..

fententiam condemnatoriam. c. 1 1.6. 39. inf. b.t.

tf

N

y. 2. Siintérvenit injuftitia , vt fiquis accepit pre:

ngt

tium temporale pro re inere fpirituali, nulum teme

N m

porale pretió eftimabile commodum afferente;

i V[

'JH

fl

v. g. pro Reliquiis facris, Sacramentis Gc. aut

][I CuW"

sliunde jam fuit obligatus ad dandum fpirituale,-

j lv

u)

V

li

R.

fie o

licet hoc fit connexum cum commodo temporali,

V p

firingit jus naturale ad reftituendum temporale,

Objic.

P CRates , Q

utpote acceprum fine ullo juífto titulo.

Daus pretium pro re fpirituali , nullum afferente

|yr n

commoduüm temporale, illud voluntarié dat: er-

qia r ml

go ab accipiente retineri poteft.. Repono: licét

hn Smut

det voluntarié, non tamen aliter intendit dare,

O fl

quàm quantüm permittit Juftitia. g. 3. 51 dans

pmeraum ts

temporale iterum reddat fpirituale, vel viciffim

y li

dans fpirituale reddat pretium temporale, ad re-

[ j ['inii

petionem reddi debet acceptum, faltem poft fen-

bnt ch..aum.,

tentiam Judicis reftitutionem pracipientis in pce-

nam.

frn(] al &l p

g. 4. Si veró una taptüm Pars tradidit,

tunc multi faciunt difcrimen, & dicunt, eum qui-

SxmonacS 3'

em, qui accepit temporale, fpirituale tamen,

i ? d MR& ,

v. g. beneficium , non dedit, teneri Jure naturali

um

u d

ad reddendum temporale; utpote nullo jure aut

ia &

titulo acceptum, in quo facilé conveniunt oimnes ;

ii4 ]Ue

eum veró, qui accepit fpirituaie, non tamen de-

j

bfr !^

dit temporale, non teneri ad reddendum fpiritua-

«« g

Mm j

it-

L»l

554

LIB. V. TITULUS III.

p;SimOnï

le, quos & ego fui fecutus , modó autem contra-

talibüs Vï

(( hV

riam aliorum fententiam ample&tor , & hunc quo-

e del';/üum

que ad reftituendum obligari probabilius effe pu-

j

to ex hac ratione, quód fpirituale non fit datum

T«

snimó donandi, fed fub conditione, quantumvis

DAT

005 i

illicita, recipiendi aliquid temporale.

Neque di-

VU

(antes a

n

cas, memoratam conditionem , quia turpis eft,

b

Dd

haberi pro nonadje&tia; hocenim negatur? cüm

sunat d

de Jure folum id ftatuatur de conditione turpi in

vipmmatona

Matrimoniis & Teflamentis, nullibi autem de hac;

iab

cui proin valide alligata cepfetur voluntas fpiri-

s fenío,

tuale dantis.

hi. (

B. $. Simoniace accepta per fe

quidem forent reftituenda danti , utpote lzto:

PTHINO

per fententiam veró Judicis poteft pretium appli-

d us J

cari pauperibus & caufis piis in peenam delinquen-

VWl

07 T ld

tis , & in beueficialibus debet applicari Ecclefig,

tU d

in qwa beneficium exiftit. c. 11. €? 4 1. b. t.

..Z,d»il,ïii"][ DJL

2j

Dico r3. Judex in deli&to Simoniz eít Eccle-

1

"M

;

fiaflicus privative,

2. 8d d accufandum admits

Pï4

il

T

tuntur omnes , etiam ciiminofi & complices deli-

M

m W

&i, modó non fint capitalesipnimici. 3. & ad te-

füficandum admittuntur paiiter omnes, etiam mu-

lieres. 4.2d condemnandum fufficiunt etiam pre-

D]

fumptiones violente. Pars 1. fuftinetur commue

niter cum gl. in c. 8. de for. comp. v. malefadlores,

W æ/äv

Pars 2.. fumitur ex c. 3. 7. b.t.. Pars3. ex c. 3 f.

l

D

l

dl

eod. íalvó tamen Judicis arbitrió, quantum fidei

teflibus aliàs minüs legalibus tribuendum fit.

Y

W

|

Pars 4. ex c. 6. eod. Mafc. in concl. 13 11. n. 12.

27.€c. de Probat.

l, ïï?m i

Wf 2,

j

m

t Á

^

26 Dico r4. Abfolvere à Cenfuris, & difpenfare

in poeeuis Simonigz, licet per fe poffit folus Ponti-

U

!

l

!

fui ]! l

fex, ac raró foleat, & non fine certis conditionie

[

bus,

W

DeSimonia, & ne aliquid &c. $54

bus, de quibus vid. Pyrrh. Corrad, in mez di-

&hünc

enf. l. 5..6. 9. & 10.. Reiffenftuel 5, t. 4n.341.

wa A tf h

Si tamen delictum fit occultum, & ad forum con-

[ual

IT It

tentiofum non dedu&tum , à Cenfuris abfolvit

IHOU& DT

lUf

Epifcopus, Trid. f. 24. c. 6. de vef. & Religiofi

Pa Y

n

M

i

!

Mendicantes ex privilegio , pro foro interno.

m.gl :

ms

Idem Epifcopus difpenfat cum eo, qui beneficium

u

m

j

|

Simoniace obtentum fponte &

CC dl

N 010

i

te fententiam

Condire

Q 'V vrl

condemnuatoriam dimifit, ut notant DD. ex caz.

lhb TY

WW

]

2. catif. 1. q. 2.. & cum eo, qui per alienam Simo-

Áttt v At

niam, fe infcio, obtentum dimifit, ad idem rurfus

i t v

obtinendum. . penult. de Eledl. .. An veró Epifco-

Qu It a

pus vi Trid. /o. cit. difpenfare poffit ad obtinen-

Mi pmnq

dum rurfus idem beneficium priàüs Simoniace ob-

jtio u

tentum, vel poüüs retinendum, fi delicdtum man-

fit occultum, & ad forum coutentiofum non dedu-

prlan Bd

N

&um, difputant DD. Reiffenftuel cum communio-

Smorie ed Ed x

rinegat. Henriq. Leff. Palao p. 5

atict 25 d2 3. puh

A ïm&umadmv

ult.n. 4. afürmant probabiliter, & inclinat P. Kri-

g d d

mer D. t. . 52 2. fe

g, at

jteromts t

TITIULEDS D

máftcim um

s ia

NePrelati Vices fuas vel Eccle-

'M/

uufidin

fias füb annuo ceníu concedant.

l PnSä X'N'

i

m d

!]

j

ij

u Olqu H

r

SUMMARIUM

.

s t "

I. Exbplicatio Rubviea

g

a. din committatur Simonia , f pro conceffo ufu

nf ul

potefcatis Ecclefiaflica , vel Ecclefia , accipia-

A

Ia W*"

iuy pen[to temporalis.

ia u^

In

,l

v

$56 LIP. V. TITULUS IV.

in ggrit

N hoc titulo, qui, uti & fequens, eft appendix

" i

prioris, prohibetur Pralatis fpecialiter ut

E

,.:æil-benatis, f

Simoniacum vires fuas , nempe jurisdi&io-

wwls'

mis, poteftatis, aut regimipis fui exercitium aliis

Til

committere, aut Ecclefías ipfas ad ufum conce-

dere, pro az/nuo cenftu , h. e. penfione temporali

quotannis folvenda.

Unde

QcMagWRU.ï

Dico. Prelati, Officiales, aut Beneficiati Ec-

!

J

!

V

|

clefiaítici, qui exercitium poteftatis aut admini-

n

m

ftrationis Ecclefiaftice, v. g. Vicariatum , Deca-

S

natum, confecrationeimn Ecclefie, curam anima-

MT

rum , difpenfationem &c. sliis elocant pro annua

fil

penfione, committunt Simoniam , certis poenis

TL

obnoxiam. e. 1. 2. 3. P.t.

Et qui Ecclefiz ufum

i, dini

pro fimili peufione, at fine peena in Jure determi-

dimum j

nata. 7ubr. b. t.

Qui veró precise fru&tus tem-

D

/

"

i

j

]

l |

porales ad tempus ita élocant, non committunt

ullam Simoniam. c. 4. eod. Ratio horum omnium

1. mt, Q

ii du

€ít, quia in prioribus conceditur res fpiritualis

pro temporali, non autem in ultimo cafu. Oljic.

t

i, W n ]

1. Solent Epifcopi fine fcrupulo fuis Vicariis fta-

tuere annuum falarium : ergo vices füas conce-

10 t M

lr j

dere pro annua penfione non eít Simoniacum.

hiti (l

2. Licet Epifcopis eximere Ecclefiam vel Mona-

fierium à fua jurisdi&ione pro annua penfione,

ïoc TL tf

hll

n

J

cenfequenter pro hac remittere exercitium juris-

dictionis. c. 6. de Reüg. domib. ergo & conce-

MLM

4t|

W

dere ufum jurisdi&tionis; cüm remittere fpirftuale

V o

"

V

pro temporali, & viciffim, idem fit ac dare.

g.

Q |

u

J

&d r. Solent conflituere falariumn fuis Vicariis pec

NU

t g

modum ftipendii ad fuftentationem. C. ant. per

5!];]']

1odum pretii. /V. aut. & conf.. Ad 2. Illa penfio

Al

HWap

W

amnua non accipitur tanquam preüum pro juris-

di&tio-

J

Ne Pralati vices fuas &c.

»tx

di&ionis exercitio remiffio, fed in recognitionem

P lu

exemptionis gratuitó conceffe, & in fignum in-

d

dultglibertatis, velin probationem antiqua fub«

DI

je&ionis.

Sd !m

hl

(ürt.

TITULUS-V

)Eü[h v'lmP

tti

De Magiftris, & ne aliquid exi-

Q Hgnmv E

gatur pro licentia docendi.

Iï.. m

fm

Xv 'IE UI Bm

SUMMARIUM

dit, n E

Quinam dicantur Magiflvi, Docores , Licen-

se D

t14tt

"lm'ï m ![)æu

2. 3. n pro licentia docendi, vel pro ipfa dodlio-

DPH

ne, aliquid exigere vel aceipere illicitum vel

] * üeterm

Simoniacum fit.

d ts ten

Y CO

Er Magiflros hic veuiunt omnes ,. qui litte-

ras, grtes , aut quamcunque difciplinám

nolenum o

alios docent : & tales, qui faltem Gram-

uor v drd

maticam doceant, in fingulis Ecclefiis Cathedrali-

p dfümo at l

bus, vel etiam Collegiatis, imó & qui Theologi-

guo i M[M J

am, in Metropolitanis, & Cathedralibus, atque

eaowesf'd u

",0"1 p

Collegiatis, ubi facultates fuppetunt, conftitui vo-

TO']

luerunt Concilia Lateranenfia fub Alex. IIT. & In-

g r

noc. IIL. ut refertur e. 1. C? 4 b. t. item Trident.

u eult,

f 5. €. 1. deref. qui fimul fint Canonici, & de pre-

vwmamm

benda ad congruam fuftentationem neceffaria pro-

mr ub )

kart

vifi, ac propterea Schola[lici appellantur , qui ,

j

ii

D

il

It

quamvis in plerisque Ecclefiis in Germania rerine-

m ficn

ant hoc nomen, munus tamen non exercent, fed

W V«(Q'! j Y

exercetur ab aliis in Academiis, Lyceis, & Gym-

[

nafiüs, quorum füfficiens eft copia.

]Jtem ve-

gnoPCW (

i

li

)

niunt, qui in aliqua Facultate , uempe Theolo.

il

WE

Egica,

2 preuum !

;

i

AMut

LID. V

TITULUS V

$58

jl

feol

(dl

gica, Juridica, Medica, aut Philofophica, füpre-

mam lauream vel gradum litterarium per certo-

J

i entent

V o

rum iufignium prafentationem confecuti funt, at-

;

"

que Dodfores appellari confüeverunt, reli&tó fere

dfndith

« p t

Philofophis tantàm Aagiffrorum tituló

Hi, f

u f

in aliqua Academia vel Univerfitate previis exa-

quefor t

miaibus de vita, & maximé de dottrina, rigorofis

55 CaGm

promoti funt, vocantur ZAcademici , multísque

privilegiis gaudent

qui veró ex Refcripto Prin-

Sedops Pt

cipis fupremi, & ab aliis ex Privilegio , uti funt

geuelex

nk

Comites facri Palatii, & alii qui nofhine Pontifi

NI

cis ex Theologia & Jure Canonico, vel Comites

Ml

Mi ts D

Palatini, aut alii, qui nomine Imperatoris ex Ju-

risprudentia & Medicina creandi DoGores facul-

Tatopere t

tatem obtinent, hos confequuntur honores , ap-

44 t

pellantur Bullati, qui , fi fine rigorofo & ferio hu-

tl u d

jusmodi examine creati DoGores fuerint, parüm

"; Q gj ïd

v3lent, & parvi zftimantur, nec gaudent privile-

It WW |

giis Do&orum. per Trid. f. 22. £. 2. de Jtf. &

[ (M æ N:

d

Con[l. Quamvis $. P. V. a€ Ord. Cam. p. 1. tit. 3

ma M

N

|

Q' 1$. quia fundamentuni honoris & gradüs lit-

n em..(g

terarii eft fcientia & eruditio, vel eminens, vel fal-

Wi QR at

tem fatis cognita & probata. Doctoribus vicini

ffüd ffrl.m

funt Licentiati , qui nimirum pr&vio examine ri-

j 01 l &JV ,,,3]

gorofo digui reperü funt, & J[;icentiam adepti in-

.rfl urugddm

figuia do&toralia recipiendi ac fupremam capet-

ä mUIL'If 1'71

fendi lauream. Hi in favorabilibus equiparantur

M dl,k Q'OG'

Dottoribus, ac eadem participant privilegia, niíi

D QXE lui

confuetudo vel fistutum vel Jus aliqua in particu-

80 ]lm Wn*

lari ipfis adimat. Dein DoGores & Licentiati ex

Pïælm

(

hw

NI

Jure Canonico ad plerasque dignitates, beneficia,

AC

i

"t

& officia Ecclefiaftica habiles funt, ad que Do«

N

Sdlajg(dff

[

&ores & Licentiati Theologig, atque in fpecie ad

u

*mmf Mf

Pra-

( ]

Y

De Magiftris, & nealiquid &c, 559

n[]

hp

a

f

lr

Prebendam Theologalem, officium Vicarii Gene-

B

lil

DPE. V.

Mi

ralis, & Penitentiari, Trid. f. 2 2.c. 18. 7 . 24.

!d

€. $. 16.de Ref. Congreg. Card, in variis Refponfis

PUR

d !

apud Pignatelli to. 1. con(ult. 1 47. quia SS. Cano-

L

.MQ P

nes non minüs ferviunt ad formandos tum Cleri-

rhmæ l

Vs

V

corum tum fidelium mores, curámque animarum

Xd()ür

1]

hu

in utroque foro exercendam, ac Theologia, atque

f tti, n

ideo 55. Casones dicuntur pars Theologiz, vel

N

Y

It

Theologia Pra&tica.

Atque hec de Rubricz pri-

m hw

t

"

Mrrlen,

WA

7h3 parte: de altera veró, qua principalior eft,

Qu adord

Dico r. fllicitum.

2. non tamen Simoniacum

Do:0, veConts

eft pro licentia docendi , feu fcientias tradendi,

t Ia

etiam facras, Theologige & Juris Canonici, exigere

T Ddf

vel accipere pecunias. Párs r. füumitur ex Aubr.

m ontrs,

€. 1. 2. 3. D. t. xüurpe enim & fordidum eft pro mu-

pf (

nere & licentia docendi alicui conceffa exigere

i freint, u

pretium ; cüm viri ad docendum idonei poriüs

vt gultrt p

premiis invitari, quàm exaCtionibus arceri debe-

Pars 2.

TTR UE

rent à munere Reipublice tam falutari,

patet indé, quód docere fcientias, etiam facras,

Qd Qp

od

per fe nihilfit fpirituale,ut mox videbimus: ergo

nec liceuiia eas docendi,

Objic. 1. Licentia do-

jo v n ï&hiï

cendi fcientias facras provenit à poteflate juris-

T Eödüffbunifs;

di&ionis fpiritualis: ergo, qui vendit hanc licen-

füf p;ii;ö W

rnz]ïfn'

'

U

tll d

u

tiam, vendit a&tum jurisdi&ionis fpiritualis, quod

"

l

ï

efiSimoniacum.

2. Paffim videmus pro licentia

f

emn d

docendi, feu pro Gradu Zicentia , & Dodloratís,

.;'

i

l

" æquï;am

'

sliquid exigi & accipi ab ipfis Profefforibus: er-

n

jpd

go illicitum hoc non eft. y. ad r. N. a4nt. Quando

NU W

päü?ü

f

Przlati Ecclefiaftici conferunt Profeffuras, id non

du 0U

&"n'.'mf

"

faciunt quà tales, nec ipía collatio eít a&us ju-

j

risdidionis Ecclefiaflice quà talis ;

cüm nihil

i

fplritqale refpiciat, . Ad 2. lllg fportulg non ut

»giæ[uque : P,T

pre-

I

TITULUS V

f»:W*ü ;

560

LID. V

pretium pro licentia docendi, íed vel ut merces

d

» 24 lk

pro labore in examinando, vel pro affiflentia in

Hl

"d

n

a&u inaugurationis, vel pro privilegiis & emo-

J

M

g d

]umentis temporalibus, quge prormotus confequi-

as fic df

tur, exiguntur & accipiuntur.

Dico 2. Necillicitum, nec Simoniacum eft

j ol

J

!

klu

aliquid exigere vel accipere pro ipfa doGtione,

j

Th(HOE

m!

feu pro aCtu docendi & a&tuali traditione fcieu-

iO ac

Mi H

tiarum, etiam facrarum , aut pro Confilio vel

qm4

ïal

2. Simoniacum

jim vt

Refponfo , etiam Theologico.

il

J

tamen eft, fi pro hujusmodi inftruGione, qua-

ii

s t

tenus ordinatur ad DEI amorem

virtutis ftu-

ia D i

dium, ac animz falutem , ut regulariter fit apud

t p

Catechiftas, Concionatores, & Confeffarios,

7077

aliquid accipiatur ut pretium, & non tituló fti-

1 p

Ratio partis I. eft,

pendii ad fuftentationem.

iptittntd

quia do&rina & ícientia eft quidem aliquid in-

H t retts i "(

corporale, exíe tamen non eft aliquid fpiritua-

m

mgau mu m

le, per fe tendens ad falutem animz: & tradi-

h xmst X&T

tio do&triuz, eüam Theologicg & facre, eft aCtus

t u

tantüm naturalis, modo naturali pofitus, acad fi-

QM*MW"

gnem naturalem, qui eft inftru&io intelle&tüs di-

Tggan

fcipulorum, ut cognofcant veritates , acinde di-

PE V IDIEDQIE J

fcant conclufiones Theologicas v.g. deducere, or-

thm

dinatus, atque ab haretico ponibilis, quia etiam

ifle ex cognitis fidei veritatibus deducere poteft

deinde fcientia, etiam

conclufiones Theologica

T

facra, ficut ab una perfona in aliá transferri nequit,

ita nec vendi poteft & eftimari, fed folus labor, in-

]U Hl

duftria, & informatio feuinftruCtio docentis, qua

l

eft aliquid meré temporale, confequenter pretió

Ti

l

«ílimabile. Ratio partis 2. patet, quia eatenus ta-

l Q j

les a&us fiunt füpernaturales ratione finis fpiritua-

/,

p.l!g

H

Jis,

Tl

U

[|

De Magiftris, & ne aliquid &c.. &i

dïnl [n n,,

lis, sdeóque pretió inzftimabiles. Objic. i..DEus

0*51! Bs

N

ipfe Prov. 2 3. fic prohibet:

oli vendere fapien-

»SIS&Q

tiam , €&' docdlrinum , v intellicentiam

ergo:

LO. ( 5(0"&1 4

2. Theologia eft fcientia facra; & comple&titur

........

veritates fidei fupern—mrzles : erga pro ea trà-

d

W

denda nihil absque Simonia accipi poteft. 3. Qri

docentur Theologiam, exinde fepius moventu£

il

baso d 07

ad DEI ac rerum fuüperoaturalium amorem , vel

T

Ü

N

euam ad islem finem referunt füum ftudium

W.

ET

AT NV

n

-X)

ad i. lllum textum intelligit S; Thomss & ahií

lrl

noü de fcientia labore hurnano acquifita, fed dé

, wurs f

snofcendas veritate$ diviná-

infuía à DEO ad co

o

Lnguinte j g u

rum Scripturarum , & à S, Paulo vocatür Znter-

s E Gl

pretatm fermonum , ac nümeratur inter dona Spi

, ntn tl («

ritüs S, & grarias gratis datss, Àd z. Licet Thea-

lr pris 1.

logia fit fcieptia facra ex objeüo fuo materiali, &

(l ahquxd

fupponat veritates fupernaturales; docens tamer

d digid p

"Theologiam circa illas ion pifi naturaliter verfa-

N M"æ &

tuür , ficut Muficus decantans cantiones facras, qui

MKW?! w

utiqué non comrmittit Simoniam, fi pro fuo cantá

[

A ?Qï

BCCIPXSI pr etium.

Ad 3. ld refpe&tu docentis

N

10 DÀ

m

'Theologiam &c. eft mer& peraccidens; is enimi

Wi

m

K

I

-------

per fe iptendit inftru&ionem naturalem intellés

fl

GQüs, five naturali modo ponendam,

g tb p inttt

(

4 íll

0 J

du MU

TITULUS VI.

i

Fsj

Yi

N fe W

De Judaeis , Sarracenis, & eo-

Aeu fo, Hn

rum Setvis;

In fl Ol

;)»

*ï

SUMMARIUM,

g d

ts

L

l ulae

1. Quid fit Paganifmus , judaifmws , Haié

j

fs.

J

J

Pars 1L

Nu

à: :

j

LIP. V. TITULUS VI.

«62

g

2.3.4. An, ( quando illicitum fit. vecipere &

ia

tolevave Sarracenos, & $udaos, aut cum ipfis

:::'ïeïnis (ontt

communicare.

gtl Dl

1.

$. Iufideles direct? cogi ad Fidem non po[funt.

l

l

Tb h

€. n eorum infantes inyitis parentibus. bapti-

eaor dl

ZATÍ.

f

.ï.fiä,yfed edut

Dio 1,

Riplex eft genus Infidelitatis, feu Infidelium,

sipes, lt

h. e. in vera Fide & Religione errantium,

g um

nempe Paganifmus, Sudaifmus, & Ha-

g bet

réfis ; quamvis in Jure Canonico per Infideles

p «

plerumque intelligantur illi, qui non funt bapti-

Ttr ob

zati, uti Pagani & Judzi, non veró Hzretici,

Wa femn, &

Pagani in genere fumpti funt illi, qui non bapti-

mteo ol

zati nullo modo creduntin Chriftum, five ut ven-

v itmie, fem

turum five ut przfentem Meffiam ac Mundi Salva-

RTT n

torem, utl Ethnici, Gentiles , Idololatre , Sinen-

Atn,

i-uluu

PA

N

fes nondum converfi, Turce, Sarracegmi , qui in

i foyi i

hac Rubrica generaliter accipiuntur pro Paganis,

al ET

& probabiliter fic dicuntur Sarraca urbe Arabiz,

quamvis ipfi oriundos fe & appellatos effe affe-

n l,

rant à $a4ra uxore Abrahami, cüm tamen potiüs

finlr m n k

Bul Qi;í

deícendant ab ejus ancilla Agar, ac ideo à quibus-

dam Zdgareni vocentur. Si tamen Sarraceni fpe-

r( z?ix)?æ'

! At

H

(Cr|

(U]

cifice accipiantur, denotant Turcas, Perfas, Ara«

bes, Africanos, & alios populos Mahometi ad-

Sm:xlïml PJ

:' PJ!I

hæl*ente;,

judai autem fünt, qui Vetus Tefta-

M

A

m

MH

mentum , in quo reperiuntur vaticinia & figure

LA

(

lhl]'p

U.

promiffi Mefie , ac Legem Mofazicam mordicus

DAT

tenent, non temen credunt in Chriftum & Mef-

fti, y

d ]

fiam jam ut praefentem, reje&to Novo Teftamento

u

Ii ;üm bu"'

fl "

[

extoto, fed verturum adhuc exfpectant.

Hare-

) f

À

L

1icí demum appellantur, qui quidem profitentur

! 7/0)] [

p

Chri-

N

De Judzis, Sarracenis, &c.

563

Al ]i[ (gdpm G

Chriftum cum utroque Teftamento, ac baptizati

fünt, in uao tamen vel pluribus articulis fufficien.

T Atj

ter revelatis contra Fidem Catholicam pertinaci-

. Mm,

ter errant.— Dehisin fequenti, de Paganis & ja-

!t

dais sgitur in hoc Titulo , ul & de eorum fervis,

W lii

per quos intelliguntur non tantüm fervi proprié

dicti, fed etiam famuli & famulz.

j

J

Dico r. Illicitum eft Chriftianis in fuas terras

M.ïnïüm

utrtrein

recipere, veltolerare , fi expellendi vires füppe-

!

L

j

[

i,

1]

[

1

tant, Sarracenos íeu Paganos.

2. Cum ipfis, ubi

;u

tolerari debent, in eadem domo cohabitare , aut

Q p tf

ï.

ipíis fervire in eorum domibus.

3. Specialiter

Qu f

veró prohibitum efttempore belliad illos deferre

n0n j2 f

J

d

J

u

"

&rma, ferrum, & alia ad ufum fervientia, aut illis

!

Trütbyte

(b f vt

favorem velauxilium preítare &c. & quidem fub

pena infamie, fervitutis, inteftabilitatis a&tive

ERN

& psffive ac excommunicationis refervate Sum-

idohume , n

mo Pontifici, atque confifcationis bonorum, imó

Mnionis i?

capitalis fupplicii.

4. Quin & inire fedus cum

j o

illis, & auxilia petere tempore belli contra Chri-

um u

füianos & Fideles , feré nunquam licet.

Pars I.

p d ,

fundatur ium in Jure Divino, quod promulgavit

pj n

S. Paulus, qui 2. Cor. 6. ait: Qua conventio Chrifli

:

r iini

ä

ad Belial? aut qua pars fideli cum infideli ; um ia

um

ii f

Naturali ob certum periculum damnorum Religio-

Ti hi,

nis & fidelium.

Pars 2, habetur expreffa in c. f.

"i Moetit

]. t. Pars 3. in €,6. 1 1. 12. 17. ExttAY. 1. itt.

[ T

;t j qu

Com. Extrav. un. jo.XXLI. b.t. fpecialiter in Bulla

T

] &53?9

Cena cafn 7 . L. fin. C. qua res reportari. l. 2 5. C. de

dlij

panis. |Pars 4. in.c. 24. Y. 1 2. Exodi. ibi: Cave

ii 2

j

ne

qe unquam cuim babitatoribus terra, illius jungas

(ur

lOWTe

Aamiitias, qua fint tibi in vulnam. & c.22. v. 32.

h['

g p

Abi; mom inibis cum.eis fedus, & in ratione, quia

!

i

Nn 2

pra-

v

o

$64

LID. V. TTTULUS VI.

fieg

eici

pra&ice loquertdo nunquam vel fer& nunquarm à

,

^

g

m

tali feedere & auxiliis aberit periculum certum Re-

1l

n

M

MU

of

ligionis, Cstholicorum perverfioris , incrementi

infidelitatis, fcandali &c. Vid. Sanch. ]. 2. Mo-

j

*;izfxiommwia

14l. €. 2 1. i. 24. Correa. in Idea Confiliar. d. 6.

À ". 141 j. qui feré unicum excipiunt cafum, quo

ghutit nf

nempe ex una parte non poffunt haberi auxilia à

anzedunda;s.l (

'

Chriflianis, éexaltera veró nullum creditur nota-

sl

bile damnum immíinere Religioni Catholicz , vel

nmod

paa funt talia, ut potiüs fpes fittuendaz aut etiam

mendnots .

Y

MM

T

eu

propaganda Religionis verz; quz rariffime con-

current.

pegittatr

P

Dico 2. Quamvis abfoluté loquendo licitum

ais hn

m

fit Chriftianis in fuas terras recipere Judaos. 2.

, rel molel

&-receptos tolerare non folüm liceat, fed etiam

tl

oporteat, fi paCa fervent, & juxta leges fibi prz-

ieansdetoyar

Ícriptas vivant.

3. Recipere tamen , ubi non-

Mi

MAL,

dum funt, non expedit, imó ordinarié non licet.

N

[uld

N

4. Neque cum receptis & toleratis communicare

ietti, a

in facris, imó nec in politicis, quando ob fami-

df Cntnny

liaritatem cum iis habitam oritur vel periculum

Q d rb

perverfionis fidelium, vel vilipenfio Religionis

od fum D

I

J

Chriftiang. Pars £. & 2. fumitur ex c. g. 1 ?. D. t.

lt

j i

aufmfnquj

l

l. 11.14. C'c, C. eod. & ex ratione, quia ex Ju-

QUH

l AIIgfer a

da&is receptis & toleratis redundat aliqua urilitas

"t poi nf

in veram Religionem Catholicam; hi enitn per-

MT T

petuum dant teftimonium noau modó Scripturz

PA n

Sacre Veteris Tefiamenti, in quo continentur pró-

Qu (

i

lh 0,

miffiones veuturi Meffiz, ejásque perfona, gefta,

il

2

iniracula &c. defcribuntur ; qu& olim vaticinati

l

Y tih

fuut Prophete, & uuucin Chrifto impleta cernur-

Ul[lm rf'uh

llf [

tur, imóipfi Jadzorum ritus tanquam figurz cori-

od

lj

firmant figuratum , quod modo exiftit, nempe ve«

rita*

WM li

il

l

I

"l

De Judzis; Sarracenis &c.

56s

M n

H

rtatem Evapngelicam. — Accedit praxis, non folüim

rwl R

LT

Chriftianorum Principum, fed etiamSümmi Pon-

QTf

tificis in UrbeRomana Judzos perpetuó tolerantis.

Ra

J

li

Unde paritas non eft cum Paganis & Sarracenis,

r "

quia ex horum toleratione vel receptione non da-

Exupk t

Qu

tur ulla utilitas in Ecclefi&e Catholice confirmatio-

h

)

nem redundans

Qua de caufa , ubi funt recepti,

m l]um n

gaudent jure civitatis & privilegiis civium. /. $. C

If Cm *

£, 9. b.t. fedjuxta conventionem duntaxat. Por-

iib

ro conditiones & leges, füb quibus recipi & to-

t5 Quf

lerari confueverunt Judzi, potiffimüm fünt iftze:

ne quid dicant vel faciant in contemptum Religio-

ht t

r

nis Chriftianz, aut Chriftianos turbent in cultu Di-

*rmp : sza T

vinos vel moleftiam creent: ne blasphemiis aut

A ag f ed

malediétisimpetant DEum aut Chriftum, aut Chri-

ltss f y

füianos diris devoveant: nein hebdomade fanCta

e um u

prodeantin publicum, ac in die Parafceves aperta

j o not

habeant oftia vel feneftras: ne ufuras exerceant im-

Volsts cormu

moderatas , aut fraudibus emungant Chriftianos,

i, quibd

aut res Chriftianorum fureutur vel ipfi, vel illas

i or v p

coémant à furibus : ne quemquam Chriftiano-

v vipeo M

rum ad fuam fuperftitionem feducere prefumant :

ii

ne, faltem in quibusdam locis, habeant bena im-

s Qu

mobilia preter edes fuas, & ne incedant public&

j m LL

"m

]q!gb JH.

fine figno in veftibus, ex quo dignofcantur effe

jias; Lt

Judai, v. g. fine flavo pileo, flava fimbria, clavo

ii Oümüd P u

flavo &c. (quamvis hoc fignum in Germania diffi-

f qtt P

mulari foleat) ne Chriftianos habeant pro manci-

piis & famulis" ne capiant aliquid ex teftamento

leqUB f[Uuä

vel alia ultima voluntate &c. Pars 3. patetinde

j o yitt W

quód Judai foleant, nimirum occulte, Chrifto

Chrlfümp

quotidie maledicere, ac blasphemare, Chriftia-

us unam g

nos autem infatiabili odio perfequi, eisque per

44 2" (!,

Nn 3

frau-

Dg JUdf

LID.:V. TITULUS VI

566

,MP

frsudes & iniquas ufüras nocere, aliáque nefanda

ass

crimina, prefertim in infantes Chriftianorum, pa-

WI p ïi

trare, Vid. Pignatelli zo. . con[ult. 14. Majolus

T]u] u d

mriptolt

to. 3. dier. canic. colloq. 1. Speidelius in Speculo

l'f"ld luml W

Y Suben. Pars 4. ex . 3. 5.7. 8 QT 34

eod

Sed hinc

[

Quieres, quenam communicatio cum Judzis in

0(03 IN[

In Di-

fpecie fit prohibita, & an graviter? B.I

dl

vinis, utl eft adireSynegogas Judeorum, vel vi-

omïfï' CH

ciffim admittere ad rem Divinam in Ecclefiis Chri-

WWB& &t

flianorum, exercere ritus & ceremonias eorum

fs

fuperftitiofas, permittere , ut edificent novas Sy-

Kítamü

nagogas, vel aniquas in formam auguftiorem re-

tquetr o

digant, vel ad id cooperari &c. item in poliffcis &

nl

profanis, uti eft habitare jn eorum azdibus, eodem

"ad

cum ipfis balneo uti, sdire eoram convivia, nu-

Olph HJJV

[

(

ptias, ludos, adhibere Medicos & chirurgosJu- —

Te)

3, t f

deos, & maximé officium publicum, aut juris-

.lh. (OWW K !

di&ionem in Chriftianos concedereipfis, aut eos

&t t n

tauquam famulos recipere in domos &c. c. $. 7

gt a

8.13. 16. c. penult. b. t. poteft tamen Chriftanus

operas fuas locare Judeo, v. g. in exftruenda do-

LT

mo,colendo agro &c. velres füas, v.g.equum,

Yadn o i

currum &c. item celebrare cum ipfis contra&tus.

f bl

W. 2. Pradi&ciam communicationem in profanis

Wtrt s D

ttt ff

)

I

prohiberi folüm ex caufa familiaritatis nimiz cum

Mtem

^

L

Jud&is; unde licitum eft, fineceffiras vel magna

udlitas, corporalis vel fpiritualis, aliud exigat,

» ümenï« D

"U

l

u

v. g. ft alius idoneus Medicus non adfit ad medene

müt N

dum, quàm Judzus,

fi cafu in balneo, velcon-

""

Ph N m

vivio incidae in Jeda&os, fi frequenter agas cum

UJ EM I&P

)

Jud&o cum intentione & fpe ipfum convertendi,

Cümy

Unde y. 3. Peccatum grave non effe cum jJudais

cain-

N

W

De Judzis, Sarrac(enis, &c. 567

cmlgl ^v

eommunicare in profanis , nifi quando familiari-

tf

&

tas €ft valde frequens & quafi continua, vel quan-

fïing lt

l

:

(b)

JW r

lh

do notabiliter prejudicatur diguitati Fidei, v.g.

l

ls n

]

perfamulatum diuturnum in quibusvis minifteriis,

AT, h

vel quando tolerantur in officiis publicis,aut gra-

vefcandalum , vel periculum perverfionis inde

oritur.

;unïtatïo::r'f:iäsïa

Dico 3. Infideles,uti Sarraceni & Judzi, dire-

CUUETET

D

j

&& & per fe cogi non poffunt ad ample&tendam

vnmt lo

Religionem Chriflianam. can. 3. 5. d. 4 5. 6.9. D.t.

A ts

quis nec Ecclefia (nec Principes Chriftiani) in in-

fideles, per baptifmum non ingreffos in Ecclefiam,.

Aatirermy

& fic ei non fübje&os, habet jurisdi&tionem , &

TMOt

f

confequenter poteftatem compellendi ad Fidem.

WT

r eous,eott

Dixi 1.dire&dé ; paffunt enim cogi indire&e, v.g.

negando ipfis habitationem inter Chriftianos, eos

&nmm n

rigide ( jufté tamen) tra&ando , exigendo tri«

itor V o

buta, negando favores Chriftianis indultos &c.

i wlam, aug

nifife convertant, — Dixi 2. per fe, nam per acci-

us

"m

M

dens cogi poffunt illató ipfis belló , fi refiftant

hb

predicationi Evangeli, quam Chriflus predica-

i

"m

Alv

"Ü

,

ri precepit per totum Mundum , ad fuübmo-

?

p p ii

t

vendum bhoc impedimentum.

Hic aliqui etiam

v 147

ceufent , Infidelibus ob Idololatriam, & alia pec-

t

hi

|jj pH

á n

cata, contra [us Divinum & naturale ab ipfis com-

,:;rq !

^

p!()m

mitti folita, bellum moveri, & expugnari poffe,

dl

faltem accedente confenfu Summi Pontificis, cu.

sf

jus eft tueri Jus Divinum & Naturale, & qui ratio-

ms ! ghn

jl

y

ne horum deli&orum in eos obtinet jurisdi&tio-

VMTU

Ü

ndmh

nem ad puniendum,

Oljic. 1. Infideles obligan-

uc"()fh

M

MCO' V

tur Jure Naturali & Divino ad recipiendum baptit-

afo

(f

ma, & Fidem Chriftianam fibi füfficienter propo-

1"'('[ ]

eiit

fitam: ergo cogi po

ffunt ad fatisfaciendum þuic

/n

Nn 4

ob.

M UOUC

f

,

Ti

l

$68

LIB. V

TITULUS VI.

qluf ?1, S

pbhgqrmm.

2. Si dire&é cogantur ad fidem,

j

u 10[03

non fit ipfisinjuris, fed gratia

quia felix dicitur

friju

neceffitas, que compellit ad meliora

3. Hzre-

"Y Elhs fe

tici poffunt dire&e cogi ad ample&endam Fidem

1WL

t adW

Orthedoxam : ergo & Infideles

W. ad z. Licét

"t

"

vDum

teneantur aliunde ample&ti veram fidem, tamena

ggu C» l

propter defe&um jurisdi&tionis due&té cogi ne-

queunt,

Ad 2. Injuria non deeft, ubi visinfer-

u ocltt

tur à non habente poteítatem & jurisdiCtionem.

'ipial

Ad 3. N. conf. C parit. quia Hzretici per baptif-

idbs,

inum fübje&i fünt jurisdictioni Ecclefie , quze

finitote

proin, ubi poteft, eam reCte exercet per Princi-

Á

pes Catholicos , ut cogant rebelles reverti,

tonilitits t

er íntuferi

Dico 4. Infidelium , nempe Paganorum & Ju-

deorum , infantes probabilitér baptizantur licite

10 4f(E uL(gpf 4

j

invitis eorum parentibus, faltem fi fpes fit, quód

i

pl/u

iu vera Religiooefint educandi, Scotus z 4. d. 4.

[

!

Mi

T

g. ?. & aliorun communis contra communem

"

aliorum cum S. Thoma 2. 2. q. 10. 4. 12. qui no-

MTR YU

tat, in Praxi femper fuiffe obfervatum contrariura

T i

noflre fententie , qua tamen probatur ex illo

i vt

Mattb. 28.. Docete omnes gentes, baptiz.antes eos:

Vmooo dlrm

ergo Chriftus precepit baptizari omnes

atqui

Bol g

huic precepto, vi cujus omnes tenentur bapiif-

mum füfcipere, & inaliisnonimpedire, nullo Jure

fe opponunt parentes: ergo jufte & licite bapti-

TT

zantur eorum liberi, ufü rationis deftituti, ipfis in-

I

vitis.

Objic. Si hi liberi baptizantur inviris pa-

yentribus, uunc vel poft ba iptiámum auferuritur pa-

rentibus; & iftis fit injuría, utpote habentibus pa-

]l

*

*

sriam in liberos poteftatem

vel relinquuntur

VR

apud parentes?. & ficinjuria Baptifmo, cum tales

23Q^m.

liberi ceriüiffimo perverfionis & apoftafiz periculo

ex-

N

a

De Judzis, Sarracenis; &c; 569

RLIT

lt

exponantur. W. Si auferantur pavrentibus, & cou

irf:j

V

füituantür in loco, ubi nullum perverfionis pericu-

mehüï;l qv í

jum, non fit injuria parentibus, cüm illorum jus &

!mp

ls il

patria poteftas fe non extendat ad fpiritualia, &

d LT

ad falutem adeó neceffaria, ne prevalere poffit

LT

F"CH

piecepto Divino Baptifmi fufceptionem omnibus

)ntg (

A

Cert& Catholicis parentibus, fi nol-

d

injungenti.

&

j

AW

lent concedere, ut füi liberi baptizentur, nulla fie-

m

&h

ret injuria, fi iis invitis baptizarentur: ergo nec

ilv Wil

Infidelibus. -Neque fitinjuria Sacramento Baptit-

Qitn li. w

mi , fiinfantes relioquantur parentibus , ficut non

DP

fit injuria Sacramento Penitenuüge, fi abfolvatur

Telcles r

conflitutus in relabendi periculo, phyficé aut mo-

raliter inauferibili, Dein tepe contingit mori li-

D hgnnad

beros ante adeptum ufüm rationis : item ufum ra.

rl V

'om

í

t (n

donis adepti poffunt adhuc auferri parentibus ju-

Vi Hr

tit, qui

i n 4.d

fie, quia jam fubje&i poteftaü Ecclefiz, & huie

, o COU

parere tenentur.. Imó etiam relictiapud parentes

| t t qua

abftinere poffunt ab omni peccato gravi contra Jus

i

lum contt

Naturale, & fic falvari, aliàs, fi baptizati non fuif-

vto t t

fent, nunquam falvandi. Ceterüm fi unus paret-

wum non effecinvitus , vel fi credatuv infans brevi

! gmrzs,bx;rä;:r,mra

hn ome: v

mozxiturus, juxta omnes licite baptizaretur.

ape r

D

tl

!

N

x nb t

TITULUS VI.

,ie Ed Mi

DeHueereticis,

I

i

j

ku',pk )!

:Ia p i

[

SUMMARIUM,

QUi

m uf

ii

"o ePa

1. Quid [it Harefis,

& Hareticus, Ó quotuplex.

w

nqm W

n

D

T

2. 3. Qua pena in Hareticos,

eoríanque Creden-

íP

;pläz'mo, f'dï*'ïj

tes, flatuta, , & in uju fint,

zj

Bn jf

4j

j &apoftäü?:;"

J

570

LIB. V, TITULUS VII

4. $. Quinam ab[olvere po[fint à peccato Hare-

" V

r

feos.prafertim in Germania.

.nd zeü x

&. 7. Qualiter probibitum fit legere, & vetinere ,

;F:ï laa)

libros Hareticorum . C quales.

p 0"0n1

11 CCï r('! j

9. Quinam alii adbuc libri [int probibiti,

9. 4An Haretici tolerari , & cum ipfis communica-

MU"'«

i poffit

["Mt I"(w n.

Io. Ir. Z4n €» qualiter cum ipfis difputare liceat,

fumertea

vel expediat

u n

(0n QH

MM

Quis fit $udex in caufa Hatefis

«w 1

W

qindi, u

a d

ZErefis , vox Greca, Latine, Eleclio, Sedía,

fim, (

vel Divifio , eft error voluntarius , quem

Bu

homo baptizatus pertinaciter tenet con-

1420

tra aliquam veritatem Fidei Catholice, fufficien-

A MP

ter revelatam & cognitam

Communis cum S

Am

/

Thoma 2. 2.Q. 1 1. 4 1. ? 2. Unde Háareticas eft,

n(ïnr

t5

qui baptizatus habet vel tuetur voluntarié & per-

f

m

T

tinaciter errorem contra aliquam Fidei Catholice

E mxrb

veritatem. — Quapropter zegat;yé dubius in fide,

Id a

qui de aliquo Fidei articulo fufpendit judicium fu-

m

um, ita ut nec affirmet nec urget: item qui folüm

exteriüs negat Fidem,in mente tamen retinet, non

hæy Q5 (n

rf

eft hereticus ; quiz non habet judicium intelleCtüs

I ii

erroneum circa Fidem? quamvis poflerior peccet

l"ls C!FO*]V

graviter contra obligationem profitendi Fidem.

o Wt

Hereticus, fic definitus, diciturformalis: huic op-

ponitur zaterialis, qui quidem adhzret errori in

mum ( T

PW( d)

Fide,fed ex 'gnorantia, fimplicitate, finiftra infor-

S(W

Ttity

Inatione, paratus interea, aCtu vel habitu, errorem

M a.nhïmu

Et tales ex gravibus

IU 4f Qu

m

deponere cognita veritate.

caufis judico plurimos effe vel plerofque in Ger-

Ttteng

mania, qui nati & educati fünt ab hareticis parea-

rmm,&d

"Mi

tibus.

dewcep

b

Bw

De Hsreticis.-

$71

i?lfäp

l

" Hdnx

tibus.

Stri&é loquendo hi non funt Haretici ,

Mi

L

eó quód generali affenfü, quo credunt omnía à

QUi

Deo revelata, & à vera Chrifli Ecclefia ad cre-

dendum propofita, corrigantfüum errorem; ac

hg

!

reipfa ad Catholicos pertinent.

Ex Hereticis alii

( ip

m

dicuntur & fünt interni taniüm, qui errorem fola

?

1

W

AMi s

Ed

tetinent mente : alii exter;

i fimul, qui errorem

u

fuum exteriüis produnt verbó, factó,velalio figno,

cum intentione eam profitendi. Rurfus alii dicun-

Toj

tur tolerati , cum quibus habitare & communicare

licet, & quibus fuz Se&z exercitium eft permif-

ain, L M

fum, quales in Germania fünt Zutberani, qui fe

0E TOl n

lrr

ii

ln

AC 1. D«

Evangelicos, & Calvinifla, qui fe Reformatos voci-

Ctolz, af

tant & fepe communi nomine Proteffantes dicun-

tur.Alii gon - tolerati , quibus inter Catholicos non

(tmmnis m

conceditur domicilium , jus civitatis, minüs Reli:

(rde Ht

gionis exercitium, & communicatio, fi fint nomi-

w :

naüm excommunicati, Ia Imperio Romano tole-

u d

rat non fünt Zwingliani, Huffitee, Anabaptifte, &

nzg:me ii 'mE:';,

nulli alii preter di&tos Lutherauos & Calviniftas.

Contra graviffimum hoc & perniciofifimum

D fafpenditjadiun;

4

TP

harefeos crimen (utpote gravius, quàm fit crimen

penut mrr.enrcriner.ïclt

lefz Majeftatis Humaug ) vel ut impediatur, vel

.

M

1

X

mlb

l

ut eliminetur, plurina ab utroque Jure, prefer-

M

J

|

!

r

Qu

üm SS. Caronibus, ftatuta falubriter fünt, uti

!

f

d

,'.,3 ;.;oä[e

[

varim pong, prohibitio librorum hzreticorum,

f

ii 0

difputationis de rebus fidei cum hareticis, com-

vl m

municationis cum iisdem, & Inquifitio contra ha-

E

gt

reticam pravitatem , ad preces S. Dominici infti-

ekhabuu.enom

1ut2, tanquam tribunal herefeos, ad quód non fo-

ful

p

]àm ejus au&ores & diffeminatores, fed etiam pa-

|oe4

j

1roni, & de ea fufpeGi debeant trahi, de quibus

j

!

u

deinceps breviter, adéóque

j

Dice

D

372

LIB. V. TITULUS VII.

,j

Dico t. In hzreticos formales & externos fta-

ul ;

tute peng alig funt fpirituales & Canonice, ac

alie temporales & Civiles. Cagonice & [piritua-

Ifgnomm & pï*

u W' M

les funt 1. Excommunicatio latg fententig, quz in

,;ö'fïllïl!. ub

Bulia Cens refervatur Sedi Apoftolice.

2. lr-

(iobos p

regularitas & inhabilitas ad Ordines Clericales ,

Beneficia & Officia Ecclefiaflica.

ii cott Iu

3. Privatio Be-

H

) hGC

neficiorum , Officiorum, & Dignitatum Ecclefia-

*;Jz'w'aniSc

^

fticarum, imó & degradatio, 4. Privatio exercitii

gt

Ordinum & jurisdi&tionis fpiriualis,. $. Privatio

hii o 141

Vs CO

fepulture in loco facro. 6. Divortium, quod con-

tra lapfüin in herefim inflituere poteít conjux in-

hl g ge

nocens,

Habentur hzec c. 7. 8.9. 1 2. x. 0. 2. 12.

qun; n Q

C 1. in 6. b.t. jun&à Bulld Cena. can. fin. cauf.

fuderenam re (

24. q. 2 6. 6. 9 7. de divortiis. Econtra Civiles

t, ditspaa d

& temporales funt 1. Infamia furis & Fadli, Juris

o fyli, :j:laaf

NM

tamen requirit fententiam declaratoriam Judicis,

i

m

TA G

JCN

2.. Inteftabilitas tam aCiva quàm paffiva, ita ut

] md

teflamentum , vel codicillos, facere non poffint,

tis m Vs

necin hareditate alterius füccedere &c. s Inha-

Ms t

bilitas ad omnes a&tus Civiles, ita ut in Judicio

m l dl

ÁA&Gores, Teftes, Notarios, Advocatos, Judices

Wil f

agere, vel officium publicum gerere non valeant,

Ti

4. Confifcatio omnium bonorum. $. Amiffio pa-

Cf f

trie poteftatis inliberos. 6. Amiffio omnis privi-

Wf E f

legii & beneficii à Jure quibusdam fpecialiter con-

M füs

ceffi, uti eft privilegium dotis, beneficium S. C.

"i i

Maced. S. C. Vellejani &c. . 7. Liberatio fübdito-

1

.ll

Pacemwgg?

At

yurn & vafallorum ab omni debito obedientiz, fi-

Wi

J

l

|:

deliratis, & obfequii, etiam juramentó promiffi.

WM l

Areg

"t

8. Ultimum fupplicium ; quia Harefis non folüm

uun

Wtl

Religionis Chriftiang ac falutis zterna: fundamen-

li

4l

j

05[

tum tollit, atque in fpistualibus habetur eo

j

loco,

W

De Hzreticis.

$73

,

r

loco, quo in Politicis crimen l&fi Majeflatis ; fed

Ui

l

etiam fummopere turbat tranquillitatem politi-

:

Habentur hzc

cain regnorum & provinciárutn

Tum l

Qu

n

$9. 13.67]. 3.1.2. 37 14 - 104 EC T TL DSESS

DO

"

$. €" Autb. Credentes. Autb. Gazaros. C. éod

hi

ls

Circa has penas notandum 1. Civiles & tem-

z:;h'

j t

porales contra Laicos, qui fe&antur Lutheri vel

ti

li

M

k

CalviniSec&as, in Germania locum non hàbere;

h t

lv

quia per Pacificationem Religiofam in Comitiis

t

Al 5 RUT

Augufte anno 15j $. & Ofnabrugis anno 1648

FTA t

ili tecuritàs & liberum Religionis exercitium pu-

W od

blicó pa&ó fuit permiffum.

Contra Laícos , s

h4156

quam; fi enim Clerici vel Religiofi deficiant, &

VM [

Lutheranam vel Calvinianam Se&am ample&an-

M O

tur, di&tis poenis adhuc fubjacent ( exceptó ul*

r f V

timó fupplició , quod confuetudine abrogatum,

& in aliam penam,etiarn carceres perpetuos,come

irugiam

mutatum eft) quia Principes Laici in diQtis Co-

àm !

f n Qu

initiis fecutitatem & jus civitatis Proteftantibus

At ]

pacifcentes de Clericis & Religiofis , utpote fibi

g ag

non fübje&is, nihil potuerunt difponere. Econ-

NU

tra Canonicas & fpirituales peenas euam in Ger:

mania adhuc procedere propter dictam rationem;

gm[g non Vä j

cüm pong fpirituales fint extra fpharam Portefta-

IHOJ 1 ffü 1'

tis Politice, & Summi Pontifices nunquam aps

C/ " '10 o l pf W

probárint tam favorabiles Hareticis pacifrcatio-

sic t Vl at

ines, immo Innoc. X. in Bulla Zelo Domás DEI

hod me Ü

j

[ d

Pacern Weftphalicam , nempe Ofnabrugis & Mo-

nafterii initam, exprefse reprobavit

Excipitüt

1 ebuo 0 MUE.

tameh itregularitas , qua fuudari videtür in infa-

memo P

inià , quam dixiinüs effe fublatam , uti & inba-

if À

bilitas ad officia & beneficis Ecclefiaflica ; quam

.

g

fun 4

Ml

nuahbus j

D

$74 LIB. V. TITULUS VII

in converfis ad Fidem Catholicam, & in filiis hg

gb (

reticorum , generalis confüetudo Germaniz fuf-

.!mreumP

tuliffe videtur.

2. Pornas in hareticos flatutas,

p[r O) lch ex

exceptis quatuor ultimis Civilibus, & duabus ul-

mgnf, u abe

timis Canonicis , etiam exteudi ad credentes,

qu d

receptatores, defenfores, & fautores in crimine

'h

m a

harefeos, fi tamen ex tali favore &c. & propter

m

eum malus effeCtus fit fecutus.

Per Credentes

MS i

intelliguntur, qui quidem aQu non adhzrent er-

ä

Ym ílj

rori in Fide, vcl haretice doCtrinz , fed qui ver-

g Qu

bis vel fa&tis oftendunt aliquo modo fe credere,

m þr' 0'0 W

imó videntur poni in c; 1 3. cit. ff. credentes. loco

h UXSPU

generis, omnes modos, quibus foveri aut defen-

1in i u

di poffunt Heretici, compleCtentis. Gonzal. ad

w rf

d. c. & ff. . 6.. Limita tamen quoad privatio-

vhanim G

nem dignitatum & beneficiorum Ecclefiaftico-

Vnconmione

rum ; quibus foli haretici ipfo Jure privai fünt,

[in

credentes autem & fautores privandi funt. pri-

müm per fententiam Judicis. perc. 1 3. cit. [f cre-

ULLT

dentes. & c. 12.b.t.in 6.. Denique 3. AQus Ordi-

f hwm i

nis vel Offici Ecclefiaftici ab hzretico exerceii

1 D

NOCIWUN.

quidem illicité per fe, non tamen invalide, ex-

um iuhO

cepta abfolutione Sacramenti à peccatis, & iis aGli-

hillerdrey

bus, qui fupponuni jurisdi&tionem Ecclefiafticam,

Quazres, an nullus alius, quàm fummus Pon-

Chpcav!/e, lg

tifex , polleat poteítate abfolvendi hzreticos, eo-

L (/,

rámque adbarentes, ab excommunicatione

&

S t dl Sanch

difpenfandi in irregularitate? Non eft fermo de

AUE &; m M

articulo mortis, pro quo ceffat omnis refervatio,

Ti "t

ita ut quilibet facerdos abfolvere poffit à quibus-

li tl j

"n t M

vis peccatis & cenfuris, modó abfolvendus priüs

t

preftet cautionem faltem juratoriam de fatisfa-

fu

ciendo, & ftando Ecclcüæ mandatis, 5ull. Cen.

Mi l

Ildmji

&it.

1f

Pt

AW

'

De Hxzyeticis.

$7$

Mm,&mü

tïSLx

u 0C

AT

'

cit. Trid. $. 14.c. 7. Perarticulum mortis autem

ld |

1;3

1 ,ævE,

0s Hä[

intelligitur etiam probabile mortis periculum five

l

m

l

(i

Wmdiäb

j

tl

ex morbo, fiye ex inftante pralio, vel periculofa

e

(! «

A []'edwe

J

navigatione, ut habet communior. Jam B^ 1. Utra-

]

j

que poteflate pollet Epifcopus (quo nomine pro-

Ti

Tife

Tore &

babiliüs juxta Leuren. Sauch. Dian. Garc. Rode«

DN

riq. to. 1. qq. Regular. q. 6 1. n. 9. venit etiam Ca-

l h U

AL

DOD r

q

pitulum Sede vacante, & Prelati inferiores juris-

di&ionem quafi Epifcopalem obtinentes , & Prz-

i

l4

"

[

AW

Jati Regulares quoad fuos Religiofos, quibus fimi«

à nni ä:':ü'.t.

lem jurisdi&tionem in fuos tribuit c. Z4Pbates. de

]u

|

N

l

privil. in 6. G S. Pius V.in quodam AMMotu proprio)

1 101 0 (f

Wi

(ddnl 6'

f

in fua diecefi quoad hzreticos occultos, feu non

notorios, pro foro interno confcientiz , at non

"l 1.. l

T

frato:

per Vicarium Generalem , nifi huic, velalteri, det

yun Beeis(co.

fpecialem commi

ffionem. Ita Trid. $. 24.«. 6. de

) Jue piva fün

in eodem

Ref. verbis: Idem & in barefis crimine,

grnd font p

eis tantiin (Epifcopis) uoneoruim

foro con[cientia,

yt 1 [.te

Vicariis , fit permiffum.

Ubi Epifcopis non tan-

)J

TTYY

N

u&»)x

quam Delegaris Pape, fed ut Ordinariis, w na«

lr

Quam pote-

tant allegati D. id indultum eft.

yvino d

£a

ftatem à Bulla Cene non effe revocatam, pro-

cjigri d

babiliter docent Nav. Guttierez , Lorca, Henriq.

n t

Chapeaville, Engel, & alii plures, quorum 24.

y, gtl hu

recenfet Barbofa de pot. Epi[c. allegat 4o. 2 1. con.

hass t

n

tra Suar. Barb. Sanch. Piafec. Tufch. Pirhing, Reif-

qntinicibt M

j

fenftuel &c. quia difpofitioni Concilii Generalis

g M dimi

non cenfetur derogari à Pontifice, nifi fpecialem

v ia i

ilius mentionem faciat in conftitutione revoca.

L

!

l«t PBW

lwï

toria, c. 28. de Refcr. c. 3. de Capell. Monachb. Sed

u abfoiu'endUï F

Bulla Ceng non facit fpscialem mentionem di-

4 Qu

Nec per difpo-

| juyawri

x

fpofitionis Tridentinge: ergo.

li

fiionem generalem derogatur priori fpecifica,

o

'u

!

i,u

[

'Cc gg.

!s

«76

LIB. V. TITULUS VII,

l mæ VO

generi de R. T. in 6. Trid. autem loquitur dé

g m 10

hzrefi occulta, Bulla Cenzg anicm de hzerefi in

J

g p

genere.

Confiimare dicitur Praxis noftram fen-

/

l"

u hards

(

tentiam tefte P. Bócku J t. n.20. & Chapeaville

m'bus WïU

in Thbe[auro Caluum ve[erv. p. 2. c. 1. q. 3. Cae-

füm hereticus occultus effe ceofetür, quando pu-

ne Dororrt |

blicé notorium non eft ( licét aliqui fciant) eum

g fs (

effe hereticum, & quidem, ut P. Bócko. . cit, no-

wf onm

tat non abs re, formalem , licet talis forte fuerit,

yin, Y

jns df

& hinc infert, licet conftet , aliquem vixiffe in

Ptl

Secta; v.g. Lutheraua, eum tamen ab Epifcopo

bpær CUU

(& aliis privilegium habentibus ) abfolvi pro

foro interno pofle, fi publice non conftet, illum

Jundra, Ga

fuiffe in numero haretücorum formalium

€o

ptfin g.

quód plurimi ex hac SeGa fint tantàüm materia-

TCIUTEDIEE A )

les; quia nempe Bizrefis tali cafu adhuc eft fuo

al

inodo occulta.

Dein Epifcopus, ut Delegatus

Fl UV hney

Sedis Apoftolice, habet quoque poteíteiem exe

f m

trà forum & tribunal Sacramentale Poenitenti&

n HWX Kln W

sb harefi publica, & incuría propterea excommus

tf MM

nicatione, etiam pro foro externo abfolverdi hz

Y WRR g

reticum, non relapfum, aut non hgrefiarchiam, feu

Nsttyis )

nov& herefis auCtorem. 47g. c. 1 1. pr.b.t.in 6. qu&

Wt

abfolutio eatenus juvat, quatenus füblatà per abfoe

ifih, (uris

lutionetn excoinunicatione quivis deinde Confe£

3 ngfi;

farius (àfortiori & ipfe Epifcopus?) à peccato hae-

(l (

Tlni o

efis pro foro interno abfolvere poteít ; nam Pone

W[OS &. i

(

W

QUf d)

tifici nullum peccatum eft refervatum, niíi fimul

W g ht

annexam habeat cenfüram, ut docet communis.

Wt

j

g. 2;: Religiofi quoque Mendicantes extrá

A ;

1

Ttaliam vi fpecialis privilegii poffunt abfolvere

W.

Y

sb harefi pro foro interno.

OC ]UIIUS III. ans

i

bfffn

WO I ;fz.. in quodam Bmz , pofimodum c€one

n lt

L

firmas

l)

Pg l la

N

De Hxreticis.

$77

L t' Oqlmmd

M

firmato vite vocis Oraculó à Gregor. XIII, 19.

Martüi anno rI584. indulfit Prepofito Generali

hm tf

V f

Soc. JESU vel per fe vel per alios quoscunque

E Cnäpe

Al

à cafibus harefis, & aliis contra Fidem, & con-

Ms (

fequentibus cenfuris quibuscunque, etiam ortis ex

)

h

le&ione librorum hareticorum , abfolutionem ;

Ti

wl*]

que facultas communicatur Provincialibus cum

PBQU«

poteftate communicaudi aliis. Compend Privil.

RL dl

Societ. V. Abfolutio $. 7. 8. 10. 11.. Sic Car-

W[ W rhh

melitis difcalceastis tefte Gobat. tr. 7. Thbeol

T t bl

Experim. n. 628. ampliffima poteftas abfolvendi

^s ) T

ab herefi à Clemente VIIL. data eft pro Gallia,

(e EU'I W H unn

Flandria, Germania, Polonia

Dein in Germa-

(7/ U Jul, CO

nia paffim & quoiidie Religiofi, Mendicantes fal-

DP

tem, recurrentes ad fe in herefi natos convertunt,

o dhuc ed n

& ab hzrefi abfolvunt, quin Romaz petant licen-

i, t Deletat

tiam, velillic reclametur

Siqui petant, potiüs ex

ye ptdatem d

fuperabundanti & ad meliüs effe, quàm ex neceffi-

m Vententia

tate cenfendi funt petere

Adeóque pro hac re-

R N

fponfione ftat quoque Praxis

Unde in Germania

apeno od

non procedit propofitio ab Alex. VII. damnata

mWEM ii

hujus tenoris: - Pralati Regulares po[funt in foro

u

[

u

confcientig, quoscunque faculares ab Imref occulta

u

mlens JH prb*ü

Ab[olvere. Quinimó

W. 3. Non eft improbabile , quod hærefis in

yii x gtl Go

noftra Germania non fit cafus refervatus quoad

lr ) F W

"I

natos & educatos ab hezreticis.

Probatur r.

JP

QWW i, u

j

quia in his partibus frequenüffima eít hzrefs :

docetw"f"'m"'

fed cafus frequentiffimos refervari non expedit,

" Nücndxc

imó non confuevit, eó quód ex una parte detur

perpetua neceffitas abfolvendi, uiiin Germania

pollüü» TU

hareticos quotidie ad Ecclefiam revertentes, ex

0.

(;]c J .US

'!

altera veró detur nimia difficultas femper & to-

(l

oüül

Pars 1.

Qo

tics

j

573

LIP. V. TITULUS VII.

p

tiés recurrendi ad Superiorem, maximé Romarr;

,;azcmes !

J

uti DD. communiter advertunt, & ideo Laym. in

g pl

Concluf. Canon. de $uvisdidk. c. 4. n.7 3. Wagnue-

gis o ii

reck iu Exegeft l. 1. tit. 28 . inc. licet in . Nota V.

T

Gobat. tr. 7.cit. 2. 37 1. in Appendice. & reliqui

s fnt eccl

communiter tradunt , Cafus Papales ob nimiam

j I "

frequentiam, vel impedimentum adeundi Papam,

fieri Epifcopales, Et ex hoc capite Epifcopi paf-

a n p

gt gt

fim difpepfant, imo & Parochi, in jejuniis, & ob-

gt us

fervatione feftorum, eó quód Papa prafumatur in

cafibus tam frequentibus nolle onus imponere

r AC

femper recurrendi ad fe.

Notentur quoque ad

ul m qi

At Ut t

rem prafentem verba P. La Croix, quamvis ipfe

videatur tenere oppofitum, qui /. VZ. p.2. 1. 1620.

tmallos er (

ficait: Laym. Perliu. Gobat , C alii docent , Nos

89 molt d (

tiet

(Jetuitas) & NB. quoscunque approbatos in Ger-

|

/;vh

"

M

( i

mania ab[olvere ab bavefi, & lectione librorum pro-

bibitorum, poffe s quia binc non eft facilis, imà ple-

* A Cs

vumque e[t. moraliter impo[Jibilis acceffus ad. Pa-

"t n

BN

pam Cc. Neque ideo eft obligatio [cribendi Ro-

mam rc. Prob. 2. quia in Germania hzrerici funt

:fxm"ïüümïuo.

tolerati, etiam in tantum, utreverfi nonindigeant

Q s v

abfolutione pro foro externo, adeóque cenfeatur

H Mi

excommunicatio pro foro externo effe fublata ge-

U Éd

neraliter: eáautem pro foro externo füblatá cef-

INggyt

fat & refervatio pro foro interno , ut obfervant

;f:u!m U

Lj /mp

Farinac. Palao, Pirhing, Wagnereck /oc. cit. Reif-

IT

LU.

fenftuel P. t. 1. 369. Galii. Huc facit, quodDD.

waeB.m

Germani paffim, & cum iisLa Croix de legib. L. 1.

Wlme "

g. 6 37. dicat. certum videri, Bullam Cana quoad

QDf

"

! "u duf

aliqua non obligare, vel (altem non cum illo rigore,

"Itf

& quoad poenas C cur non & quoad refervatio-

[

f( [M/[

eceptam

*f

nem, cüm fit pænalis..?) non tam rigide r

fuk //

4;(/

t

effe.

W

De Hzzreticis.

579

Pc!'ne R()I "

effe.

Prob. 3. Hzretici in Germania ad Fidem

revertentes plerumque priüs fuerunt materiales,

! Mi Wägug

)

faltem non publiceé conftat, fuiffe formales: fed

lil

L]

Ldwy

materiales nec indigent abfolutione , formales

M

veró, de quibus, quód tales fint, publicé non con-

DT din

ftat, funt occuli, & fic refervationi Papali non

n

d

E AN

fubjacent.

Imó re&é dicitur, partem minorem,

i

[t h

quam meó judició faciunt formales heretici in

d)

Germania, regulandam effe juxta majorem, quam

!

n

u

faciunt materiales, cenfure & refervationi Papali

)ï

15 UR

non obnoxii. Addidi tamen in Refponfione, quoad

VOl WE

n4tos &c. cum quibus, tanquam culpá ab initio

W li

VATA I

D u I

lf

vacuis, utique mitiüs agendum, quàm cum illis,

RUA

lat

qui malitiose ex Catholicis labuntur in herefin;

dnt, N

hos ego nolim à cenfuris & refervatione immu-

nes habere.

pmbato TU

.mvehbïoïum "

Oljic. Contra primam Refponfionem r. Gre-

d

r

gor. XIII. & Clemens VIII. tefte Genuenfi decla-

&HM

d

rárupt, per Bullam Conz revocatam effe potefta-

:

tem ab herefi occulta abfolvendi , Epifcopis con-

ligo mibnda

Germma at

ceffam à Tridentino. Imó Alex. VII. anno 1665.

vrreretico

profcripfit hanc propofitionem : Sententia a[fe-

T

rens, Bullam Cena folum probibere ab(olutionem

bare[is, & aliorum criminum, quando publica funt,

et gff C(U lt

lt

G id non derogave facultati Tridentini, in qua de

TM

f

occultis criminibus fermo eft , ano 1629. die 18

g, u od

l

julii in Confiforio $. Congreg. Em. Card. vifa &

lznereckloc i

tolerata efl.. 2. idem declararunt Cardinales Tri-

acfict! uoa

dentini Interpretes tefte Fagn. & Vinc. Petra.

3.

f C Z'b

T

4

Contra Refponfionem 2. Idem Alex. VII. damna-

l Büw

(

m(

m

vit hanc propofitionem : Pralati Regulares po[Junt

in foro con[cientia quoscunque faculares ab barefi

if

d quoad :

4

occulta abfolyere, — . ad 1. Declaratio Gtegorii

j

XIII

Qo 23

ld

580

LIB. V. TITULUS VII

d Rehülün-

XIII. & Clem.VIII. meritó trahitur in duplum,tum

alïa bOU&

quia in re tanti momenti oportuiffet edere Bul-

lam, dequatamen nonconfítat : tum quia etiam

& velbærefn

poít di&os Pontifices non pauci docuerunt no-

nine m

h[lïlïuma & qh]

firam fententiam nemine reclamante, Propofitio

M Cent *

illa ab Alex. VII. videtur effe damnata propter

Cabolc p

ultima verba, quafi propofitio fuiffet approbata à

Confiftorio Cardin. ut putat Moya in qq. feledt. tr.

gl t

3. q. $. . $. dein ex hac obje&tione plus non in-

f u A vmon

ferretur, quàm quód Tridentinum loquatur de bz-

n D a

refi occulta, & Bulla Cenzloquatur de harefi ;5

] CXWU) Tmm

genere, & fic nihil probare noftrum argumentum

ef at

u

exhoc capite petitum: interim tamen falva ma-

tm, & p

nere poffunt alia argumenta.

Ad 2. Declara-

tllerdan at

tiones Cardinalium non habent vim, nifi appro-

vttileny non det

bate fint ab aliquo Pontifice, & producantur in

(OM'/M

forma authentica: fed de neutro conftat.

Ad 3

[ Ya

( quod etiam ad priora duo applicari poteft, & be-

Gf.w'i N

ne notetur) licét id univerfaliter verum fit, & ad-

J N

mittendum in locis, ubi herefis non eft adeó fre-

hat l

quens, & ubi fpecialia non habentur privilegia,

I nf

nec pugnant rationes alie

in Germania tamen

V d D

on ftringit, prefertim de natis in haerefi, tolera-

115 Ldrenin

tis, plerumque materialibus , ac frequentiffime ad

"r rrfos

Fidem revertentibus, uti probant noftra funda-

" forr nenda:

menta, maximé pro tertia Refponfione allata, ,

Longé aliter namque difcurrendum eft de hæleu-

IT CO

cis iu Germania, quàm in Italia, Hifpania &e.

ubi vel nulli funt, vel faltem non tolerantur, nec

WBLM[

"A

naícuntur, fed malitiose fiunt.

J

WUHW

Dico 2. . Legere fcienter & fine licentia in ma-

"Is i

b

qüoad hO![w

teria notabili, ex quocunque fine eiiam honefto,

OW [

]

BU

hbros ha&reticorum, feu ab hereticis fcriptos tra«

Utj

MT

Gantes

)

00-

A

De Hxreticis.

Or

litrst

Plum

&antes de Religione, v. g. de Ecclefia, Myfteriis

P Lh W Cdefe B

fidei, SanGQis, bonis operibus, peccatis, Theo-

lt "i

logia &c. vel herefim continentes, imó tales li-

Fs

(lngy T

bros retinere , imprimere, defendere , graviter

* O

eft prohibitum, & quidem füb excommunicatione

N

per Bullam Cenz refervata Pontifici. Itain thefi

li li

[ f""p m

DD. Catholici plerique omnes propter c. 4. P.t.

m TU

Concil. ConfLant. f. $. Concil. Lateran. fub. Leone

b]QCtIO H* UWL

X. feff. 10 . & variorum Poutificum ConfHitutiones,

vv m qm d h

maxime Bullam Cana ca[u 1. Contonant l. 3. $j

RIOU i d od

1. C. de Sum. Tvinit. 1.6.8.€7. 16. C. b.t. Ratio

fenofrtm n TOU

eft duplex,vempe deteítatio AuGtorum hzretico-

ntenm n p m

ium, & periculum perverftonis, quod faltem ge-

& d D

neraliter dari prefümitur, licet in particulari cafu

d a, g

peraccidens non detur.

Et ubi datur periculum

, & vt

hoc, non folüm Jus Pofitivum Humanum, fed

vocat,

etiam Divinum & Naturale prohibet.

Excipe

ldul

pro noftra Germauia libros Philofophicos, Medi-

A n d

cos,]uudxcos Politicos, & plerofque Hiftoricos,

us edtd

licet hireticos habeantau&tores, & hiacindé hz-

gconbibenr

refim infperganr, non tamen ex profeffo tradant,

qie: n r

uec dedità operá, (uti tamen Sleidanus, Münfte-

de '1311 «1b üt

rus, & Aventinus, Hiftorici facmnt) in contem-

ptum & vilipenfionem Religionis Catholice , &

T mrequennl

hzrefis commendationem , fuos vulgent libros;

yi t n m

hos enim libros Hzreticorum, incidenter folüm

i K

infperfam herefim continentes vel non compre-

f( um ndüme "

hendit Bulla Cenz, ut exiftimat Reiffenfiuel P. t.

Tb

a

1

il

11. 5 1. feqq. vel confuetudo communiterreceptain

L

Germania permittit, & declarat, Bullam Conze

T

T

frelie

quoad hos libros inibi non effe receptam,ut pro-

gf&

Wi

u^

babiliüs cenfet Laym. & alii plerique Germani ,

p

TU

qui poft ipfum fcripferunt, Et plané fine fcrupulo

"i

j

L

hr

i

Oo3

legi

D

582

LIB. V, TITULUS VII

l æ[e

; s

legi & retineri hos libros,notoria Praxis oftendit:

W

À fortiori hoc procedit de le&ione & retentione

"

M

tf

librorum ab Hareticis editorum, qui nec de Reli-

o

n

yefili

gione ex profeffo traCtant, nec herefim ullam ha-

bent infperfam , licét aliàs à Pio IV. le&io horum

Mewm

q od

librorum fit prohibita fub excommunicatione re-

ann: U

fervata

Ceterüm etfi Hifloricos hereticorum

i en H

libros legere de Jure Ecclefiaftico prohibitum in

de m

Germania non cenfeam, hi tamen prg cgteris pof.

inniqun

funt effe noxii incautis, ac imperitis, maxime Ju-

ventuti

cujus manibus eos omnes, fi poffem,

)u m

i r

erperem, eó quód nunquam foleant fcribere hi-

Md mge"w'"

ftoriam veram, ac plerumque falía, & ordinarie in

Pape, Statüs Ecclefiaftici, Conciliorum &c. vili-

a r us M

penfionem vel contemptum cedentia falsó addu-

Nb m rdet,

m

cere, probrofa immifcere , laudabilia diffimulare ,

hn n

4:, lm (ienz

Catholicorum do&trinam & ritus ludicre ac per

ht

fannas proponere ; curiofa econtra immifcere ad

TW

pelliciendum Le&orem, ac de fuis tum rebus tum

Ws v

perfonis plaufibiliter loqui &c, ut inter alios facit

It t m

tam notus quàm mendax Hübnerus, qui liberrime

TAR

dicit, quod vult, & nihil omuino probat, peftilens:

la G arnís

& fallaciffimus pfeudo-Hiftaricus.

Et hujufmodx

Sl.g Tetr n

Df

Hiftoricos legere multis vetat Jus Naturale, ut

pridem advertit DoGiffimus Becanus,

r C i

Oljic. 1. Licitum eftlegere libros Paganorum

£tl r

& Judeorum etiam de Religione tra&antes ; item

IhlllM[ Ve[

libros Origenis & Tertulliani, qui fuerunt here-

PM qudl Pmm h

tici: ergo & aliorum Hareticorum libros, etiam

&10"(" n

de Religione tra&lantes,

2.Si hos libros legere,

i

*

n

& retinere non licet füb pena excommunicatio-

B. d

"

nis, plurimi viri, ceteroquin doCti & probi, in

Effänu;

locis, ubi Haretici vivunt immixti Catholicis, &

:9&']1)

l,

W

QImn«

h)

'T

w

De Hzzreticis,

$33

tb l

d Em

N

omnia fcatent libris Hareticorum , utl ÀAugufte

Qw

At

Vindelicorum &c. erunt excommunicati ; quia

lm,q

At

J

'ü

paffim legunt per modum Novellarum tra&atus

!

chænümllamh

z:

Controverfiflicos ac de Religione tra&tantes, ab

iU

Hareticis editos, & vix ibi domus vél bibliotheca

temmuä.m'mere-

reperitur, in dua non fint & retineantur libri Hz-

reticorum : fed hoc durum eft dicere, & incre-

oïicos r

Ütoydies

dibile: ergo.

W. ad I. Prohibitio Ecclefiz de

nec ad li-

Ti

libris Paganorum &c. nulla exftat ,

"u

bros antiquorum Hzreticorum, quorum errores

Motrhs if

jam funt extin&i, & ideo periculum ind? legenti-

t ln (

bus non imminere prefumitur,fe extendit.

Ubi

if r

:3men legentibus immineret periculum perverfi-

Vontlomt i

onis, vetat Jus Naturale. Ad 2. Hzc obje&tio tam

sl ls

yalida mihi videtur, ut plané cum Laym. exifti-

mem, Bullam Cenz non ubique in noftra Ger-

hbl dfimne,

maniain omni rigore receptam effe, nec ubique

i ht aC

ao

obfervantiam ejus in toto rigore, & quoad paenas,

p s um bt

urgeri à Summo Pontifice, qui prudenter prafu-

mitur confentire in non obfervantiam , ubi con-

r d

jvaria confuetudo nimiiim quantüm invaluit, & ta-

ibums il

les fünt circumftantig, in quibus obfervantia rigi-

nim p t

da urgeretur fine frnQu, imó cum animarum gra-

forcu Ethujufm:ï

viori detrimento.

Proin ficubi propter Hzre-

gt X

ticos Catholicis immixtos ( aliter cenfeo de no-

us

ftra Bavaria, & locis, ex toto Catholicis) paffim

vtl Pugamr

retineri foleant (vel etiam legi, ad quod tamen

ä

x tra&ames:uf::

plüs requiri putem ) libri haretici,, retentionem

j, QU fueri

W

( vel le&ionem quoque ) à Bulla Conz, utpote

jcortrm j

bo,E(ä

ufü non recepta quoad hoc, non prohiberi exifti-

,b jieit

mo. Id quod indicavit vel fuppofuit laudatus

(Em W

commun:äï"

Becanus to. 2. tr. 1. de fide c. 15. q. $0. 1. 5. &

1:

T gist m

!

Ludoy. Engel in AManuali p. 3. c. 2. de Panit. in

C«-

i mthoï

Qo4

lJ

584

LIB N- HTDPUS-VI,

m Wi

Catal. Excomt. — Quidquid in oppofitum difpu-

tet fuse P. Reiffenftuel b. 2 n. 7 9. ufque ad n. 9 3.

ngrevoü

cujus argumenta ex generalibus principiis, quz

Vfpbtoh l

tradidi ad titz. de Conflit. & Confuet. haud diffi-

qui r

culter folvi poffe exiftimo.

Hic tamen prazclarus

j

Au&or pauló póft fuum rigorem temperat non-

) do&:ï.:em,ï |

montrard í

nihil, dum Monafteriis Religioforum permitut

absque fpeciali licentia retegtionem librorum ha-

lr

difi: gl

reticorum, etiam de Religione tractantium , imó

mrn Teetu

etiam ab harefiarchis editorum,in loco feparato

& claufo , ex ratione, quód vel Religiofi habeant

t amute

privilegium, vel quàd fere in quovis Monafterio

perepsu t

inlocis hzrefi infe&is, obtineant vel obtenumi

Quj g

probabiliter fint unus vel plures à Sede Apoftolica

dfb lantm r

)

mediate vel immedia:e licentiam legendi tales li-

m

l

CUT ,

t

|

bros, in ordine ad meliüs confutandos Hareticos,

I ]

hp a

A I"

n

"m

aut alia de caufa, qua licentia fruftra daretur, fi

hujufmodi libros affervare non liceret.

HUR

J

Qugres an przter libros hereticos etiam alii

ii

!

i "

fint prohibiti? g.funt, & quidem in Indire libro-

i, a

Tum probibitorum , quem Pius IV.juxta decrerum

hi Gd

Concilii Trident. primitus curavit confici, poftea,

Tiltem

IN

M J

veró alii Pontifices, nominatim Sixtus V. & Cle-

TA0,004 (on

imens VIIT. continuárunt, maxime Alex. VII. cui

Trhyi $6 c

etiam pofteriores ufque ad hodiernum diem fo-

lent novos apponere.

Libri hujus Indicis fünt in

!uxlioxlibus, ütg

j

Af

d v u

iriplici claffe.

In prima claffe cenfenzur, qui funt

prohibiti propter Au&tores hereticos, fi vel tra-

thn ü.ü.l Muf

Tf N

WW

ii

Gent deReligione, velex profeffo herefin con-

Ti (f [

i

üneant, Ad fecundam cla[fem pertinent, qui fünt

Ti d

M

Wl

prohibiti propter do&trinam , quam continent

W(C

"

"

non fanam, fufpe&am ,fcandalofam, bonis mori-

&t

f

bus aut fidei repugnantem, v.g, res magicas, fu-

ie

: æer—

0

e

M

l

De Hareticis.

$85

Q

Mtr

l

pexümofas :

obfcanas &c. quisquis fuerit Au-

) hi,

Gor

ly n

1

Quo revocant libros ]urxdxcos Medicos ,

UIIS, 1

:

Philofophicos, Politicos, Hiftoricos Hzretico-

( [

|

li

[

rum hinc indé hzerefim infpergentes, & non nifi

ts

Nthm

obiter probatam.

Ad tertiam claffem fpe&ant li-

V

M

bri, ob do&rinam, five Religioni five bonis mori-

lgOOI*MuM,

buscontrariam, damnati ,quorum tamen Au&o-

HM] M m n h

res latent,uec fatis funt cogniti, an fint Haretici,

m 3&

vel alii

qui libri fepius funt. peftilentiffimi &

IN

n

j

J

màximée inverecundi

Qui legunt libros przma

VéNdgi

1

cla[fis,incurrunt excommunicationem refervatam

Ts Morifes

A

lh

per fe juxta füperiüs dita: qui fecunda & tertia

IEW

( (wl

Mb

cla[[is, &i de Religione non tra&ent, nec ex pro-

KTH J.. pl

feffo herefim propínent , nullam excomrmunica-

! /f'vivr

iMl V

tionem incurrupt , fi tamen hzrefim ex profeffo

(!

i hæmm

tradant,legentes incurrunt excommunicationem

"

a dueuut,

non re(ervatam.

Sed , faltem quoad penam,

XAQ.

Index librorum prohibitorum quoad fecuadam &

veetons t

tetiamn claffem nou eft receptus in Germania. P

Engelsms.9

Pariter non eft receptus quoad illos

qui I

libros, qui Catholicos habent AuGbores, in hunc

n lLth

Id

Indicem relati propter unam velalteram doGri-

nam,quam conünent, nonfatis confonam cuim

J annS TOV

pgx. ala. Vi

Theologia, SS, Canonibus, Pontificum Confti-

b anrnum (iet

tuüonibus, aut quia in certa materia excedunt,

fcribendo vel gloffando fuper materia , de qua

ss d

non licet &c. ut funt v. g. ZManuale Regularium

jf r

Francifci Pellizarii, Privilegia Aegularium Bruno-

j bæ xf031 Ml

nis Chaffacini, Collectanea Auguitini Barbofz &c

p fCFU H

nam non obftante, quód tales libri reperiantur in

f/em en*"f"*u"

di&o Indice, paffim tamen tenentur & leguntur.

Reiffenftuel z. 1 19. apud quem plura vide de hoc

t

adalofm»bm

"t

Indice.

AL li^ nj

"

Qo j

Dico

N

596

LIB. V. TITULUS VII.

jtil yoftod

Dico 5. Quamvis Haretici formales fint omneg

j

g d

excommunicati , utl & eorum credentes &c. c. 7.

r

!

8.b.t. Bulla Cena,fi tamen nominatim non fint

^

;

j

1

^

" Jumiïä !

TA

denuntiati tanquam excommunicati, dicuntur fo-

[

|

Ü

lerati,ita ut cum ipfis commuaicareliceat. (Com-

j

4b d

j

munis poft Bullam d evitanda Martini V. non ta-

jxholicam,& ret:j

men in Divinis, & in crimine herefis, & in Matri-

i r

monio cum ipfis contrahendo, faltcm regulariter,

ass !

Item ubi eft periculum perverfionis, aut corkem-

ydi, v ]

ptüs Religionis Catholice ; quia id prohibet Jus

JE

wolros f

Naturale, ac Jus Divinvm, ha&reticum hominem

odl

devitari jubens,

Unde, cum hzrefis fit crimen

D Dl

Deo fummé injuriofum , animabus maximopere

dei priaim at

noxium, Reipublice turbativum, atque Hzretici

1p La t

à 55, Patribus Auguft, Chryfoft. &c , dicantur pe-

QUF TA

jores Paganis & *fudais fecundüm quid, diaboli

al Lt

progenies , organa Satbana , pefles & lues Fidei,

il at

fraudis propugnatores , Clibani impietatis, & gur-

aripds, du

gites omnium malorum , non licet per fe Catholi-

IT

cis eos in fua territoria recipere concefsó domici-

du n

]lió, vel etiam fug SeGe exercitió, aut receptos

tivin vtl

tolerare, cüm prater Jus Naturale & Divinum re-

OA

clamet etiam Humanum utrumque in c. g. (j. ffa-

titnLits m

tuimus. c. 13. . 2.l.2. $.. AMuthb. Si vero &* Autb.

Üftim i

Gaz.aros. C. b, t. nifi nempe neceffitas cogat, aut

majoris mali & Religionis detrimenti periculum,

genf ulb

ii

fi non recipiantur vel non tolereniur,aut nifi per

hym. hi M(h

v

pa&um vel contra&um aliunde validum ( valere

Ut p

"l

autem non poffunt , nifi ineantur ad evitandum

f w

H

«

majus periculum Religionis Catholice , aut ad

[

LT

ttty

!

lQ E)& ]ib

(e,

majus ejufdem bonum procurandum ) femel fint

Q

[

L

hll

W lj

recepti, & nova caufa jufta expellendi non füper-

^g

Aff 4

veniat; quia paCta , prafertim publica , adeóque

l

fides

/a,&(m

d

TM

De Hreticis,

97

foïmïlü fj

!t

[

fidus etiam hoftibus, infidelibus, adeóque & Hz-

[ MU

&(. ;

D

reticis femel data,fervari debent, fic exigente Fi-

'

Ü

Ti

l

Wt

delitate & Juftitia , Jure Gentium, & Scriptura S.

2. Reg. 2 1. y. 6. 7. Per hoc tamen non liberantur

mimeï:itz. (

Id

Haretici ab obligatione redeundi ad Ecclefiam

r

IN

[

Quid

Jeriy

a

!

Catholicam, & reftituendi eidem ablata.

«*"'-»'l?.ïl-

fentiendum de federe , quod Catholici ineunt

o fitur t

M

cum hgreticis, quo petunt abipfis auxilia tempo-

:

;

Qonis,e

um

re belli, vel ipfis promittunt, prafertim contra

qut d

m n

Catholicos, fuse , accurate, & ardenti zelo difcu-

hr

|

;

E

hO" M

f

üit P. Reiffenftuel à g, 1 57. ufque ad n. 22 5. b.t.

Lal

o

Itgs

21

[L t

Dico 4. Diíputare cum Hareticis de rebus Fi-

V n

dei, privatim aut publice, prohibitum eft Catho-

At tpeltni

licis Laicis, etiam do&is, de Jure Cauonico. &. 2.

WE damy.

f 1. b.t. in 6.. Clericis antem, qui fatis periti non

dit i, lii

funt, uti & Laicisimperitis,Jure Naturali, Ratio,

Vf C ls

quia Haretici, przfertim errorum Magifti, fzpe

imtiis d

funt verlipelles , dolofis argumentis & fübdolis

Y ye Gd

effugiis affueri , & exercitati, proin imperiti forte

yet r at

füuccumberepnt cum fcandalo, ac tum fuó tum au-

In Germania tamen, &i

recfo, t

dientium periculó.

locis , ubi Haretici degunt immixti Catholicis ,

r &Däwiau;m,l.

etiam Laicos, rerum Polemicarum peritos, quoad

ob 4 )

J

d ii

difputationem privatam non ftringit hac Juris hu-

ye ts p

mani prohibitio, vel nunquam recept? , velrur-

desimeatipericïk:

fus per confuetudinern abrogata. Sanch. Becan.

Laym. Pirh. Wieftner, Sannig. &c, fepe tamen

gl

difputare cum Hareticis non expedit ; vel enim

gl ln

funt formales, effrontes, & obfirmati in fua opi-

u d

nione, & preftat fequi confiliurn vel preceptum

$ Clih(]uæ ) u

S. Pauli , bareticum bominem poft unam C [ecun-

Nl'eme lj

u

n

T

dam correptionem devita. ad Tit, 3. vel funt mate-

eoid Q

viales , & £orte caufam habes timendi,ne in erro-

nea

um pllbüfüv 9:/

D.

588

LIB. V. TITULUS VII,

po.em |

j

nea fua SeCta perfeverent , etiam edo&li verita-

jlb

a

tem Cadholicam ; atque tunc abftineas , ne ex

[:

i quaf

eac

materialibus facias Hareticos formales.

Con-

Trit

;f?;nt,3 p

fultiüs & uriliüs longé ages, fi tales inftruas & do-

;"!os quit Wt

ceas modum eliciendi contritionem perfeGam,vi

l

!

Si veró fint

u «

cujus juftificari & falvari poterunt.

Iateriales, & fpes converfionis fit, vel formales,

jf yen

quidem & absque przefentium fcandalo pugnam

j war

evitare non poffis, avidé arripienda eft difputa-

qnroredin,

tio à fatis perito.

Sed

Pngatofm, i

&ai.s&infaihä&izz

1I

Quzres , quomodo difputandum cum Hzreti-

(l

cis? g. I. duplex eft modus cum ipfis difputan-

prolri tali

di , nimirum aggre//tve fuftinendo partes Argn-

sentantis, & defenfive , fattinendo partes Defen-

AtetmUm 001 )

dentis.

W. 2. meliüs facis, fi difputes defenfive,

afentim, (ana

quod femper poteris facere; nam Haretici fünt

telumgenumug

p

aggreffores confequenter Z1&fores adversüs Ca-

r t

&i

tholicos, in poffeffione veritstis & verge Chrifti

Ecclefie exiftentes , eósque arguunt defe&tionis,

AU

idololatrie, errorum in Fide, ac proin ipfi hzc

p g

obje&a probare tenentur, & argumentantis vices

qun o

fuflinere.

Si igitur defenfivé ve habeas, & citó

ent st

te velis expedire, ac omnia Adverfarii argamenta

trr m f

quafi in cunis fuffocare, & elidere,nega ipfi hec

gtia, D

quatuor, vel unum ex illis, I. quod detur aliqua

Qüttorerm

fcriptura,in qua contineatur Verbum Dei, 2. fi hoc

deüætarhoiiræ t

liberaliter velis transmittere, nega quód in his ip-

üt?tem M L

fis libris, quos Adverfarius habet pro Scriptura fa-

r (

cra,contineatur Verbum Dei, & fint vera Scrie

üxxld Cät

FIU [2 t

ptura facra, 3. quód verfio & editio Scripturz,

ET

t

quem allégat, fit incorrupta; nam Originale nul-

tht T

TU

IT

libi exftat , & produci nequit, 4. Si hzc omnuia

poüfhüre

Ttul

h Ü

velis gratuitó (non enim ;enc»ris: nec ipfe in fuis

fffu;q, f

«

prin-

y

V

l

De Hxreticis.

$89

m edü&

d*

principiis poterit infallibiliter probare , utpote

( Bbmnm

N

reje&tó Verbó DEI traditó, & auctoritate Eccle-

j fa[male

dÉ

fie, ex qua fola certó & infallibiliter probari bzc

| mül uT

l

poffunt) permirtere , tum nega , quód textus,

tlüflem ».f

u

n

J

TU

Y

quos contra te turmatim adducet, ut obruat, con-

W

u

f

fundat, vel terreat, habeant illum fenfum, quem

It fll,ï'v i

Adverfarius intendit.

Mis negatis impoffibile

lm Mud

ipfi erit vel unicum articulum, inter nos & ipfos

K

TA d h

controverfum, v. g. de Invocatione SanCtorum,

Purgatorio, Juftificatione , bonis operibus &c.

m

l

m

l

fatis & infallibiliter ( quod ad articulum Fidei ab-

Mi

folute neceffarium eft) probare, quia necdum

Tntol w n

probavit infallübiliter , & iu fuis principüs in

TRtO t -

eternum non probabit isfallibiliter & certó

at t

xiftentiam , canonem , verfionem incorruptam,

ner. Betetc

& fenfum genuinum S. Scripturg. Et fic certiffi-

p ltss

me triumphabis tanquam poffleffor veritatis Ca-

vt & vere Cont

tholicz.

s (k WOH

E. 3- Quódfi tam peritus tibi videaris, ut ag-

it, gt

nf

gre[five congredi poffis, & velis, non inftrue pu-

&mu Yentntir

5

gnam circa materias particulares, v. g. de Confet-

f.

121 K

TRU

fione auriculari, prefentia Chrifti in Euchariftia

extra ufum, & fine pane &c.. fed circa principia

a Mdre gt

generalia, Ecclefiam aut Judicem infallibilem

diirung if

controverfiarum : v. g. probando veritatem Ec-

, gvaddezurah

clefize Catholice ex notis verg Ecclefiz , aut fal-

1 5l bu DCL W

fitatem Se&e Lutherang aut Calvinianz :

ex

priore fequitur, omnes articulos, quos credit Ec-

be[poscp

f

clefia Catholica, etiam iu particulaii, effe veros,

" &i Y

cüm vera Chrifti Ecclefia errare nequeat in ullo

[ ii

articulo, aliàs eo ipfo non effet vera Ecclefia: ex

1011 LA

pofteriore, nullum articulum à Catholica Eccle-

Ihæïu

lt 4

fia diverfum, quem credir illa Se&la vel negat,

verum

en: [2 P

l

p

$90

LIB

TITULUS VII

n(" li [2( LE

verum effe, & debellatum eft. Lutheranum v. g

c& ilnrina

fic poteris aggredi

vel tua Ecclefia eft nova,

vel antiqua ? fj noya: ergo nou eft illa, quam

,(m) ol if

I(EH 3

Chriftus fundavit, & tradiderunt Apoftoli, adeó-

]u

que non Ecclefia Chrifti , non Apoftolica: fi 45-

j ce[i iomsE K

tiqua; ubiergo füitante Lutherum ? nulla gens,

nulla provincia, nulla civitas oftendi poteft, que

s üerei Á

fic crediderit, ficut nunc Lutherani, vel Lutherus

Cü h |

docult

HFUW[V

& utique ovum non eft ante gallinam

Aut fic inftabis: vel Ecclefia tua eft fallibilis, vel

R I,l AW

infallibilis: ff fallibilis, flu&uare debes in omni

ii fum

articulo, & in nullo es certu

ficut tamen Fides

DRRT

Diviuainfallibiliter certa effe debet : fr infallibilis ;

( 1] À

unde habet hanc prarogativam? an quia eít Ec-

siniy & nth 1

lefia Chrifti fupre petram edificata, cui poriee

3 rf

inferni nunquam prevalere poffunt, & cujus fides

af M

ngnquam deficere ? fed hoc ipfo Ecclefia Ro-

ARA ( iHZ

mano-Catholica eft vera, confequenter tu

qu&

x Ut t

illi in mulüs contradi&orie opponitur, neceffarió

U R

eft falía; nam juxta te, faltem olim, aliquot à

At n g

Chrifto fzculise:Romano- Catholica fuit vera Chri-

etin

ll

füi Ecclefia, fupra petram zedificata, infupersbilis

Qd

ab Orco, indefe&ibilis in fide

ergo adhuc eft ta-

Qf

lis, & vera Chrifti Ecclefia. Vid. meus Cur(us T beo-

lj ll d.

logia Polemica. Si confugiat ad Scripturam, dic

ipfi, unde fciat , nunc primüm innotuiffe Mundo

! PEM

genuinum fenfüm Scripturz, & totam aniiquita-

M h

tem erráffe ,. veram Chrifti Ecclefiam totaliter

aL:

perüffe? An prudenter credibile fit, Lutherum,

m Wän

hominem votifragum , blasphemum, rebellem,

W Vi

PDK s

maledicum, fordidum, &c. & multiplicem apo-

sj

ftatam, nullo figno viri fan&i aut à DEO miffi

d

ji lUf ;

preditum &«. ejusque aiTeclas meliüs intellexiffe

J dlfi*e»

At |

Scri-

D

l

Y

l

De Hzreticis.

591

Ut

l'nw

n

Scripturas facràás , quàm Patres antiquos fan&if-

[FOW

fimos & illuminatiffimos , totámque fidelium

at

L

iUJ T hh

TT

Cotum ? Id plané citra temeritatem & infaniam

It Agt

ll idü

fummam cogitari aut dici nequit,

lts

!

Dico j. Judexin ceufa h&refis competens pri- 12

RI

j

Of

vative eft folus Ecclefiafficus, & quidem in qu&

ïäc'«ïm;

libet dicecefi Epifcopus, & Sede vacante Capitu-

erani,ve*.hln;.ms

lum Cathedrale. Communis & certa ex c. 9. 1 .

at

x. 18. b. t.in 6. Conflit. Quia alids.. Gregorii XIV.

L li w

Con[lit. Licét aliàs. Alex. VII. In Hifpauia veró

J Qd s

& Italia Officium $. Inquifitionis , ut vocatur, ex

1 ). (t

It

?mz*rFides

perfonis Ecclefiafticis conftans. c. 6. 8. 1 1.in 6. C*

l

u

/

l

J

Clem. 1. eod. At non exclusó Epifcopo. In Ger-

n'/ana

L

Jl

«

mania, & locis, ubi non viget di&ta Sacra Inqui-

1t, Q r

fitio , folus Epifcopus totam gerit curam, & voca-

m ass

tur Znquifitor Natusin füua diocefi : qui tamen in

j Brdef V

Germania contra Hareticos Laicos procedere ne-

QREU QU

quit, utpote toleratos, uti & contra Clericos in

i vl

tantum, ut propter crimen herefis degradati tr&-

jen dia, tiqu

dantur Curig Seculari puniendi, faltem vi con-

ial ven

fuetudinis. — Admittuntur in hoc crimine pro te-

Uf ipoa

ftibus, qui aliàs non funt idonei, uti excommuni-

i gtl

cati, focii criminis, perjuri &c. c. $. &* $. b. t. in 6.

iierüni

Proceditárque de plano, & fummarié, nec nomi-

na teftium manifeftantur. c. tilt. eod. in 6.

Sed

galipuun

Oljic. y. PrelatiRegulares , etiam non exempti,

j incotuiiïebäu?i:

procedunt in caufa hzrefis contra fuos Religiofos,

TE

quia apoftatas capiunt, judicant , puniunt, us

roeim vuit

patet ex praxi: ergo refpe&uRegularium Judex

bile t Lutheiu?.

non eft Epifcopus.

2. Solius Pape eft declarare,

Yhemurm l

quis

an aliquid fit hezrefis vel non: ergo folus Papa

T

'

J

cognofcere & judicare de herefi poteft. g. ad r.

T

j

procedunt ex confuetudine in Germania.. C. ant.

de

j gi imsïlïä-

LIB. V. TITULUS VIII.

f;Schifmlïi(

592

jl

,fi'l

de Jure Scripto & Corffmuni. A. ant. & conf.

"T

Ad 2. Solus quidem Papa poteft in dubio decer-

u fica

nere ac definire, an dogma vel doClrina fit hz-

',mpleaetur,ul

retica, necne ; fuppofitó autem, quód aliunde, ex

jgiano.

SS. Litteris, vel ex previa Pontificis definitione,

jo; fet

aliquid certó fit harefis, de hac coguofcere, judi-

siidto q

care, & reos punire Papa conceffit quoque Epifco-

pis, & Inquifitoribus in hereticam pravitatem.

;oteüatisïcdemf.

y'ï

dton, &

TITULUS VIII

i d

t

Jidniqu

De Schifmaticis, & Ordinatis

if h

ab eis.

dintetem; mol

DI

SUMMARIUM.

m ) 7

TT

1.2. Quinam dicantur Scbifimatici , Ó quanam

i d i

eorum pana.

3- An validé conferant Ordines.

Jw m (mev'.&.'

FO Y

A i,

Chifmatici, à fchifmate , latine fciffura , fic

di&i funt, qui fe ipfos ab unitate Ecclefize

i Lordg

S

pertinaciter feparant, ejüsque Capiti Sum-

W tf

mo Pontifici, obedire, & uniti univerfo Eccle-

flent ( , d

fie corpori effe detreGtant.

Differunt ab Hz-

li, Üdngr;

reticis , quód nullum negent fidei dogma, fed

u coqmnui, d

folüm unitatem Ecclefie fcindant per inobe-

VY 1

Il

Ü

A (j

dienrtiam erga Summuin Pontificem ceu caput

Vi

ht

Ecclefiz.

Adeóque fchifma poreít effe purum

Wmïüï&l EJ

1

feu fine harefi, licet herefis effe nequeat ine

E

fchifmate.

Interim tamen ordinarie , faltem

diu, nec fchifma fine hgrefi effe folet ;

qui e-

nim- pertinaciter negat obedieniam Pontifici

l

quà

'ej

DN

DeSchifmaticis & Ordinatis&c. $95

Nanröu

quà tali, fimul vel faltem brevi negabit ei obedi-

eülü h d

1

n

endum effe tanquam Chrifti Vicario, quod jam

v(d UO& ].,ir

l

L

h

Ü

(

eft error in fide & hzrefis, vel alios errores quo-

m'q Wh dg

que aibpleCtetur, ut patet in fchifmate Grecorum,

nl

*"L

& Anglicano

Vi "n d

Dico r. Pene Schifmaticorum fünt

I. Ex-

e(ïtq

communicatio , quz per Bullam Cenz refervatur

lm pm "

Summo Pontifici.

2. Privatio jurisdiQionis &

poteftatis Ecclefiaflicee , adeóque collationes be-

neficiorum, & alienationes rerum Ecclefiafticà-

, l

rum, ab iptis faCtie &c. non valent.

3. Inhabi-

&nd

litas ad confequendabenuéficia & dignitates Eccle-

fiaflicas

4.. Infamia faGi, quz fecum trahit irre-.

gularitatem ; modó fchifmafit notorium. $.Con-

fifcatio bonorum, Bull. Cen. cak. 3 1. cauf. 24.q. 1.

Hlfl

C 1. 2.b. t. 6 s. de Elecl.c. un. b. t. in 6. & Extray.

ü, a

un. int. Comin. eod. — Preter has locum quoque

habent alig ad arbitrium Judicis Ecclefiaftici,

TT

jv

Dico 2. Quamvis Ordines ab Eplfcopo fchif-

tatico , fi fuit ut talis notininatim denuntiatus,

collati valeant, cum retineat chara&terem Epifco«

d xäml(

[

CUM

palem & poteftatein Ordinis; Ordinatus tamen

Pm; n nla(

? ,aCanm

ipfo Jure fufpenfus eft ab exercitio Ordinum fuf-

T

umvf

ceptorum. c. 1. Ó" fin. eod. Sed Oljic. In cit. v. 1.

dicitur, Ordinationes hujusmodi ;rzitas effe, ,

fi Dne i

cum commani, elfe irritas quoad executionem,

vt f oj

non veró quoad fubüannam & in fe,

91 tamen

(

ordinatus laboravit ignorantiá non crafsá ,

hd

conceditur Epifcopo diípenfatio,

n powt Ü

text. & Gl.ih c. fin. cit.

[Ef i 01:* i

U€

ep 0il (]']m

IB,

« o d

elef'gw&b

l

o

Pats l,

3

XIIU-

!

m

594

LIPB. V. TITULUS IX

FC allafeu

TTTULUS IX

DnOr j

Cle (

De Apoftatis, & Reiterantibus

no"Mm por

Baptifma.

N

dm,q»l?l

SUMMARIUM

m

m

giitum, Ü

jí emelv lii b

1. Quid, & quotuplex fit Apoflafía.

j t A:u

2.3.4- $. Qua fint pænæApo/fammmaF:de ,

Aieligioue ;

ab Ordine:

Q? reitéraittium Ba«

Tio j, Pa

ptifma.

ins dc t d

Wereos a

Pafiaf'a , feu defertio flatüs per publicari

$ apoptans

profeffionem femel füfcepti , eft triplex.

difemuy, tin)

I.4 Fide, feu Perfidia, quando quis to-

D

taliter recedit à Fide Chriftiana; ampleCtendo Ju:

W' Pæ'ænpo'n

daifmnum, Paganifmum, vel Atheifinum

differt

Attintg i

ab Haretico, quód ifte retineat fidern in Chriftum;

& folàm in uno vel plurlbus articulis diffentiat

EP CZN(q

" ï&'&x xx&

2b Ecclefia Catholic».

2. à Religione, feu Inobe:

AU t o

dientia,quando quis poft emiffa vota Religiofa fine

At ag

licentia priüs obtenta recedit à Religione fitie ani-

mo redeundi, vel cum animo non redeundi, five

d D (

dein dimiferit habitum, five, ut habet communior,

41 IT

non dimiferit habitum :

differt talis

Fugitivo,

19 1" m'oab

quia ifte, fine licentia recedens, habet animum

P n

redeundi; fitamendiutiüs, v.g.per 3 vel 4. an-

nos ita vagaretur, pro foro externo przefomere-

»MV.& "

R

tur Apoftata

Si autem quis fub pretextu nullita-

fuj

Bb

i

tis vororum recedens reCio tramite tenderer Ho-

DN

N 'lp

marm, füa ibi gravamina propofiturus, ibi andire-

W "mml

hs

n b

q

P. Schmalzgrueber 5. £, 516

o»ed caveatur

temerarius Romam recurfüs.

7

"T

a (

3. «b Ordine, ni-

Iinirum

Jüf

A

Q

,0'50

4

j

M

De Apoftatis, & Reiterantibus &c. 595

!

i

mirum Clericali, feu Irregularitatis, quando quis

in majoribus Ordinibus conftitutus dimiffo habitu

fu.

& tonfura Clericali ad ftatum laicalem, vel etiam

i

Matrimonialém , propria temeritate attentat tran-

U

fie. — eiterans baptifima, quod eft altera pars Ru-

L

bricz, dicitur, qui vel fe ipfum , jam femel valide

p

lu

baptizatum, denuo baptizari permittit, vel alium

'[I

Mfig

'maääe: |

jam femel validé baptizatum rebaptizaz : qui hoc

)

[]

faciunt , vocantür Znabaptifla.

i

(

Wi

Dico i. Penz Apoftatarum àFide, uti & fau-

toruín &c. funt eedem orines, quas de Jure in

!

!

l

Hareticos dixitmus füprà ftatataseffe; quia Hzre-

]

LU

Mif

ticis zequiparantur, imó fpecie fübftantiali ab iis

Mi d ,

non differunt, cü

,

m magis Ó minis non mutent

í, Qu qis v

Jpeciem.

um bieto

Dico 2. Pen& Ápoflatárum à fteligione funt

temum « df

i, Excommünicatio late fententim, fi habitum

Vil Cs

dimiferuüt; é. 2. Ne Clerici vel Monathi in 6. P.

w ais dfot

Wieftner & alii. 1ri Societate JEfu eft excommu-

MUA li

tlicatio latz fententig , etfi non dimiferint hg-

aifavo gt

bitum , & ota folüm fimplicia emiferint. Con[,

ii gt G

A [cendente Domino Gregor. XIIl. 2. Sufpenfio

àgo m r

àb exercitio Ordinum in Apoftafia füfceptorum,

m ietuomtt

C. firi. b. £...5. Inhabilitas àd omnia officia & be-

if d f

neficia, ac fufpenfio ab oini minifterio, & amiffio

us ht n

privilegiorum Ordinis. . Conflit. Poflquam relata,

1 v;.g.pïfg-"'fhï:

—

Pii IV, & Trid. f. 2 . c. 19. de Regular. quod in-

Ü fX'.mU

fuper c. 4. permittit aliis peenis arbitrariis & fe-

M

«( P;z:ï

ïf l

cundüm Statuta Ordinis puniri Apoftatas , prefer-

i

qit t

tim duram incarcerationem flatuit, per c. 5. Jj f.

!

^

)

& praxis obfervat. Dein «. 7. deoff. Ord. c.ult.de

Cr Ou

jurt

& «;Ju.::.f

Regular, indulgetur quoque, ut Superiores Reli-

»Iïa

l If 560 Ü

]

àm Apofílatas füos ubique

"

; ju

p»

gioü- tun fugitivos qu

Pp a

lo-

TIIULUS X

l

I

" j

$96

LIP. V

"T.

n r

locorum perfequi, & deprehenfos capere poffint,

u

invocato etiam brachio fzculari.

Si hujusmodi

Q!MPM P

dimiffo habitu vagentur in terris Hgreticorum,

g

I

S. Penitentiaria Romana, cui ad hunc finem offe-

p ( d

j

rendz funt preces, faCió verbó cum Pontifice, per

:

l

T r

T

:

4'0 !

Refcriptum fepius indulget , ut ad quamcunque

i

Religionem, & quandoque etiam ad non clauftra-

n u

irþrl'*s [

lem tran(ire valeant, ut nimirum alliciantur ad re-

H

a, 0X

ditum ad Ecclefiam. Monacella i ZAppend. p. 1.

m

g

dE

fol. 242. 1.4

h glqn*"i h »3

Dico 3. Peuz Apoítatarum ab Ordine funt

g Hüm'(

I. Amiffio privilegii Canonis & Fori faltem poft

ez a

trinam monitionem. c. 1.b. t. c. 27. deprivil. c. 2 5.

; m p

Q* 4 ;.de $ent. Excomm. 2,. Excommunicatio fe-

veforem &r n6

rende fententig. perc.3.h.t. & late, fi attentent

p. re n

contrahere Matrimonium. Clem. un. de Con[ang.

hm

3. Infamia, aciftam fübfequens irregularitas 4

wp vt m

Modis omnibus, etiam per durum carcerem, adi-

t'l CT WQ,H AR 43 'N

gendi fünt ad reaffumendum habitum, c, 5. b.t.

&il n

Dico 4- Pene reiterantium bapufma fuünt I,

Mzämw t S

Irregularitas, tam rebaptizantis, quàm rebapti-

( Wwyedd d

zari fe permittentis. c. 2.e0d. Depofitio, fi Cle-

i 1 ! D*' Wt [

ricus, excommunicatio ferendz, fi Laicus fuerit,

(f dinn (üey

per can. 118. d.4. de Confecr.. 3. De Jure Civili

ultimum fupplicium, vel exilium &c. /. 2. C. Ne

* t ts r

Santt. Baptif. nam nec Anabaptifte , nec Apoftatee

t v Dez d

"t n g

àFide, in Romano Imperio funt tolerati

dE? ( hmd

illfy

TITULUS X

DT "s

T i

gn;

W

De his, qui filios occiderunt

hn

D

f

(l

!

N

q !

SUMMARIUM

T

lg

I. Quid, & quetuplex fit Parricidium.

uIQdILS, ]]En..e

o

r

2. Qua

il q gW . |

j

SXU

Dehis,qui filios occiderunt. $97

][*Ca'ï

E!e? "

M

2. Qua pena Parricídarum.

i l'ür

T D

3. Quid, fi parentes prolem occidant per eulpam.

A

I'LG N

q

hst

A

i ncr

Er 6. deinceps titulos agetur de Homicidio

[

A5

C vel ejus periculo ) hic de graviffimo, nem-

Qdm

(

pe Parricidio , quod eft duplex, propri?

ing

NV

m al

di&um , fi parentes occidant liberos vel alios de-

i;l

fcendentes , aut liberi parentes aut alios afcen«

nä m Al :N'" P

dentes in linea re&a: improprié di&um, fi con-

fanguineus alium confanguineum collateralem uf-

t d (

que ad 4. gradum occídat, aut affinem faltem li-

UVT

nez re&g , aut conjunx conjugem.

Excipe , nifi

Gl

quis tam propinque conjun&um occideret velut

Tsf

aggrefforem ex neceffitate tuendi propriam vi-

g t

tam, vel tanquam rebellem patria. J. 2 j. ff. de

? d r

Relig. & fumpt. fun.

yinepdltttts |

Pena parricidii de Jure Canonico hodie eft ar-

Qu at

bitraria , imó, nifi Reus conventus fit perfona Ec-

wbim, .5

clefiaftica, relinquitur puniendum foro Civili, ut

f al a

DD. paffim notent.

Si reus foret Clericus parri-

-----

1

unis, qua

x'.L::

cidii proprié di&i, degradatus traderetur Curie

nl Dori

Seculari, De Jure Civili peena parricidii proprie

didli füit olim culeus, h. e. Reus virgis ad fangui-

rois, La

nem ufque cafus facco coreacio cum cane, gallo

j t

n Ls

gallinaceo , vipera , & fimia iufutus projiciebatur

z,*;p:i:iz,necApo:ï

in mare vel flumen. 8. 6. Inff. de publ. $ud. — Sed

hodie vi confuüetudinis vel Statutorum in variis lo-

Vftt

volert

cis varia mortis pena, aliter & aliter exafperata,

infligirur, v. g. raptando reos caudg equi alligatos

3X

ad locum fupplicii , torquendo iguitis forcipibus,

m

fubjiciendo rote &c.

Impropi? dicti autem eft

gladius, nempe pena Zegis Cornel. de Sicariis S.

Qj

6. Iuft. cit.

quamvis juxta Conftitutienem penna

Pp3

lem

p WZ

L

(

LIP. V. TITULUS XI.

yatib

$98

l

N

,,mnt. C' |

lem Caroli V. etiam in hoc precedere debeat, vel

me-

fubfequi aliqua exafperatio, ac foleat, prafertim

"m d

fi conjunx vel cognatus propinquior occidatur, v.

ia

£. crurifragium , vel inje&io cadaveris in Rotam,

d

gt

D. Fiólich p N'emeft p. 2. 1. 2. tit. 14. n. 1. Eádem

gladii poená, licét aliam, nempe fuffocationem in

p

2quis &c. ordinet Conftitutio Carolina art. 131.

( 123. afficitur vi confuetudinis feemina , fe-

n coutif:gitw,uw

/

g, d

J

u

tum vel in utero exiftentem & jam animatum ani-

L

Y *,

a rationali, vel jam editum in lucem, occidens

nj

[

ad occulrandum deliQum, licet pro ratione cire

MT

ceumftantiarum exafperari foleat. In procurautes

ia s

atuis ia

abortum, prefertim fi fetus jam fuit animatus ani-

ma rationali, etiam pro foro Canonico graviffi-

lfs x t

mas fanxit peenas 8ixtus V. in Copff. Ad effrana-

a, a fgna x

t4i , quas nonnihil moderatus ef

t Gregor. XIV.

" (udegni

in Cenffit. Sedes Apoflolica.

Dn z. Arntrp

3

Quzres, quid fentiendum de parentibus, qui

A

M

(;.35, W

non dedità operá & doló maló , at non fine culpa,

im BY

occidunt prolem, v. g. collocando eam in eodem

EE

duem o doninigy

fecum le&o , & in fomno, vel aliàs preter inten-

tionem opprimendo? g. arbitrarie fünt puniendi,

o ho

fi fatis de culpa conftet; nam peena triennalis je-

QUP Dtruri

junii ,. de qua loquitur c. frg. b. t. exolevit. Dein

(f dl

in quibusdam diccefibus, nifi circumftantie excu-

Ht o

fent parentes à culpa gravi, incurrunt cafum Epi-

qmingas, fe7i g

fcopo refervatum,

Ut

"A

IITULEUS XÍ

d,ufi libl.ac

V'one

Q lii

l&oæ

DC Infantlbus, & LangUIdIS Ex-

ï]ul " 4

pofitis.

PE

SUMMARIUM.

n j

Á

N Wa

1. Qui dicantur Infantes, vel Languidi expoftti.

uonwcqu

2. Per

M

DeInfantibus, & Languidis &c. 599

g

M

L

(lty.

». Per fe peccant, & puniuntur , parentes prolem

j

Vs

fuam : exponenáo.

!qU :

IQ [

i

n

a. Zin etiam famina id. faciens ad. declinandum

s

"tl

infamiam.

:

t

4.. Quis teneatur alere Expofitos forte repertos.

u&cr:m )

oj

AL

.m i

$. n Expofíti pro Legitimiis babendi.

qä

(ini [-Y

]

Ubinde contingit , ut parentes vEl ex paüper-

ts

tate, aut ad declinandam penam vel infa-

Hthten. Vly

'

miam exponant feu deferant infantes feu li«

I i,

beros feptennió minores,alii veró languidos,feu

B hs

gravi ac diuturno morbo laborantes cujufcunque

Muf

ztatis, uti domini famulos ggrotantes feu ex for-

t Ctrtogmife

ditie feu ex duritie cordis quandoque domó ejici-

Va df

unt, utrique fzpius non fine periculo vit& expofi-

Tj Glegox. Y

torum. — Quid ergo de his fentiendum?

Dico r. Parentes per fe peccant graviffimé

exponendo infantes, ud & domini deftituendo ,

d yretbust

Àb m Ünety

vel domo expellendo famulos aut ancillas egro-

tantes.

2. lili amittunt propterea patriam pote-

ao m

ftatem ,ifti dominicam vel ceconomicam, 3.&,

,T præterlm:v

fi exponant in loco periculofo , v. g. folitario, ita

gt

ut facilé füccurri non poffit, vel fpes auxilii aliun-

i tl

de ferendi, & defenfionis contra mortem, mora-

M

liter non fit, ac mori vel extingui infantem &c.

aifidrfumiamiz w

tis incurrunt.

Pars r.fu-

contingat, poenam capi

g d

C. b. t l. 4. ff. de agnof. &

mitur ex c. ttn. C? l. 2.

alend. lib. ac ex ratione, quia graviter delinquunt

contra pietatem , & officium parentum, ac boni

$X

!

Chriifliani.

Dixi tamen , per fe 5 per accidens

j

j

enim excufari poffunt ,fi ex una parte ob pauper-

tatem defint ipfis/media aleadi, itautnec perfe

sLanguid

nec per alios alere queant, ex altera. vero parte

ex-

LiUM 3)

Pp 4

um

:

l

| '1bU$ye

f

606

LID. V. TITULUS XI,

»

g

j

exponantin loco tuto, ita ut moraliter non fübfie

j

periculum interitüs, & fpes moraliter certa,à piis

|

, '

It

hominibus brevi reperiendos , affümendos, &

"

D

:

ä

!

[

J

qios vt

alendos effe expofitos,ut fi exponant ad hofpita-

iiö;& pm cäfll !

tale, velad edes hominis pij & divitis. Gonzal.

ad d. c. un. . 10. ac alii paffim. — Parsa. ex c. us

a di

«s

€it, l. 3. C fin. C. b. t.

Pars 3. ex . 4. cit. l. fin.

;zmipïaNawraadftr

eit. & Conflit. Carolma art. 132..— Si veróvextin-

"T

ganendon gt

&us non fit , vel folum per accidens & cafualiter,

p

m

l

[

pona eft arbitraria, v, g. fuftigatio, relegatio &c.

n

ehïc'tlït w

pro diverfitate circumftantiarum. per d. Conflit.

u

)

li t

Carol. Carpzov. Prad: Crim. P-t1.q. 10. . 11,

t 3 Qu

R3 ]

Quisres, an licitum fit feeminz, quz ex deli&to

1f tam m

concepit & peperit, aliàs bonz famze, ad decli-

v mll d

nandam infamiam, alio modo non evitabilem,

tdim 4 d

exponere prolem in loco tuto, & tali,ubi mora-

E N]

lis eft fpes, proli de dlimeatis & educatione pro-

tlb

vifüm iri ?

.

B. id probabile videri Julio Claro,

t im

Menoch. Sanch. Heuriq. & P. Seybold in Erotem.

t r

Republ. Chrifl. p. 7. . 1 1. num, 1 2. contra alios

F. M Q

multos. Rationem dant;quia talis mater in tane

Xl at lan

tas redaCta anguítias videtur retinere jus ad bo«

Mrttt] m

nam famam (quamdiu delitum manet occultum)

tüos t q

fi fimul confervet, vitam prolis, eíque alimenta-

iini) (tp :

tionem & educationem di&ó modó procuret,

MF

non obftante, quod proles aliqua fübeat incom-

E;e Wt

moda, cüm mater longé majora, prefertim in fa-

ma, que eft bonum altioris ordinis, fübiret. Con-

A [

Pt

firmant à paritate cum parentibus ex caufa pau-

91 ld

10j

W

tl

pertatis prolem fic exponentibus.

Objic. 1. Ja-

g

um,ü

l

fté patitur talis mater infamiam,

quia per deli&tum

i

|

'O*h

dedit caufam,

(

& facil& previdere potuit fecutu-

H D

t

A

þ.z

2&,

l

ram ,ind& infariam ; ergo injuflé hoc modo de-

ii

cli-

hæwübib

f

|

My

DeInfantibus, & Languidis &c. 6o1r

J !

n

clinat infamiaim.

2. Obligstio alendi & educan-

Qtle

T

di prolem certó iucumbit ipfis parentibus, & qui-

( T

dem principaliter : ergo non poffunt licité hoc

pOM Hid For

n

onus in alios transferre, qui folüm tenentur fe-

] & Whu G

Wnod

cundarió, & pro cafü extremz neceffitatis,in qua

^U HW"'

ponitur talis infans expofitus, & quidem à matre,

) l,

I

quam ipfa Natura adftringit ad füam prolem alen-

n $ ïfïätxixx;-

dam & educandam.

3. Alii non tenentur ad

ccidens&ü.aïuu,

avertendam alterius infamiam fufcipere in fe onus

Mi

grave, quale hic eft onus alendi & educandi: er-

RU. p ls

go nec juft&'ad id cogi poffunt à matre exponen-

I.P. f.q, Ith41l

te

g.ad r. Quamvis jufté pateretur iufamiam,

t m r

jufté tamen eam in talibus circumftantiis declinatg

tnedne, d

quia nullibi videtur ipfi prohibitum affumere ta-

( xn rl

]e medium ad eam evitandam, fi fimul confulat

A tl mort

prol:.

Ád2. Quamvis parentibus per feincum-

K elaront n

bat onus alendi prolem, per accidens tamen & ex

lts o C

jufta caufa excufari poffunt, ac im alios illud trans-

ferre, ut patet in exponentibus ex caufa pauper-

od Duit

W. 13 u

t3ts. Ad 3. Quamvis alii non teneantur ad id

qui lst n

períe, neque à matre exponente, & prolem re-

mrrene j

digente ad extremam neceffitatem, cogi, per ac-

cidens tamen & ex jufta caufa obligari poffunt,

Bhnmertim

& indire&? cogi, cum talis mater videatur jus ha-

v gt n

j n o

bere prolem in tales circumftantias ponendi, in

jgr bt

quibus alii vices ejus fubire teneantur ; utfiexpo-

nat ob paupertatem.

I,ora,præ[eniminh-

Dico 2. Expofitos forte repertos tenentur

diris i (t

alere ex pietate & mifericordia 1. Brephotrophi-

RUT tä?f* 5

l

du 00*

um, Sinbfbauf / Orphanotrophium , ?Baifls

Juf/ velaliud hofpitale ad hujufmodi pia of-

lm,qlïiïpe i

His deficientibus Ecclefia,

ficia ere&ium.

2.

ifer p fcq:-

j

3. Si hec non habeat fufficientes facultates, come

hr

! ,

Pp 4

mu-

M

l

j

!

yy M

602

LIB. V, TITULUS XI

M

j

/ml

05

munitas loci, in quo inventi funt, communibus

Il

expenfis.

Barbofa & P. Wieftner h. £. z.. 6. nifi

pv

g* l

nempe privatis aliquis velit hoc pietatis onus

j fuior

/mm,öq

fponte in fe fufcipere

Interim tamen fufcipiens

us f.^

& alens (regulariter) repetere à parentibus, fi de

1N

lis conftiterit, & fatis habentes fuerint ,. poteft

/Oi

TO

fumptus ;

cüm nemo cenfeatur vel prefumatur

,LS foþs Qf' n

velle fuis fümptibus alere liberos parentum divi-

fdl" i Llü(-lü

s iimd Y hi

tum, malitiosé exponentium contra officium pie-

tati

st |

Dico 3. Infantes expofiti, DieGínblitg/ ooet

m Qs (W' |

(Sinb[finpet/ quorum parentes ignorantur, re-

du fuenty

Giüs habentur pro legitimis.

Ita communior

n p*zf*rrum.ulb

cum Baldo & Menoch. contra Suar. Covarruv, &

Vofca at

D

i

t

Rebellum aliósque.

Prob. r. ex c. tm. b. t. ubi

li, o

dicuntur liberari

patria poteftate; fed juxta S

r E

fin. Inft. de nupt. patria. poteftas locum non ha-

nyttdon rl

bet nifi in liberis legitimis

2. In dubio femper

t

funt preferenda benigniora.

6. ff. de R

à

w

MW. Wä W M

prefertim ac in fpecie, quando agitur de favore

at i ia

& legitimitate prolis. /. 7. * 12. ff. de [latu bom.

l.3. 8.fin. ff. de fuis & legit. c. 1. qui fil. fint Legit.

TITUI

Accedit ratio,fit: tamen fatius eft omnes expofi-

tos habere pro legitimis, licét aliqui exponantur

non legitimi, quàm aliquos reipía legitimos & in-

) hm

Vcn

nocentes privare legitimitatis jure.

Sed dubium

(

eft, dices, an expofiti fint ex thoro legitimo nati?

fit

aft etiam exponi folent ex legitimis nuptiis

TM

i

procreati, v.g. propter paupertatem, metum 1ne

QM) C UWT

flanüs periculi, aut aliam caufam , uti contigit

il

.fv/ ]

^

juf: j

Moyfi, Cyro, Paridi &c.

Unde 4. licét fepe,imó

i

"T

frequentiüs exponi foleant illegitimée nati, v. g. ad

d

m

tegendum deli&um, & prafumptio aliàs fieri de

l] /

M

beat

J hr

Mi

N

(v

De Infantibus, & Languidis &c. 603

! fOleu

!

Ihtr]

beat à communiter & frequentiüs contingen;ïbus,

L

'

i þ!f

id tamen non procedit, quando in oppofitum ftat

TR

præ('umpzio fortior, uti cenfetur effe, que exclu-

Hin

dit peccatum , & que favet proli, ut habet com-

"Ri

I65 fs

! l

munis fententia. arg. c. 2, de R. gl fb pro

Y

focio. l. 7. & c. 1 4. citt. ergo. Objic. Jufte Nuptiz,

At Vs

UR

ex quibus folis nafcuntur legitimi , covfiftunt in

RO t

fadio: fed in dubio fa&tum non prefumitur, fed

Contrs f

hi

h

M

m W,.

d

robandumeft. g. Etuam fornicatio & illicitus

concubitus confiftit in fa&to : ergo non debet pre-

i M

umi, eó minüs, quàd inyolvat peccatum, & pre-

t p

judicet proli,

Interim tamen qualitas nobilitatis

& um

non praefümitur in talibus, & ideo ad dignitates &

r u C

Y

ad officia non admittendi fünt, ubi requiritur hu-

Lt a

jusmodi qualitas. Imó re&iüs etiam non admit-

(; lj V

tuntur ad Ordines & beneficia Ecclefiaftica Cura-

j lum n D

12, propter dubium & periculum illegitimitatis, fi-

t, l dfeny

ne previa difpenfatione, quam, utpotein cafu du-

NT

bio, dare poteft Epifcopus ad removendum omne

lo r ln

dubium illicitz promotionis, ut notant DD.

qu[alas

;ir.r.u.qui;i!.(ï»r;:;;

CEBPULUS C XIE

j

fs s

j p

De Homicidio Voluntario &

/

TU

fsl

Cafuali,

j Seddubiup

o D

SUMMARIUM,.

TU nuptj.:;

I. Quid, & quotuplex fit Homicidiut.

u

m t

2.3. Quando fit licitum.

t '.lfüm! i

4. Et quando illicitum ac injuftum.

v æpw

$. Pena Homicidii Dolofi , & Culpoft.

inegizim'c??"ïï

6. Quid fit Irregularitas: & Mutilatio.

jit^

Ir-

Áutj

"

g.

J:Homiddiov

604

LIB. V. TITULUS XII.

fgcrim

JP[ffDnam

. Irregulavitas oritur ex omni bomicidio dolofo:

C quando ex culpofo. — Idem tenendum de

AMutilatione. -

;ätäim,üf'bfpe,cie:

8. In quo dubio incurratur

:fggdïl&um P[fliOp

Mnium g

9. Io. Etiam contrabitur ex bomicidio , &* muti-

,ai 0907

latione licita, ft fit publica au&toritate, nem-

g ibeint

pe vel à Magiflratu, & cooperantibus :

11. Vel in bello juffo offenfivo.

mempoüsiarewalïö,

I2. ANon tamen ex licito , quod non fit publica

ao g

alfsmm n

l

auctoritate, quale eff Nece[[arium ad defen-

z

fionem & Cafuale.

edina, t

Wm (

f

T.

13. 4d quem pertineat difpen[atio in irregulari-

(j qo

ta4te.

vnpeig

Omicidium , à cede hominis didum, eft

xoftspermtnt

violenta hominis ab hormine fa&ta exani-

vfae, atl

H

matio , feu occifio.

In Rubrica dividi-

atl t

;

"

"

turin Voluntarium & Cafuale: perillud videtur

P a

Atf

"t

T

T^

Compilator intelligere doló vel culpá fa&um:

x:x(

A

per iftud veró prater intentionem fa&ctum , con-

N NNNCS

fequenter fine culpa , vel dolo.

Voluntarium

DT

poteft effe directé, quando nempe per fe & imme-

tl at

diate intenditur occifio, ut fi venenum parrigas ad

tj v

occidendum,vel aliquem fclopó petas, vel feemina

s CA

fumat pharmacum, ut feetum anima rationali jam

od s

"

n

informatum énecet; & indirecté, quando volun-

u p v !

At

tárié ponis caufam per fe connexam, ex qua fecu-

ï;!upug tl if

turam facilé, vel moraliter occifionem fecuturam

cr.eg !

N Va l

prevides, licét per fe non intendas & formaliter,

E WVt

1

ut fi intendas aliquem graviter vulnerare,graviter

percutias mulierem pregnantem , in aquas pro-

;(

félis

ET

lapfum non juves, cum facile poffes,

Si accedat

Pt

fpecialis malitia quoad perfonam occifam , vel

las

N b

modum occidendi , yocant qualz'jimmm, ut fi oc-

4j

n (

cidas

]

1

De Homicidio Voluntário; &c. 60

! li

l

cidas perfonam facram, faerilegium, fi per vene-

Atj

num cam porre&tum, Veneficium , fi pev infidias,

Infidiofum , i füb fpecie amicitie, Proditorium, fi

per condu&um pretió, A ffaffinium, fi fpolii causá,

boma/

Mj

Latrocinium. appellatur.

S1 talis circumftantia

i u M.

non accedit , nuncupatur f/mplex homicidium,

od Tj

Si ex deliberatione occifionem praecedente ali-

!

quo temporis intervalló, Deliberatum vel Prame-

W Wi UE

ditatutn dicitur, quod aliqui ad fimplex , alii ad

l L WM ïif:

qualificatum referunt,

Legiftz dividunt in ne-

ceffarium , dolofum, culpofum, & cafuale

ANe-

j

Wa

ceffarium eft , quod vel authoritate publica fit,

nempe à Magiftratu mortem inferente fceleratis,

l

ddr, «

aut hoftes perimentein bellojufto: velexprivatá

lonae b t

neceffitate, ut fi aliter vitam, membra, aut res

Tf Mb d

tuas vel alterius nequeas defendere contra inju-

w

d vt

ftum aggrefferem, nifi occidendo. Dolofum, quod

i m qli fl

fit doló maló, feu ex prava intentione, dire&ta vel

indire&ta, occidendi. Cwipofum , feu ex volunta«

xfv n t t

rio & cafuali mixtum, quod quidem pravam occí»

d. Vi

N

h

"ii

dendi intentionem non includit, bene tamen cul-

Ts d

l rounpuns ii

pam, majorem vel minorem, fi nempe quid fa-

cias, ex quo previdifti vel previdere potuifti, alte-

TU y ltl

rum poffe occidi, & tamen, ut id caveatur, debi-

g .mr'W'J

iam diligentiam non asdhibuifli, ut fi explodas

ao

fclopum in loco, ubi frequens folet effe populus,

()J T d

finegligenter cures egrum &c. quod quidam vo-

»W m

cant indireClé voluntarium

vel fi des operam

] I*KW & *m

rei illicite aut prohibitte, ex qua preter tuam ia-

jitt W qm

tentionem fequitur occifio , ut fi feeminam prg«

qllii

i

1ant€m !

gnantem leviter percutias, ex quo poftea per ac«

Sf'

i

cidens fequitur abortus,

Cafuale demum, quod

[f wa mx

doló & culpa oragi vacat, & fortuito contingit,

ut

qMW "M

;1:

Hgmiddiov

6o6 LIB. V. TITULUS XII.

gfoove dl,:

K

ut fi veustor in abdito nemore emittat globum ín

atl

jf

beftiam, & hominem, quem ibi latere vel inter-

currere ignorávit, interficiat.

;ïnht 16 u!

l

Dico 1. Licitum & juftum eft omne hoinicí-

j

t

|

quod&

dium AecefJarium., nempe 1. fi legitimus Magi-

s

D

l

(

ftratus férvato Juris ordiue fceleratos adjudicat

p

2. 81

4*

r

pfäfe

morti, & perminiftros Juftitiz exequitur,

milites in bello jufto, offenfivo vel defenfivo, ho-

s mls 'l

ftes, & nocentes vel in armis ftantes occídunt. A

:,mm-ar:do,'::uïï:

Siquis ad defenfionem vits& proprie aut alienz;

d v

velmembrorum, occíidit injuftum aggreffórem fer«

W QU &Sf, ! & Q1

vato moderamiae inculpatz tutelg. 4. Velad de:

I

ii qn t

fenfionem rerum füarum aut proximi , a&tu pof«

feffarum, magni momenti, $. Vel fi fernina ad

vntci Ifertoda. ]

defenfionem füg pudiciti& occidit procüm , (i

ade (aiimg

Wil

M

nimirum aliter defendere nequeat nifi occidendó,

uT

)

J

6. Licitum denique & absque peccato, nec nifi

i

&f adL a

materialiter injuftum, eft homicidium meré C4-

i n t v

fuale , àut quod contingit à deftitutis ufü rationie,

1 t d w

Pars 1. claret ex S. Scriptura, aue Exodi 22. v,

t füpit, VY

4$. jubet etiam : maleficus non. patieris vivere.

p i

h dl

n

hnl«-D,

Ex variis Legibus Civilibus, & ex Jure Canonico

t t

!

M

[

Tl

Can. 44. catf. 2 3.q. $. & exratione, quiabonum

It il d

Reipublicg exigit, ut membrá perniciola tollantut

X m Qrede

e medio,

Pars 2. ex S, Scripturz exernplis, con-

Aittd rrem ltng

ftanti Fidelium ufü, & ex ratione; quia, ubi bel.

ïiïïf",itl':d

Hf

lum eft juftum & licitum, jufta quoque & licita

i

At

/

i

[

[

LU

eífe debent media, & occifiones lioftium , modóà

A

Tf r j

g

parcatur innocentibus, nempe infantibus, pueris,

t

N

D Iu

Clericis, Religiofis, & iis, qui arma vel nunquam

detn

L

lU

fumpferunt, vel devi&i jam depofuerunt. Pars *X

Ti &W

ex €o, quód omnia Jura , Naturale, Divinum, &

EW.

V

J

Hamanum, concedant vim vi repellere, & fe de:

&j

fendere,

H

N

Qs

De Homicidio Voluntario, &c. 607

Ufttnt

li

(

A

fendere, defenfione etiam occifiva, ubi alia non

lil

N

I WF

fuppetit. /. 2. ff. de $. & 3. L2.feqq. C. ad. L. Cor-

nel. de Sicar. Conflit. Cavol. art. 140. & 150.

WT d

ü CZ'*E

1 9. . fin. b. t. 6 6. de [ent.excom.in 6.. Cenfetur

u

uY j

auter fervari ( quod & in fequentibus affertionis

J IN

li

ineinbris atténdi dcbet) moderamen imculpata tue

lg Ezequ; T :

fi

Ilv

iela , fi pre&ceffit invafio, & quidem injuft

T'IVOV

tf

QU

i

alius evadendi modus non füppetat, v. g. fugan-

lt dntanr,

A "3

do, exarmando , humifternendo, mutilando ag-

0 M s

grefforem, vel fugiendo: fi defenfio occifiva fiat

*3 g Vif

in continenti , & not primüm poftquam aggreffor

262 LTl

jam fugit, vel deftitit&c. tuac enim effet potiüs

t r

[);[«

vindicta, quàm defenfio, vel propulfatio injurie,

j

W

Id

LE

Va

áut necis inferende

Notant tamen DD. neceffe

!

!wup

non effe ( imó tieque confültum) exfpectare pri-

Ál cendi

inuii i&tum, vel paritate armorum uti,

Pars 4

p ptat, o« 1

ex c.6.cit. l.9. ff. d L. Cornel de Sicar. & vatione,

o m (

Qquia res & bona fortung ad vitàm bene duceu-

dam funt maximé neceffaria, vocantürque al.

AR QU

ter. fanguis, & vita hominis.

Confirmáturj

Jhäxaæi'hl

quia licitum eft bellum, etiam offenfivum, ad res

H 0 M A

u

fortunze coufervandas & recuperandas, in quo

L))

ï

müultos occidi neceffe eft: ergo à fortiori licebit

ernta

Unde licet fa«

gmk !

YUA

Occidere uriium ex eadem caufa.

d :

2

Mij

$0

m

ptorem vel furem bonorum, fi cum iis nondum

,X

u

Tf

pervénit ad locümi tutum, & fpes recüperandi per

viam Juris aut aliam non apparet, petere fclopeto,

g, i Q

GL(VEWHl

Mi

licet inde cutn. contingat occidi ? aut res rape-

Ms toft

1

re molientem perimere , fi aliter confervari ne-

;mnei

m

Á

l

W

queant. Pars &. defenditurà plerisque, eó quàd

um

"ii

T iï:m

Fal

pudicitia & virginitas non fit minus, imó majus

ng

pO

)

fit bonum, quàm bona fortung, & hic thefaurus

Dj

N us

non ita fit reparabilis, ac bonaforwneg. Pars 6

ex

gom

ehc,f)

f (j

n d

LIB. V. TITULUS Xil

608

yelttt n

ex l. . C.eod, c. 9. 1 3. feqq. Clem. fi furiofus un. b.t.

" ii

Ratio, quia, ubi nec dolus nec culpa eft, vel ufus

rauonfm jj

rationis non datur, peccatum nonu eft

fudenïf p

Objic. Y. Fama & vita pari paffu ambulant,

Cæte rit o

imó fama & honor praferüntur vitze à multis,

deedunnato j

arg. l, 8. f. 2. ff. quod met. cauf. fed ad confer:

irfmendd

l

Qnore

vandam famam vel honotem non eft licita oc.

fwl.e EQ f nd C

cifio: ergo nec àd confervandam vitam. Mi

gt fïl() enrdd ith

conftat ex propafitione ab Innoc. XI. damnata,

g, nf t

hujus tenoris: Fas e]f viro honorato occídere in-

Qc.

&WMO(E mO».l) 0;

va[ovem , qui uititur calumniam inferve.

cifio aggrefforis in vita, bonis fortung , & pudi:

pb

citia, eft vindicle fpecies : ergo non eft licita,

(get, n Ms

1 efe ho

3. Lex & ordo charitatis exigit , ut bonis for-

Itb ng ln

ung praferatur vita proximi : ergo propter de:

fenfionem rerum noftrarum non licet occidere

atáonem ;

furem vel raptorem , prafertim cüm tales fintin

, Notc Vaf

flatu peccati gravis, & manifefto zternz falutis

i n hf

periculo obj:cmntur. 4. In c. 2. h. t. folüm excu-

AOYOQNN T

fatur

qui fe fuáque liberando occidit alium :

A Xhm.h

ergo , qui f& tantum, & non fimul fe defeudit

0. Y.,14, )

occidendo, non agit licite

$. Idem Irnoc.

Lt f hn

XI. damnavit hanc propofitionem : — Ztegalariter

WJ w)m"hu"k *m

"n

eccídere pojJum furem propter con[ervationem unius

fs r (

aurei: ergo propter res cemporales occidere faé

g IMUW'E[M

non eft.

In €. 10. D. t. dicitur, quoniam expé-

IIO&QM Inyti

diebat potilis pofF tunicam relinquere pallium , d

IlïIl] n ? (

llll

verum fuflinere jatiuram , quàm occidere ad res

WE mn Ll m

Pfrea r

viles & iranfitovias con[ervandas.

Wad Is

n

Q le

Pari paffu ambulant &c. quoad eftimabilitetem,

Á

AR tq

La lh

tlf

Tranf. a. quoad coufervationem NV. ma. Vi-

mdïh

4j

be«

ta femel amiffa nullo modo reparahilis eft,

U lmmm L [

"^

!f

ne tamea fama & honer, pro quorum repa:

M* r

rauone

hi

'un

tl

z

'US XH»

De Homicidio Voluntario, &c. 609

Lem.üf

wj T

rsütione exítant remedia ]urxs.

Imó fzepe repa-

p

V t

W

il

li

rantur per vitam diu inculpaté aCtam, vel patien-

abor

tem tolerationem injurig , vel non auferuntur

d.l

lL

A ]

Qu

apüd prudentes propter improbitatem calumnia-

UIlt.l m a mU][II

toris.. Ceterüm propofitio damnata loquitur tau-

d f

ï Qwürffi

tüm de calumniatore, adeóque de aggreffore ver-

T u ts

Md

baliin fama velhonore: quareibi non prohibetur

t vig li,

fe defendere defenfione occifiva contra injuriam

Imci i "

& aggreffionem realem, ut fiquis tibi impingat ala-

du

W.x !

d

l

pam,; aut fufle percuuat vel percutere artentet

14 ,W

M

ignominiose, modó obferves moderamen iucul-

n fotug, &

pate tutelg, & talis perfona fis, cui probrofum eft

Et tali lici-

n d

fugere, v. g. Nobilis, Militaris &c.

ttji, u f

tum effe honorem, quem aliter confervare non

g de

poteft, v. g. folüm repercutiendo, humifternendo

10 Lt od

&c. per occifionem tueri, docent Abb. Covarruv.

v imdesntt

Coninck, Bonac. Wieftoner, Leuren. alii, contrà

f m Gu

Barbof. Grotium, Puffendorff. eó quód vita, &

(s od

fama vel honor, aliter non confervabilis, pari paffu

ambulent.

u |

Id quoque colligi poteft ex Cozffit.

Carol. V. art. 140.

Ad 2. Eft vindicie fpecies j

k om m

fi non fervetur moderarmen inculpate tutele, vel

M

At

3 f J n

injurià jam tranfiit, aut aggreffor jam fugit. C.4nt»

]0('.wnm MM "

fecus, IN ant. G conf... Ad 3. Lex charitatis non

"I

J

«Cm(llff dU

exigit, ut alterius vitam praferamus noftris rebus,

l

gMN

fiisultro & ex füa improbitate fe conjicitin vitee,

'

"o n

Jd

fr

,r

veletiam gterng falutis periculum, quod facit res

TU

WM Plhr

/

alienas furart aut rapere attentans. Certe fi tales

j

«m T

predones aut fures absque periculo vite poffent

Ws

qlwl

sliena invadere, eorum licentia modum & finem

ngmbï J

gl

non effet habitura, non fine ingenti Reipublicae

o

1]

detrimento, | Ad 4. Senfus eft, quàd liceat Ó'

ll

fes & fua , aut [e vel fua , per mortem invadentis

l Igp*[!

UA

(l

Dars 1.

Q.q

libe«

Ü

l(v]l

610

LIB. V. TITULUS XII

yin o

m.aunüwüom

liberare; aliàs fequeretur, quód neque occíidi pof-

folum p

fit, qui fe tantüm, & non fz4, aggreditur, feu foli

perfong vim facit.

Dein qui fua defendit, de-

j

s o

fendit & fe, quia bona refpiciunt commodum per-

dpos d ii &

«ttol (uitrà Ti £j

fonte, eíque funtaccefforia. Ad $. Non dicimus,

gt sifucredt

quód regulariter propter con[ervationem unius au-

mv t

vei liceat occifio, fed ad defenfionem verum magns

f eumintt

sionenti, quie refpeCtu magis vel minüs habentis

ii bonicdtmi

jemy

ïmh U

non eft eadem femper quantitas, fed refpeQu pau-

s uf

péris poteft fufficere unus aureus, vel adhuc mi-

M, 'E'

nus, refpe&tu divitis autem nec tres vel quatuor

t».ex titte qi

aut adhuc plures.

Id obfervant DD. quód no-

mmd vtf

Mil

tabiliter major quantitas requiratur ad licentiam

pofequaw lat

defenfionis occifive , quàm aliàs ad conftituen-

tagut, t

dum peccatum mortale, fi res aliena auferatur,

Ro r etimo

Ad 6. lIbinon fuit obfervatum moderamen ircul.

Nité ii p

pate tutele , dum fures à

duobus Monachis jam

"l

s

Wi

u

"t

erant capti & vin&i , ac, poftquam unus abierat

pl

rem Abbati manifeflaturus, alter fine neceffitate

vin&tos occiderat.

MU uetes

Id quod Pontifex meritó re-

At V f m

prehendit,

NT RRU t teri

Dico 2. Illicitum & ipjuftum eft homicidium

L

Dolofuim , feu dire&& vel indire&e Voluntariun,

VO f t« LT

à privato commiffum: item & Culpojum, ut fiquis

debitam diligeniiam non adhibuit, ne ex füa aGtio-

mqmpcrcu oü &p

Hs fj

ne fequa:ut occifio, fi moderamen inculpate tu«

telz exceffit &c.

lm[glæl E 5(]3

Pars prior conftat perfe: nec

g

Wïda j

AL dbl

refert, an quis aCtionem occifivam ponat per fe,

Itítm &

aut phyficé, v. g. trensfodiendo, vulnus lethale

u ïEerwr

t

A

infligendo &c. vel per alium ; aut moraliter, man-

l;

! qpel

Qd

dando, confülendo, confentiendo, falfüm tefti»

li

monium dicendo, nimirum efficaciter, feu ita, ut

UM

i

qu

"T

ii

Il

indé fequatur occifio: nec refert, an quis princi-

Wtj

V[ms h

D

paliter

*

Nl

li

u

t

De Homicidio Voluntario &c. &11

!

j

ïägreditur,feu

l

paliter influatin occifionem , vel tantüm auxilium

ferat, aut folüm cooperetur efficactter ! nec, an

UM Gd b

pofitive occídat, vel negativé fe habeat, ut fi Medie

,umwmmodump&'-

cus, habens falariüum, & fic ex Juítitia obligatus,

tl

'

TM

!

14

tamen tion fuccürrat egro. Si folüm ex Charitate

obligatus ad füccurrendum aslteri, v. g. in aquas

UT TP

!T ii

W

lapfo, eum interire finit, cüm facile poffet falvare,

kiüs

eft quidem homicidium illicitum, at non injuftum,

1 [f

Pars pofterior fümitur ex c. 7. $. . c.fin. ia 6. h..

Is Vi at

l, 4. ff. ad. L. Cornel. de Sicav. Confl. Cavol. avt.

TC a

146. GCexratione; quia, fi intervenit culpa, ho.

imaLD), qiiv

micidium cerfetur effe aliquo modo voluntarium,

n d Jtug

confequenter ilicitum & injuflum $ pro foro

Q as nf

utroque, fi iutérvenit culpa Theologica & Jaridi-

( n vt

mmoleanen d

ca; pro foro externo tantüm fi folüm culpa Jurí-

dica; eritque illicitum graviter autleviter, prout

gt

fuerit cilpa & negligentia in Cávendo, ne ex

f s d

&&Gione aliàs licita fequatur occifio hotimis, Si-

E wl

quis autem dedit operam rei illicitae , feti exercutt

m*m&mmaa:

&&ionem de fe illicitam, ex qua prater intentia-

nem fecutum eft homícidium, iftud ron eft illici

ht eühnmiti(i:

tum aut péccaminofum, rifi prefümpive & pro

d ii fiti

foro externo tutic, quando atio illa eft prohibita

as ii

tanquam periculofa, & ex fe facil& indu&iva mor«

tis álieng, quo rodo imperitis e(t prohibitum

d'wz.sefxfm j

bec?fr.ïm:n ttet

chirurgig , artis baliffarie &c. exercitíumi extra

, ipe

cafum neceffitatis, ubi periti nion adfunt ; quia

;

pro foro extertio cenfetür aliquo modo fuiffe vo-

s p

j 'I

[

lüntárium, nempe in caufa, per c. $. 20.J. t, Zf

xlb v

lh'. |

| autmoralim,r;*

1

ad b.t. n.69.

fenti

do j fQU

Dico 3. Pena homicidii dolofi fimplicis, quan-

|

/ 'v;,'f

!

do quis fciens & volens hominem occídit per fe

, d

)f

',,

J

Vel per alium, phyfice vel moraliter, direCte vel

«t i quæ

Q.q 2

itls

l

612

LID. V. TITULUS XII

gt

fieno n

indiredé intendendo &c. vel efficaciter coope-

jj*

PT. u

rando & propinque, de Jüre Civili, hodie fine

Wl

wdl

Paffe' MOI

pertonarum difcrimine, eft gladius, feu peena mor-

mg €1€IU

[ EX

*uü ]

tis gladió infligenda.

Conftat ex S. Ztem . Lex

Cornelia Infl. de publ. $udic. Conftit. Caroli V. por-

üomüï cbel[ (

nali avt. 137.148. l.12.15. 4d L. Cormel. de $i

ïeCa

éar. Nequemterejf octidat quis, an cau[am mor-

nm nis: ïd

tis prabeat. l. 15. €it.. Confpirat S. Scriptura Le-

mmfomC

vit. 24. & Apoc. 13. Dixi autem 1. Dolofí; nam

j .*SW» M

Culpofm nunquam punitur peená ordinariá mor-

"

MA l ml H

tis fed folüm arbitrarià, J. 4. 1. 7. ff. L. 1. 1. 5. C. eod.

Qrli t 41

Conflit. Carol. avt. 146. 1 $0. v. g. fuftigatione,

ii as n

mul&á pecuniarià, peregrinatione ad locum fa-

crum &c. Sicut mere Cafuale, & omni ex parte

afeffonem d

licittm, nutli omnino fuübjacet peeng. J 1. " 5. cit.

TIPTT

futafe condemdtus

Con[t. Carol. cit. avt. 146. 1 $0. quia peenanonha-

bmu, Lt

betlocum, ubi dolus & culpa omnis abeft. c.2 ?. de

SOTRN

A. 3. in 6

Dixi 2. Simplicis; fi enim eft qualifi-

catum, exafperatur poena, & adhibetur furca, rota,

; n f ww

-

aut previa membrorum truncatio, vel aduftio fer-

M C ,

ri candentis &c. pro ratione circumftantiarum &

ul li (

ühä du i, Pllus

confuüetudinis locorum. Conflit. Carol. art. 137.

cit. Carpzov. Prad. Crim. q. 24. n. 16

Dixi 3.

Ow S

Nl

ïu

Gladíus, qui eft poena Criminalis: at preter hanc

Wm', & nfxf li

MLI

)' Q

occidens etiam civiliter conveniri & condemnari

Hcflï g[mrqo(

H Sl lh

poteft occifi hzredibus, & aliis, qui per occifio-

h J[' (t

nem fuünt lefi, ad fatisfaciendum pro damno, at

UR I

mæmu

folüm, pro ratione fpei, quam habebant , fi occi-

mü"] hO'L ü &

fus diutiüs vixiffet, ad ampliorem hgreditetem,

Rsl

l

( ïSu]

2d alimenta, ad folutionem debitorum &c. ab ipfo

Pris,

;

$ccipienda. Extendit fe hec obligatio etiam ad oc-

tnt )

1 'J,d

L

cidentem perculpam: fi occidat dolose, vel cum

J "m

culpa lata mortaliter pecegmmofa , tenetur fatis-

Uan

lé

facere

4(

n h

N

U

De Homicidio Voluntario &c. 613

W ef

Q

* Q

facere in confcientia ante omnem fententiam , fi

I Uil

cde

previdit vel previdere potuit,aliquos ex fuo fa-

ghdms, fEn ^ æ

&o lzdi poffe: fi folàm cum culpa Juridica levi,

tl fl

velleviffima,venetur ex Z 4quilia, & primum poft

l forfn "N

fententiam juxta mea principia: ficut ad nihil te-

UL CT

netur, fi omnis abfuit culpa

Dixi 4. De jure

ïqws.anmmm I

Civili ; nam de Jure Canonico occifor Laicus eít

Qd G

1

J

excommunicandus: (ed contra Laicos hodie non

lmen ] D h mw

Clericus autem

folet in foro Canenico procedi

i D d

eft iohabilis ad confequesndum beneficium. Trid

fl

fT de vef. eft deponendus ab Officio &

Ul t i

Ordine. cat. 12. d. 8 1. €. 6. . fin. b.t. Trid. loc.

r lt

cit. detrudendus in Monaflerium, non ut emittat

u n

Profeffionem, fed ut agat poniteutiam. c4r. 7. d

fs at

$0. €. 6. G. fin. cit. que detrufio hodie exolevit,

& fucceffit condemnatio ad carcerem, vel trire-

qii gt

od 34

mes; demum, fi iterum ruat in idem delictum,

excommunicari , &, fi rurfus repetat, anathemati-

d m d

ilb u

zari debet, &,fi necdum refipifcat, degradairi ac

Íncurruot

vuxio vt

tradi Curiz Seculaii, c. 10. de udic

ularitatem : fed

'U"C m fl uU

quoque & Laici & Clerici i

de hac fiatim.

Prius

j uf Q

Objic. $i plures conjunQà opexa otcidant ali-

quWD

quem, & nefciatur, quis lethale vulnus inflixerit,

(iod

n

;'I

nth

[

nullus sfficitur ultimó füpplició. Confz. Carol. art.

r

IT

143.Si ite fciatur , coeteri operam conferentes

A&Uvqu

y «td»

non fubjacent peenz mortis: ergo non femper do-

r)rü,a:

i

&i

gpu "

lofum homicidium, & cooperantes ple&tuntur

0(.?

« hubebam,t

morte vel glad:ó

g.. Siilli plures coufpiraverint

" gt

mpm

priüs, & ex propofito ad occidendum coucurre-

Mm ij V

i

(

riut. IN. anit

Tunc enim omnes penz ordinarie

fünt obnoxii. L. 1 5. cit. & Con[t. Carol. d. art. &

coþy,gauomam

i g

«

n

non pravià confpiratione , & communicató prits

N

Qq 3

inter

J

;,w

614 . LIB. V. TITULUS XII,

|

C

D

db fi

inter fe coufilió, C. aut. & N. conf. quia tunc pet

at

accidens fit, ut homicida, de quo non confiat, non

ple&atur morte: nec enim omnes fic ple&i pof.

L

u

funt, quia ceteri nec phyficé nec moraliter funt

4 lt

FM

cooperati, quia nec vulnus lethale inflizerunt, neq

il o

confilió, mandató &c. influxeruntin necem. jam

Vas'ï pemm,hvc W

^

imtt

De Irregularitate , quæ Oritur

üï

;io, f

éx Homicidio & Mutilatione.

d

" Rregulavitas eft impedimentum Canonicum im-

w t ia

pediens (non irritans ) fufceptionem Qrdi-

tr, hls

num . Ecelefiaflicovum , & jam fu[ceptorum

ts déncdt

fu. Communis, dicitur Canonicum, quiaà fo«

Valiem otlnd

lo Jure Canonico introdu&um eft, & ideo nun-

af i

quam incurritur, nifi in cafibus hoc Jure expreffis,

tnbu n d

c. is. qui 18. de (ant. Excomm, in 6..— Dein Mmq-

K gt

tilatio eft amputatio vel truncatio membri; mere

m i t

brum vexà dicitur pars corporis humani non qua-

Á i

liscunque,fed talis, quz peculiarem & notabilem

A m

fan&ionem habet, uti pes, manus, oculus, iingua,

W du d

genitalia, mamilla feeming , &c. non vero dens,

LT

cartilago aurium, prominentia nafi, digitis &c,

quia fünt tantüm partes membrorum, & folum ad-

Pryrticn l

juvant membra in fua funGiiaae totali, ut notant

Wnna ici

ii rmte

communiter DD. proin abíciffio talis partis non

ov 4l

eft proprié murilatio, multó minüs vulneratio, aut

copiofa fanguinis effüfjo fine amputatione , nec

LURT h

"Md

debilitatia membri, ut fiquis alterum percuffione

l

»'itque-

faciat furdum.

fl

Caterüm irreguJaritas non folium

m

A.ijl). M»Z.

in homicidia injufta & illicita à Jure flatuta reperi-

tur, fed etiam in licita & jufta aliqua, cum hoc ta-

Mdg

dl(am,f l

q

l]f

men difcrimine, quód prior non folüm &t inhabi«

T ll

litas

Ti

L

P

l1

Q

[LUS Y

De Homicidio Voluntario; &c, 615

a

l t

cu

litas & defeCtus, fcilicet Jepitatis, fed fimul ra-

Wi

DAT

| (]mne

tionem penz habeat, pofterior autem merus de-

sqkm fh i

Mi

fe&us.

il

hb

ts ]

Dico 3. Irregularitas oritur ex homicidio in-

]

1l

jufto & illicito: & quidem I.ex omni homicidio

M

D] ';

dolofo & voluntario , quod quis committit cum

gravi peccato,five per fe five per alium, phyfice

^j (

vel moraliter, pofitivé vel negative ( non impe-

diendo , fi tamen fuit obligatus impedire eft Ju-

Utl

flitia") principaliter, vel inftrumentaliter aut co-

MA C

operando , uii & qui- alterum vulnerat lethali-

!) (u,frtpmmm (

ter, it3 ut vulnus per fe fit lethale, licét alius pe-

n fl/,rf//;;;(

nitus dein occiderit, item, &i plures concurrerint

Vi

ad aliquem occidendum etiam fine confpiratione,

t'.'ï W

l

!

TT

omnes fiunt irregulares, licet unus tantüm inflixe-

tj

rit vulnus lethale, & ifte ignoretur. 2.ex culpofo

i. Qen M

tunc faltem, quando intervenit culpa Theologica

ao menbo t

gravis, aut Juridica lata, cumm peccato tamen mor-

t m

tali, uti fiepe contingit, conjun&s, & quando quis

lz st

dedit operam rei illicitz , ac aliàs prohibitg pro-

fs muo, od f

pter periculum occifionis , extra cafum neceffita-

qine K o

tis.

3. Qua omnia procedunt in mutilatione

TU

proprie di&a, taliter fa&a. — 4. Etiamfi occidens

n n

vel mutilans inculpabiliter ignoret , irregularita-

fndit

53

09[][)1; qtotd

tem à Jure ftatutam effe in füuum delitum, Pars

[

"

;foti r

]. conftat ex Cun. 4. d. $0. can. fin. cauf. 23. q. 8.

T

€. 6. 7. 18. b.t. c. fin. in 6. & Clem. un. eod. Trid.

T

W

[

amud

f. 14.6c. 7. de Ref. atque ex communi DD. Pars2.

ex c.7.8.10.12. 16. 22. b.t. c. 9. Ne Clerici vel

i

Monachi. atque ex communiori cum Suar. &

; u.

Gonzal. contra quosdam, qui cenfent, culpam Ju-

rdmäþreftaxm i

l

ridicam, etiam levam, imó leviffimam fufficere ad

"

u

j

»,

contrahendam irregularitatem.

Ratio eft, quia

;6r W

folt Hïf

irre-

1

Q3 4

j

"

fuV

616 . LIB. V, TITULUS XII

y

ii

"

irregularitas per modum pent giavis, & quidem

fpiritualis, ftatuta eft: ergo requirit culpam gra-

,namrtalm

viter coram DE O peccaminofam

ut liget ani«

g

mwh

mam & pro foro interno ; licét pro foro externo

at

fufficere poffit culpa fine peccato gravi coram

.mü Y (ahbu

Deo. Laym. & Avila ex c. 7. €? ibi Gl. de penit.

j du r

C remiff. quia pro hoc foro prafumitur culpa gra-

1

w

vis, licét probabiliter non fuerit, ut eruitur etiam

ex c. 8. P 12.citt.

Pars 3. ex can. 4. feqq. & )im

pdlm [ W

gl qoltt

d. 5 5. c. s. Nee Clér. vel Mon. c.fin b. t.in 6,

Clem. un. eod. unbi mutilatio in ordine ad contra-

windi p

ertnc

hendam irregularitatem-zquiparatur homicidio:

-en[i]) f ao COf

five dein aliquis mutilet alium , five fe ipfum, per

peccatum grave; imó fiquis fibi ipfi vim inferat

aptlim 1]

per culpam gravem, efficitur irregularis, licét pro-

m grad ranfaré

prie fe non mutilet, fed folàm digitum v. g. aut

ho per u

partem digiti , nafüm promicantem, cartilaginem

Ap DIOGHO 08 C0n

auris &c. fibi abfcindat, vel ab alio abfcindi facist,

ET NLY

ob fingularem fsevitiam in feipfum, & contume-

i d

liam Creatori illatam. Can. 6. d. $ $. c. 3. de cor.

d

f hn U

PO?'E Va iaAUUS.

Pars 4. ex ratione, quia hec irre-

gularitas, quamvis habeat fimul rationem pene,

f g

principaliter tamen non imponitur ut peud, fed

tlltnti hi

in reverentiam fanCliffime Evchariftie, ad quam

! W Qu

ordinatur fufceprio & ufus Ordinum Ecclefiafli-

TL

corum; cüm non deceat, ut, qui occidit vel mu-

E! tl &

tilavit,immolet & offerat Chriftum in Ara velut

diM

Mfw'

Iy

Agnum manfuetiffimum , qui fanguinem & vitam

nl

L

ly

Rsu

pro nobis dedit: quod indé patet, quód etiam

j

Tf

ex occifione vel mutilatione licita fubinde incur-

M

il e/,

dfb*:l I

ï

Mäwc

ratur irregularitas

ac proin per modum inhabi-

ubm ] [

IH[

Il

litas principaliter introduQa fit,. & ob defectum

h

lBN

æw

11(

lenitatis Chrifliana.

*

W m '*d:

Qua-

Qq

lj Y

De Homicidio Volüntario, &c.. 617

Quzres, sn in dubio tenendum, quód contra-

UT

(

s

&a fit irregularitas ?. y. I. In dubio Juris , an

Vfty

m

li

[]

d

nempe a&ui fità Jure impofita irregularitas, hec

ll

(

)

non incurritur; quia flante tali duübio non poteft

Jteito h

"d

mwä

dici eaar in Jure expreffam effe; cüm non incur-

i

m

ratur nifi in cafibus Jure expreffis. y. 2. In dubio

lii

,

ho

fa&i, ubi dubitatur de ipfo corpore deli&i, feu

ïerlx,u:g

At

:an homicidium revera fit commiffum, v. g. an fce-

'

El

tus expulíus ex utero jam fuerit animatus anima

por j(g;.,;r;

P

LT TIIT

rationali ,. quod contingere in mafculis 40. die,

n od d

in femellis g0. poft conceptionem. prefümitur

T

J

|

Vipn

*tt o

ex communi Medicorum & Juriftarum acEcclefige

DN TT

M

^

fenfu, etiam non contrahitur, quia iu Jure id non

3

i

4

Mp m

eft expreffum.

W. 3. In dübio fa&i, an homi-

ingin o

cidium, quod conftat effe commiffum , fa&um fit

t gt g

à te vel ab alio, per tuam vel alienam culpam,2n

extuo maühdato aut confilio, vel non,an ex vül-

m ag

nere, quod inflixifti, vel imptriiià chirurgi, aut

vl Md f

intemperantiá vel culpáà vuloerati &c. irregulari.

sfum, V ante

m

tas reperitur expreffa in c. 7 2. " 1 $. b. t. ubi Pon-

)

l

44

üifex dat hanc rationem, quéd in dubio tutior pats

at ia

[ -

m

tioo]tt

fít eligenda.

y.4. Hoc tamen non extenditur

ad dubium circa mutilationem. $atcb. l. 1. Moral.

mynim 1 '

Ut

m

d

Wüu

6. 10. fi.49. quia pro hoc dubio non exítat in Jure

zl

"m

expreffa irregularitas.| Objic. 1. Odia funt refiriu-

genda.Et melior eft conditio poffidenus. c. 1 y.

T. M LL

D

"

( 65.de R. $. in 6. ergo in nullo dubio incurri-

j

u

kmm

tür irregularitas. 2. Ratio, quam dat Papa, iz du-

* iagg*:ï:Emï?ïïlü

M

qu

bio tutior pars eligenda efl , tanquam univerfalis

LUA

j y

:

zl

debet exiendi àd omne dubium: ergo in omni

(b

l

(

dubio incurritur. B.ad r.Ille regule procedunt

) )

!

!

h

in aliis peenis, & in irregularitate de dubio Juris,

aüh&ob

& Fa&i circa corpus delili, non de alio dubio

Q3 j

facti

Homwdlo

'618

.LIB. V. TITULUS XIl.:-

m

fa&i propter exceptionem c. 1 2. ? 1 9. citt.

Ad

l

Wel

, f

2. Illaratio eft quidem univerfalis, & univerfali-

4 [

i dett!

ter intelligenda de omni dubio fa&i , an vulnus

m

fuerit lethale vel non, à te vel ab alio inflitum

j

]n

ye fptum

& c. at non omni univerfalitate, ut etiam includat

deyotdn

dubium Juris, & de corpore deli&i, càm, ficut le-

"

,

|

ges odiofie, itarationes odiofz non fintextenden-

! mxüm,äocefz,

da, licét univerfales fint, modó aliquam adhuc

:;iaejunüorumuiläu

univérfalitatem retineant, (. 1 j. cit,

;;pemur MT

s poitt |

Dico 4. Etiam ex homicidio jufto & licito

Cuti. & ex tali mutilatione) contrahitür irregula-

ylin, um al

ritas, at non ex alio , nifi quod fit authoritate

i M

[

4

publica, propter defe&um lenitatis Chriftiang:

1à

g u

a tda

ud I.in Jndicio Criminali,

2. Iu Bello juüo.

m m

In priori cafü eam contrahit Tudex proferens fen-

tentiam mortis vel mutilationis , Affeffores &" Con-

vexdum, at f

filiarii anquam vel con- Judices, vel faltem fuó

indenant

W

IU

fuffragió vel confilió fententiam promoventes,

N n g

Accn[/ator , vel Denuntiator, fi ifte egit crimina-

LOAT

liter , ZAdvocatus, & Tefles contra Reum ftantes,

jrilin n

INotarius fcribens, fubfcribens, di&ans, recitans

ov

1

fententiam ,. £Miniffri Suflitia fenteutiam exe-

Nf

quentes, & omnes alii dire&e, propinque, effica-

140 of

citer, & proprié cooperantes vel ad fententiam vel

Md

ad executionem, modó mors vel mutilatio aGtu fe-

irtneitsft o

cuta fuerit. Ita plerique ornues ex cam. 1. d. j 1.

&docet,qu

"

il

l

L.T

can. 28. 29. catf. 23.q.8. 6. $. 9. INe Cler. vel

V n

n

-

1

Qt1m.

Mon. €.2 1. b t.c. 2. eod. in 6.. Non autem con-

Wt

]

IY

trahit Pralatus. Ecclefiafticus, obtinens jus gladii,

Wa

LU

Q

"

qui caufas fanguinis delégat Laicis in genere, vel

(it f

uw.(n

it

etiam in particulari circa aliquem Reum in indivi-

Vif

m QU

duo, cum hac vel fimili claufüla, ut cognit4 causá

UP f

admini[lrent juflitiam 5 modà non fuadeat vel

Jl Unf*

u'ft

Cü;h"op

[5

mane

NT

De Homicidio Voluntario;&c, 619

HZ.M

T

gnandet ,ut talis Reus afficiatur ultimó fupplició,

ii

j r

el mutiletur;: fi enim hoc non facit,non fit caufa

m

moralis, fed delegati aliunde excitantur & mo-

te vcl 3bäum5,a

ventur, nempe ex officio fuo, ad infligendam pce-

nam à Jure flatutam,

Neque contrahit Clericus

t deha,,u. H

n

(vel alius) denuntians Reum capitalis deli&i ciy;-

h n t

d

liter tantüm, hoc eft, fuam vel Ecclefig, velfan-

,

D) zrhqm "

guine jun&orum utilitatem intendens, v. g. ut re-

]

(4,,

cuperetur res furtó fibi vel Ecclefig &c. ablata,

Qf j ETV

modó proteftetur , fe non intendere vindictam

Qontitrn a

publicam , non obftante, quód prevideat, mor-

VU d f i

tem infligendam Reo, & poftmodüm infligatur,

i bt Cf

imó quód res fuas potmfïet aliter recuperare.

j 1

JM [l

Abb. Barb. & alii ex . 2. Ó 2 1. citt. Neque Cle-

7

vicus , Reum educens ad. (upplicium , i moneat ad

si Aff Q

proccdenc um ,

ut fcalas afcendat ,

manus ligan-

J v m

dos prabeat, caput fupponat carnifici, vel fi fa&ó

promoveat celeriorem greffum , ut probabiliter

WW x;mmem'

t o g a

docent Mol. Laym. Palao; quia hec tam modica

täïts enm n d

pro nihilo repurantur, nec fiunt judicialiter vel

authoritate publica, licét iade acceleretur mors.

lxnbcns ( t

Neque Pr ofejfor in fcholis explicans Leges pc-

ü&!f.& m t

nam mortis inferentes , aut ïumpewtus,qux pri-

m

VIJ Jl tf

vatim interrogatus de aliquo Reo iu particulari,

n

j "[. VA

an promeritus fit mortem, geueratim refpondet

& docet, quid leges in tali cafu ftatuant, modó

g Jl

non fuadeat, huncin particulari effe puniendum

N j !l

morte ; cüm nec fit caufa moralis, nec authori-

!)

tate publica concurrat,

Nec Opifiees , qui gla-

m

l

m

d

dios, furcam &c. confeceruot, quia remote tau-

pio

j

m

tüm cooperati funt.

jond

f

qLem

d

In pofteriori cafu irregulares fiunt,qui in bello to

,(l]üfll]ä) u

;uüo offenfivo puguantes per fe ipfos occidunt vel.

!

muti-

g "

mt

Alf

gj

620 LIB. V. TITULUS XII.

| u aïmuem

Amutilant.

Iterum communis ex cat. 1. d. $ 1. e,

24. b.t. c. 3. de Cleric, percuff.. Extenditür ad eos,

frefe a Qitet

.;Ji,nbdlojuftoo t

qui rationabiliter dubitant, num propria manu

W

Demïüfm g

aliquem occiderint vel mutilaverint. c. 22. cif.

i i

Dixi r. Zn bellojaffo ; i enim injuftum foret, &

g j

gl

vel unicus effet occifus aut mutilatus, omnes non

u-

modó pugoantes, fed etiam cooperantes, arma

:'ze q dU

fubminiftrantes, 2dhortantes &c. evaderent irre-

1;arimc,&hucmem

gulares , licét ipfi nullum occidiffent vel mutiláf-

jiig, At fbiotn

fent. per ca2. 4. d. $ 1.c. 6.8. fin. b.t.

Dixi 2.

gt of

Offerfivo ; i enim foret defenfivum, esiam propria

qi adgxgaanduïn

mant occidentes ab irregularitste immunes pro-

Qu g

babiliüs funt,. Covarr. & alii ex c. 2. de Immun.

1

yocedi, n

Eccl. & Clem. un. b. t. paritate du&a ab iis , qui

enillcian d

coatra eggrefforem privatum fe defendunt defen-

a iulo, n

fione etiam occifiva. Dixi 3. Pugnantes, nam ad-

UT

hortantes, etiam Clerici (qui tamen ob aliam coue

ag t

fam, quàm propter opera pia, adminiftrationem

D fruddn:

Sacramentorum, przdicationem Veirbi Divini bel-

ag

lo iutereffe non poffunt. c. 2 4. cit. c. 9. f. fin. de

aM ntr m

Voto ) velarma dantes, vel aliter cooperantes,

Vf yim, d

irregularitatem non contrahunt. per caz. 2. catif.

Vi tttins, t

23. q.3. Dixi 4. per (s ipfos, licet à commilito-

dtlxi od

nibus plurimi fint occii. c. ». &* c. 22. citt. & ibi

Ártr, t Q

DD. Objic. 1. In Clem. un. cit. ii tantüm excufan-

ii c

tur 3b irregulariiate ; qui miortem aliter evitare

V Qortdlter

pon valentes occidentes potuiffetid evitare, fcili-

ey

hr

cet non dando nomen miliig : ergo.2. In c. j. de

mïrei w

ttip.

panis, dicuntur Clerici enormiter peccare, qui per-

Ql mfm M

LU

QH

fonaliter exercent confüctum, & qui alios incitant

hg

L

: i

4d pugnaudum : ergo fiunt irregulares ex deliéto,

31 /4 älh ^

qui hortaotur alios ad pugnándum , & in bello

um ll;

euam defenfivo puguant ipfi,

3. Quando plures

A'm[

con-

.mju[lmæl u

hj

A

De Homicidio Voluntario, &c. &ar

M

concurrunt ad aliquem occidendum, omnes cern.

3 i

Ti

fentur effe caufa faltem moralis homicidii: ergo

| Bump

Qu

L

eiiam in bello juíto offenfivo pugnantes, licét pro-

DI

pruö factó neminem occiderint, omnes efficiuntur

ID n f

tl

munldlu( ,

irregulares. g.ad 1. Clem.cit. loquitur de defenfio-

ri '05

ne privata

defenfionem publicam Reipublice

*f»y

i (Oüp

LUR 'm

utique non voluerit Ponüifex prohibere fub irree

W

gularitate, & hocmetu abílerrere ànomipve dando

W

miliiz, Áda2. Ibi non ftatuitur irregularitas , fed

me

depofitio, & folüm pro cafu, quo pugnant vel in-

z

j

IN

citant ad pugnandum in belloipjufto , ut explicat

A o

communis cum gloffa. Ad 3. V. cozf.. Id auidem

r J!/ T

procedit, quando plures concurrunt ad occifio-

VTT

nem illicitam & injuftam, uti extra bellum in rixa,

bb

& in bello injufto, non veró in bello jufto etiam

Ti m d

offenfivo, càm pro hoc cafu nonreperiaturin Jure

üne od

irregularitas flatuta,

& At

Dico j. Ex homicidio jufto & licito ( faltem z g

XMXQ W

non graviter 1lhc1to) quod non fit publica aucto-

f2 653

ritate, non oritur irregularitas: nimirum I. exnes

T

ii

».M

jte at

effario privato, uti fiquisadíe, velaliosin vita,

vel membris, autrebus fortung magni momentis

p .u,) 2 W

defendendos occídat vel mutiletipjuftum aggref-

ii

hii

JJ//

1

forem , fervato moderamine inculpate tutela.

4

61

a

lii

2. fiquis mere cafualiter, vel cum culpa quidem,

n

Hi

f

q

M

I

non tamen mortaliter peccaminofa coram DEO

ïlll

jv

jet

q

M

pro foro faltem interno, aut dando quidem ope-

g^

ram rei graviter illicite, at non prohibitee propter

periculum fecuturi bomicidii, Pars i. fumitur ex

t ew?"ülu

n

Clem. cit.

Pars 2. ex eadem, & fimul exc. 9. 10.

'M M .Nr

1 !

13.14. 22. b.t. Vtraque veró ex ratione; quia

"

d

nec oritur ex delicio, cium tale abfit, faltem grave

ggnäüdum !

& injuftirise , nec ex defeclu lenitatis, quia ifte de-

&30.!]350

fe&us

j

622

ï,Homlüdlov

LIB. V. TITULUS XII.

N d

fe&us juxta communem fupponit voluutariam oce

" 'Probübiliü'*

cifionem: hujusmodi autem occifio vel mutilatio

«r;ovenit g honid

habeturà DD. pro zecefJaria & nonvoluntaria, qui

,:':«an q idido (t

tradunt cum Covarruv. hanc regulam bene no-

ao bgr

tandam: quicunque privata autoritate licit? occd-

yidapar

dit , irregularis non efl.. Veràm Objic. Tridenti-

aamin C?

pum f. 14.6. 7. de Ref. dicit: $21 verb bomicidium

ais pl

non ex propofito, (ed ca(u, vel vim vi vepellendo , ut

m

quis fe à morte defenderet , fuilfe commiffum nav-

"R

vetur : quam ob caufam etiam ad [acrorum Ordi-

nun C ad Altaris miniflerium &c. jure quodam-

st W dorlt

sodo difpeu[atio debeatur &c.. Epifcopus. difpen-

(iiniomme

rum dibbxolttnt

fave po[Jit.. Ergo ex homicidio cafuale quoque,

vnero d a

& neceflario ad defenfionem, incurritur irregula-

ritas.

B. Tridentinum explicant declarationes

Benireltons,

Pa

Cardd. fübjun&e apud Gallemart ad cit. feff. & c,

od dl p

r

[

Ü

(

b

ljl

quod loquatur de eo, qui admifit culpam velin ca»

vendo homicidio, ( v.g. excedendo in fui defene

al s odis

fione) nempe gravem pro foro interno, & pro ex.

i u ln

terno faltem prefümptive gravem , juxta fuperiüs

at , j

di&a ; atque hauc irregularitatem Tridentinum

um

voluit effe difpenfabilem ab Epifcopo, quia per»

od

(

TET

fe&é voluntaria non fuit occifio.

It i |

12

Dico 6. Difpeníatio, fine quanot tolluntur, ia

3 t

his irregularitatibus competit quidem per fe Sum-

ane Mif hd

mo Pontifici , ut clarum eft, indulgetur tameti

Wt

1

eiiam Epifcopo 1. Quando irregularitas eft ortaá

üïd, i l Ep

Áf

ex mutilatione, etiam plené voluntaria, & fimul

WWWM

occultà. 2. Quando eft orta eft ex homicidionot

QTR

" /

um

perfe&é voluntario , quod nempe dolofüm non

I

T

ju

fuit, conjun&um tamen cum culpa gravi. ( quà

f

eiam rmult cum Suar. referunt fa&um in fubita

DT d

Ü

Wt

"

Yixa) modó publicé notorium non fuerit, vel de-

! dlos

L

i

du&ium

D

De Homicidio Voluntario, &c. 62.3

L

:

^

Milmm,

du&um ad forum contentiofüm per litis contefta-

| cmovümunim»& üonem. 3. Probabiliüs etiam, quando irregula-

ritas provenit ex homicidio jufto & licito, adeó-

l ïeghkm b

"It

l

que non ex delicto, fed ex defe&tu, modó fit oc-

j

H

culta. Defumuntur haec ex Trid. quod f. 24. «. 6.

Tun n

fUHIA

de Ref. ficloquitur: liceat Epifcopis in irregulari-

l Tiï:*twdmm

tatibus omnibus, & fufhenftonibus, ex delicto occulto

W;' Tif

^M

provenientibus, excepta e4, qua oritur ex bomicidio

UIj W

!

1

voluntario, & exceptis alit dedudlis ad forum con-

ifm i

!

ü

fang

*

!

]

tentiofum di[benfare.

Càm igitur orta ex muti-

!

]

L

M

la

latione, vel homicidio non voluntario perfecté

Ü

Wï(f

Eïl

"

2;;

!

T

ï(

[

J

j

b

l

j

]

(iftud enim in materia odiofà intelligi debet, nimi-

rum dire&é voluntarium & dolofüm?) utl & orta

lo tj

M

thtcnitr

ex mero defe&u, non excipiatur, poterit ip ea

J

/

/

[

m

difpenfare Epifcopus, fi occulta fit, nec ad forum

contentiofum deduCta,

ii f

Atqueita fentiunt quoad

priores duos cafus plerique, licét quoad tertium

iicdm wl

$

lxv n o d

plures diffentiant

3

nobis autem favent Covar,

at t

Biana, Leff. & oCodecim alii apud Pafqual, item

t g

Engel Bóckn &c. Obji. Tridentinum loquitur

de irregularitatibus ex delidlo ortis: ergo nou

gt Tricbt

poteftextendi ad ortas ex defeGtu lenitatis,

R.

gbl t*

Imprimis tó delicum poteft referri ad fufpenfio-

i t

nes, de quibus ibi etiam loquitur Trid, deinde no-

),meg:s:ï

W.ï;

mine deli&tiin hac difpofitione favorabili, utpore

:mf,'»

t

àSummo Principe, & quidem in Concilio Gene-

j p t

7

n

T

rali, fa&ta in Epifcoporum & fidelium favorem,

i Ceuh

etiam venire poteft defectus in virtute & perfe-

j

m

h

1

&ione, fcilicet lenitate Chrifliana perfe&a, quee

Y

Qzaeüex m

decet Clericos. Demum non eft credibile, quàód

Ts

u

o*;of?m,

ï

'fridentinum voluetit effe melioris conditionis,

cum

TT

hdm m

qui ex delicto, quàm alios pi& & fanQä agentes,

Á

&f

fl

qui ex mero defeCtu irregularitatem contraxerunt,

(l

debi-

yiul g

D Totf

624 . LIB. V. TITULUS XIII.

P &f- qm de

debitis fuppliciis afficiendo fceleratos,vel pugnare

::'i;ne gmorm li

do juft& contra hoftes fuos.

Quid Przelat Regu-

Jares circa fuos fubditos poffint quoad difpenfatio-

fs "[

qpfiertnt

nem, patet ex privilegio ipfis conceffo, vi cujus

Wt

. Toreane

plerique poffunt etiam difpenfare in irregularitate

orta ex homicidio perfe&e voluntario, & orto ex

slb t du

mero defe&u absque deli&to, nempe pro foro in-

g oritds (Ato

terno, uti teflatur Laym. Rodriq. Donat. Pellizar,

qadisig

«penits s

prafertim Mendicantes, quibus difpenfationem in

"

quovis homícidio non notorio fpecialiter concef-

«lon Pus]

ii

fiffe dicitur Martinus V.

iib a d

[

rE'l

p

|

TRATA

TITULUS XIII.

( dQ

nacnlunt

De lorneamentis.

atatj

/

M

/n

//

"o La

"

mant

Wi

SUMMARIU M.

Tl

1.

sotttplicis veneris fint T'orneamenta.

tguios d du

2. 3. Quanam fint. probibita, C* puniantur, item

IN

quanam 4gitatio taurorum.

Mu t

l

^

n m

"d

['YOrseamenta , S'ourniet / appellantur ha-

Wt

1]

W

LT

ftiludia feu pugne equeflres, quibus pre-

Ut n5]

|

cipué Nobiles Equeftris Ordinis , ex cori-

00* p rl

di&o Cconvenientes , & equis infidentes congre-

grïvf Vg n

eiuntüt.

Sunt duplicis generis: aliqua, faltem

olim , inftituebantur ad oftentationem virium ae

'";iafa Virtitent

aáudacig, atque cüm armis ad vulnerandüm, &

"Itf m

necandum aptis , magua cum celebritate con«

TO

vocatis utdique Nobilibus primz notz : alia

]:

inftituuntur ad exercitationem in equis & ar-

Clmfb )

Ü

mis dextré trsQaüdis, vel in fignum letitiz

]

dï.

eb relatas vitcterias, ob Narales, vel Nuptias

, "

Ptin.

]

il 4

l]

[ i

M

'US th

De Torneamentis.

625

ts li,

h

Principum &c. cum debitis cautelis, talique mo-

Qulllpïæm R

deratione armorum, ut per fe nullum fit gravio-

Hq ddfp[

QUs

N

ris lefionis vel cedis periculum, quo modo ho-

f T

die fieri confueverunt.

Vrl

Ml t

ii

j

U

Dico. Torneamenta prioris generis funt gra-

Ti

]

Wa

tl), TE[' hts

viter illicita, & de Jure Canonico habent po-

!

I

N

nam in Homicidas ftatutam, & privationis fepul-

J'W

türg Ecclefiafticie, fi quis in loco torneamenti, li-

fl

cét poenitens, occumberet

». Poflterioris autem

1 lrwah. ia

fünt licita.

Pars prior conftat tum. ex Jure Na-

turali prohibente ob finem tam vanum periculo

gravis liefionis vel necis fe exponere, turn ex 7. s.

uU

C, de Gladiat. lib. 1 1. c. 1. 2. b. t. Pars pofterior

tum ex c. ün. b. t. int. Extrav 'ja AXAII. ubi revo-

Hmtü[])»

catur conflitutio Clementis V. qui ob immodicos

fümptus, in torncamenta etiam caute fufcepta tunc

M.

tum ex

expendi folitos, graviter illa prohibuit

u

eo; quia finis eft honeftus, nec modus pericu-

]um habet.

i C m

U

Idem téne de Agitatione taurórum

apud Hi-

fpanos maxime ufitata, quando nempe homines

cum táuris vel aliis beftiis ia arenam defcendunt

n w

& lu&antur; nàm S.Pius V. in fpeciali fan&ione

q QCULCS, m

vt OM j qu

anno r $67. eam, fi ex fine vano, & cum penculo

i

(

gràvi, füfcipiatur, prohibuit fub penis in peri«

culofa torneamenta ftatutis, non veró fufceptam

J" lh i m m

Ó

ex fine honefto & cum debitis cautelis.

QUsl 1

t

TU lner*""n'

TILULUS AIV

PT j

De Clericis pugnantibus 1n

prlmz "UM

gqm

Duello

gnet !

"

f i

SUMMARIUM,

"i DSW

Mnleu

— p Quid , C& quotuplex f t Duelum , prafer-

Dars II.

£19)

&6 LIB. V. TITULUS XIV.

- yoici?

tim quando licitum, aut illicitum fit.

51?8[ ad ParCGU

i

i juns CXF

z. 4An illicitum fit fidte fufceptum , aut fine intem-

t100e mortis.

m od

3.4. n fufceptum ad. declinandam ignominiam.

gt ul

$. An fufceptum ad confervandum Officium.

g M n

udiitt domitt

6. Qua fint pena illiciti Duelli.

s; n

Uellum quafi duorum bellum, Grece Mo-

f,Religiosis,Rcipubl

nomachia , ef [ingulare certamen inter

:monem,iatendium

duos (vel plures) ex conditto fufceptum,

g

vel accuratiüs: eítcertamen fingulare ex priva:is

g in o

caufis , & ex condi&o ab utraque parte delibe-

f dl

raté ac fponte füfceptum, defignato tempore &

3 condtrt, uv

loco, ad occifionem, mutilationem, aut gravia

A uder j n

vulnera infligenda. Gobat. tr. 7. Theol. Exper.

Vr fucim )

eafu 18. n. 572. cum communi quoad fenfum,

tuendnite

Effentiale igitur duello eft, ut pugna fiat ex con-

t nitntt.

diclo, feu ex conventione per aliquod temporis

imtomd

intervallum previà, defignató non folüm certó

tdtt odl

locó, fed etiam certó tempore, ad congredien-

t f d

dum, cum armis ad occidendum, vel graviter vul-

atentn, il

nerandum cum periculo vitz,per feaptis. Sinihil

LU s df

aliud interveniat, & nulle folemnitates, eft & di-

H ib l

]

citur privatui : íi veró interveniat certa forma,

& ritus, puta, fi adhibitis patrinis, feu, üt vocant,

55 féftiüren DE

fecundantibus, miffis litteris provocatoriis, vulgó

L:?gaarfsjhjudido (Q)

G bartell/ vel chirothecá, aut dató annuló, & tub-

* (lti

uütf( b

W Uij

A D

inde etiam locó fecuritatem praftante, quem vo-

cant campum francum, conftitutó, vocatur folenne.

IU

Aine

Ulteriüs dividitur in Licitum & Illicitum.

vr mm Pchx z]

EWP

i

Licitum eft y. quod affumitur ob bonum Rei-

3' SVM? "

NT

4

publice, v. g. ad finiendum bellum, ejásve cala-

D

Al

d

mita-

TBnty P

«Omu

i ( I

li

A

De Clericis pugnantibus &c. 627

lii

mitates, vel ad parcendum fanguini, qui effun-

Muj

deretur, fi totus exercitus dimicaret : hunc in

finem duellavit David cum Goliath, & Carolus

ii

h

V. Imperator duellum obtulit Francifco I. Regi

tin f

li,

Galliarum &c. nemine improbante.

2. Quod

ex neceffitate affüumitur ad defenfionem vitz vel

Mlin, (

bonorum; maximé ob defenfionem honoris Di-

vini, Religionis, Reipublice, ut fiquis tibi inten-

l remm u

tet mortem, incendium dom(üs &c, vel non de-

A (UMO

AA

fiftat blasphemare Deum, perfequi Rempublicam

2 ubpret

|

N

&c. nifi cum ipfo duellurn inets.

3. Quod à

WApt n d

Judice defertur duobus ad mortem condemnatis

üipto aof

füb conditione, ut vi&or obtineat vite gratiam;

sb

licét Judex licit& vix deferat ; cüm talis delatio

; D hu

Crudelitatis fpeciem habeat ; & hec duella, ma-

u il st

xime qu& au&toritate publica fiunt, ftri&é duella

TOUT,

non effe videantur.

t i m

lllicitum econtra eft, quod offertur vel accepta-

ao (un C

tur ex fine fuperftitiofo, vel vano, vel illicito,

n du

ui I. Sifufcipiatur ad manifeftandam veritatem,

niar, p

innocentiam , obje&i criminis purgationem , vel

ad dubiz litis decifionem ,. quo modo olim fz-

Q w

pius adhibebatur hac purgationis vulgaris fpe-

Lïzfolemnimfsruä;

j

cies, tentationem DEI involvens , dum nempe

t

m

.1,

litigantes in Judicio confugiebant ad fingulare cer«

) j r J

tamea (fit gebraudbten Da8 (Saufi-OWdbt) ea

jpun

ti

lege, ut fuccumbeps perderet caufam,

2. Si fü-

Hl

ufu

fcipiatur ad oftentationem virium , audacie, vel

m

:üimtö.vocamw

armorum peritig, aut ad oble&ationem fpe&an-

tium.

P

3. Si fufcipiatur ad vindicandam injuriam

ex odio , petulantia &c. Hujusmodi enim duella

fumior?

j

[

repugnant graviffime omni Juri: Aturali, càm

gmbciïüm.ïlusï)

taliter duellantes contra Juftitiam, & Charitatem

Rra

tum

(À

K

Qu

|

(h

628 LIB. V. TITULUS XIV.

a

t

m

tum erga fe tum erga proximum , vitam propri-

j

l

l

|

fj m

'am & alienam, cujus dominium non habent,imó

k

fit

& falutem eternam , ftolidiffime evidenti peri-

qintth

j1

fs

culo objiciant: Diviso, difert& prohibenti, 205

octídes. Exod. 20. Deuter. j. & folis Magiftra-

;&i&um yumi:

g vinet

tibus flagitiofos occidendi poteftatem indulgenti:

o

Canonico c. 2. b. t. ac Trident. f. 25. . 19. de

j Oni o

ref. ubi duella vocat deteffabilem ufum fabricante

diabolo introducium: quibus confonant variorum

n lii u

Potificum Bullz, uii Julii II. Leonis X. Pii V. ma-

d)

.x.s,&zmdedïnasdim

ximé Gregor. XIII. anno 1 $g2. & Clem. VIII.

ls d g d

1$92. qui ultimi duo extenderunt Tridentinum

etiam ad duella privata, ubi zullj patrini vocati,

erebiipaniadi

nec loci fecuritas babita , mullaque provocatoria

stndum o

vummums d

littera , aut denuntiationis chartula, pracefferunt.

Denique & Civili in l. un. C. de diglad. ubiInter-

omern

pretes , & in fanCtione Imperatoris Leopoldi I,

alerltmn

y

€um confeníu Statuum in Comitiis Ratisbonenfi-

&dldaim n

!

TNETONAY

bus congregatorum edita, ubi peenam capitis fta»

tuit in eum, qui in duello alterum occiderit. Gob.

!s p du

in Theol. Exper. to. 1. p. 1. tr. 7. n. 57 3. in Ap-

od Qul o

pendice Duellari. Ex hec fünt certa.. Dubium

Vil

tamen movetur 1. De cafu, quo duellum fufcipi-

tf nl

tur ficte , aut fub conditione, ut uno vulnerato,

Vlin r p

vel poft certum ictuum numerum, ceffetur. 2.

"p gpo lt

De cafu , quo provocatus acceptat duellum ad

Jm UO o «

evitandam ignominiam. 3.De cafu, quo duellum

UT r r

recufans non folüm periclitatur de honore , fed

u

'

etiam de officio amittendo.

Qu

]

lufii t[ga DE U

Dico 1. lllicitum quoque eft duellum , fi&e

.

l

J

I;.

& fine animo vulnerandi füfceptum

.

item ea

^

! iHiFewlgg

Al

Wt

z

E

lege initum, ut uno vulnerato, vel poft certum

Communis ex rà»

ii

r

i&gum nunierum, ceffetur.

tione

tl

|

tl

Rr;

5

De Clericis pugnantibus &c. 629

u Tita h

tïbne, quia prebetur fcandalum, & Clemens VIII.

NU h&bn[

j

in Con[litut.. Illius vires 1. 5 9 2. prohibuit duella

ifin

ij

hhj l

etiam non fatalia.

Accedit in pofteriori cafü pe-

ftrlï p

l

|

mti) VJ;1

riculum fatalis vulneris, cüm difficile fit ita mo-

] d lil

dersri ictum per arma ad occidendum apta, &

t

cum intentione vulnerandi adhibita, ut vulnus

i [

lethale non ipfligatur.

lt n

Dico 2. Omni Jure,. Naturali, Divino, & Hu-

reonfongort

mano illicitum quoque eft acceptare (multó ma-

L ltsl u

gis offerre) duellum precise ob pun&um hono-

tff EO

ris, feu ad declinandam ignominiam vel dedecus.

um Ti

UM

n

Idem eft, fiquis ab altero injuriam paffus eft vel

od n

!

per vérba ignomiuiofa, vel per alapam &c. fi ad

Ita ite-

ncr i

reparandum honorem offerat duellum.

Afl

rum communis, & certa, cüm Alexander VII. anno

T

[

f

1665.tanquam fcandalofam & perniciofam pro-

ii

hibuit hanc oppofitionem ordine fecundam: vir

d

'.m&&ix*&xsh(xsbou&i

equeflris ad duellandum provocatus poteft illud ac-

cxäxmwpkïï:

ceptare , ne timiditatis notam «pud . alios incur-

T4AÉ

.

*

cujus ulterior ratio eft, quia acceptatio ,

yüerut ucddem,'vï

vel oblatio duelli nec eft remedium zeceffarium

|

MP

N

J

defendendihonoris, cüm alia fuppetant media,

wec f

: ,

(

ELD

JuM

ut videbimus: nec idomeum , quia duellare, & fic

æng»'(]g

non folim vitam propriam ant alienam ('cujus do-

"

J

i

g hn

minium nemo habet,aut poteftatem occidendi ,

f i

] "J.N

l

Wld

nifi cui DEUS , vitz ac necis dominus dederit )

! ]»(VPI :

"

h

N

fed etiam zternam utriufque falutem evidepti pe-

g(]fu)

5

M

riculo exponere , fumma dementia ac infania eft,

((

g ii

fumma injuria erga DEUM & Rempublicam ,

i

cim illi fervus, huic civisiniqu& eripiatur, atque

TA eü

)

fümmum crimen contra charitatem fui ipfius, &

; (*

Ü

fimnul proximi :

quid honoris acquiritur ex tali

en

r

ln

US!

floliditate & malitia deteftanda ? Bone DE

Rr 3

quo-

t ün

m

630 LIB.V. TITULUS XIV.

,;aerenonlicm,vc

quomodo duellum ob pun&um honoris reparandi

;ü[(matl 3'

vel confervandi offerens vel acceptans apté tue-

bitur honorem? vel enim erit viQus, vel vi&or?

mles,l'lcit

um't [*

;3;mhnnercm,

Qf

fi vi&us, hocipfi utique gloriofum non erit, pre-

fertim fi in ipfa pugna decefferit; tuncenim velut

N d

notorie in peccato mortali decedens, & tanquam

p i rijs

prada diaboli, nec mortuus inter fideles tollerabi-

,;iurios'epercuüamr,

tur, fepulturà facrá perpetuó privandus inftar be-

s od

füim, Si viGor, tanquam infamis & graviffimi fce-

ij

U

ï

:

leris reus, nempe homicidii & duelli tantopere

"

«elun iil

prohibiti, in manus carnificis incidet, aut à (uis fe-

V

^

M

M

r

paratus, officióque, fiquod habuit, exutus, in alie-

T

nas terras inftar furis, predonis aufugere, rni-

quordim ib

feréque vivere, & vagari cogetur : quid inde

Honigs f

habebit honoris, càm ne quidem confpectum ho-

s tf

neftorum hominum, quibus erat notus, füubire

uT

audeat? Honor genuinus virtutis eft premium,

vinmltee at

non comes vel foboles a&tionis ftolidz , injuflg,

i tss o t

ac omnibus legibus prohibitz,

Mien

Jns d

W

AWv

Oljicies 1. Si provocatus non accepto duellum,ï

Tis w ov

vel in honore lafüs, illud non offero , audiam ti-

vt d um

midus, ignavus, imbellis, cenfebor eífe vilis &

tirs at

abjeGti animi, & Nobilium & Militum focietate ex-

Q cde d

cudar: ob pafiiet für Fcin ebvficben Giapallict/

hi iniro ;

für Éein

tectfda

ffenen Gofoaten/ für fein pta»

t D.

$o Serl/ id) tve

t gcbatten für ein gebfeigen/

üt eitte D. 1C,

Vr tenpdin

ergo acceptare vel offerre duel-

|

W.

lum eft remedium neceffarium ad tuendum hono-

bt

um'xlioümäp

,

Tem; prafertim 2. cüm nulla fufficiat proteftatio,

qua affero, me duellum declinare non ex timidi-

t;m: !

?W

1

!7

li

Aj

tate, fed ex reverentia erga Leges Humanas geque

ul

Id

ac Divinas & Naturales, ac fizpe ad Superiorem

ULTA

recur-

Lm

n

M |

li

ht

lt

De Clericis pugnantibus &c.— 631

| mhuunnsm

At

recurrere non liceat, vel ille imploratus efficaciter

j l((emu

TUf

pon füuccurrati

3. Ad tuendam vitam, imó & res

n

h

temporales,licitum eft duellare: ergo etiam ad tu-

t üntfum

b

endum honorem, cüm honor apud Nobiles equi-

R t

At

CM

]

paretur vitae, & preferatur rebus temporalibus. 4.,

!

1

Vir nobilis, aut miles, quia prebrofum eft fugere ,

l inmtïdcïtsxl.:a

i

'

'

ll

fi injuriose percutiatur, licité occidit aggrefforem

Xo) r

"

LT

Á

Pel

n

*

precise ab defenfionem honoris, alio modo non

f

"!

1

j

u

confervabilis: ergo & provocatus poteft accepta-

"

WR

|

!

N

ATA dul

RU

]

N

re duellum ad defendendum Ronorem,cüm provo-

dEc ml at

cás fit aggreffor in honore,aliter non confervabili.

v U

g. ad 1. difl. AAntec.. Audies timidus &c. apud

p d

quosdam male fanos,perverfos,& depravatz men-

p ag ln

tis homines, tranfeat. apud cordatos, prudentes,

1

nl du

probos. N.ant. &'conf. Dein etfi totus mundus

hg o , A

te haberet pro ignavo &c. tamen ob pun&um ho-

ts d :

noris non liceret füfcipere duellum,ut probant ad-

RRU

du&sz rationes, cüm fit intrinfece malum , nif

N

Deus dederit poteftatem, quam in his circumftan-

üs nullatenus concedit.

Quzfo te,fi cormili-

vtl

tones tui, vel omnes homines dicerent: fi non fu-

';A

dl

byls, t ád

raberis, fi adulterium non committes, fi parentem

!

!

"

m&Mäirmfvria;:ef

wum non occides &c. habebimus te pro fungo ;

"

1

homine ignavo &c. an putas id tibi propterea li-

l!

uUl

M

J

cere? Denique jam saudifti, quód duellum fufci-

i

j

M;

1

|

j

1

|

pere non fit remedium idoneum ad tuendum ho-

)

ii

u

norem; uti & nec neceffarium, quia eum alio mo-

Mm'c VE l

Ó p

!C

J:

a

ia

do utiliori tueri potes, dicendo v. g. ad provocan-

ï'j

Pwr

tem:

n vecufo duellum, quia te, fed. quia D Eum

gt

timeo,

$

: erimen, quod me redderet legum . Divina-

"m

ii y

rum & Humanarum transgrefforem, vita. tempor4-

i

JJ

M HLC

g T

lis fimul ac aterna,

mb €* veri bonoris prodigum ,

obnoxium , vel exulem, Aut ,

j V d

carnifici , fi vincerem ,

fivin-

Rr 4

ia

634 LIB. V. TITULUS XIV,

, ii ii

fivincerev, diaboli pradam, ae. aterat mifevum,. In-

;ginilm;

h etiamï

Verim fi per tuam malitiam , quod nqunifi profliga-

ü

D) & fämihæ u.

ztiffini, de[pevatiftmi , ac in[ani faciunt, me inva(e-

"

i n

vis , invenies me cordatum C virum fortem cc.

Ad 2. Hujufmodi proteftatio, primüm addu£ta,

"

äliüwrcn:nemc

certeé proderit ad confervandum honorem apud

,iiiíprdt

homines prudentes, aliorum autem judicia curare

« um n

"

f

xon debes iu re tali, ubi de vita & falutetua agi-

1

M

H

ij

l

sb

tur.Si tamen nec ifta proficeret, & à provocantis

petulantia te non liberaret, accede Superiorem s

MM y

m

I

cujus eft effrenem ac puerilem male feriatorum

N

j

ni

m

hominum infolentiam compefcere, Sinequehic

nl

]

Atf i:

A Fab t

auxilium inveneris, provoca ad fupremurm Princi«

pem, qui haud dubié,uti tenetur,te & honorem

spo ia

tuum defenfabit,

Si demum & hoc fruíftra tenta-

aduelun pertit

res, pati potiüs deberes ad tempus injuriam,quàm

wotup p

J

iil

illicitum, & nihil profuturum, remedium arripere

*

!

J

N

;Iï

u Ob

l

Vno doal

N

Ad 3. N. conf. quamvis enim honor & vita qua-

ad eftimabilitatem equiparentur,non tamen &quis

g a i

parantur quoad coufervationem, quia honor aliis

tv o

modis confervari, & amiffusreparari poteft, Pro-

quxtim lm

pter res temporales folàm tunc licebit duellum,

voontfenony

guando ex una parte aliter confervari nequeunt ,

Tiz, Dénuls m

& ex altera fpes vi&toriz apparet ; quia tunc pe«

lum r

riculum incertum ad evitandam certam ja&turam

ïgaomm;äduræpræm

gravem non imprudenter acceptatur , & malum

minus prafertur majori.

Honor non defenditur

Wt od

;em';æ,confeq:enttr lt

duellando, atque alio modo defendi poteft, Ad

T g

4- Tranf. attec. fi fervetur moderamen inculpatze

"

äämæ i Eggü

tutelz, IV. conf. Cüm hanor contra provocantem

Itl

li ?fs

ad duellum aliter fit confervabilis, & per accepta»

UA

fsi

tionem duelli ne quidem defendatur.

LU

N

f

Wt

f

; Dico 3. Probsbiliter tamen licitum eft duel»

l&do

0

lum.

feurm;m

M

R:;

N

De Clericis pugnantibus &c, 633

(j

li ml["

!)

ellum , quod quis non pr&cisé ad declinandam

,n!

J

!f

ignominiam, fed etiam ad confervandum officium

L

Mij

Wel

ad fuam & familiz füftentationem neceffarium ,

LU

h

quod aliàs certó amittit (v. g. fi fub vel penes O£

» Htb

d

d

ficialem Militarem nemo ampliüs faciat officia mi-

!

'

.WJ', i

litaria, nifi fufcipiat duellum ) acceptat, vel etiam

| ?lllm

m

offert, modó alia ipfi via efficax non fuperfit con-

W

^ [41

fervandi fe in officio, etiam per recurfum ad Su-

Q

t

premum Principem, & modó habeat probabilem

TU

g

À

V,

'

vi&oriz fpem. P. Seybold i» Dicaomachia p. 2.

m nj

j

|

(

,

&i

fect. 4. $. 1. n. 1 4. feqq. citans Leff. Laym. P. Wieft-

li

i

t

!

t

]

j

[

M

*

ner, & P. Reiffenftuel b. f. . 3 1. acceffit nuper P.

T iram

l

!:l:(

H

Ad. Huth me citato 4d b.t. q. 2. Refp. 3.1mó om-

J

jl

H

CV

T

nes pro hac doétrina allegari poffe videntur, quot-

h N

1j

Vr lil

Y

quot duellum permittunt ob neceffariam defen-

rJ

i

qum

fionem rerum temporalium magni momenti, qui

al

Ratio eft,quia in tali cafu accepta-

(

AUv

Bu

funt plurimi.

tio, vel oblatio duelli eft omnino neceffaria, con-

MURRU

.

NV

xxxxxxxx

ao

fequenter licita defenfio contra iniquum aggref-

forem non modó famg ac honoris,fed in confe-

o a

quentiam etiam bonorum fortung, ad feacfuos

ï:s:e;ataripmt;:j;.þ

[

a atl

"

slendos neceffariorum , & fic equivalenter etiam

Dein talis minus malum majori, & peri-

d

Q

——

vitg.

culum dubium certe officii ac indé dependenium

*

21

rä.ug "

-

t

Mintt

bonorum jaQture prefert; cum utrumque malum

mf

/

: t &Um

evitare nequeat; quod eft fecundüm regulas Pru«

LLl

dentiz, confequenter licitum.

jnt st

Dico 4. Pena illiciti duelli, fed folennis tan.

T

m

thm , flatuta in Concil. Trid. f. 2 j. c. 1 9. de ref.

:moäezamenï:

funt fequentes.

. Excommunicatio lat fen-

du

Ü pmïmmeï

tentig in ipfos duellantes, patrinos, fübfidium vel

ln

(

ii

d

u)

favorem prebentes, & dominos temporales,duel-

dfed

1]

Ji locum feu campum francum concedentes , imä

at

Rr oj

D) ï

n Oenas?

634 LIP. V, TITULUS XIV.

& in fpeClatores.

l

2. Profcriptio omniumbono-

em[[c

l

rum cum perpetua infamia in ipfos duellantes,

mqæ uïm pflïa

& paurinos, 3. Amiffio jurisdiCtionis ac dominii ,

E It

quod habuerunt Dormini temporales in loco, ubi

, jf T

duellum perrmiferint , fi illum locum ab Ecclefia ,

vel in fendum obtinuerunt

4. Privatio fepultu-

r& Ecclefiattica in eos, qui i5 confliitufeu in ipfa

TitV

arena decefferint

licet dederint figna Peniten-

pa

ti£&, ut declarat Rituale Romanum; fi tamen ante

obitum confeffi & facramentaliter abfoluti effent,

i

probabilius gauderent facrá fepulturá.

Quam-

i d

vis autem pofteriores Pontifices di&as peuas

; Áj

exafperaverint, & aliqui etiam ad duella privata

extenderint ,

atque excommunicationem Sedi

dpiumi a

pl

Apoftolice refervaverint ,

eorum tamen Con-

ftitutiones in Germania non videntur effe in ufüum

pmih t

dedu&z ob defe&um vel debitz promulgationis,

ia at i

vel fufficientis acceptationis, ut cum Laym. no-

B d

tant Mendo, Gobar, Pirhing &c. ficutetiam ipfum

MA PU. W

x Nl

Trideutinum quoad penas temporsles profcri.

ptionis bonorum , infamig , privationis jurisdi-

od g hum

Gionis in his partibus receptum non effc multi

Tl ftqterTome

exiftimant

Quin veró quoad excommunicatio-

LOT

nem, & privationem fepulturz , etiam ex pri-

feren i tD

vatis duellis incurrendam, & Trident. & Conftit.

( QUm jj m

Gregor. XIII. recepta fint ufu in Germania, nemo

m At

eft, qui dubitet, ait P. Reiffenftuel P. f. ". 42.

V0 o

Circa fPectatores duelli , folennis faltem, adhuc

Ut

notandum, eos folüm tuuc excommunicari, quan-

M s

T Qp

do ex compofito , & de induflria fpe&ant, & fic

Atj

D h,

hi

quafi approbant duellum , & fuá prefentià ani-

Id Tgm

El

t

mant duellantes, uti Greg. XIII. & Clem. VIII. ex-

xu"qm

il

N N

plicant Tridentinum. Demum Clerici duellantes

pra-

g

w

De Clericis pugnantibus &c. 635

preter penas omnibus communes incurrunt de-

Hf L

pofitionem. c. 1. l. t. feu füfpenfionem ferende

MT

fententie ; item privationem Beneficiorum, & in-

"Dd

1

t

IN

habilitatem ad illa.

Pius V. in Con[.. Ea , qua.

L ltmi :

j

4nno 1560.edità,

Ü

BI

r :onfï;&ui&.iï

n

n

TILULEDS XV.

ügïl ] Wm

t

"(

i ( *

De Sagittarus.

rztf.l'uer Wa

h

SUMMARIUM.

VN l

i

N

ozüäcl

!

|

ä,

1. Sagittarii, Baliflavii, Tormeutarii qui.

l

l:

2]

tni

'

E

M

vI:

j

il

l

i

2. n fuam artem licit exerceani,

lmæ!)m'!

l

T

(VAgittarii olim dicebantur, qui ex arcubus plu-

d 30 U

res fimul & femel fagittas , & Baliflarii ,

Vete rf u

quorum in £. f, etiam fit mentio, qui ex bal-

liftis feu catapultis faxa in. hoftem dextré nove-

Ya yutdpgts

& w :

rant jácere cum flrage plurium fimul & femel, vel

etiam maenium,

Hodie, cüm Arcus & antiqui

sv ii

moris Balliftz in defüetudinem abierint, per ejuf-

n s r

modi genus hominum venire poffunt T'ormenta-

pa ts

tii,feu qui ex Tormentis, Gtuc/ & Mortariis bel-

Tsb fE:;;

Jicis, S)'Rörfe[n/ glandes, globos plumbeos, pilas

T

OO

Jf

"m

T

!

ferreas vellapideas , quibus logé major flrages

h

al ort

editur, quam illis machinis,in hoftes hofüümque

n

urbes ejaculandi artem fciunt, & exercent.

P :'.',' Güm

D]

D

Dico. Quamvis olim in c. 4/. b.t. prohibitum

;&:ffceüuel ln

fuerit illam mortiferam Ssgittsriorum & Ballifta-

[ ïahtiuftf'

florum artem exercere adversüs Chriftianos &

( o

nf-ïïan

Catholicos; hodie tamen permiffum eft exerce-

i

re artem Tormentariam etiam contra Chriftianos

!/

;.

:

rzfemäï

& Catholicos in bello jufto. 47g. c4t. 2. c4uJ. 2 3-

o

q. 2.id quod confirmat praxis tolerata. Illicitum

5:

i

tamen

u

(yi

3 Alyte

636 IIB, V. TITULUS XVI,

y

tamen foret Chriftianis pro Infidelibus contra Fi-

n ( qgalc

df T WPII Wl

deles exercere, uti & arma aliáque inftrumenta

Belliad lofideles, Paganos, Turces &c. deferre.

)u a

"I

e. 6. de $udais. Bull. Cena. f.7.

il

p2

I

LL

TIILDEUS XVI

gjv !

d p

De Adulteriis, & Stupro.

" An,öqu:.nïäf

iif

SUMMARIUM.

qini rl

undn, vitt

1. Trallatur bic de peccatis Luxuria, confumma-

üllfiï-lï d «Ml :

t& C non confummata.

2.3.4.. Quid [it Fornicatio: Concubinatus : .Stu-

i2 Quan

prum: & qua eorum pena.

Qiden, i

$. 6. T. Quid Raptus: Inceflus: Sacvilegium: &

qua eorum pona.

d at , od

8. 9. Quid Lenocinium : Adulterium : & qua

s t ,

eorum pana.

du R.

10. n conjunx adultera , qua inde prolem pepe-

m u

t nonfe

rit, teneatur tnarito manifeflare delidium ,

vel pvoli.

Q qupt

f

[

Mi

Vi

Y

t

Ü

Ir. A quo alenda fit. proles ex illicito concubitu

[

DO g

genita.

Tünriz t Corfum

I2.

Quadam notanda circa pradidta delidla.

lne füro, of

I3.

fj

Vitium contra Naturam , nempe Sodomia,,

[

'«

Vrf

1

Beflialitas ,. & Mollities feu Pollutio. — Et

i

T l[ m

quas babeant penas.

U:g

l

n

äïoi

L

t

14.

Delectatio Venerea , qua etiam Carnalis , vel

hT.

[

"if

1

Moro[a dicitur , voluntari? babita femper

N

eft peccatum. mortale.

BAEU T

At

Differt à deledia-

D QJU

L

i

P

tione [en[uali, C à Defiderio.

Ne (s l

DLT

i

9 f

Iio.Aü!

ii

N

li t

f

j

De Adulteriis, & Hupro. 637

blls NU

h

m

i

((

I4. n , C quale peccatum fit pev cogitationem

Qsl

nl

! JI(ES &[,

M

de ve turpi, vel per adtum externum [enfiti-

vum dare cau[am deleckationi vel commotio:

h

ni Venerea.

16.17.18.19.20. n

; & quando peccata fint

U

Afpectus , Verba " Cantiones turpes, Lectio

ob[cenorum , Ofcula. &* Tactus proprir vel

a & SEUP

l

alien corporis.

2I. ZÁn, & quando ponere. atkiones boneflas, vel

indifferentes. ( vel etiam illicitas) ex quibus

AU

oritura pravidetur commotio vel deleckatio

carnalis, veletiam pollutio. Quomodo bac

VU

i

differat à diflillatione.

Y: t j

22. 23. Quanam ex dittis liceant Conjugibus, &

i

Spotifis.

Oft delida, quibus nocetur proximo in vità

i li

& corpore , modó fübjunguntur delicta

lil

carnis feu luxurie , quibus violatur thorus

alienus, & pudicitia.

In Aubrica exprimuntur

duz tantüm fpecies Luxurie confümmatze ; indé

i, au i

m

tamen Canonifte occafionem arripiunt de reli-

quis quoque fpeciebus Luxuri& confummatze

tra&andi, nos veró etiam breviter de fpeciebus

pit du

Luxurie non confummatg, nimirum de dele&a-

üione morofía, ofculis, ta&tibus &c. obfcenis,

m

ut ftudiosiüs evitentur hecturpia vitia, & ii, qui

g n )

'Theologie Morali nunquam ftuduerunt , & 12*

j a j

men labuntur, fua peritiüs confiteri difcant. Tam

in illis quàm in iftis progrediemur à levioribus ad

"t

| " ü

graviores fpecies.

Antequam autem, mi perae

ff:n;f

"—

mande Juvenis, hanc materiam partim nimis uti«

que craffam , partim valde fubtilem , ex toto au»

u;l, Dljm ,1 Muf

WHW

tem lubricam & ípurcam, quam pro utilitate

tua

If'/)*

l Aduktï

- LIB. V. -TTTULUS XVI.

638

n

,,, (j

tua ex multis & optimis AuCtoribus magno labore

qut )

f

J

in compendium reilactam optima mente hic pro-

g d

Tf

pono & breviter explico, aggrediaris legere, pre-

(

f

j 0

fertim fi hac in re periculofior es, paterne te mo-

;n, g

p

i l4

nitum volo, atque vehementer te obteftor, ut

" confuetudine f

priüs mentem ad DEUM erigas invocató auxilió,

& folo veritatis fyncero amore, feclufa vitiofa cu-

riofitate, & obfirmató contra omtem motum vel

L:oncubinarïus, ür

delectationem turpe, vel faltem confenfum, ani-

Dro , nl

mó interpolatis quoque non raroó ad DEUM pre-

n virgïnegondu

cibus, pérlegas, ne hac le&ione, qui ad tuam,

pïumautem.uuj. i

T

'

pemmr&'mr

in)

vel aliorum etiam, confcientiam meliüs dirigea-

fon. Deïmüiv.ï

dam tibi utilis vel neceffaria effe poteft , atque

v idam odlb

pro medicina contra tue ( velaliorum quoque)

anime veneream peflem fervire, venenum tibi vel

Lf dl

perniciem pares.

Prodeffe tibi, non obeffe, fco-

Va

pus & labor meus eft,

A tigo (16

Dico z. Fornicatio, dicta à fornicibus (eu locis

5 liv

obícuris, füb quibus olim fcorta feu meretrices Ro-

EOR

m folebant prottare, fimplex & fpecifice accepta,

t ul

eít concubitus foluti cum foluta jam deflorzta,

OR Ym u

Per folutam intellige perfonam nullo vinculo,

Vr ftpi ii

Matrimonii, Voti folennis, Confanguinitatis &c,

lgl rf

ligatam, ita utcum complice validum poffet con-

Üj u

trahi Matrimonium. E(t peccatum imortale, Juri

* [4] m

Divino repugaans & Naturali. Epb. $.Gal. $. Rom.

e j (tonio a

1. Oppofitam fententiam damnavit Innoc. XL an.

jmdic Qu

7)

no 1672. De JureCivili penam non habet ftatu-

* i

tam: à plerísque tamen Nationibus honeftatis

LT

rmt;

laude fiorentibus varie puniri folet, prima mitiüs,

i æm lm n

T

fecunda & ulterior afperiüs, utfit, & fieri deberet

|

n

in Bavaria juxta Mandatum & Novellam z6. Sept.

nl

! hj

163j.editam.

4l

hl li y

Dico

L

lw

De Adulteriis, & Pcupro/. 639

Al

Dico 2. Conscubinatus proprie di&us eft coa-

Op['ml Q

A

cubitus foluti cum foluta jam deflorata frequea-

ghædläïl&k»f *

tatus, adeóque eít fornicatio frequentata cum

i

Jlr Cs,p j

eadem perfona.

Quamvis Jus Civile neque hunc

"Ut NT

"

nh]f ;l

puniat, in plerisque tamen locis fuss habet peenas

&U

N

ij

vel ex confüetudine vel ex ftatutis.

Quomodo

A (EE "

ll

puniatur de Jure Canonico Clericus fornicarius,

TT Q

f

& concubinarius, diximus £if. 1 1. lib. 11II.

E

"n

Dico 3. Stuprum prefse acceptum eft cogcubi-

IT

o

tüs cum virgine nondum corrupta. ézg. 2. V. ffu-

.fïfgy, qüæ ïd'x« ]

prum autem. catif. 36.q. 1. Additur ( in ordine ad

nj

T üp

penam ordinariam) 05 pracedente conjugali pa-

nj Mu

m

élione. De Jure Civili ftuprum committitur etiam

(rtin

1

j

in viduam honefte viveutem. 8. 4. Znff. de Publ.

m

n ;f:f:;:a.:m

ud. l. 10 1. ff. de V.. Dividitur in violentum,

ejcotb;Qudbt / Stotbztong/ quo opprimitur

T NY

& defloratur virgo ( vel vidua honefta ) penitus

As n

invita, G&itotis viribus renitens : & in zon- vio-

E

lentum,quod committitur cum confentiente in vio-

lationem: quod vix differt in ordine ad novum

m,';uki;eixi;äz:.x;;

]

yo as a d

fpecie peccatum conftituendum à fornicatione.

Pcna ftupri non-violenti cum virgine de Jure Ci-

yeíoum x v

i

W

vili apud honeftiores erat publicatio dimidie par-

M o

tis bonorum, aspud viliores fuftigatio cum relega-

n

"t 'J.'ül'fl

tioue. ff. 4. cit. quee tamen pcenee ufu exoleverunt.

"a

Mi

!

PJH

/

d

De Jure Cauonico apud Clericos eft depofitio

d th

d

(hodie autem pena arbitraria) cum dotatione pu-

L

nghü

Ti

elie: apud Laicosobligatio ducendi vel dotandi

u U

TY

On

JG

corruptam , optione penes hanc relicts. «. 1. 2.

: vi

o !

h. t.

Pona ftupri violenti perfecti eft peena ca:

hfül

MT

" nnw

pitis , imperfe&i pcena deportationis aut fuftiga-

u

D

l

ufd

"i

tionis &c. /, 1. f . ff. de Extraord. erim. Conftit.

gt

Penali Caroli V. art. Y19.

Dico

»

B Adlll1

640 - LIB. V. TITULUS XVL.

ia d

Dico 4. Aaptus, quo virgo vel alia mulier de

]ANW' 1236 (' 4,

loco in locum violenté abducitur libidinis exer-

ggnonet

ceude causá, de Jure Civili punitur morte G amif-

g du j

fione bonorum , fi rapta fit virgo, vel mulier ho-

'.;»awradagemisg

nefté vivens, àc pet vim violata,

De Jfure Cano-

j

l

t

"m Mon

nico excommnunicatione, &, fi Clericus rapuit,

depofitione. cam. 1. feqq. cauf. 36. q. 2. Si Ra-

;"sMouaüeriumWV

NERTL

pius fiat Matrímortii causá, incurritur excommue-

in; nagulr

nicatio ipfo fa&o, infamia (&, fi Raptor fuit Cle-

ial n Q

ricus, depofitio ferendz fententiz) cum obliga-

NT AC

tione dotandi raptam, five ducatur five non.,

du ipts

Trid. f. 24. c. 6. de vef. Matrim.

Dico $. Znceflus eft concubitus inter perfonas

quns n

uesd gl

confanguineás, vel affines, iri eo gradu , in quo

tior d ut

Matrimonium nequeunt contrahere.

Poena illi-

Dior, Z

us de Jure Civili non eft fatis derermitiata.

Ordi-

A (enig, t

natio tamen Crifnisali$ Jofephi I. 4rt. 19. [f. 21,

tv s

dicitur ftacuiffe penam gladii, i inceftüs commit-

00 ( W

tatur inter parentes & liberos: fratrem & foro-

rém: privignum & novercam : Vitricum & pri«

t

vignam: focerum & nurüm. —Feré coriforiat [us

lal

Baváricum i5 AVoy. $. Aug. anno I70O. edita,

tb tf

Ti p

conforriter Juri Palatinatüs Superioris. De Jure

Canonico commiittertes inceftum fimplicem ex.

lii Bitüngg

communicándi. c45. 9. c4uf. 25. d. 2. Ciericiau-

lii Álil

tem deponerdi, prafertim fi inceftui conjungatur

f'mz,m;quä ?

adulteriurt. pet £an. 10.11.d. 8 I.

In poeina in*

Htj

i V!'m

ceftüs áttenditur computatio graduum fecundüm

MT

0

Wl' Vly

Jus Canoriicurn in utroque foro.

lrm

^l

Clx ln

$:

Dico 6. Sucrilegium , prout eft deli&um car

BU

Ü

ti$ , & ihn foro exrerno punitur, eft concubi-

!

tus cum perforiáà DEO dicata per votum foleti-

Ti 6

Wi j

ne caíftitatis , videlicet cum Moniali.

De Jure

nj

mmwüäiu,

Civi-

hi

m

De Adulteriis, & Stupro. — 641

B m N

Civili decrera eft pena mortis. /. $. C. de Epifc

At Db il ?

Cler. Nov. 123. c. 43. De Jure Canonico La'cus

Ph DI mWV

excommunicetur, Clericus autem ab Ordine de-

ngo W N

t

pofitus, & Benefició privatus, in Monafterium de-

]A nö. D'h C

trudatur ad agendam peenitentiam. cas. 6, Q? 28.

&IJCMJH

cauf. 27. q. 1. Monialis veró violari fe paffa iu ar-

" M

&ius Monafterium vel in carcerem compingatur,

li

l

€AH. 1 1.2$. 30 . q.cit. Dixi, proa:mforoextemopu—

TM

D

Mu

situr 5 nam pro foro interno committitur quoque

VU

il

i

n (

33

facrilegium, in Confeffione Sacramentali apericn-

f d

dum, fi unus, vel uterque delinquens voto fimpli-

lty

ci caftitatis ligatus eft, & à fortiori, fi vir delin-

h-Sl"

quens habeat votum foleune caftitaiis , uti facer-

dotes & Religiofi ; ut facrilegi tamen non puni-

5 LOU (0

.7'

Ial

untur, fed folüm ut fornicarii, in foro externo.

u Qu

Dico 7. Lenocinium eft deliQum, quo virgines

[ j

vel aliz foemiog, aut, quod deterius eft, liberi

*xwämwr

vel uxor proftituuntur aliis ad illicitum commer-

cium carnale.

v

UM HWXX l"

Si parentes proftituant liberos,

,,mw'

*

vel maritus uxorem, probabiliter poena eft gladius.

Der d. du2

ad L.jul. de adult.. Si prettitutio

m f

Uv

anà

u

fiat ab aliis perfonis, eít arbitraria, v.g.fuftigatio,

p Oxw

relegatio, precifio aurium &c. pro qualitate de-

J

Ári

lidi & perfonarum.

u

Dicó 8. JAdulterium ftrie acceptum, quod

H

pl

M

€an. 2. Catlf. 3 6. q. 1. dicitur alieni tbori violatio,de

Jure Canopico Divino & Naturali eft concubitus

h

s

cum conjuge alieno vel aliena, feu eft concubitus

n

]aæd

mariti, vel uxoris, cum perfona extranea, foluta;

"

Qu

vel ligata Matrimonió alió. Si mariws cum folu-

m

"

n

wO

'ERdF

tà, vel uxor cuin foluto commifceatur, vocatur ad-

p m

ulterium fimplex.

91 veró utraque pars delin-

,P*Mh

i

di

[

quens eft in conjugio, fi nempe maritus cum slie-

95

a

5

J

fars "

jb

lr AdUI

642

LIB. V. ITTULUS XVI.

na conjuge, vel uxor cum alieno marito congre-

" cumwnl

diatur, duplex appellatur.

De Jure Civili pro-

,'*l;'wur. bt

prié adulterium non committitur, fi maritus pec-

TL

A Conit li

cet cum foluta. /. 6. $. 1. ibi: proprie adulterium

Joulenut detri

in nupta committitur. C 1. 34. ff. ad L. $ul. de

adult. Sed hodie euam in foro Civili maritus cum

um f (Je

foluta peccans habetur pro adultero. Omne adul-

a demi. t

terium preter peccatum luxurig involvit quoque

scadonidi

peccatum injuflitie , non obftante, quód forían

g, vl pent

maritus confentiat in copulam conjugis cum alio;

r qui o

nam contrariam propofitionem damnavit Innoc.

TTTTT

XI. Peena adulterii alia e(t Criminalis, alia Civilis,

i ntom

infligenda per Judicem poft inftitutam a&ionem

sdaler

r

IU

i

Criminslem vel Civilem, & proba:ó füfficienter

frontüny econdut

adulterió,

Pena Crzninalis de Jure Civili Zegis

7777 217

julia de adulteriis olim erat deportatio feu exi-

db if

lium, poftea gladius, quem rigorem refpe&tu mu-

Qptymorad

lierum adulterarum mitigavit Juftinianus ( an ejus

"

At

A

M

uxor Theodora?) & virgis cafas juffit detrudi in

liil

Monafterium : fed Carolus V. i2 Conflit. Penali

"d ye

AYt. 120. ut volunt Interpretes , innovavit po-

RL rl

nam gladii.

Verüm hanc in praxi feré nullibi,

W n y

propter primum faltem adulterium, irrogari ex-

& tht i

perientia docet, fed puniri confuevit vel mul&á

M

TL .

pecuniariá, vel relegatione, vel flatione aute fo-

:x?isperaphcrnahbu

res Ecclefie cum accenfa candela, vel etiam vir-

ïOilf i

i Áidndo

gis, aut aliá peena pro diverfa locorum confüetu-

dine vel ftatuto.

RURT n

m

Quomodo gradatim puniatur

1

adulterium , vel puniendum effet, in Bavaria, vi-

m] ulü

"Ut

Dl

xleno

dere eft it) bet *anbotazunb 9olicepzorbnung/

db

i

Xl

tit. 9. art. 2. feqq. acin Novella feu Mandato de

ïTOILs i

]

)

anno 1635. ubipceneg exafperantur, & fecundum

T

i

Cpoftquam nempe jam femel quis ob adulterium

Ugft ?f[

& lj

puni«

"Wt

j

w

De Adulteriis, & ftupro.

643

h

Il

V' e]

"(

]h b

W

punitus efr) cum conjugata commiffum gladió pu-

niri jubetui

Expedit autem fevere

e puniri adul-

UIH.,

f m lkis

feria

ne huic graviffimo fceleri anfa prebeatur.

"i M dw

T 4&

De Jure Canonico Laici excommuricari, faeming

* WI;I

aAOTUCW]L

in Monafterium detrudi poterant. c. 6. b. t. 0. 19-

tf (

de conv. conjug. Clerici autem deponi, & in Mona-

L^

flerium detrudi. can.10.1 1.d. 8 1. cui hodie füccef-

IU!M l

Ü

W y

(

d

lt j

fit vi confuetudinis incarceratio , vel mul£&ta pecu-

niaria, vel alia pena arbitraria

*31 4 C"l g*:r

Civilis pena eft

divortium, quod copjunx innocens inflituere pot-

AT Q

l

N

eft, de quo ad tit. de divortiislib. IV. & amiffio do-

'QC n aïnu

wi

tis, vel donationis propter nuptias, quam

parte

Wi L

'.

adultera lucratur innocens.

AGio, qua peütur

ä uf

divortium, fecundum quid eft Criminalis privata,

WM.;/«f [ [g

& mixta inter. Civilem & Criminalem. apellatur

d EO L Q

€. 5. de Procurat. in f

um

Queres, an uxor adultera, quz prolem conce-

IO

mj (

pit & peperit ex adulterio

teneatur in confcien-

i af ii

tia id manifeftare marito, vel proli fpurie , ne ma-

TEIC :

ritus in aliena prole nutrienda, & liberi legitimi

D

«

n

vel alii heredes in fuccefïmne hareditaria, dam-

IT

Pv

:

l

m

num patiantur?

. Quamvis talis adultera. (utt

p t

i

ä

E

!

L

& adulter, cujus eü proles) teneatur pro pofíi-

bili tale damnum cavere vel ex bonis adulteri, vel

"I

d "

ym

!

J

ex fuis paraphernalibus, vel parciüs vivendo, vel

o

AV

K

proli fpurize fuadendo ingreffum in Religionem

(

PL

fucceffionis incapacem &c. fi veró neque id pof-

[Ü

H

u

A

fit efficere, ordinarié tamen füum delidum ma-

"

Jjv

f

nifeftare non tenetur viro propter manifeftum pe-

Ev-"

&i BWH

riculum vel mortis fibi aut proli adulterz immi-

u

li

M

n

HNVM

;

hi

nentis,vel perpetug exprobrationis, rixarum;odio-

(

Á

:.« ]/

4

.Vewl»"äïe?

rum inter conjuges , vel propinquos , aut. divor-

j

! a'kw

?CI

W

T

J

tii &c, minüs veró proli adulteriag, quia hzcnon

"u

S$ 3

tene-

m

644 LIP. V. TITULUS XVI

nefomxcauot

tenetur credere matri, id etiam juranti, ut no

tant DD. Accedit, quód fepe prafumi poffit, mari-

queprohs n

tum & ejus liberos legitimos malle aliqued pati

afpzov.

prejudicium in bonis fortune, quàm uxorem vel

um at

matrem fuam, isea confundi vel coram fe tantüm,

jriti miiit t

prafertim fi foret periculum diffamationis etiam

ponenda m Cot

apud alios, ex qua infe quoque redundaret aiiqua

r o

macula, opproebrium, triftitia &c. ubi hujusmodi

vufuripdt

caufe excuíantes non adfünt, utique teneretur

nsvehorr e&one

füum aperire delidum aliis gravner perniciofum

u mf

adultera.

as t

1I

Petes, à quo alenda fit proles, ex fornicatione,

j Neíoun r

ftupro, adulterio, vel alio illicito concubitu nata?

hentm cumndi

s. Per fe ab illo, qui pater eft prolis. ( exceptó ali-

Trort mDénm

mentó laCtis) usquedum fe ipfam alere poffit la-

71172

bore &c. nifi

empe ob paupertatem pater non

Mil lu

poffet; tunc enim mater, &, fi neque huic füppe-

terent media alendi, avus paternus, & in hujus de-

l r

T.

fe&u maternus teneretur, text. & DD. iz «. 5. de

MNS

eo, qui duxit. & l. $. fJ. 1. 5. ff. de agnofc. lib. Mo-

f d

lin. tr. 2.d. 168. n.11.feqq. Berlich.p. $. eoncdl. 38.

8.4.1.feqq. n dubio, quis pater fit, eó quód feemi-

i Wpeuny

[ Strts, v f

na cum pluribus rem habuerit , attendendur erit,

Mub

refpe&u cujus coincidat tempus partüs, ubi quan-

dóque creditur juramento feeming. Berlich. s.5 7.

MTM

€c. Siex circumftantiis deprehendi nequeat, quis

/ M Frg i

fit pater , tunc finguli, qui cum femina congreffi

" A Mltnin pra

l OU, m ehm

fuünt, pro rata debent concurrere ad alendam pro-

lem; nifi deunius tantüm congreffu conftaret, re-

4l

liqui autem negarent, tunc enim huic foli incum-

n cm

f;;

hn

beret hoc onus: fi tamen contra alios militareut

h

L

graves prefumptiones de habito congreffu, debe-

Q

LE

1'ne

ret feming deferri jJuramentum, quo fe purget à

ATT

[

f

fufpi-

Pflüflpi[n

D

NU

Y

MISXW

t

um

De Adulteriis, & ftupro;. 645

W

g

fufpicione fornicationis cum aliis vel alio habitz,

d "

l

A

ü

certámque prolis patrem prodat. Kónig /. s. 30.

w

h

cum Carpzov. &c.

Notandum praterea eft r. quód pro foro inter- IZ

D Vd n T

Uldï

N

no fpecialis malitia adulterii,facrilegii, inceftüs

BAU

M

( exponenda in Confeffione Sacramentali)) pre-

hi

PTON liy

1

ter peccatum contra caftitatem contrahatur etiam

M

"

Ll

per tactus impudicos, ofcula lafciva, & ample-

ETA

xus vel compreffiones libidinofas perfong conju-

üyprir Ktia

£3t&, Votó caflitatis obftri&te, vel confanguinez

nl ts

aut affinis, licet concubitus perfe&tus non acceffe-

rit, 2. Nen folum marito licitum effe propter ad-

lol

ulterium criminaliter accufare uxorem,fed etiam

ii m

uxori maritum. £45. 2 2. C" fin. cauf. 3 2. q. 5. Con-

p bpicig

flit. Pen. Cavoli V. art. 1 20.licét olim L. 1. C. 4

gt p n

L. $ul. de adult. id uxori non fuerit permiffum.

M

Ratio datur i5 caj. 4. catf. cit. q. 1. quia vir GC uxor

udotre

non judicantur ad imperia, h. e. ingequaliter.

3.

z a j

Deli&ta carnis recenfita , cüm foleant committi

m L

in occulto ac fine arbitris, probari in Judicio poffe

ln li u

etiam per prefumptiones violentas, ex talibus in-

Pa

diciis ortas, qu& faciunt moralem cerdtudinem,

per c. 12.de Praf. l.fin. C. de probat. ux i folus &

:habiuix,anecdcsdgau;

fola uno inle&o deprehenfi fint &c. Mafc. concl.

ii

fw! [;'[M/l)ïv

27. feqq. Farinac. in Praxi Crim. de delidlis carnis

"] q;&nth""

, 4. Judicem in prafatis deli&is, quia funt mix-

á f :

ti fori, tam Ecclefiafticum quàm Sacularem effe

j

qi ii

Ti

quidem poffe. per /. 2o. C. d L. jul. de adult. c.8.

L

va EOWK*R

M

de for. comp. c. 5. de Procur. &c. in Praxi tamen

IWC

contra Laicos procedere nen folere Judicem Ec-

g

g

"

"

W qui

clefiefticum.

Ubi tamen ob adulterium agitur ad

gt

H

Imv

divortium , Judex Ecclefiafticus , & ubi agitur

TL

134

principaliter fuper caufa dotis, vel ad intereffe

mgnllm' j

[«

985 3

tem-

)U

d

646 LiB. V. TITULUS XVI.

/ lt

temporale, velut ad reftitutionem eorum, qug

j

dï!d

"m

maritus impendit in prole adulterina &c.. Secula-

M

Lv ji Con |

ris privativé competens eft,

I3 Dicog. Vitiumcontra Naturam, quod in ge;

nere luxurig turpiffimum & nefandiffimum dici-

MTC

tur, diftinguitur in tres fpecies.

Prima vocatur

;ud*umLeges (f

Sodomia, ali&que eft perfecta, quando coéunt duo

a t (pedcbvs

ejufdem fexüs, mas cum mare,aut fcemina con-

li qníttt

cumbit cum feemina : alia autem imperfe&ta,quan-

fito 10 Di

do quidem fervatur diverfitas fexüs, non tamen

gt rurpi

vas naturale fed coitus fit in parte corporis non

xz,»whuï*mari"nl

ordinata ad generationem.

Secunda eft Beffiali-

pepaun

tas,feu coitus, vel commixtio hominis cum bruto

fl lu t

animali qualicunque.

Quó etiam referre potes

i ) liil

concubitum cum demone in hominem fe transfi-

aufmer st

gurante.

Tertia & infima eft 7Mollities feu Pollu-

tiquaalt d

tio,qug eft voluutaria humani feminis effufio abs-

dul yolnen

que omni concubitu, que nunquam fit fine pecca-

t

to mortali, fi ftudiosé procuretur, aut cum plena

BIN

deliberatione admittatur. Hzc, quia vix unquam

m t

ad forum contentiofum deducitur , peenam ordi-

mut fostin t

nariam in Jure non habet.

Concubitus cuim da«

Yi n

none, càm non facilé contingat, nifi apud magos

Tbl Q r

& fagas, unà cum magia ple&itur. Beflialitas pu-

Md

nitur igne, ita ut non tantüm homo Cordinarié

lum g

tamen priüs fuffocatus vel capite plexus.) fed

Din Ls

etiam brutum coofumatur flammis. Con[lit. Pen.

"0 inran,

Carol. V. art. 116.. Ubi eadem pomna ignis ftatui-

Vg (

Wi

tur in Sodomiam perfeitam ; quam tamen Jus anti-

( t

.

quum /. 1. $. 2. ff. de Extraord. crim. & maxime

At

(

l

BN

L.3 1. C.ad L.$ul. de adult. olàm gladió puniebat.

1

lu

Tivf

!

H

De Jure Canonico fodomig perfeQs reus, fi Lai-

!

"

cus eft, excommunicari,fi Clericus , ab Ordine

T fs

il

1

i

hi

de-

a,

n

à

li

!

l

De Adulteriis, & ftupro.

647

Ut

TU

"

q«

depofitus & beneficio privatus in artum Mona-

lüïmma&t

"Wi

flerium detrudi debet. c. 4. de Exceff. Pralat. imó

S. Pius V. in Con[f. Horrendum. , Clericos, faltem

Mtg,

] Q"G

1

&nefa

fi hoc crimen frequentiüs commiferint, idque no-

i

A

li

, D

N

torium fit, degradatos tradi voluit Curie fculari

MM

fecundüm Leges Civiles puniendos.

f ii

D*(a

Jam de fpeciebus Luxurie non confummate ,

mme

in quibus non fit effufio feminis.

i

ii

n

Dico ro. Dele&atio Venerea,qu& etiam dici-

I4

Lt

MT

tur carnalis vel turpis, aut morofa, ftudiose quafi-

! p ]

12, vel voluntari& a dmiffa, in perfonis folutis femn-

N

t

383;7?1;;

per eft peccatum mortale (& in perfonis voto ca-

UR U

Vifr

flitatis ligatis accedit infuper nova malitia facri-

idin M

legii. ) licet fiftatur in tali dele&latione. Ita com

^ ts of

muniffima ex SS.litteris 7Matth. 5. v.28. &* Eph. s.

db ul

Ratio, quia talis dele&atio ex natura fua & per fe

n ii

tendit ad profufionem feminis tauquam commo.

u n

"

tio fpirituum genitalium, ac feminis , etíi per acci-

NURU

dens effufio non fequatur.

Et nifi Natura talem

3

delectationem füb mortali prohiberet , prounisfi-

n d n

mum foret in tanta hominum fragilitate ulteriüs

. (s

progredi, fapiffime effundi ac fruftrari femen hu-

ag d

manum cum graviffimo propagationis humani ge-

agon ii

neris prejudicio, Atque hec do&rina ita eft vera;

ut oppofitam ne quidem probabilem cenfem.

"Tl

i :ä::;pm*!fn;a:ïf

m«'!i

Dixi z. Dele&latio,feu complacentia in obje&o r$

y n

j i

turpi, ad luxuriam feu Venerem fpe&ante, atque

zi Cm;j;i',?zn:

orta ex cogitatione circa rem veneream, V. g. cir-

;:::n?m p

ca fornicatienem pratéritam vel futuram &c.

j gt i?

me.:ï:s ü:»ï?

Dixi 2. Venerea, Carnalis, vel Turpis, qu& nimi-

"

i

A:A

Af j

]

rum fentitur circa partes genitales per commotio-

jspi"

A

nem feminis vel fpirituum generationi defervien-

62 [j i

ap

üium, qu& à quibufdam fubinde etiam vocatur

Qao

£n-

Ss 4

6:8 LIB. V. TITULUS XVI,

þn/ïtim vel fenfualis , fed hec, fi prefse fumatur,

eft illa dele&atio ,' quie à fenfibus percipitur ex

j

i qnett

proportione & connaturalitate , quam res habent

g

gt

( nf

cum organo alicojus fensüs, & fere circa peGus,

j

"PL

vel aliquem fenfur, auditüs, ta&üs &c. per mo-

meæ

tum fpirituum vitalium fentitur, cujufmodi dele-

&atio percipitur ex taQu holoferici mollis, aut

difoe t

felis blandz, auditu Mufice, afpe&tu pi&urz, odo-

m

ratu floris, guítu facchari &c. & hiec per fe vacat

ii ht

culpá, nifi preciseé fifistur in ea; tunc enim foret

(irs, 18

peccatum veniale propier aliquam inordinatio-

v ag

Dem.

eyemn f

Dixi 3. 7Morefa, quando nempe voluntas

dele&tationem advertens morAttr, & (icfe detinet

vtl commolon V

in ea, quod fieri poteft in unico inftanti: unde

iedro ton Qu

moroía non dicitur à mora temporis, fed à de-

ER OT.

tentione, approbatione, & confen(u voluntatis in

váeis [rorimum

eam, licét non detur confenfus in aliquod turpe

dptur ml

opus; nam aliud eft confentire in dele&tationem,

r

& aliud in opus turpe externum, qua duo impe-

w

riti fiepe àon diflinguunt,

Dixi 4.' Semper e[f

Ms V m

peccatum mortale, utadeó in re & dele&atione

quievi nf

venerea non detur parvitas materiz, quamvis ob

hma df 11

imperfe&ionem a&l(üs, feu propter defectum ple-

p m

nz advertentiz, deliberationis, aut confensüs in

Télbnohntr,

illam non plené liberi, sut propter admiffam ali-

tni, ünnemy

quam negligentiam, tarditatem, ofcitantiam in re-

R nfefe ol [

pellenda cogitatione turpi ad turpem dele&tatio-

. VL f

nem provocaute, fiat peccatum veniale.

Dixi s.

ótudiose quafita

LETUM f

» h.e. voluptarié intenta per co-

Y

lg

Biiationem de re turpi ad capiendam dele&atio-

VN

Lb

ls

nem. Dixi &. vel voluntarió admiffa, licet priüs

Anim

n

non ea intentione cogitatum (it dere turpi, mo-

n us

'l, pf [

dà poftmodnm oborta tali Ccogitatione cum ple-

h7

na

u

De Adulteriis, & ftupro.

649

'æt)fl þïe

i

Ib

n advertentia ad malitiam, & deliberatione, ap-

feüff l

l:

i

[ul a

u

me h

probetur, ametur, & acceptetur cum confenfu vo-

ih;b:,

luntatis dele&tatio.

Dixi 7. Licit fiffatur in tali

j & f!ït t

Tb

dele&tatione ; fi enim accederet defiderium effi-

As &A

itl

h

i

AU

caxadulterandi, fornicandi,impudicos ta&us ex-

W

V 'l[*ïh

l

ercendi &c. effet fpecie diverfum peccatum , in

zholoïmd t

E.t

Confeffione exprimendum, & fi tale defiderium

&if fs.

d

ferretur v. g. erga perfonam matrimonió ligatam,

4

; &.(. &. bï( Pg äï?(':[

etiam hoc foret exprimendum.

LLTN

]

i

Quzres, an etiam femper fit peccatum mor- $Y

E

1

DN

tale per cogitationem de re turpi, vel per a&um

ub titey

]

externum fenfitivum , dare caufam delectationi

vel commotioni Venereg ? E. I. generaliter: fi

.mmm.&üdfæ:r

T Mdj

dele&atio non quaratur, nec voluntarié admit-

m d

tatur

5

feu fi confenfus in eam, aut perienlum

"

Wil

( t

counfensüs proximum , non accedar, nunquami

t dul

eft peccatum mortale; nam aliud eft dele&atio

I T

Venerea,in quam confentitur, ac in qua non dari

ít caufa de'l--h

ts lu

parvitatem materiz diximus, & aliud e

le&ationis & commotionis carnalis, non tamen*

n. Du, w

i L

quefiue vel ad

miffz. Karchne in tradtat, de adib,

dicit, non quidem dari

ss Duca gt

buman. diff. 1. n. 721.

lo pm;&frca."t:'

parvitatem materiz in dele&tatione Venerea di-

re&e voluntaria, benetamen in indire&té volun-

j w!hn

J/

as

«aria, dum nempe aliquis vult caufam illius abs-

4j

w ,.'W]w'

/

que confenfu vel peric

ulo proximo confens(üs in

t

ii dimpu"

".

$i «ogitatio de rebus

€am.

g. 2. fpecialiter.

grzr

J o

|

I

Venereis fit mere fpeculativa , feu talis, qug qui-

| -*a&::m « ?

cda

dem proponit obje&tum dele&abile , fed non

] du yt

M

ïu

deleCabiliter, & modo provocante ad delecta-

l

;

]

iionem carnalem, stque fifti

t in fola contempla-

"T.

tione obje&ti, perífe nullum eft peccatum , fi ta-

( m

;'*':Um

j

lis cogitatio fiat ex rationabli caufa, etiam tunc,

quan-

jd qrl

yt ccï

9s j

Dc Adlüte

&so LIB. V. TITULUS XVI

quando per accidens contra- vel preter intentio-

& expe lm

nem moveutur fpiritus carnale

& fequitur mo-

.fmrfnex d

tus fenfibilis , uti fiquis ftudet Cafibus, explicat

" g nttu l

materiam luxurie, aut fi Confeffarius legit, au-

ele&anonäf

dit, loquitur

declarat turpia

Ratio eft, quia

non placet res cogitata , fed cogitatio, feu co-

am s,WC

gnitio & notitia veritatis, quam quis fpeculando

N ul d

affequitur,vel ex jufta caufa applicat, & cogitan-

do tra&tat

ais p

W. 3. li cogitatio fit praCtica, qua

; um t |

nimirum cogaofcitur obje&um turpe modo de-

le&abili & provocante ad dele&Ctarionem fenfibi-

lem vel carnalem, ita ut moveantur fpiritus car-

Nt&l

nales, tunc, fi parüm duntaxat, vel mediocriter

firim, n r

tantüm ex fe, excitat commotionem fpirituum ge-

malen lt lat

nitalium, talis veró eogitatio absque jufta caufa

Teptriuo n

excufante fufcipitur , peccatum eft veniale tan-

n apran, d

tum

nifi forté apud valde debiles per accidens

ht lr mott d

fit periculum proximum confensüs in ipfam dele-

V n

&atlontm Veneream,

Si veró illa cogitatio pra-

j QW.X N

" &ica de fe eft vehemens, acexnatura fua vehe-

j QURTL,

menter provocat Venerem , & proximé ad pol-

k t lo

lutionem, eft peccatum mortale, fi voluntarie

Mu

foveatur talis cogitatio , & neceffitas valde ur-

Xm Unf(*, P VC.

gens non expoícat talem cogitationem , & pe-

78 rf

riculum confensüs in deleCtationem non abfit,

Itl

Cardenas ;n Crifi difp. «2.n. 118.117.121.138.

] orer&fo

Karchne /o. cit.4.8 2

W. 4. de aCtibus externis,

qui poffunt vel folent excitare motus carnales, fe-

MII (omgd

EC

ré idem dicendum, quod refpondi de cogitatio-

"uf itrg

e interna praGlica: fi enim folüm modice, vel

k "m L lem

mediocriter excitant, & juífta eft caufa tales actus

exercendi

M tio&

& periculum confensüs in dele&atio-

If&ätwng l

nem abeft, tunc nullum eft peccatum , ut fiquis ex

UT PIOq

lg, «

equi-

w

De Adulteriis, & ftupro.

6gi

W

:

H mth

equitatione, atta&tu rei mollis, afpe&tu feminz

Hm'&lhn

"N

in vultu &c. experiatur ejufmodi motus : venia-

fs

i

"N

j:

IN

le autem,fi fine jufta caufa exerceantur : m« rta-

4

3l

le veró, fi ex natura fua valde vehementer provo-

Qoyt h

!

cent ad deleCtationem carpalem ex una, ex alte-

!

LT

41

ra veró parte non urgens adífit neceffitas ponendi

T (

tales a&tiones, & periculum confensüs proximum

d

non abfit, uti foret afpeCtus vel ta&us non obiter

À

1

aut fortuitus partium obfícenarum alieni corpo-

»: 1 um:

i

ris, maximé diverfi fexüs.

Sed de his atibus

UW

aT

externis in fpecie ulteriüs.

le;

Dico rr, AfpeGus rerum de fe non inhone-

I6

k!

[

L

Muv

ftarum, & non provocantium ad commotionem

")

Va w di

o i^ N

carnalem, licét hac preter intentionem fequatur,

H

atfine periculo confensüs,culpà vacat. 2. venia-

d

lis tamen culpa erit, fi per fe poffit ac foleat in

ER

afpiciente leves motus excitare, & fiat fine jufta

TY

b

d

tl

caufa, v. g. ex curiofitate , atque fine animo Ve-

w

AW

m

nereo, periculóque confensüs in dele&lationem.

,aaxüle

3. gravis autem, fi obje&um fit valde turpe, per

i, RCR

fe graviter libidinem provocans quoslibet (feclu-

?

"

fa neceffitate afpiciendi, & ftante periculo pro-

$l

ximo confensüs ) vel fi intendatur dele&ctatio Ve-

lu

nerea per afpe&tum etiam de fe non inverecun-

70

]S) 'l

dum, ut fi afpiciatur ex tali intentione facies fae-

u I*J'

,

minz. P. Sporer & communis.

b t

h

Dico ra. Verba turpia, le&io obfcenorum,

A

) jiw "

fpeCtatio comceediarum turpium, cantiones inho-

r*'"Oïs("

8

UA

neíiz , geftus, litterz , vel dona amatoria, fi fi-

( G

ant tahtüm ex levitate, curiofitate, oftentatione

n

M 97"""

ingenii, vano folatio &c. absque fcandalo alio-

d

a

rum, & deleCtatione Venerea propria , uti & ri-

j*

diwh

lo

n SJ

W

fus ad turpiloquium , non fünt mortalia pecca-

il

135

L

" P;ul "

P Adaltml

662 LIB. V. TITULUS XVI.

gt ii

ta; benetamen, fi fiant animó impuró & eum di-

firi la Croïx ]

le&atione turpi, dire&e intenta,vel deliberaté ad-

J

[

1

" Tius Q

miffa, aut cum gravi fcandalo feu periculo ruina

j

h

00663: üüüm "

fpiritualis aliorum. Sanch. de Matrim.1. 9. d. 46.

a ial

5. 3 1. feqq. Filluc.Bufenbaum &c.

Y6

Dico 13. Choresz fecundüm fe uon fünt ma-

g itonon

j titi qunot

lg,nec aCuslibidinis, fed |etitig, facilé tamen

"

fiunt malz, vel venialiter propter vanitatem , pe-

qeruda n u

culantiam, amorofa verba vel geftus &c. vel mor-

valiter propter pravam intentionem fe vel alios

,al foe d d

ii d gt

concitandi ad libidinem per ofcula, tactus impu-

wiovol i

ros, geítus graviter fcandalofos &c.

La Croix

sl

L 2.p. 1. n. 287. & alii.

m ao p

T? Dico r4. Ofcula non obfcena, t & ample-

muritedttr h

xus, fifisnt officii causà velex more patrio, vel

amoris aut benevolentiz augenda ergo, non fünt

ammpulltia d £j

peccata , licét per accídens füboriatur commotio

p a

& delectatio Venerea , modó abfit confen(üs in

p T

t V o

illam. Si antem fient ex vanirate, levitate, pe-

tulantia, joco, vel etiam fenfualitate, prout hec

D v o d

dicit fenfnalem ac naturalem affeCum, non dele-

i r

&ationem Veneream, fünt peccata venialia, utl

Vl t i t

& ofcula tenerz etatis ex affeCtuofo amore. licet

i(ruræ QOUf (

(at citra confenfüm vel periculum copfens(s) fe-

"17 Gnot &

quatur commotio Venerea & dele&stio, aut fe-

:'zïn Iþf? Bol m

catura prevideatur ; quia tantüm indire£&e eft vo-

ïsïu. i il DT

lita in caufa,non mortaliter peccaminofa. Si ve-

"Id u u

ró ofcula figantur cum ardore vel mora , vel in

:g;ïurpia Uf

parte valde impudica, aut (i intendatur ad perci-

:ïl!

pieudam deleGarionem Veneream , licet nihil

Udii (amä, ln g

LT

810qu (

aliud intendatur, & abüt periculum confensüs in

"

Tl

ipfam pollutionem, funt peccata mortalia, ut con-

MT

"I&

ftat ex decifione Alexandri VII, oppofitam propo-

Q

"ii

» C

me, "T

fitio-

ULUS n

De Adulteriis, & ftupro.

655

'"molmw .

N

fitionem ordine 40. am. damnantis. Sanch. Spo-

hntema

n

h'll

xer, Diana, la Croix z. $9 3. feqq

ALTS

i

"

Dico r5. Ta&us proprii vel alieni corporis in 26

'(h,JtMm

du

M

parte honefta, fi fiunt ex caufa rationabili, vel jux-

"t

ia morem patriz, non malo fine, culpa vacant,

ln

Lk*u

licet preter intentionem & absque periculo con-

"dbf

UET

þnm

fensüs oriantur commotiones turpes.

$i veró

"t i

fiant ex joco, levitate, petulantia &c. euam in

uT

n

parte nuda alieni corporis, ejusdem tamen fe-

xüs, vel fuper veftes alterius fexüs, vel in animal-

T fümwgm [ rä

culis etiam ad genitalia, ordinarie peccatuin eft

T f *htaöuw

"od l Lz""

tantüm veniale, fi abfit periculu£n proximum con-

1

fensás in dele&tationem Veneream, que inde fors

B o

oritur.

Si autem per taCtum proprii vel alieni

31 gv

corporis intendatur deleCtatio Venerea, vel etiam

omnino pollutio, vel deliberate admittatur, clare

at nt

eft peccatum mortale; uii & fi ta&us contingat

t ammott

in partibus inhoneftis alieni corporis, maxime

v i evfenfr

alterius fexàs. La Croix7. $ 27. cit.

x vt at pe

t n

-ln

M

Dico 16. Ponere a&tiones de fe honeftas, vel 2

vt

faltem indifferentes , quas tamen fuadet aliqua

" pl

cauía neceffitaris vel utilitatis , vel etiam aliqua

n

w ah

u

nature convenientia, quamvis prevideatur ind&

st

oritura commotio & deleCtatio carnalis , vel

ï'*.u

,.l,f '

etiam ipf3 pollutio, modó abfit periculum con-

mfröj i" 'Ml

fensüs in illam, nullum eft peccatum , ut eítaudi-

l

" mue"f* "

re, dirigere, vel, ubi opus eft, interrogare pani-

" ,«Mmml "

tentes turpia confitentes, legere libros de rebus

,,.VA N d müm

obfcenis ftudii causá, tangere proprium corpusg

Ü^

1 u n hdimudþ

exjufta caufa, cauté loqui cum fcemin2, edereac

Cmüï !

bibere fervatá temperantiá &c. Venialeautem erit

PT W

!

ponere a&tiones illicitas, etiam ad genus Luxurige

ngmaha,

Á

pertinentes, qua fecundàm & per fe folüm leviter

al

]

influ-

j

A

,

!]

y Adulttf

654

LIB. V. TITULUS XVI.

ipfluunt in commotionem carnalem vel pollutio-

j upro

if o

nem, ac ideo folüm leviter in fe peccaminofze

1

5 GraVï pff

funt, licét prevideatur commotio carnalis, vel

i

i

eliun, 1

[

etiam pollutio, at fine periculo confensüs, uti eft

duncum for

cogitatio pra&üica de obje&to Venereo tepida,

taCtus manuum femioz, verba smatoria, & uni-

g

verfim illi afpe&us, ofcula, ta&us &c. quos füpe-

ii gt

r

riüs diximus non excedere peccatum veniale, At

LL

sl od n6

veró ponere aGiones in genere Luxuriz illicitas,

yhiod i

quz per fe vehementer provocant Venerem, &

yinfomp r

ex natura fua tendunt ac graviter influunt ad com-

iiinnoz d

motionem carnalem aut pollutionem, licét abeffet

yi n n

periculum confensüs in eam , peccatum mortale

frait fri

eft, nifi urgens neceflitas eas ponendi daretur fine

Vr pr f at

periculo confensüs proximo, uti eft cogitatio pra-

vt epolltunty

G&ica vehemens voluntarie habita, ofculum lafci-

il rl nten t

vum, afpe&tus vel ta&us valde impudicus non obi-

al at ty

ter fa&us, v. g. pudeudorum alterius fexás, Ra-

u v d

tio, quia, ficut dele&atio Venerea & pollutio, vo-

ERN

luntari& admiffa vel procurata, Jure Naturali gra-

LA TT

viter eft prohibita ac intrinfec& mala, ita & illius

:xquxüdcm d n

caufam de fe efficacem ponere, nam quando gru-

T rR t

viter illicitum eft dire&é aliquid velle, etiam gra-

Tlem m T

viter eft illicitum indire&te & in fus caufa illud vel-

Alerd o Tiltrt g

le, Vid. Sanch. d. 45. s. 4. 13. 1 . &t. Karchne

u fecxonerer; lt

n.79.88.«. Notantinfuper DD. quód idem in-

IT Mtritere d

telligendum fit de diftillatione, quod dicitur de

Ml g

& t

pollutione. Diffillatio differtà Pollutione per hoc,

V uj

quód in pollutione effandatur verum femen ad

n D

"

generationem deftinatum, & ordinarie cum vehe-

WH

menti dele&tatione motüque carnis, in diftillatio-

4 hU(UBQU

i

ne veró humor quidem faubtilior, inter femen &

g.

winam medius, ordinarié cum minori dele&ta-

ngl T

F4

fmms

tione

* h( "

lT

m

De Adulteriis, & ftupro.

655

N

W

RLT

tione & carnis commotione, imó quandóque im-

r

N

l

ll;

perceptibiliter feu absque carnali motu

(Unm.,ü i

rmo

Objice. y. Grave peccatum eft ponere a&tio-

AUWI: ^

Ufb J

nem de fe licitam , fi ex ea prevideatur fecutu-

ij (f;

Wi

rum homicidium , fornicatio &c. ergo etiam, fi

!

l

J

fortiori, fi

BOIP NI

ex ea przvideatur fecutura pollutio

illa a&io in genere Luxuriz eftiliicita: ergo pri-

Uex(g'

mum & fecandum membrum non eft verum

2.

N Lï

AK

z

Si pollutio eft intrinfecé mala, tunc datur obliga-

Ph

WTO (ï[( &

tio in fomno naturahter ceeptam reprimendi ora-

fxlil i m

ni poffibili modo: fed hoc eft contra communem.

Fute [

y. ad 1. N. conf. nam homicidium caufat damium

e "hht un

irréparabile, & fornicatio non fequitur nifi ex

l fl*pO"

caufis per fe ordinatis ad coitum, que non veri-

L

IU

ficantur de pollutione ; nam hec fequi poteít ex

12 al Wf

caufis licitis, velleviter tantüm illicitis, & per fe

«s d

cum illa non connexis: ergo tales caufas pollutio-

m wins D

nis pouere non ita eft prohibitum, ficut ponere

Verdogtin

Ccaufam homicidii aut fornicationis, Vid. Sauch

*mu

u

9. 14. Karchne n 4 3. 44.74. Ada. N. fequelam :

"n Ath 03 Iim

eft quidem obligatio non promovendi , vel po-

t'h

ulg Ü

fitivé non cooperandi ad ceptium aliunde nstu-

ralem feminis fluxum, non tamen impediendi vel

)"ï

whkl

dulïw u

il

cohibendi, ne natura aliunde,

g. in fomno, ir-

W

l!

[

n

ritata fe exoneret ; hoc enim non eít procurare,

M

n

ld

fed pati vel permittere fluxum humoris, ne , cor-

n

Qul

t

ruptus noceat.

Sed, ut evitetur confensüis, om-

" iM

ni modo cavendum, DEUS rogandus, mens aver-

ii u

tenda, manus cohibenda &c.

iil

j u 1 ï

e..ük

Queres, an hucusque dicta de dele&tatione

22

«,&mi

n ..«-

Veuerea, ofculis, tactibus &c- etiam prócedant

j Lf

in Conjugibus?

item in Sponfis? y. ad T. Con-

i Lu

bulah

jogibus licent deleGatio Venerea, afpectus, tur-

ime

( Ü Wll

pile-

Alulte

656

LID

TITULUS XVI

piloquia, ofcula, ta&us etiam impudici &c, fi

referantur ad copulam , qua concipi poffit pro-

mawnæ, i

gid tl n

les; cüm, ubi finis eft licitus, etiam media ad

agdum forarum |

illum ordinata non fint prohibita: fi tamen hac

1fïua dedi

ordinarentur pracisé ad augendam voluptatem, |

eu 4j t T

feclusó pollutionis periculó , effent peccata ve-

nialia , ficut ipfa copula pracisé ordinata ad v.

luptatem, eó quód inordinatio fit pracise in vo-

TITUL

luptate quiefcere; ficut edere & bibere pracise

ideo, quia percipitur indé voluptas, inordina-

J datora

tum eft

pariter, fi di&tos a&tus exercent conju-

Vk

ges absque animo perveniendi ad copulam , aut

fine alia caufa, v. g. ad confervandum amorem

N

conjugalem, & absque periculo pollutionis, pec-

ag

catum foret veniale

Si tamen exercerent actus

!a///f//////m

fodomig imperfecte proximos, vel congrede-

77

r

rentur modo valde dedecente , ac tali , ut per

QW 117

fe proles concipi non poffit, vel pollutionem pro-

u Imcm Dw r

curarent, vel femen perderent ftudiosé aut volun-

La l

tarie,effent peccata gravia contra Naturam.Sanch

EU

l. 9.d.45. Dian. Gob. Karchne, & alii.. Qya in

re habent conjuges , ut attendant.

Et utinam

Tl

non toties abuterentur fuo ftatu (in quo multa

Liy.

i 9"umur (

ipfis licent) & non turpiffime peccarent !

g. ad 2. Sponfis, ficut copula & pollutio;

:

23

p'"" iüly

non minüs ac folutis , graviter eft prohibita,

ita & delectatio carpalis proxim& ad pollutio-

»3 R0 d

W ]

nem difponens, cüm fit inchoaiio illius , uti &

Tidgr

j Uf

T

actus impudici , de fe vehementer provocantes

u

ad veaerem , edam feclusó pollutionis pert-

Dl

filig f "

Licent ta-

M

culó , iisdem graviter funt illiciui.

);)D

Somlegm

men ipfis aCtus pudici, in fignum benevolen-

W eü]

g,

tue exerciti fine pollutionis periculo , uti ame

i

d

L

ple

aL d

Pml]

I

w

" Qil&m n

De Adulteriis, & ftupro.

657

N

!,q

WO

plexus , ofcula , & ta&us non impudici, locutio.

J

nes amatorid, afpe&uä affabiles ; quia Sponfalia

m; &

QQQJ

L

D

dant jus àd talia amoris & benevolentie figna ad

Ut

hinins

i

i

conciliandum futurum Matrimonium ; quamvis &

t d

Ro

ifta ego diffuadenda cenfeam ob periculum pro-

Yi

m

L

grediendi ulteriüs, Vid. Sanch. diff. «6. lib. 9. cig,

! NG Qj

LU

? m:;ato i

Q

MV

"u

IIIULUS XVL

l

j

(

LU

W J

:»

De Raptoribus, Incendiariis, &

&l t

Violatoribus Ecclefiarum.

CT:JU:::dl i SOPW

«

—

»;

SUMMARIUM.

J

r. Qyinam jint Rüaptores , Incendiarii , & Y'sola-

Ti

a

g, r«

tores Ecclefiarum : quid & quotuplex. Ra

pina , Incendium, Sacrilegium.

n d U

Qua fit pena. Raptoris, vel Rapina.

p

Qua Incendii Dolofi , & Culpofi,

M gdf"fm

M Ms

g lus

Y

W

Et qua. Violationis Eccleftarum.

,»m&

[

d.

3:'

n prafumendus fit dolus, vel culpa, cafu

j n Ut

eritur Incendium, C ne[citur origo.

;, tuptt d

h

UL

fAm fequüntür delida, quibus leditur proxi-

l zkïm

m

H [

]

mus in bonis & rebus Fortune, nimirum Ra-

pina, à quà hoc loco Ztaptores K auber / 1n-

Jbet

j

i

l tl

cendium , à quo Zmcendiatii , Qärenner/ 9terbs

tetne? / & violatio ac fpoliatio Ecclefia-

qe

:äd ?

rum , à qua V/iolatores Ecclefiarum deuominantur,

"n '10]

:Jx'

r (

& hoc titülo explicántur; dein Furtum, Ufura,

; [

(

Crimen falfi, Sortilegium, & Coiluíio, que in fe:

pmh;m ! ,

r

L J

quentibus. Porro Zapig4 , nempe rernm ( dé

li

119

y ij

u 5*)1

Auptu enim perfonarum in tir. praced. & tihi

4. lib. iy.

mgm !

Pars d.

jam a&um eít) fui&é fumpta de-

t

fini-

l

ylpto ibus

és8 LIB. V. TITULUS XVII.

"II m

finitur effe injufla vei aliena mo&zlzs per vim fadia

[ nplätur.

ablatio, lucri faciendi causá: adeóque differt à

fj Pa

furto, quód Fur auferat rem occule & fine vio-

j ; Cinidi

lentia ac nemine refiftetite, licet fubinde per vio«

i m

lentiam aut effractionern fibi viàm faciat ad aufe-

y n 0007

P

rendum : Raptor autem violenté. & manifefte

h

j

rem extorquest, ac duplicem inferat proxiro in-

"T TT

juriam, unam in rebus, uti fur, alteram ipfi perfo»

duu vduo f t

nge: quare & duplicem contrahit obligationem ;

|

l

g p il

eftituetidi rem ablatarn, & fatisfaciendi petfo-

yeittma dina

na pro illata ipjuria.

iffert quoqueà Prada:

m&mqaal Itryt

t;)0He , quam etriam vocaut ytafum gmjfat:onem,

j ts Lal J.

vel barbare Atoboriam , quód hec fuperaddat in»

Qéconiyf u

fidiofam in viis, five publicis five privatis, aggref-

ETE

fionem, at citra occifionem: qui ficagunt, vocar-

AT6 04 |f UI

tur Citra(fezSkauber, — Per vim intelligitur tà

Dt r o d

privata, que fit fine armis, quàm publzca, qua fit

Kteeidnin

cum artmis: nihil tamen intereft , an vis inferatur

li äm N

a&u, vel folüm paretur contra refiflteutem; nec;

30 quis vim inferat per feipfum, vel per aliós áu-

t us

mmwtp *

xilium ferentes

Incehdium eft datnnüm igne da-

il mcoRap

tum, quando nempe quis edificia, domos$, pr&-

dia, pagos, oppida, Ecclefias, aut bona áliena, fe-

Betüferey j

getes, foenum, fru&us appofito igne incendit ac

Lutig I'eusfzccrt |

devaflat : fi id fiat dedità operá, deliberaté, ac

IAf'

doló maló, Dolofum : finon ftudiose, at non fine

l.

t d

culpá negligeutiz vel imprudentiz, Culpofum : a

ibii,

fine dolo & calpa, Cafuale nuncupatur, quod nem-

li

mf'

TU

pe previderi , vel previfüm averti non potuit.

ij

Ut g

Violatio Ecclefiarum hic dicit violentam eftra&tio-

:;rog j

T

tnt

nem locorum facrorum ctim fpoliatione, atque in-

* U

ij

Mi

volvit facrilegium, quod tripliciter committi pot-

"g

eft : fires facra de loco facro: res facrade Joco non

N

lig h

Ài

As

facro :

li

l

RJLUSM

DeRaptoribus, Incendiariis, &c. $9

j vmx

UM

facro: fi res non facra deloco facro ( ibi depo-

A i

wr"'

fita) furripiatur,

M.'h VTR

!

Dico 1. Pcina Raptoris dejure Civili eft duplex,

"t

W

Civilis & Criminalis: Civilis, i agatur civiliter

" o

"

aActione vi bonorum vaptorum , & hec aGio infti-

H(l

^ t li

!

M

U

tuatur intra annum utilem, eft quadruplum, cuí

—

T "E« I'If TM

tamen fimpluri feu perfecütio rei ablatz ineft,

PT.

Injï ö'l z.

il ?LW D

C. de vi bonorurü raptor. übi etiam con-

ceditür a&io furti contra Raptorem.

C rzmmalzs,

M nohg

l & M ]f

fi agatur criminaliter ad vindictam publicam ; eft

U

u

En Wu M /h

perna extraordinaria. ]. ulr. ff. de privat. delit. ni

t Mp n

accefferit qualitas predationis; tüücenim eft pé-

iia cápitalis. /. 28. ff. 1. ff. depenis , etfi unica vi-

j JUZEL?HA'

ce contigiffet, Con[l. Pen. Caroli V. art. 124. Ha-

lr r

n

DN

die proin Rapita accenfetür deli&is publicis ; cürü

támen olitn inter privata numerari confueverit, Iri

k m nl d

[

Germania feré folet effe peena gladii cumimpofi-

Ah h?

li t

tione cádaveris adrotam. AGio vibonorum rapto-

N xæx&msx&xï

Yusi & aGio furti ia multis hodie locis videntur

s d a

exoleviffe ; poftquam rapina & furtum publicis

vwïm

vindicantür penis. D. Greneck 5. 4.6. De ]ure

&Hr

hmwm"

Canonico Raptor excoinmunicari jubetür, &, nifi

u srj U) d'" Mp

plene fatisfecerit , ipfi neganda abfolutio , atque,

E RIML u '10 2]»

fi retiuát fatisfaceré , mortuo fepultüra facrá, é. £,

*HPPH

ä T.

PEN,

i

24"'

.ml

Oïf, GC Er

Dico 4. Pona Íncendii Dolofi de Jure Civili

C uosela

inoderno éft ignis ; & vivicomburium. Con[ffit.

'læl C"

Carolin. arí. 12 $.. vi confüetudinis tamen vel fta-

" EMM

'JTI

turi alicübi folent priüs flrangulati, & tumn cor-

u iil avcm ;

pore rogo injici, ad evitandum defperationis pe«

riculum, Dixi, Dolofi : Culpofumi enim pro qua-

m U[VIUIWW

litste culpe, late levis, leviffimz puniri arbitrarie

(

gf

D

v!ff Wm j

poteft? cüm heque Jata culpain deliQtis equiparee

,)hï P!

E J

I

th.

tus

pl

VT !

p

660 . LIB. V. TITULUS XVII

R P lbusïl

&[

tur dolo : locum tam habet a€tio Civilis ad ! epara-

laSl e'

tionem damnorum & intereffe, ad quod ante fen-

an du

famïus d

tentiam non obligatur, qui per culpam mere Juridi-

cam fuit caufa iucendii non conjunGtam cumT/ieo-

süum TT5

logica, bene tamen, fi culpa Theologica, faitem

" qyyea 16

gravis

interveniflet,

Incendium Forttuimtum vel

"LA

Cafuale, nulli fübjacet peenz

De Jure Canonico

Dc l sf

qui templa & loca facra aut religiofa dolose incen-

irniqo f"

dunt, ipfo fa&o fuut excommunicati,qui loca pro-

i s

D

f

fana, prater peenitentiam triv.m annorum excom-

éofin, at

municandi, c45. 3 1. 22. c4uf.2 2.q.8 . c. 1 9. deent.

Wi vmiofàc

Excomm. c. 6. de injur. Sed nec ifti, nec illi abfol-

gelell v n

vendi fünt, vel inloco facro fepeliendi, nifi priüs

pueaa naditn

damna data refarciverint. €4H. 2 2. cit. c. y. D. t. ubi

fen: mb

infüper obligatio refarciendi tranfire dicitur ad

fumntiptrtn

hzredes injufté damnificantium, nempe in quan-

yu r apán tl

uim patitur hzreditas.

eryld df f

Qusres, quid prefuümenduin, dolus, culpa, aut

p n u

afus fortuitus, fi v. g. in edibus ortum fit incen-

dium, nefciatur tamen, quo authore vel origine?

Til

EX

5;. Dolus non prefümendus. per /. 6. C. de dolo ina-

"ulenii m

lo. bene tamen aliqua culpa iahabitantium in ge-

f melïra&mne

nere. per/. 7. ff.1. ff. de Off. Praf. Vig. nullius ta-

ditmy commumm

men in particulari prefumenda eft culpa, nifi poft

TP arCrpg

inquifitionem gravia contraaliquem indicia depre-

(

heníafunt. Quamdiuautem de nullo ex domefti-

srurl'on tfr )

cis in particulari prefumi poteft culpa, nec pater-

M r

familias nec ullusalius compelli poteft ad reparan-

.mur,und uread:m-

dum damnum incendió datumaliis, Gail.2. obf.2 r.

9. 4. feqq. Harpprecht f.14. Infl. de L. Aquil.n.9

TITCUI

& alii ex /. 2 2. mf)f & R. $. contra Fachin. We-

)

fenbec. Si veró certó, faltem prefümptivé, con-

ftex de alicujus determinati culpa; vel is eft pater-

RT

fami-

l

L

lt

NY

Ü

De Raptoribus, Incendiariis,&c, 661

n&iuüvi!iszd !

i

| d

iil

familias ipfe , & conveniri poteft ad reparanda

damna, vel eft unus ex famulis, & tunc paterfami-

*ipfïfd n

Mib

lias, fi famulus deliquit extra officium fuum, ad

nwnjun?umm?aä

MP'Thmlugin.

quod affumptus eft, aut pro diligente femper ha-

t

atj

iï.'lï] FUWI!QL

bitus, conveniri nequit. P. Schmalzgruebgr b.t.

2.97. 98. cum Mafc. Farinac. Carpz.

ht Deþü(j::ä

Dico 3. Pena Violationis Ecclefiarum de Jure

::mïigiofado!csäi:»:z;

Civili antiquo fuit varia, hodierno autem Carolin.

:c-muaimi.quä!on;;

Confl. avt. 17 2. feqq. fic punitur: fiquis etiam, fine

li,

effra&ione, aufert facram hierothecam, $fftoit?

124 gdn

(fitanfs/. cum hoftia confecrata, vivus eft combu-

i d

rendus: fi aliud vas facrum,aureum vel argenteum,

ivipini ii

patenam vel calicem, etiam extra locum facrum,

T FTTT

aufert ; item fi furandi causá effringit, vel dolofis

t n d d

inftrumentis aperit,'emplum, facrarium,facriftiam,

Tn o

cippum, vel capfam eleemofynariam, alio mortis

genere ple&tendus eft: fi veró fine effraclione res

i d d

facras minoris confiderationis, v. g. candelabrum,

x en t

mappas altaris,aut res profanas in Ecclefia depofi-

o iutt D

t2s aufert, ficut fur profanus, peená tamen non ita

i lia

facile mitigatá, puniri debet. De Jure Canonico,

qui cum effra&ione fpoliant Ecclefias , ipfo fa&to

1 m'.pahhabiunüumia;:

dicuntur communicati. £. 22. de fent. Excomm.

Jf v

r

T

(qug excommunicatio, fecuta denuntiatione,re-

fervatur Pontifici)) neque abfolvendi funt, vel ia

o

x "

loco facro fepeliendi, nifi pro poffe priàs fatisfe-

N d

: ')'M f.ll h

Ms

cerint, uti de Incendiariis dictum.

nx

T (adt

Q

TITULUS XVIII.

gtit (il/

" l

De Furtis.

Í i

frrit

g"

SUMMARIUM.

fæf p[lïcu D

[

j

j

J

s. — Quid fit furtum.

o

p

t 3

2 Qta'

3

662

LIB. V, TTTULUS XVIII.

m i

2. Quotuplex ; prafertim quid Magnum ( Par-

:?atæ

(s

yuim.

gt pl

$. Quinam reos fe faciaut furti.

i DI

4. ZAn, qui in nece[fitate aliquid auferunt,

s Ri v

$. Qua dentur aitiones ex furto.

m jgit

6. Qua fit pena furti.

4 hu í

"M slni

]

T Urtum, quämVis füb eo laté accepto veníat

yan d u

omnis injufta rei alieng acceptio vel ufür-

[]

[

patio, proprié tamen fumptum à Legiftis

hr

dl

ex S. 1. Inft. de obl. qua ex del. definitur effe con-

2

d

iM

if

ereitatio fraudulo[a rei, vel ustis, aut poffe[Tionis, lu-

eri faciendicausá. — Dicitur z. contredlatio, feu ta-

n k

lid, guod f t t

lis acccpüg,pcr quam res de loco in locum mo-

f font jmtrla

vetur, 2. fraudulofa, id eft,occulta, infcio & invi-

to domino, qui nempe quodcunque jus reale ha-

Aertare dul

arto, v tigntant

bet in re, cum dolo, & fcientia, rem effe alienam ;

Ti tortrtr t

fine vitamen. 3.rei/fcilicet alieng, & corporalis;

nam jura incorporalia? fervitutes , aCtiones &c,

gaio n

d v m

cüm tangi non poffint , occupari potiüs, vel ufüur-

n db od

pari dicuntur, quàm contre&tari, vel auferri, uti &

res immobiles.- 4« tIsfis, ut fiquisre depofita,vel in

pri, & i m

pignus data, clàm utitur & fraudulenter. $. poffcf-

T Ua

TOX lst

]ïam's.ut fiquis, licet dominus fit, poffeffionem vel

detentionem rei, alteri competentem, occulté au-

Fundamg, y

1

fert, v. g. debitor rem alteriin pignus datam, ,

t n Ordrne d

lucri faciendi caus4, unde, qui rem alienam con-

Mdv

tre&lat maliriose deftruendo, lacerando, in ignem

:;.ve Wirenr DT

projiciendo, non furti , fed damni injurià dati

LT t

reus efl. — Cum di&a definitione taliter explica-

ld t r

ta quoad fübftantiam convenire videtur definitio

M

!

" qmpu

furti, quam cum S. Thoma communiter tradunt

m

Tj

]

Theologi his verbis: Furtum eft occulta acceptio

u f Átldoy

AYt

Tl

'l

E

"De Furtis.

665

, KT

;ai aliena, dominó vationabiliter invitl. Ratiene

yei ablate fortitur yaria nomina ac fpecies: fiho-

It

mo liber clàm abducitur, Pl4gium: fi pecora ex

i

A

pafcuis , Abigeatus ; fi pecunia publica, feu ad

A M

grarium Reipublice vel ad fiícum Principis per-

tinens, ab eo füblegitur, cujus fidei non erat com

miffa, Peculatus: fi vero ab eo, cnjus fidei erat

LL

IM

comimiffa , feu ab adminiftratore retinetur, velin

!

l

ï:läenut(emi

UA

proprios ufüs convertitur, Crimen de vefiduis ap-

"t É

)

pellatar &c.

Furtum dividitur 1. in fimplex & qualificatutt ;

trl Vs tï*:w'f

ilud eft, quo

d fit cum violenta effractione, vel ar«

v' Buf

lofum : 3-

MR

mis , aC propterea etiam dicitur pericu

n

'

lud , quod fit fiae tali circumítantia aggravante,

Id

d

lMd

ul

licet forte janua velarca rumpatur manu, velape-

IN

riatur clave adulterioa, mif einem Syietrid) / aut

at at

horreum, vel tugurium effringatar fecuri , autde

nf d

te&o removeantur tegulg. 2. in manife[.um ,

ln r

quando fur vel in ipfo a&u deprehenditur, &in-

ts &'ms&:;

clamatur, vel faltem antequam rem deportaverit

t o a

ad locum illo ipfo die, ad quem deportare defti-

eed d

: ac in nos - manifefbum,

niit, & ibi permanere

gt

1

vel, ut loquuntur gec - manifeftum ,. qu

ando fur

atb J

nonita deprehenditur,

& inclamatur.

3.in Ma-

fideratione Ju-

iocint

Et.pofff:rfma

gnum & Par

vum: Magnum in con

gt

ridica & in ordine a

d penas publicas effe cenfe-

a

z

m tl v

n

tur, quod adequat vel fu

perat $. folidos in pre-

t

Feud. 27. f. fin. Conftit.

'u:: (

Tisd

tio vel valore rei ablate.

"

Intelligitur autem

[

dl

m

Carol. V. avt. 157. & 160.

dw'll ]HU

f

per folidum aureus Hunga

ricus

feu optimus, vul-

r d

d

nos modoó valet 4. flo-

!

o Stemnifec / qui apu

1 wuoaeuh(e

g

Conftitutio Carelina ex-

a'ml[e Wde(

yenis & IO. crucigeris.

i

m

fünff &»àou /. id

(s

primit g. folides per verba,

€it,

u

l

Tt4

s

l

x

um

eft, per florenos aureos optimos.

Proinde Pr-

|

wnïoüms'

yun erit,fi valor rei ablate non attingat f. foli-

dos; neque hic attenditur , an pauper vel dives

uf

fit , cui aliquid furtó fübtrahitur.

Magnum in

i:.greviter ub

confideratione Theologica & in ordi

ne ad confti-

yifnmi r

je p

tuendum peccatum mortale, & ad inducendam

obligationem graverm reflituendi in confcientia ,

quihaudmuhum (

in genere re&é dicitur illud , quo aufertur tanta

fredegt i.

quantitas, ut dominus rationabiliter fit graviter

al a

án, r

invitus, feuquz perfe apta eft caufare gravem

animi dolorem vet triftitiam in eo, cui aufertur,

yuteia n

Quenam autem illa fit quantitas in fpecie, valde

geltomiei

variant Theologi: aliqui flatuunt quantitatem

Ditot o

ábfolutam, & refpeQu omnium, quibus aliquid

trfe pfor v n

aufertur, equalem : alii meó judició meliüs quan-

dul f

titatem refpe&tivam, ita ut major requiratur fum-

t mindndo, qur

a ad furtum magnum apud ditiores, & minor

valo, frtt t

fufficiat apud pauperiores , quibus aliquid füble-

Aitrto, o fs

gitur : & ex his aliqui quantitatem furti magni

BIN

aW

t

NV

explicant per monetam pecuniariam, alii, forté

aol n

meliüs per vidum diurnum, & dicunt, tunc domi-

num rationabiliter effe graviter invitum, adeóque

MMlglu)

M dttug] (

peccatum mortale committi,

quando velin pecu-

nia vel in aliis rebus tantum a

F ff &

ufertur, quantum re«

quiritur & fufficit ad comparsndum vi&um unius

lt D 4j

diei, proportionatum ftatui & conditioni perfo-

lba;f&;;iw/;, Tj i

n&,cui aufertur. Nec inde inferas, peccatum gra-

Üleiiy

MTM

ve non effe, fi Regi, Principi , vel alteri opulentif-

fimo auferantur duo, tres, quatuor &c.

:,«:«auem Mihtyd f

i

aurei, quia

his perfonis vix I0. vel 20.

aurei fiepe fufficiune

ues il Rtnt

$d vidum unius diei; nam

nf Q

B. quamvis hujufmos

H

W

1nu

di perfong fübin in uno die confümant 1o. vel

l tpe f

plures aureos,ifte tamen victus fecundàm defignas

t m ah!

Ht

U

tio-

hg&

Ui

DP

Tt,

li m

De Furtis.

665

t )

o

tionem morali judicio factam non cenfetur effe.

E "w

j

li

proportionatus,

Accedit, quód, nifi refpe&u ta-

il

j QEMM

l UU',

"t

lium perfonarum duos vel tres aureos, fuffurari

As

effet graviter prohibitum , via aperiretur nimis

m & Q Oïd['ip»

NM

multa fuffuranti Principibus &c. cum gravi Rei-

LT

N

u

publice, & privatorum etiam , detrimento; cüm

mm

u

|

aliqui haud multum curent peccata venialia. Plu-

& qu !üftm:

A)l

1

ra Theologis relinquo.

4. Dividitur in Primum,

"tl lm

i

quod non przceffitaliud ab eodem homine com-

DT mfzrcia:

1

miffum, & Iteratum, quod poft unum vel plura

Ms hd

r

q

precedentia ab eodem homine committitur, adz-

LT

'

1

quaté & moreliter à prioribus diftin&tum.

Ri lt

Dico I. Furti reos fe faciunt non tantüm, quí

l,

[

',, t

per fe ipfos res alienas fraudulenter füblegunt,

ARUf

fed etiam auxilium ferentes, & efficaciter coope-

1

11

T n

yantes mandando , confulendo, confentiendo,

iL tne, X t

approbando , furem cum re fürtiva recipiendo

I

& occultando , de re furtiva participando, rem

um v n

fürtivam eimmendo, furtum gon impediendo, non

J 'fhu*!x"'km | iï.xï*

manifeftando &c. 8. 1 1. Inff. de obliq. qua. ex del,

At

1.48. 8.1. 1. 50. 8. 1. feqq. l. 52. B. 19.ff. .2 &

r

b m n

$. C. b.t.€. 4.eod. — Qugfere per hos verfus ex

vt

primuntur: jaffio, Confilium , Confen[us, Palpo,

tea d at

Recur(us, Participans, Mutus ,mon Obfans , on

Unde illud axioma Germanicum ,

MauifefLans.

i

sl

ber Jodbfer ift toie bet Coteolet, — Maxime ifta

procedunt quoad forum internum, & quoad ob-

st

ligationem reftituendi: fiquidem in foro externo

d g

TU

non omnes illi cooperantes zquali peena crimina.

"

Ji afficiuntur cum ipfis furibus , fed folàm illi, qui

iiot

T

ante furtum cooperati funt proxime, & efficaci-

"11 uamïish:jumï

ter (ita ut aliàs furtum non fequeretur) ac lucran-

(i

TL

j

dianimó, & qui in ipfo a&u furti taliter coope-

i

[ "

van.

Il

Tt j

666 TLIP. V. TITULUS XVIII

p

yantur, v. g. apphcando fcalas &c. Etde his pre.

T d, Q

cedit alterum axioma Germanicum; $)lif ge(tobe

n Pnone. qii

[en mit gebendt,

ia ?

Queres , an Furti reus fiat (vel Raping) qui

at ii

in extrema vel quafi extrema neceffitate fürripit,

[ PM,UTPU[E "

aufert, vel ufurpat res ad alium pertinentes , ut fi-

TITUL 4

quis aliàs perire fame, vel incidere in hoftes, vel

" eïg H"HOE

aliud vite vel meimnbri amittendi, vel morbi incu-

i, dndit d !

rabilis, aut faltem gravis contrahendi periculum

sj il j

incurrere deberet, nifi ex alieno acciperet alimen-

animm vocebxh

ta, vel equum abduceret alienumi ad capeffendam

iune, uml

fugam &c. g.negative.

Ita plerique omnes te-

scq ii

fteLugo exratione, quia in tali neceffitate omnia

A. Vrl

fiunt iterum communia, ficut erant ante divifio-

vftnt commot à

nem rerum Jure Gentium introdu&ctam, cüm ipfa

Vs m a.

Natura velit omnes & fingulos homines extreme

m d f cond

indigeptes ex rebus creatis fuftentari & juvari, cui

1j r

Jus Gentium derogare non potuit. Sed éftne ob-

tf

N

ligatio iterum reftitugndi vel compenfandi abla-

EOR

tum, cafu quo ille, qui fürripuitalienum extreme

m . Y u

indigens, poítea pervenerit ad pinguiorem fortu-

n d

nam? X. Cum diftin&ione: vel res, quam abftu-

Ls M

lit vel ufurpavit ad fuccurrendum prafenti neceffi-

dmonate,( d al

tati, adhuc exftat in fe, v. g. equus, quo quis eva-

Snrideng

fit hoftes & periculum mortis? & puto dari ob-

ligationem reftituendi tum propter communem

NH Coro

fenfum DD. tum quia res aliena clamat ad domi-

T eí

num, & datur radix reftitutionis, nempe res acce-

æ fütEm UDRH':"

pta.

Vel res fuit confumpta ab extremé indigen-

& amemyfünf (

ti, v. g. alimenta, vel pecunia, qua fibi prozuravit

" 3f10nem dDm'n

alimenta ad coofervandam vitam &c. Ettuncpro-

(U

babiliüs non eft obligatio faciendi compenfatio-

fUrtu

"

nem. Sylv. Laym.Barbofa &c. Contra Nav. Covar.

tPEHs aawne

'

Lugo.

A md:cano,mw

ULUS li

De Furtis.

667

h

n

]

Id

Lugo.

Ratio eft, quia non datur obligatio £X

|

|

injufla acceptione, quia accipiens in extrema ne-

&

M w

ceffitate alienum (imó non alienum, cüm hoc ca-

R!g-

2 J

La

M

l"'ïrl

fu fa&la fit res accipientis) non egitillicité, nec

Mï )

ÍN

vll'"' !

ex v€ AcCepta, urpote que ponitur non ampliüs ex-

"

[

ftare, nec ex contracditi, quia accipiens nullum ce-

Wbb

!

TM

lebravit: ergo ex nullo capite datur obligatio re-

Pütei i um

fütuendi, cüm alia radix reftitutionis non detur.

f?ïl tj

t

Accedit, quód licité rem confümens acquirat ejus

MTM

dominium irrevocabiliter,ita ut nihil teneatur atn-

t

.....

i

pliüs reftituere , càm talis confümptio fit modus

V. us

l

acquirendi dominium, arg. . 48. ff. de acquir.rer,

wj

]

iif

dom. Veràm Oljicies: In extrema neceffitate res

o o

non fiunt communes abfolute&, fed folüm condi-

:M mn lþ&

tionate; item dominus non abfolute confentit; in

f05

ablationem, fed füb conditione reftitutionis cafü

:iss?;:':*;:'.av'.&*'mx.v;

quo accipiens poterit, & hinc non acquirit donti-

yi, d

nium abfolute , fed rem accipit quafi mutuam, &

ii

;If&ixäxww

fic ex contra&tu Mutui taciti datur obligatio refti-

"

WR

"

tuendi: ergo.

g. N. ant. In ftatu primevo aute

ER

du

U

i

rerum divi(ionem, ad quem res deveniunt in ex-

T-1

u

trema neceffitate ,

res fuerunt communes non

p

LA

(

F(k

conditionate, fed abfoluté: dein in poteftate do-

J

mini non eft fub conditione compenfationis con»

;

T

g

TT

cedere ufüm & confümptionem rei, quam Jus Na-

"

'"Mff

ture omnibus voluit effe communem ad tollen-

eu) "

4f

nb

r lmah

dam prafentem neceffitatem , nec rem,pon af

Ms

pliüs exftantem , concedere per modum Mutui;,

p^

m

aut translationem dominii irrevocabilis, quod Ju-

" m

d

(

M

u

ra tribuunt confumptioni jufte, impedire.

L

g"

(

j m

Dico 2. Ex furto pro foro externo dantur

^

"l

j

LU

duplicis geperis a&iones: Civiles C perfecutoria.

bWo fi

I

vci, uü vindicatio, condi&io furtiva, & que ad

mN"'V

has

*

n

j

.. l

668 LIB. V. TITULUS XVIIL

hUdie sme |

k

has preparatoria eft, &&io ad exhibendum. $. fs.

u n

Infi. de obl. qua. ex del. l. 7. ff. de condid. furt. l.

siitutt furtum

19. ff. 1. 1. 54.8. 3. ff. b.t.. Rei vindicatie tan-

quam a&io realis datur domino contra quemcun-

jïdium' apud u

ii moni gt

que rei furtó ablatz poffeflorem: Condi&io fur-

tiva, qui eft aCtio perfonalis , prater naturam

ia

, t CO

aliarum a&tionum perfonalium, que aliàs non do-

mino , etiam conceditur domino, at contra furem

gt d

urísgtrqi

tantüm ( imó & ejus hzredes, propter fingulare

ag i

odium furum , pro viribus hareditatis. /. . ff. de

cond. furt. cüm alie condi&tiones ex deli&o, rei

PU qumeli, |

viialt i r

perfecutoriz folüm dentur contra heredes, quan-

tum ad eos ex deli&to pervenit fpe&ato Jure Ci-

(f us

vili ) ut rem, fi exftet, reftituat, vel,fi non exftet,

tfb torjtge

eftimationem , quanti nempe poft furtum com-

1737

miffum unquam plurimi fuit. /. 7. cit.

$. 2. 1. feq.

P m

pr. & S. 1.

mfiire um

Dein dantur & a&iones Criminalis ,

C perfecutoria pzna , nimirum aClio vel potiüs

Taya n w

accufatio furis ad vindi&ctam publicam, feu ad

lüandti

peenas à Jure ftatutas ipfi infligendas, de quibus

guemyt

ftatim , uti & aGio furti duplex , Pretoria ex fur-

ERE

to manifefto ad quadruplum, & Civilis ex furto

frtrte r a

non manifefto ad duplum, cui quadruplo vel du-

f?m Á ia

plo fimplum, feu perfecutio rei,non ineft. f. y.

30 n rf tj

€ fin. Inflit. deobl. qua ex del. unde & vindica-

RLT fent

tio , vel condi&io furtiva, preter aCtionem furti

TM

intentari poteft.

Àn veró pena quadrupli vel

T t

:

dupli ab ufu recefferit, dubitant DD. & tam diu

negandum, donec contraria confuetudo particu»

W:ïuenzcr&inegulan'

NI

W Td[

laris loci fatis probetur.

M

ils,

Dico 3. P«eena furti de Jure Civili , quam«

lfdp

u Mttta

vis olim non fuerit capitalis , fed extraordina«

mn ll ult.

"Mttret

Qtd

5ia, quis olim fuerat deli&um privatu

"t

f

gj k

jl

|

De Furtis;

1 gd

669

q

hïbtndn

l

"

|

ff. h. t. hodie tamen, fi tertium & fimplex fit, &

Ptga

unum vel orania trià fimul conficiant $. folidos,

d

ET

feu conftituant furtum magnum ,

apud viros eft

^

fühq

1

fufpendium, apud feeminas fuffocatio in aquis,

m l

1

velaliud mortis genus, v. g. gladius. Confl. penal

Á

!s

Carol. V. art. 162.

$i veró omnia trjia non con-

a":hnm,quwm a

fidiant $. folidos, controverfia eft, an fit peeria

WUO,R[ Wk-

iotrtis infligenda; videtur tenendum benignius.

MAT u

Si furtum fimplex primum fit magnum, vel fecun-

N l)

dum, attingens $. folidos, peena eft arbitraria, v.g.

UM

pofitio pro numellis, auf oen S5ranget ftellen/

Wt de*o

relegátio &c. fi primum & párvum , conceditur

! eretí f&zw» "

aCtio furti vel quadrupli, &, fi fur non fit fol-

-IWI u Unþx('

vendo, compingendus eft in carcerem. Vid. d

L u/f/ï;/',,ü (

Confl. Caroli art. 157.158.160. 161. 164.

Si

hp [ ,[! Zl[tq

denique furtum fuerit qualificatum , feu violen-

tum cum effra£tione, armis &c, etiam primum &

Lns Cl

p lnv r

parvum predictà laquei, vel aquz, poná punitur,

nifi circumftantig exigant poenam mortis mutari

ia m d

AMK ïW

in gravem corporalem, qualis effet amputatio ma-

nüs, exoculatio &c. Con[f. Carol.'art. 1 $9. Quodfi

ml tl

fur morte vel alia peena corporali punitus fuetit,

WW Mu

& res fartó ablata adhuc exftet, reddi debet do-

d l qu dm;] "

mino, fi non exítet ampliüs, neque für neque hz-

TE

redes ad aliquid tenentur; cüm mors omnia fol-

mg//.uf&

vat. per G. fin. cit. 1. 2. C.b.t, & INov. 22. €. 20.

-w me

De Jure Canonico pona furti notorii eft infamia,

P !qw

confequenter & irregularitas. c. fin. h. t. fi Cle«

wwtüü d

ricus de furto magno, vel iterato, convi&tus fuerit,

T i ?*m

eft depofitio verbalis. c4p. 12. d. 8 1. fi depofitus

non refipifcat, excommunicatio ferendz fenten-

gt W'(f

ig: fineque tunc fe emeudet, degradatio & tra-

jjv

I

gmhs»

ditio in manus facularis Judicis, e, 7 e. de judic.

"TITU-

W W

6zo LIB.V. TITULUS XIX.

p

J ii li

LTILEULUS XIX

UL

De Ufuris.

;lüiüm. g X

g t )

piiic:

SUMMARIUM.

n pmmiaz «

1.2. Quid & quotuplex fit Ufura.

atl rl

3. Ufura flice Iucvatoria Tures etiam Naturali,

jne, n

funt probibita.

ROW

'

ff

4. $« At folim conditionato, nift fLatutum yel cos-

il

i

m

[uetudo-illas pernittat.

€. Conpen[atoria, & moratoria (unt licita.

i, t ion v

du aol L

". Quinam [int. jufli tituli aliquid exigendi ultra

Tim gunoxdrt

fortem mutub datain.

8. 9. Nec emptio. Censás realis vel per[onalis.

ii o o

ul la.

10. AVeque Cainbium, AMontes pietatis, cotitrackus

Societatis €e. comtinent u[uram.

pf fe i

11 Bene tamen contrattus Mábatra,, ZAnatecif-

doten, ( n

ius , pactum dAnticbrefeos &c. -

1 dvf i

12. n fit obligatio folvendi ufuras promifjas;

d v Vs

At du

13. ZÁn acceptas veflituendi, . Et cui.

14. Qua fint pena, ufurariorut.

stfe d

( ftrs j

if. Qgid ]h:tuat $. C. Macedonianum ei.

Ü

!

WF [j propié, & ebje&ive fumpta, eft

;.

LT

ia

BLEUTET

lucrum. immediatà ex mutuo . proveniens :

[

f

: forinaliter accepta eft conventio vel pa-

DN

&uüm de tali lucro ultra fortem. creditam. ( feu

w L: |

capitale müruo datum ) dando quafi ex juftitia de«

At ahq

d

bito, ut fi mutuos alteri des centüm, & ftipuleris,

MU

üt preter fortem; feu creditos 100. fuo témporé

ll

[

ampliüs aliquid vel ferel ; vel fingulis annis , . g.

'iory (

1j

Ü fe

$. aut G. aut LO,,folvat ex folo titulo 244tui. Nec

LT

li

eít

LT

Vi

UULUSW

De Ufutis.

671

m

eft üeceffe, ut illud /ucrum, feu auCtarium , Coti-

|

fiftarin pecunia, fed fufficit, fi resalia ( vel etiam

t

bfequium, aliundé non debitüm) predó zítimas

bilis exigatur velaccipiatur, quafi debita ex obli.

o

gatiotié ]ufhtlæ

neceffe tamen efít, ut lucrum

Í

ht

j

Ul

precise proveniat ex AMutio j

li enim provenie

TAU

h

LU

D

N

ret ex alio contrá&tu , emptione, venditione, lo-

cátione , condu&tione, focietate &c.

Ufura nón

IN V

committitur, nifi forfan Palliata, Tacita, aut Firs

IT

W

i

tualis, ficut quidamn , ut evitent turpe notnen //fA-

farii , Vetfüté non vocant cotitra&tum Z4autur, fed

L Wlm[m

álium pr&tendunt, Emptionem &c. ex quo lu:

4l ILWJMIJ: I-Z

n

crüm qugrunt ultra fortem, Unde hic etiam exà-

iminabimus illa negotia, in quibus intervenire

ii nl Vrj

//!J/

MÁI

mll/ /

du OR

poteít ufura Palliata;, item alios contra&tus, qui

videri poffunt effe ufurarii; non tàmen funt.

at !!!MM.

Dixi autem, Ufura proprie fuinpta , ubi nempe

l h R AMM

wm

alius titulus feu jufta caufa aliquid ultra fortem

"

&

Mi

accipiendi pr&ter Muwium non intérvenit, &

h (:1 MWM[N

commtuniter appellatür w/ura [ucratoria; íi enim

i L

alius adeffet titulus, v,g

damnum emergens, lu-

k n Mm

crum ceffans &c. refpectu Mutuantis , ufura fog-

CQ

ret Compen[atoria, & non tam lucrum, quàd z5

tereffe , feu quod interef! , dicendum foret , qüod

&eu ,"m

exigitur & accipitur à Mutuarario ; itetn, fi mutt-

5 Wm

mlr;w[;,

áns pacifcatur curmi mutuatario, üut, fi intrá certürm

inl,,,ï

UrW 'upi

tempus riori réddat mutuum, propter moraátti quafi

4j v

in peenara aliquid folvat ultra fortem, ufura P*

li

" Mwlü "

titoria4, vel Moratoria dicitur; demüm fi ex alio

(

,í509^

n

jufto titülo, v. g. éx mera liberalitate mutuata-

Jl

ri, velratiote ftatuui Vel confuetudinis , quos

IEd ocl m Ü

4

l p

j

titulos pariter examiaabitmus , aliquid ultra for-

iL

"

ii

tem mutuó dátam accipiatur, non datur ufura

pro-

De

672 LIB. V. TI'fULUS XIX;

proprie & firi&e di&a, feu meré lucratoria ex

r WW

g n

Muto. Mutuum veró formaliter famptum de-

finitur effe contractus realis , Turis Gentium, No-

,

yin, f 10

minatus, Unilateralis, C [Hrithi Turis, quoves fun-

$o 1, Ut

atf n

gibilis (pecunia frumentum &c.) ;n alterumi trans-

fertur ea lege , ut res ejusdeim generis , quantitatij,

qinin ) t

& qualitatis re[lituatur, fcilicet poft aliquod tem-

o jmunt

m

poris intervallur morale, intra quod mutuatarius

re mutuó data, cujus domiinium acquirit, utl &&

P

uterido confümere potuit. dutudm . oljedtiy?,

j ld

fumptum eft res mutuó data,

Qni dat Mutuum,

agf

JMutuans vel créditor , qui accipit , Zdutuatarius

;ewmm uN OL

dicitur, vel debitor.

Lucrum indé acceptum

1t m quly

Ex hucüs«

vocatur quoque fanus, vel ufura.

tlra k mntnpl

que di&is patet, quód Ufura alia fit Zscratoria,

aplisef/mututiy

alia Compenfatoria , alia Adoratoría: item alia

TT

Formalis & AManifefla , alia Virtualis, Dalliata,

trx i n

aut Tacit4.

Rurfus alia eft Zealis, vel Conyen-

NT

tionalis, quando datur mutuum cutn pa&o, ex-

L ULTUTY

prefsó vel tacito, de lucro ultra fortem feu füm«

Ifis um dig

marm creditam : alia ZMentalis, que tion confi»

Y C r

ftit in voluntate interna capiendi lücrum ex Mu-

indne iür]

tüo, & reéGtiüs vocaretut Znierna ; ficut de $0^

Ül 1 n

fi4 diximus , cum qua magnam vicinitatem ha-

:,ffi vo)cmc&confem

bet Ufura, fed confiftit partim in a&u externo

mutaátioni$ partirn in intentioné ('exteriüs tamen

um

DUE

h ümnj

non manifeftata ) áccipiendi aliquid ultra fortem

151

"

Q l

quafi ex Juftitia debitum, & hinc pa&um com«

Jigm, 1

Lsl

pletum uon involvit.

Denique fürt & alie ufue

llj

r

r&,nrhitutn Cestefima, ubi pro 160. quolibet

ul

A ttn«

[

B t l

anno exigutitur I2. velut lucrüm, tiempe quodli-

bet menfe pto centum ünüs florenus: Be(fales, ibi

,fpcaäto Jurc Nl

Icr

pro 100. petuntu£ 8. Semi[fes, übi 6. Quincun-

UHdmoneM

u

äop

tf

f

Ài

il

ïULUsm,

De Ufuris.

673

" t

ij

'WI

. ]Uül(om

LT

ees, ubi $. Quadrantes, ubi 3. & Trientes, ubi

j

T

4. nam ter quatuor, vel quater tria, conficiunt

V,f

(

1l

duodecim, feu totum in I2. uncias divifum

hm&

PA

Dico 1. Ufura Lucratoria, feu propri& di&ta,

j W,,

mjz

quamvis de $ure Civili ( nifi fit exceffiva , vel

ll,:m

l

ufura ufürarum ) fit permiffa. . 1. 1. 26. ff.1.1.28.

!

D üm

€c C. b.t. Sure vamen Canonico graviter eft pro-

*'M, mqm

d'f«

h!

hibita. t. D. t. x. & in 6. Clem.un. ff

[.fin.eod. Imó

d ii

"

etiam jure Divino Levit. 2 y. Deut. 2 3. P[al. 54.

AL Mä D

N

N

€c. Luc. 6. tvextus Levit. 2 j. v.36 üchabet- "e

d m

V'm

«ccipias ufuras ab eo, nec ampliuis, quam dedifli -

um

pecuniam tuam non dabis ad ufuram.. Quin & $u-

h ude AIfiv.

re Natturali, quod prohibetcapere lucrum ex ré

aliena, & non ampliüs fua : fed res mutuó datanon

ü. em W.s'

WMM,

ampliüs eft mutuantis ; item prohibet texigere ali«

t m

quid vel accipere fine jufto titulo,qualis non eft ti-

i, t

tulus folius Mutui ; vel aliquid accipere ultra fums

ATR TT

mum rei pretium. Adde, quód c.4. b.£. dicatur, ifue

jWNINWNNW w'h d

rarum erimen utriusque Teflamenti paginam deté-

] N»& IXWAWU. (bw

flari : atqui non alig Leges Veteris Teftamenti

WX

w

poít Chrifti Adventum perdurant, nifi 74Morales,

3 d ts

i tv tf

feu funda:g in lege Naturg: ergo.

st n

Objic. 1. Ufure non petuntur vel accipiuntu£

nifi volente & confentiente mutuatario : ergo finé

ipnjuria & ihjuftitia; quia libere confentienti noà

gt at

MJHM Wm

fitinjuria. 2.Ín omni contraGu licitum eft con-

þ

t

jetd

ditiones apponere. c. $ j. de R. j. in 6. imb etiam

l"':;iiü.':,:

in emptione- venditione fpe&tato ]ure Naturgli

As

w

t

g

PL

ls i

licitum eft Partibus convenire de minori pretio,

n

t

quàm aliàs rei valorfit: ergo etiam in Mutuo li«

g 0 ]

p

cebit, fpe&tato Jure Naturali, rutua Partiurn vo:

j

luntate conditionem de au&tario ultra fortem fol«

o

]

l

nj

vendo pacifdi, 3. In Mutuüo cedit pecunia mtis

u

tuá4

il

li

fm "uN

Pars 1Í,

p

674

LIB. V. TITULUS XIX

tuata in commodum folius mutuatarii :

ergó

J

àü

minio lt

equum eft, ut viciffim mutüans recipiat commo-

j

i penes h

mmh fl'll l

dum ex ufüris propterea fibi folvendis. 4. Con-

du&tor debet przter rem fibi locátam fuüó tem-

mns piutmll Ufgeu

pore & poft üfum reddere mercedem; ergg ini-

vü Iüba OvN (0

quum üorn eft, üt mutuatarius preter rém mütuó

m]ure Rnl

X Qoidito

acceptám reddat ufuras velut mercedem.

$. Vi

fcrntutum ont

corifuétudinis vel ftatuti. licitum eft accipere $

vel 6. pro 100. mutuó datis, quos vocant cez-

Ailnemuu

fus Germanicos :: ergo Jure Naturali; contra quod

Qio;, Uare hr

utique nihil valet confuetudo vel ftatutüm , üor

getthi us

eft illicitum accipere in Muttio aliquid ülti for-

Qu gtl

temn.

&.ad i. Mutuatárius norn cóitifentit Ípoti-

Bu o n

te ; fed ada&us partim propriá indigentiá, cüri

$ (fédid foté Q

aliunde non liabeat , ex quo fublevet prafetitemi

J aoj f lt

tieceffitátem, partim avaritiá mutüsntis mutuurmi

Mudrr pofu

noü dantis nifi (üb tifüris; Ád 2. d;. ant. liciuini

fid dl

eft apponere conditiones juflas. C. Z4nt. quascüri:

b Wt

que, etiam iniqu& prementes, JV. Z4zr. & Conf.

t li

Etiam in aliis contra&tibus non eft licituri appone-

As Q f

re conditiones , quibus inter contrahentes índu«

ULIO

citur ingqualitas ; & uünus üeceffitate pleffus

Ti j

€ogitur ea$ àmpleGi , v. g. ut venditor debeat

2 Cl i

infra juftüri pretium infimüm rem vendere.

Ád

H/qo]q!a;d

$. Ubi alius nori dstur titulus acciptendi áliquid

1d(//ywïfdjg

ultrà fortem , nifi quàd mutuatarxo ex imütug

ádveniat utilitas; iniqué accipitur i ficüt fi vel-

"ii

les vendere rem msjori pretio , quàmi fit fum-

i jun n

mumi, ex eo capite tantüm ; quód emptoóri alla-

d

tura fit utilitatem,

Qs lii

Ad 4. C. Zint. & N. Conf.

Res locatá rianet in dominio locantis , adeóque

MT

huic debet fru&ificare , prefertim cüm penes

[

tB

u)

l&a müd

ipfumfit periculum rej; econtrares mutuata non

"IQ f

Ia-

'"» "r ]

Ü

l

[TULUSXD(

th i

De Ufuris.

675

At

Wt

manetin. dominio imutuantis, fed tranfit in mutua-

üi[((lþm

ul

J "

01"[1

tarium; & penes hunc eft periculum: ergo huic,

T

] loüm«

L

non mütudnti, fruGificare debet. Ad $. Z4ntec.

h

quaimvis plurimi negent ; ego tarneti adinitto; &

ddmmmtd

ftatim probàbo; A. Conf. vel difl. ergo noreftil-

«»Etlnüe p

ïRlEm sl

Al

n

i mmel, 1

licitim Jure Naturali abfolüto. C. Conf. conditio-

L linn eh

nato , feii füb conditione, nifi Legislator huma«

nüus faciat ftatutum coritrarium , vel approbet con-

LT IT

fuetuüdinem ufüras permitténtem. JV. Conf. Unde

Yi ï«'«uo 1 ,4

—

Dico 2. Ufure laücratorig inodérát& ; quas ac-

)f B'UM W

cxplendnahus titülus, v. g. damni emeirgetitis , lü-

yalï i]q d

cii ceffantis, periculi amittende fortis (qma V.B.

JJPSV

inutüas dans pecunias curi illis non negotiaretürs

in

i

pro credità forté obtinet fécuüram hypothecam

«

;

TA

&c.) non facit licitas, per ftatutüm loci ; vel

h

DAR

corfuetudinem, probabiliüs licite : feü ftatutuüin

M GF CA

Vel coüfüetüdo eft juftus titülus aliquid ultra fore

Á C ht ii

tem mütüó dátarh accipieüdi,feu ufuüras lucrátóe

RT j

iias (abftraheudo , au velis vocáre ítri&te vel

NT

NV WW

d

iniüüs ftridté lucrátorias , quia accQpiüntur ex

"i mz s Cr

aliquo jufto titulo.) — Irà pr&ter Heterodoxos,

il eW

'Theologos; qiios hac i re non iagni facio,

MTRT

étiain Cathalici, Eminánuel Saà, Adam, Tanne«

&i u i

ius de $. ('7'3:0 3.d. 4. d. 7. dub. 3. i. 2 9. Hau-

nok. de

o

ial

. £0. $. iT. 9. d. 421, & tefte Tar-

fa v quu

néro rülti Scholáftici: ex Jurisconfultis D. Gletle

*1 llw I!

in Affert. fhmd affert. $4. Alph. Vilisgut. Neapo-

f

n

qu

li. de Ufuris q. 13. contl. 4. Hugo Donell. Jac.

xopt

Curt, Molinzüs, Hottoiti. Coler, & àlii apad &

!gjl;qt

l

m

'

cum Petro Heigio i5 Q. Q fhms p. 2. 4. i. Àe

j

T.

ceffit nuper P.Placidus Bóckn J. £. 4i. 7.' Dixi, so-

Ls

PUl

lr

derata,, & aliuride nori repügaantes chamau. feü

yt!

( (

"

hón mordentes , àt appellantur,

j g;oumf"m

Ek

Bu 2

P[ Ob-

m

676 LIB. V. TITULUS XlX

Prob. 1. Respublica obtinet dominium altum

in bona fübditorum , ita ut ex cauía bonum pu-

umoderms cxfï

& domi

blicum conceruente de illis difponer

nium quoque ab uno in alium transferre valear,

[00 Idauerece

uti patet in lege Prefcriptionis

ergo etiam vi

(midnt ein t

hujus donimii alti poteft moderatas ufuras ex Mu*

slimeium, Y

tuo concedere mutuspti, fi detur caufa bonum

g ii

püblicum concernens , nempe vel ueceffitas vel

cNutos, g

uülitas publica : aiqui hujusmodi caufz plures

m d r

dantur, nimirum evitatio litium , quge alioquiu

Qoroim prtt

emergerent circa titulum exigendi ufüras, nempe

m orinum, *f g

an mutuans patiatur darimum emergens, lucrum

Qs qunt :

céffans, periculum amittenda fortis &c. dein fa-

lii hü

cilitas obtinendi mutuum, Reipublice membris ge-

Aen4. CECODIDC

ueraliter valde utilis, imó fepe neceffaria, quod

v erercito f

tamen refrigefceate charitate non facilé daretur,

Weny t a i

gifi aliquid indé lucri fperare poffunt mutuantes;

sunderti i

qui mallent res fuas & pecunias retinere, etiam

Atf at

oiíofas, quàm translató dominió alienz fidei com-

ts r

mitere: item tranquillitas con(cientiarum, & evi-

IT

tatio fcrupulorum : demum & fubfidium Ecclefiis,

T iil e

lecis Religiofis, caufis piis, viduis, pupillis, &

MM u

alis perfonis, qu& per fe ipfas negotiando &c,

Fl n m

difficulter vel omnino non fuftentare fe poffent,

a Tttüttm, &

mifi ipfis liceret ex fuis pecuniis mutuó dàtis lu-

erüm, & indé alimenta quarere.

Qued argu-

"Wmm

"t p s

meatum fic potes contrahere : Respüblica pro-

"füimmremm &

pter hujusmodi caufas per leges Prafcriptionum ,

cre Vif em

tribuit ipfüm rerum alienarum dominium licité ac

jufté, u fatentur omnes: ergo à fortiori poterit

JIU!'S fum

TA

frfüu

iribuere. lucrum moderatum ex rebus alienis in

s mpem&

Matuo. Prob. 2. à pofteriori. Receffus Imperii de

sfatwne Mumj

L ln

fuP'

enne 1536. 1548 titt. CDon moucperlid)en Con-

*l

al

tra

ill Q]

h

AU

De Ufuris.

677

L

R lmx,

t

ii

irs&n. r $7 7. & 1600. indiftin&& approbant

ufüras moderatas ex Mutuo, nempe quincunces,

n Üj

At

LL

feu $. pro I0o. Statuta Auftriaca femiffes,feu 6.

P

1

Utyj

T

pro Io6. Idque receptum eft univeiiali praxi &

th

]

confuetudine etiam virorum do&torum , Deüm-

mü modmmn

DL

:

que tirentium , tam Bcclefia(ticorum, quàm Lai-

ïï?:;[il Í hn : l

corum, itaut etiam in Tudiciis, nullo alio, prg-

N Y

tf

:er Mutuum , allegató tituló petautur & adjudi-

iE g

[

TU g.

centur di&te ufure: quis autem hzec ftatuts, &

1

iis confonam prexim tam univerfalem timorato-

O r

ïv;'l';.ïl'v;

rum hominum, arguat velut injufta , aut Juri INa-

T r -

turali contraria ?

turbin

Objic. 1.

In Clem. un. b. t. reprobantur füb

i

pena excommunicationis omnia ftatuta, ufura-

10prns ol

rum exercitio faventia, & qui in tantum errorem

d

inciderint, ut eas licite exerceri poffe exiftiment,

g x

ianquam bazrezici dicuntur effe puniendi : ergo ,

um t

ficut Principibus circa materiam harefis nulla eft

ii at

poteftas ,ita neque circa u(uras aliquid ftatuendi.

ls

2. In c. 4. €od. uegatur poteítas difpenfandi ad

i t

ufürar accipiendas ex ratione , quia utriusque Te-

ais

flamenti pagina eas deteflatur , && quia magis fuut

ii

!gollz:a-:'i

l

J

prohibitz, quàm pro alterius vita mentiri: ergo ,

]i

ficut mendacium, etiam ex bono fine, reddi non

T. d)

1

Mt[!

"E

poteft licitum per ullum ftatutum aut confüetudi-

ü*ä'g i

.m. L

2

nem, ita nec ufure. 3.Principes nequeunt immm-

tare naturas rerum, & res ex natura fua infru&ife-

; Ja

j

ras reddere fru&iferas : fed pecunia mutuà data

rlx:l

ggts?WW

T

:ï

ex natura füa fterilis eft & infru&ifera &c.

4.

"

n

15&'511

u

Receffus Imperii & Confuetudo non permittunt

i

Ti

j

ufuras ratione Mutui, fed vel ratione alterius titttli,

n

i

14

faltem prefumpti , v. g. lucri ceffantis ex pecunia

l

g (

mutuó data ; nam Receffus Spirenfis de an. 1609.

"

W-nï

N

1 I

Uu 3

8.132.

D

678 LIB. V/TITULUS XIX.

qunaut n

. 139.ficait: Ciooil nun Diefem nad) NB. bt

es

CBermutbung balber/ bafi ott Creditor ( mutu

-

n

r'(üi

oendt !

ans) fein &elb o0n folcher Qeit an/ anlegen/ unb

áugefaBner 2IBeif sum reenigften oom bunbert

ïczifmemfacit,ut

;id:tisadjudicentm

Gulben fünff tvoobl baben móge1t. ergo, ubi

alius titulus non concurrit, ceffat prefumptio, &

d as

in foro faltem interno cedere debet veritati: vel

üg n p

ratione alterius contractás, v. g. Cenfualis: qua

qun p p

de caufa farté in Germania hz ufürz vocantur Cen-

cind g

podítmm

sás, Oyábrlicbe Bünf.. ergo.

e

. R. ad ;. Illa prohibitio intelligen

-dä eft de

uptbnrinid

fiatutis, improbum feenus, feu ufuras exceffivas ,

wf

mordentes, legi charitatis adverfas, non veró mo-

leericin

deratas ex caufa boni publici,app;*obamibus; nam

w Sipur

Ecclefia nec vult nec poteft domipinm altumRei-

Tirafimug penpn

publice ab ipfo DEO conceffum intervertere,

foit t a

Cum hazrefi comparari proin nequeunt dicte nfü-

tittocti r

re moderate ex caufa boni publici permiffa. Ad

trhu ln b

2. Áliud eft difpenfare ex caufa privata, feu alicu-

t iv v

jus privati bonum fpe&ante, & aliud ex caufa pu-

f yedi t

bilica per legem aliquid permittere: per difpen-

tf ul

fationem nec Pontifex poteft ufüras facere licitas,

ts i,

beue tamen per legem quilibet Princeps in fuo

D W

territorio.

RefleGe te ad legem Przfcriptionis,

POT fs

Cum mendacio, utpote prohibito de jure Natu-

lt li ltl

rali abfoluto, non convenit ufura moderata ob bo-

num publicum permiffa vi dominii alti.

Ad 3.

Mi Ms n |

!

!

:fcipimrccnfus; m

Quamvis pecunia in fe & naturaliter fit infru&tife-

T2, eft tamen civiliter frugifera, fi nempe accedit

:'.m'empxioneCensüs

':elpfa RE rfba

yel induftria hominis, vel difpofitio Legis. Et

hinc etiam in pecunia conftitui

poteft quafi nfus-

"

T d

Qin

fructus. L. 1. L. 2.ff. de ufufr. ear.

rer. qua u(u con.

M

-fum.. fic quogue domus fit civiliter frug

ifera. Ad 4-

CT

N. ant.

"t

i

J

Ul

Y

De Utíutis.

675

li

WM

|

N.ant. utrumque; nam anteriores Receffus nihil

Cïtdmr

;l

!

|

prorfus habent de prafumptione tituli ; ile autem

Wm

mw

hr

de anno 1600. folum ideo di&ez prefumptionis

T

h N

t

mentionem facit, ut ad minimum j. pro 1OO. mu-

M

l

ïwg

Q

T

|

tuó datis adjudicantur,nïü nempe creditor probet,

Atf

|

N

ob lucrum ceffans & damnum emergens plus fibi

-C(Edmdw

Y

31

deberi,ut patet ex contextu; ergo $. pro-100,

'dlü.!gcü

n

non tam propter przfumptionem alterius tituli,

d

D

H

quàm abfoluté propter Mutuum concedit. Deinft

ia

lex vel ftatutum preefumat aliquid generaliter, in.

.;;'määïüo'ïmeäïigemrï l

J

utroque foro vim habet pro omni cafu,etfi in cafü

! l ö f!fk il

particulari non fübfit, quod prefumit, ut patet in

l

i

li

n

Lege Tridentina Matrimonium clandeftinum irrie

" ;abixc;go;sär:ï':m

tante, Siigitur juxta Adverfarios Receffus Impe-

Dl

rii prefumit generaliter, juftum effe lucrum $, ex

t Dets

roo.in mutuante , non ceffat vel vim fuam non

at u

amittit in cafü particulari,ubï' per accidens non da-

oie 1

tor lucrum ceffans, Et itaReceffum explicat quo-

MNCNUM

que univerfalis confuetudo, Quód autem Recef-

m

k'rvü

d

TU

fus predi&i non ratione alterius contrallis , v. g.

ii p

Cenfualis, concedant . pro 100. manifeftum eft

L

textus infpicienti, ubi exprefse , & tantüm, men-

vjeptitt

ïj

Mj'

ii

iM

tio fit 7MMutui, ve8 9Infepbens. ^ Ceterüm vel in

rmmd

ao

emptione cens(is ex bonis alienis folvendi adeft

mk' u

W

W

i

aliquis alius titulus , lucri ceffantis, damni emer-

EC'T?W

TU

1 non ? fiadeft, non ex emptione

pcura

7

gentis &c, ve

percipitur cenfus; finon adeft, tunc reipfa idem

u

ii

m

n l

v

r

Ti

fit in emptioneCensüs, quod in contra&u Mutui,

j

& re ipfa ex alienis rebus percipitur fru&us vel lu-

]i

gia lm

jl

]

crum fine alio, quàm contratlás ,itulo... Cur er-

v 4

j

go potiüs ex contra&u Emptionis, quàm ex con-

ünp

vraCtu AMutui. liceat ultra fortem pecunis.iam al«

/

f , " r W-

I*N

seri datam aliquid percipere? Certé tantüm mue

n

Uu 4

tan

De

égo LIB. V. TITULUS XIX.

tb d( Aïlllr

tantur nomine contraduum , reipfa sutem fit

idem.

;amïos mntuaxaric

Dico 3. Ufurz Compenfatoriz.

2. Et Mora-

::,Conluetudïne, t

ub

toriz vel Punitoriz, omui Jure fünt licitz. Ita com-

muniffima feré omnium excepto Scotó & paucis

gin a

entiquis. — Pars r. fundatur in zquitate Naturali,

dfb

tlfom fii

que di&at, nemini damnofum effe debere bene-

a patou

ficium, quod alteri preftat. l. 7. ff. Teff . quemadm.

aper. uec mutuatarius zgré ferre deber ,(i tenea-

suditc t ilbd

tur mutuantem, benefa&iorem fuüum, fervare in-

ss t m

demnem ,& compeníare ipfi damnum, quod mu-

w aned

sl gorent

tuaus incurrit Vel meritó timet ex mutuo data,

V. 8. fi mutuum det frumentum, ac ideo poftmo-

trít todis, U

dum ipfemet majori pretio cogatur emere: vel fi

vopartoni. U

teneatur refarcire lucrum, quod mutuanti ceffat ex

ttpennm pl

mutuo, v. g. fi pecuniis,quas alteri dedit mutuas,

Quros u f

emiffet rem fru&iferam, agrum &c. vel cum iis ne-

od

gotiando lucrum feciffet vel facere fperáffet &c.

um t x

Ut autem licitum fit ob damnum emergens, vel lu-

RT N

crum ceffans, exigere aliquid ultra fortem Cfeu ut

d u

liceant ufurze Compenfatoriæ) requiritur r. Ut

WCDQLUSO fs u

Mutuum veré fit caufa damni emergentis, vel lucri

ldl

ceffantis,

2. Ut ufüre non excedant damnum

IQ Gd f

vel periculum damni, aut lucrum vel fpem lucri.

Fulumfonis foiny

3. Ut mutuans premoneat mutuatarium de dam-

Ti m

$o emergente, vel lucro ceffante.

4. Utinrer-

Wt d Iiig

effe proillo non flatim exigatur,fed primüm,quan-

do reddendum eft mutuum, poft intervallum ma-

MTM

rale. Pars 2. probatur exinde, quia exactio au-

R,i tptrfe

l*fL»Wälfüt (üty

t

i

&arii tanquam pone propter moram in folven-

"r

l ithg

do non eft ullo Jure prohibita, imó fatis aperte

[

!

ronceffa, quía fervit ad firmandos contra&us,

T tgg v

"Ht i

tósque certiffs ea*;ccuüqn; mandandos, /, 14. €.

l ijer

€

li !

l

TULUSmX

De Ufuris.

: .68t

t

"*Pfl h

Necrefert, utrüm poena

de Pa&. c. 4. de Árbitr.

in moroíós mutuatarios conftituta fit YLege,Sta-

M li

M

iuto, Confuetudine, uti conftituiffe videtur Receff.

ml"f!fum

l

[

Imper.de anno 1600. f. 139. cit. & confuetudo

t

Af

Germanig; vel ex pa&o conirshentium: ut au-

l

A

:!X h HI

E

tem licita fit hzc poena conventionalis, requiritue

n

I. Ut abfit omnis fraus, qualis foret, fi tempus

^

,Lh

1

W

h

tam breve prefigeretur, ut mutuatarius nequeat

lo

"

"Ms

?

A

D!

l,

'

moraliter intra illud exhibere fortem 'fibi credi-

t i

[

L

iam. 2. Ut mutuatarius vere fit in culpa , przfixo

d

'

2-««,.

II

(

1

N

"! ï

i-..'ä t»"*

tempore vel nolendo folvere, vel culpabiliter fe

1

HHMWUM

LU

reddendo impotentem ad folvendum. 3.Ut mo-

R, ie'ca;-:ä-,!

raíit notabilis. 4. Ut pana fit moderata, & culpe

TP

i

LU

i

proportionata. Ubi ftatutum vel confüetudo con-

V r

flituit peenam, prefumi videtur mora culpabilis.

um

Quares,quinam fint jufti tituli ultra fortem ali-

lsst

quid exigendi & accipiendi? 5.]I.fequentes. T.

Wies la U

Damnum emergens. 2.Lucrum ceffaus,ut expli-

NY

ä:

UW

w

cavi pauló anté.

3. Rericulum fortüis amittendz,

;w

ï

"

1

]

fi nimirum mutuatarius fit pauper,parüm fidus &c,

T

l

N u

,

:

W

nec mutuanti fatls caveat per piguora, fidejuflores

ia

ia

& c. de recuperanda forte.. 4. Affecuratio fortis, fi

du t

nempe creditor, feu mutpans, fuftipiat in fe peri-

g, ia

u

culum fortis forfan periturg, quod periculum aliàs

(s

p x2

]

foret penes mutuatariurf, cujufmodi periculorum

füfceptio eft pretió eftimabilis; fi proin aliquid

m

r

juxta prudentis urbitrium exigatur pro ratione

a

n

Á

d

T

periculi,-in compenfationem exigitur jufi&é , &

u

ufüra evadit compenfatoria.

$. Mora culpabilis

n

,am I

P

g Qi

snutuatarüi,ut] di&um. | &. Statutum, aut Confue-

g

HWMV

1udo loci, juxta nos, ut oftenfum in Affert.2. .. B.

lb][h t

P )

2. Juftus tamen titulus non eft 1. Sola carentia

M. lü

jj t

ji

pecunig in akerius gratiam , vel abligatio mus

TL

Un j

tuum

j mzndlü

D

682 LIB. V. TITULUS XIX.

jgaiitio

tuum non repetendi ad certum tempus; quia tl-

g

la carentia eft aliquid Mutuo intrinfecum, vi au-

tem folius Mutui nihil accipi poteft: & Alex. VII.

damnavit hanc propofitionem ordine 42. Licitum

T vlini

qurourtt

eff mutuanti aliquid fupra fortem exigere , — i fe

agb

o!liget ad nonrepetendam [ortem ufque ad certum

tempus.

i

padftauwr,m

2. Major eftimabilitas pecuniz pre-

fentis quàm future ; nam Innoc, XI. anno 1679.

ædimerevelrevendt

profcripfit hanc propofiionem numeró 41. cim

gest al (

m aiod.Dd

numerata pecunia pretioftor fitnumeranda, & nul-

gt du

lus fit qui non majoris faciat pecuniam prafeutem ,

quam futuram , pote[t creditor aliquid ultra for-

yinisdi, &

tem à mutuatario exigere, C eo titulo 4b ufura ex-

ipioit

cujari.

fe pof m

3. Dilatio folutienis pro re vendita,

" pendiiontn,

€. 6. 10. b.t. finempe venditor plus exigat, quàm

juftum mercis pretium , ideo pracise ( fi nempe

Misfum n

alius titulus non accedat, v. g. lucrum ceffans &c.

Jnlter od

ut tamen contingit apud mercatores, qui ex pe-

ITR

MA

cunia ftatim foluta p'ofïent facere lucrum nego-

tiando ) quia non ftatim folvitur pretium,

4.

RSUEIINS

Anticipatio folutionis, utfi minus, quàm juftu

m

tenfdum f

rei pretium , folvatur precisé ideo, quia folutio

Mitfonim p

fitin promptu vel anticipató, ut colligitur à con-

Qrt tj g

trario ex d. c. 10. Jam

L]

de Contra&ibus, qui de

zi dl

L

ufuüra fufpe&i dicuntur.

(f (j (j

Dico 4. Emptio censüs,tam realis quàm perfo-

WO wdi

nalis, tam redimibilis quàm irredimibilis, fl debité

::fmum CC Confrer

fiat, eft licits, feu contra&us Cenfaualis per fe non

Pt d

eft ufürarius. Ita communis, Cen[us hoc loco eft

litmi

annua penfio, vel potiüs jus annuam penfionem,

[

nguqus l

I

l

^

Ditti s

V. &- $- pro I CO. percipiendi vel ex re alterius fru-

!

At gf !

Gifera, & hic cenfus realis, velex induítria cer-

Hl

Müten

t& perfonz, per artem, laborem, negotiationem

&c.

Wi Di

TU

H

De Ufuris.

l

683

r

Ampu;l

"- &c.lucrum facientis, & hic eft perfonalis. Si ven-

" mfmh

n;',

0 uj

ditor pacifcatur, ut fibi liceat penfionem redimere

ldr]o-.c d

llU

certo tempore, vel quando libuerit, reftitutó pre-

T

N J[«L!

tió, vocatur redimibilis ex parte venditoris . fi em-

!m fx"x l

] Q"

ptor quoque refervet fibi jus revendendi vendito-

Mm(æ

lm

^i

'tf'

ri repetitó pretió, eft redimibilis ex utraque parte :

It

!lmüu)

fi ita pacifcantur, ut neutri, altero invito, liceat

n h

W;

Vs

redimere yel revendere, dicitur irvedimililis. Ye,

rl

Wfïi

qui emit cenfus, Creditor vel Cenfualifla nuncupa-

"/W MW"

tur: qui vendit, Debitor vel Cen(uarius. Ceterüm

*'ï;a'ü:m'm T

-

censüis natura eft, ut pereunte re cenfuali, ex qua

LU

praefiandus eft, & perfoná ad lucrum faciendum

i,

inepià redditá, pariter ceffet, quin ab emptore re-

]

io-

peti poffit pretium, quia poft perfe&tam empt

]

ïa.;ij'a:'s,jrc',ïfr;:ag

1

(

nem- venditionem periculum eft emptoris. /. 1. ff.

W

de peric. & comm. rei vend. Jam affertio

vJF(JI] þc

L

u

ii

v

iin

Probatur quoad cenfum realem ex e. 12. de

.

N Qurpe

empt. C vend, Extrav. comm. & ex hec ratione ;

j

i

quia v. g. totum predium,feujus ad omnes illius

j inrcyt

-

fru&us;emi licité poteft: ergo etiam jus ad pzr-

tem fru&uum, feu penfionem frué&tuariam ; ergo

U

& penfionem pecuniariam licet emere: cüm pe

qui

cunia recipiat eftüimationem omnium rerum,

p

Quoad redimibilem ex parte venditoris ex citt. «c.

i

wl

Con[lit. Cim onus S. Pri V. & l. 2. C. de pact. int.

empt. C& vendit. Quoad redimibilem ex utraque

m

b

parte um ex confuetudine, tum ex hac ratione,

! e'lf ]iv

quia totum predium fruGiferum v. g. vel totus

h

i

p

5

ufusfru&us licite emitur & venditur cum pa&to,

" WM N J

31' j

ut cuivis parti liceat redimere vel revendere ,

"14

j grrüim u

p

H

uti di&um ad tir. de Empt. & Vendit. cur fas non

i qu' DL

fit pari lege partem ufusfru&üs feu cenfum emere

ac vendere ? Dein manet adhuc fufficiens diffe-

Lal

4|

ren-.

q

F» I

ï

J

684 LIB. V. TITULUS XIX.

4

rentia inter Mutuum & Cen[um , quia in illo pe-

riculum eft penes mutuatarium, & mutuens lu-

;icum (litont

.

r

)

crum capit absque onere

E]

l

,pfihtiont

in ifto autem pericu-

T

firi

lam eft.penes emptorem , qui & pretium pro

g di

g g ent

penfione- debuit exponere.

Conftitutionibus

yieiniot

S. Pii V..& Imperaterum Maximil. I. Caroli V.

& Rudolphi II contrariis derogavit Confuetudo.

g ynipel?

Quosd irredimibilem ex ratione negativa , quía

g plet (f

non apparet ulla ratio, cur ita conveniri nequeat.

àn; od st

De cenfu perfonali denique tum ex paritate cum

gt yer

ii ia |

cenfü reali , prefertimn cüm in cenfü perfonali

majus fit periculum penfiones annuas obiinendi;

f

tum ex paritate cum locatione operarum pro

d b d

mercede vel penfione; fi enim pro penfione lo-

d a m

eari poteft opera, & conduci, cur emi & vendi

Ttcommitt,

nequeat opera, velpenfio ex opera provenieas?

ayíane pof.

Cenftit. S. Pii V. Cim onus, qua videtur prohi-

t p

bita emptio censüs perfonalis, vel nunquam eft

i um

recepta , vel contrario ufü abrogata.

Dixi au-

1, Qu N

tem , fi debité fiat , nimirum fi pretium attentis

Vgl

circumftantiis fit juftum , & juxta Statutum vel

fb

Confüetudinem loci: fi res cenfui fubjecta , in-

Árt qutm p

fcio Cenfualifta, non alienetur in alium, à quo

i, E mbf

folutio censüs obtineri nequeat, vel uon nifi dif-

à

t LUE

ficulter &c.

Bhntry p

Objic. 1. Qui emit cenfum, v. g. $. pro 100.

V t pf

annuatim folvendos , poft lapfum 20. annorum

:fiïtfu

B! 1000 1

accipit totam fummam capitalem , nimirum 100.

LT W

& poft 4o. annos accipit duplum, nempe 200.

Ril

florenos, ac infüper in debito manet tota fümma

capitalis : fed hoc eft iniquum. 2. Non apparet,

f* ff"IaUUm Wi

d

[

QU

À

U

quid ematur in contra&u Cenfuali ; nam fi dica-

"AUs f

Atig

m*»emi penfio, ifta fucceffu temporis longe tran-

fcen-

| th,u(i

WULUS l

De Ufuris.

685

"t IT

In

4

rk

fcendit füummam capitalem, ut vidimus: fi penfio

ts

"j

unà cum dilatione folutionis, propter moram &

m lüG lt

J l

^M

W

dilatam folutionem aliquid exigitur , quod juxra

v

W

I

wq

plerosque eft ufurarium: fi jus percipiendi peri-

* (

JWW

fiones annuas, emitur aliquid, quod rondum ext-

1 LO

IM

füiti fi enim jus tempore contra£tüs jam exifteret;

duvgg? E

ftatim prima peufio retineri poffet, & pro 1co.

;I Ilpw

WL..

dari poffent 95. quod juxta omnes eft ufura-

m .3 M M, "

rium; deinde jus ad penfiones tanti e(timatur,

] H ij upih;'

quanti ipfe penfionés abnug, ficut equus & jus

t

m' '*r

ergos

ad equum parem habent eftimationem

"vf*l"u b

ficut ipfe penfiones futurg fortem longe tranícen-

L. i Wt

dunt, ita & jus ad illas, confequenter inter datum

'131'31:»,

& acceptum non datur equalitas, adeóque inju-

hi

[

j

W

il

W

fütia commitutur, R.a2d r. In eftimatione morali

M MRU

ille penfiones poft multos annos fücceffive fol-

vende non valent plus, quàm pretium emptionis

g ii wl

i, vonnef

datum, &, quatenus fünt in fpe, non valent tan-

MT

tum , quantum valerent fimul omnes prefentes,

^" w:mv-þk

& quatenus funtin re; dum contingere poteft, ut

w r

Alvl d

fru&tus velnon nafcantur, vel non folvantur :. pene

le x

'*3(

u

w l

W M)

fiones autem pecuniarie variis periculis, labori-

bus, & moleftis follicitudinibus obnoxie funt.

p

Aln

u n

Dein retorq. argum. fiipfa ves frugifera tota, v. g.

sl

A

4

Wil

n

lii

ager, ematur v. g. 1000. florenis, poft 20. anuos

inde percipi poffunt tot fru&us, qui adequant

vtl du

" -Mmï* :

vel fuperant 1000. florenos, & poft 40. apnos

Et hoec

duplum, ac infuper mauet ager émenti.

r «J&,Wm

juxta te licet: curergo uon liceat ita emere par-

"4 N

ï*ï' &5[

tem. frü&uum agri per confliturionem | cens(s,

-.nvmwm

Ad z. dico, quód ematur jus percipiendi penfio«

] '"Um HO«P

nes aunuas futuras, quod jus fufficienter eft prae

jll l um

c (

fens, & exiflit, utfi emarur jus pifcandi, captus

W

|

pit-

mï j WW

"

Di

686

LIB. V. 'ITTULUS XIX

plOïU

pifcium &c. Neque hoc jus moraliter tanti zfti-

gysni !

ii yogt

matur , quanii penfiones aCtu jam folutz.

Pari-

&pubh(aäu

tas cumn equo & juré ad eqüm non eft; quia equus

xfm:æmutuan*

fimul & femel exiftit; non autem perifionés, fuc-

ceffive quotarriis folvend&.

vgitone n

I

Dico $. Ufutam per feé iion continent 1. Catri:

$j iempurt D

bium. à. Montes pietátis. 3. Pa&um de reftitu-

at fos d

endó Muttio in eadém forte, bonitate, & quahti:

tate. 4. Contra&us focietatis, Cambium; Tyecbel/

eft contrattus permutationis iu pecunia fa&tus

gltos i d

cümi moderate lucro: fi pecunia fortis àc fpe-

pat lod ii

ciei diverfz commutentut, v. g. deüarii; feftércii;

at UY

(clleBoort

vel alia inoneta minor detur pro imajori, taleris;

vdictos d C

florenis; vel moneta argentea pretio equivalens

proaurea, vocatur reale vel sanüale : fi siteni

Quoscam r

pecunia pre&feas pro abfente & cüin obligatione;

mfa(mnw T/77/

ur

ut in alio loco fibi vel alteri in eadem quantitaté

eoneX

eRcf i

reddatür alia pecunia;

v. g. Rome, Fraücofurti

&c. dicitur locale , vel

quia refüfia demaridari

^ i od

folet per litteras; [itterariuin : qui pecuniam, alig

Q qui

loco recipieridari; offert, Camp]arius, qui preftaré

07 i

tenetur ; Campfor appellatur. Camibiuim ex multis

tiigi j

titulis fit licitüm, nempe propter laborem & cus

Dreyide

ram iü aggregandis variaruri fpecierum moie-

"D nUre f

tns, in earum rumeratione, trársportatione, fcris

LUOCTEM

- bendis liiteris &c. propter fumptus i habendis

t Vttrig.

& fuftentandis famülis rei peritis ac fidelibus;

"i W]Of VE] Pm

propterperlcula ámittendi pecunias i viis; mü-

tandi valoris inonetarum &c. quz in fe fufcipit

via

FW

T g

campfor' cujusmodi caufæ otüriino füfficiunt, üt

B tfer

Juüö exigatur lucruni, rajus vel rüirius pro gra-

Vl

D

IHIP LU

(

vitate periculorüim , magmtudme furnptuum , la.

borum ,

folicitudinum &c.

r

JMontes | pietatis

A

funt

x MR p

*TULUSXR

De Ufuris.

687

t

mïü

fl

u

funt eraria, piorum hominum liberalitate , ad

T "

A

fublevandas indigentium neceffitates mediante

tqllm il E[ï

J

hu |

M

Mutuo; & publica authoritate coriflituta, ex qui-

w"oaammpü

t

rþdæ

bus pecunige mutuantur petentibus ea lege, ut pro

A

áffecüratione illarum dent pignus, &, fi debitum

prefixo tempore non folvatur, vendatar pigous

t Uaþ dt à

pietió, quo potefl, maximó: ex quo pretio fol

Hn., y'] m&

vitur Monti fors credita, & fubinde etiam modi-

t Vaf "

cuin quid ültra, v. g. i. pro ITo0. ad fuftlentandos

..«?3:1: j pefu:i:f-i;&

MT

ininiftros, qui debent babere pecunias paratas, pi-

:

l

n

N

'lti, [

"

gnorà cuftodire; diftrahere &c. non fine magno

«"l bt

:l -üu ;,1

T

labore: refiduum veró pretii ex diflra&o pignore

fr 3 DM', /7

colle&i reflituitur mutuatario. HUJusmodt Mon-

fjw.d:' jj

tes licitos effe Catholici plerique defendunt €on-

AUL

tra quosdam Hzreticos , pamm ob allatámi ratio-

La

nem falarii miriiftrorum , partim propter Concil.

T RO

Laterán. füb Leone X. feff. io. & Trid. f. 22.

zm Nf

&. 8. de Ref Et fic probata eft par$ í. & 2.

bt

(

N .(U

Pars 3. fumitür tum ex c. fini. V. ille quoque b. f

W

tüm ex éo, quód fervetur equalitas inter datum

mL'T'lW W*"

& acceptum, atque periculum damni; & fpes lu-

w IWL

&ri; ex ütráque parte fic equalis.

Excipe, nifi

ihutuans prevideat, certó vel probabiliüs maja-

jv n

)*'JR'*"H

LA

iém témpore folutionis fore valorem, nec ipfe

rb

D

eam feiváffet in illud tempus. c. fii. cif. 8ut i

u n

:

obliget mutüatariuin; ut antérión reddat mütuütti,

(

quàm Valor vel pretiuin rei creverit. Pars 4. €x

I "

J. i. 2. feqq.Infl. de fociet.l. 2 1. ff. & i. £ C. profo-

rb

ia 8*

X

ció. Eít autem contradius focietatis ille; quo due

"u

K

vel plures cotiferüüt res & operas fuas commu-

0["&0 ;

L

.?OW

nis lucri gíáatià , vel qüo unuus res, & alter ope-

n Aaï

n

"i ïel

ras: fi tamen conferens res vel pecunias id age-

u

l

ul

ret, ut fibi quidera cernmune cederet lucrum, fors

"d

tamen

j

y , 7

|

688

LIB. V; TITULUS XIX

|

tamen falva perfifleret quocunque cafü evenien-

; t foum

te, ufuram non evitaret. /. 29. B. fin. ff. eod.

p en

II

Dico 6. Ufüram econtra, palliatam nempe, irs

Bo ufums.

Volvunt contra&us, & pa&ta fequentia, 1. Con:

«ifus dort

tra&us ZMóbatra , quando quis venditrem magnó

eonfoemio

pretió cum pa&o, ut cmens ipfi ftatim revendat

«t d

pro pretio minore.

2. Empiio chiregraphi, fei

r fini]r

norninis, aut debiti alieni pro minori pretio, v. g,

au asf

fi debitum alienum 160. florenorum emstur pro

d p ülifeüt

80. florenis.

3. Ánatocifmus, per quam intelli.

Arntrdtnovo,

guptur ufurg ufürarum, feu lucrum ex ipfis ufuris

quiirinf

nondurn folutis, in fortem támen reda&is, peti-

f mto

tum, v.g. fi fors credita fint r1000.&c ufurg j9.mu-

tuatarius veró non folvat hos $0. & tu poítea ex

UT

tli, qto nl

his $O. tanquam ex novo mutuo poftanni lapfum

iil [f

exigas duos cum dimidio florenos.

4. Pactum

amlchrefeos . quo id agitur, ut mutuatarius mue

at [

'llau* jl«

tuanti permmat fruGus rei oppignoratz, v. g,

X

pradii vel agri hypothecati, donec debitum exfol«

CRRA

yatur, Pars [. manifefta e(t tum per fe, tum ex pro-

pofitione 4o. ab Innoc. XI. damnata.

Pars 5. ex

t nio diely

propofnone 4I. ab eodem Iunoc. profcripta, &

Wt ( 1 l.

Ürgg

exindé, quia pretium 80o. non adzquat valorem

rmozencturfolvcr

100. florenorum, & virtualiter idem eft, ac fiquis

Ico. daret mutuos, & ftatim 20. retineret pro lu-

T0 i

cro, quod utique iniquum eft, & ufurs, fed, quia

Itj (müp,,

explicité non celebratur contractus Mutui , fed

ROtf

t

Emptionis, palliata, feu pallio emptionis involu-

tj

ta eft, atque ideo in foro externo non facile puni-

LT

bilis. per c. 6. b. t. Si tamen, ut facile contingit,

tfe fr]y

d

alius titulus interveniat, ut fi debitum alienum

"r da

Vr llfura |

fit dubium vel litigiofum , fi pro eo obtinendo

Hmd

ts

I(H

faciendi fin& fmptus, vel eliàs diffculter fit obiia

"t Q

W

"

HU

nibile

U Áil

il

RJLUS l

w

M

De Ufuris.

699

UTN

nibile &c. licitum utique eft tale chirographum

n

, 3, þlx

RT

minori pretio emere.

Pars 3. ex Jure Naturali

v liqn

"

!l

|

& Divino ufüras mere lucratorias prohibente;

00

ï

W

néc ufüras ufürarum approbat ullum ftatutum

L—.H"

D

]

'*951

aut confüetudo Imperii Romani; imo, etfi adeffet

AT ,'-"iu

: an

i

alius titulus damni emergentis, lucri ceffantis &c,

Ri i

N

N

tamen faltem à Jure Civili ufure ufürarum prohi-

ls

W d) hn

Pf

bentur. /. 29. ff. 1. 2, 1. 28. C de Ufuris. Si autem

"u

!

u

ufüra priüs fuiffent folutze, & ab accipiente cre»

derentür dé novo, foret novum mutuum, confes

&l ii

"m

quenter ex iis ufüre moderate exigi poffent, ficut

STTT

LU

T

ex forte ac mutuo priore. Pars 4. ex c. 1. 2. $.

t

1

b. t. c. 6. de Pignor. quod tamen intelligi volo

1,( &I j

m

de cafu, quo nullus alius preter Mutuum intér»

venit titulus,

Unde in Germania vi Statuti &

^m um

Confuerudinis licitum eft ex re oppignorata pro-

T

mutuo fru&us percipere, qui non excedunt $.

hw

10b

pro Io6. Item licitum eft marito fru&us rei pro

xufol

dote nondum foluta fibi oppigaorat&. c. 16. b.t.

Qu

& domino dire&o ex re feudali fibi oppignorata

"

m

N

percipere, e. 1. D. t. qui cafus funt excepti.

CU

Dico 7. Ufuras fine titulo & ficillicité petitas 12

"A

M

nemo tenetur folvere, licétpromiferit. 2. Si quis

j

n

autem jurató promififfet, teneretur ex Religione

d.

hn

vi juramenti (nifi priüs obtineret hujus relaxatie-

atl

w M

nem ) non ex Juftitia.

4. Solutàs autem quau

x

!

l« d

lsl

tecyus in Judicio repetere poffet. Communis ex

)

u] m?n U

famofo c. debitores. 6. dejurejur.. Si quis autem

T d

juráffet fe folutas nec repetiturum , poffet nihilo»

J " mm

MU

^ KW i

minus & deberet ufürarius à Judice ex offició come

i

"T

u

(

pelli ad reftituendas. £. 1 3. 9. . Qui enim juravit,

»

LA Y

t cü 051

fe nolle repetere, non juravit; fe nolle recipere.

k Objic. Qui folvit ufuras illicité exigenti , coope*

qu

D

ii

i

)

Pari 11

Xx

Katux

[

690 LIB. V. TITULUS XIX

raturalterius peccato: ergo nec ex juramento ob«

udocati

ligatur folvere, cüm juramentum nequeat efle vin-

d

ulum iniquitatis, & compellere ad folvendas ufu-

vmetto (00,

ras illicitas.

W. IN. ant. Qui enim ex neceffi-

irconenm

tate vel jufta caufa urgente (qualis datur in mu-

vas fdes 1

1uum petente ex indigentia, & ufüras promittente

gdebe mutt

ac folvente ) facit aliquid de fe indifferens & non

ii d

peccaminofüm, non cenfetur cooperari alterius

arfdidiire

peccato , fed permittere alterius malitiam , ad

NI (i d

quám aliunde jam eft determinatus

fed folvere

y , qu)

ufüras de & per fe peccatum non eft, quaravis

tsb &

exigere fine titulo jufto peccaturm fit.

,

i, QUUS

13

Dico 8. Ufuras iniqué acceptas reftituere in

LL ded

utroque foro tenetur, & compellendus eft non

Quamdonterd

folüm ufürarius ipfe (eriarm mentalis. c. 10./.1.)

DILU /0 l V U.

quisquis fuerit. 2. $ed etiam cooperantes effica-

d fre nj

citer ex parte mutuantis, & quidem in folidum,

4

uj

hod

cafu quo ufürarius gon reftituit. 3* Imó & hazre-

SRNNRN

des ufürarii pro rata ( uon in folidum, fi plures

U m

fint) quantüm patiuntur vires hzereditatis, 4.Si

EM

res ufüraria adhucexílet, & non fit commixta vel

RD ffnde

confufa cum rebus propriis , tenetür quilibet , &

quidem ex 7e accepta, eam reftituere , cum fru&ti-

FU Ui ol

bus , fi res fruGifera fit, tam percipiendis quàm

[ EU

WiLEA tl j

pefceptis, & cum omni damno & intereffe, quod

hmfæ,ülü relhw

inde paffus eft mutuatarius: fiautem pecunia vel

alia res ufuraria fit permixta vel confufa cum re-

NU

bus propriis ufürarii &c. is acquifivit earum do-

"h n t

minium, & folàm ex injufla acceptione tenetur re-

«l 0',8

füituere. Itaplerique omnes ex c. 9. 10. 12. b.t. ex

"ml non

c. 5. de Raptor. c.ult. de fepult. & c. 9. cit. ubi hg-

»l[le roms' teff

W

redes obligantur. Id quoque exigit natura Jufti-

TO ip [

tg Commutative, & poítulat ratio; quia, fires

mgl[ "füras I

ufuü-

Wi !

T h(

IN

S XIX-

Igo N Q

De Ufuris.

691

Nwü

m

1'&

«

ufuraria adhuc exftatnon permixta cum bonis pro-

BTPEHE]HM

N

priis, eft aliena, & clamat ad dominum cum omní

D

g,

J

emolumento füo, ubicunque exiftit ; fi non ex-

M

11

[

ftat, refarcitionem damni ipjufté dati & accepti ur-

;t:!:ia,. li r.

TY

get mala fides, injuria, cum qua nemo ex alieno

N em

gt

ditari debet, mutuatario illata, & delictum, atque

N

A n

radix izjufla acceptionis, licet cooperantes forté

AL quö

u

n

non fint fa&i ditiores ; quia fuerunt caufa efficax

damni injufté dati.

Sed cui facienda eft reftitu-

LT u)

tio? 5 Illi, qui per ufüras Izfus, vel, fi jam obtit,

Tl

* PAU U

ejus heredibus, &, fi neque heredes exftent, vel

ignorentur, caufis piis, Text. & DD. izc. 5. b.t.

EICT

]

(

c. 16. de Sfudais, retineri enim ufürz non poffunt

W ii UII

tanquam bona ex deli&o contraJuftitiam acquifita,

)

Ht

N

t

Dico 9. Pcene ufurarii ( manifefti tantüm. c. j. q

cit.) de Jure Canonico funt.. 1. lafamia. czm. 2.

[

".ll

(lium,

z

"

Y

J fin- cauf. 3. . 7.

2. Depofitio, vel faltem fu-

NV ?

W

Vae

fpenfio, fi ufürarius fit Clericus. c. 1. &* 7. h.t. fi

;.x*j'?.ïfl;kxm&'klxï

"v

Laicus, excommunicatio, & hodie ipfo fa&to. c. 1,

& [

M

eod.in 6.

3. Ejusoblationes, iu Ecclefia fa&tz,

"t

TOU

dul

N

m

LO

funt rejicienda. c. 3. P. £.

4. Ejusteftamentum,

m

D

N

j;:;r'j*,'ï

vel alia ultima voluntas non valet, nifi ufüras aCtu

A

"

reftituerit ante mortem, veldereftituendo idoneée ,

l ,11 D.

MW

I/U

caverit. c. 2. eod. in 6.

j. Privatio fepulturz Ec-

p

p

j

f

clefiafticz, nifi reftitutio, vel cautio idonea de ea

d

Pü':»l' i

precefferit, e. 2. 2. citt. De]Jure Civili non repe-

ii

:iu(a-:iï?

ritur peena ftatuta , in Receffu tamen Imperii de .

T

"

[h--E

k

!

J

auno 1 530. £Bon vucperlidyen Contracten. $. 7.

gt

PT

T.

preter annullationem contra&tüs mul&atur quar-

ta parre fortis, ceffurá Magiftratui, fiquis- ultra

qm

TA

Ü

(

"

permiffam in Imperio quantitatem, vel aliàs inju-

jp

)

i

g

[

fté, exigit ufuras.

In aliis locis, uti in Auftria te-

:::qüe

l nilh:ï' ["*ï

fte Greneck h, s. 16. totamfortem amittit.. Ce-

"P

J

XÁXaA

terium

692

LID. V. TTTULUS XIX.

|

terüm ufura eft crimen mixti fori. c, 7. €* 12,

ude Á

h. t.

g

1

Occafione ZMuttii, in quo lozum habent ufurz,

,utar

de quibus hucusque , quares , quid filiofamilias,

g

g diior fl

feu in patria poteftate adhuc conftituto , etiam

majorenni, concedat Senatus-Con(ultum AMacedo-

dgo C

nianum ? W. Filiusfamilias fine confenfü patris ac-

jenunte eiden

, t

cipiens mutuas pecunias in foro externo perpe-

tuam habet exceptionem contra mutuantem , ita

taupiz

ut exigenti mutuum ad nihil condemnandus fit

«aitio r

ipfe, vel pater ejus. t. £. ff. & C. de $. C. Maced.

yts, iib o

Mi

Imoó interveniente exceptione, qua utpote à le-

gibus jufté concefsá uti utique poteft, etiam in fo-

ro interno uterque fecurus eft, etfi nummi mu-

TIT

tuati adhüc exílent, vel filiusfamilias ex iis in

fuam ( non patris) utilitatem converfis fa&us fit

2!

ditior. [. 9. . 2. 4.ff. eod. Sitamen mutuum jam

folviffet, repetere non poffet. /. ?. cit. ff. 4. &* .

N

l. 10. feq. item fi exceptione hac non uteretur,

D X

veluti non poffet ex quadam caufa , vel utendi oc-

IU

cafio non effet, quia v. g. mutuans in Judicio non

repetit ufüras, & infüper pecunia mutuata in fe

Y Qd

vel in equivalenti exftaret adhuc , foret obliga-

A[/km T f

tio reftituendi faltem in foro interno ;. quia ex

|

Qtttn. q

nullo Jure Pofitivo ( nam hoc feclufo obligat Jus

Joitmg

Naturale ad reddendum mutuum? probatur fa-

ttij Qtten

— cultas retinendi independenter ab exceptione, fi

umf lh

ex mutuo fa&tus eft ditior; neque pro hoc cafü

pugnat ratio, propter quam filiofamilias concef-

ïwmriam Wi

4li

d v

ferunt Leges di&um bepeficium S. C. Macedonia-

T

M, dOIUS,

ni quaalianon fuit, quàm ne filiifamilias nimia

à

ere alieno, quod contrahitur ex mutuo, óbruti

Ts

L

(hmp

ripiant,ut

l]a

l itir &

Q

parentum viz? infidias ftruendi anfam ar

CGMm

habe«

QU (

t

[ ff

k TR

n

T

De Ufuris.

d

695

unde folverent, vel, fi eorum mor-

nth(um

haberent ,

j

xka

"i

W

J

tem exfpe&areut, mole fenoris nimiüm excre-

fcentis opprimerentur.

Unde filiusfamilias, ex

t 1th b

It u

|

mutuo ditior effe&us, renuntiare quoque poteft

"Mlbfgn(n

'WJ

w

4

privilegio S. C. Macedoniani; quamvis necjura-

u U'(m[eu Y

m

10 renuntiare eidem valeat, fi inde faQtus non fit

d

ts

l

ditior , ut habet communis contra Leff. Fachin.

-»( vf mm C H

& D. Rudolphi in Pallad. tog. q. 27. quia talis re-

nuntiatio cederet in prgjudicium tertii , nempe

rlb

v(l,![,

Àj

patris , indé exponendi periculo infidiarum ; &

mu u

,n [Pullx

Reipublicz.

IU ( L

TITUEUS XR

p N

nü

De Crimine Falfi.

vt

nin ^

d

D

pl

SUMMARIUM

Nj.

AUE

. Falfum , & Crimen Falfi quid.

QU

2. Quibus modis committatur.

3 Quomodo puniatur.

t n

W

!)

[

Alfum , vel falfitas , lauffimä fumitur pre

j

omni eo , quod non eft verum :

laté autem

LL

f"Ol

i

j

pro imrnutatione veritatis fa&a cum dolo,

jn

m

h

& animó decipiendi , ut eft omne mendacium:

J

"

demum ftri&té & huic loco proprlö accipitur pro

d. ,-( W[ M

immutatione veritatis doló maló fatta in pm]udz-

» n'E DW *U

cium alterius.

Si omnia hzc tria, immutatio ve«

| t'

s pici :

N

ritatis, dolus, & prejudicium tertii concurrant ,

yidtt?

fl K H)]Iö h-

dicitur crimenfalfi, & notatur à Jure, h. e. fpe-

j

WDI

cialiter punitur, & quidem primitus nllud tantüm,

o (

"

pitt u

w

quod committitur circa Teftamenta, À Lege Cor-

[

d

"T

i

i

aclia de falfis, que idcirco Teflamentaria appella-

tT

Xx 3

(

694 LIB. V, TITULUS XX.

j;,, Q

tur, poítea veró ab aliis Legibus alia quoque falfa

:ïïüläïbïtïaïiä. |

|

publicis deli&is annumerata, & notata funt,

PIUBAL

Dico r, Crimen falfi quatuor modis committi

g tt?

poteft. 1. dicló, vel verbis, ut fi Teftis in Judicio

, )

circa fubftantialia caufz fcienter deponat falfum;

Vrl vl

fi Advocatus prodat caufam fui clientis admitten-

) dxgm, a

do probationes falfas &c. fi Judex per munera

sf nlv

corruptus ferat fententiam iniquam. 2. feriptó,vel

per feripturam, ut fi Notarius conficiat Inftrumen-

, C

ii n

tum vel Teftamentum falfum; fiquis alienum in-

&;golwï duf

ftrumentum vitiet, fupprimat &c.alienum chiro»

graphum aut manum imitetur, figillum adulteri^

ys Hf

f ey, YR

num faciat vel adhibeat, nimirum dolose & dam-

YETA

nose, quod femper fubintelligitur; maximé fiquis

falfificet Litteras Apoftolicas, cujus falfificationis

uboffcis,

w (

novem modos-recenfet Pontifex n c. 5. h. t. fiquis

litteras publicó Magiftratüs figilló munitas refe-

hi a r

ret &c.. 3. factó, feu re, ut fiquis propria au&ori-

Mi gt gt

RRR

tare cudat monetas , vel ex materia adulterina;

fiquis falfificet merces, pondera, menfuras &c. &

um

fic alios damnificet. 4. ufu, vel potiüs abufu,ut

uv al

fiquis fal(tate ab aliis confitá fcienter utatur ,

Af m

v. g. proferendo Inftrumentum falfum, Leges aut

(f Z

probationes falfas producendo in Judicio, dolosé

Ti n

coliigendo & exponendo monetam falfam, no-

Wj W/ü ,

fneu vel infignia alienz familie ufürpando &c.

V,

i

Jta communiter DD. ex variis Legibus.

At-

EM

t

que hi omnes tenentur utique in confcientia

Hj t

reíarcire totum damnum, &, fi civiliter agatur in

lts

Judicio, ad intereffe vel ad duplum. /. hodie 32.

(

ff. de Xeg. Corucl, de falfis. vel ad retractandum

falfum. per .. 2 C. defid. Inflvum. |Si veró ag-

"n

tuür yel procedatur criminaliter,

Dico

Ü

litn

*l

De Crimine Falfi..

695

a

Ti

UW

"

"Dico 2. Quamnvis hodie pona criminis falfi. $

m

HM hv

fere fit arbitraria. per Ordinat, Penal. Caroli V.

3.2..0 ]""c

1

L;['r'.a-',*

rulhtf

artic. 107. feq. & communem DD. aliqua tamen

fpeciales habent penas, & quidem in foro & de

.(oj

xt U

m

Jure Civili Teffis jurató falfüm deponens in cau-

L'.[l»e

LH r

"

fa Civili redditur infamis ,

eíque amputantur

ikwl

A

duo digiti, im preftatione juramenti ere&i ; in

caufa criminali veró incurrit poenam talionis. art.

10 7.Cit. C art, 68.

De]Jure Canonico Clericus

deponitur , & in Monafterium detruditur. cam. 7.

W ].R

d. $0. cui detrufioni fübrogatur earcer, vel trire-

mes. Falfificaus littevas Apoftolicas, vel falfica-

tisutens, incurrit excommumicationem referva-

tam, £. 4. Q? 7. D. t. fi Clericus fit, privatur perpe-

tuó officiis, & ,fi per feipfum falfificet, degrada-

NH

tus traditur Curiz fzculari. c. 7. cit. fi alterius

gt

l

i

Principis litteras vel figillum falfificet, juxta c. 3.

M'xlï

Ih

h. t, pariter degradatus ab Ordinibus, & notatus

ftigmate,in exilium mittitur,

Adulterinam con-

WW AW

ficiens monetam , & efficaciter cooperans, item eanm

M M

MU

fía

dios2 colligentes , & frequenter expendentes pro

legitima, puniuntur igue.

l. 2. C. de falía moneta.

Con[Hit. Penal. Carol. art, 1 1 1. folet tamen pr&«

T

mitti ftrangulatio.

Utens falfis pondevibus aut

W

snenfuris , falfificatas merces vendens , velegau,

us

velfuftigatur, vel pro qualitate & magnitudine

iv

ii ii

deli&i etiam morte punitur. Conflit, Cavol. art.

wv v

,n "E.

11$. De]ure Canonico 30. dierum jeju-

o]"e li ( i

nió in pane & aqua caftigandus

"

d

eft, c. 2. de Empt,

[j

I

)(*l P

i

W

]

;

-2 C0p) $8

i

a

di v

jj

Xx 4

TITU-

gr «MCH M

D

696 LIB. V. TITULUS XXI,

"

P

TITULUS XXI

"d

t

De Sortilegis,

a p

SUMMARIUM.

:M iDuo fo

j (

Y. Sortilegium, C (ortes quid, & quotuplices.

r temal'mDei.fcd

a. Divinatio & Magia fum . gvavi[[ima peccata.

y ii

3- 4- Qua illorum fint pena.-

vlewntrin o

quqi

Q YOrtilegium à fortibus di&um idem eft ac for.

S

) rium milfto, quz fortes , Germanice $0 /. ra-

u

tione finis, propter quem affumuntur, fünt

türimt, at

triplicis generis.

I. Divi[oria , que adhibentur

n gv

d dividendas res ad plures indivifim vel equali

, pel ao g

jire pertinentes, vel ad jura dubia, aut lites diri-

A0 CU nj (

mendss, v. g. fi plures cohzredes bona defun&i

Mnferis & ja

inter fe dividantforte, v.g. jaCtu alez, vel fi duo

AR

litigantes conveniant, ut is fit vi&or, cujus nomen

Ia v

fortuitó primum ex urna fuerit edu&um, — Et ha-

Vi (or

rum fortium ufüs per fe omni Jure eft licitus, ac

vt ]

frequenter cum msgna utilitate habetur: prohi-

(tintt o

bitus tamen eft in Ele&ionibus ad Przlaturas, &

hoTT.

in Provifionibus Beneficialibus. c. fin. b. t. c. 4. de

Hf lii

Elet. — Cüm hujufinodi provifiones, maxime ele-

'Hmmm, m

&iones ad Prelaturas Ecclefiafiicas, confultó &

attenta majori perfonarum aptitudine fieri debe-

"OUEE:AIIMM,

i, Ri

ant, non cafa, vel difponente Forturá, 2. Copful-

Ti

qoría,que adhibentur ad cognofcendüm, quazfitin

?ï

00

(&cg "

]

re ancipiti Dei voluntas, quid faciendum, vel omit-

if

tendum: fic per fortem eleGus eft S, Mathias in

BI

UT

"

At

Apoftolum loco Judz Praditoris, fic olim depre-

henfüm eft furtum Achan,

Et harum fortium

Wl &U "n

ufus

um, mmu,u !

TULUSm

De Sortilegiis.

697

j

ufüs poteft abfoluté effe licitus, fi fiat urgente ali-

qua neceffitate, & alius cognofcendi modus non

fuppetat , fi cum debita erga DEum reverentia

Jfïikg

d

fiat, nempe nec asdhibendo res facras ad lucrum

temporale, nec petendo, explicite vel implicité

|

l

T

aliquod à Deo fignum extraordinarium, vel mira-

W m'

Uf

v l

)

culum ( feclufo fpeciali Dei inftin&u ) id enim fa-

"n N

"M

j

q

W W f

ret tentatio Dei, fed humiliter rogando, ut DEus

i ,M

per Providentiam fpecialem fortes ita dirigat, ut

indé veniatur in cognitionem voluntatis Diving,

"C'i"g

aT

hi

quam quis exequi cupit.

3. Divinatoria , qui-

i

Tl

ET

"»

bus exquiritur notitia arcanorum , abfentium, fu-

P

:afcs lgh l

AR

turorum , preteritorum, per media improportio-

P

^h

TAl

AZI

H

nata, v.g. per verba, charaGleres, fcripturam, cru-

Pl

f

i

ces, vel alia figna utut facra forfan ( vel preces

tl te

etiam cum vanis ceremoniis , crucibus, ignotis

s fondi

chara&eribus &c.) nullam paturalem connexio-

nem habentia cum eventu füturorum, cum rebus

;szäï".xmi*& ( :

arcanis, przteritis, vel abfentibus.

AA

M U

Et harum fortium ufüs, qui generali nomine

11

Fb

eiiam vocatur Divinatio, & varias füb fe fpecies

DCUBG H'

continet, Chiromantiam , qug fit per infpetio-

"t N

nem mapuum, ut faciunt Zingari,igetinet/ Affro-

V

Á

logiam Sudiciariam , " quz fit per infpe&ionem

"u

(

h

Aftrorum, Incantationem ,qua& per verba vel can«

Lv P

5l

vt WJ»LM

tiones, ZdLuguritm , quod per obfervationem gar-

D

f

i

aA

ritüs, volatüs &c. avium, Praffigias, quz fiune

-rm'i. b

l 1:1?

przftringendo oculorum aciem, ut appareat,quod

f;ggcï

non eft &c.Harum , inquam, fortium ufus, feu Di-

, :3;5&&85&3&9

'.üïf

vinatio , que venit nomipe ortilegii in fpecie,

, i

Wï

SfBabrfageri/ certó. eft illicita, ut videbimus, uti

[[ e»

! c'b,yu

u

[)

|

TL

& Magia, íeu ars operandi mira per opem d-

; o

monis, nimirum per figna vel media nullam ng«

':

p

"N

T

Xx $

turd

pe

699

LIB,.V. TITULUS XXI,

turalem connexionem cum effe&u habentia; at-

mud

,igp vt

que differt à Divinatione per hoc, quàd in ifta fo-

fzrevelffäwe;

làm cognitio rei occulte, per Magiam veró effe-

&io operis miri petatur ex- vel implicité à dzmo-

;izxclleüïVävqu?n

ne.

Utramque, Divinationem ac Magiam, uti &

jipre !

alias Superílitiones comple&itur Sortilegium in

g h

generefumptum , fempérque involvit vel crimen

sreío

falfi, vel füperftitionem, vel pa&um aliquod cum

ia

demone,

Si intérvenit pa&um expreffum, voca-

st W.

tur generali nomine AVecromantia ,

Cdnmat&

dv

Sunft/ 3aubere

p/ &, fi cendat ad aliis nocendum

?

fei; quitt

Veneficium , vel Maleficium.

His fuppofitis,

jv nl

Dico r. Sortilegium, prout involvit Divina-

fimplits at i

tionem ejü(que fpecies, & Magiam perfe eftgra-

afet ln m

viffimum peccatum.contra Jus Naturale ac Divi-

p daberent d

nnm £qué, ac contra Canonicum catf.2 6. q.3. (

apteottul r

3- ferà per tot. ubi etiam ipfie fpecies explicantur,

aelüpetitofm

£. 1. b.t. & contra Civile /.

3- 5.feqq. C. de Malef,

ss s

C Matbemat.

Ratio eft clara; quia, quando ad

a av s

Cognofcendum arcana, abfentia, futura &c. ut in

vàyumerto

Divinatione, vel ad efficiendum mira, ut in Ma-

vutprantctare

gia , adhibentur media prorfus improportionata ,

Áilahonibus tem

nullam omnino ngaturalem connexionem cum ar-

t i

canis &c. vel naturalem vim cum effe&u haben-

Dio t Peng

tia applicantur , imploratur aliqua fuübftantia in-

telle&tiva, ut aliquid revélet, vel efficiat: fed hac

AO faro f

ts lum

fubftantia intelle&iva nec eft DEUS, nec Angeli ,

[ Ectleüaflicus,

quia DEUS nullibi promifit revelationem vel ef-

Wt Banf t

fe&ionem hujufmodi rerum ad pofitionem tali-

Md C

um-fignorum ineptorum, v, g. ad efformationem

crucis in calceo , infpe&tionem manfis,aque &c,

f;reCanoniro n

Ad certarum rerum ligaturam, ad immurmuratio-

ïwr.&,ü Tif v

lt Mi |

zi facrorum yerborum in aures jumenti egri, ad

1B-

[ d

T

: De Sortilegiis.

699

Um Mh

h

em! l

fþerh(

inun&tionem furce &c.Angeli autem nec folept,

d

li

, )

!

nec fine Dei voluntate poffunt hujusmodi mani-

! "FW

[n.n

l

Ó

feftare vel efficere: ergo imploratur alia fuübítan-

]*

u

tia intelle&iva, quam Deus & Angeli,hi enim per

Ur

A

ialia figna vane, impie & füperflitiose implora-

LE

N

]'i

ÜT

yentur: ergo imploratur demon vel exprefse, ut

VQ]H

u," ]lu.

facere folent Magi & Necromantici, vel faltem ta-

i

(

l

N

NI

Cite, ut augures, arioli, incantatores, praítigiato-

Bs

R—

res,divinatores &c. & fic femper intérvenit paQü

Mil

j.

W.A

Wlmu.,

'

vel expreffum vel tacitum cum demone, ut opem

f.ïfiü:äüiff!üfili

ferat: quod utique impium & Deo graviffime in-

M h

* D

h

A

juriofum eft , nifi fubinde per accidens ruditás ,

2 N "]

li

Y

fimplicitas , aut ignorantia quosdam fimplices ex-

W

cufet faltem à mortali peccato.

Aliud foret , fi

1f

!

Afl

figna haberent aliquam connexionem naturalem

44)

U

cum re occulta, vel eventu futuro : fic Divinato-

!

u

T

eäexpiicamur.

yium & füperflitiofum non eft ex infirmorum fome.

Vil d

"

niis copjicere corporis complexionem , valetudi»

VNTI

nis ftatum , periculum mortis; ex avium violatu

m

&A

N

T

D

m

vel garritu, ex colore lung &c. pluvias vel fereni-

fieincn, u

tates pr

znuutiare; ex Siderum motibus & con»

TO

ftellationibus tempeftates, morbos, fertdilitatem

terrg &c. prafagire conje&uraliter.

n t

M

"

Dico 2. Pene Sortilegii Divinatorii hodie in

"u "

:»?iy." »

!

li

utroque foro funt arbitrarig; & contra Laicos,

n

"

uf

«tl

quamv

is deli&um fit mixti fori, non procedit

5

»

nifi fapiat Hzrefim, & fub

«l JL[BI

m( M

Judex Ecclefiaflicus ,

yatione Herefis inflituatur examen, - Ita utrume

lj

H

N

j

L

que declarat Confuetudo, Dixi, bodie ; nam de

if a&

Yi

ure Canonico erat penitentia 4o dieram. £. .

:

[EOW' v

d

/

j. t &, fi mgniti non refipifcanr, apud viles per«

fonas fuftigatio , apud honeftiores incarceratio ,

| Wontmm-

(

J

«t

1)M

vel eje&io ex diecefi cnm ftigmate, vel excom»

y J

mu-.

1 BW

!

Decom

7o0 LIB. V, TITULUS XXII.

"

municatio ferendæ fententiz. c4p. 10. 12.

q.j.6

i j

£48. 15. q. 7.caMf. 26.. Apud Clericos an

tem 3n«-

sginitih

nalis vel longior füfpenfio. c. 2. b t. aut depofitio,

It (etentt

€4. 4. feqq. q. y. cit. qu& in cam. 1 y. cit. vocatur

Ti

degradatio , nimirum verbalis.

De Jure Civili

if t o

erat vel publicatio bonorum,

vel fupplicium capi-

od

tale, vel etiam ignis

»pro qualitate perfonarum &

sspr'mcipalcs,A

gravitate deli&i, /. ?. & 5. cirr.

Si Sortilegium

ag

conjun&um eft cum Hzrefi

» incurruntur quoque

vía Marinoni

Hareticorum peenae. c. . $.

fane de Haret. in 6.

a, df

Dico 5. Pena Sorülegii Magici,

feu Magiz, de

ia

Jare Civili gladins, /. 5. cir.

Conftitutio Penalis

pb d.

Caroli V. art. 109.facit difcrimen ; fi eft cum

damno tertii, penam ignis, fifine damno, ftatuit

ttft feporg

ieiteo Dre

arbitrariam , v. g. relegationis, vel pro exigentia

circümftantiarum etiam mortis.

tti doftend

De Jure Cano-

v futm olrne

nico incarceratio , cenfurze &c.c

ontra Clericos

autem degradatio, & traditio Curi

* s C

& Seculari, ut

tradit P. Reiffenftuel s. 1 &. b. t.

Punitionem au-

gt w

QTT

tem Laicorum Magorum fer& relinquit Curiz Se-

eulari E*ccleü—afiicus Judex,

Ventrl m

Hl dl

(l ln f

TITULUS XXIL

| Wi tfracio

Ti ff

De Collufione detegenda.

^ l

SUMMARIUM.

* t

Y. Quid fit Collufio, & quibus in caufis babeat la«

e VE( n '

Cunm.

*Atifeg

lt

2. 3. Qua circa eam fint parzos judicis.

H eCot

Ollsfío eft oceulta conventio^vel concore

WHUO l[][hm

( [

diainter Accufatorem & Reum in caufis

Df ftj

Criminalibus eum in finem , u delicta

li

ELT.

-

ina2-

r l

De Collufione detegenda. 7or

lm! c

maneapt impunita ; ut fi accufator veras proba-

ln

'WI]

l

Ti

tiones fubdole omittat, vel exceptiones falfas pro

üub

"l

l! W

i

;

|

veris admittat, & tunc vocatur Pravaricatio: aut

fi ante fententiam dolosé à lite defiftat, & nomi-

L

t

In

W l

natur T'ergiver/atio.

In caufis Civilibus , in pra

LTA

judicium tertii non cedentibus, & ubi sgitur de

4

j

Eu Mites

privato intereffe, locum non habet inter perfo«

, t

nas principales, A&torem & Reum ; quia his lici

m

UA

o

tum eft tranfigere & concordiam facere ( excepta

IT

M

caufa Matrimoniali. c. fin. de transatt. & Benefe

! fn

ciali , ut eft cafüs i c. 3. b.1.) cüm agatur tantüm

il

Ml

Hï;,it

de intereffe privato; fecus eftin Criminalibus, in

h 'Carfäurio

hi

u

n

quibus intereffe publicum fubverfatur , càm in-

terfit Reipublice, deli&a non rmanere impunita,

) U d

"

atque ideo Partes tranfigere, ficut in caufa Matri»

h

L

h

N

" / l

monii diffolvendi, & beneficii vel penfionis ex eo

TuOn-

per fraudem obtinendz , non poffunt.

Interim

At t eitor

etiam in caufis Civilibus locum habet Collufio

, r

(que tamen potiüs eft crimen falfi, per J. 1. $. 1.

A Y

ff.de Pravaricat. ) apud caufarum patronos, Ad-

ia d

vocatos & Procuratores, fi nimirum hi vel inter

.x"it

fe, vel cum clientis fui adverfario colludant, pro-

dendo eidem fecreta caufi, vel omittendo pro-

g

bationes efficaciores, aut amittendo exceptiones

irreleváantes feu futiles.

monfmdä

Dico i. Sijudex advertat Collufionem, pote(t

imó ex officio tenetur inquirere in delitum , &

W v','l,,L

procedere. c. 1. 2. . t. Imó, licét Reus per fenten-

jj

tiam jam eífet abfolutus, ea non eftita firma, ut de

nóvo, ubi de Collufione conítiterit, Accufatio vel

nrilmeW'

Inquifitio inftitui non poffit. c. fiz. eod. ]. 1 1. C. de

m d

4Accuf. cürn talis fententia fit nulla. per /. 2. ff. b.r.

ivl m ] (: |

Dico : Penas Cellufiogis preter infamiam 4

efi

:mW*?'mn

Dc Ddl

702 LIB.V. TITULUS XXIII

goan Cgïem

eft arbitraria. /, 1. 2. 4. ff. de pravaricat, in Bene-

3 fiem

ficialibus privatio Beneficii. c. 4. cit.

m ubertstl,

ITTULUS XXIII

æræ Wh' :

De Delictis Puerorum

fnreg

o

SUMMARIUM

przfumpuowe .

I. Pueri, Infantes, Puberes qui dicantur.

in dj & dl

2.3. Pueri , & Minores delinquentes quomodo

pïæ p nente.

punantur.

il ?tp ia fl

4. 44n pater pro filio in ave pletli po/f t.

Vs il i

Omine Pzuerorum hic maxime veniunt Jm-

"i ád r

puberes , qui feptennium egreffi necdum

1t ertaond na]

impleverunt I4.statis annum ; nam ante

Yurjuer)o)

t D 4 d

feptennium completum dicuntur Infamtes ,. &

prefumuntur necdum doli effe capaces, qui ad

AU df tl

delinquendum requiritur, propter defe&um usüs

V t

rationis, atque ideo nec proprie puniri, fed folàüm

qm MV

caftigari, ficut amentes & furiofi, poffunt, ut ap-

À. n

prehenfione doloris ftirmulentur, ut faciant, vel

f Auæd I [t9

ffb

]

ormittant, quod oportet,

Completó autem 14

I otip g

annó vocantur Pa£eres, AAdolefcentes , vel Mino-

t Yiditfi

re$, usquead 25. anpum etatis completum, No-

lh (/l

A ( (rim

tant prererea DD. in - Criminalibus, & in ordine

fpf,rn f'Ofä «

ad penas propter deliQa infligendas ,. maribus

xl MP berzar'

equiparari fcemellas, ita ut usque ad annum 14

habeautur pro impuberibus

Quzfítio hic refol-

Atj

lls, elllm |

venda eft, an Pueri, fi delinquant , & quomodo

^l (f

puniendi fint,

W

146

!If

Dico r. Pueri propter deli&ta omiffionis Le-

gali Pena non funt afficiendi

& fi infan-

"if

tie funt proxuni,nimirum uuo tantüim vel alte-

i

1L16

ro

0,38£€

UUJS m

De Deli&is Puerorum.

703

F d? Pm-

L

M

[

h

h

ro $nno eam egreffi , nec propter delicta com-

AI'I3

Wi

miflionis.

3. fi tamen doli jam fint capaces, &

proximi pubertati, h, e. uno tantüm, vel unó &

D

dimidió annó diftantes à pubertate; fübjacent qui-

dem penz Legali. 4. non tamen Ordinarig, fed

lm

"

mitiori, faltem regulariter. Pars 1. fundatur.in Z

AU

1 2. ff. d Cornel. de Sicar. & l. 2. fi adverf. delidi.

V

ll

T

?

acin prefümptione , quód imprudentià potiüs,

il

u

quàm doló & malitià aliquid omiferint contra

M

legem precipientem. Pars2.in f. 10. Inff. de In

util. flipul. l.2 2. ff.pr. de L. Cern. de falf. ac ia ra-

um;»j,mï,,

tione, quód tàles infantie proximi cenfeantur pa»

9 5 U.

! ) ! "n

','l'u'hk l

rüm ádhuc diftare à furiofo, & dolus (nifi fe pro-

i

dat extraordinaria Judicii maturitss, de quo ar-

AW

bitrabitur Judex) ob infirmitatem Judicii non cone

ia dm, t

fideretur, Pars 3. in c.4. ? 2; b. t. cüm autem

E

quidam citiüs, alii tardiüis maturefcant, Judicis erit

N

CU

]

penam commenfurare dolo, quem deprehendit,

M

Ü

P21'54. in (;itt. cc& Iö ü'/ZO lo l. 533365- dES. Cö

n

AW

Silan. ubine quidem torqueri perrmittuntur, nifi

i ïïi»n

ferulá. Accedit regula generalis in /. 10 . ff. de

Wi

R. $. ibi: feré in omnibus panalibus Sudiciis &

nl

atati & imprudintia fuccurritur.

Addidi, rega-

D

[

lariter ; nam fi crimina puerorum fint enormia,

hh]

(

valde perniciofa, ac malicia fuppleat etatem, &

nv

proximi fint pubertati, nec fpes emendationis con-

f

ftantis affulgeat, uti in Magis & Veneficis, ac fub-

i

j

inde Furibus, etiam pena mortis locum habet.

:

per A. 1. cit, L. 14. ff.de $. C. Silan, & Couflit. Ca-

; TU&M M

xï*ï

rolin. avt. 1 64.

Dico 3. Minores quamvis ob deli&a gravio:

w

1

LM/,

ra commiffionis à pena Ordinaria Legis immunes

Oldvl

,f

?

"

D

-m UL

non fint. /. 26. l. 88.4.4. ff.ad L. jul. de Adais.

ii

ratio-

TM

DeCle

704 LIB.V. TITULUS XXIV.

g Cong

ratiooe tamen infirmi adhuc Judicii poffunt & £a:

leot mitiüs pleGi, mutatá v. g. pená mortis in fu.

apfert

fligationem, vel pená mortis qualificatá in fim.

p frs rre

plicem. per £. 28. £. 4. & L 10 8.cit.

al 2 AM

4

Dico 3. Si Hlius,nihilhabecpïroprii-, V. £. nec

Ht Qu

t oj

peculium caftrenfeé néc quafi, non tenetur,

nec

condeinari poteft pater ad peenam pecuniariam

af Cinoln,

pro eo exfolvendam, modoó deli&i particeps non

jj d at

fuerit, vel in correClione filii non culpabiliter ne«

3e npio, dimo

gligens, vel ex deliéto filii non fit fa&us ditior,

a, maga fem

l. 26. ff. l. 2 2. C.de pani. ubi habetur, quód nemo

villft, qu,

alienz culpz debeat effe (üccedaneus, & deli&a

Ms CretCetut

fuos tenere debeant authores.

Neque pater te«

hu, li, M (

netur filio dare Legitimam, ut indé exfolvat mul-

Aguo lomum|

&am; quia ficut- hereditas, ita & Legitima, non

Dio j, Jrnitio

debetur filio à patre vivente, /. 1. f. 2 1. ff. de Col-

fgfrdeäzä/?/idf/sx

lat. lgitur filius, nihil habens, nonin &re , fed

tritn Ques, a

incute, vel alio modo plectendus eft.

Mu

i M

TITULUS. XXIV.

aof

De Clerico Venatore,

umf lde

!s ojtimum (

SUMMARIUM.,

m Clrialem.

. Venatio quid & quotuplex.

2. 4Án probibita Clericis.

D s

3.4. 4dn Principes eam probibeve po[Jint Subdizis,

't;m W (

ac fibi [olis vefervave.

Ahïerim li.

$« 4dn ob atlionem turpem pof]it 4Ccipi , vetineri,

ï"ï"imkfffq&'ens,

vel etiam exigi pretium , vel lucrum.

Ms

!

df

l

6. Notaiur D. Gletle,

TIRU r

UR Utl

Enatió in genere eft perfecutio &^ occie

patio animalium , quz in füg adhuc li

"l Dl

u

bertate nátrali exiftunt, & in nullius

Wpoæh (

T

do«

"t

'ni

"l

Uj

ücd

"

u

De Clerico Venatore..

705

[üh ]U

M PQ

f,

lil

&T

dominio.

Completitur tres fpecies,

I. Vena.

]j

N

Wm ,

tionem [Decific? accepram, qua quis perféquitur &

i

la

occupat feras terreftres, lepores, vulpes, cervos,

apros &c.

M

Mty

n

2. ZÁucupium, quo volucres in aére,

1

l

Q

3. Pi[cationem, qua piícesin aquis. . Venatio fpe-

D

cifice accepta, feu faituofa, dividitur in Clamoro-

ldxæ

Q

Wmä

fam feu Clamofam, & in Quietam & Placidam,

1

j

Clamo[a eft, quze fit cum magno hominum canüm-

que numero, clamore, tumultu, armorum appa-

E,

Qu

Á

raur magna ferarum cede &c. Quieta , Placida,

b

|

u

l

j

vel AMode[la, quz , quamvis non excludat retia

tällnkeu aj

;

j

& canes, exercetur tamen fine maguis clamori-

E j

n

y

d

bus, flrepitu, & crudeliori ferarum cide, cume

ml J

"

j

exiguo hominum & canum numero.

lr

M

Dico r. Venatio Clamorofa Clericis & perfo-

zif

nis Ecclefiefticis de Jure Canonico eft prohibita;

A ov fed

non item Quieta, Modeíta, & Moderata. Text.

N

XM

w

Y

ï'kï"&x

gl. & DD. in «. 1. & 2. h.t. Clem. 1. ff. porro. de.

Statu. Monacb. "Trid. f 24. £. 12. de vef. in quo

N

nltimo ipfis prohibentur folüm illicite venationess

( Xïf

UAU

UM

!

quz nimirum valde abítrabunt ab Officiis Divinis,

ii

tempus optimum füffurantur, gravitatem ac mo-

^

ll

n

AV

deftiam Clericalem vel Religiofam dedecent, quie-

QN'!

n

tem turbant, ac aliquam belli fpeciem aut ferita-

ï

m

l

tem przfeferunt, qua fuerunt rationes prohiben-

l

i

j

(/', |

di.

laterim tamen etiam Venatio clamorofa, fi

';'jïl

J

[

'—,;jäiiif.;

»'f.'ï

|

(

'

[

non fit nimis frequens, careat fcandalo, & fiat fine

magno temporis difpeudio ad Officium cultám-

P al

Vi

que Divinnmr-ordinati, five fiat ex recreatione,

d

]

five ex fpe utilitatis, per Confuetudinem poteft,

i

fieri licita, prefertim apud perfonss Ecclefiafticas

*SEM

t':'lmüü ,m

in temporali quoque aitiori dignitate conftitutas,

T

Ils !

"i

uP

cüm intrinfecam malitiam non habeat.

Et ialis$

i

lüd uilmh

j

Pari IT,

Ty

Con-

)30:

7zo6 LIB. V. TITULUS XXÍV.

|

Ventt

Confuetudo v:detur a&u in quibusdam loms Vi

ij d hbm, qu

'gere: per quam à fortiori abrogàte funt pernie

in Clericos venatores in d. c. 1. Retutæ. Wagne-

'Hm(untdoml»

reck ibid.

EIZ FM

Dico 2. Licite poffunt Principes fuis Subdiris

imdge m

gt

prohibere venationem, ac fibi, & fuz reereationi

refervare, ex juítis caufis, v. g. ne fübditi feQari-

üm erfo ddido

do feras negligant agriculturam, opificia, aliáque

tintd prohb ibinont

negotia Reipublice neceffaria, ne nimiüt affue

vt donioi fera

Et du-

Vnem, fnttot

fcant armis cum periculo feditionis &c.

dum hoc jus tribuit Principibus vel confuetudo

[ d]ust

& praífcriptio, vel voluntaria fubditorum ceflio

mfimrarem

&c.

2. Graviter tameu per fe non peccat fübdi-

[j2 e[t]msham

tus unam vel alteram vel pauló plures feras cori-

lre Pto

tra prohibitionem Principis capiendo, imó pro-

tpenta J n

babiliter nec venialiter ( fi contermptus legis &

tat d frenf j

alia abfint, ex quibus oriri poffet etiam grave

mtetts f

peccatui , v. g. fi indé quis fübeat periculum gra-

AL tMagdn du

u

vis mul&ez, vel exilii, cum detrimento conjugis

ff WW r

& liberorum, fi faciat cum magno negleGtu rei do-

W GE Drofttos

meflice &c.) cüm ex communi fenfu & uf hu-

nf

jusmodi leges babeantur pro mere pænalxbus, &

ts n

Principes cenfeantur effe contenti poenis, quas fta-

Wil v ?

tuunt in fericidas, feu feripetas , ZBilbtpráts

tdo jj COtyrs

d üfon fi deprehendantur.

3. Minüs peccat

'Wäm rennere

contra]uümam per fe, quia prohibitio non fun-

datur in jure proprieiatis, & ferz in nullius funt

Wm Etmcre

dominio. Unde 4. nec datur obligatio reftituendi

'mnmmü

feram, vel equivalens, quia fere fiunt primó

[/] /, " s

j

occupantis, & earum acquiritur dominium. Ne-

Q 14

que Principes ex magnificentia fua urgent reftitu-

IOF

"m i

tionem, & fübditi ad eam fe non obligari cori-

^

J"dCo

]

meniter judícant , tam venántes quàm ememtes

l

l

furam, vel feras,

Ob

-d( ft

a

* De Clerico Venatore. :

707

i

, *-'Mga

Efm.,

Objc. i. Venstio Jure Naturali & Gentium

»m

LT

j

cuivis 'eft libera, quia ferz , antequam capiantur,

in nuflius fünt dominio, & cedunt primó occüpan-

o

l"fqg l M

ti. 8 12. Inft. de R. D. l. 1. f de acquir. vez. dom.

r flb, &[

NT

ergo Principes eam prohibere, & fibi folis refer-

us l

vàre nequeunt, 2. Nemo debet fentire commo-

MAUQ)

D

I

l:

dum ex fuo deli&to. ]. 12. 8. 1. ff. de furtis. Sed

j

ew 1 n

)

l]

contra prohibitionerm Principis venantes, fi fie-

rent domini ferarum, nec tenerentur ad reftitu-

MTM ltl

M

tionem, fentirent commodum ex füo deli&o. g

.

! 'Pö'lfw(f (

'xul(f

ad 1. Illud Jus Naturale & Gentium eft mere per-

u)

miffivum circa rem de fe indifferentem: quod au-

tem eft Juris Naturalis & Gentium permiffivi , à

" nl

r

i

Jure Pofitivo prohiberi vel precipi poteft pro

/

o

exigentia boni publici.

Ad 2. In d.1. folàm ne-

Mu

TM

T

J

"

gatur a&tio forenfis in materia Legibus prohibi-

n

Ibild

ta; nam textus fic habet : semo de improbitate

fu. confequitur actionem.. In alio fenfa fallitaxio-

""

iM

1

1n3, ut patet in turpi lucro, quod v. g. facit feemi-

gm

u

na ex proftitutione corporis,

Sed occafione hu-

Ts

M

jus inflantie

rj

Quares, an ergo ex opere illicito poffit obti-

H-IQ*L'r

neri lucrum, v. g. an feemina pecuniam pro con«

Ü ïfi (ue

f

n

t

/

ceffo fui corporis illicito ufü. pa&am accipere,

lr

J

i

"

I^

acceptam retinere, aut etiam promiffam inftituta

[i! m'dü M

Frb'

i

2&ione in Judicio exigere poffit? y. 1. accipere, &

s

Wl'm

acceptam retinere, juxta plerósque validé poreft

ac licité, ita ut danti repetitio non detur. Text.

UM

M&ïw*ï

"N

m

& DD. in [. 4. . 3. ff. de conditt. ob turp. cauf.. w.

QL

M j

tamen 2. ÁGio ad promiffam pro opere turpi

I^

4

mercedem in Judicio exigendam probabiliàs ipfi

[ Vl H,rgü M

W" l

non datur.

Ita multi & graves DD. quos inter

ful

TA

à

(9

f

Duarenus ad tit. de condit, obturp.cauf, Pand.c.

müm QL

J

Yy 2

3. ait,

p

"og LIB.V. TITULUS XXIV.

3. ait, id vulgo receptum effe. Perez eod. tit. C.

l A[qüi n im[

;äd(ïum & mp

3. 3. talem aCtionem habet pro indecenti. Con-

quim

fpirant Zaf. Hilliger, Hahn ad Wefenbec. Bachov,

Struv. apud & cum Brunem. ad d. tit. C. s. 14. &

abitia

4d ff.1. 4. . 2. wbi ex profeffo refutat Covarruv,

UL

precipuum adverfarium ejüsque fequaces. Prob.

sf ln

1. x L. j. C.de condidl. ob turp.cauf. qu& fic pro-

a, Confrmat

g hu')ufmodï 1

nuntiat : quamvis (oluta quantitatis ceffat vepeti-

tio, tamen ex bujusiodi [lipulatione contra $onos

ia

PL

mores interpofita denegandas effe actiones , uris

audoritate demonlvatur: ergo. geueraliter nun-

enfentan,

quam Jura concedunt a&ionem ex pa&o turpi,

i hi

mis , od

quale utique, & quidem ex utraque parte pacifcen-

tium, eft, fi pa&tum & promiffio mercedis fiat pro

r pro nert

& propter illicitum corporis ufum, Lege Naturali,

tigue pare el

Divino & Humano prohibitum. Confirmatur 1. ex

pf

l. 1. C. eod. ubi abfolvi jubetur, qui ex tali turpi

m d

promiffione vel cautione interpo(ita convenitur.

EX

Confrmatur 2. ex1.12. f.1.cit. Confirm. 3. Talis

RU

promiffio turpis ab initio fuit nulla ( ficut promif-

, von dl 3

fio ufüreillicite) $. quod turpi Inft. de Inut. f'igul.

GH "

L 35.1L123.ff.de V.O. ergonullum produxit effe-

A npt diver

&urm, adeóque nec obligationem naturalem, nec

Brifm (bi m

civilem feu aCtionem. Prob. 2. Eiiam apud Ad-

/ Täkapustnrp«

verfarios receptum eft, &, ut ait Covarruv. pro-

Eïo'æfhlmbi.'c, Yid

batiffimi Juris, quód feemina exigere in judicio

n n r

nequeat promiffam fibi mercedem pro conceífo

'»:sj'söc Qitm i

Corporis ufu, qui Lege Humana quoque prohibe-

tlj fidtls (

tur, damnatur, & punitur, ut fi uxor pro adulte-

:ïiorUm jl

rio, confanguinea pro inceftu &c. pacifcatur pre-

:äïnihil Df t

tium, licét accipere & acceptum rerinere valeat.

D. Chriftoph. de Chlingentperg in trad. de con-

w ) ftej b

MT

dith. v.3. affert 2 3. n.8 -9 GXl g. cit, G 112 3. ff. de

bt

V. O.

L Io [ um: erg

|

N

BU

De Clerico Venatore.

709

)mELP

Wt

H

V.O. Atqui in Imperio Romano- Germanico, ubi

lh hi

i

meretricium & lupanaria non tolerantur, prohi-

W IEL" P

a i

h

" i|

bentur etiam, & puniuntur, fornicationes. Ztefor-

"l

r/

li

T.

m

]

matio Politica de anno 1548.tit. Cyon (cicbtfetz

j

'Wa

tiget SSepmoobnung/ € de amo 1577.tit. 26.

":qu:ü ,

Confonant paffim Statuta & Confuetudines loco-

MULT

i

U

yum. Confirmatur ex Praxi: quis enim audit un-

T

W'MV

LL

"Aj

quam hujufmodi aGionem proponi in ]udicïo?

I u,j'

MW fL:ïm;«,

Nec ego cuiquam fuaferim ; nàm pro certo habeo,

Y

pon folum nihil indé confecuturam tam proca-

hw?

—

I

i

cem feiminam, fed etiam debité puniendam effe.

x "l

Objic. 1. ln cit. L. $. in qua maxime confidi-

at

ii

k

"]

THN

mus , fermo eft de lenocinio, quo proftitujtur

M.

uxor pro mercede, confequenter illud pa&tum ex

""

il

utraque parte eft turpe: econtra fi femina folu-

: I

:

TTE |

f

ta vel meretrix pacifcitur pecuniam pro ufu^cor-

';ïmf:'f.

l

1

TU

poris, non eft pa&um turpe, vel faltern executio

N t

iHius non eft turpis, ex utraque parte; nam ac

Nv;

MU

ceptio mercedis propter opus turpe , uti & ex-

a3&1o, non eít inhonefta , nec virtualis approba-

A D

tio fceleiis

ergo ex d. [. $. nihil probaiur pro

'. uni

cafa longeé diverfo, qualis eft , fi feemina foluta

'-'.,.:39:;4.:.;9:.:..

^

lewl'**

promiffam fibi mercedem — exigat per aCionem.

Y

ilt

2. Tale opus turpe habet aliquid admixtum pre

u

j )

!

|

^

I)

üió eftimabile , videlicet obfequium viro fornica»

tionem petenti exhibitum , item periculum ho-

3a^

u

Y d

noris & gravium incommodorum , quod fcemi-

*

na fubit faciendo copiam fui corporis: ergo ratio-

E

90 ,M"'q

ï

ne horum jufté exigit pretium , licet ratione pec-

y

J

'50[

m

v

cati nihil poffit exigere. — 3. Quamvis permiffio

Mi

w

MM

ab initio fuerit nulla, a&u tamen illicito poftea

g D

r

llg

1j

pofito oritur obligatio de Jure Naturali ad folven-

urin Jue

yort

I,Wn

dum promiffum: ergo re&e illud exigit

dicio,

^

h

Yy 3

u ül

m

V

Dg Ck

71o LIB.V. TITULUS XXIV.

o t !

dicio. . 4. Precedens pa&ium fecuto opere turpi

: i

defle&it in. centra&um innominatum , nempe

hunc, concedo tibi ufum corporis, ut mibi (olvas mer-

in

n um

l

cedem, adeóque, facio, ut des. Sed ex contra&u

innominato datur a&io, nempe prafcriptis verbis:

€ergo. H. ad r. Licér ibi fit fermo de lenocinio,

g, o

textus tamen pofimodum flatuit generaliter, ex

at jepun

füipulatione turpi, qua& eft. contra. bouos mores in-

«dun t i

terpofita , denegandas effe atliones : fed etiam tur-

g rl

pis eft illa, quando feemina foluta pacifcitur mer-

gt

cedem pro opere illicito , & quidem, fublata im-

iqutmen n

punitate meretricii, etiam.ab Humanis Legibus ac

wi p

Praxi prohibito & punibili,

Imó etiam in hoc

poagi

cafu intérvenit turpitudo ex utraque parte paci-

liter bt

Ícentium contra Legem Naturalem ac Divinam ,

tnfprcet du

quin & Humanam, licét opere fecuto dare, acci-

p a

pere , exigere, & acceptum retinere pretium,non

at

fit prohibitum: id quod etiam ia lenocinio pro-

i, al a

cedit: ergo non alia, nifi materialis, inter cafum

i

Legis & noftrum datur difparitas,

Ad 2. Ze-

ET potu"u'. (

torq. argum. nunquid etiam uxor vel canfangui-

Ti anhr,

nea &c. pacifcens pretium pro ufu corporis fa-

m m

cit obfequium viro adulterium vel inceium pe-

i f

tenti, fe autem exponit iisdem incommodis, vel

If É erg

faltem periculo? & tamen nec juxta adverfarios

Wtripg, L

habet aCionem ad exigendum pretium. — Ad 3.

WJH(M p/g

Tranfeat. Antec.. cui reclamare videntur 8. quod

a pildnm &

turpi l.3 5. l. 123.citt. Sed N. cotif. fepius pa-

teft dari obligatio Naturalis, quin tamen detur ob-

Cfde,calamus It

Iq Qu The

ligatio Civilis, feu actio, utiin pa&o nudo, in pa-

"us

&o, quo pro adulterio promiffa eft merces, & ad-

ulterium jam fecutum &c.

Lj ( ttr

Ad 4. lterum frags-

€4t ima, Et.quamvis per fe ex contra&u .in-

! I ahlmde

Wtbf

normi-

Mi Q

'ULUSX;UV

De Clerico Venatore,

"II

iM

4

J

jj

nominato oriatur. a&tio pre/criptis verbis ; ubi ta-

Wmmlh

l(oh

men füipulatio vel pattum turpe intervenit, Ju-

OHWM'

"l

Alv./,'þä

Wd SJ

li

ra negant omnem aCtionem generaliter , ut vi-ï.

M

l

J t

dimus.

i

n

Ex quibus appar

:et,q,uäm immeritó , indignà ,

!

l

Qn 4

"& LY

infulsé , & .contum

eliose D. Bernardus Gletle,

Profeffor Salisburgi ,

non ad-

quondam Legum

l

"

modum multis ab

hinc aanisdemortuus, in QQ.

I!!L

D

x tertia pavte Pandelt. c. 6. n 1 1. fugillet

juris e

imó traducat R. P.

Chriftophorum, Haunoldum ,

à quo tamen non modicam füe do&tring partem

FEV

RL g

lu

haufit, ut patet legenti utriusque Opera, atque

j ufüï;;

e quo aquam tam libera-

-

pro eo quód fontem,

indecor&

o !

liter bibit, coronaret, uti debuiffet ,

J T

l

ibir: Olim, fateor »

confpurcet, dum loc. cif. ita fcr

.

»

Ut

A«

trati

am: fed deceptus À

ropugnavi opinionem con

P. Haunoldo, qui textum

in d. l. $. C de counditt,,

'*"1*f:e;wäi:wkm,non

J

ob turp. cauf. pondera[fe

fufficienter. on videtur ,

ïixa

onderaré (ufficiene.

aut fortó ob penuriam temporis p

uflitia.c jure 6«

ter non potuit: . Opus enim de

Y

A

vC QU

Tomis confLans , fenex jam .

ac feffus , non. tans

-« Hinc videas «

compo[uit ,. qu

àm deproperavit.

quid. non var?

fententias proprias , fui immemor ,

vecantet , * graves controv

erfias opera perfunito-

ac de verbo ad. ver-

vià pertrattet , Leges vetuliffe .

l

ntentus.

Hoc eft il-

i

bum defcripfiffe, plerumque co

m

quod maledicus D.

Ul iW

y *

!

W

]Jud pulchrum encomium ,

de re litteraria, tamt

Gletle calamus tanto Viro,

u

W

l

o

w

0R

Juridica qnàm

Theologica, preclariffimé merito,

d

,& gquis rerum eftimatoribus in-

WU !

à maximis viris

n

ter heroés füi temporis n

umerato, conícripfit &

Fal

T dl

l

evulgavit, aliunde jam ,.

fi non infamis, faltem

K

CHM

e mor

dacibus ac inhumanis

Ü

"

notus à cenfüris aqu

f q iv

Yy 4

(alii

ng^

»12 LIB. V. TITULUS XXIV.

M C]C

(alii vocant püeriles crifes vel fcurriles etiam ca-

qll

ii

lumnias ) quibus alios quoque przftantes & ma-

;

D

gt

gni nominis viros arrodere vel etíam lacerare pre-

rL

sl

fumpfit. Major eft P. Haunoldus, quàm ut ipfe ,

3;1

gquö imrt

vel Opus ejus Juridicum contra hujufmodi cavil-

jewr,äc DO

lationes apologíá indigeat, utpote quod feipfuin

4 goanCIïIUïs

fatis commendat,eóque ampliüs, quód omnem fe-

U

ré Jurisprudentiam, Civilem & Canonicam, fex

euferïm&docuzri

éruditis tomis comple&tens , Theologige placita

DI

fimul ac Legum Canonümque przcepta pulcher-

w u d

rimé conjunxerit, raró & vix uuquam auditó ex-

Qj obnron

empló. 'Et( quod plerisque fummopere placuit,

(

D. Gletle autem pro fua fiugularitate improbat )

tume h

fingularem promeritus eft laudem P. Haunoldus,

grfam n

quód Leges non precise alléget , ur alii affolent,

i ténfirag,

fed ipfa etiam Legum verba adducat, ut nimirum

vedftrtfenm

quilibet mox difpicere poffit, quid & quantum ex

vtf lh

Vegibus probetur, & quale pordus inde accedat

doGrinz.

rartutn

Non deproperavit P. Haunoldus füos

de Juftitia &

pl d

Jure Tra&atus, neque perfun&orie

ii

illos compo

fuit, fed fümmá folertià

Mundid, 4

& plurimo-

o terp emde

rum annoruïing labore,

femper comitante.

perfpicaciffimum ingenium

Atf meriti

Non recantat fuüui immemor

tht lo

proprias fententias, & , lic&t aliquando id feciffet;

tam iniqué tamen

propterea yapulare non debuif

lnrefg Tpolí

fet,

cüm in tanta rerum vaftitate mirum & rsrum

"Uif

Wt

non fit aliqua excidere memoriá , & fücceffu

" l Mi i

temporis aliqua profundiüs affequi contingar,

quz proin laudabiliffime emendantur :

id quod

j:ls-:m LT

Optimis AuGtoribus,

& fanGis quoque Patribus,

FTH i

[i

non infrequenter eveniffe fcimus.

"Buf

Àn non ipfe

Wil

D.Gletle nonnunquam aliqua recanta

vit? annon

ï"'*lr"f' n

I li

s fcripferat ?

vaf,quind:rim]

in lioc ipfo loco retragtatf quod priü

li mxwla

Ait

(

mLUSX)g

j

[ES W &U l

De Cleríco Venatore,

718

i tw

"w

1,1

IN

Ait qüidem, fe deceptum à P.Haunoldo, qui textum

"tT

h,. |

in d. l. 5.ponderáffe fufficienter nos videtur.

Sed

P

if

ul

unde fcit, fe deceptum fuifie, cüm fententia P.Haue

m

[

zEx—

poldi eque imó magis vicina veritati effe demon-

li

ftretur, ac oppofita? Quare 4b Hattnoldo fe dece-

»gmwgp Jæ

er )

"n

ptum conqueritur, càm plurimi & graviffimi DD.

'W (ty

u

í mm

ante Haunoldum, & quidem ex eadem /. s. idem

mv:

fenferint & docuerint ; Nempe alium tunc non lee

, T

L 'h

"

t ]

gerit vel infpexerit preter Haunoldum: ex quo

«e g*)»e

j

J

LU

novum apparet argumentum , quód D. Gletlé in

f

"l

b

[ ll

fuis lucubrationibus quàm maximé sc precipue

M

i

"

d

!

!

il

Operibus & do&triná P. Haunoldi diu ufus fit : &

/

tamen has ipfi gratias rependit in publico typo

:es?!;:c::&äæiy

pe'fuam non minüs ingratam quàm inverecune

TI LUR y

dam cenfüram.

hy A

Si rite ponderetur textus d. [. .

l

1

J

generaliter afferens, ex [lipulatione contra bonos

Aglnttm r

i;miu

mores interpofíta denegandas effe a&kiones , & id

o T

uris auttoritate demonflrari, facilé vel manibus

s

palpstur folidum fundamentum , cui fententia

P. Haunoldi , acaliorum auCtorum, qui ex eo-

(*ïznx,ml;

d

Al

dem textu eandem jam priüs tradiderunt do&tri-

wi' al

n

N

nam,inniti meritó poffit.

l;,,;ü

n

u

Aliud & longé zquius elogium P. Haunoldo

n

M

Univerfitas Ingolftadiana pofüit, & in fuo Athe-

o

rizo publice fufpendit,his verbis contextum : Chri-

flophorus Haunoldus $. $. Altbannenfis Bojus,non

tam à Natalium clavitate, qua etiamnum adole-

wdff.'w' E

fcentesm. inter Nobiles Aula, Monacenfis Epbebos

;ofx dl

adlegerat, quam [cientiarum fama, quam poftmo-

f o w !

)

dum ab Erudito fibi Orhe quà ore qu calamo com-

a

"

ejï

paravit,in paucis tnemoraudus. — Sex annis Pbilo-

J !

! "

]

:

fophiam , quindecim Theologiam partim in. Fribur-

WL

' r

"u

qo- Brisgoica , partim Ingolftadiana Academia

(

tr4-

i

Yy j

s

zi4 LIB.V. TITULUS XXV,

tradidit ,ea cum Ingenii profunditate, maturitata

qi duj

ii

Sudicii docendíque claritate, ut mnerità inter [um-

Lo-

j At

105 (ui temporis Doitores fit computatus.

quantur viri pra[lHantiam complura in- luceum edita

:(ltics, qii

librorum monumenta, qua,cimm fubinde Studiorum

« abeunn ]

«tf s

Prafettum ageret , ciim ex. Univer[a Theologia ,

am Dutrdotbu

tum etiam de Ture & Suflitia, mira clavitate do-

&iffime elucubravit.

-

Tandem inevitovum: c

dmdenconi:

dierum plenus pie obiit Ingolfladii 22. funii anna

siorius coott

AT

165 9. atatis [ua 7 9.

dfeficstem

Wt Cen

TIPULRUSOEXVO.

firiy gt

Qu|pas J

ftes ia J d

De Clerico Percuffore.

At at

Mno r df

SUMMARIUM.

Ü Oi du

,x, Quis dicatur Clericus Percu[for.

f vl

2. Qua percu[]to fit Clericis probibita.

ij d

3- Et cui [ubjaceat pena.

QR Conen

A lg,

T Ercuffor. Clericus dicitur , qui alios verberi-

Vttre Cleri

bus excipit vel per feipfum , vel excipi

mandat per alios.

lj i:cs.'(ez'stio

, Biti

Dico 1. Percufiio immoderata, feu cum nota-

LUPT

bili exceffu, graviter, moderata auterm, fi fiat abs-

ttif

que jufta caufa & non nimis frequenter, leviter

eft prohibita omnibus Clericis. ^ 2. Moderata au-

t "COR

dl

tem, & jufta, feu quz fit ex jufta caufa, quibtaídam

IQ (

Clericis eft permiffa.Pars r.fümitur ex cam, 1. &

J Mare

lt

ff

2.d. 45.6. 1. €? 2. b. t. Ratio eft, quia verberatio

ïm e Q1 tm

:.».»;-rmner P'ored

Ll

gravis graviter, levis autem injufte fa&la leviter

repue

"d g d

TU l

Vþ

De Clerico Percuffore.

718

l W

L

n'm

J

" M

repugnat charitati, & juflitie erga proximum, ac

Ul !m "

modeftiz & decentiz Clericali

Pars 2.ex c4ft.

h

l!

]

hn

19. d. 1. de penit

1. 0. $4. . 2. de fent. excotm.

4?'

:

| m

Jl

ubi Clericis, qui munus preceptorum vel m2gi-

uT

'l!l

l

Il UJ

AM

ftrorum obeupt , permitiitur moderatée difcipulos

n

W'U

correCtionis causá percutere, etiam Clericos,imó

] »».1 m,ml"

etiam Sacerdotibus & aliis Lleucxs fenioribus ob

D

!

I7 n Ww

zelnm devotionis adolefcentes,etiam inOrdinibus

4

|

ul

ammü ]4

minoribus conftitutos,fi turbent officium & rem

divinam. €. j 4. vit. & c.16.e0d.. Tiem Pralatis Ec-

clefiafticistam Regularibus quàm Szcularibus,Re-

Vr

ligiofos & Clericos fibi fubjeCtos ex caufa purni-

T

1

/'

tionis, & quidem in Minoribus conftitutos propter

culpas Jeviores, in Majoribus propter exceffus gra-

J

l

L

viores. c4si. 8. d. 45.

Epifcopo tamen propriis

manibus percutere non licet. car. 2 j. diff.8 6. be-

Á

d

W

netamen per alium, qui de Jure fcripto deberet

effe Clericus ( ficut fi Prelatus Regularis vellet

M

per alium caftigare verberibus,is deberet efíe Re-

s-«-ïm.L

ligiofus)) aliàs tam mandans ,. quàm Laiqus exe-

"

quens, iucurreret excommunicationem. c.24. de

rü

fent. Excomm

Confuetudo tamen, cüm difficilé

m c

UH ]

fit reperire Clericos, qui id, muneris in fe fufcipi-

Id

Jf

ant, incarcerationem , torturam , verberationem

us

&c. permittit Laicis, cuic

onat Jus recentius

IDCI

.ead. in 6.

Si percuffio foret notabiliter

:

j

L

exceffiva, tam mandautes quàm exequentes iacur-

w

rent excommunicationem Ca5n0fhis

Dico. 2. Clerici Laicum mjune vel . immo-

,W nü

iM

deraté percutientes prima vice corripiendr , fi

;

tn

o

n 'ï

i

veró fe non emendent,fed fape ac paffim, .vel

hi

enormiter procedant ad verbera, deponendi funt

L

um

' ,mg[ï i

€.1.2. h. t. Si autem notabiliter excedant in vere

be-

[1:. "i

Ir

k

716 LIB. V. TITULUS XXVI

berando Clerico, ipfo fa&o incurrunt excommu-

ii

e&wn

nicationem refervatam. can. fiquis ümdmte 29.

g

mmet; "

mu[w q. 4. €. 24. (it.

qunto qu

1f,hïlü iW )

TITULUS XXVI

que conterptu.

um cxifpem

De Malédicis

sconm ao

tü& þïl)

SUMMARIUM

v t d tontut

viis, & fs

Quis dicatur Malédicus.

Quid. fit. Blasphe-

mia, Detrattio , Contumelia.

m v

& nv

PA

Qua fit pena Blasphemia

D j, Vg

Qua Detradionis , && Contumelia.

hus Dog,

Alédicus eft

qui malé vel malum dicit

1 u ger f pit

feu loquitur contra vel de alio, feu qui

!t Q p r

maledictum jacit io alterum

Fieri po-

3

teft vel contra Deum aut SanGos, & vocatur blz-

NY

pbemm vel contra homines: fi contra abfentes,

ts ltonny;

detrattio,fi contra prefenres velin faciem, con-

Witio, d Laic

tumelia , calumnia, vel convitium appellatur: per

EU TT

detra&tionem fama :: per contumeliam honor pro-

B Nlic

Ximi leditur: fi p

ximo verbis optetur malum

]«' GV!I!Noy

in futurum , dicit

&

zmþrecano

Si per maledi--

&um Deo aliquid negetur , quod ipfi convenit,

zmmedlare (On

uti providentia , omnifcientia, juftitia &c. vel ipfi

Pdofion

aliquid tribuatur, quod ei non convenit, uti ty-

embro Qu fci

rannis, perfonarum acceptio &c. vel tribuatur cre-

lh

ature ,qued Deo foli debetur, ut! omnipotentia,

futurorum & cordis fecretorum fcientia &c. eft

mu uon ttipf

blaspheinia bareticalis: fiquis Deo optet malum,

«twne Imguæ

Convidetur Chriftum , abominetur Sacramenta ,

q hme mïledf

M AT

Chri-

W

il

d

4

; De Malédicis.

717

lul

l

ïemn

*

*

Chrifti ä;fgn;g;gingm, vulnera, Sacramenta &c. Si

U l

hec per defpe&tionem aut contemptum indecen-

ter nominet, vocatur Dasphemia fimplex.; .. Ad-

verto tamen, quód, fiquis Sacramenta, fangui-

iy

!

J

nem Chrifti &c. indecenter & xemere nominet

bl

absque contemptu, vel fine animo in DEum aut

l

M

Chriftum exafperato, fed, ex mala confuewdine,

exiracontra hominem vel jumentum, DEUM, Sa-

cramenta &c. pronuntiet, proprie blasphemia

Mi

non fit, fed tantüm iudigna ufurpatio Divini No-

mimis, & feclusó fcandaloó, aut.'confciefn;i-ä erro-

i Vl

!j

neá, peccatum veniale non excedat, ficut temere

l?m:;

& fine reverentia pronuntiare nomen j Efz.

Dico r. Blasphemiá, velut crimen lzíz Ma-

) v Wi

h (,

ii

j

jeftatis Diving , eft graviffimum peccaium facri-

J

t reim t

legii, ut per fe patet.

Et ideo in Veteri Tefta-

!

!

TA

l

j

h

M

mento ejus posna erat lapidatio. Zevif. 24 Ho-

v.u

u

W

r

]u

die de Jure Canonico poena eft arbitraria, velre-

N"'*"'xk

)

gulatur fecundüm particularia ftatuta aut confue-

itudines locorum; quamvis olim in Clericum de-

us !t

r

n':w;m

Wi

pofitio, & in Laicum excommunicatio reperiatur

Hl

vv

flatuta can. 10.64uf. 22. . 1, & poftea prater poe-

M

pitentiiam publicam mulé&a pecuuiaria r. 2. J. £.

w

vll

De Jure Civili Nor. 77. c. 1..ff. 2. decretum eftul-

wäw

ti

ümum fupplicium, quod Carolus V. fi blasphe-

mia immediate contra DEum fieret, innovavit,

"

"

n

«W

fed füb disjun&ione vel mortem, vel amputatig-

i N

dWUT

nem membrorum, fcilicet labiorum aut lingug, fta-

T

nw

x['b

tuendo : blasphemantes autem B. V. vel San&tos,

M

' NV N

w

h

i

fi moniti non refipifcant, veliu corpore, v. g. fu-

l Wal"'

n

Dm?Vk

vili &'

fügatione, linguz amputatione &c. velin fortunis,

u'f'Glü

ni

E

W

Ti

pro qualitate maledi&ti & perfonez, puniri juffit,

t 0 0

V: de anne

conflit. Pom. art. 160. Eece[ Imper. 1

j

j

1 544.

?i

[

718 lB. V ^IITULUS XXVI.

fumottm u

'1548. art. 1. g. z. & art. j. Sed'in multis locis

hodie arbitrariam effe blasphemiz periam in foro

f«füdüma p

PTO

"Civili ; vel justa loci confuetudinem aut ftatuta

í anïm'l, Prir

menfürari, notaut Criminalifle cum Jul. Claro.

Tn Bavaria exflat fiatutum ít] Det

aeicune

æolicep;fgrpg

sientumton

qiüng L. . trit. 7. avb

p ii

: Dico 2. Detra&tio & Contumelia fünt ex ge-

nere'füo peccata-mortalia, & detra&or famari,

« E

meor, t opo

contumeliator veró honorem notabiliter lefüni,

tenetur in confciéritia reftituere , ut habet com-

rntfertonion

vv

munis Theologorüm. In ordine ad quam reftitu-

t

tionem & fatisfa£ionem obtinendam competit

lmfo aiHio injtriavum , vel ad. palinodiam : quia

gj d

hec deli&a funtinjuriz verbales. Imo, licet lafus

trnino plede

non agat de ipjüria, malédicus tamen puniri pot-

u Lt

eft. . Sed quà pená? g. arbitrariá, quia in Jure

imüugi, 1

nulla eft determiriata. 7. uy. C. frquis Imper. maled.

1ut A Lt

€. 1. D. t. non obftante, quàd lzfus fit Princeps, Im-

1 ia

perator, vel Papa. — Debéret tamen poena infligi

ARU

ab alio Judice, quàm qui lzefus eft:

E

ne quis judi—

OAT RIoA

cetin caüfa propria.

wttnéenn]

Objic. 1. In [.um. cit. dicitur, maledi&um, etiam

erga Imperatorem, fi procefforit ab iWuria , effe re-

TT

imittendum : ergo nulli fübjacetpeeng. 2.In d. c. r.

D (lni

jubetur maledicens Pontifici ita puniri, gf pena

Aliis terrorem incutiat: fed hoc videtur inconve-

Ób d

niens, cüim Imgeratorremitti injuriam fibi allatam,

Papa veró, qui tamen magis tenetur imitari man-

M

füetudinem Chrifti, fevere caftigari velit.

3. u-

dex injuriam fibi à litigante in Judicio illatam

puni-

Wm I)W" 4

re poteft, ut ait Bart, z /. 5. ff. deponis. ergo poena

LT

non ab alio Judice infligendaeft. y, ad r. Impri-

mis Imperator in verbis fubfequentibus juffit male-

f ObHTingi[]

dicii

munim:ionis,

mLUSm

i

De Maledicis.

(

^

1 t

h

di&i tenorem ad fuam fcientiam referri ad difpi-

Niæpn

^s

:

«

2

ciendum, an puniri vel non puniri debeat : ergo

[

um

u

b

lb*

non abfoluté remifit penam. Deinde licet gene-

l

«mm

bl

rofi animi , Principe digni, fit remittere injurias,

"

Ó

cónvenit tamen fubinde ponam expofcere ad ma-

LU

ledicentiam hominum compefcendam ; &, quati-

LUS

ATT

t

l:

do rmaledi&ta fedmonem velrebellionem concita-

!Q

re poffent & fic àd crimen Iefz Majeftatis perti-

nent, etiam oportet graves penas fümere. Ad 2.

Pontifex non loquitur de eo, qui fibi fugque pet-

fong maledmt, fed Sedi Romang ac Apoüohcæ,

1

i

vel quà Pontifici, ait enim: verba quadam in de-

ch.

"'"W/

preüïonem officii & beneficii noflri protulit: quod

du

'NS

omnino ple&endum eft, ne de catero contra .Ro-

Q

manam. Ecclefiam in talia verba prorumpaut , ui

]ur

Papafubjunglt Et hinc c. 1. cit. non adverfatur /.

un.cit. Àd 3. Licet Judex litigantem, à quo ibju-

TJïn W M.

N

riá afficitur in Judicio, poffit in continenti pünire

).W»U'

ob hoc deli&tum notorium ad tuendam authorita-

tem fuam,qua pollere debetin Judicio ; couyenien-

tiüs tamé extra hunc cafuüm poena ab alio irrogatur.

MT

L

.,

U

l.

.

i

h

TITULUS XXVII

"'*'ï' ,r)ywr

De Clerico excommunicato,

^

j

u

depoflto, vel interdicto mmxftrante.

T

4

SUMMARIUM.

u1

v f

uJ

nrj:ïc

^

f. 2. Clericus in. cenfitra exercens Ordinem quas

panas incurrat.

if

j

fhhl

ic agitur de gravi peccato, quo Clericus

nl

*

W

IÀ

ífe obítringit , fi aliquà cenfurà, excotmt-

id[

!

i

mtunicationis , [u[penfionis ( hac enim ve;

j

nit

2

"

»

;22

»

Vi

«o

720 LIB.V. TITULUS XXVII.

nit quoque in Rubrica per:depajz'tz'onem) vel is-

TM

térdicli innodatus miniílrat, h. e. a&um Ordinis

s Ad l

,iizasprovenirez

quà talis proprium exercet, v.g. celebrat Miffam,

abfolvit à peccatis, baptizat folenniter, benedicit

TL

nuptias , cantat Evangelium cum Dalmatica in

wnoitrd

à

Miffa folenni &c.

i j

Dico. Clericus, in Majo:*ibüs conftitutus , qui

us 9t

fciens, fe effe excommunicatum ( licet toleratus

aprum, um

fit) fufpeufum, vel perfonaliter interdictum,culpa-

aye d Q

biliter exercet a&tum Ordinis proprium,vel in loco

interdi&bo, licét ipfe cenfuratus non fit, fic punitur.

TITU

I. Fit ipfo fa&o irreguleris. 2. Poteft deponi, &

i

D

N

privari beneficiis habitis. Pars prior conftat ex c. .

9. C fin. b.t. c. 1. de fent. & ve jud.iné6.c. 18. P

20.de fent. excoum. in 6. Pars pofterior ex c. 3. 4.

M

b.t. Dixi, culpabiliter. Unde has poenas non iacur-

rit, qui ex ignorantia cenfurz miniftrat, vel urgen-

" QPW liti

ll

teneceffitate, v. g. fi moribundo fit danda abíolu-

Wf ) q

h N

tio vel facra fyoaxis, vel ad declinandum fcanda-

hi

|

W

WW

lum, iofamiau, aut alind malum grave, velfi to-

h hx

j

leratus ad requifitionem fidelium miniftret,

[

p ;

Objic. 1. 5i Clericus cenfuratus miniftrans in

D r

Ordine incurrit. di&as penas, etiam incurret

f eferCer

Minoriíta exercens aCura fui Ordinis.

. yel

Püttffeni

exercens a&um Ordinis füperioris, quem non-

fwda,

Qu )

dum- habet.

3- vel Sacerdos exercens a&tum

MLt

[m, A g,

Ordinis invalide , ut fi celebret in aqua, fine

L:Dalmzm, (io]

intentione &c. fed hgc omnia füntfalfa: ergo.

r Itfst

li

B.ad r. Si Minorifla exercet a&um fui Ordi-

n

? t

nis folenuiter, quatenus eft deputatus ad tale mi-

'ïfïfma:i

"rb i

nifterium, quod tamen vel nunquam, vel fal-

li CImrns

iem ordinarié non fit , cüm hujusmodi minifte-

IH

j l)

i

l1

hi f

ria pefla etiam à Laicis obeantur » incurreret

pe-

|

Itj f

LUSX)WH

De Clerico ekcommuünicato, &é. 751

Er d'PWn

ij

;

penas de Jure, utpote univerfaliter de Clericis

Wi

ij

i

l

H

loquente

Ad 2. patebit ex ti£. feqg. . Ad 3. Si

hs

Elüm

l

4

L

[0121

ll

nullitas proveniret ex defeCtu intentionis, non in-

hi

N

"u (it DL'

curreret , quia talis tántàm fimulat fe miniftrare

W

bene tamen; fi ex defe&tu materiz, ]uusdx&mnïs,

"

i

vel fubje&i non bene difpofii; quia talis invalie

[«]

J

d

Qs

dé conficiens Sacramentum facit aQtuim Ordinis

um (

Xuclm

M,

'c:

proprium, quantum eft exfe, & talis aGtus in ra»

i

P

tione exercitii prohibiti jam eft confummatus.

Wi

m ïi

l

'»)

TITULUS

XXVIII

PILY

il

1'(" 1;[ I

De Glerico non ordinato mi«

"h' V:I

Mil

)VI

niftrante,

;'

Á

SUMMARIUM

j

Al

i

LA

Irgen

.. Clericus exercens adtum Ordinis, quem uon

tll

balæet » quas ponas incumat.

À

3. 4 idem dicendum de Laico idem faciente;

& NUA .

i

E

Tian hoc delidum facrilegii grave eft, ac

M

N

propterea à SS. Canonibus puriiur,; fi nem-

pe Clericus minifirat io Ordine, quem non

ht

habet, feu exercet proprium a&tum Ordinis,quem

Wi w

NI

nunquam fufcepit, cum requifita folennitate, feà

n ;1'01,

eo modo, quo ab Ordinaris vi Ordinis poteft ae

i*

folet exerceri, v. g. fi Minorifta vel Subdiaconus

Md

I«

cum Dalmatica, ftolae; manipulo caitaret Evange-

WL

lium in Miffa folenni, i Disconus legeret Miifams

M

p'

"

W

*: Sacerdos atientaret. conferre. Sacráraentum

Confirmationis &c

]j i

!

lï

[

f

n

l1

Dico. Cilericus taliter iiniftrans ferió & cul-

p

al

1

atl

pabiiter ipfo facto fir irregularis

2, Suípendi

EF' I

^

wb Ti

poteít ab exercitio

Ordinis ultimó fufcepti.

3

f

p

"

Dars 4

aL

etiam

P

z

4

äzz LIP. V. 'TIT. XXVIII. De &c.

etiam excommunicari.

Textus & DD. in e. ?

o

ll

TU

C z. b. t.. Dixi, ferió, h. e. non jocó aut per

modum fcenice a&tionis, fed cum intentione po-

nendi talem a&um externum, quamvis intentio-

x C

nem non habeat validum Ordinis a&um ponendi,

cüm fciat, id fibi impoffibile effe Clemens VIII. &

Urban. VIII. & certis Cozffitut. quas extra&ive al-

QU

légat P. Reiffenftuel b. z. s. 1 2. 1 4. qui infuper fta-

Dujdm

tuerunt degradationem realem in Miffam cele-

d

brantes, vel Confeffionem audientes, eósque tra-

di Curig fzculari preceperunt.

Objic. Quinon

jl p

habet intentionem exercendi a&um Ordinis Và-

ï»x

wogatit

lidum, re ipfa non exercet, & fic non miniftvat

fio vt

in Ordine, quem non habet: ergo nec penas

iporanterid

incurrit. — g. . Conf. quia Jus jam punit eum, qui

»Dironatum,

ferió intendit ponere a&um externum eo modo,

Irrer n frof

quo folent ponere Ordinati ad talem aCtum.

Quzres an etiam Laicus, in Ordine facro mí-

a fcyat,

Dito, Qu

niftrans, fiat irregularis? & cum communiore ne-

&t o

gativé, quia Rubrica hujus tituli loquitur tantum

w foppontre )

de Clerico , & fic reftriügit fübje&um textum ge-

hf Iu i

neraliter loquentem, qui tamen adhuc reiinet ge-

Ab ffenfs

neralitatem , in quantum comprehendit omnem

r tm ao

Clericum. ' Graviffimé tamen peccat Laicus, pre-

Áifthztemif

fertim fi attentet celebrare Miffan, vel audire

Confeffionem Sacramentalem , tradendüsque eft

TP (ertione

Judici Szculari, graviter puniendus: fic admo-

gastEpifcnpus. i

dum nuper Neoburgi ad Danubium quidam Ere-

BM

znicola Laicus, folennes ibi celebrans Primitias, ul-

SIMU, G

timó füpplició fuit affe&us,

:::ndme Pitfltum

1:;:uilrregularis, |

-193) o (-6t-

D IDC, qUem UOI]

TITU-

'W-Dceq

lm

-95 (0) $93

723

j

t

")

l

1 à fEd i

h

ITIULUS XXIX

l

:

"

|

s

N

i

0 M

W

!

De Clerico per faltum pro-

^

DN

i

moto.

b th

!

MR

| Ms

SUMMARIUM

,MQ

J

NG |

IT

iu l'lf

fl

1. 2. Per faltum Ordinari fe faciens ipfo faito fa-

hi

*

fpenfus eff.

Uyrw

TA

^f

W

uf n

Er faltum. promotus dicitur

qui Ordines

Waj d

MO,

LOT

z*r- j

non gradatim, .fed füperiorem nondum fu-

D.

"u

Z

fcepto inferiore füfcipit, five fcienter five

^

ignoranter id faciat, ut fiquis Presbyteratum au-

te Diaconatum , Subdiaconatum ante quatuor

ls

Minores , aut probabiliüs iftos ante primam Ton-

l ! H-NIM ]

furam fufciperet

Y M- Tv ml'

Dico. Quamvis Ordo per faltum füfceptus va-

! VAW

Jeat ( excepto Epifcopatu, qui effentialiter dici-

IN

ur fupponere Presbyterstum. per c. 10. ;5 f. de

p

W«

Exceff. Pral.) fic tamen promoveri fe faciens ipfo

L

[

fa&to fufpenfus eft ab exercitio Ordinis fic fu-

dv

fcepti , non aliorum, nec ad alios, autequam fü-

-

fcipiat pretermiffum Ordinem, promoveri poteft

ül

fine difpenfadione aut permiffione, quam dare

"Yi

poteft Epifcopus. c4. tifi. d- 5 2.c. un.b. t. & Trid

d fu !

At|

f. 23« 0. 14.de Ref. & ibi Declarat. Cardd. spud

uw"

Gallemart. z. 4. Siautem fic fufpenfus miniftraret

.w"

*J""Ls Yoo»

in Ordine per faltum fufcepto , velin pretermiffo,

z

fieret itrregularis, quia miniftrraret in Genfura, vel

M"J

in Ordine, quem non habet.

i

Lz x

TITU-

I

724 LIB. V. TITULUS XXX,

DteöaqUi fu

m

TITULUS XXX.

d qu'li l

De eo, qui furtivé Ordinem

"II

ais

ulcepit.

.ktin Qf

SUMMARIUM.

1. Quis dicatur furtivé Ordinatus.

TT

2. Ejus pana eft. Sufhenfio , uon Irregularitas.

x Bof

Urtiyé Ordinem füfcipere dicitur, qui clàm

j

& fine licentia Epifcopi fe immifcet Ordi-

nandis , & fic fübreptitié ordinatur, vel eo-

Y

dem die fine debita licentia aut difpenrfatiorie cum

Minoribus Subdiaconatum (( ubi id confuetudo

ub

non permittit) vel duos Majotes Ordines fufci-

hn d

pit 3-1:2. 3. . t.

Dico. Quamvis Ordo furtive füfceptus valeat,

V Q futtm

& Mu

nifi Epifcopus pofitive & ferió nollet ordinare do-

los& accedentes ; quod non eft przfumendurn,

licet forfan poteftaretur contra dolosé acceden«

Q frtqi

tes, propter gravia, quafequi poffent, incommo-

S

(010 proy

da: fic tamen Ordinatus ab exercitio Ordínis fur«

tht qua

Ilv ( fise

tive fufcepii ( non aliorum) pariter ipfo fa&o eft

füfpenfus , nec afcendere ad füperiorem Ordinem

li Ey[//,;, "

poteft fine difpenfatione aut permiffione, quam

:wcedanwr [imites

iterum Epifcopo dare conceffur eft , nifi priüs

* il tmet

fub excommunicatione prohibuiffet Epifcopus

;Ewm, qUii dl

furüvum acceffüm. caf. fin. d. 24. . 1. 2. 3. citt.

Si exerceret Ordinem furtivé füfceptum in füfpen-

( ia l Q'vais

fione, tanquam violator Cenfurgz fieret irregula«

"t t

ris. Difputant DD. anu furtive Ordinatus hoc ipfo

:.-';tas il limiresf

fiat irregularis , «üm fine difpenfatione nequeat

j

ad

t $ ' 1

"t ts

lt

De eo, qui furtivé Ordinem &c. 755

m

Mihi videtur,

ad altiores Ordines promoveri.

(

quàd non, quia nullibi eft expreffa irregularitas ;

1

itplr

quamvis feré fit queítio de nomine cüm afcen-

fum ad alteriores Ordines impediat etiam Sufpen-

DT

fio, & alig Cenfürg, non fola Irregularitas,

"'3 ()Nlium'

TITULUS XXXL

rm;æ. u [W:m

h

De Exceffibus Prelatorum, &

L W.u 'Tl

2!'

Subditorum.

l 'n?

!

d

SUMMARIUM.

I)

,l

N

r

1. z. Quando Pralati contra. fubditos, & viciffun

','/,ïzimff;.;s;

hi contra illos dicantur excedere.

N

NT

j

&l

3. 4. Quid flatutum fit de Claujura Monialium,

c& Mon«[leriorum virorum.

TMNMANMNS

l

Icut hucusque de variis deli&is fere Cleri-

corum propriis a&um eft, ita hoc titulo

ia

IU

taxantur quzdam Pralatis Ecclefiafticis erga

pb

fubditos, & his erga Praelatos propria : vocari«

;

tur Exceffüs , eó quód per hujusmodi delicta

excedantur limites à SS. Cauonibus prefixi. In

1l

M

fine aliquid anne&etur de Claufura Monafte-

M

riorum, quia alibi de ea traCtandi occafio non

j

u

]

fuit.

A

45 V

M

u

Dico . Quamvis Prelati Ecclefisftici in fub-

d

ditos generaliter excedere dicantur, quotiescun-

j

^

"jx

d

L

0U

"

j m

M

que eos ultra limites fuz poteftatis & jurisdi&tio-

«

w

MUU

nis gravant: Subditi econtra erga fuos Pralatos

|

,io^

generaliter excedant tunc,

quando eorum juris-

diQio-

Zz3

726 l1B.V. TITULUS XXXI.

?gEXCCm n

j

iif fii

di&ctionem ufurpant , aut reverentiam vel debitam

ebedientiam illis denegant ; Cafus tamen parti-

.'"/'

x

y, t [

;

culares in hoc titulo fpecificantur & puniuntur,

j

a du

in quibus ab utraque Parte exceditur, v. g. I.

| |tat pgrei |

ii « lte

Si Pralati Majores Ordinis Epifcopalis fabditos

onerent iniquis exaCtionibus , vel vexent Cen-

a, d tf

furis injufté latis: fi jura inferiorum imminuant:

gfatonet Ofiti

ipfis aliquid contra eorum privilegia imperent:

s o f )H

Religiofis gravamina inferant &c, c, 1. 2. j.7.

i a Ti

16. 17. b. t. Clem. un. eod.. cujusmodi grava-

h. duf

mina, quz Religiofis, prafertim Mendicanti-

yd.D20 f

bus & Exemptis, inferre Epifcopi quandoque fo-

ais wf

fartt i,

lebant, in cit. c. 16. quindecim, & in c. 17. feq.

duodecim , ac in d. Clem. triginta. recenfentur.

fpendi lm

Quandonam veró Epifcopis, tanquam Sedis Apo-

femitt! noz d

ftolice Delegatis, procedere contra Exemptos li-

ionttno no

ceat, di&um [ib. 1. tit. de off. & pot. $ud. Ord.

titin: vl gí

n;g-

2. Si Pralati Epifcopó. inferiores tine hu-

HC

jus confenfü uniant Ecclefias fibi fubje&as : co-

ff n

guofcant caufas Matrimonisles, imponant peni-

iv

tentias publicas, concedant Indulgentias: fi vio-

Ptl

lent interdicta &c. c. $. 12. fin. b. t.

Demum

41 I incen

3. Si Subditi digaitatem vel officium Superioris

M

fibi ufurpent: fi Capitulum erigant, & jura Col-

&& um

&i Anfolig ds

?5

legiorum pretendant propria auctoritate: fi Pre-

n fv prai

latum negent füum effe ouperiorem, titulum eí-

Ht w it

que competentem honorem detrahant, ad Judi-

D

cem Sgcularem trahant, ipfum invadant vel au-

1 Rf & l

(

, i

xilium preftent &c.. £. 6. 14. 1 5. eod.

"llt CO/IIMM,

Dico 2. Claufura Monialium , quze profef-

n

lts

fz funt Religionem ab Ecclefia approbatam, tam

lt "

Qu

arQé firingit de Jure COmmuni, ut nec ipfz ex-

wa

E HH[ Ti

q

Wi It

DeExceff. Pralat. & Subditorum. 727

l "El»

li

hmm "e]!

W

tra Monafterii fui fepta fine gravi caufa eàque ma4

1

4 Etu

nifefta, & fine licentia Epifcopi poffint egredis

kxl*'(*n

L

M

ll

u

A

vel alii ad egreffum cooperari.

2. Nec ulli ad

T

J

eas liceat ingredi fine jufta caufa , & licentia

K

Il A

J

Epifcopi, vel faltem Prglati Regularis , cui füb-

funt, citra excommunicationem refervatam , &

l 'mor

Licét ingreffus fiat

privationem Officiorum.

l,

non malo fine.

Habentur hec c. un. de Stat.

M

Regular. in 6. T'rid. f 25. c. y. de Regular. Con-

uf;;

t

ftitut. circa Paftoralis, & Conftit. Decori. S. Pit

^ RA

V. Conft. DEO facris Gregor. XIII. Jufta caufa

autem fere fola eft neceffitas: qualis ad egreffum

Wa WL

foret incendium , hoftilis incurfio, neceffitas col-

u

ligendi eleemofynas (pro quibus tamen colligen-

Mij

dis mitti non debent juniores 40. annis) mor-

Vi

n

J

bus in Monafterio non curabilis, vel aliis caufans

uu

j

periculum: ad ingreffum aliorum veró, fi curan-

N&

M

llB

de funtinfirme, Sacramenta egris miniftranda,

Monafterium reparandum &c. Licentia Epifcopt

( cujus vices füpplere poteft Vicarius Generalis )

aut Pralati Regularis, ubi periculum foret in mo-

l

bic D

r3, v. g. in incendio &c. non effet neceffaria.

i Wt

Refpe&du exemptarum Epifcopus ut Delegatus

m

11

Sedis Apoftolice dat licentiam : utrüm vero, fi

exemptz fint, preter licentiam Pralatorum Re-

"m

[i

gularium, quibus immediateé fübfunr, ad egrefz

WANTLI

fum neceffaria fit licentia Epifcopi, controverfia

Dixi,

eft, quam optime dirimit confüetudo.

de fure Communi ; nam aliud fübinde permit-

-. Z«.AM-U»W':*

M

tunt vel psrticulares Ordinum Conftitutiones, vel

.)iïäiïml ([22

:

1

Confuetudines, vi quarum in quibusdam Mona-

j

a'uï

j

M

jnm

ífleris tam viri quàm feming non difficulter

ad-

I d

Zz4f

u*

oO

7238 .LIB. V. TITULUS XXXII.,

admittuntur ad fepta , imó & ad Cellas Monia:

"m

lium.,

j

;]Em vel nonm (

Quzres, au pari ratione mulieribus fit prohi-

bitus ingreffus in Monsfleria virorum ! g. Pro.

g Q

hibitus quidem eft, at non in tanto rigore, ita

ij d lzgi:in

ut nec ingredientes nec admittentes excommue.

"LE

picentur, nifi id faciant ex pretextu alicujus pri-

i aä:fi.mdl ! N

vilegii per Corffit. Decori cit. &* Conft. Dubiis,

YT

Gregor. XIII. — Vi Confaetudinis faltem in qui-

p vi

busdam Ordinibus ingredi permittuntur feming

i edom dt E

Principes , éarámque filiz, ?calig, qus eas ca-

qitra dcant

mittantur (id quod & in Monafteriis Monialium

, ol ntdt

obfervavi) item que funt de familia Fundato-

de fit

'mr

SM

d

ris, ut mihi fzpius relatum eft.

Mi Saot

m zdifent

TFFULUS-XXXII.

ia cutart

ii , r

DeNovi Operis Nuntiatione,

DEU

l um

SUMMARIUM.

o tit, 1 0

I x Quid, & q

.

uotHplex fit Nuntiatio novi

frqeazes T0 E

operis.

At rt tj

3.4. 4 quo, & cui nuntiari novum

opus po[Jit.

t yoig: f

$- 6- Quis fit effedtus Nuntiationis.

ii Wi i

t tf

Er AN'ovum Opss hic intelligitur , edificium,

"Ut p N !

p

qued quis molitur vel in fundo alieno , vel

QJO Bb

i

in folo quidem proprio , at cum alterius

przjudicio , vero vel afferto , id vel exftru-

Wmea, Ül f

endo de novo , vel priftinam ejus formam im-

f

IT f

1

Dler

[

f

V d

|

mutando, v. g. aperiendo feneflram versüs hor-

l

;

!

l

j

'

WI

$um alterius , altiüs tollende &c. — Et hinc illi,

!

]

|

,3

Wt

il

qui

A

Cfbilem, 1

l

l

De Novi Operis Nüntiatione. 729

WMC

TT

qui inde fibi prajudicari putat , datur jus 5un-

) !m* "

tiaudi novum. opus , h. e. prohibendi novam ftru-

"l

i

n

Quram vel novam edificii formam , feu nuntia-

D

NU

tio novi operis , qua ex L 1. feqq. & L un. C. b.t.

^ M

NU

j

definitur effe legitima probibitio novum opus pa-

"W W

vanti fatia , ne in adificando pergat , donec de

,( b U n

vel aliquid immutandi, conffite-

Wl

jure adificandi ,

yit, aut eo nomine

praflita fit pritis fatisdatio , &

nempe nuatians velit effe contentus fatisdatione,

feu cautione de edificio demoliendo fumpribus

(LJ

)

ATU

ulteriüs edificantis, fi in Judicio litem perdide-

T hls

pit, modó nuntians intra tres menfes voluerit

«l

Áil,

irul

de fue jure docere. /. s. cit. & penult. & ult.

U.

Si tamen ex dilatione edificii immineret

eod.

damnum edificanti , cogi nuntians poffet ad re«.

cipiendam ceutionem. £. 5. $. 1 z. ff. eod. Barb.ad ;

HU

d. c. penult. n. 2 Ortum foum hac nuntiatio ha«

*

A

bet à Jure Civili ex Edi&to Pratoris. /. 20. 8. t.

- eod. xecepta tamen eft per omnia à Jure Cano-

aA

!

Y

f

M

W

N

X

nico foto.

b. t. ubi conceditur etiam contra cone

firuentes novam Ecclefiam, Monafterium &c, &

ij t

!

hujus rei occafione in €. 1. e0d. Pontifex genera-

liter pronuntiat: ficut Leges non dedignantur $.

yicmt

Canones imitari, ita & $5. fLatuta Canonumn Prin-

aM

cipum. conflitutionibus. adjuvantur. Cui confo-

E zh] !

nant textus in Aoy. $ 3. €. - C& Noy. 13 . €. t.

l

11]

s

ä

Quo pa&o infinuatur, utrumque Jus. Canonicum

& Civile, fibi mutuó fuccurrere, &, ubi unum defi-

5

ln.,,

TU

"

cit, ab altero fuppleri, adjuvari, & interpreta-

j

|

ï,mu,ld

^l

tionem unum ab altero accipere, nifi aperté re-

rjfw "

M

Wa

L

pugnent,

f'o unOV

n lïe

"

in 'ï;ublicam &, Privatam,

]*

Dividitur Nuntiatio

pv

k a

Realem & Verbalem. Publica, ve

l $udicialis ett,

P

!

Zu1

qu&

|

73o LIB.V. TITULUS XXXII.

o NOVi OP

Jot yortit

quz fit authoritate Judicis implorati, qui vel per

jno præjudiü*»

apparitorem prohibet, vel previa infpe&ione pes

deputatos in arte peritos premifsáà inhibet ad in-

'i[ll'z'eo A

terim ulteriorem edificationem. Privata, que ft

;hoïan Val etia,

privata auCtoritate.

Realis, quz fit faó & per

,;.']a j

pïmh um

jre vt ni?

appofitionem manüs, v. g. materiam & lapides

jam paratos difpergendo, vellapillum in.opus in-

ag lo

choatum jaciendo , cum verbis tamen vel fignis

5

anoop. d

prohibitionem indicantibus. Verbalis demum,que

fin i lm

przcise fit verbis prohibentibus, ne quid novi ope-

en i fiofindo

ris fiat, aut ut à 'cæpto defifiatur ; nec enim in-

quaro lr

tereft, an opus jam fuerit inchoatum, vel tantüm

aj erommod

füfpicio non vana appareat, zdificatum iri, ut fi

finneum, i

fatta fuerit loci defignatio , parati lapides , ce-

fedifca vt

menta &c. arg. L1. f. g. 1. 20. f. 2. ff. b.t. Ul-

hmj er oD

teriüs adverte, quód, fiquisin alieno fundo zdifi-

1777

j

care cepit, dominus fundi propria au&oritate

(f egpa

opus deftruere poffit. 1. 7. ff 2. ff. quod vi aut clm.

t r d

quamvis ad cavendum, ne veniatur ad arma , id

w s. Y lj

non videatur confultum.,

Optimus fiquidem fe-

velitcinis bb

curriffimus & ufitatiffimus nuntiandi modus- eft,

[tm i ii

qui fit authoritate publica & per implorationem

fisedins

officii Judicis.

L

Dico 1. Nuntiare novum opüs, quod cedit ín

UTUP

prajudicium boni publici, quilibet de populo. 2.

W adbs g

quod autem cedit in przjudicium privati, ille po-

] Nnit f o

teít, cui prejudicaturin fuo jure reali, quod habet,

Ut qy Tif oy

vel afferit fibi competere, five fit dominium, etiam

utile tantàm, five fervitus ipfi competens in alie-

sïmoleftias Dori y

no fundo &c. Pars r.liquet ex l.2.4.€ 7- 4:92:$.

w Bl

tl

b. t. Pats 2. ex l, 1 prieo ff. 2 1 £. 1 9. ff. eod. l. s.

!

«

LE

!

6it. f. 8.9. Necrefert, an quis per fe vel per

deü (üe

alium nuntiet,

T Bo

n

il

Dico

lt à

ET

, Aïlf. G' Wf

TULUSW

nüs ]

De NoviOperisNuntiatione. 751

!I,qq

! w'ft

Dico 2. Nuntiari autem poteft omni illi, qui

thpm

M

A

in alterius prajudicium molitur novum opus. /. «

* N

pr. ff- 0. 1. 2. eod. & quidem non folüm domino

J

ipfi novan i, fed etiam famulo, mulieri, puero, fa-

lïm

bro, opifici, & fimilibus perfonis, qug domino

referre valeant nuntiationem fa£&tam , modó id

Wi

o

contingat in loco, vel prope locum, ubi paratur

novum opus. J. 5. cit. ff. 3. 4. l. 10. feq. quiain rem

btl

ipfam dire&la eft nuntiatio. Oljic. Quilibet, fal-

tem in fuo fundo, edificare poteft, quidquid &

!l!

LU

quo modo voluerit , licet vicinus ind&à aliquam

"h

j

fentiat incommoditatem , v. g. obfcurationem

t äf

hd

]

fuarum edium, impedimentum profpe&üs, etiam-

fi zdificare velit usque ad celum. text. l. $. C.de

J

farvit. ex quo DD. formárunt hoc axioma, ff do-

Af«

mus efl mea, tunc mea [f usque ad. celum G usque

n

A

ad infernum : ergo nuntiari novum opus nou po-

NUM,

teft illi, qui in alterius prejudicium molitur no*

Ms

vum opus. . diff. awr. nifi vicinus in domo

z 0

zdificantis habeat fervitutem realem urbanam

( nam in (ervitutibus rufticis difcontinuis, ut eft

uiatycauns

a

via , aquzdu&us &c. locum. non habet nuntiatio.

1. 14. ff. h. 1.) aut nifi quis folüm ex gmulatione

Áufi

m r

vel paffione erga vicinum edificet, v. g. ad obfcue

Tl )

randas edes, ad explorandum hortum vicini &c.

ut przfümitur, fi edificanti nulla indé proveniat

utilitas: aut nifi opus novum cedat in damnum

vel moleítias boni publici, vel Religionis, ut fi-

J

a

D

quis edificium ita attollat, vel in priftino aperiat

C'lu

áot

u

J

feueftram, ut exinde confpici poffint perfonz Re-

tlc

"

ligiofe : aut denique nifi ex nova ftru&tura alteri,

J [

U:h

eüam privato, immineat perieglum damni, vel

T

b w

""

jph h

rüinz fuarum edium. C. Azt. fiquid ex iftis fübfit.

cr

Dico

j

N. Ant. G Conf.

DeNOViOF

732 LIB. V. TITULUS XXXII.

d.

Dico 3. Effe&us Nuntiationis, refpe&u Nun-

TU gj

tíati, eft, ut is flatim debeat defiftere ab opere,

jgtis ing

donecintra tres menfes (imra hos enim nuntians

a J"'

probsre debet iniquum prajudicium, quod (i non

ia It a

fecerit, tenexur admittere cautionem. /.55. C. eod.)

dfcis f totof

re exatminata conftet de edificantis jure, /, 1.[. g.

8. 1. & 4 L. 20. ff. 1. ff. eod. Si verà non ob-

at €t

ftente mutatione pergeret zedificare , propriis

i Mil

& pel TT

iinpenfis demoliri deberet, quidquid edificave-

rit. L. 1. ( 20. citt. Ne veró detur occafio ca-

ilo erprte t

lumuiofis nuntiationibus, poteft nuntiatus , vel

o mf etism

ejus loco Judex, exigere jurammentum calumniz,

yueStrti d

füccium n t

quo nuntians juret, fe credere, quàd juftam nun-

tiandi caufam habeat.

( Aorum vnint

Dixi , re/])eölu nuntiatt,

feu edificantis, nam ex parte nuntiantis opera-

tur hoc, quód teneatur aCüoneinjuriarum, & in-

TT

terdi&to , ze vis fiat, nec non interdicto,

detis , 6

uti po[Ji-

deprehendatur injuft& nuntiáffe, per /,

Dondeg

1 3. $. fin. ff. de injur. L 4 s.

Jf. fin. ff. de procurat.

Yi

l. $. f. s. ff. fi fervit. vind.

Dico 4. Effe&us ifle refpe&u Nuntiati ceffat.

N

I. fi fiat notorium jus edificandi, 2. fi edificii

Mdf Bri

dilatio cederet in manifeftum periculum gravis

damni edificare volenti.

3. fi nuntians nolit

Ti

preítare juramentum calumniz. 4. fi fponte

! t f a

remittat nuntiationem, $. fi Judex eam revocet,

ii

!

Ht gj |

6. fireadhuc imegra moriatur nuntians, nifi fuo,

[

l

|

!

Prg t

LEU

& fimul hzredum nomine nuntüffer. 7. fi rece-

1

^ t

Á r

pit cautionem à nuntiato, 9. fi intra 3. menfes

!

[uU7

|

It im:;

non probavit jus prohibendi. DD. paffim ex variis

IJP

legibus.

;v

j

Mi &t

Pariter nuntiatio locum non habet, fi

M

i

opus jam eft perfe&um & abfolutum ; fed tunc

!

i

LU

Il

"I ly

fubintrat aliud remedium , nempe reffitutorium,

quod

av

De Novi Opetis Nuntiatione. 833

l lm[l

i

VN'I!

quod vi aut clám. l. 1. cit. $. 1. Verum Oljic. 1.

Mnt Ü

D

i

*

In c. 1. b.t. & L 1. ff. eod. dicitur, nuntiatiotiem

^i

q

novi operis impedire hovantem in pergendo in

i

UM

l gu.N HDD [

fnovo opere, ffve jure five injuria fit fatta : ergo

huum

A

4 CQ

l J)

non ceffat, licet edificandi jus, & injuftitia pro-

M'JI

ä

hibitionis fiat botoria, 2. Nuntiatio non finitu£

h

N

morte Nuntiati: ergo nec morte Nuntiantis.

.

T.

ad 1. Id intelligendum eft de-injuria non tioto-

TEU

ria. per J. 23. ff. de R. V. Ad2. N. Conf. namuun-

li

3

tiatio ex parte Nuntiati eft in rem, feu realis, &

ideo tranfit etiam ad fücceffozes. J. 10 . ff. h. t. ex

parte Nuntiantis autem eft perfonalis, & ideo ad

:

fucceffores non tranfit, imó nec ad haredes, niä

;XU fl

l]

& horum nomine fa&ta fit.

T Mi

n

I

ITTULUS XXXIII.

UA

^

"

1,.!

De Privilegiis, & Exceffibus

W

M

W

Privilegiatorum.

V'X

SUMMARIUM,

T

( ', TOR

p n

1. Quid fit. Privilegium, & Exceffus. privilegia-

d

Ài RAUR

4

torum.

2.

Quotuplex fit Privilegium.

U

Quibus modis acquirantur. Privilegia.

4

IN 1

Prafertim per Communicationem.

Quid de ufu privilegiorum tenendum.

N

Quomodo fint interpretanda,

j 5

n patiantur extenfionem.

u

!

t

Quibus iodis amittantur. Privilegid.

iij

jj

(

ä

Prefertim per Ievocationem.

j|

"T

NU

Priyi-

,L'J » )!

iM

J

ay

734 .LIB.V. TITULUS XXXIII;

A yuvilegium , à privata lege , nuncupatum,

,j C

formaliter. & — effentialiter fümptum , eft

"d

conceffio alicnjus juris fpecialis perma-

»':dþvunz,licät a,l'n

adiatm p

nens à legitimo Superiore fa&a contra vel preter

p d!

Jus Commune. Ex quo infertur, quód objedtivà

fumptum fit jus fpeciale permanens à legitimo Su-

« aelronus

periore conceffum (onvetbabre (Seepbeit/ & ap-

ii m prop

pellatur etiam Indultum, Favor, Gratia, Immu-

anuto, OL CEQUI

sealübreguenuer

nitas , Beneficium Principis, quamquam in rigore

ab his differat tanquam fpecies à genere. Dicitur

dodiurs quin

1. conce[]fto permanens , per quam durationem in-

telndepm

ter alia differt à difpenfatione, qua non neceffz-

q o don

rió habet perpetuitatem, & fepe etiam unico a&tu

du r

finitur , ut fi difpenfeyir in impedimento Marri-

amniam dd,qiay

monuii. 2. «licujus juris fbecialis, feu licentiz ali-

t denenden i

quid agendi vel omit:iendi, reduntantis in alicu-

tieti, Z D

jus bonum; à cujus ufü ab aliis impediri nequit,

doitr dien

1

fs f

r

refpettu quorum proinde rationem habet legis

j

;

fl w

obligantis. 3.4 Jegitimo)Superiore, qui fere folus

Artrà m

eft ille, qui poteftatem Legislativam obtinet; is

u yyadjonm

enim folus à Jure Communi eximere aliquem po-

Vr d&

teft, & alios obligare, ne privilegiatum impediant

LUPT

in ufu privilegii. Neceffe tamen abfoluté non eft,

Dd Prrile

ut concedens habeat jurisdictionem proprie di-

P if

Gam in perfonam privilegiati (modó materia pri-

[ ifldfpfndm

vilegii ipfi fit fubjeCta ) fed fufficit aliqua inferio-

ï?ü(fä

d

ritas privilegiati refpeGu privilegiantis: fic,licet

üm (

la

D

Clerici non fint fübje&i Principibus Laicis, quia

"Htlteri

M

tamen quoad pote(tatem temporalem iis inferio-

jv

lqwod

res funt, privilegium ab ipfis accipere poffunt. 4

e

y

i

Wt

B

ütj

contra vel prater 5jus Commune ,. fi nempe quid

Ut

concedatur,cui contrarium eft inJare ftatutum,vel

"af

C j

ubi Jus Commune nihil ftatuir; fiquid concedatur

Nan

" onte :

fecun-

USWL

Ü

Ce Privilegiis, &c.

P25

[ ]

]

il

0?&

ln

M

fecundàm ]us,,Commune, cüm nihil fpeciale iri-

x:

dulgeatur, proprieé privilegium non eft, faltem

WM fpmb i

fiul( : od

cence[fivum, licet aliqui vocent declarativum, Por-

d E

N

j

ró ad effentiam privilegii & valorem non requiti-

l

Mi

I!

tur Scriptura , jjbi Jus fpecialiter eam non requi-

Y

N

W I

rit; neque Prormulgatio ; quamvis infinuatio pri-

LU

d

|

vilegii, motu proprio conceffi, facienda fit privi-

W G

FH,

3 n

legiato , ut acceptare, & licite poffit eó uti , imó

N

H

utvalidéregulariter: quia regulariterinvitis non

1 A'C*

L

obtruditur; quamvis abfolute, ficut difpenfatio,

'

ita & privilegium invito dari poffit, cüm eatenus-

Wa

non rationem donationis,,fed legis. obtineret:

denique nec requiritur jufta caufa.. Raetio horum

omnium eft , quia privilegium , ficutlex & gratia,

"l

unice dependet à voluntate Superioris illud con-

J"'[Uu

cedentis. Per Exceffus Privilegiatorum, de quibus

g,

loquitur altera pars Rubrice, denotatur abufus

1

privilegiorum, fi nempe iis utantur privilegiati

n

Y

contra intentionem vel finem privilegiantis , vel

i

cum injuria aliorum, velindé fumant occafionem

"u

liberiüs peccandi &c. ac propterea illis privari

merentur £. 45. de fent. Excoim.

Dividitur Privilegium 1. in conceffum sotu 2,

proprio, & ad inflantiam : iud eft, quod Princeps

!

concedit independenter ad preces, vel ad preces

quidem, fed cum claufula, smort proprio : iftud,

Us

N

quod ad preces alterius,& fine dicta claufula. 2.1u

ü

claufum Cerpore $uris, & fpecialiter conce[Jum ; illud

j

-v«'. )

|

eft, quod in aliqua Juris Communis parte com-

f

l

prehenditur, atque ideo rationem Legis obiinet,

Mf Wüem

ut privilegium Caxonis, & Fori, aliáque perfonis

[ ':M

, Ut

Ecclefiafticis conceffa : iftud autem, quod perfpe-

P

d

ciale refcriptum, diploma, litteras, vel etiam ore-

téenus

i

pu

736 LIB. V. TITULUS XXXIII

tenus, feu Viv vVOcis oraculo , ut ajunt, eft coni

4j Tament

OUU

ceffum.

3. In Commune , quod immediaté &

principaliter refpicit bonum Communitatis, v, g

s. v ]u

totius Ordinis Clericalis, ut privilegium Forí , c*

Canonii: & in Privatum feu $7

tlare; quod ime

mediaté & principaliter bonum perfonarum par-

sisi ved

ticularium , uti privilegium S. C. Macedoniani, &

; rj

Vellejani; ac Reftitutionis in integrum; licet per

vemoandts QU

accidens mediate & fecundarió redundet quoque

jima d! fut

in bonum Communitatis.

4. In mere Gratui:

ieim apace f

4tum feu Gratiofum, quod ex pura liberalitate : in

sv dictar ld

Atemuneratorium , quod in compeufationem prats

Wn NU I

r tore

cedentium meritorum, ut feré funt privilegia Re-

g,v t

ligioforum: & in Onerofum fcu Conventionale,

li, &enpon, o

quod cum onere reciproco per modum contra:

A0 202 IEC/400

&üs conceditur, ut i Civitas pro corceffo fibi pri-

CUT perr

vilegio viciffim fe ouhget &d alendam Principis

r pertng

Curiam,

$. Io primo per fe conceffum, quod ali-

h ïmmw

cui fine refpe&u vel ordine privilegii priüs aliis

i d)

dati: & ad inflar, quad alicui datur cum refpe&u

ts DreSros, Dj

privilegii jara aliisindulti, & eumio moduin, v. g.

V phitibgun ve

fi Papa vel Imperator dicat: conced;mus Uniyere

Til

fitati Ingol[l adienfi osmnia privilegia ; qua vonceffa

hs !t Ciitr,

funt. Pavifienfi, Bononienfi, Vieanenft €?c,. Ubi ad-

A lg, y

verte, quód, fi contingeret privilegia dictarum

füþ d ftoltis, V

Univerfitatum omniuim, vel alicujus, revocari vel

RT * d gl libus

reftringi, id non obeffet Univerfiiati: Ingolfta-

rlc BA inco

dienfi ; quia illa conceffio 44 inflar, vel per

communicationein, facia cenfetur folüm demons

"r Commumta

Ítrationis ,. non individug dependentig caue

al Tonf olu[n CO

) &d

$a

6. ln Favorabile , quod priucipaliter ac ita

V

concernit favorem privilegiati, ut in nullius

"At Qu

*fä,äq b

prajudicium dne&ä redundet, uiü prilegium

j 0

l] NT '

faci*

s v

LUSXXXHJ

Wlol F

De Privilegiis, &c;

757

i

J

" Q

faciendi Teflamentum ipfolenne , difpenfandi,

d

! *fn (*Am

"

,

non recitandi Breviarium &c. & in Odiofum ,

UM

J

! L[Mfg

quod fimul continet gravamen vel prajudicium

'-.P"' 7

n

J

A

"H

alerius, five Juris, quale eft omne privilegium

l

WIN

UM

contra Jus, fire hominis; quale eft privilegium ims

^

Ó

ld

munitatis à folvendis Decimis, Tributis &c.

^ j

!

j

*

l

Ü

7. In Perfonale & Reale, que divifiofingularis

[ [Eg

H.'

ter eft notanda; quamvis enim otnne privilegiurmi

"t *'h* fl i

ultimató cedat in utilitatem perfonarum, quia h&

MTA

fole funt capaces favoris & beneficii, Perfonalé

0»4

Ü

tamen dicitur illud, quod dire&é & immediaté

confertur in favorem certe ac individualis perfo

ng,unius vel plurium, ut fi privilegians dicat, ti*

N o

8 ", j

bi, Semproni, do facultatem difpenfandi, Brevia-

f

rium non recitandi, &c.

Realeautem , quod me*

!

diaté tantüm perfunæ, immediate veró & diretté

(dan

p

confertur rei à perfona diftin&e, five dein hecres

WUA

J

fitlocu£1 "& tunc eft privilegium /ocale, uti privilee

gium afyli) vel fundus, five corpus feu Commuui-

t2s , five Siatus, Dignitas, Officium &c. quà tale,

wv

ud privilegium venandi certo caftro annexums

W

privilegia Ecclefiis Cathedralibus, fteligiofis Or-

p

dinibus, Civitati, Statui Clericorum, Studiofoe

n

rum, Pupillorum, Minorum, Mulierum &c.

pif-

d

copis, Prepofitis, Vicariis Generalibus, certis Of-

Si auteni

ficialibus quà talibus &c. conceffum.

privilegia,uti fübinde contingit, Religiofo Ordini,

Civitati, Communitati, Statui &c. ita concedarr

li 'Hnl

tur, ut non folàm Communitas quà talis iis uti va«

leat, fed etiam fingula membra , ac perfong pro

T

3

pter communem qualitatem , feu quatenus fünt

membra, à quibusdam realia, ab aliis perfona.

lia, re&iüs autem vocantur s/xf4 : cu;usmodi

i

[]

w

)]

Dars 1l

Àaa

pm«

peBt

738 LIB. V. TITULUS XXXIII.

mdiluräconc'e-

privilegium cenfetur effe Nobilium , Studiofo-

rum, & omnia, qug ob conditionem perfonz con-

;:mtlnicandi ähll

ceffa funt, item privilegium Exemptionis Religio-

sfbus od

forum à jurisdi&tioue Epifcopi. Pirhing. J t. n. 5 2.

'ut adeó exempto Ordine vel Monafterio cenfean-

,':;;sümplicitertan

tur omues Religiofi quoque perfonaliter exempti.

qintem indicantï

Idem tene de Clericis, quód cenfeantur hoc ipfo

ial

perfonaliter effe exerbpti, fi Ecclefia, cujus funt

qooegonm; Qu

mermb:a, eft exempta. c. g. b.t. in 6. non autem

vice verfa exemptis Clericis vel Religiofis cenfetur

R Qmmut

exempta Ecclefia vel Monafterium. c. 9. cit. Inter

vdids, u don

Privilegium Perfonale & Realein effe&u reperitur

ywn (ommug

Caits t r

hoc notabile difcrimen, quód illud comiteur

Qommaa Yf

perfonam, ubicunque exítiterit, & extinguatur

cum perfona privilegiata : iftud veró traufeat ad

Wi ais fedo

hzredes & fucceffores in tali fundo , officio &c.

tà; QUi g.

& ad nova membra Communitatis. In dubio pri-

à, qu (cili

vilegium prefumitur effe reale, fi fit mere favora-

AETTTNET

bile, & perforale, fi odiofüm. per c. 1 j. 29. de &.

fint d

j. in 6. 1. s. ff. de Conflit. Priuc.

tordnana C

Dico z. Privilegia acquiruntur triplici modo,

t Ompi liitstion

1. Concef]ione. Superioris cum vel fine fcriptura.

At v

can. 7. cauf. 2 $. q. 2. Clem. 2. f. nos etenim. de fe-

*Utonretudo v

pultur. Si privilegium eft contra Jus Commune,

udetfer

à foloillo concedi, qui legem condere, poteft, &

m

(tts, quigan

cujus jurisdi&tioni fubje&us eft privilegiatus ; quia

"tteirepioe

involvit difpenfationem in lege cum fübdito;

EM lf

"At

cüm difpenfatio fit a&us jurisdictionis, que non-

Cäriongm Dj

nifi in fubditos exerceri poteft.

Si veró eft pre-

4441'

i

hr

T

ter Jus , poteft etistn concedi non fübdito & à

"db

Qf

Superiore jurisdi&tionem non habente in privile-

2.

sfgnhiendicantiu .l

^

giatum; cüm non involvat difpenfationem.,

Y

1non-Mendicag

Cammufzication:. qua privilegium uni conceffum

€eXe.

m Yi Lag

i

De Privilegiis , &c.

759

N

1 W!um

extenditur à concedente etiam ad alium vel alios,

Mhl[]u(

1

ri

U

[

imó ipfi privilegiato potefl indulgeri poteftas

l

communicandi aliis.

Communicatio hec fieri

L.

lh

poteft tribus modis: nempe vel terminis genera-

d m 1)'7-« Wl

libus fimpliciter tantüm conceptis: velabfolutam

42!1""..,

paritatem indicantibus, nempe his, ad inflar & pa-

Näok

riformiter, vel aque principaliter ; vellimitaté, non

t

l

j

&que principaliter , fed accefforié tantüm propter

l )r h

l

connexionem ; quo ultimo modo privilegia Reli-

^M

LU

gioforum communicantur eorum familiaribus, do-

A

mefticis, aut dominorum fervis? & hoc modo

i

M

plus non communicatur, quàm in ipfa communi-

ml d

Primó autem modó

W

catione fuerit expreffum.

li

communicata privilegia participantur quidem

omnia aliis, fed ordinaria tantüm, non extraordi-

W

naria; quia fub generali locutione non veniunt

ila, que fpeciali nota & mentione funt digna.

t ho

DL

Wi

hd

arg. . 8 t.de R.I.in 6. Sifecundo modó commu-

MI

"N

AA

nicantur, uti fit apud Religiofos Ordines, etiam ex-

traordinaria cenfentur effe conceffa aliis, at non fi«

5;';".

n

ne omni limitatione, ut ftatim z. feg. dicemus. — 3.

ia

W

Con[uetudine, vel Prafcriptione: vel potius hujus-

OLT

h

modi confuetudo vel prafcriptio obtinet vim pri-

an y

vilegii.c.9.de off.ord.c. 1 3.defor.comp.e.2 6.de V..S.

Quazres, quinam Religiofi & qualem inter fe

Qsiä

40

habeant privilegiorurn communicationem ? .. Re-

"u

ligiofi Ordinum Menpdicantium omnes habent

communicationem mutuam omnium privilegio-

f

)

rum ad inflar pariformiter, & eque principaliter

,.][(5

acdire&é conceffam, 2. Imó etiam cum Religio-

j ,M» 4

fis non.Mendicantium. 3. At non mutuam; nam

'W l"b

ffïilr F j

Religiofi non-Mendicantium, nifi cum Congrega-

;:wi!üüïï-'

n;a' 1

tione Caffinenfi vel Lateranenfi, vel alia , cui id

T

Aaa 2

| Wf

Fgm*mm;' !

740 LIB. V. TITULUS XXXIII.

u

Tpecialiter à Pontifice indultum eft, non viciffim

m r ts

participant Mendicantium.

Communis

cum

agl

Afcanio Tamburino de $ure Abbat. to. 1. d. 17,

j dten.

quafito 1. &* 2. id defümens ex variorum Ponti-

L

«e fb cont

ficum Bullis, Leonis X. Clem. VII. S. Pii V. Gre-

g, uml

gorii XIIL. & XIV. Sixii V. Clem. VIII. Sed ne.

j ttexditi ,

que Mendicantes prorfus omnia & fingula aliis

yenr, vel i

conceffa participant, que nimirum vel certum lo-

n Sux, P

cum refpiciunt, velcerte Ecclefig in honorem ali-

Dios, fterp

cujusSanGti, vel ob fpecialem rationem conceffze

snlos non ed

funt, u Indulgentias Port/uncula, altari privile-

m*.s.j t ii

£iato pro defunGlis annexas &c. vel qui& Ponti-

&i us & d

fex fpecialiter aliis communicari noluit, cujusmo-

fet m d

di aliqua Societati JESU concefferunt Gregor,

Abenr m in

XIII. & Greg. XIV. minüs participant privilegia,

AU DrODYLLS

qua labefaétant obfervantiam Regularem, v. g

L

xMadf lod a

privilegium habendi proprium, teftamentum fa-

ciendi &c. Ordinibus Militaribus conceffum.

'üd, vll

Dico 2. Ufus privilegii non eft fub pracepto.

EO

aitof wl

€. 6. b.t. nifinon- ufus cedat in prejudicium alte-

JH gtf

rius. €. 12. de for. corp. ut fi privilegium eft coa-

T87, 4 Drieg

ceffum toti Communitari vel Statui , v. g. Cleri-

cali , uti eft privilegium fori & canonis. 2. Lici-

toon Qbante,

]

tus quoque per fe & validus eft etiam extra ter-

"wefüdicitm c

ritorium concedeuris, fi fit privilegium perfonale

iyïr:;!proredirno

illimitate conceffum. Suar. de ZL. lib. £E

f*-fj)ïm?e/'/m;; !

!

f. 10. feqd. cum communi: nifi a&usin alieno ter-

i

smlgfd((

ritorio effet prohibitus fpeciali Lege, qua etiam

Hl

! (f fegy

At

J

peregrini obligantur.

3. Etiam contra pariter

MW Tsl

privilegiatum , licet privilegia aliquo modo fibi

T haj

opponantur, utfiunum faltem tacité eft conditio-

" Rünce

4 qe

natum, nifi alter, v. g. fit exemptus, ut fi alter

L y[æl

V n

habeat privilegium percipiendi decimas, tu veró

Pt

*

](*ma

pri-

Vl

l CQm

Át

UU]&m

DA

De Privilegiis &c.

741

]

)l»nï((

.

L]

vel fi

ul

Il

privilegium ex tuis agris non folvendi

j

!l bj

]

W lil

unum eft geuerale, alterum fpeciale; iftud enim

! d

|

prefertur alteri, e. generi 34. de R. I. in 6. fi au-

WEU IV

tem vere fibi contrarientur, quia utrumque ab-

|

mfä

TL V

folutum , utrumque generale, vel utrumque fpe-

"a

i Vm

QY

ciale, attenditur, quodnam ab altiori poteftate

"I

At

: ;:u r»:ïi!t

Ll

proveniat, vel,fiin hoc funt paria,qgodnam fit

b)a

!

antiquius, Suar. Haun. alii.

1

16'«

Dico 3. Interpretatio privilegiorum.( cui ta-

men locus non eft nifi in dubio de meépte conce-

Vg "M

dentis.) ita facienda eft, ut attentis verbis, fubje-

Utl w

&à materiá, & circumftantiis, ftyló Curig confo-

lt

net menti concedentis, à qua velut anima totum

Et hinc fervanda eft ver-

l

habent fuum vigorem.

borum proprietas fecundüm communem ufum.

],(;

lijv g.

€.7. b.t. nifi aliud obítet.

2, Non tamen ita ar-

At f

&anda eft, ut nihil fpeciale operentur contra vel

MU & &&

preter jus Commune, evadant inutilia, vel etiam

hml

onerofa privilegiatis. ]. 1.8. 2. ff. «d municipalem

€. 20. b. t. quia aliàs privilegia perderent fuam na-

turam, 3. Privilegia favorabilia funt Jate interpre-

tanda,non obftaute, quód interpretatio lata cede-

ret in prejudicium concedentis. c. 1 5. de R. L. in 6.

ii

Et de his procedit nota regula: Beneficium Princi-

H

ii

pi latiffimh eft interpretandum, etiam coutra ip[um

u

Principem. L. 3 . ff. de Conflit. Princ. 6.2 2. b.t. €.16.

!m L

[

('u

de V.$.ibi: càm beneficia Principum (int interpre-

h

m

i

u

tanda largi[fine. Talia füntin Corpore uris clau-

"m s M W*Wïc

j

fa;: in favorem Religionis, caufe piz, vel boni

j f

V

0 I

vil

ia

publici conceffa: item alis indulta, qu& non ce-

'c [

d

4 "]'W

dunt in prajudicium tertii, & merum favorem con-

f

FTH

tinent, u:l privilegia difpenfandi,à cafibus refer-

j

vaiis abfolvendi, comedendi carnes in die abfti-

wmi

j

Áaa 3

néits

DePr

742 LIB. V, TITULUS XXXIII.

,unam

nentig &c. Latior quoque interpretatio permitti-

m

tur in privilegiis motu proprio & ex certa fcientia

al p* '

datis. c. 23. de Prab. in 6.. Econtra 4. firi&eg in-

goraditf

terpretationis funt odiofa, quantüm patitur pro-

:.oculorum,cüam

prietas verborum. c. 1 5. cit. nifi privilegium con-

(ttoos fdolto

tineat favorem Religionis aut caufz pig aut Cor-

gY ii

pori Juris fít infertum. Cujufmodi autem privile-

i]gs I

gia odiofafunt, qua funt contra Jus Commune,

d deconrinia

per c. 7. 9. b. t. vel contra jus privati. a7g. c, 1 2. de

t g firo

off.Ordin.Ymà privilegium, quo derogatur juri ter-

eyfim i qu

tii, ídque non exprimit privilegians, per c. r, de

con[Hit. in 6. eft fübreptitium & nullum,

ysgum n

Áüs nv

Queres ,an privilegia favorabilia, ficut latam

felaliqtid m

interpretationem, ita etiam patiantnur extenfionem

f vel ass 1

ultra proprietatem verborum ad perfonas & cafus

in iis non expreffos ob paritatem vel identitatem

anprelenditur i

amnoncati, ACit

rationis? g. proprié di&tam extenfionem non pa-

(ico st

tiuntur; quia tota vis pendet ex voluntate conce-

dus modis, V.

dentis, qu& exprimitur per verba, non ex raiione,

f ponegtum fi

Unde illud tritum : privilegium tantim valet,quan-

tum [onat: & Regula7 4.in 6. quod alicui gratiose

TEJANT

Atttus de(ing

conceditur , trabi non debet ab aliis in exemplum:

Vigun, rcef

fic, i Titio propter merita in privilegio expreffa

concedeatur pluralitas beneficiorum , immupitas à

hitipork , f

Eu

"

folvendis decimis &c. idem privilegium extendi

| li

* ndito

non poteft ad alium, qui paria, eadem, vel etiam

;:aäa,ïubqua füit

——

j

?;;

]

Á

majorahabet merita. Dixi, proprié dictam exten-

H de u

fionem , quando nimirum alii cafüs , vel perfong,

;w,&concedentis

nec formaliter nec virtualiter in privilegio com-

LL

prehenduntur; fi enim faltem virtualiter compre-

LT

henderentur, poffet fieri extenfio, qug tamen po-

ïtjüs Vrediie,

tiiis effet ;nterpretatio comprebenfiva: fic,fi Cleri-

"U t

co detur poteftas teftandi ad caufas profanas, cen-

"m

fetur

Qrpory

l

De Privilegiis, &c.

743

- mmp

gata, codicil-

IN

b(r

fetur etiam data poteftas facieudi le

Ql

lum,donationem mortis causá ad pr

ofana; ficui

"ll

i

| t

i

concedatur poteftas recitandi Matutinum à pran-

[

dio, & is indigeat focio,

v. g. propter imbecillita-

T

I

fi filiis

(Wrüpn

"

tem oculorum

,etiam exteuditur ad focium;

1

re&e porri-

T

N

& fratribus indultum eft privilegium,

Ui

gitur quoque ad filias & forores. 47g. l.93. f. 3-

wp

I1I. nifi aliunde appareat reftridio ,

tj

ff. de Legat.

vel de contraria conceden

tis intentione conftet.

! ,upcm,ug.;zia

"a

m

Objic. Lex favorabilis extenditur ad cafum non

Wi

expreffum , in

quo reperitur eadem ratio: ergo

U

y. N. Ánt. fi ille ca-

*l R..JL"

2

& privilegium favorabile.

fus nec virtualiter ( V. g. tanquam pars i

n toto,

il

W

!)

vel aliquid minus i eodem genere ,

vel ut accef-

di

"

us

fl

forium, vel aliàás ar&t& connexum cum

expreffo?)

t

comprehenditur in Lege; quia voluntas Legisla-

Al

toris, non ratio, facit legem.

Mv

1

lum

Dico 4. Privilegia amittuntur ipfo Jure fequen-

i

Iu

übus modis. r.Znteritu fubjedii, nvimirum vel rei,

fv

j

fi privilegium

fit reale, vel perfonz, fi perfonale.

zi,tg",.:t'.am:z:txpaæ

£. 2 j. de V. S.

in f. €.7. de R. d.in 6. i nimirum

'wl,mmg

ag

..Säh

res penitus de

finat, aut totaliter deftruatur, V. B-

I

yi

&c. fine fpe refufcitationis. 2.

Collegium, Ecclefia

u

fi ad.certum tempus fuit reflri-

Lap[u temporis ,

bv

MM

pletá nec deincens im-

*

&um. 3. Conditione nonim

,v

|M

li

,

fub qua fuit conceffum. 4.

Ceffante causá

plenda,

effat ef-

" N

AV

finali.

c. 60 . de appell. ibi:

ce[fante causa c

/

1

ïl

l ,L:'e;üä j

D

Iaït'f'x*'

fettus, & conce

dentis intentio: modó privilegium

y

tvuin ,h.e. non confumme-

j

yt

»

j.

du

habeat tra&tum fucce]t

]j

tur unico aCu, & caufa ce

ffet contrarié, h. e. ità ,

u

j pïï

ut ejus ufüs reddatur illicitus: fic habens privile-

ii

du

M

d

gium comedendi carn

es in Quadragefima propter

d

M

r*[

p !

M

infirmitatem corporis

,hac ceffante debet cefïarg à

co-

47

N

"

Aaa 4

j

J

D Pl

744 LIB. V. TITULUS XXXIII,

fus cont

comeftione carnium : habens privilegium non

Wd D

xefidendi, fi poftea ex ejus abfentia ob defe&um

llq;.non-ufü "

« (ib con

Minifirorum Ecclefia pateretur damnum in facris

Minifteriis, refidere teneretur.

Si veró caufa

gl Hd^

ceffet folüm negativé, h.e. precisé non ampliüs

(dcein

exifiat , manet privilegium : fic, fiquis ex privile-

pyivïïegïum: ]

d o o

gio acquMivit fecundum beneficium ex caufa,quód

primum non fuerit fufficiens ad congruam fuften-

x ol

tationem, poteft retinere & iftud, licet primum

p & p

auGis reditibus poftea fa&um fit fufficiens,

L

wifroitimn

4Morte concedentis , fed folüm tunc, quando con-

d pordegatis

cedens addidit claufulam, ad Peneplacitum meum,

vigum elto

aut quamdiu voluero. c. 5. de Refcr. in 6. nam per

n0n i

mortem extinguitur beneplacitum ,. & voluntas

pririegtm o

ad quam fuit faCta reftri&tio,

Aliàs regulariter

Nrdme dlerig

per obitum concedentis non exfpirat privilegium,

ul

h

Mf ii

perfe&? jam conceffum. c. 9. de off. deleg. in &,

A000t QUe t

nam Geneficium Principis decet effe manfurum. c.16.

m as wn

de R. $.in 6. — Aliud foret, i gratia nondum per-

jis tt m

fe&e effet fa&ta, fed folüm commiffio alteri data,

fionemmon hdbe

ut gratiam vel privilegium alicui conferat ; tunc

Vnrcre pj

enim, fi reintegra moriatur delégaps , evanefcit

À. Dittn t

poteftas delegati.

fin reloy

6. Renuntiatioue liberà privilegiati exprefsá

4

[

n

r.

t Decimg,

vel tacità, c. 1 2. de for. |compet. c. 2 3. de Regular.

"80 diutym

modó renuntiatio non cedat in prejudicium tertii,

v. g. integri ftatüs : fic utique Clericus renuntiare

MTM

Eumy

ttygt.

nequit privilegio Fori & Canonis.

Et modó acce-

du É

dat confenfus privilegiantis, &, (j renuntiatio ce-

^

dat in favorem tertii, hujus acceptatio ; nam eà

M:

lgt

ufque renuntiatio , utpote nondum acceptata ,

j!lw ::2

Q Qititg by

|

"p

femper pro libitu eft revocabilis, & licitus privi-

E

[

|

m

U vtl

4

LT

legii ufus ac validus. Renuntiatio tacita eft non:

T

f

j

[

ufus,

llmmu; d

&t

l

$

du

[

De Privilegiis, &c.

. 74$

nip

vl'em |

LIT

ufus, vel ufus contrarius privilegii.

Unde amit-

4

Q

MT

M

titur 7. non - fu. omi[fivo,fi nempe privilegium fit

Mþ

i',;ym

l h

conceffum füb conditione ufus, & occafio utendi

'ï]

4 Pf![w

fuerit. per J. 1. ff.de Nundinis. l. penult. C. de Ser-

yit. Tunc enim & renuntiatio, & prefcriptio, tol-

Wj

M

H!*'

L

lit privilegium : pariter prefcriptione tollitur, fi

volentem uti privilegió alius, cui privilegium eft

«

onerofum , prohibuit, & ille prohibitioni acquiee

"Af

Dixi

i

vit prefixo ad prafcribendum tempore.

I^

Md [

euiffivo, fi enim non- ufus eft mere negativus, hoc

eft, privilegiatus pracise non utitur priwilegió ,

"

1

vel quia non eft occafio commoda utendi,vel quia

£m

u

!] 5,

1

non placet, nullo modo amittit non- utens, five fit

9l

"Wi

"

privilegium continens merum favorem five etiam

W

gravamen alterius. J. 24, $. 1. 1. 2 y. ff. de Servit.

T

I /

prad. Rufl. quia ex tali non- ufu nec tacita renun-

UL

ï

ï

tiatio, utpote qug tam parüim inde argui poteft,

N

i

d

;

quàm voluntas rem habendi pro derelidia, qua

quis ex mero arbitrio non utitur, vel utendi occa-

fionem non habet, nec przefcriptio, utpote qug ia

A eln

a&ibus merg facultatisnon procedit,locum inve-

nit.

Putant tamen aliqui, privilegium aliis pre-

um 3

judiciofum vel onerofum, ut eft privilegium per-

1:]

cipiendi Decimas, vifitandi Monafteria exempta

&c. extingui diuturna non - ufü , fi fuit occafia

y

T]

13

utendi, g. ufu contrario, qui refpicit privilegium

Ll

!

negativum duntaxat, fed folüm tunc amittitur ,

15',;25. Ü

f

u

quando privilegium eft onerofum, v. g. non fol-

':

vendi Decimas ;' fiquis enim diu folvit Decimas;

i

"M t:?uazz:,:xi

jl

vel arguitur tacita renuntiatio, nifi error vel igno-

| Iw

li

Sed

MM

i

rantia probetur, vel inducitur prefcriptio.

"

A^

forfan alii non malé difcurrunt de ufu contrario ,

n

u

ficut difcurrimus denon-ufü, 9.Denique abufu

Ie

g

pri

Aaa;

746 LIB. V. TITULUS XXXIII

De?

privilegii, illud nimis extendenó, contra!inten-

" fyent i

tionem concedentis uteudó &c, at regulariter

& " acudens

non ipfo Jure, fed per fententiam. caz. 7. d. 74

au&val i n

6. 24. C'c. b. t nifi Jus ftatuat privationem ipfo fa-

Rcvocano gt

&o, quo medo privatur jure eligendi pro una vi-

" decretum |

ce, qui fcienter eligit indignum

Sed & hoc ca-

m Qu um t j

fu licitus eft ufus privilegii, donec feratur fenten-

satroctont

tia declaratoria criminis,

meailr deft6

Quares, an, & quando amittantur privilegia

ORUA

per Atevocationem concedentis , vel ejus fücceffo-

i« (xdumpitt

is, cui par eft poteftas ? y. amittuntur, fi revo-

Stem

catio fit valida, & privilegiatis debité infinuata.

fit foymuntr.

Communis ex c. 1.de R. $. X. C c. 1. de Conflit

ocation, V.g

in 6. nam qui pro arbitrio gratiam fecit, pro arbi-

terocarum, )

trio rurfus adimere poteft. Habent quoque pri-

vilegia rationem precarii potitis, quàm donatio-

wf t

aon Cetferetur

nis , quze nec validé revocabilis regulariter eft

s d

Si tamen privilegians temere & fine jufta cauía re-

ts f o

voearet illicitum foret & Principe indignum. Va-

lida autem revocatio non eft

Topantum reg

I.51 privilegium,

ab inferiore conceffum, à Superiore fit confirma-

polt g. ac v

tum. 2.Si privilegium fit conventionale, feu one-

l y/a/mmqtæ

rofum , interveniente pa&Cto datum: vel indé ali-

/4 Id der

quod dominium alieujus rei , v.g. caftri acquifi-

rbeof t

Iiä

j

U5 Cj i

tum : vel fi privilegium fit remuneratorium , in

XLTdentino n

Juftitia (non in mera Gratitudine ) fündatum,

eique commenfuratum

Vi afilam f

vel gratuitum quidem,

at non- fübdito conceffum, & ab hoc acceptatum ;

IIj f erim

hec enim privilegia vel involvunt, vel tranfeunt

MTM

in paCta , confequenter tribuunt jus rigorofum:

lo Confa

tali autem jure quafito Princeps vel Superior pri-

lr it(

vare nequit absque caufa publica, feu publicum

F p de

bonum fpe&ante.

Quamdiu autem revocatio

"sg"m[go [f

de-

"i [ Tl(ler

ul'n(

TU h

|

üdl J

M 'EU

i h

De Privilegiis &c.

747

1

(

'& Is

debite non fuerit intimara ( licet privilegiatus ca-

:

3 Imxan

t

h

:

fu & per accidens veniret in ejus notitiar ) licite

19'3

A

J

ll», (» ;

pergit & validé in ufu (ui privilegii.

d

Ml

W]

1d

Revocatio autem poteft effe vel fpecialis, nem-

ALJD

u

Wi

pe per decretum fpeciale , aut per legem genera-

lem, cui tamen inferta eft fpecifica privilegii men-

dz::cf::zw:kfg;

tio revocatoria : vel gemerali, qua privilegians

.....

t jl""r

generaliter derogat privilegiis fuc conílitutioni

contrariis, v. g. per hanc clanfulam, zo obflanti-

bus ( vel abrogatis) privilegiis quibuscunque in con-

trarium.

Si tamen privilegium, cüm concedere-

lul

iur, fuit munitum claufulà aliquá derogatorià re:

vocationis, v. g. hac vel fimili, ut non cenfeatur

revocetum, nifi exprefa. (pecialis, de verbo ad ver-

M

bum fiat ejus mentio , per illam claufulam geuera-

* PA

lil

lem non cenferetur revocatum , quia per genus

M

d

non derogatur fpeciei, 47g. l. 8o.ff. de R. $. Sed

h

D]

opus effet fortiori claufula, & tali, qualem ad de-

!N

rogandum requirit claufula priori privilegio ap-

li,non obflantibus privile-

IN

pofita, v. g. hac vel fimi

giüs quibuscun

que, etiam munitis bac claufula dero-

d

gatoria, ut eis

derogari non pofJtt , vifi eorum ex-

I

aut de verbo ad verbum fiat mentio.

preffa. fpecifica,

, illa privilegia Regulari-

Ex quibus etiam inferes

um à Tridentino non fuiffe revocata , quibus per

ul

l

nullam claufulam fpecialem derogant decreta Tri-

dentini; ficut enim per claufülam generalem Le:

,,,,,,

ATU

f, Y

gis derogatoriam non derogatur fpecialibus ftatu-

NU

n

um

tis & locorum confuetudinibus, ita nec privilegiis

um

in Corpore ]uris non contentis;

)

particularibus ,

(WDW

n

cüm genus non deroget fpeciei, bene tamen fpe-

"

cies generi,]. 80. cit, Revocata tamen fuiffe illa,

u

Jblx f ; ?

ecre-

Mf[»[ (

huno

Decreüs Tridentini contraria, quibus di&ta D

ta

pepug:

748 LIB. V. TITULUS XXXIV,

';mïnarum,honeü;

ta exprefse & fpecifice derogant. Trid. $, 2 j, c.

20.€" 22. de Regular.

Unde ab Alexandro VII;

j n t

sylitent

dsmnata quoque eft hec propofitio : Aeg ulates

quis Evanygel

polfunt uti privilegiis (uis,qua funt exprefs veyoga-

ta à Concilio Tridentino.

gncine?

iun: pon

T4 PU LUS XXXIV;

s s m

TE

feni t Can

De Purgatione Canonica.

rino, od

&mgatm& debi

SUMMARIUM.

um vt moe

Y. Quid fit, & quomodo fiat Purgatio Canonica.

fert'iofero

2. Quando babeat locum,

Til enim ejnslou

3. Quis. ejtus effectus,

tforo Canonito

sf iil

Urgatio hoc loco eftoffenfio innocentia. fuper

P

objecto crimine.

Si fiat modó à SS. Ca.

trt Beretito ,

nonibus prefcriptó ,

d r

vocatur Cunonica,

Si alio , Vulgaris, de qua in tit. feq.

Piures qui-

UTR

Duguionen Ci

dem olim erant modi fe purgandi àSS.Canonibus

recepti, velut per jurameptum ad Sepulchra vel

18, CU odicenda

Reliquias San&orum; per publicam fumptionem

t Dulilm l p

Evchariftig, adje&a quandoque imprecatione re-

il Rutplhe

pentini interitüs , fi obje&um crimen fit commif-

kiaarnfatio, Yel

fum &c.

Sed hodie, poftquam Fidelium fyucera

"ica Bravia, u

in Deum & San&tos fiducia deficere, vel in fuper-

h

l

j

Ttts ( if

flitionem degenerare cepit, exoleverünt, & re-

Y

)

?

!03

: lit n«

manfit unicus modus c. 1. $. 7. b. t. prefcriptus,

D

|

ï

Ü

]

M

qui confiflit T. in juramento, quo purgandus ta&is

!

Tting .

Evangeliis, etfi Epifcopus fit;jurare debet, nec per

fArm[

fe, nec per alium füo nomine, commiffum effe

crimen vel exceffum fibi obje&um. . 2. in jura-

U Q l Effe&ns PU

:',T)Jllltigä Q

Inipe

efe&u

mento aliorum virorum ( vel m horum d

fe-

d infamiæ& I

!

j

l X)Uix

k"*ogh

u

De Purgatione Canonica. . 749

F"dg

Ill

feminarum, honeftz vite ) qui compttrgatores di-

L

T

k PIG N

L

i

cuntur, plures vel pauciores, v. g. I2. 7. $. 3.

k

lnAI

M

juxta qualitatem deli&i, infamiz, perfong, & pa-

A/ ,f '/'1

riter taCtis Evangeliis jurare debent, quód credant,

obje&um crimen à Purgando feu Reo non effe per-

peuatum: proin Purgandus ipfis debet effe no-

1

tus.

Prius juramentum eft veritatis , pofterius

crudelitatis.

Ifte modus, etíi valde aptus fit ad

d

Ti

finem à Jure Canonico intentum & falutaris, ut

I^

crimen, quod alio modo fatis probari nequit, vel

A

LV

n

detegatur & debite puniatur, vel ut perfong dif-

h)

famatg ac innocentis honor reítauretür , tamen

Ht

AW

t

Al

ferein folo foro Canonico locum obtinet (In Ci-

vili enim ejusloco adhibetur Tortura.) Imó etiam

in foro Canonico feré in defuüetudinem abiit, &

»/;*u HP"

rariffime indicitur, nifi ubi viget Sacra Inquifitio

contra Hereticos , ut notant Doctores cum Jul.

Ü

Claro, ídque reprehendunt.

aïg:i:.gwäcf.

L

Dico 1. Ut Judex competens indicere poffit

Purgationem Canonicam, requiritur r. ut perfo-

Á

na, cui indicenda eft, fit talis, cujus integritas fa-

me multüm eít neceffaria Reipublicg, proba, &

non vilis aut plebeja. c. 1. 3. 5. b. t. 2. ut precef-

ferit accufatio, vel denuntiatio, vel diffamatio,

j

4

aut indicia gravia, unde aliquis verifimiliter apud

viros graves fit fufpeQtus de gravi crimine. c. 4.

«

feqq. eod. . 3. ut nec innocentia nec crimen alio

Fv

modo, v. g. per teftes, probari queat. c. 10. eod.

.

1 ll ?n

denique 4. ut crimen non fit notorium. e. 1 j. €od.

i

&. 9. de Acciff.

W

N

Wt

Dico 2. Effe&us Purgationis Canonicz vel eft

AREUw

.....

abfolutio à crimine & declaratio innocentia,proin

emuun

u

"m

)

füblatio infamig & fcandali, fi legitime fa&a fit,

"

«t

text.

"

u

,

pebu

2«o LID.V. TITULUS XXXV.

text.. & DD. in c. 8. 10. b.t. l. 2. ff. de 'j'z?rejar.

, rmus E

at queblli

Vel coondemnatio ad penam crimini proportio-

natam, fi Reus in Purgadone deficit, vel jurare re-

gytiot

cufando de füa innocentia, vel compurgatores non

vstrffet rO.

inveniendo, qui de credulitate jurare voluiffenr.

d ftin ültir

j Buatuort

text. & gl. inc. 7. b.t. quia prefumptio, qug priüs

tautüm erat verifimilis contra diffamatum, contra

;üahæcmedia (0

deficientem in Purgatione fit violenta & vehe-

yopatintü fi

mentiffima, ut adeà etiam peena ordinaria ( non

auinet, quev

tamen mortis vel muiilaiionis) infligi poffit, per

wit ia Q

ea, quz tradidi ad rit. XXIL. lib. H. de Pra(uin-

w d n (l

ptionibus. nam deficiens in purgstione habetur ut

Yjos d lt

convi&tus. Summar. C text.inc.10.cit. Midüsta-

faetocton

men & arbitrió Judicis puniendum volunt alii pre-

n a m

fertim fi defe&us fuit ex parte Compurgatorurm.,

QUurut d 1

VMietima

TTTULUS XXXV.

Dio t. Rres

A mols, st

De Purgatione Vulgari.

FONEREN

fentenja, indel

SUMMARIU M.

Titonesjam u

Í.

Quid fit, &' quomodo fiat Purgatio Vulgarig

m Todücerent

z.

An [tt licita.

ELIM

3.

Án eruentatatio Cadaveris faciat probationem.

[]

uid de Provocatione ad. Divinum Tribunal

U Condif

fentienduim fit.

/117.7,4,1

il

Pf ii

,,(;

il

j

t

:

/

"A: n

Urgatio Vulgaris fic di&a , quia Vulgi fü-

perftitiofie obfervationi originem deber, eft

j

0 H

Ü

r

t m

!

7)

)

robatio crimimis vel inmocentia ex . f[uper[Hi-

. Tin Oftfm & :

Bo

tiofa vulgi obfervatione & moribus. introdudta.

At f

Fieri folebat vel per duellum: velper ignem, vo-

M

meres aut prunas ardentes, nudis pedibus fubítra-

l) (or

tas

3!nj

B

At if

hc

SXXXV

De Purgatione Vulgar, 751

bf'llf

W

1

q Wl

tas, aut manibus portandas: vel per aquem fer-

"N

ventem autebullientem: velperaquam fr'gidam,

j

Ui WDP

ea opinione, ut pro innocepte haberetur, qui ille-

M

fus manfiffet, pro nocente autem & reo, qui lefus

!

fuiffet, autin ultimo cafu fupernatáffer aque frigi-

DN

u

I

dz.

Hi quatuor modi certó funt iliciüi & vant,

NU

quia hec media cognofcendiiunocentiam funt im-

n

uü*

proportionata, füperítitiofa , & tentationem Dei

J "" 1 M«m

continent , quia vel à Deo petitur miraculum, vel

;

l

li

I!

lil

tacité invocatur datmnonis auxilium.

Quzftionis

LU

f

tamen eft, au. erueutatio cadaveris ( feu occifi ho-

g Mu

j

!

ii di

minis) ad prefeniam occiforis prebeat indicium

fa&te ab hoc homine occifionis , aut faltem fuffici-

ens fit ad eum licite torquendum. Dein an licita fit

J

J

provocatio ad. Divinum tribunal , für8 Cveticf

(5 tte8 cititt/autinbas & Dal?yofapbat faben.

W

Dico r. Purgatio Vulgaris, que fit dictis qua-

tuor modis, etiam de Jure Canonico graviter eft

NI

prohibita, & nullam facit probationem ita ut

DUM

fententia, inde lata, fit retra&tanda. c. 1. 2. 2. P. t.

;utur

Rationes jam funt alJatz, quibus adde, quia mani-

;l

T

ili

l

feftum inducerent periculum condemnandi inno-

cerntem , vel abfolvendi reura. per c. 2. cif.. Sed

g

('/,)».v'h )

Ay(,;/';( y

t |

7

!

Oljic. 1. Concilium Moguntinum relatum in czg.,

yhp

r

M

l

j

);/l

24. CAUf. 17. q. 4. ftatuit, ut, qui presbyterum oc-

ciderit - - - fi fervus efl, fuper. 1 2. vomeres ferven-

I

tes fe expurget : ergo aliqua Purgatio vulgaris

2. Exítant exem-

j at

approbatur à SS. Canonibus,

j

-'

i

gpol

pla SS. virorum & mulierum, qui per ignem vel

iM " J

A;f n SE;'»A'

aquam purgárunt fuam innocentiam , uti S. Cune-

qui

vl'

"

T

gundis Henrico Il. ex Duce Bavariz Imperatori,

I -,W 1

,

AT

N

ii

)

n

fanCto íuo conjugi.

Et DEUS per miracula

"

:':.,

E. ad r.

Ó QQLI)F

)

comprobavit, id üþi non difplicuiffe.

Iilud

De Dur

752

LIB. V. TITULUS XXXV.

Illud Concilium fuit particulare errori obnoxium,

jjji; d

,gfoorem !

& in hoc pun&o à Jure Canonico ;2 citt. cc. re-

um um e

probatum.

Ad a. Illi homines fan&i vel ex fpe-

jf Anti

ciali DEIHnftin&u , vel Religione du&i, petierunt

qinistenui a

bona fide & fperárunt miracula à DEO , atque

ideo DEUS propter bonam fidem & piam fimpli-

dig af a

citatem prodigiose adftitit.

Sed hujusmodi non

jier quib

funt in confequentiam trahenda , ubi predicta

aji, yefert

non adfunt,

t r

Dico 2. Cruentatio cadaveris non eft proba.

Dio $, P«

tio, vel indicium probabile, eum effe occiforem,

guii aol

ad cujus prefentiam cadaver cruorem ftillat, nec

vicwyefts,

irend def u

füfficiens ad complenda indicia de fe non fufficien-

tiaad torturam.

Communiffima contra paucos ;

iperiortm, jro

quia incerdüffimum eft, an cruor non fluat ex aliis

tit? exceflu, i

caufis naturalibus, v. g. venarum putrefa&tione,

Tione; ne pe

ut fanguinem retinere ampliüs non poffint , ex«

d5 intia doni

terni aéris forté calidioris, aut calidarum exfpi-

, al

rationum operatione &c. an non demonis ope

mmpls avot

& preftigiis, an non cafü &c. dein fepe, & ut

tyter ropan

puto, ordinarie non fluit fanguis in prefentia oc-

t Julite g o

ciforis, atque econtra fluit occifore procul abfen-

fan vindicet j

te, ut frequens doret experientia. Vid. Heigius

"imundo, ro

P.2:4:39. n.104. in QQ. Jurid. — Objic, poteft

CThorg, & |

dici, quód cruor in cadavere effervefcat. & mo-

Ulerid dii

veatur prefente hofte per antipathiam ex prace-

,*"mdmæ ! ö'[

dente odio & indignatione ortam : ergo cruen-

*b ér

tatio hec non eft indicium vanum , fuperftitio-

fum, & adeó incertum.

W. E forté aliquid

Wt j

]ïi;o, AU t vrícn

in antipathiam refundi poffet, quod tamen

T Efïl oltio

valde incertum , nec fatis probabile eft, aliàs

enim etiam bos vel füs exanimatus à lanio*

"m (nis

&e, vel alio. animali, in hujus prefentia cru-

! v tüer !

j

hi

T0 ij

| orem

Àl

U

lttw,

De Purgatione Vulgari.

758

Vte

mi

U*z

órem ftillàáre deberet, maxime fi animal occifüm

j

priüs in fürorem füit concitatum : fed nihil rale

w

L*!rüüry |

notatüm unquam eft: etfi, inquam, forte aliquid

: irti

U

Vy

ii

tribui poffet Aptipathie , nullatenus tarnen fecure

T

]

) u

LU

huic nitnis tenui conje&urz fidendum; cüm plu.

Il

]

b

res alig caufie naturales & magis probabiles repe:

T

«

M

| ^

W

riri foleant, quibus longe áptius tribuitur cruoris

rdi! W!D

N

I

füillatio, prefertim cüm ordmane contmgat etiam

abíenté occifore.

ts

b

NU

M

M.

M

Dico. 3

Provocátio ad Divinuih tribunal

fff

L

V

j

quamvis abfolute icita fit, fiquis nempe certó in«

H"cüh

juft& oppreffus, & oini humano prefidio ad fe

LT

tuendum deftitutus, ad DEurm , tariquam Judicem

L

füperiorem, provocet nàn ex cupiditate vindicl

i

& ire exceffu, aut ex vanitate, aliáve vitiofa af-

UM

fe&ione; nec petendo quáfi: miraculum ; ut v. g;

n

qi

DEUS ititra àuni curriculum manifeftet innocen.

,Ul

tiam , vel-opprefforem ex hàc vita intra certurmi

wdüna fj

tempus avocet ad reddendam rationem &c. .fed

W

humiliter rogando, ut DEUS aliquo Providentie

aut Juftitie fug opere apetiat veritatem, & op-

preffam vindicet innocentiam, vel in lioc vel in

Ita communis

1 C

1HE

altero mundo, prout ipfi libuerit.

]j t

cuin S. fhorna, & probatur tum ex S. Scriptura,

5(I'IJ d

l

[

in qua David dixit ad Saulem: jsdicet Dominus

1

iuter ime €* te i C? ulci[catur me Dominus ex te.

1. Reg. 24..3um éxemplis probo:um horinuni,

A

q

|

m

quz adducuntur à Jutto Lipfio, Del rio, & Ray.

T

u

iaudo, turn ex ratione, quia taliter facta provo-

« 10

càtig eft 9ppellatio debité interpofiia ad fupre-

^

p

[

POL

L.

mum Judicem, cüm in terris non reperiatur, qui

!

j

u FW*'

poffit vel velit tueri innocentiaim.

Et profe&tó

entiii

"

"] u

habent Judices; injuftum gravamen inferentes,

j

Iu ?

ïtïm ]

Dará I

Bbb

cur

J'b

pelnjuri

254 LIB. V. TITULUS XXXVI.

l

U

cur timeant ejusmodi provocationes ; quia DEus

j

ü qW

"m &i

sudit ipjuft& oppreífforum clamores.

Cerie P

juitio Lf

Drexel. in fuo tribun.l. 2. c. 3. affert omnino 24.

exempla tragica, in quibus tales citatióües ad

Dei tribunal füum oimnues effe&um Corifecutg

ürtit u [

fun't.-

Ecóntra fi juftam ferant fententiam & exe-

qi ivi[t

quántüt, ridere debent ; vel etiàrn pünire tales ci-

Jamm d

tàtioiies,

Pariter nemo curare debet, qui rem

T Ditii

À

€ertó fibi debitam repetit vel retinet , adveifarius

nl

id coüjiciat füpra ipfiusanimaim, dicens forte, id)

1j J t

gibé bir auf Deíri Prinnenbe Goeel 1c.

Cur enini

t t

timeat mens confcia recti ? Magoam tamen ti-

mendi caufam habet tam temere vel malitiosé

N

]ni, Qu

provocans.

Quamvis ingüam, provocáiio ad

j

jl

Divinum tribunal abfolüté licita fit, regulariter ta-

»

A0 fj f

men periculofa eft , üe niíhirum intervériat vel

atl reror;

tentátio Dei, vel cupiditas vindi&z, vel inordi-

uf (

nata aliaánimi paffio, vel fcandalum &c,. quo cafüu

ij J

iique illicitd foret

.Dro Cs

ittori dolosl

TITULUS XXXVI

11, (b d

WWMM

De Injuriis, & Damno dato.

;lt:dendi, £

^ aliguid, q

1

SUMMARIUM.

f-ï,q'ui pa

Jocui

Is Itconfi

i. 2. Quid , & quotuplex [it Injuria.

*

P o

Qua exinde nafcantur Adtiones,

« Qua circa eas ftnt notanda.

I.' UXOfem pmbml

« Quibus modis ceffet Adio

injutiasum , prafer»

hi

"O ib

tim an Retorfione.

:

mdamnmnjur l

ä

Quid hoc loco fit damnum datüm , €v exinde

li r

li Fr

«ompetens adiio Legis AAquilia.

TW fenft

"N

7. Quid

u 0xp],

li

LR

li [

De Injuriis, & Damno dato. 758

X,U

7. Quid ex quafi delitó datum, & qua inde com.

wiiïc

"

jetànt acliones.

ll

lbhi Iales (

&

W l,

g. d ádtio Legis Aquilia óviatur etiam ex culpá

V'SE&

änr

léyifftma, étiam omi[fionis . & quasido con-

i

currit cum contradu ,. in quó ion praflatur

»ïhq

culpa leviffima.

W

V

^i

9. Damnuini doló datiii ante omnein /äntänt'iamä

ZT

Wt

io. L 1. Datum vero éx culpáineré juridica noi

Anté.

L

i2 13. Bene tamen póff. feutentiam Sudicis teng:

d

|

tur refarcire damnifitans;

l

TAjria. quamvis géheialifümé acce

n

pta P?Ó

L

lfl/f. ö' [o' 'opï-

]. 5t. di'caturdmneid,-'«yttod

non jüre fit , ive dein culpa vel dolüs inter-

ll

j

veniat, fiveriod: à Théologis autem, quod contrá

W Ibi mldl

jus alterini fit ; à quibus definitür effe violatio juris

N

W

l

alieni: furidice atitém ac fpecificé rürfüs accipitug

i. pto contumelis five lefione honoris at exifti-

|

,'

inatiónis dolos& fa&a, ac dicitür effe delz'ä?mhprif-

]

Varum, quo altérius bonor ait exiflimatió doloss

MT

làdiiur. pr. Infl. cit. h. e; cüm iütetitioné yel anis

W

j

*

ino ledendi; & quiderm ab eo; qui jus diceüdi vel

kOmod

faciendi aliquid ; quo léditur àlter; non habeià

quaté, dui per jocairi profert verbürti álteri iüjtia

u

i

AL

4

iiofüm , vel inconfideráté ; aut fi Supetioi fubdie

um

tos, paréiites liberos; précépior difcipulos, i

'] ls.

iitu$ üxorem probrofis verbis caftiget fobiie, aué

edami modéráto Vetbére, injüriait noi faciünt;

yun

1

]

4. Pio dàmno injuriá, feu per dolüri vel culpam;

*

rjm

j NïiüWu i

D

p

uilia.

)sege

dato; quod vibdicátürà Lege À

g

- Nosinjus

y'/

T

riadi ii priori fenfü acceprarii piüs, i poftéiiori

autérti pofteriüs explicabimus i quámiquaimin hgé

l^

Bbb a

Titulo

DeTnyuti

»«6 1IB.V. TITULUS XXXVI

Titulo copnformiter Jn[ltutis & Digeflis ad Leg.

,j

Aquil. injuria ac damnum videantur fumi pro eo-

" perfonæ i

dem, itaut injuria idem fit ac damnum injuriá da-

tuüum.. J 4« Cif

Injuria ,. prout eft dolofa lefio exæüxmauoms

y pe&os eii

alienz, CGetleumbbung/ &dmad/nbifo/ di-

etita conting)

viditur in Verbalem & Realem

Verbalis ett

T pg[æ, qmbl

verbó contumeliosó vel detra&torió alterius pre-

f It

fentis vel abfentis honor aut fama Igditur,. ut fi

entor, etlgm gl

Slterum vocas furem, aut delidium occultum alte-

tmefe; t

rius evulgas , vel etiam fi exprobras defe&um na-

es A i hocpy

turalem, quód fit fpurius, gibbofus, vel fi verbis

jqua W p

obíccuis feducereintendis virginem. Hucrevoca

im p gt

injuriam fcriptó illatam, v.g. per epiftolam, car-

mpe ia ptrio

snen feu libellum famo[um , *0a8quill/ quo nempe

4 COCÍUEULIS

perfcripturam omiflo Au&oris nomine crimen, hi«

fe ditimilas

ítoria, vel aliud , in alterius ludibrium vilipenfio-

a Rebeiof t

nem aut infamiam cedens, fpargitur in vulgus.

1 um

Neque veritas convitii tollit injuriam. Ztealis eft

L M

fi faB&ó, v.g. verberibus, piCturá, geftu, violentó

domüs aut fundi introitu, aut alio actu alterum lu-

iofiüntwro didi

2707 Ticifm,

dibrio exponas, aut lzdas, vel fi Judex non ferva-

& Hdadhuci

to Juris ordine procedat

Si verba, vel fa&àa, de

Itfereng ten

fe & ex natura fua fint contumeliofa vel probrofa

Aentidm lofo

prefumitur dolus feu animus injuriandi, licét pro-

ferens illa vel ponens proteftetur, fe nou facere

t famg, i

vel dizere cum animo injuriandi. £. s. C. b.t. cüm

'&tür 2 ione

fit proteftatio contraria fa&to ; nifinempefuffici-

1 EX Omni |

enter probet abfuiffe dolum : ficut vice verfa, fi

verba & faCta de fe non fint contumeliofa vel pro-

WWMQ

brofa, prefümitur snimus injuriandi abfuiffe. Por

"Uf ve t o

ro, fi per dictum aut fatctum honor vel fama levi-

ET L e& ^

ter violatur, injuria /eyis: fi graviter, «trox voca-

7.0.'10; & Voczmr

turs

"finan

W

u

hscDW

N

n

De Injuriis;& Damno . dato. 757

l ]DMI

tür : levitas autem velgravitas defumitur ex con-

E

ditione perfonz injuriantis aut injuriatee, ex ipfis

^

verbis aut fa&tis, ex modo,loco , tempore, fübin-

Ál

EA NT

i

de etiam ex joco.Sed circa jocos notandum valde

)/

h

hNI

!

circumfpe&os effe debere, qui iis vexant alios ;

Hj

H

fiepe enim contingit, ut joci nimis falfi, & facetiae

nimis afperz, quibus prafertim in aliorum corona

aut frequenter impetitus alter meritó offenfum fe

C

li

queritur, etiam graviter: nec juvat dicere, jocó

id fa&um effe; tales enim Joci non funt inffocen-

tes , & fub hoc pallio fzepe fads promicat latens

1 IN

IF'U

nequitia , ac animus alterum coufundendi. Cete-

rüm poteft aliquis etiam indirecté injuriá affici,

ZI

nempe in perfonis fibi valde conjunGis & in pote:

!

ftate conftitutis : fic injurioía traCtatio uxoris,

ï)hl'

fponfze ,filiifamilias, famuli occupati in negotia

llU

Domini, Religiofi, redundat in maritum, fponfum,

$

:

uN

pstrem, Dominum & Prelatum. $. 2. 3. Inff. 1. 1.

T

j

8. 2. L. 15. f 24. ff. D. t. unde & de injuria agere

Mi

poffünt pro di&is perfonis fibi fubje&tis, quamvis

iftze non viciffim, v. g. uxor,fi maritus injuriam fit

a

Id adhuc fpecisliter notandum, quód in-

paffus.

»uriam inferens teneatur in confcientia ante orn.

nem fententiam lgfo fatisfacere per reparationem

) T

honoris aut famz, utpote per injuftitiam ablate.

/

(

Item tenetur a&ione injuriurum, de qua

Dico r. Ex omni injuria competit a&io inju-

riarum injurato contra injuriantem. f 7. $. 10.

j!

Inft.eod. eáque vel Civilis, vel Crimioalis. 8. 10.

[j

cit. Civilis vel eft penalis , vel rei perfecutorias

M

ponalis iterum eft gemina, una deícendit ex Jure

i

j

Praetorio, & vocatur affimatoria, qua lefus petit,

g

Wlm "

Ó

ut Reus perfolvat aftimatianem injuria, quant,ï üi«

tnis

j

Bbb 3

felnjut

79 LIB.V. TITULUS XXXVI

aM

jf Q

gnirum eftimat lefus honorem ablatum , v. g. di

cendo, quód ma'uiffet smittere 100.. florenos ;

hom)urmun

uf twl quæ m'

quàm hoc probrum fuftinuiffe, quam fummam,

r d

præwa tamen moderatione fecundüm merita cir-

CU v

1

D)

cumflantiarum , Judex tenetur adjudncare lgfo.8,

7. 10. cift. altera ex Jure Civili, nimirum ex Lege

hasad

Cornelia , quz tamen competit folum ex injuria

gis feguent.

reali, & quxdem eà tantüm, qua quis pulfatum,

Aeafimdtri

sindjamnon eil

verbcratum, vel domum füam, in qua s&u habita-

vit, vfPintroitam conqueritur, f. $. Inft.. h s. P*

yapootrelicet

. b. t. tendit pariter ad eftimationem injuriee,

s«v Dro

fed à Jud:ce faciendam, & lefo adjudicandam. [.

tümmiqpeten

fa.

37.ff. eod. Rei perfecutoria (fcilicet bons exifti-

matloms) tendit ad revocationem injuriz, & famge

fecuton f

vel honoris, per verba detractoria aut contume-

ipne Ginlip

ttreram fize

liofa ablati, reftitutionem, é(tque introdu&a per

Confuetudme*n, & vocatur aCio recantatoria, vel

Mem penun

4d palinodiam, qua legfus petit, ut ledens di&a fua

hs Y um

recantet feu revocet, eáqueinjufte à fe prolata ef-

aümmmm;um

fe , judicialiter fateatur,

Quo modo maxime fuo

ia fe

honou confülit i mjurnatus, ac in Bavaria fere adhi-

h f M

beri folet, fi injuria eft verbalis, Denique Crimina-

i ff au:mf]

lis a&xo injuriarum e&,, . qua leefus petit, ut Reus de-

Uibusdam

biie ple&a;ur pená nimirum extraordinaria feu

Cficut n Dv

arbitrariá, nempe vel corporis afflictivà, vel mul-

mnjunarum D

eà pecuuuarxa Fifco aut Ecclefie applvcanda [.to.

et.

Si in

"rytaty n Q

xxxxx

juria fuiffet xllata per libellum famofum,

N

det;rmmata eft pena capitalis in au&orem, fcri-

A

ï"qulïno*]mve]-

ptorem,&cvulgantem L.un. C.de famof. libell. fal-

benmmen

tem fi crimen, in illo obje&um fit capitale, &, ut

" rofie

reftringit Conffir. pen, Caroli V. Art. 1 10. falfum.

Imó fecundàüm Praxin pena omnis hbelh famofi

'" V'TOShon

eft extraordinaria feu arbitraria. Caterüm fiinju-

ra

arm; d perfo

n

|

. DeInjuriis, & Damno dato. 759

| Lt

onoïfm á

omel

ri& attentis circumftantiis cenfeatur effe levis, nul-

l !

h

d

Ja a&tioinjuriarum concedenda, fed Chriftiana de-

L

qu

U

precatio, que utique infamiam non parit, injuu-

[

xpc

d

genda vel admittenda eft, vel alia reconciliatio, ut

hu'

!

notant DD.

Circa has a&iones injuriarum utiliter adhuc no-

^m

hu

tabis fequentia. I. Actionem Civilem . ponalem

LT

Wi

Ó^

( ve affimatoria fit five ex Lege Cornelia ) & Cri-

minalem non effe compoffibiles,ita ut conjun&ivé

'.'III'

proponereliceat utramque, fed alterutram tantüm

3l

disjun&ive proponi poffe, pro arbitrio tamen ]efi;

cüm utraque tendat ad idem, nempe ad vindi&iam.

1. 6.7. ff. htl a. ff. deAccuf. A&io vamen rei per-

fecutoria, feu ad palinodiam , cumulari poteft cum

a&ione Civili peenali, vel Criminali: quia tendi£

u gä,r |

ad diverfum finem, cüm reftitutianem refpiciat,

v

illg autem peenam : quamvis in praxi pluribus in

isxe,v::"'f,

N

fü

locis ifta cumulatio non admittatur. 2. Omnem

[;

fiinjurians condemnetur, ef*

actionem 'mjuriarum,

Q

.ff. de

Y

fe famo[am, feuinducere iofamiam Juris. £. :

bis, qui tiot. infam. vifi fententia in Procuratorem

sst

lata fit, aut nifi Judex famam refervet, uti poteft,

& in quibusdam locis debet refervare vi ftatuto-

rum , ficut in Bavaria ad idem tenetur, cafu qua

caufa injuriarum non eft adeó liquida, vel dubium,

aninjuriatus non dederit caufam injurianti. fanps

Sïedjttit. 46.art. 10,. Excpitur aGio ad palino-

21A

LF( ,m

diam,quz non invehitinfamiam Juris deJure Com-

"1

J

muni, bene tamen infamiam fa&i, nifi judex , ut

L

ejnï(

fert ufus, ex officio tollat, & honorem refervet ;

M

WU

Y

T

quia apud viros honeftos male audit, qui fe ipfum

i

3. Omnema&ionem

'UTN A

il

mendacii arguere debuit.

ml Q : d ;

ánjuriarurs effe perfonalem, ita ut contra beredes

ld

u

Bbb 4

injuf

wuï

3

760 LIB. V. TITULUS XXXIII.

"

,

p

t 1

injuriantis non procedat, cüm defcendat ex deli-

i

35j

&o; a&io tamen ad palinodiam datur hzredibus

ffü ininl'ialus

injuristi; quia eftrei perfecutoria,non peng. 4

a

gl

:.1&(. r

JE(timatoriain, quia eft Pretoria & penalis, effe

m lii Y

anpalem. /. j. C. b.z.. Civilem veró ex Lege Cor-

o u

nelia effe perpetuam,feu ad 30.annos durare. arg.

pr- Inff. de pevpet. & temp. a&; uti & a&ionem ad

palinodiam, quia defcendit ex Confuetudine, quae

d ol

eft fpecies Juris Civilis.

Criminalis extinguitur

aj a

v deentatur l

prefcriptione 20. annorum, ficut sccufatio alio-

V, probit ]

rum deli&torum. /. 12; C. ad L. Corn. de falfis.

Dico 2. AGio injuriarum ceffat 1, morte tam

fnstfedere d

injuriantis quàm injuriati, ante litem conteftatam

DISTAI

Tes forn, Qu

eveniente. 2. lapfu temporis , à Jure prefixi, de

Yon licet accept

quo pauló anté. 3. fatisfatione pro illata injuria,

1trt; eIgomeC.

4 condonatione exprefsá, & s. tacitá, ut inju-

riam paffus non in continenti revocavit ad ani-

ivb À

mum lzfum, fubridendó, vel figna dandó, fe non

Mrqufio st

gré ferre, aut, fi initio quidem fe offenfum often-

t nftreon, !

dit, dein veró Íponte & familiariter agit cum ipju-

eomplete ilotg:

riante, invitat, ad convivium , vel alind fpeciale

fité f efl d

charitatis fignum eidem exhibet : commune enim,

tnpleré at

V. g. falutatio obviantis , non füfficit. &. transaGi-

wwrta mordlrte

oue vel pa&o. Habentur hzc /. 11. 1

3.17.1?.1.')'.

RU dliuis |

C.b.t. Demum & 7. Aetor[tone,

qua nimirum in-

T oclematus

jurïæ verbales à lefo tuendi hon

oris fuüi causá in

&t (it eliud

continenti rejiciuntur in injuriantem cum debito

&i dle

moderamine; quod obfervatur, fi retorfio fiat in

cominemi,pofiquïam innotuit Contumelia: fi non

DeDq

objiciatur crimen lopg? gravius ,

vel longé diver-

fum sb eo,

quod objecit injurians, vel non fervi-

TW koc o

|

ens ad tollendam vel minuendam injuriam: fi pa-

!I qge M

M V

;igcr per verba, & non per verbera, vel fchedam

MLC

af-

T

!

Mi lN

De /Damnö dato.

761

W.I a dfï[e: l

offxam, rejiciatur injuria; igitur re&té & optimé

; *N""h

ïh

1

£t,fiinjuriatus injuriantem mendacii arguat cum

T

)ql

exaggeratione, v.g.fi alter forte furem , adulte«

&*1 :

ii

w

T

rum &c. revocavit, dicere potes: £4 mentiris ut

L

N

Cm

ur,ut adulrer ; vel tamdiu pro tali te veputo, do»

"At

nec probaveris quod dixifli, &'v. — Si malédicus re-

m&'w,

N

M

d

vera hujufmodi flagitio vel probro abnoxius effet,

il T

lL li

A

id etiam abfolute & dire&le in ipfum régeri poffet,

!

nl

ut magis de mendacio convincatur, & fic magis

W

D

tuus deferidatur honor.

Quód talis retorfio fit

(M(w

w

licita, probatur indé,quód injuriam repellere, &

[

füuum defendere honorem,omnia Jura permittant.

:'

ag L 3. ff. de $. & 3. ficut defendere viam, &

res fortung, contra injuftum aggrefforem. Oljic.

Wi

Non licet accepto i&u viciflim adverfarium per-

j

"g

AUJi

cutere: ergo nec verbis me ledentem viciffim lz-

I t«

dere verbis.

g. A. Conf. (fpaïit. nam in priori

cafu repercuffio non foret defenfio contra injuri-

am inferendam, fed effet mera ultio Injurie jam

i

d

completz illatz :iu pofteriori autem retorfio, de-

bite fa&a, eft defenfio contrà injuriam nondum

Wa

u

complete illatam, urpote que poft verba phyfic&

o

preterita moraliter perfeverat, & in eftimatione

hominüum aliquis habetur pro tali, qualis ab alt;-

TU dT

u

ro fuit proclamatus, nifi in continenti per retor-

[

fionem ( vel aliud medium ) eximat audientibus

h

qu

füfpicionem obje&i criminis,

nl

J

De Damno dato.

a

P

meL ubb

4

Amnum hocloco dicitur delichum. priva-

s Em

jl

ium , quo per dolum vel culpam ves alterius

Y

laduntur , h. e, deftruuntur vel deterio-

w «

"

d»

«

pantur ; obje&live autem fumptum eft diminutio

m

Bbb f

lpatri-

|

pe

762 LIB, V. TITULUS XXXVI.

(

patrimonii, corruptione vel deteriorstione ab al-

itt yirto o

tero àbsque fuo lucro caufata per dolum vel cul-

j «l veaidl

pim.

Vindicatgr famofa Lege Aquilig, à Tribu-

73;(Glüm (Cl'am

1o- plebis Aquilio introdu&a.

Cujus triá fant ca-

4grna CUT

pita: fecndum hodie ignoratur & exoletum eft:

qieedunit

primum in eo confiflit, quód, fiquis alterius fer-

Egnïgnem incoi

vum, vel pecudem, & quidem talem, qua grega-

a vdorifio

tim pafci folet, uti equi, boves, oves &c, occtdit

gibm:

doló vel culpá, teneatur ad eflimationem corpo-

od rehq

ris perempii, & quidem quanti plurimi, quanti ni-

i &

mirum illud intra anpum, à die cedis retro cont-

n od

putandum, plurimi valuit ; zertium caput compre-

hia t

hendit omne aliud damnum , v, g. fihomo vel pe-

d D ,

cus ( licet fit inter animalia gregatim pafcentia )

vulaeretur tantüm, fi aliud animal occidatur, res

&icut tuten.

alie deftruantur vel deteriorentur doló vel culpá;

v dlifo.ntmy

& taliter damnum inferens ex eadem Lege tene-

yrite s Nerud

tur iterum ad zftimationem rei quanti plurimi ,

tme quj- li

feu non folüm ad e(timationem rei in ftatu prefen-

ti, fed etiam quanti intra 30. retro proximos dies

Qes'mm vde

tliuid eftndi

valait, Adeóque aifio Legis Aquilia (feu dire-

m canfat

Qa feu utilis) non przcise eft rei perfecutoria, fed

Vr cum períc

etiam peeaalis, fi res retro plus valuit, quàm tem-

"m ledi: fj

pore lazfionis.

Interim tamen plurimis in locis

penam quanti plurimi non fervari, fed damaifi-

3800f ingui

Aümbum infer

caatem folüm ad fimplicem rei eftimationem, at

At nttyr 4Im ge

unà cum reliquo intereffe, condemnari, Autho-

respaffim teftantur. — Dolus verus committitur, fi

f&:drrando. lh

adfit animus nocendi , prafumppus, ubi ex indiciis

Abtnilem at

valde verifimilibus talis animus conjici peteft, uti

o Judicos

fere fit, ubi deprehenditur culpa lata vel latior.

;a(zremfamilias velh

Culpa eft, quando aliquid perperam fit, vel negli-

W ! ontra pone

PM C

Mmmm

gemgrgmit,titu,r. €x quo alteri damnum infertur.

m

at

Mul

] Deml

Qw

j

763

De Damno dato.

T

Orh']yi

at fine animo nocendi: aliaeft Theologica, fnor-

n

i

"ll

Il

taliter vel venialiter peccaminofa, quae continet

Qv

[ 'Js»,(,

j

peccatum ceram DEO : alia uridica, qug non

eft conjun&ta cum pecrato coram Deo, v. g, pro-

" m&üw

tj

pter defe&tum advertentiz ad Legem Dei vel ob-

M l äh !h

"

i

ligationem in confcientia, Jura tamen talem a&io-

Mp

nem vel omiffonem habent pro culpabili, v. g.

u

1

[

:

V !]

fiquis librum ab alio fibi commodatum ex oblivio-

ne naturali rel'quit in loco publico, ex quo poftea

; QW Wl, (

1

lt

furreptus eft, & talis committit culpam meré Juri-

! u LUTT

dicam , & quidem latam : nam alia culpa dicitur

. "W]Ulf u

Mi

Jat4,alia levis , alia levi[]uma , ut exglicavi ad Tt.

de Padis lib, I

'/| p

i

Sicut autem Lex Aquilia vindicat damnum ex

T

U T

l

al

l

1,"0

vero delidlo,nempe doló & culpá datum, ita Ze-

[

Nv

t

ges aim, & Noxales, utà vocantur, vindicant dam-

w':.w:xgiïxf:aivqi. |

num ex qaafi - delidto datum, ut fi Judex per im-

peritiam vel errorem malé judicet: fi ex edibus

:]' m

aliquid effundatur vel dejiciatur, ac inde alicui

j

u

L!?

damnum caufetur; fi aliquid ponatur vel fuüfpen-

ii

,'

datur cum periculo commeantium , & contipgat

j

aliquem ]gdi: fi in caupona, ftabulo, navi per fa-

EU

lil

Muv

mulos aut inquilinosillius viatoribus vel ve&ori-

ii

P

bus damnum inferatur, v. g. per furtum: fi animal

contra naturam generis alicui nocuit, v. g. equus

,:r::z:naimtm.::

"E

calcitrando.

In his enim cafibus a&iones dantur

i

Ifrf |

lefis, & quidem a&io de fyndicatu, vel male judi-

p wm,u':a

vsm *i(

u

N

b;ä.

cati, contra Judicem: de dejecto vel'effufo contra

" 1(00']&[

l?lu

patremfemilias vel habitatorem domüs: po/fiti vel

j

lr

fufpenfi «ontra ponentem vel fufpendentem ; in

& mc

jj

ahmehr»

fadum. contra cauponem, ftabularium ,nautam :

J

!

vmmhlA

& a&io noxalis , nempe guadrupcdaria, feu

fl' qtld,-.

u

" d

J

Ytu.

De:

764 LIB. V. TITULUS XXXVI.

gfb

quadrupes pauperiem fecilfe dicatur , contra domi-

num animalis.

j

Sumuntur hzc ex tit. Inf[lir. de

"a

Qblig. qua ex quafi del.tit. Inft. fi quadrupes pau-

il quido |

periem C'c.Quie deinceps dicemus de obligatione

g ii

refarciendi damnum ex culpa mereé Juridica, appli-

cabis etiam ad damnum ex quafi- deli&is hic re»

gatum non f

cenfitis datum, fi ab(it culpa Theologica.

aol egesfo

Circa adtionem Legis Aquiliz adhuc obferva

m prodefïem C

ilo, vd

I. eam juxta veriorem cum Stryckio

per f. 2. feqq.

Inft. C L44. [f. de L. Aquil. compe

tere etiam ex

qot, $ tamen

culpa leviffima, falrem commiffionis, 2. imo uti-

lile, ex lev

tonus exigi

ler probabiliàs etiam ex cnlpa omiffionis, fi nem-

pe damnum non aliquo facto, fed omiffione cone

D Dim

venientis diligentiz & cautelz fuerit datum., per

( Cf g

mteotmnem fent

l- 27. 8. 9. ff. eod. & l. 12 1.ff. de R. j.- Sed ve-

Anque orrer,

hementer reclamat textus in /. 1 2. 8. 2. ff. de uftt-

fr-ibi: qui agrum non profcindit - - Lege Aquilia

ii Commutat

ton tenetuy.Athic fermo eft de damno mere nega-

il m

t n m

Hiyo, feu de non-lucro, quod aliàs fperabatur :

non de damno privativo , quo quis lzditur in bo-

turreptrire n

nis, quz jam habet: & hoc folàm damnum ad L.

1107 t00) & j

Aquil. pertinet. 3. probabiliüs actionem L.Aquil.

tde nec nllum |

ex culpa levifftmalocum non habere, quando con-

8 Derit dom

currit cum contra&tu, in quo fecundüm Leges fo-

Pefpedifter

lüm ex culpa levi; neque ex culpa levi, quando

UT ve ni

concurrit cum contra&u, in quo folàm ex culpa

"tUtf dampi f

lata agi poteft, v. g. aliquis conduxit edes, &

Ww ?(0 l ngm]n

€x hoc contra&u folüàm preftare deber culpam

NU Gttm (i,

levem, nonleviffimam : vel accepit depofitum

)ïi?f-ddifm, it

fcyphum aureum, & ex hoc depofitarius folàüm

'lr

;

'ä liq I5 of

obligatur ad culpam latam: jam fi per culpam le-

]ile

T inte &

viffimam condu&oris edes deteriorentur, vel per

"itttr (

culpam levem fcyphus depofitus perdatur, .pra-

!l wu'

babi-

Witr p |

J

J

De damno dato.

765

il imy

"N

t )

Ti

babiliàs a&to L. Aquil, ex culpa minori non pro-

D

d

j

PA

lj

cedit, ut habet communior & ufü magis recepta

i

VM

1 ME

fententia.

Ratio eft; quia, fi Lex Aquilia pra-

"i

A

cederet, quando incidit in contraium , in quo

NT

i Ti

major requiritur culpa, & levis vel leviffima ad

N] 451*4

agendum non fufficit fecundüm Leges , plané hu-

D

jusmodi Leges forent inanes & iluforie; quid

? d

"'.-,

enim prodeffent contrahentibus , quos folm vel

Pjv

ad latam,. vel ad levem quoque culpam adftrin-

a

gunt, eos tamen ex alio capite, nimirut Legis

Aquiliez, ex leviffima, vel leviori culpa, quàm

contra&us exigit, condemnari finerent?

Dico 3. Damnum doló, vel culpá Theologi-

cà (faltem gravi?) detum refarcire in confcientia

!

ante omnem fententiam tenetur damnificans.

Ità

TAl f

'1

,./ ./1,'/'1 /

[j

7-

plerique omnes, eó quód Jus Naturale, & natura

Juftitie Commutative exigat reparationem damni

f:"-""ïigtäiguliz

n

U

formaliter injufté csufati. Econtra dampum cafu

fortuito, fine omni culpa, datum nemo per fe tene-

tur reparare, nec in foro externo. Eft pariter cer-

tum tum ex c. fin. b. t. tüm exinde; quianec Jus Na-

UiA 1

turale, nec ullum Pofitivum ad id obligat; adeó-

"W

que res perit domino.

Excipe, nifi aliquis per

p3&um fpecialiterfe obligáffet ad damnum fortui-

tó fecutum, vel nifi per fuam culpam àut moram

1

fuiffet caufa damni fortuito cafu dati.

1':1:2:

Dico 4. Damnum ex quacunque culpa meré

I9

Juridica datum ( id quod intellige etiam de dato

Tv

t

M

M

"

ex quafi-delicto, item de dato ex culpa Juridica in

contra&tibus commiffa) damaificans refarcire ir

v-v'k) ü.,

confcentia ante fentenuüam Judicis probabiliü

M

dul

non tenetur. Communior cum Molin. Laym. Lu-

j u "

f

£o, Haunr, contra Panormit, Covar. Zoés. & Ar-

] POA»

p

nol-

De

66 LIB. V. TITULUS XXXVI.

j ii

noldum Raili. Probatur, Spe&ato Jüre Naturali

(»

i

gtautiore

ex ünà párte non datur obligatio in*confcieniia,

quia tiec dátur ex re accepta, cüm hoc dainnüm uod

dimnis, pri

fit luctofum ; & non augea: fubftardári damoit-

, diigtnto

)

cántis : nec ex injuflà accéptione, fotmáliter zali;

sinpenam

quià peccatum in conifcienitis, & formale, non in-

umelich.

veifennur

tervénit: néc ex pádio vel contradu, quià nihil

«yicédua dl

iale interveniffe füpponitur pro terto: ergo dülla

datur radix reftitütiónis deJure Natürali, Ex alte:

:

(j t, La

rà autem parte Jus Pofitivuri nullibi claré expr

imit

dii roforo x

obligáionem in córifcientià ante fenteutiam judis

yià r foro

cié , fed potiüis coritrarium , dum àit; Competentis

iyo foro

?udicis authoritate con[équéris - -- Tadicis cura im-

Qsteliminfon

petrabis. l. 2. C. de L. áquil. fi nempe priüs intli-

fetfecyia ,.

tuatür aQio Legis Aquilig, quam Jura concedatit;

asll zo) ii

Confirin. i. Damn&rn fitie omai culpa Theologicá

]

Tif n

dátim refpe&u damuificaniis p

lané involuntd«

iftin, t

ridm &(t; quia fine advertedtia dátuin, nor minüs

At Cónietiq

àcfi detur ab amernte, furiofo &c. ergo fe hsbet

dmm, qut

itiílar casüis fortuiti, & in confcientia obligs io-

n , quim

nem non induücit.

Coiifirin. 2. ex comruni pere

n eff fs.

füafione & praxi hominum , optima Legum inter-

1t emrimityr

prétej riemo enim facilé fibi perfüadet; (e obliga-

MMft &i f

ri ad relarcitioném dàmni inadvertenter 3 fe dadi

V f tttij

ánte fénténtiam Jüdicis, velrefarcire falet.. Con-

3 /io wj

firmn. 3. Lex Aquilia (& Leges Noxales &c.) effen£

nimis arduz, fi obligarentiti confcientia ánte fen-

yi ! Gþy Wm d&

eüudamj ndàm fpe&tata hominum fragilitate pro«

hiffimüm eft ex ignofantis, oblivione, inàdvertene

"

lia ip

tiá coraudi DEO inþculþabil*i per fe vel per famulos

;,:Wlülfefä, fiinft

]

.TM)

j d9mni6ca

aut aniinalià aliis tiferri damiüuih fide füo lucro,

3 VÜl 0j

econtrà difficillimum pro illg" fatisfacere exfpo-

Hüiaudo íe bonis propriis,

Cosfirin, 4. ditie

wrrdiax&&'abfolurö:

Leges

)m ai

um

' SN&(UI)

De Damno dato.

262

j

"(

Leges obtineut fatis füum finem, qui eft homines

TW ON

D

reddere cautiores & accurdtiorés in cavendis ali&«

$L M

NI

nis damtis, precisé dando aCtionem lafis,

Ja-

V

il

dices obligsndo ad injungeudamt refárcidionetü

quafiin papam omiffz diligentit & cautele debi-

W

Wl ""

t , atquefiche Leges refpe&u damnificautis £e-

|: tj

In

&e cenfentur effe peeuales: ergó non irmediate

U

1

j

N N I

in.confcientia óbligant ad refarcitionem dámaul.

Oljic. i. Lexjuíta pro foro externo, eft etiámi

juftà pro foio intetiio: fed Lex Áquilia &c. eft

Iw

jufta pro foro externo , ut neino negat i, éerga

P

etiar pro foro interno

e

ergo imimediaté obli-

£at etiam in foro interno.

2. LexÁAquilia eft tei

perfecutoria , non penalis , & fpeGáto Jure N

turali son deber alteri. per^ alteruin itiqua coudi-

tió inferri. l.24. & fatium cuique fuumi , not ad*

LU VMC

Verfatio , nocere debet. 1. 155. ff. de R. $. àt

ARU

u

Que conveuientius eft , ilum portiüs fuítinereé

"W

damüuum , qui córnmifit cülpam; licet Juridicám

tantüm , quàm eüm, qui fine omiüi culpa darn-

Md

bum eft paffus: ergo

3. Ín c. fin. b. £, fatis

clare exprimitur obligatio in confcieniia ; duf

ait , juré eum fatisfacere oportere , qui darimuta

"TL

m

intulit, néc excufari ignoraptiá , qui fczre debuit

ii

ex fadlo fuo verifimiliter. poffe contingere jatiu:

ram , C', duat debuerat; ion curavit diligentiam

adbiberei ergo. i. ad 1. diff. Illattii

ergo ime

mediate óbligat in foro inierno ad aliquid ; neme

l

j

pe Judiceri, fiinftitudtur a€tio, ad cotidemnatn-

]

dum, & dàmnificàntenm ad fáciendani reíarcitios

i N

n

nem, poftquam condeinnatüs eft. C. Zllatusi. ime

g:xg

d

mediaté & ábfolure àd refáicitionetri, A. Jllatun;

ulï' 4 0

Inftantiam habes in Lege Peenali, v.

Vvenatgs

Ü

nem

tï

D

268 LIB.V. TITULUS XXXVI

g al

nem prohibente.

Ad 2. Eft quidem rei perfe:

cutoria refpe&u damnum paffi , penalis veró

n bhgänh

eft refpettu inferentis.

Vel

eft Lex rei perfe«

d p(,nalu.

J & Plens

€utoria mediate ; nimirum mediante a€tione rei

mebell

perfecutoria, quam tribuitlefo, non veró immes

diate

LE

Ille regule-Jüris, &i intelligantur de ob:

ligatione ahte fententiam judicis, & Jure Nse

D

ao te0€

turali induCta , exaudiende funt in cafii, quo in:

«ddon, t tzci

« od folvi

érvenit culpa Theólogica vel dolus : qüo cafu

mpoí

eft quidéem convenienüus illum füftinere. dam:

num , qui tameu ciülpam -vel dolum corimifit;

dl f

ron veró, fi commifit cülpam mere uridicam , &

tter d

nec Jura claré exprimurit obligationetm in cone

fs Nde

fcientia ante fententiam, pec communis homis

? przxpin

num períuafio agnofcit; nec obfervat praxis. Ad

ngm p(f]]plf

3. In d. c. fin. vel eft fermo de culpa Juridica lata;

Qeo poí! &

que fiepe eft copjuri&ta cum peccato iri confcien«

( guod ant

iia, ut indicare videntur verba, qui frire debuit :

Ajrm. S o

vel

fi velis intelligere de culpa meré Juridica;

olegs ha

üendi octi

2jo, per illa verba , jure fatisfacere óportere, noti

fatis claré. exprimi obligstionem ante fenten-

1l2, n o

tiam, fiigpnorantia &c. fit Theologicé inculpa*

Wnf, & [j

bilis; quia verum tamen manet, quód jzre talemi

QU yar

oporteat fatisfacere , fi nempe jubestür per fen:

^Q n0n efl

tentiam, hoc eft, quódjufté ad id condemruari pof-

. [. Ley

fit;ac debeat poftinftitutam a&tionem, conformi-

P ælumpUOF

tet Legibus]uris Civilis ac Naturalis,à quibusrece-

VC Don Itery

dereJus Canonict fine claro textu afferinon debet,

]Udl(lc & €

1

Dico tamen $. Ex culpa merée Juridiea pro«

babiliis datur obligstio id confcientia refar-

PW It forg

ciendi damnum poft fententiam Judicis

Adeós

þ/// pm

que Lex Aquilia; & Leges quafi- delitum vin«

UUg)(a I*

dicantes , riedidté & «onditionate

fi nempe

L r

Tugn

]«

þ,(,

J

ts

De Damno dato.

L Vil

i

W

b

Judex per fententiam condemnaverit , damuifi

d

J

jl

cantem obligantin confcientia, ficut Leges Peena-

MT

Ità communior & verior cum

u

AUA

les ad peenam.

v

Molin. & plerisque prioris affertionis Patronis

lïlh' t

| Ó

"

contra Rebell. Krimer , Haun. Franc. Schmier, &

3

Mi Il glu[ h

P. Bóckn b.1. 4. 2 6. afferentes, quód quidem con-

Xp

&]kl»xþ

demnatus teneatur Judici parére ad vitandum

AC I )

g

fcacdalum, tacità tamen compenfitione uti poffit

AT

li

JU*

uad folvit, & fic obligetur quidem z5 fed

iM

non fro foro inteino.

Alii putant, fi detur ob-

I

ligatio poft fententiam, hoc ipfo erni, eam jam

Jo ml

autecedenter datam fuiffe.

Probatur Affertio,

Jus Naturale precipit, ut Superiori vel Judici ju-

fie precipienti obediatur: fed Jadex fecundüm

Legem pevoalem di&ans penam juflé precipit,

AURU

& ideo poft fententiam tenetur Reus peenam fub-

f

I

ire, ad quod ante fenteniiam non fuit obligatus.

ï

w

onfirm. Si neque poft fententiam daretur obli-

WW 1.

gatio Legis Aquiliz, & coocederetur poteftas fa-

ciendi occuitam compenfationem, Lex Aquilia,

TL

& aliz, non obtinerent efficaciter id,

quod ia-

tendunt , & effeQive, fcilicet reparattonem illati

damni, que varié eludi pofïc.t : fed hoc admit-

uv

ul

tendum non efti:

ergo.

Objic. 1. Lex Aquilia & ipfa fententia funda-

13

tur in prefumptione culpe Theologicge : ergo,

ubi hzc non intervénit, nec fub counditione fen-

tenti& Judicis, & ea mediante, obligat ; cüm

i

laM

prefumptio in foro interno debeat cedere veri-

ho

tati,. ZAnt. prob. partím quia fundatur in culpa &

j

jf

'J' ,

injria demnificantis: culpa autem vera non eft,

W a

t

nifi Theologica, neque injuria vera, nifi formalis

p

!

] ww

»

p*

fit;, & non mereé materialis, Atque ob hanc ra-

1

Pars 4f.

Ccc

tio

äugnll l

[

íe

D

770 LIB.V. TITULUS XXXVI.

, i

tiobem Lex Aquilia non ftringit amentes,, infan-

tes &c. fi damnum inferant ; partim quia Lex

Aquilia folüm obligat illos, qui damnum previ-

m aoxasflf

ag dumn

derunt, vel potuiffent & debuiffent previdere, ac

iles non i

fcire. ]. $. f.un.1. 2 1. 14 5. ff ad L. Aquil.c. fin.

cit. ergo prefumit advertentiam, vel inadverten-

gamen d

tiam, vincibilem, qus& fundat culpam Theologi-

amnari: itáqu

cam. 2. Sensentia Judicis non poteft majoris effe

sia hs d

bqulet ob

ponderis, quàm Lex: fedLexAquilia juxta nos

j

non obligat in confcientia ad reparandum dam-

jf mpme'1

num: ergo neque fententia Judicis.

3. Vel fen-

m fquitar,

!

tentia, juxta Legem Aquiliam lata, eft jufta vel

folum d pet

abfohem d

injufta? fi injufta, utique non obligat : fi jufta,

jam füpponit jus petendi reparationem damni in

qua, m f

lzfo antecedenter, & non primüm confert : er-

anditione, 11

go jam ante fententiam datur jus petendi in lzfo,

L puriíicand

confequeater & obligatio faciendi reparationem

3t, & ol

in ledente, fi datur poft fententiam ; quod ta-

vdex fecudm

men negavimus.

V. ad 1. A. ZÁnt.. Ad probat.

Lal yeum

Caterimad

Etiam culpa Juridica eft vera culpa, & injuria Ju-

ridica & Theologice materialis eft vera injuria,

Vibus dummil

nempe Juridica, eó quód injuria, quam Lex Aqui-

Qu ip(s, no

lia perfequitur, dicatur omne id , quod jure non

^65 n fs r

fit. l. 5. . 1. f ad Leg. Aquil. feu quod fit civa

KET

vel contra jus. Imó cüm culpa Juridica confiftat

M. 1,-,/3, " L

in hoc, quóàd debita cautela, uti Jura defiderant,

non adhibeatur, vera utique eft culpa, fed Juridi-

TITU]

ca tantüm, quam Jura puniunt faltem mediante Ju-

D

dicis fententia.

Amentes & infantes ideo non

ftriogit Lex Aquilia, quia nec injuriz & culpz

IT

Juridice fünt capaces, neque diligentiz ad ca.

l

j

venda damna aliena, quam di&a Lex vult acue-

: ( LU

Pf d "

re puniendo,

Ad a. IN. fuppofitum , quód fen-

tentia

LTA D'Z'

(

De Damno dato.

771

Nj

0 p

l llþer',

"H

tentia Judicis fir majoris ponderis, quàm Lex, fi

*

|

'

M üly

p

[

peripíum minifterialiter fist, quod Lex jubet ; namn

)qv

fenteutia totas fuas vires obrinecà Lege, condeme

:

:

I

:

ïPM'cHL

nationem damnificantis jubente: quamvis igitur

Í

M

'Jlm'

l

ipfa Lex non immediaté condemnet & obliget,

jubet tamen per Judicem, iuftituta a&ione, con-

IN

rlïm

demnari: itaque Judex eft executor Legis, & fen-

Oïm

tentia Judicis eft tantüm purificatio conditionis,

de

füb qua Lex obligat. Ad 3. dico, fententiam effe

N

juftam, utpote fecundüm jura latam; indé tameu

[

non fequitur, in lefo jam antecedenter dari jus ab-

folutum ad petendam, & in ledente obligationem

abfolutam ad faciendam refarcitionem damni,

quia, Jura folàm obligant ad refarcidnonem fub

"0

conditione, fi inftituta aCione Judex condemner,

1&[0,

& fic purificando conditionem jus abfolutum tri-

W

buat, & obligationem faciat abfolutam: ficut fi

"

't'

Judex fecundüm Leges penales ferat fententiaim,

hi

! lu

& ad peenam condemnet.

Caterüm a&tio Legis Aquilie datur quidem he- 14

tedibus damnificati, utpote rei perfecutoria re-

fpe&u ipfius, non tamen contra heredes damni-

ficantis, nifilis cüm defuncto priüs fuerit conte-

m

ul

flatà, aut ad eos ex damno idato aliquid pervene-

,

rit, f.9. Znfl. de L. Aquil. quia defcendit ex deli&o.

Til

M

TITULUS XXXVII.

m

[ ]

De Poenis.

AUf

Ü

M

SUMMARIUM.

W j

(

I. Quid, & quotuplex fit Porna.

sU

W

2. Speciatim de "jure Canonico.

Ui de Depo-

j

(mult

fitione & Degradatione.

5. Re-

[

j

lj

"h

Cce*3

)

f j

772 LIB.V. TITULUS XXXVII.

m

Ü

3. Regulariter nulla incurritur absque omni. fen

tentia jïudicz's.

)

qationem,feü

4. An judex teneatur femper infligeve illam pe-

um Tn

!

d

ormnl

nam , qua 4 Lege determinata eft.

]

mad;ï !

$-

Quis pená affici po[fit.

L

6.

g qis n

d incurrendam . Infamiam vequiritur notorie-

tas delidii.

jn febu T

g. An Sudex Ecdefiafficus po[fit. infligere mul-

«lidionem d

&am pecuniariam.

s ii

d.

Inbabilitates, & Irregularitates, etiam ex de-

guapits

lito defcendentes incurruntur ab ignaro. Le-

s qefi f

gis.

n à dubitante quoque ?

pox: &t

apico i

Uia Procefsüs Criminalis effe&us & l';xnis

ul efl filtgat

eft puniri delidia, de quihus hucusque,

wellam fet

re&é proceditur nunc ad Peenas, hoc loco

I TU

axime in genere confideratas , proprias enim

i

v

l

OFT

variis deli&is feré jam in propriis titulis adduxi-

M m

mus. Pena autem eft juffa delicii coercitio, h. e.

i Df

deli&o proportionata, & à poteftatem habente

silionen, fi

infli&a caftigadio. Dividitur 1. in Legalem, que

lf petuni

abipfaLege: in fadicialem, qu& à Judice : & Con-

100 ; g

yentionalem, que Partium conventione in refilien-

VH ferpte a

tem à contra&tu ipjungitur & determinatur. Le-

»'.Täl(lhz'bfri Do

galis fübdividitur 2. in Cvilem, que principaliter

fne tmen

tendit in privatum commodum civiliter agentis

ia f

füper deli&to: & in Crzminalem , que principali-

l Pïiwimz, (

ter tendit ad vindictam publicam , ut fatisfiat Rei-

ff.?[ül Téttt

publice per deli&um lafe.

Pra&ici folent ho:

Piltries &

!

die peenas Civiles vocare , que non fünt dire&e

ä'.»'

l

4

corporis affli&ive, bie nicbt an J)aut umb JDaat

'":(lüæabip

f

geben/ Criminales veró, qua funt dire&e corpo-

::

IN'C

[

l:*

ï[efm]nm

ur vita

JJJH

lj

!t vel

risafllictive. 3. In C'gpitalem. qua adimit

vel

il

[

V

WFOJ b

j

ul

De Poenis

: 74

Ui

J

U

vel naturalis, ut per ultimum füpplicium, & de*

»'fm;g

! (hhu,

"

!

portationem, feu qug illi fucceffit, profcriptionem

dj

DP

"

feu bannum Imperii, quo vita malefici , impuneé

|

occidendi, omnium manibus exponitur, C,Boge[;

f gemadpt toitb; vel adimitur vita civilis,

l,

dum quis privatur fimul libertate & civitate, ut

olim fiebat per damnationem ad metalla vel in-

u

terdi&ionem ignis & aque, dicebatürque Capi-

tis diminutio ; cüm Respublica imminueretur ali-

27

il

!j

!0

quo capite ; hodie fucceffit damnatio ad trire-

H

4"

"NI

J

i

mes, quz fi fiat in perpetuum, zquivalet peene

4

-:'h,

mortis: & in zon- Capitelem, corporis tamen vel

animi afflidtivam , per quam non adimitur vita,

)

uti eft füftigatio, Dag 9fuefteeicben/ expofitio ad

LA

n

n

"

paftellam feu ad numellas, auf b« SSranget/

Q

obet Jaff.Gifu ft

el[ett/ relegatio ex provincia,

TUf

t pf o

pa8 2anb varcoeifen/ inuflio ftigmatis,

e*ranofe

eablen/ amputatio auriura, man(s &c. Infamià.

4. In Pofitivatm, cujus executio requirit aliquam

M

a&ionem, five ipfius delinquentis, uti exilium,

j

il

muléta pecuniaria, vel alterius, uti verberatio, iu-

W

]

Carceratio ;

uamvis enim incarceratio de Jure

Civili fcripte non pro pena , fed pro cuftodia tan-

mll

tüm adhiberi potuerit. /. 2. 8. 9. ff. h. t. de con-

q)!il

füetudine tamen etiam in foro Civili frequens eft

l

pená carceris füffragante Conffit. Carolin.art.1 57-

tl J

& in Privativanm, qua privat aliqua re, vel jure, fi-

N

neinteiventu a&ionis , utl cenfurz inhabilitates,

"

]

W

irregularivates, & irritationes poenales. j. In Or-

E

Pa

,

!

a

dinariam,qu& ab ipfa Lege,fcripta vel non-fcripta,

h

4

W

L

]

jam eft determinata ac definita, &, fi Lex dicat,

i P

j

eam ipfo jure , vel faito incurri, vocatur lata fen-

1

M(U

»-'l j

teitia , fi vero jubeat infligi à Judice per fenten-

q.lin

tiam

;*,'Mm'

3

Cec 3

774 LIB. V. TITULOS XXXVII

oatütc

tiam, dicitur ferenda fententia: & in Extraordi-

"

nariam, feu AArbitrariam, qua relinquitur arbitrio

Judicis, pro delictorum &

& delinquentium quealita-

j he. om

te primüm determinantis penam, acioferentis,

1-10[]15 &C.

De Jure Canonico ali& penz funt Vindicati-

ijfolo) f

qua& principaliter fpeCtant viudictam publi-

j g f

cam, & fatisfaCtionem pro injuria Reipublicz illa-

leo pota

ta: & JMedicinales , qui principaliter irrogantur

D

in emendationem delinquentis, uti Cenfüre, de

( CnæH

uibus ad tit. de Sent. Excomim. pauló poft.. Alie

T'emporales, ut eft infamia, carcer, caftigatio cor-

Sdanoiates

poris moderata, privatio & confifcatio bonorum,

|

Tlh

mul&ta pecuniaria, condemnatio in expenfas litis,

du 3

derrufio in Monaflerium, que tamen fere exole-

Ti o t

Vit

flatum reit

alig Spmtzm'cs,

i Cenfurz, Irreguiaritates,

24 f

de quibus alibi, item Depofitio & Degradatio,

1100 vdlde

quas,quia nullibi adhuc explicavimus, breviter hic

deícribo

Depofitio, nempe fimplex, verbalis, &

s.

Bdb Go

fpecificé accepta, eft peeua folis Clericis propria,

qua vel ab Ordine ( h. e. Ordinis exercitio ) vel à

letpe

Beneficio, vel ab Officio, vel àBeneficio & Offi

fgitionem

cio fimul, vel cotaliter ab Ordine, Beneficio,: &

lelia non f&

Ofücio per fententiam (Condemnpatoriam, vel, fi

(Um, (4,

à Jure jam fit lata, Declaratoriam criminis) remo-

Dico z, N

ventur in perpetuutra.

Per ultima verba diftin-

1 dnte. fen

guitur à $u[Pen[ione , qug de fe non eft perpetua,

i fe liqu

& privans ipfa radice & titulo beneficii, fed tan-

m lf Dofiti

tüm exercitio ; item à Privatione Beneficii, que

81 iQUt ao

non infert inhabilitatem perpetuam ad idem vel

L WC fenn

novum Beneficium

Deseradatio , que

licet

comprehendatur in depofitione generice fum-

JOJ

pta, vocari tamen etiam folet Depofitio Redlis,

ä

j

l/leü]er l'. Í

€ft pena graviffima , qui Clericus propter cri-

Ini-

De Poenis.

775

*!r.uq &

1

i

j*lm

minisatrocitatem, vel incorrigibilitatem fuam,

il

"(

folenriter & authentice privatur non tantüm Or-

dine, Beneficio, & Officio, fed etiam Statu Cleri-«

x;E

NI

cali, h. e. omnibus privilegiis Clericalibus, Fori,

Md

AV

Canonis &c. ut à Judice Seculari (cui etiam

tradi fole;) fecundüm Leges Civiles puniri poffit,

& percmü fine periculo excommunicationis.

Quando profertur di&te privationis fententia fo-

leaniter, Degradatio Verbalis, quando autem fit

(ententiz folennis executio , Ate4lis nuncupatur.

Solennitates defcribuntur in c. 27. de V. $. c. z.

b. t. in 6. Trid. f 1 3. €. 4. de ref. & in Pontificali

Romano.

Si realiter degradatus à Curia Secula-

)!

ri non puniatur morte, vix iterum in priftinum

flatum reftitui folet, & à fold Pontifice poffet, per

Lan. 1. 2. d. 0. Cum Depofitis temen ob Crimi-

I

V

na nou valde enormia difpenfatio permittitur

)j

Epifcopis. P. Wieftner h. n. 74. cum Panorm.

Barb. Gouzal. Ceterüm Judex Ecclefiafticus non

infert peenas mortis, mutilationis membri, aut fu-

ftigationem à Carnifice faciendam &c. cim Ec-

*

N

clefia non temporalem . fed fpiritualem exerceat

gladium. cam. 6. cauf. 23. q. 2. 6 4- de Raptor.

Dico r. Nulla pena ferenda. fententia incut-

ritur ante. fententiam Judicis condemnatoriam,

2. Nulla quoque pona /at&

ut per fe liquet.

fententia pofiriva, ad cujus executionem requiri-

wur aliqua 2&tio vel ipfius delinquentis vel alte-

rius , ante fententiam ]ud'xcis declaratoriam cri-

minis, neque regulariter privativa privans ali-

hi

quo jure jam plené quefito. Communis cum

P. Wieftoer D. £. 1. 18. Covar. Sanch. Palao. De

[h

pena pofitiva colligiur ex carentia Juris ad fub-

euns

r

Ccc 4

.776. LIB. V. TITULUS XXXVII.

eundam peenam obligantis ante juffionem fudi-

s qUOS gemt

cis, & omnem fententiam ; ex nimia difficiltate,

!;CliniSi hp*

ferunt.

qu£& reperitur in hoc, ut aliquis in fe ipfun exe-

9;551

quatur penam, vel ab alio petat fibi inflgi, v.g.

qhjsmod (

privationem Beueficii, fua bona Fifto acdici &c.

j ngiuium !

item ex commnuni perfuafione ac praxi: de pri-

g pini

Vativa privante &c. ex c. 19. de Havet. in 6.. Ad-

g, 4

didi, vegulariter; excipuntur enimcenfurz , item

ás retentor

inbabilitates, nullitates, & impedimerta Matrimo-

yoà, & u

niorum, provifionum Beneficialium &c. nam hz

qrmift crmin

ultime peng non privant jure jam quzfito, fed

Dio z. Jud

primüm quarendo,

3. Nec peena conventiona-

guiüniinon h

lis probabiliter folvenda eft ante feutentiam Judi-

efhenitere, v

Cis, & Partis innocentis exa&lionem ; quia pc-

20 Ordhnens

nam pacifcentes , nifi claris verbis fe obligent ad

udine, Sratut

pcnam ante féntentiam & Partis exaCtionem,

10n, t J

cenfentur appofuiffe peenam juxta naturaim & re-

armnpoteflim

gulam peenarum Juris Communis , qu& in con-

ib sv

fcientia ante omnem Judicis fententiam non de-

lol

bentur, &, fi pena cedat in alicujus favorem, ís-

&i ff

que eam non exigat, cenfetur illam remittere.

'&70, qui[eg

Objir. Ex hac do&irina fequitur, fruftra à Legi-

letd. i j

buspenalibus poni has clauful

u

ac

E

ipfo $ure, ipfo

simtiam nop

Jt

1G 0, amittat dominium, privatus fit

beneficio &c.

F':em i, qui

fed hoc dici non debet: ergo. y. Z/V. AMa. Di&e

,g:vel Confien

claufule habent nihilominus fequentes effe&tus

:'-'ï»vHomani in f

notabiles.. r. Non opus eft fententiá condemnato-

"Itf nam

rià, fed fufficit declaratoria criminis ad dimitten-

dum beneficium &c.

ïd Jem'enres T

2. Fru&as percepti à die

MT

commiffi crimiais poft hujus declaraiionem refti-

i:;erevel ttife

tuendi funt; sd quos reftituendos primüm à die

fententiz condemnatoriz Reus fuiflet obligatus;

'16'1*4215'.;),[

1 '

l.

N

fi talis claufula Legi penali non effet adjecta. . 3

*

-:

änfiä, lenien

AGQus,

['FJ( q quæl

il

W

U

Ml

De Poenis.

277

"

J

1,4

W

UEW l

H þxrl

Fl! Q

A&us, quos geffit reus deli&i poft diem commiffi

1

U

il

.

j

T M

,

criminis, v. g. Prelatus poft diem malz aliena-

^M

tionis, fuerunt tantüm revocabiliser validi pro-

" hi

pter hujusmodi claufülam, adeóque irritandi fünt.

R

i

W

Qf s

Mïl l

4. Dominium rei, quo Lex privat ipfo Jure, v. g.

hW

flatuens privationem beneficii, confifcationem

m

bonorum, amittitur quidem flatim, at non ipfe

TM

ufus & retentio rei, donec feratur fententia decla-

ratoria, & tunc retrotrahitur privatio ad diem

comrmiffi criminis.

Dico 2. Judex Supremó inferior, & qui jus ag-

gratiandi non habet, regulariter & per fenon pot-

eft remittere, vel mitigare, minüs exafperare, pc-

nam Ordinariam, feu à Lege, Canone, Confue-

1 r

"

tudine, Statuto determinatam. Plerique cum S.

Thoma, tam Jurifte quàm Theologi; quia infe-

W

rior non poteftimmutare LegemSuperioris. c. 1 6.

X

de Major. & Judici non licet judicare de Legibus

vel contra Leges, fed fecundàm Leges. can. 3. d.

MAN

4. l1. f 4. ff ad S. C. T'urpill. Principi autem fu-

premo, qui Lege füperior effe cenfetur. /. 5 1. ]f

de Legib. id licet ob juftam caufam, & ubi per in-

dulgentiam non datur fceleratis anfa delinquen-

di; item iis, qui jus aggratiandi habent ex privi-

tj :

W

legio vel confüetudine, uti Principes acStatusIm-

perii Romani in füo territorio. Addidi, regulari-

ter C? per [e: nam per accidens & ob circumftan-

tias vel lenientes vel aggravantes etiam inferiori

Judici permiffum eft immutare poenas legales, im-

minuere vel exafperare. /. 16.8. 3. 4. 5.6.1.28. ff.

b

3. 10.1.42.ff. b.t. L feré ff. de R. $.. Sediftz cir-

cumftantie, lenientes vel aggravantes , fumuntur

liv

e perfong delinguentis, vel

Qu

pracipue eg qualitat

"

w

f

M

Ccc j

per

LIB. V. TTTULUS XXXVII.

7738

per deli&um offenfie , ex modo, Joco, tempore,

gt ifami

quo cominiffum e deli&um, item ex iteratione

j i

fi f Mul

frequentiori.

Unde, quia ordinarie talis circum-

ftantia miugstiorem vel exafperationem ponge

lt fübin

exigens adefle folet, peenz criminum hoc tempore

inpice (

T

fere funt arbitrariz, prafertim in foro Canonico,

ubi confüetudo plerasque fecit arbitrarias, ut no-

s dnioqi

ei ddis [

tat Engel/. s. . cum Vallenf. favétque Trid. f. 2 .

€. 3. de refi

L amen o

Dico 3. Subje&um' penz eft omnis & folus

La ne

homo delinqueus; quia deli&ta füos debent tene-

du fupeo

reau&ores; & ubi deli&um, ibi fit peena. [. 26.

punis, eq

ff- l. 22. C b. t. fine culpa, nifi fubfit caufa , non

lo, i. joet

eft aliquis puniendus. c. 2 3. de R. $.in 6.. SiLeges

ffgamy, 3

exprefse velint innocentes comprehendere pená,

) ridat

ficut liberos privant quibusdam bonis, vel privi-

f& a hat á

legiis propter crimeu lzfe Majeftatis à patre com-

dus, ub dlg

miffum ex jufta caufa, ut nempe pater magis pu-

ib st

niaturin liberis. /. y. ff. 1. C.ad L. $ul. Majeff. ve-

Ordo i

fpe&u horuüm non videtureffe proprié pena. — Si-

Dico £. ]

cut proprié peena refpe&tu defunttorum non eft,

ntliter n p

fi propter crimen eorum corpora v. g. fufpendun-

ts El ex

tur in furca,vel implicantur Rotaz.

rrüntür al

Dico 4. Nulla infamia ex deli&o oritur, nifi

tfio delidlo

iflud fit notorium notorietate Juris, vel Fa&i,

m ef

Communior cum Ább. contra Barbos. quia infa-

ttdig iphg

mia completa, & in a&u fecundo, eft diminutio

tsbiml übig |

bong fame: fed fama nunquam dimipnuitur aQu

Bs taibits

ob delictum hominibus ignotum,

Nec obftat,

?iePonatur dul

quàd infamia j4/is impofita dicatur perpetratio-

"t p o CL

ni, non manifeflationi criminis; quia, fi manife-

?ulgighab

ltites

ftatio non accedat tanquam conditio , a&u non

inuri-

n deften

qut l

leriqug

Y

ltn

J

De Poenis.

779

n

O) ]0&0

l fff'p]

inuritur infamia, ficut ignis aCtu non urit, nifi ac-

lt

jmfgx

ü(]"*]

cedat applicatio tanquam conditio.

[

,

l

lh

NU

|

Dico $. Muléta pecuniaria, qug etiam Zznen-

En'!*m:

j

L

i

(

TIty n

da dicitur fübin re&e imponitur ab Ecclefiattico

lJ):

]

h

hm

etiam Judice. c. 4. deoff. deleg. c. 1. de off. 3ud.

M n ]h[w

, M]l

4

Ord. c. 2.b. t. "Trid. f. 2 5. c. 2.de ref.. Accedit pra-

t

u;

xis, & ratio, quia fubinde magis timetur & abtter^

if

ret à deli&is peena pecuniaria quàm corporalis.

Id tamen cavere debent Judices Ecclefiafüici (ud

08 CU N

.....

l

& Laici) ne de avaritia & lucri cupiditate fe fa-

Afkr ht

ciant fuífpe&os, nimis frequenier mul&aodo in

v |

Et hinc Trid.

pecuniis, eásque fibi applicando.

DN

lo. cit. jubet, ut ille p5 Locis, ibi exiftentibus, af-

h yn

fígnentur. Sed Objic. n c. 1 3. de vit. & boneft. C c.

3. b.t. videtur prohiberi exa&tio peena pecunia-

2 MT

) T

rig. B. hac & fimilia Jura intelligi debent de ca-

(f

fibus, ubi alig à Jure peeos fuat praetfcripte, vel

"N

N

|

l

ubi Judices Ecclefiaftici eas fibi applicant, vel ubi

5I !

Wl WA

iM

Ordo Judiciarius non fervatur &c.

Dico &. Iuhabilitates penales , fi non princi-

paliter in poenam fint flatutee, ud & irregularita-

tes , etiam ex deli&o defcendentes, probabiliüs

incurruatur ab eo , qui laborat ignorantà Juris,

eas fuo deli&o anue&entis, vél ignorantià fa&i,

fuum a&um effe talem, cui annexa fit irregulari-

Á

tas vel alia inhabilitas. 2. Non tamen ab illo, qui

dubitat, dubió Juris velFa &i, fi poft debitam dili-

geniiam adhibitam maneat dubium fpeculativurm,

9t

& deponztur dubium pra&icum.

Pars 1. fuade-

)

tur ex c. 9. de Cler. Excomm. miniflv. dein ex eo,

quiainhabilitates non poenales, & irregularitates

0

h x

:

ex defe&u defcendentes incurruntur ab ignoranti-

.....

T [OJM !

»

bus,ut plerique omnes fatentur , v. g. irregulae

ritas

Dfpæmten

780 LIB. V. TITULUS XXXVIL

gf

ritas orta ex defe&u nataliüm, etatis, ex bigamia

(l

&c. ergo etiam ex dehidio defcendentes , eó

quód non principaliter & per fe in penam fint

T

inrodu&z, fed ex alia caufa, fcilicet irregula-

ritates in reverentiam Evchariftie & ob decen-

Dep(fll

tiam Statüs Ecclefiaftici, licet per modum pone

fint flatute, & fecundarió ob interveniens deli-

&um rationem penz habeant.

Ex quo folvitur

precipuum argumentum Adverfariorum, ponas

ab ignorantibus non incurri afferentium ; id enim

TNCD

una

conceditur quoad peenss, quaz principaliter ratio-

v

nem punitionis habent, negatur autem de iis, quz

folhm fecundarió

Pars 2. ex c. 18. de Sent.

, hn

"N

Excom. in 6. ubi ftatuitur, nullam incurri irre-

.

L

fed,

f Q///J/w]n

gularitatem , nifi in'cafibus Jure expreffis

fi eft dubium 3uris, an nempe in hunc a&um à

E Qu

Jure fit decreta irregularitas, item fi eft du-

y Qu ngi

bium Fadi, an hic a&us fit talis, in quem fta-

ATU

$ Pa w

tuta eft irregularitas, non eft in Jure expreffum,

dul

quód incurratur irregularitas: ergo

Excipitur

unicus cafüs, quu quis dubitat dubió fa&ti, an ho-

ro, ul

micidium , quod certó conftat effe commiffum ,

Diuri

à fe vel alio perpetratum fit ; talis enim pro irre-

Ittntid

gulari (fed folüm in ordine ad abftinendum à a.

elt virtqy

crorum Ordinum exercitio & celebratione Mi(Tæ)

| tnimi de |

habetur c. 12. €» 18. de homicid.

Sed magis

4, n pro

utique /nquies , excufare debet iguorantia, quàm

"Utf (

dubium, ab irregularitate : ergo, fi dubius non

*f hec

incurrit, à fortiori nec iguorans incurret. g. A.

,lld fOIU[iOI ,

paritatem in hac materia; quia in cafum dubium

fmfn Y fp()[;

nulla à Jure reperitur ftatuta irregulsritas: in

W Umx äd de

cafibus autem, ubi ïgn orantia excuíare deberet,

;qud Qülp:

fupgonitur , certà flatutam effe in aliquem a&um

MM

à Ju-

UX&W

Jm.æ

DePoenitentiis, & Remiffionibus, 78 t

u

à Jure irregularitatem , & ignorans nullibi ab ea

T

l(hm(fs j

eximitur.

Pe* [e]]n

Qsf

h

Y (x

L h;)u

"

ITIULUS XXXVIII.

l

l].

"

|

(

l

I

DePoenitentiis, & Remiffio-

! ) lk."*a

nibus.

HE

Yn

u

f

SUMMARIU M.

. Quid fit Peuitentia, & quid Remiffiones.

2. 3. Quid involvat Panitentia ut Sacramentum,

tam ex parte Panitentis, quàm ex parte Mi-

2o

ni[hi.

4. n C quando detur obligatio confitendi pec-

cata , C qualia.

$. Quis po[ftt ab[olvere à peccatis Refervatis.

n

m

6. Quanam [oleant ve[ervari Ab Epifcopis.

a

LIS

7. Quid requiratur ad. Refervationem peccati,

8. 4An ignorans incurrat ca(um refervatum.

vl

[Al

9. Papa, vegulariter folus , pote[t concedere In-

dulgentias , etiam pro Defuniis.

10. Qua dicantur Indulgentia Plenavia C non-

3

Plenaria : quid illis (uperaddat Subileum.

enitentia confideratur tripligiter. T. prout

eft virtus fpecialis, feu deteítatio & dolor

p

animi de peccatis , prout hec funt offenfa

Mi v

DEI, cum propofito melioris vitg. 2. ut eft.Sa-

eramentum , fi nimirum interno dolori accedat

confeffio peccatorum coram Sacerdote, & hu-

j

y

jus abfolutio.

3. prout eft Satisfactio, feu opus

ponale, vel fponte fufceptum, vel à Confeffsrio

injun&tum , ad delendam, quz& ordinsrie poft di-

4

miffa quoad culpam peccata remanert, fuüftinenda

j

in hoc vel altero mundo, penam temporalem, ut

u

Lal

S:::

»

éi

ali-

i

p

782 LIB.V. TITULUS XXXVIII.

aliqualiter fatisfiat TJuftitie Diving.

Quia veró

.»;fmsfa&ïo. (

opera ponalia, quz vel à Covfeffariis iniungun-

gun p

tur, vel etiam à Judice Ecclefiaftico, ubi deli&um

eft publicum & in Judicium deduGum, v. g. pere-

srommia d

grinatio ad locum pium, jejunia &c. vel fponte fu-

ä'aelligitur )

Ícepia, aut erumnz hujus vite patienter toleratz

j qpefiet v

du & funte

ad placandum DEUM, fepe non fufficiunt ad de-

w tupitudiae

lendam peenam prafertim apud peccatores gravi-

us peccatis obftri&os, Ecclefia fuccurrit per Zn-

iam d pents

dulgentias, qug ia Rübrica vocantur Aemifftones,

us pecator r

fcilicet peenarum temporalium,dimiffis quoad cul-

q

Mi

y

W

nf (

pam & peenam zternam peccatis refiduarum, ex

gt fyero;

Chrifti & SanCtorum fatisfactionibus, quz vocan-

poftüiqens a

tur Thefaurtis Ecclefta, liberaliter applicatis à Sum-

fpeciem m

mo Pontifice; ideo in hoctituló agendum eft non

fiforio, nilimo

folüm de Penitentia, fere tantüm quatenus eft Sa-

L utifaa

cramentum ( quatenus euim virtus eft aut fatis-

peis yenils

f:zf?z'o ; imó multra etiam, quatenus Sacramentum

Cofefato

eft, Theologis tum fpeculativis tum Moralibus, qui

f tom imeg

ex profeffo fuse hzc pertra&tant, difcutienda re-

r pecctris

linquere debemus?) fed etiam de 7ndalgentiis.

^; rd dfly

Porro Sacramentum Panitentia eft, quo pecca-

iltis peccati

ta po[t Baptifmum commif[a , & cum debito dolore

'Tnine Chrifi j

legitimo miniftro mauifeflata, virtute clavium feu

n à peccari

"Abfolutionis Sacramentalis delentur quoad veatum

i:fert Bratiam f

culpa poti/tmum.Proininvolvit & requirit fequen-

IT

tia. T. sHateriamvemotam, quafaot peccata: fi hec

Prinfiring

i

fint mortalia, nunquam confeffa, fünt materia ze«

Rnf "

ce[Jaria, feu neceffarió fubjicienda clavibus Eccle-

LT

fie, h. e. exponenda ia Confeffione: fi venialia,

!s

t T

hh

funt fufficiens ad obünendam sbfolutionem , uti

"tily ? j

& mortalia jam femel confeffa. 2. materiam pro-

EL

Xinam, que funt tres aCtus penitentis , nimi-

[

jtrit g

"l

ruim

"If !tl

l

W

)

DWI

DePoenitentiis, & Remiffionibus. 7985

. Ul Pf

(

rum doler de peccatis feu contritio: confcflio :

|

& fatisfa&io. Contritio poteft effe vel perfecta, fi

d

i:

nimirum procedat-ex motivo amoris DEI offenfi,

"w

a

J

fuper omnia diligendi & dile&i, atque hzc ordina-

:

rie intelligitur nomine contritiomis : vel imperfe-

! ,v[a

MÁ

1

&a, qu& folet vocari attritio, nempe fi dolor pro-

V I

cedat & fundetur in motivo ioferiori, v.g. pro-

V

N

dnlw

.'5

;30.'"55 g-(

pter turpitudinem peccatorum, propter gehen-

ï

I Wi

nam vel penas à DEO pro peccatis infligendas,

quas peccator metuit, aut propter ja&turam cceli,

quam fecit.

Confe[fionem, qus& debet effe inte-

]

gra & fyncera, ita ut omnia prorfus mortalia, que

poft diligens examen memoriz occurruat, quoad

Y

fpeciem & numerum fideliter aperienda fint Con-

feffario, nifi moralis faltei impoffibilitas excufet.

"M

4. Satisfaclionem , que confiftit in executione

Vr

operis poenalis feu peenitentig , ut vocamus , à

N

TT

Confeffario injunCte : hecnon eft pars effentialis,

N

fed folüm integralis.

$. Formam, feu Abfolutio-

nem à peccaris, quz confiftit in verbis illis, abfolve

Wi

te, vel abfolvo te à peccatis &c. qu& facerdos

auditis peccatis pronuntiar, & fic authoritate ac

nomine Chrifti peccatorem non mere declarat li-

4'4

berum à peccatis , fed vere etiam liberat, atque

i

confert gratiam fanGtificantem, vel primam, fi pee-

nitens attulit mortalia, vel augmentum illius, fi

priüs jam fuit in ftatu gratiz, ex opere operato, ut

gt

r t

loquuntur, feu ex meritis Chrifti. 6. Legitamum

ii

miniflrum , qui ex Inftitutione Chrifti eft folus fà-

cerdos. Trid. .. 14. c. 6. C can. 10. de Panit.

; jl

Sacr. ex illo $. $o. c. 20. Zd1ccipite Spiritum S.

quorum vemiferitis peccata, vemittuntur eis, & quo-

d

í

Qp

um retinueritis, vetenta funt.

»

Ex

T

( pæw*

Dcpæmtenm

784 LIB. V. TITULUS XXXVIII

j gt

Ex quibus apparet r. Sacramentum Poniten-

prefse dete

tiz effe inflitutum per modum Judicii, in quo Pc-

nitens & Zteus & fimul fui Zccu[ator et, Sacerdos

determwa*

veró abfolvens eít jur'ex

2. Penitentem ob

ligari ad diftin&lam peccatorum gravium confef-

pam T W*

fionem; quotodo enim aliàsSacerdos fcire pof-

jga p

h

«t y pecca

fet,an & quo modo Tteus peccator fit abfolvendus,

wfei,faltem fe

aut hg"md Us../3. Inwccxdotetanquam]udxcere-

quiri "jumdzc'wmmm, feu poteflatem abfolvendi,

agfiezconfta

quam quidem accipit in ipfa Ordinatione, non ta-

(dficer Parod

men illius exercitium, quod primüm confequitur,

hm d

quaudo ipfi affigaantur fübáiti, in quos in a&u fe-

quo amaque

cundo exerceat poreftaiem in otdine ad abfolven-

benti ii babe

dum: qug jurisdiCtio poteft effe vel ordinaria, vel

figuisauem Q

delegata , exprefse vel tacité conceffa: hanc pre-

refo Feclelig

cedere vel comitari debet Zpprobatio, five judi-

vificr prijam

cium & teftimonium authenticum ( ab

:)fLOPO

CC Rt OR

regulariter dandum ) de alicujusidoneitate ad ex-

ïo Ts

cipiendas confeffiones: vocatur eiiam conceffio.

df m t.t

Cura animarum, é(tque ad liciteac valide à pecca-

Y debest ef

tis mortalibus abfolvendos Szeculares, & Monia-

er, VIL dam

les, neceffaria. Trid. f. 2 3. c. 1 $. devef. & Conft

T 7

In[crutabilis. Greg. XV. Quia veró Jurisdictionon

Uff(/t* Af H CU

1olet coucedi illimitate

fed cum quadam reftri-

t Conmuis

Gione, dum vel Papa vel Epifcopus vel alii Supe-

M mady,

riores Ecclefiaílici certos cafus & peccata graviora

fuz abíolutioni refervant extra articulum mortis

ltenenr

penitentis, difpicere debet Sacerdos Confeffa-

"QUi m

rius, quienam peccata fint refervata, à quibus

abfolvere ipfi permiffum non fit

nt 4ïg E

Dico [

Datur obligatio de Jure Divino

confitendi peccata morialia poít Baptifmum

t per mVa

commiffa in ordine ad obtinendam abíolutio-

rehquo lic

neim

J"Xlaplerc

L

De Poenitentiis & Remiffionibus. 79$

»hnm "

lt

h

Ji

2. Quamvis Chriftus nul-

TM

ln

nem Sacramentalem.

MA

f/

WJK

!l'r

«

lum exprefse determinaverit tempus. |.3. Bene

tamen determinavit Ecclefia , dum in e. omnis

j z!)

etriusque 1 2. b. t. & "Trid. f. 140 $-9 can. g.

g

N

í

deé Panitent. Sacram. precepit, ut omnes fideles

& finguli, poftquam ad annos difcretionis perve-

nerint , peccati vel peccatorum mortalium fibi

W qu

confcii, faltem femel in anno omnia diCla peccata

fideliter confiteantur, & validé, proprio facerdo-

ti,fcilicet Parocho, vel Epifcopo , vel Paþ*æä aut

horum delegato ,' aut privilegium confeffiones

It

"i

quorumcunque & quovis tempore sudiendi ha-

benti;uti habent Religiofi, faliem Mendicantes,

Siquis autem culpabiliter omitteret ,. vivus ab iu-

)'1

greffu Eeclefie arcendus, mortuus autem fepul-

wuráà facrá privandus effet.

Prima duo membra,

ficut tenent omnes Catholici, ita fümuntur ex cif.

0

€. 20. 'j[o. "Tertium veró totidem fere verbis eft

VOA

E

deci(um in c. 12. &? Trid. citt.

Quód autem va-

N

lida debeat effe confeffio , fpecialiter declaravit

T

Alex; VII. damnans hanc propofitionem:- qui fa-

cit confe[fionem voluntari? nullam, fatisfacit prace-

pto Ecclefía, ficutInnoc. XI. damnavithanc: pra-

cepto Communionis anmua, [atisfit per. facrilegam

Domini inanducationeim.

)

Imó nec ille reipfa fa-

tisfacit, qui ignoranter confeffionem invalidam

facit, fed tenetur, poftquam refciverit, veram pere

À

agere, quia a&tum invalidé fieri, & non fieri, pa-

ria funt. a7g. l. 20.ff. de T'eflam.tutel. nec fiuis,

à Jure Divino intentus, qui eft reparatio amicitise

e M

Diving, per invalidam Confeffionem obtinetur,

C

h

AU

De reliquo , licét Chriftus non determinaverit

m

tempus, juxta plerofque tamen omnes urget pr&-

j^

Ddd

Pljïä ÁI,

ceptum

l

Dcpænitenïï

786- LIB. V. TITULUS XXXVIII.

ceptumn Divinum in articulo mortis, feu in proba-

ypiedit

PILL

bili vite periculo , ut peccati mortalis fibi con-

fcius fufcipiat Sacramentum Poenitentig vel in re,

It excepüs

vel faltem,fi occafio confitendi non füppetat,in

gg fols ext

:W"un. 160100

voto, qnod confiftitin contritione perfe&a, ^ Et

licét Ecclefia determinet fingulos annos, non ve-

jj imb,Ut (

xOo certum anni tempus, pér accidens tamen ratio-

dnr d

xe Communionis Sacre, quam precipit in Pafcha-

r nl

jhens VT

te peragendam c, 1 2. cif. ftringit tempore Pafcha-

li, ficut Jus Divinum per accidens obligat ad Con-

iju, ul M

fcflionem Sacramentalem toties, quoties aliquis

Chmuns VULL. p

communicare, vel celebrare Miffam debet vel cu-

bustne B

pit.

Cotterüm confuüetudo univerfim videtur

dicins abfoh

oinnes obligare ad cenfitendum in Pafchate, licet

ndulpt, 9

peccati mortalis fibi non videantur rei, quia alias

Qu damnarit

foret occafio & periculum, ne füb pretextu ca-

Mut df

l

rentige peccati mortalis omitterent Confeffionem,

;

/

w d id u

qui tamen tenerentur,

d s

fütem i Germ

Dico 2. A peccatis refervatis licét per fe &

dire&é abfolvere poffit folus , qui refervavit, vel

Quere, q

ejus fücceffor , aut fuperior, & quibus ifti hanc

Null quiem (

poteftatem delégant; quia per refervationem aliis

tcipis fepem.

ligatur jurisdi&io & poteftas abfolvendi. 3. in

1160 peccarmir

articulo tamen mortis cuivis. facerdoti, etiàm de«

tlquos fperi

gradato, heretico , non approbato &c. id per-

10 Crinen i

miffum eft. Trid. f. 14.c. 7. de Ponit. ubi pro hoc

n &

$rticulo vult ceffare omnem refervationem.

3.

EïVoJuntariam |

À cafibus autem, Papz refervatis ab ipfo Jure, con-

J

TO j p f,

cediiur Epifcopis, ut,fi occulti fint & ad forum

1 tefhmomm

contentiofum non deduGli, poffint abfolvere fuos

"tlf

: Wole

fubditos ia foro conícientie. Trid. f. 24. c. 6. de

"tsf

ref. item illas perfouas, qu& ob impedimentum

mlegmm

&dire nequeunt Pontificem vel ejus delegatum

M

LOT

",a

Idem

$

ts

[

1

De Poenitentiis & Remiffionibus, »87

f

i

l

1 !'C

1

]dem conceditur,

4. Religiofis Mendicantibus

C Ti

|

|

]

h

m

quoad perfonas non regulares. per fpeciale privi-

Vil

Ti

*'.n,,

"T

"

X)

legium, exceptis tamen cafibus Bullee Cenz, &

'ïlepdi

M

l

quidem folis extra Italiam. Conff. Clem. VIII. die

J ,m«ure

?n. l

n)

9. jun. 1601. & Con[l. Urbani Y IH. 17. Noy.

ngmi l

ii

V

1628. imó,ut obfervat Gobat, etiam conceffum

At

videtur iisdem Religiofis abfolvere à cafibus Bul-

«'lm*æ(n

N

le Ceni in cafu nece[[itatis C& impedimenti, quia

fäe

lt

It

Urbanus VIIL in fua Conjlit. omifit verba, in nullo

Rov

u

t

llf

cafu , etiam nece[Jitatis & impedimenti &c. quae

TT

Clemens V1II. predeceffor pofuerat.

f. A cafi-

TM

f

bus tamen Epifcopo refervatis nec Religiofi Men-

m

" hi

dicantes abfolvere poffunt, nifi. Epifcopus id ipfis

l

indulgeat.

Sic enim fentire nos jubet Alex, VII,

qui damnavit hanc propofitionem: A4ezicantes

Yi

J M

j

po[Junt. ab[olvere à cafibus Epifcopis refervatis , non

t tayn,

obtenta ad id eorum facultate $. quam tamen fa-

cultatem iis fepe clementer concedunt Epifcopi ,

Y

MM&

faltem in Germania,

"

TA

Quzres, quinam fint cafus Epifcopales ?. .

w]

LU l[

Nulli quidem funt de Jure Communi, nifi forté

Ev

excipias levem Clerici percuffionem, mortaliter

i )

tamen peccaminofam ; folent tamen fibi referva-

:-h

hi

1[" L)

re aliquos fpecialiter, v. g. homicidium volunta-

d

v

"]

l

rium, crimen incendiariorum , facrilegium, per

effradionem & exfpoliationem loci facri , . vel

!h

d)

WO.

qt

per voluntariam humani fanguinis aut feminis ef-

ILR

r)'t

fufionem in eo fa&tam, commiffum, perjurium &

u

j

falfum teftimonium in Judicio , falfificationem

j

NT

litterarum , violentam manüs injeCtionem in pa-

Q

m

Ll

rentes, fortilegium feu Magie exercitium, peccata

ä

pï

|

j

t

irregularitatem fibi annexam habentia,adulterium

UA

B ed.mlf[ I!

W ;

notorium , aliáque carnis delidla enormia &

Ü W] D)

Ddd 3

PUblif

W

€

788 LIB. V. TITULUS XXXVIII

gt 0 "

publice fcandalofa.

Sed diligenter infpiciend

n(lJ hïef ïgw

fünt Ritualia cujuslibet Dicecefis ; alicubi enim

,umv y, m

plura , alibi pauciora, alicubi etiam alia-à récenfi,

gj pl

tis di(tin&ta fibi refervant Epifcopi, qui tamen ca-

jiit quæ hib*

vere debent,ne nimis multa peccata fibi refervent ;

S UOH m( ]H'l

id enim potiüs in deftru&iionem cederet, quàm ia

j il hod

edificationem. Trid. f. 14. cit. €.7

'æ f prm(lp

Petes, quid requiratur, ut peccatum poffit vel

Vübduorum, Q

foleat refervari ?. g. fequentia.

I. Ut fit mor.

DO jacumt

tale ex objeCto fuo , & cum plena advertentia

commiífum

y, JiGott

2. Ut fit externum , ita ut aCtus

pertirm eYi

externus per fefit mortaliter peccaminofüs , v. g.

r Sreot od

fi peccatum carnis in aCium externum prodiens

refervaretur

graviter is provocativus fit ad Ve-

priorigme f

nerem oportet , qualis non eft afpe&us faciei ,

yotet edmortà

taQdus manuum &c. etiam alterius fexüs , — licet

ai comailt p&

fiat cum Veoerea dele&latione interna graviter

voitens ignorti

peccamin ofa

3. Utfit confummatum iu genee

m o yato.

Ct-xfwmm

re fuo, & eo modo, qui in lege refervante expri-

mitur.

4. Ut (it admodum grave, feu hab

elovart peta

remfuram Pontil

extraordinariam gravitatem , qui talemi rigorem

exigat ; cüm refervatio aliàs nimis accideret diffi-

Dico 3, 1nd

cilis.

$. Ut tale peccatum non fit valde fre«

hunüs r

quens. Gobat. 77eol. Exper. tr. 7. n. 25 j. cum

x....

Ls Powufc)

3his, Engel:n AMan. Paroch.p. 3. €. 2. uti in Ger-

tt, at nec v

mania eft peccatum hzrefis, faltem apud illos,

Wi, Con

qui in ea nati funt , & leCtionis librorum Hare-

2uy. C &

ticorum in locis ,

ubi Hgreiuci vivunt immixti

Ültnm, e j

Catholicis.

6. Ut peccatum rron fir dübium,

W 5j dit: tj

vel dubietate Suris, ut fi dubitetur de Lege 1e-

m fl olv

fervante, vel Fac;

ut fi dubitetur,an peccatum

J llllS, nem ex ]

eo modo fit commiffam, prout exigit Lex refer-

a Dleaurem

yans. Gobat». 256

3 erg ftm

Du-

D

J

"

[

De Poeniténtiis & Remiffionibus. 789

"

hs

i

id

WHI, !

t

Dubitabis, an incurrat cafum refervatum, qui

N

"m

invincibiliter ignoravit , fuum peccatum effe re-

Üf a"äij

fervatum? g. cum diftin&ione : fi refervario fit

P*.mp

!

I

Ponalis principaliter, qualis feré ^(t omnis & illa

(l

i (

xl

Ua

tautüm , quz habet annexam cenfuram , proba-

d

Mi

biliàs non incurrit, Gobat z. 360. cum Sanch,

i

Lug, & aliis hodie paffim: fi autem e(t Medici-

Ll

P

nalis , feu principaliter fpe&ans bonum fidelium,

ii

& fuübditorum, quales fere funt relique omnes,

NI l

omnino incurrit. Sanch. /.. 9. de Matrim. d

5. 1 $. La Croix, & alii hodie communiter; quia

per talem refervationem Ab[olutà cenfetur inferio-

j

Lx

yi Sacerdoti adempta poteítas abfolvendi.

priori parte inferes, à quolibet Sacerdote , aliàs

potente à mortalibus abfolvere,poffe abfolvi eum,

"2

qui commifit peccatum à Pontifice refervatum, f

peoirens ignoravit vel refervationem vel cenfu-

ram füo peccato snnexsm, vel ex alio capite à

Cenfura excufatur ; quia Pontifex non folet fibi

jh

refervare peccata , nifi habeant annexam fimul

cenfuram Pontifici refervatam.

DL

Dico 3. Indulgeniias quafcunque, euam pro

defun&is ; ex plenitudine poteftatis fug poteft

Summus Pontifex elargiri, & ii, quibus Papa con-

cedir, atuec valide nec licite fine jufta & ratio-

nabili caufa,. Coníftat ex c. Unigenitus 2. b.t. int.

Extrav. Commn..& exillo AMattb. 1 6. ubi Chriftus

j

ad D.l'etrum, ejáfque in Apoftolica Cathedra fuc-

l

ceffores , dixit: tibi dabo claves Regni calorum :

RUL

|

vt

quodcunque folveris [uper terram , erit folutum &

in colis ; item ex praxi & communi fenfu Fidg:

N

lium.

Dixiautem r.Zndaulgentias, qu& funt re-

W

Mü

miffio penag temporalis, pro peccatis aCtualibus

de-

Ddd 3

790 LIP. V. 'ITTULUS XXXVIII.

ypeittt

debitz, ex Thefauro Ecclefiz defumpta : adeóque

E pein

g:it

gl ilà

per Indulgentias non remittuntur peccata quoad

gt o g

reatum culpg, fed folüm quoad reatum peng poft

culpam dimiffam adhuc refidug, & vel fuftinen-

j Q

;i[um- O j W'

d in Purgatorio, vel delendz in hac vita per ope-

m

f2 poenitentig, aut per erumnas patienter tole-

yatas,

The[aurus Ecclefia precipue funt opera

in penarumr

"nE

Chrifti quà fatisfa&toria, qua& funt infiniti valoris ,

acoxcfta

dein B. V. & aliorum San&torum, quibus ipfi ad

fatisfaciendum pro fuis peccatis non indiguerunt,

ferfionts, 1

uifercrcar

proin eftinfinitus, Extrav. cit. Dixi 2, Quafcun-

que , plenarias, & non plenarias, perfonales feu

füimiddear,

certis perfonis, reales feu certis rebus, v. g. nu-

tias ttem coni

cando isfad

mifmatis , rofariis &c, & locales feu certis locis,

V. g. templis, concedi folitas,

non libere di

3. Etiam pro de-

funitis, non quidem per modum ab[olutionis, ut

Porro jadi

contingit in Indulgentiis pro vivis,in quos Papa

Jntomem pe

ldu df

habet jurisdi&ionem , fed per modum fuffragi

feu folutionis , h, e. fatisfa&iones Chrifti exhiber-

W Nuji

dó Diving Majeftati qua(i fotationem pretii,adjune

um tolint p

G&is precibus, ut eas pro debito pene, à defun-

T £. Itniam ,

Gis adhuc füftinende , mifericorditer acceptare

MTAU

dignetur, Nihilominus tamen Indulgentig pro

1000, anmoru

defun&tis conceffa juxta communiorem & veram

fpellatur Qrm.

cum 3. Thoma habent effe&um infallibilem,

Ts

4 quantum f

on

t uec valide &e. fine jufla caufa ; quia Papa n

itut écundi

eft dominus, fed folüm difpenfator thefauri Eccle-

IsCammatom

fi& & fatisfactionum Chrifti &c. difpenfatori au-

tem non €ft conceffum gratias elargiri fine jufta

W Pænæ,qlllnt

" p 40. d

caufa; id euim effet prodigere, Jufta autem cau-

It fuiiïctdelel

fa debet effe fpecialis, v. g. exaltatio Ecclefiz, ex«

tirpatio herefum, obtinenda per preces & opera

AAs (itiue NT

pià &c. pro lucrandis Indulgentiis pracripta, re«

Ri x

mu-

N» is Canombm

]SXXXWI

j

DePoenitentiis & Remiffionibus. 791

Nec fuf-

"

muneratio meritorum in Ecclefiam &c.

W Qy

ts

ficit generalis illa caufa & finalis , fcilicet ut libe-

W

u &ï

rentur v. g. anime à pena aliàs in Purgatorio &c.

(

l M*

fuftinenda, qusz liberatio eft ipíe finis Indulgen-

wd! ]

hätw

l

üarum. Objic.Papa valide difpenfat in Lege Je-

ts !

U

i

junii , validé abfolvit sb excommunicatione, &

J

(

]

j h

cn

]

alias penarumremiffiones facit, etiam fine jufta

u

dN

caufa; ergo & Indulgentie valebunt fine jufta

J Uïh

J

caufa conceffa. s. N'. Confeq. &* parit.

Iilas di-

CW,,C "i

:'

h

fpenfationes, sbfolutiones, & remiffiones facit

t!D)gz

i

i

Pontifex circa rem quafi füuam & fue liberez difpo-

T hod

|

i

fitioni reli&tam, ac tanquam dominus: Indulgen-

sfïvg.&l

tias autem concedit folüm ut difpenfator, appli-

:r.rjv::]n

W

Mi

cando fatisfa&tiones Chrifti , adeóque alienas ;

l.

! a

61

non liberz difpofitioni fuz reli&tas.

:?7/;,'22,«7550, u

.. Porro Indulgentiz Plenaria dicuntur, qug tol- 1G

ht n

IN

t

Junt omnem peenam temporalem ob peccata quo-

If

n

Y

N

Wil

ad culpam dimiffa exfolvendam in hac vel altera

d

vita, ANon-plenaria autem feu Partiales, qua fo-

AU

1]

lüm tollunt partem penz, vel indeterminatam,

v. g. tertiam , aut quartam peeng partem, vel de-

i ??aæ,iu'* 1

n

Wi

p

!

terminatam , v. g. 20. 40. dierum 7. 10O. I09.

4

!

1900. annorum : fi Indulgentia fit 40. dierum;,

u l:la.'ïgc:ää .

;ï

tamr

Wil

n

appellatur Quadragesa, qua deletur poeng tan-

vl E.

b

4 i

tum, quantum fuiffet exfolutum per jejunium 49.

dierum fécundüm antiquos Canones Pceuitentia-

TL

les Continuatum: vel Carena,qua exfolvitur tan-

Lïc::o:üeïmäi;;k'

ium peng,quantum per jejunium in folo pane &

:.;"'lïiü W

G'H'A

aqua per 40. dies continuatum juxta di&os Ca-

"rv

T MM |

j

n

nones fuiffet deletum : fi fit Indulgentia 7. anno-.,

T

74 gt n

n

rum, dicitur Septenna, perquam remittitur pee-

Ü

t

L

g " WE

na , quz deleri potuiffet per 7. annorum jeinuium

í

i

à di&is Canonibus ipjunttum.

Siquidem fenfus

j

j plafup

Ddd 4

€on-

! g;[]

!]

at

792 LIB. V. TITULUS XXXIX,

t d

conceffionis Indulgentiarum determinatarum eft,

quód per illas tanta peena deleastur, quanta fuif.

q u0m0 0

fet deleta per opera ponitentiz fecundüm dictos

n

Canones per illud tempus pera&a, per que lon-

ETUTE

',WW md , 0' L]u()!

ge amplior peena, v. g. per jejunium ^. annis con-

tinuatum (confequenter & per Indulgentias £

' winami

annorum ) deletur , quàm per . annos in Purga-

( ao

torio deleretur ; cüm opera viatoris in gratia con«

a (ui ii

ftituii fint Deo longe gratiora, quàm in Purgato-

II

tis,

rio exiflentis tolerata pena, ob defe&um liberta-

u lrgihu

Unde eít erronea opinio putantium, per In«

fífi,

dulgentias 40. 100. dierum, 7. 20. IOO. anno-

i, hm

rum &c. deleri tantum penz, quantum in Purga-

14 bt

torio per hujufmodi tempus.

jubilaum pr&ter

1f. Aijnfo

Plenarias Indulgentias hoc habe

& quód concedat

É Qu n

facultatem. eligendi quemeunq

ue Confeffarium

t Qu u

€x approbatis, ab Epifcopo, cui Confeffario indul-

119 Qu

getur infüper poteítas abfolvendi ab omnibus pec-

1. Qidi Q

catis, cenfüris, & cafibus , 9liàs Epifcopo , imó &

Pontifici (exceptis quandoque cafibus Bulle Co-

Weror ]

n&)refervatis, item licentia commutandi vota s

l

ais

licét excipi foleant vota aliàs refervata , maxim&

1777

Caftitatis perfe&te, & Religionis ingrediendz,

Hqubuiin fpe

FITULUS X*€XIX.

De (

De Sententia Excommunica-

nfnt «

tionis (Sufpenfionis, & Interdiói, )

L t iüülaa : lt

A ponee

SUMMARIUM,

TMf r

1. Qaid,(?' quotuplex fit Cenfura.

A fty g

rlm B x

4.3: d quo, Q in quem ferri poffit.

40 Pïa'

" Bl ia

]

m

J Nj

!t Y

De Sententia Excommunic. &c. 793

"t

delü(ur

N

A. Propter quale delicium.

L

g. Et quomodo debeat. ferri.

]

j

&. Non tollitur,nifi per Ab[olutionem.

) aag,p

j HU

9. g. AA quo, & quo modo bac impertienda fit.

le]

'm'nïä,

TIS

9. Quid , & quotuplex fit Excommunicatio.

P uq!

h

Quinam Excommtnicati dicantur tolerati,

pet aMDkP

( non- tolerati.

10. Quibus bonis privet Excommunicatio.

w'lü t

|

l

iI. n isdem priventur tolerati quoque.

hL

12. In quibus communicare liceat cum món tole-

d

TALU.

,(r

W Q

13. Excommunicatio Canonis.

14. Excommunicationes contenta in Bulla Cena.

IJI

»

15. Sufpenfio quid , & quotuplex.

i

16. Qui ejus effettus.

17. Quid & quotuplex fit Interdidum.

Y

lt

18. 19. Quinam ejus effectus.

i

20. Quid fit Ceffatio à Divinis. An [it Cenfura.

NY

A

RaGatur hic de penis Medicinalibu, feu de

IN

i COR V

Cen[uris, quarum tres tantüm funt fpecies,

m

i

— Excommunicatio, $u[penfio, & Interdidum:

]

de quibus in fpecie agemus, at priüs

7

. .-De Ceenfuris in genere.

ii

!

J

Cenfura eft pena [piritualu , — &* medieinali

g

M

l';

(h. e.infli&a, ut

delinquens emendetur & con-

U

p

W

de-

tumaciam ponat ) per quam bomini baptizato,

linquenti, & contumaci , per poteflatem Ecclefiaffi-

j

H

eam aufertur u[us quorundam. bonorum [piritua-

"

lium , que nimirum aliis fidelibus cominunia

funt, publica & externa, uti commu

nia Ecclefiz

s

-

Suf-

Ddd j

*

794 LIB. V, TITULUS XXXIX.

peScntfntï

Suffrágia, Indulgentiz , Jurisdi&io Eccletiaftica,

qitirt : 6

Sacrificia, Beneficia, Officia Ecclefiaftica, quz ni-

T yrisicà

m (inde J

mirum fubfunt difpofitioni Ecclefiz , utl & mini-

firatio & participatio Sacramentorum &c.

De-

sf jdia

pofitio, Degradatio , irregularftas licét fint peoe

4 Qunonà

j vt

fpirituales, quia tamen medicinales non fünt, fed

vindicative,ideo cenfürg non funt.

Alia dicitur

P*flüs (ubjeüi (üt

lata à Sure, alia ab Homine , nimirum Judice, vel

lm Chfiüus d

av

Superiore: alia /ata, alia ferenda fententia.

Dico 1. Cenfüram ferre poffunt omnes & fo-

y Baret et

li Superiores Ecclefiaftici, etiam Regulares, juris-

vuiaan. t

di&ionem in foro externo & contentiofo ordi-

cuigicum fig

nariam obrinentes. . 1. 3. 1 1. 16. de off. Ord.

adhuc dfoli.

£. 7. €od. in 6. €. 10. 11.de Majorit. c. fin. de

jurisiiori

Stat. Monach. c. 20.de V. 6. 1. h. t. i 6.. Qui

tiin fubditos,

& aliis hauc poreftatem delegare non prohiben-

(IZIdI(b?//'U

tur,modóo non delégent Laicis & feeminis, utpó-

VaL Ts en

te jurisdi&tionis Ecclefiaítice & fpiritualis inca-

ERN

pacibus,

Abfolute tamen Pontifex Laicos ad id

tio df

habilitare poffet , imó probabiliter etiam fcerni-

themir, qu

nias; quamvis enim iflz de Jure Divino fint in-

Jabensltnc

capaces Ordisis , non tamen probantur incapa-

tnt fpluri

ces effe jurisdichionis Ecclefiaftice de Jure Divino,

li. Ttlitindip

Objic. Ya c. 12. de Major.

Abbatiffe permitti-

Arter n A

tur fufpendere Clericos füz Ecclefiz ab Officio &

trim Dep nro

Beneficio, nec non fuas Canonicas: ergo de Jure

Communi femioz funt capaces ferendi cenfuram,

ffR&Ecdcriæ

VO myr

faltem Sufpenfionis,

E. Illa fufpenfio non fuit

d d

vera, cujus violatio inducit irregularitatem, fed

fimplex tantüm prohibitio.

V fetene

Ti

Dico 2. Cenfura ferri poteft in omnes & fo-

" Barirn.

los Chriftianos fübditos, doli capaces, & viato-

res,

Ratio, quia fübjeGio & jurisdiGtio funt

"r

*

COr-

L ümu, Cem

l

j|

N

DeSententia Excommunic. &c. 795

n

M

n

l.

correlative

ergo,ficut iu ferente cenfuram de-

T ;

" xf

bet effe jurisdi&tio, ita in patiente debet effe füb-

[.æ, lu

nü[om,

Ml

l

je&io.

Unde illud Pauli: quid mibi de i5, qui

].

m !&Ihu«

foris (unt , judicare? 1. Cor. $.. Confonat c. z 1.

h. t.

Qui non ampliüs funt yiatores, feu in via ad

UO" wld

alteram vitam, h.e. in vita prefenti , non am-

IVM

pliüs fubje&i funt Preglatis Ecclefie, quibus qui-

b

d

dem Chriftus dedit poteftatem ligandi fuper ter-

Mi

Mil

l

rAm,non vero fubtus terram, feu mortuos. Objic.

A

I. Haretici etiam poft mortem jubentur excom-

municari. czg. fin. cau(- 24. q. 2. Et excommuni-

& ( N [

l

cati,qui cum fignis peniteniiz decefferunt, debent

, l

li J

LU

!

;

pl

n

adhuc abfolvi. c. 2 $. P. t. ergo & mortui fübfunt

IIJ

VT

l

/

jurisdi&ioni Ecclefig, .2, Cenfüra nen poteft fer-

[/

(

riin fubditos, extra territorium v. g. exiftentes,

^l

€. 2. de Con[Lit. in 6. ergo non in omnes fübditos.

ni:,

a

W. ad I. Illa excommunicatio, & Abfolutio,non

:

WN

lc

eft proprie di&ia, & dire&a ; fed excommunica-

zï:ï&xki

T

|

tio defunCtorum eft folüm declaratio publica ana-

thematis, quo viventes adhuc jam erant irretiti,

habens hune effe&tum, quód nempe carere debe-

ii

ant fepulturá facrá, & fidelium fuffragiis privari

E

iL

&c. velut indigni,ad terrorem fidelium viventium.,

]

[

w

Pariter illa Abfolutio eft declaratio , quód tales

lo

;f'f.fä

coram Deo pro abfolutis habeudi , fepultura fa-

j i

cra & Ecclefie preces ipfis concedendz à fideli-

(

l

bus,quos maximé fpe&at hujufmodi ceremonia,

Ü

JAX"

Ad 2.difl.aut. — Si Cenfura jam eft lata per ftatu-

tum vel fententiam generalem , v. g. in omnes,

;äaä';rimf.. l

s

qui committunt homicidium proditorium, & hoc

fj

j Qm*u b"

fuiffet patratum extra territorium, vel intra terri-

[(TO

y

torium quidem, fed delinquens jam inde egreffus

lii (

g

eft, & fimul Cenfura effet ferendae fententue. C.

"

0&11

L

d

4nt.

795 LIB. V. TITULUS XXXIX.

Desemcnti:

jgpit kd

ánt. quia extra territorium jus dicenti impune non

geeltre m

paretur. c. 2. cit. nec taliter abfentes manent fub-

diti,

Si Cenfura eft lata per fpecialem fenten-

,«:1;1]mäX- 8

tiam in aliquem, fi hoc vel illud deli£ium commit-

tat, vel fi delidtum compleatur in territorio, licét

al fat

delinquens exiflat extra illud, ut fi effet decreta

qà Cenfüra

excommunicatio in abfentes ultra tres menfes à

yum Jurs Q

uafea, fe

fuis beneficiis Parochialibus , vel fiquis fuüb poena

excomimnunicationis citeturin Judicium, is tamen

im us & i

contumaciter non comparet. IV. antec. c'fxconkq.

endepuni non

Coterüm Reges & Imperatores hodie per Epifco-

genfm , d

pos non ampliüàs poffunt Cenfurá affici.

uf f

Dico 3. Ut jutté feratur Cenfura, requiritur

dici ntqt, (

2men meum ,

deli&um feu peccatum, . & quidem ( excepta ex-

communicatione Z4/nore, & fufpenfione ac inter-

pendum in (O

di&to improprie di&tis) mortale tam ex objeCto

tcommumcana

fuo quàm ex advertentia, & cum contumacia con-

ti if f

junQum; aliàs enim coram Deo non ftringit Cen-

OE

fura. Sumitur ex c. j. depaen.[n 6. Trid. f. 2 5.

tomempum l

€. 3. de ref. & inde, quia Cenfüra eft pena gravis.

Cefotüem, ]

Intuper debet effe deli&ium externum , & ope-

(lca contumat J

re completum ac €o modo perfe&um , quem

TE

Lex vel Superior puniens claré exprimit ; quia

tht j

penz funt odioíz, ac ideo reítringendz. c. À j. de

Ahilo n du

A. $.

Sed & debet effe conjunCtum cum con-

E7

temptu poteftatis & Legis Ecclefiaftice, formali

Loptlrioner

vel virtuali,feu cum contumacia, utii di&tum, ad-

"00 ferstr

eóque deli&um oportet adhuc aliquo modo du-

Mtmum f.lon

rare, & non effe meré preteritum ; quia finis Cen-

:o:.ïobarewrdfliä

furg eft,ut delinquens corrigatur, & à contumacia

ac inobedientia recedat.

.ID;EO ! lt Cen

Sic ipfe quoque Chri-

ftus 7Mattb. 18. delinquentem ut Ethnicum ha-

"t f ,

"tl Wonitio. o

beri, & ex. gremio Ecclefie excludi non voluit,

nifi

Vi

li )M

De-Sententia Excommunib. &c. 797

ls

"

[ IIEBP

nifi monitus Eccleftam non audierit.

Debet igi-

anf!w

) Pt

i

tur precedere monitio, ut aliquis cenfeatur effe

l

contumax.

Si Lex ipfa ftatuit Cenfüram in cer-

:

i

j

:

(

1

tum deli&tum,: non opus eft fpeciali monitione;

cüm ipía Lex fatis & femper moneat.

Unde in-

vdl :

lt

J

fertur.à Cenfüra incurrenda excufare T. ignoraue

r

mt'* |

tiam tam Juris quàm Fa&i, modoó non fit craffa,

L

" l]b"*r

vel affeCtata, feu morraliter peccaminofa. 2:Du-

bium Juris & Fa&i , fi poft diligentem inquifitio-

Iafy

nem deponi non potuit.. 3. Metum gravem inju-

ál

i

h

fie incuffum , qui impellat ad legem violandam;

etfi à peccato forté non excufet, cüm contuinax

dici nequéat , qui aliquid invitus agit.

Excpe

l Ifgoy

m

tamen inetum , qui dire&te incuffus eft ad aliquid

faciendum in contemptum Legis Ecclefiaftice, vel

l f&o

ed communicandum cum excommunicato in c7Z-

T

[

mine crimino[o, feu tali, proprer quod alter eft ex-

winiur

comrmunicatus , que communicatio redundat in

NXM X»

IU

contemprum Ecclefig, & enervat difciplinam Ec-

IU

clefiafticam.

Idem forte, fi cum Lege Ecclefia-

)

ftica concurrat Jus Naturale fimul aut Divinum,

)Xxm

per c. $. de bis , qua vi.ibi: licet metus extenuet

Wi

culpam , quia tamen non eam pror[us excludit,ctm

ll

pro nullo metu debeat quis thortale peccatum inctre

vere , excomtiunicationis labe eredimus inquinari.

4. Appellationem legitimam,fi ea interponatur;

j

antequam feratur fententià Cenfurg. c. 1 6. de ap-

o

pell. demum 5. Ionocenptiam , licét pro foro exter.

W

no probarétur deli&um. €. 2. 7. P. t. in 6.

l

Dico 4. Ut Cenfura legitimé feratur ab Ho-

r

g

mine per fenientiam fpecialem , opus eft I. ut

)

!

l

j qmïw'

procedat monitio, eàque vipa (vel una perempto-

yiit Tf:'

t

M

ria; feu .ibus in tempore equivalens) cum come

T d

f

Ü

pe

708 LIB. V. TTEULUS XXXIX

) s:ntcnm

petente poft quamlibet dierum intervallo , nifi

vfit u :

urgens neceffitas minus tempus exegerit. c. 26

fh

de appellat. c. 48. b.t. c.1.9. 13. eod.in 6.. Quia

wæ rt5s quS |

süeína t

ad contumaciam requiritur, ut monitus obedire

detre&et

2.. Ut citatio fiat in fcriptis continens

agines, fl

caufam, propter quam intentetur cenfura ; imó

ut ipfa quoque fententia.feratur in fcriptis , &

a jriiato

a, vtl 1

cum expreffione caufie, c. 1. C c. 48. citt. Si prior

conditio non obfervecur, Cenfura invalide, fi po-

Aiterefervata

fterior; folàm injufté fertur.. Notandum quoque,

O.2

quódrequiratur monitio etiam in cafu, quo Judex

TEPNU

aliquem vult denuntiare tanquam ligatum Cen-

;en w b Bo

furà ab ipfo Jure latà, faltem ut licité denuntiet,

rel dettetm oe

Pirhing . t. n. 2 6. nifinempe crimea fit notorium.

ique n ed x

arg. c. 9. de acetf.

tufentem à p

Dico $. Cenfura non tollitur nifi per Abfolu-

TU

tionem, etfi cenfuratus ad frugem jam redierit,

xclle, u refen

ac pofità contumacià plenam fatisfaCtionem pre-

'or o t

ftiterit. c. 22. b. t. & ab Alex. VII. damnata eü:

r

wque lo qr

hec pxopofno

.

quoad. forum. confcientia, veb

3 hot enim con

correctó , ejásque contamacia ce[[aute , ceffaut Cen-

itrto Portifc

fura 5 nifi nimirum Ceafura effet. exprefse lata

efl alfolrere

füb conditione emendationis, v. g. donecfe emen-

A? hon dedpf

daverit, vel fatisfecerit cenfuratus

Si intra an-

&Rehgmrs»

num non petat abfolutionem , & fic in Cenfur

"ile Cigne e

in[orde[cat , fit fafpe&us de hazrefi. Trid. f. 2 .

Abfolutio autem dari non

nCnll hi PO[]

c. 3. de vef.. in f.

debet, nifi cenfuratus priüs ponat contuma-

nl So 3e/.l/'

, lmü ineaf

ciam, & fatisfecerit parti l( , vel de farisfa-

Gione cautionem idoneam prazfliterit ; quia fic

exigit Ordo Juris, & jus partis lefz.

Datam

d Rdlglo

veró pro foro mereé interno non tenetur Judex

rmudenua fe

Ecclefiafticus acceptaré pro foro externo , quame

P Umiff'one fim

Vis

u Go

J

De Senteritia Excommunic. &c. 799

Iu inremlfn j

u ex:gem,zj-c'

vis poffit , ut habet communis cum Avil. &

Laym.

9-,340

^il |

Queres, quis poffit abfolvere à Cenfura? y.

N mog]w

wdl

-. Si Cenfura eft lata ab homine per fententiam

l N I[nghs h

"^L

v].m'r

ij

particularers , folus ille ( faltem pro foro etiam

"l

a

W

!

externo) qui tulit, ejüsque fücceffor , aut Su-

| fs

HJMP!

l

perior jurisdi&tionem immediatam habens in cen-

il d)

b

W.SU

!)

füratum , vel eorum delegatus, licét Cenfura fpe-

Hvl h"

LU

f

cialiter refervata non fit. c. 1 1. ff. praterea de off.

At

T

"

ud. Ord. c. 7. $. porro b. t. in6. c. t. de R. 3.

äüü

Z',q

U

i

i

in6. W. 2. Si Cenfura eft lata ab ipfo Jure aut

' V iiurm (*

Lege, vel ab Homine quidem, at per fententiam

MU

ljhl

ex

vel decretum generale ( quod &quivalet Legi. )

tl

eáque non eft refervata fpecialiter, quilibet aliàs

Il

penitentem à peccatis mortalibus abfolvere po-

Mi

f

li

te.nSn co 290 h. t-

W. 3. Si Cenfura eft refervata,

Jl

Wi

(s

tunc ille, qui refervavit, vel ejus fucceffor, vel Su-

UR

Mi

!

perior in jurisdi&ione, vel eorum delegatus pro

VL d

utroque foro arg. €. 20. D. t. & per fe clarum eft;

n

in hoc enim confiftit refervatio.

Si eft refervata

1

"1

Summo Pontifici, tuac pro foro interno concef-

1u:

| Pf2

füm eft abfolvere ab occulta & ad forum conten-

FW

tiofum non dedu&a Epifcopo. Trid. f. 24. «. 6, de

w

iil 21

i

[

i

)

ref. & Religiofis Mendicantium, fi excipias Cenfu-

Jl

IH

ra5 Bulle Cenne extra cafüm neceffitatis, & im-

.

jh

LA

]i

pédimenti ad Pontificem accedendi. Compend.

h: u

n i

jl

Privil, Soc. Sef. V. abfolutio. vid. di&ta. tit. praced.

401

v 1j

n. j.

Imó in cafu impedimenti & neceffitatis vi-

)j

"

.le

]

detut in utroque foro id conceffum effe & Epifco-

n

(

po. & di&is Religiofis, imó & aliis Confeffariis, at

j

fM

i

n )

W

Cum reiuncidentia, feu previó juramentó ( vel fal-

lo

[

Pir j

g

MP

tem promiffione fimplici ) quo abfolvendus fe

^l noj Y

obliget, quàd ceffante impedimento fiftere fe ve-

"

hwmwmq

l

it

900 LIB. V. TITULUS XXXIX.

"m r

lit refervanti tanquam obedientem, & mandatuti

"

, 00 q

de fatisfaciendo ( non novam abfoluüionem) ab

jfohito anlte

eedem fufcipere: quo poftea forfan non praftito

g.

reincidetin Cenfuram. c. 1 2. 5 8.b.t. Idem eft,fiquis

IIT« Sammtml ,

inferior abfolvat cenfuratum in articulo mortis

[

1

T. Pïll'meg1

conftitutum,ubi ceffat omuis refervatio. Trid. f. : 4.

i

€:7. de Panit. Sacram. e.2 2. bt in 6.6.1 3.6. 5 8 .Citt.

Áf n*

A

L

À

i

(oles sbfoli

Petes, quo modo fit impertienda Abfolutio à

Cenfuris.

(fito fi al

R. Quyamvis in Jure non fit prafcri-

ig, i ifoli

pta forma, vel verba certa, nec requiratur prge

ftm rendt

fentia abfolvendi, ficut in abfolutione Sacramen-

tali à peccatis; pro foro tamen externo obfer-

vandus eft ritus in diceefi ufitatus , vel Pontifi-

D

cale Romanum, autc. 2 $.. t. ubi prefcribitur re-

Prips & gn

citatio Pfalmi Peenitentialis, Orationis dominicge,

widtin, que

& alterius confuetz; pro foro autem interno in

ufüeft hzcformula: Ego te ab[olyo à vinculo ex-

immion f

comintnicationis (fafpenfionis &c.) quam incurri-

m (

ftfi, Oet

fl propter caufam. N & veflituo te Sacramentis

Ecclefia & eommunioni fidelium in nomine Pa-

tiution lum

tris G'c. ( executioni tuorum Ordinum, Officio-

dir dhiquim fol

rum , Beneficiorum &c. fi abfolvendus fuit in

t, dun f

fufpenfione,) Si veró abíolutio fiat poteftate de-

4048 1n terro

legata, przemittuntur hec verba, audoritate

telonibus,

"ititio alig vo

Omnipotentis DEI ,. $5. Apoflolorum Petri. &

Pauli, & $3. Domini noftri NB. ( abfolvens

"Ut d corp

delegstionem habeat à Papa?) n bac parte. tibi

t iil & E

concefsa & mibi commifs4 abfolvo te &*c. Mona-

fï?ibül lttlefe

cellain Formulario p. 3 in pmlud. n.7 j. Ceterüm

"AC ftper i

abfolutio dari poteft vel fimpliciter & abfolut?,

"h n

uti in allegata formula videre eft, vel cenditiona-

"Ptdent i

té , v. g. fi parti lafa fatisfadtionem praffiteris, fis

;Wä QUi fljn

abfolutus i qux tamen modaus non facilé adhi

xm(um P

ia

P

bén-

h]

li

Tl

De Seh rentia Excommunic. &c. 08

Nj

bendus eft : vel ad cautelam , quando nimirum

J

amo*gUou

LT

dubiratur, num quis Cenfuram incurrerit ; quae

lt

Á

lis abfolutio ante Sacramentalem abfolutionem

MIIi

W

En

à peccaiis premitti foleà Confeffariis in revereue

j

d

m

tüam Sacrgme11ti ; item ante collationem Benee

: MI.EW j

N

fdi vel Privilegii aut. Refcripti &c. ad certttm

]Z-b.iwm

6*f"'fwfwl.*h:rï

effeltum, nempe pro evitando nullitatis periculo,

l

addi folet abfolutio à Cenfüris, licet ne quidem

ï??ffdcad;äþ

il

lï,

"i

"

fufpicio fit alicujus Cenfure ; vel ad reinciden-

d tht

tiaim , ut abfolutus cum onere injun&to in Cene

L

furam reincidat, fi illud non explev-erit,

tte

uD

"

De Excommunicatione,

Mi

!

fr 'Plx

")

Prima &L graviffima inter Cenfuras eft Excon.

p

101

municatio, qu& in genere dici pote(t fegregatio

À communione fidelium , vel: — Cen[ura. privans

dumbu

|

communione fidelium , à Lege vel ab Homine pro-

mj

m

u

u)

yeniens.

Differt ab Anaibemate vel Anatbema-

i

" ITCM

tizatione folüm accidentaliter, quia hec fuperad*

'HWT

dit aliquam folennitatem ac fpecialem execratioe

nem , dum fit coram 12. presbyteris ardentes

l

lucernas in terram projeGtas conculcantibus cum

"

E

maledi&ionibus. cast. 10 6. catif. 1 1. q. $. Excom-

"

x5

municatio alia vocatur ZMajor , qua quis totaliter

hi

removetur à corpore, & communione fidelium,

i

Iul

jj

tam fpirituali & Ecclefiaftica, quàm Civili, feu

g n

ml

J

omnibus Ecclefia bonis communibus privatur,

Wl

li

u

hi

WL

Et hzc femper intelligitur füb voce Excommutti-

fs

n)ü

cationis fimpliciter prolate. c. 5 9. h.. & de hac

in

m

.llïf L

fola procedent dicenda. J44[ia antem dicitur 7di-

rüte

t

Wöä

4

fior , qua quis folàüm removetur fecundüm quid,

m l] I

j

& iantüm privatur ufu pafüvo feu participatione

"Id

Eee

Sacra-

.Jd

Pars 11

i

$02 LIB. V. TITULUS XXXIX

J entend

IU ji

Sacramentorum c. cit. c.fin. de Cler. excoum. mi-

niftr. Et ifta hodie propter unicam caufam incur-

Yitur, üquls nimirum commuaicet cum excommue

u nec admm'

nicato excominunicatione majore eoque vitare

mmumcau,

do, feu non tolerato. c. 1$.229. 5 5. h. t, Siqui-

PL

dem excommunicati funt in duplici claffe, yitandi

jis, nempe

feu non-tolerati, quos reliqui fideles vitare tenen-

A25 pfeæs !

H23555

tur, h. e. cum ipfis communicare prohibentur, &

tales quamvis olim fuerint omnes, hodie tamea

(atis OT37€ .

non funt alii, quàm pracise sgotorii percujfores Cle-

comaumcats:

vicorutm (quiincurrerunt excommuaicationem C4-

s Wons Canor

nonis, ut vocatur, de qua infrà) ac mominatim

cefitm vel Bent

€* publicé. denuntiati tanquam. excommunicati.

u a.l ?

Reliqui autem omnes fünt & vocantur tolerati,

lu otirt, ut

feu 20n vitandi, licét eorum excommunicatio fit

y, 4, 98pultü

notoria, uti in favorem reliquorum fidelium,

i& fenellentt

quibus difficilis erat, & caufa multorum fcrupu-

Pt f [

lorum, obligatio abftinendi à communicatione,

AA QUA. N

ftatuit Martinus V. in famofa Conítiiutione Ex-

i duf Yi

travagante , qug incipit, 44d evitauda , poftmo-

quos exercent,

dum confirmata in Concilio Lateranenfi fub Leo-

tione Offci &

ne X. feff. 1 1. Obfervandum tamen eft, quód Mar-

V Prelinyam,

tinus V. in cit. Bulla proteftetur , fe ipfis excom-

m &t, non «

municatis, quando de folo eorum comimodo agi-

tur, nihil juris aut favoris concedere, licet indi-

tlf al c

VC d Dipnitg

re&e in ipfos favor redundet, fi cum ipfis com-

! incens ol

municare velint, aut comrmunicationem ex!gant

reliqui fideles: quare hodiedum adhuc licité non

? & anfeoge

t Aujy li

poffunt ( & quandoque nec valide) feiu commu-

100 fittrne

nionem 1ugerere excomimnunicati, fed folüm ipfis

Jj . ven

permittitur, fi alii fideles communicare cum ipfis

velint , vel expetant.

Bt af m ad

TO Dico r. Excofhunicatio privat fequenubus bo-

(rmerci

D1$,

"i lus

ln

De Sententia Excommunic. &c. 803

(

wm l;

LT

nis,

I. Ufü :am aGivo quiàm paffivo Sacra

uxd

mentorum extua arüculum moriüs, ita ut Sacre

NCE[X OR

ll

Ti

Qs

I

menta nec adminiftrare nec fuícipere licite poffint

excommunicati, & Sacrameutum Pzniteutie nec

U.Zg fJH

!"r

f

valid

€. 22. 28. b.t. 2. Communibus Ecclefige

'IMAI

v

(

i

fuffragiis, nempe quoad Sacrificia , Indulgentia

d«ädflm

its

It

publicas preces , participauonem benorum ope-

IWH [v

rum.c.28.6. 38.e0d. privatim tamenp pro excom-

7[ UL' ES '0

*-EM

"

inuuicatis orare licet,

3. Divinis Officiis, ita ut

excommunicatis ihtereffe von liceat Sacrificio Mif-

Wi

]

f», Horis Canonicis publiceé recitari folitis, Pro-

i i ZWW.H

ceffioni vel Benedi&ioni publicz. c. 13. 43. X. €.

*m Wlm (

24.in 6.eod. Privaim tamen zdire templum, ibí-

Mp

que orare, aut concionem audire non prohiben-

W

1

tur. 4. Sepulturá facra, c. 1 2. Clem.1. de Sepultur.

1l

ubi & fepelientes dicuntur incurrere excommuni-

sirir j

cationeimn.

juusdu.ixom Ecclefiaíftica tam vo-

n

luptarià quam contentiosà. c. 24. de fent. G rejud.

.M*"ü- l

€. 1. de ofr Vicar. in ó. proin a€tus jurisdiCiionis,

Lu.».:gz,'p

quos exercent, etiam funtinvalidi. 6. Adiiniftra-

'*lv 1

^

D

h]

tione Officii & Beneficii jam habiti, ita ut eligere

Y

"m

ad Przlaturam, confeire vel prefentare ad bene-

u

ficium &c. non valeant. per c. 8. de conjuet. c. .

Wi

de conce[f. prab. c. 8. de Cleric.excomm. *1. Capa-

q

citate ad Dignitates, Beueficia, & Officia Ecclefia-

lii

00'

Íflica deinceps obtinenda & eoruin exercitium,

Ü

UM

t

item ad wnfequenda Refcripta. c. 7. ( fin. eod.

J

rl

d

c. 1. de Refcr.in 6. Beneficia &c. tamen priüs ha-

"

Fr l

bita non amittuat , nec fru&us ante fententiam,

f W

per c. 52. ff. veritm. de appellat. fi nempe offi-

" h' M m ( P

cium per alium adimplere poffint.

2. Commu

'orm*ü**

nione & commercio civili cum fidelibus per ver-

ba, litteras, falutat&ionem , pa&a & contra&us,

Pnfi!

«gqumb

Eee 2

con-

yseten

$04 LIB. V. TITULUS XXXIX

ogndm

«onvi&urm. cas. 16. feqq. 1 1.q. 3. €. 29. h.. licet

tjibot etiam

€ontraCtus cum illis initi valeant.

9. Commu-

'txbus ls

nione forenfi, feu fori Judicialis, ita ut Excommu-

nicatus nequeat effe Judex, A&or, Advocatus,

etendi at

Procurator, Tabellio, Teftis &c. c. 8. b.t. in ó.ut

ss , Wt

Reus tamen vel per fe vel per procuratorem in Ju-

ijif Pcm (

dicio comparere poteft

iI

Notandum veró eft r. quód his bonis per fe &

vintilt C07)

dire&é priventur quidem etiam excommunicati

quwg dümemc

vpent oer l

tolerati, ita ut fe ingerere non valeant,cüm in Bul-

w fomuie

la Ad evitanda ipfis per fe & direCté nullus favoz

fitindultus; fi tamen fideles cum ipfis communi-

finlits KC 4

eare velint fponte ,vel a&um ipfis prohibitum ab

jlis, mod «

eis requirant, vel quoad aQus forenfes contra illos

ff (,fipoR

tenens fe v

nemo excipiat ( utl tamen fieri poffet ) per acci-

wrte CO/TIUr

dens & indire&ié gaudeat communione, & tales

a&tus licité ac validé exerceantur.

Si veró fint

jt Canonibus ,

excommunicati non tolerati nec fideles licit? cum,

RUT

ipfis communicant,nec poffunt a&us ipfis prohii-

[uttatà N

Dico 2 E

bitos exigere, vel ad hos admittere.cas. 17. feqq.

Ircumiir if

eat[. 1 1.q.3. 6. petult. b.t. c. 5. de Cler. excom. c.2.

de Except

oin communicare in Sacris & Di-

(tríam inpib

vinis: in Civilibus & Politicis

ac in Forenfibus

efiafticam,

negotiis (ad tria hec enim reducuntur omnia,qui-

gofam otri

bus privari excommunicatos diximus, & boc vet-

AWitim, violey

fü comprehenduntur, Os,órare, vale, communio ,

l lnerando

men(a negatur,) fideles non poffunt absque pec-

Té Inres tg

cato (& quidem gravi in Sacris,levi autem in reli-

1 &üferendo ]

quis, nifi communicatio effet valde familiaris, fre

! Um aut Cürrgr

quens, aut fa&ta cum fcandalo, & prebens occafi-

onem perfeverandi in contumacia) & fine excom-

(C]Qf&fhce z

municatione minore cum dictis excommunicstig

1 qel Qu tle

non poffunt. per c. 2. m. 6.5. 29.3 $. bl €. 3 €od.

$n 6.

No-

A t r

Qu

De Sententia Excommunic &c, 805

l4

MAl

Notandum tamen 2. quód communicatio ia 1

Wt

Civilibus etiam cum non - toleratis permiffa fit

n

luï (

fidelibus ex his caufis, r.ubi eam exigit magna

1

! F!"Ivn

L

!

utilitas vel excommunicati,ut fi fiat cum fpe eum

4 m

convertendi, aut ipfi detur eleemofyna; velcom-

municantis , ut fi hic ab ipfo urgeat folutionem

l4 p:u:mm:r;:-.þ |

debiti, petat confilium, opem &c. 2. fi exigat

N

lex vinculi conjagalis in ordine ad thorum & ob-

n m

U

fequis domeftica. 32.íi exigat fübje&io , qualem

LL od

habent liberi erga parentes, Minores erga Cura-

TT

L

torem, famuli erga herum, demeftici erga patreme

nl

M

üll

familias &c. 4. fi detur ignorantia ( etiam vinci-

3

m^

L

bilis, modà non fit affe&tata ) five Juris five Fa-

)

&i. $. fi poftulet neceffitas feu anime few corpo-

EM

is, tenens fe vel ex parte excommunicati , velex

DD. communiter ex va-

d

parte communicentis.

[ APU

riis Canonibus , qui di&ss caufas in hunc verfi-

rl

i

hv

1

culum compegerunts Utile, Lex, Hunils, Rese

ignovata , Nece[[e.

Lal

$

D] W Ti

Dico 2. Excommunicatio Canonis , ut vocatur,

)

TU

AW

incurritur ipfo fa&o ab omni rationis compote

..-,;;-.v:;-iärï!.ïüïf |

( etiam impubere , vel feemina ) qui in perfonam

"EM

Ecclefiafticam , Clericum vel Monachum feu Re-

« «00

ligiofum utrufque fexüs, fui ftatüs privilegió non

t

privatam, violentas manus injicit, v. g. percutieu-

l(l Om

!

n

do, vulnerando , confpurcando , crines evelleudo

W

u

&c. vel inxes tali perfong inhgrentes, v.£. per

vim auferendo pileum , lacerando veftimenta ,

j

yt

"N

l!t

m

M

M

i f

al

equum aut currum fiflendo €c. fi per quamcun-

M

que a&tionem graviter injuriofam perfone at íta-

u nfz

t U Mu

u

v

tui Ecclefiaftico, & mortaliter peccaminofam, id

quL ]

j

fiat, vel quitale quid mandat vel fuadet effe&u

g (

J,Dü

Ib

h

fecuto, aut etiam ratum tantüm habet anteceden-

Eee 3

t€r

"

)429 ï]l[

Y

fesenten

806 LIB. V. TITULUS XXXIX.

Ws fgreik

ter & cum effe&u. Text. & DD. in can. fiquis fua-

dente 29. cauf. 17. q. 4. (8quo Canone nomen

q fierefim

obtinuit. ) €. 26. €. 47.X.6. 2 3. D. t. in 6, Textus

] (potrà 05

us Cont

in cit. cati. 29. fic habet : fiquis fuadente diabolo

Go P

( fcilicet prava affe&ioue interua & animó gravi-

fantores.

ter ledendi in corpore vel honore. ) buju: facrile-

l Contra €0:

gii veatum incurrit , quod in Clericum vel Mona-

cbum violentas ianus injccerit , anatbematis vin-

í (yi pon"

eulo (abjaceat, & nullus Epi[coporum ( niti percuf-

«tbutt Pfd

fio fit occulta in ordine ad ferum internum. Trid,

( Qu if

f- 24. €. 6. de Rof. vel , ut notaut DD. refpe&ive

t Qui defert

t ufibns

levis, mortaliter tamen peccaminofa, etiam in or-

dine ad forura externum, & nifi percutiens labo.

védees:

tolertis)

ret impedimente accedenti Ponrificem vel ejus

Legatum aut Nunium) d/sun prafumat abfolvere

fliong in]

(nfi mortis urgente. periculo ) donec Apoflolico

filitm, aur

conjpectui prafentetur , G* ejus maudatum [ufcipiat.

$, Qu imged

Ex quibus ultimis verbis patet, famofam hanc ex-

d

communicutionem Canonis per fe Pontifici effe

3, Q

refervatam.

Pro foro tamen interno , fi percuf-

Cedentes

fio eft acculta, eiiam Religiofi Mendicantes, ficut

1n Curia ]

Epifcopi, abfolvendi privilegium obtinent, Co-

Ie. Qui vu]

pend. Privil. Societatis $ESU. V. Ab(olutio, quia

mipetas, i

kic czfus non eft inter cafus Bulle Ceene, quorum

Yel 151 coi

abfolutionem Papa negat iisdem Religiofis, faltem

T. Qui. vul

extra cafüm ueceffitatis , & impedimenti Pon;-

leE, 'd ali

ficem accedendi,

Et hinc

flolice,

14

Quares, quinam fint cafüs in Bulla Ceenz Pon-

Nimirum excom-

11 Qu perey

tifici refervati ? g. Sequentes.

inunicario lata.

lotimam (

H' QU ä grav

I. Contra Hareticos, eorümque Credentes, &

Ap(]ffü,lffarm

Fautores; ac Shifmaticos ; item eos, qui le-

uriasSæcula

gunt, retinent, imprimunt, aut defendunt li-

bros

Ts

DeSententia Excommunie. &c., 801

&DD l)

lil T

i

bros Hereticorum , de Religione tra&tantes,

QU

!s

h

M

vel Harefim continentes.

Em

Itj

2. Contra eos, qui appellant à Pontifice ad fu-

j

turum Concilium.

3. Contra Piratas in Mari Romano , eorámque

*Hï

fautores.

i !B xlm/[þï) n

l

4. Contra eos qui furripiunt bona naufragorum,

Mi

Jl

j. Qui ponunt, augent, exigunt nova & injufta

tributa, pedagia, & gabellas.

&. Qui falfificant litteras Apoftolicas.

"h]

K

'::.:*-

7. Qui deferunt equos, arma, aliàque infirumen-

tf

ta, ufibus Bellicis idonea, ad Turcas , aliósque

M

infideles: item qui eis ( etiam Hzreticis non

1

l

toleratis) nuntiant ftetum Reipublice Chri-

T

flianz iu hujus perniciem, aut alio modo con-

d

J

"

l

filium, auxilium, favorem preftant.

l

$. Qui impediunt, ne Curig Romang vi&tualia,

tj

aliáque neceffaria deferantur.

9. Qui vulneraut, detinent, depredantur &c. ac-

n

P

cedentes , vel recedentes à Romana Sede, vel

in Curia Romana commorantes.

l0. Qui vulperant, detinent, fpoliant &c. Ro-

TAT

NI

W Y

mípetas, & peregrinos accedentes ad Urbem,

vel ibi coinmorantes, aut ab ea recedentes.

II. Qui vuluerant, percutiunt. &c.

Cardina-

les, vel alios Prelatos & Legatos Sedis Apo-

ftolicae.

r

I2. Qui percutiunt, fpoliant &c. recurrentes ad

(

i

mN

Rom:nam Quriam pro fuis negotiis.

n

13. Qui à gravamine, & executione l'tterarum

" Apoftolicarum frivolé appellant, aut aliàs ad

n

!x'"äcidï'b x

[

Curias Seculares recurrunt , vel accedentes ad

V

lm G(' 1

Ece 4

Ro-

N

jl y,il-

ln

$o8 LIB. V. TITULUS XXXIX.

Romanam Curiam pro expeditione negotío-

( Bul

j t

rum & gratiarum impediunt,

134. Qui caufas à Judicibus Ecclefiafticis avo-

PA

,y R i

cent, vel eorum curfüm, & executionem litte-

rarum Apoftolicarum impediunt,

ip i ttmt

1f. Qui trahunt, vel trahi curant perfonas Ec»

yinriefr

g dibtes C

clefiafticas ad feecülare tribunal , item qui con-

dunt quovis modo vel quzfito colore Ststuta

dmiibos infe

u ufägï, 8

libertati Ecclefiaftice repugnantia, auz iisdem

utuptur,

Dnfefionglib

wim in fic

Y6. Qui impediunt, ne Prelati Ecclefiafici (üa

jurisdi&ione utantur.

Cunfeffacias t

iB

17. Qui fine legitima Superiorum licentia ufüurs

pant , vel feque(trant reditus, fru&us, & pra»

Ecclefaficis

ventus ad Pontificem, vel alias perfonas Ecs

tefafüeom,

clefiafticas pertinentes,

Ü hobet, C

18. Qui imponunt decimas, colle&as', aut alis

inrobibie :

onera perfonis Ecclefia(ticis,

m w

Y9. Judices feculares , qui ia caufis capitali«

laym. 10.1,

Germaria «

nunt.

bus, feu criminalibus Clericorum fe Ínterpo-

Wereitonm

20. Qui occupant bona aut terras Ecclefie Ro-

Cantihur, hi

mang, vel fupremam ejus jurisdi&ionem ufur-

Einenz;bus, (

pant.

"ll fatruti

Qui ab his Cenfuris extra articulum mor-

tdim 1.

tis, & feclusó privilegió vel fpeciali facultate,

Rleef, &

abfolvunt, ipfo Jure excommunicantur, & abío-

otd alfolorio

lutio eft invalida : qug quidem excommunics-

[ ff ledml]

tio non eft refervata , nifi quis abfolveret fub

pretextu privilegii, quod non habet, ut declarae

De

vit Clemens VIIL. approbans decretum $. Con-

l þh' pmj

greg- Epife. G Regular. anno 1 601. apud Piafec,

Pca 6. t! 4,!0 30

hd Tim

w (

T

Oljic.

'LUSW /

* DeSententia Excornunic.&c. 805

) «

h

Uütt.-;

!

ts

Oljic. Bulla Cenz in Germania nec promul

l

: ((l!fu

gat3, nec recepta eft. D. à Sommering in Intro-

l,l '

dudt, in Univerf. *jus. l. 1. tit. 2..7 - & alii: er-

mm IN

ll

go. 8

. Hoc ita fimpliciter afferere mihi femper

O

vifum eft temerarium , pern

idofuüum, & San&e

ahäwranrprrhmä:»

Sedi injuriofum.

De fufficienti promulgstione

Ti

tin

quis dubitet, cüm foleat omnt!um fere diccefium

quüwimhrcs

l

Ritualibus inferi, in Religioforum domiciliis pu-

Gg:äm, r ,',m

blice affigi, & alicubi juffu Ordinariorum etiam

Confeffionalibus? Qxis de receptione ; cüm non

'rrïarik!:;ïa.ïdl'n

t2ntüm in facris Peenitentiee tribunalibus nullus

Confeffarius audeat abfolvere obftrittum pecca-

u u

tó in Bulla Cene contento , fed euiam in Curiis

Ü

hi h

Ecclefiafüicis emergentes contra Immunitatem Ec-

Ms

clefiafüc:m, qua maximum ex hac Bulla fubfi-

dium habet, Cafus juxta eam dicidantur? Id non

lt t

improbabile puto , quàd apud nos quoad omnia

Sic enim

& omnem rigorem recepta non fit.

d

Lsym. t0. 1. l. 2. ff. 1. 61 $. P. 4- à Scriptoribus

Germanig communiterreceptus, docet de libris

irtral

Hareiicorum, non ex inftituto de Religione tra»

o d

&autibus, hinc ind& tamen obiter hzrefim con-

ünentbus, dicens : Werumtamen in partibus no-

3 jc:kmwmziw

ffris Septentrionalibus Bullaris bac conftitutio fe-

eundum talem vigorem receépta non eft.. Quid de

at

)

^ng

N

ll

ipfa bzrefi, & le&tione librorum Hzretlcorum,

:mimm,&äïra

quoad abfolutionem , nos fentiamus, aperuimus

ad rit. de Hareticis. n. 4.

[.:] qua

::f W s Ü

DeSufpenfione.

!

j t

isti

1$

g

Su[penfio, proprie fümpta, eft Cen(ura Eccle-

j d

fieflica , à jure vel ab Homine lata, vel ferenda,

j

g

privans. Clericm exerciiió. Officii , vel Bengþcis'

Et

N

Eee f

I fentent

810 LIP. V. TITULUS XXXIX.

g fs (

Eccleftaflici , vel utviusque fimul, qua talis.. Dici-

ii d f

tur . Proprié [umptas fi enim feratur in penam

qrint Mpmä |

& vindi&ctam delicti mere przterid , vel ad cer-

:idgün'llis ( :

tum tempus, v. g. biennium, vel in perpetuum,

OüCiO ; vl

Cenfura proprié non eft, utpote non pena me-

dicinalis, & ad emendationem contumacis noa

sam Durtil

du; VCI ä tot

ordinata. 2. Privans Clericum, cüm Laicus offi-

tur,üilhmitat'e

cii & beneficii Ecclefiaftici fitincapax, atqueideo

i st Ordi

sb iis fufpendinequeat: proin haec Ceufura folis

Clericis eft propria.

Unde dum Abbadffe vel

durà celeorg

Prioriffe Monislium dicuntur fufpendi , non eft

ffionbus, à

jeficio &X ]

proprié fufpenfio ab Ecclefiafticis, fed folüm ab

officio & a&ibus fuge ceconomig.

én, Wt a

3. Exercitió s

&on enim privat ipfo Offició & Ordine Clericali,

ftributionibus

velBenefició & tituió, utiDepofitio &c. — 4. Off-

lii quid : v

6ii, quo nomine venit etiam fun&io feu aCtus Or-

pexdatür ab

Aalios Qs C

dinis Clericalis, ficut & jurisdiclionis Ecclefia-

flica.

$. Beneficii, quonomine intelligitur fun-

&io vel adminiftratio Beneficii, & perceptio fru-

Tico Tl

&uum beneficialium.

6. Qua talis, feu quate-

gnlujtergra

nus illud exercitium eft funcdio quaedam pote-

quis el fpe

ftatis,ab Ordine,Officio,vel Beneficio Ecclefiaftico

Qffcii vel De

pzovenientis

.

.

Privatio Bene

& ex hoc capite pzzter alia differt

Sufpenfio ab Excommunicatione , quia hzc privat

tionem fe ingt

quidem eodem exercitio officii & beneficii , at

Wbf ,.

non tantüm, fed fimul etiam aliis bonis, & qui-

tdtm Otdinis,

dem fimul quatenus illud exercitium eft commu-

Vi

nicatio cum reliquis fidelibus: item ab Znterdidto,

Wi debet,

quod quidem etiam privat funCtionibus facris, fed

htl of

quatenus füunt quzdam Divinorum participatió

TR ffyere

per prefentiam & affiftentiam, privat quoque

! BC demn

fepulturá Ecclefiaíticá.

Dein Excommunicatio

Ual i

& Interdidum afficiunt etiam Laicos, Sufpenfio

"tere lidté r

autein

li

du

De SententiaExcommunic. &c. 811

M

J ?H

Á lii w

J

LY

V lt

ll

autem folos Clericos,

7. Velautriufque fimul,

A

D

& tunc eft Sufpenfio rotaló , qu& femper venit

*ntd

[li

(h

u

NI

nomine fufpenfionis à Jure vel Hemine terminis

h

indefinitis & abfolutislatg: fi autem quis velab

Wt

b

Offiio, vel à Beaeficio fufpendatur exprefse,

M m.m.ï

vocatur Partialis, que iterum vel eft àtoto Offi-

II(W n ,L

cio, vel à toto Beneficio , qualis effe in:elligi-

) ]M"e

|

tur , fi illimitate fertur; vel ab uno vel altero tan-

J hæ

f

I

tüm a&u Ordinis eut Officii, v. g. fiquis fufpen-

(im

]

W

)!

Ti

ditur à celebratione Mifferum ab audiendis Con-

DRUT

feffionibus, à collatione Beneficiorum &c. vel à

i

l(

Quf

beneficio ex parte , v. g. ab uvo tantüm benefi-

P

"

"

€io, aut parte fructuum beneficiaiium ,. v. & di-

(l

ftributionibus , appellari poterit partialis fecun-

W

(

l

L

düm quid : *alis quoque erit, fiquis tantüm fu-

M

(

fpendatur ab Ordine, tumnc enim non extenditur

n

|

P

"

l.

N

Gd

ad alios aC&us Officii.

W

Dico Effe&us Sufpenfionis eft I. Obligatio, re- r6

ET

gulariter gravis,abftinendi ab aGibus, à quibus ali-

'w[

Qr;

quis eft fufpenfus ,ut adeó illicité exerceat acua:

w

"

Officii, vel Beneficii &c, ut per fe clarum eft,

z.

Privatio Beneficii, fi fufpenfus in ejus adminifira-

tionem fe ingerar. c. 1. ff. fin. c.16. f caterum de

-i*lil'fffiï» 6

Eledl. in 6. 3. liregularitas, fi fufpenfus exerceat

a&um Ordinis.c. 9. de Cler. excomm. qua non per

ln ä(* D

ab[olutionem, utà Cenfurz , fed per di[pen[ationem

1t

TILUI

1olli debet.

4. Nullitas a&num jurisdi&ionis,

"m ) M !

benefidi, officii ( excepto a&u Ordinis) quos

« N d,?

exercet füfpenfus no- toleratus , h. e. nominatim

jmam

"3

r

& publice denuntiatus, qui à fidelibus etiam vi-

Q r

tandus eft, ita ut talem a&um à taliter fofpeofo

ïom J )u

Dg* D

]

requirere licite non poffint. c. $. conuet. . 16.

W» j

&

"

"

ï

D

212 LIP. V. TITULUS XXXIX,-

DgSCntCm

de Eledt.

j C.Wlf. qu

Si tamen ftoleratus eft, fufpenfus agit

valide,imo, fi fe ipfum non ingerat, fed à fideli-

bus ex juíta caufa requiratur, v.g. ut legat Mif-

gt etam Vi

fam &c. etiam licite, per Bull. d evitanda Mar-

ii pvl

[

ferequo d

üini V. $. Sufpenfio poteft etiam ferri in inte-

gram Communitatem , v. g. Capitulum, Colle-

iqoind

gium &c. licét aliqui ex tali gremio fint innocen-

siin feri u

tes. c. 40. de Elect. in 6. Extray. 1.eod.int. Comm.

cInedidum

Extr. 1. cit. comm.de $imon. — Si tamen generali

Jmpertiri , al

Lege vel Sententia feratur Sufpenfio ('idem eft

——

j

]

dc Interdicto, non veró de Excommunicatione,

ut communiter notant DD. ) non comprehendun-

[

tur Epi(copi. c. 4. h. t. in .

duedin

Objir. x. Integra communitas excommunica-

ri non poteft.'c. . v. in univerfitatem. b. t.in 6.

(s La

ergo nec fufpeudi.

2. Peccata fuos debent te-

funda , rj

nere authores. c. 2. de bis, qua fiunt & Majori..

& qum p

& (ine deli&o vel culpa nemo debet puniri c.2 2.

V diquom.

ee R. $. in 6. ergo innocentes , fi füfpendatur

14 qui

cominunitas, non involvuntur.

V. ad t. dift.

quod difert

4t. i liquidó conftaret, omnes & fingulas Com-

T'e, qug jisde

munitatis vel Collegii perfonas effe ress & con-

Que er &o,q,

tumaces, JV. 4nt. per d. c. $. inf. Siin Communi-

Brcommunica

tate fint alique innocentes vel minüs nocentes,

fnfio,fed er

ui plerumque coutingit. C. aut. At. N. conf. &

Wr, quod pii

parit. quia per fufpenfionem Communitatis in«

it fícit loca

nocentes non privantur juribus & fun&ionibus ,

itntr finfi

quz ipfis qu4 fIngulis competunt ( uti tamen fie-

W M

ret per excommunicationem ) fed iis tantüm, quz

Tm pf

competupt Collegio vel Communitati quZ tali,

V nenlyg

cujus fünt membra, ut v. g. eft jus eligendi Prela-

tum &c.

Mi

Ad 2. difl. conf. nen involvuntur quo-

ad ea jura, qui innocentibus quà fingulis compe-

E !

tunt.

lii locs (Q

l W

DeSententia Excommunic. &c, 8:3

i

W

1

L:

l

1:

tunt. C. copf. que ut Communitati. N. copf. quam-

mwæ

oj

vis enim ex hoc indire&é aliquod gravamen re-

j

lls

f

dundet etiam in innocentes, Jura tamen involvi,

|

TM

" Eui*ï

h

& illud pati voluerunt etiam innocentes,

Dereliquo difces ex di&is de Cen[uris in gene-

(5

dünm F']

f2,à quo,in quos, quo modo ,

& quam ob

mü u D]

VM

caufam ferri Sufpenfio ( uti & Excommunicatio,

:Plf. (m

N

ac Interdi&ium ) valeat , & à quibus Abfolutio

9!1»

UM

J

l

/

impertiri , eafü quo refervata vel non refervata

]

i

!

eft,

t

J Hlmhfr d ï

De Intcrdi&o.

—

t

Iutevdiclum , huicloco proprie fumptum, eft 17

710

Cenfnva. Ecclefiaffica , à sfure vel Homine lata vel

od

ferenda , — privans ufu ( feu participatione) tam

TA

a&ivo quàm pa[fivo Officiorum Divinorum omni-

ho

um aliquorum Sacramentorum , ? [acra fepultu-

Mi

'

T& , quà talium , feu quatenus funt res facrg, per

[

3

, M

À

quod differt ab Excommunicatione & Sufpenfio-

x egta

ne,que iisdem füb alia ratione privant, ficut quo-

"

que ex eo, quód privet paucioribus bonis, quàm

Excommunicatio, & non felüm Clericos, ut Sue

f früm

Aliud eft Zo«

C a

fpenfio , fed etiam Laicos afficiat.

u

gl

I^

£ale , quod priacipaliter directé & immediatée tan:

tüm efficit locum , ne in eo peragantur & parti-

i

[igii

cipentur fun&iones facre, v.g.in Ecclefia, Civi-

T

tate &c.

Aliud Períozale, qued immediate &

ggmwmw

m

tantüm perfonam vel perfouas, v. g. Titium, Pre-

torem, metnbra communitatis, cives &c. afficit.

m qgk ttlï, |

Aliud Adixtum , quo tam locus quàm perfonz

äüwü

MM

Si feratur in lo»

fimul irnmediaté afficiuntur.

ii

d

«um plura loca centinentem , v, g. in Regnum,

s g

9[07

m

!

$14 LIB. V. ITTULUS XXXIX.

j moriem'x a.iF

Provinciam, Civitatem, eft generale locale ; fi fera-

d i

gp Bu

tur in unum alterámve particularem locum, v. g.

li Viülidï 3

determinatam Ecclefiam , Parochiam, eft Jocale

"II

fpeciale feu particulare: ubi obferva, qu&d inter-

di&o loco principali etiam cenfeantur interdicta

,;æd,inö-

accefforia & annexa, ut,fi Civitas interdicatur,

yfrmtio,

etiam ad Suburbia, fi Ecclefia , etiam ad Capellas

H ]s 1 qu'l :

& Cameterium contiguum exporrigitur, c. 17.

n fedisfece

spílterint, nf

h. t. in 6. licet aliàs odia fint reftringenda.

Si

ferarur in totam aliquam Communitatem , Colle-

ioge eft Ma

gium, Capitulum, eít Per/onale geserale, ac officit

pm 5 ]

if. df, quo !

omnia & fingula membra , licét aliqua careant

qu funt 40l

deb &ó, quamdiu membra funr, & ubicunque funt.

€. 16. eod. in 6.

Qu autem caufam non dede-

tri u Stcr

runt Interdidto, liberantur, fi membra effe defi-

Malmorum, :

nant. Siautem feratur in unam,vel plures perfo-

aloco fpecis

nas certas & particulares,eft Perfonale particaulare.

ttio ofei, cr

Perfonaliter iuterdit,fi nominaum & publice fint

Wun, mytttu

denunriati, funt vitandi feu non tolerati.

ExtraV,

fs Xc, ened

ten Concior

Ad evitanda Marini V. Ceeteri fuotfolerati. In-

dittüroiori $

terdictum locale etiam requirit aliquam denuntia-

fione Offiior

tionem , faltem, fi à Jure jam fit latum, declarato-

riam. Denique fi Interdictum habeat omnes effe-

Nli, inqy f7

Gus poítea recenfeados, eft torale,fi folüm unum

1l conceditur

vel alterum, eft partzale,ut fi alicui tantüm interdi-

VMf od cor

catur ingre[fus in Ecclelam , quod apud Praiatos

its anfem Q

Ecclefiafticos loco Excoznunicationis vel Sufpen-

IU t (rbn.

fionis, ex quibus facile redundat incommodum in

ïione Gt)pina

fubditos, ufürpari quandoque voluit Tridentinum.

mmanm, atQi

D

18

Dico Effe&us Interdi&i eft 1. Obligatio illud

f»ca:im Interdjé

fervandi , ut patet.

2. Privauo usüs Sacramen-

76 Btb

torum quorundam aCtivi & paffivi,ut adeó illicite

L TT

coaferatur & füfcipiatur Qrdo, Extrema Un&io,

nifi

j XXXE'

DeSententia Excommunic. &c. 814

MWM

My);

h

nifi morientii aliud Sacramentum adminiftrar ve-

muh

Mi

"d

queat, item Euchariftia, nifi moribundis per mo-

in

B]

ll

i,

l

L

^M

dum viaici, Matrimonium cum benediCtione nu-

L t

&

ptiali. c. 1 1. depennit. & vemi[.c.43. y7.b.t.c.16.

] (C"fei

24. €od.in 6.

Licité tamen confertur Baptiímus,

U 'Pra« ^

lfq»

Confirmatio, & Penitentia; licethoc Sacramen-

Ui P

NI

ij fïph

tum iis , qui dederunt caufam Interdicto, ante-

'w"

)

LUA

i

fl

quam faüsfecerint , vel fuffiGentem cautionem

J

^m

prefürerint, negandum fit. c. 24. cit.. Permiffum

A

"JCM

quoque eft Matrimonium fine benedi&tione con-

du

|

tf

jugum.

3. Privatio Offidorum Divinorum c.

N

W

QU

"

16. cif. quo nomine veniunt fun&iones facre,

Du

qua fiunt à Clericis publicé & ratione Ordinis fa-

ü

cri, uti Sacrificium Miffe, Horarum Canonicarum,

Píalmorum, aliarmque Precum Ecclefiafticarum

in loco fpecialiter deputato decantatdio vel reci-

APMTAM,

tatio, olei, chrifinatis , aquz, cereorum, palma-

U IQS M

[

j

rum, nuptiarum, veftium, templi, vaforum, alta-

V, )

ris &c. benedi&Ctiones publice.

Permiititur ta-

i

men Conciones habere & audire.

Ne autem ex

Ca !

diuturpiori Sacramentorum , & Divinorum omif-

IT

li

WUU

fione Officiorum, tepefcere incipiat devotio po-

puli, in cc. 57. 24. citt, in Interdi&tio locali gene-

rali conceditur, ut femel in hebdomade celebre-

JW mn

tur Miffa ad covficiendam Evchariftiam, in Mona-

p

[

fleriis autem quotidie Miffe & Divina Officia ha-

beantur, at fübmiffa voce, januis claufis, fine pul-

Mä. !

fatione campana, & tintinnabuli ad Sazcus & ad

.';z:ïwm,mm*.i:*xx |

J

Klevationem, atque exclufis Laicis, & Clericis no-

.:,:ïi:z'vïütcm

minatim interdiélis :

dein ut feílis Nativitatis

iif

j

od

Chrifti, Pafchatis, Pentecoftes, & Aflumptionis

] W ) IN' DL

B. V. aique ex Conffit. Excellenti[fimi. Eugen.

M

io NN j

ng

IV. in fefte Corporis Chrifti ejusque tota oCtava,

av Aaw

m

aper-

*

$16 LIB. V. TITULUS XXXIX;

ySentent

apertis etiam januis, pulfatis campanis, & cum

oniotit

omni folennitate celebrentur Miffe & alia Officia

i Ercom

qrferatam.

Divina.

Quando autem perrmittitur celebratio

Miffa, cenfetur quoque permiffa Communio fa-

jmpellunt

Cr3.

4. Privatio fepulture Ecclefiaftice. c. 1 1.

sriitio, ite

£it. C. 3. 24. de privil. Excipiuntur tamen ibi per-

am jf fant

fong Ecclefiaftice , que, fi perfonaliter non fint

au Yif (

interdi&z, in loco interdi&ó aliàs ad fepulturam

Quares, qa

deputato fepeliri poffunt , at in filentio ac fine

; dffemt 4b

pulíu campanarum.

Ceffante Interdi&o etiam

fvf C

aliorum co:pora, in loco non facro fepulta, trans«

ia ab Of

ferri ad facrum permittuntur. Notandum adhuc

wotort adi

eft, quód, ubi perfong tantüm, non locus Inter-

Bo (ceteos

di&to f(uppofitus eft, di&tz privationes non pro-

tis vel Ecdef

cedant, cafü quo interdi&ti funt zolerati, feu no-

hp z.

minatim non denuntiad, fi nimirum fideles reli-

b lnerdido,

qui, uii faltem ex jufzs caufa poffunt, ab iis requi»

dütrentert,

rant Sacramenta, & alia Divina, vel fepulturam

Praeter recenfitos.

nfeumdgn

facram iis indulgeant.

i , w

Effe&us indire&i funt alique pena violati In-

15

enteàdátione

terdi&i; nam Clerici, tam Regulares quàm Secu-

faone if

Jares, fi violent Interdi&tum perfonale per aum

Neffitért, n

Ordinis aut locale per celebrationem Mifle, irre-

'te debet ef

gulares efficiuntur. c. 1 820 .. ín ó.privanturJure

Atet Cerfürgm

ele&ionis a&ive & paffive. c. 1 2.cit.c. 1. de Pofful.

Pial. incurrunt fufpenfionem ab Officio, Benefi-

li fettper gl

"lteridtm

cio, & jurisdi&lione. c. 1 9. de ExcefJib. Pral. Re-

ligiofi autem, etism exempti, non fervantes Inter-

l]

di&um locale, quod fervatur iu Ecclefia Cathe*

drali, vel Matrice, aut Parochieli illius loci, incur-

: Verbol

runt excommaunicationem. Clem. 1. b.t. u & fe-

interdi-

$UL

pelientes aliquem in loco imerdi&o, vel

&um

!j

EF

-

LUSXW'

De Sententia Excommunicat. &c, $17

!&"ä

It MM

1

W

&num nominatim denuntiatum. Clem. 1. de fepult.

I! e'mllht f [ll

Eandem Éxcommunicationem , & quidem Ponti-

rf

Éci refervatam, contrahunt Demini temporales,

1 g "ml

|

qui compellunt Clericum ad celebrandum in loco

u.,

HA u

LUR

interdi&io, item interdi&i denuntiati, qui , poft-

quam juffi fünt, non exeunt de templo, ubi cele-

WO.M

MTM :g

bratur Miffa, Clemm. z. b.t

EIIW i

Quares, quid fit Ceffatio à Divinís, & quomo- 20

H Lula ']

do differat &b Interdidto ?. &. r. Eft probibitio

Xtmey

&celefiaflica, Clericis impofita, t $ aliquo loco ab

I

j

(X

n

füineant ab Officiis Divinis, & quorundam Sacra-

L

(

Mn'

mentoram admiuiftvatione ob grave 4licujus: deli«

Gum ( cedens in enormem injuriam Divini hono-

MAUR DUD

l

ris vel Ecclefie ) i2 contefl ationem meroris. v. 1 1«

1]

j d

[

de Spon(al. £. 2. $. de off. Ord. in 6..— 9. 2. Differt

&b InterdiCto, quia prohibitio dire&& non fpe&tat

Ti

lr

E 'M

delinquenter , fed Clericum,non in peenam, fed

j W

NN

NU

R& Y

in fignum doloris ob lefionem honoris Divini vel

Ecclefie , ut hoc modo delinquens excitetur ad

"

GH' '

emendationem , & ad reparandam congrua fatiss

fa&ione offenfat : quod fi intra menfem non

! y

t&

!

HM

prefüterit, neccaufa Romam delata fuerit, defi«

nere debet ceffatio à Divinis. c. 2. cit.

Unde ap-

nt

)im

Deinde Ceffatio à Di«

L

"

paret Cerifuram non elfe,

j ia

li

vinis femper ab Homine, nuiquam à Jure, indicie

jod

j

jf

VUn

tur, Interdicttim veró ab utroque.

Ari

Auh

g quut

IITULUS AL

Hm

1Waü j

De Verborum Significatione

Mx

thOU N

!Ut

SUMMARIUM

U

1. 2. Verba funt accipienda juxta metiteim profe-

wö "

TET5

Dari I

Eff

Quo-

er8

LIB. V. TITULUS XL.

feVerb

jpeteri

3. Quomodo, fi dubia fint,. interpretanda.

4- Generalia an generaliter intelligenda.

qu

qio. 4.

$. Quid operentur fpecialia, € geminata.

d pcrfor

üm in toto ]ureþplurimüm interfit Legislá-

asfpondeant

torum mentem atque Legum fenfum ,

. operenti

Agentar fape

qued utrumque vel maxime genuina vo-

cum fignificatione & intelligentià obtinetur, rité

dim impropti

perfpe&um habere, ideo ad finem Juris utriufque,

sgutus, praj

Canonici & Digeftorum, ponitur titulus de Ver-

sres fübjeQe

borum Significatione, de qua pono fequentes re-

fs vleat po

gulas &.

fimantür contf

Dico r. Verba funt accipienda juxta mentemm

fertetin Legib

& intentionem proferentis, unde de illa liquidó

quantum feri

conftiterit$ hec enim velutRegina femper atten-

$: quod tam

di debet in qualibet difpofitione. /. 69. pr. ff. de

Wt — u DI

Legat.ILL. c. 6. b.t. Unde illud receptum : verba

t (oteris qte

intentioni , mon intentio verbis defervire debet.

i & Tib

Mens autern proferentis precipué elucet vel ex ra-

Cotmribu,

tione adje&a, qu& eít quafi anima difpofitionis, &

Dio s. J

quafi idem cum mente loquentis: vel ex verbo-

It//gendi,ir

rum propria fignificatione, quam habent ex infti-

PIETE COnfeny

tutione fua, aut potis communi peritorum ufü

LL pra|

& acceprione. c. 2.de translat. Epifc. c. 1 2. de De-

hd brocardicm

cimis. l. 69. cit. Nifinimivrum ex verbis in propría

tdegyy iif

fignificatione acceptis fequeretur abfürdum, vel

"Wione ina

difpofitio careret effe&u, vel fubjeCta materia, aut

antecedentia & confequentia non paterentur ver-

Jl

Midf,

ba proprie accipi. /. 69. c. 6. citt. l. 7. ff. de R. .

"

lag

II jn

Dico 2. Si verba aliqua modo fupt dubia &

L'f

N

ambigua (nam in claris non habet locum interpre-

!u

tatió) ita funt interpretanda.

I. Ut quàm maxi-

li fm]demr

mée confenent mentü loguentis aliunde cognit,

!

2, Ut

m

i

I

l

!

De Verborum Significatione, 819

""m

Ü

2, Ut eviteturiniquitas, peccatum vel prejudici-

ï'l, (

um tertii,

P

3. Ut evitetur contraditio, vel Juris

correCtio.

4. Utconfonent rei àc materiz fub-

j

je&e, vel perfonis, circa quas proferuntur. $.Ut

iï." T

l

IN

correfpondeant przcedentibus & corifequentibus,

M -.»;

6. Ut operentur aliquem effeQum: licét potiüs

(

fuftiaeatur fuperfluitas, & carentia effe&its, vel

Ál

iïz'::;

|

n;

u

etiarn improprietas verborum, quàm abfüidum,

il

r

iniquitas, prejudicium tertii, vel aliquid ultra li-

tnites fübjeCtie materid.

7. Ut difpofitio vel

M n

a&us valeat potiüs, quàm pereat.

fumantur contra proferentem, quàm pro illo, prae

t

!

fertimin Legibus & Contra&ibus, fervatá tamen,

i

quantum fieri poteft , &equalitate inter contraher.

lrainru W

tes: quod tamen in aGtibus Judicialibus non pro-

TE

cedit.

Ita DD. communiter ex vaáriis Legibus,

CUM

Pr& ceteris pretiofum thefauruin exhibent Bar-

m

boía & Tabor, feu Tabor ad Barbofam js Locíé

TATIT

M

Communibus, preferiim in Zxiomatis.

vt i

Dico 3. Verba generalia generaliter fünt in-

1

I

telligenda ,ita ut ornnes fpecies & ad omnia füb

at

genere cohtenta regulariter extendenda fint. /, 1,

a

Jf. de legat.praft. l. 15. $. 26.ff. de itijur. Unde

h.

rlZ.dlDf' |

illud brocardicum : i lex non di[linguit , neque

n

80s debemus diflingueve.

Id quoque procedit in

AV

W

j/d M

propofitione indefinita, & figno univerfali, Olfiji,

M M

d

ntullus, nou affe&a , cüm zquipolleat locütioni ge-

j

«

nerali,

il

€. 22. de priyil. L. 1. . 4.ff. de Off. Praf.

h

Ubi.

Maximé in difpofitione Legali. c, 1. de

N..ul"üd

ii

Conftit. L. 8. ff. L. s. C-de Legib.

Nifi nimirum

,5:1

J 'ïnmgp

adfit caufa reftringendi, quàlis eft; fi generalis di-

ib

git?

fpofitio fundetur in ratione fpeciali eáque expret-

fa, que tamen ad omnes fpecies fe non extendit ;

':cluüiï]

j

u

Eff 2

áü

D

$20 .iB. V. TIUTULS XII

fi fubje&a materia non patiater generalem intelle-

jnm pr'mcipali

&um: fi abfürdum, iniquum, prejudicium terüii

jnm wtilitatel

iionbun í

fequeretur ex illimitata acceptione : pariter ge-

neralis locutio extendi non debet ad graviora ex-

Tffndo fmiam,

wf de Af

preffis. c. 1 5. de Refer.

Nec ad ea, quz fpeciali

neta funt digna. c. 2 1.de R. d.in 6. Necadilla,

e;(io in Scholis

dirs; quam

quz de Jure vel Confuetudine poftulant expref-

fam mentionem. c. 4. $. de Procurat. in 6.

Ne«

dfetus de s

que tunc generalis locutio includit omnia fpecia-

jus, vel fais li

lia, quando certa quzdam exprimit in fpecie, nifi

(ins, Derboft,

exprimat per modum exempli.

i, i proin

Dico 4. Verba fpecialia plüs operantur, quàm

$.2 Ngil

generalia, h. e. fpecies derogat generi non genus

vesfententas ,

fpeciei. /. 1 5. $. 26. cit. l. 41. ff. de pen.l. 8o. ff

tales , exLeg

de R. j.. Etverba geminata plüs, quàm fimpli-

qe ferviunt Y

cia. per/. 32.ff. ad S. C. Trebell. quia geminatio

«eufos rité d

indicat magis feriam, & enixam, omníque metu

vebis & brevt

liberàm voluntatem.

w,qu d.

qidem regi

Jam confiog

TITULUS XLI.

Legibus & Cs

De Regulis Juris.

&t Repulanon

SUMMARIUM.

(uzetiom can

itor primim

1.2.3. Ingre[fus. Regula Suris quid & quotuplex.

tiorjn fine P

4. Quain vim babeant Regula, Suris authentica.

1: Mepilus Jur

$. Patiuntur (uas exceptiones-

&. Exceptio firmat regulam in comtravium.

m uisim g

,:rioribus tf

9. 8. Quot [int Regula Suris, & quanam Suris

Canonici.

"t fs QOti(ig

"ss & vert

l

^tCiendum 1. Ut curfum meüm, fecundüm le«

ges Juftitig in V. Decretalium libris com-

) Npulis

W Doarïnales:

prehenfas hucufque inflitutum, ad DEI

glo-

.1meLegisJatori6,

i

DT

|

De Regulis Juris

82I

ax(f gbvle '31 !

(

gloriam principaliter, tum veró ad meorum Difci-

Pæ d(umw

pulorum utilitatem , fynceriffimé ordinatum,non

(puoe T i

extra rhombum faltando, fed fecundum regulamn

m hi

N

currendo finiam, breviter adhuc aliquid dicendum

M qïmh

l

las

fupereffe de Regulis $uris, de quibus fufior expli-

n

JW xïiml l],

catio in Scholis dari non confuevit, nec ordinari&

Uep

inLibris; quamvis non defint, qui vel peculiares

iePWü M "

tra&tatus de iis ediderint, uti Dynus & Petrus Pe-

Vil i

ckius,, vel fuis libris annexuerint, ut Henricus Ca-

Lorc f [p

'

nifius, Barbofa, P. Streinius, & noviffime P. Wieft-

li

ner,qui proin ulitiffime infpiciuntur,

UAV

S. 2. Regulas Juris nihil effe aliud, quam bre-

14

K

N

vesfententias, axiomata, & propofitiones gene-

411 il

u

"l

1

rales , ex Legibus vel SS. Canonibus dedu&as ,

nl W

J

quz ferviunt velut generalia quzdam principia

j

ad caufas rite decidendas , generalibus propofita

n

verbis & brevi fententia; nam retula eff , qu&

He

rem , qua eff , breviter enarvat. l. 1. üp b. t.

qmdem regule non conftituunt novum Jus, fed

jam conftitutum fupponunt, utpote deduGz ex

yu

Legibus & Canonibus jam przcedentibus; nam

u)

ex Regula non fit Jus,fed ex JureRegula. /. 1. cit.

3üïb

U

Quez etiam caufa fuit, ut tam Juris Canonici Corn-

*ä?u

!

pllator primüm in fine Decretalium , quàm Impe-

j

» ,ujcquaru;b

l

rator in fine Pande&arum , ex profeffo pofue-

'W

J -u) MWHW

rint Regulas Juris, tanquam fummam & compen-

^

L/v

dium Juris,jam anté conftituti; licét hinc indé ia

prioribus titulis jam aliquas infperferint.

Unde

ï

NT

( quamm

l

fine Juris notitia non fatis perfeQé penetratur

]'J

n

fenfus, vis, & veritas Regularum.

S.3. Regulas Juris dividi in Authenticas, ,&

É

n qo

mere DoCtrinales: Authentice funt, quz autho-

ul

j

a

zitate Legislatoris , Sacri vel Politici, in Corpore

u

g;qïl Ü

Eff 35

]um,

pe

$22 LIB. V. TITULUS XLL

m

igomni

Juris, Canonici vel Civilis, przefertim in hac Ru-

j ( Regl]ïæ

brica fedem obtinuerunt: Dodhrinales, qug etiam

vocantur Brocardica, funt axiomata Juris- Conful-

L*gü gcueraliter

p o n

torum vel aliorum Do&orum, à ullo Legislatore

g, qudem T*

in vim Legum authentizata, nec in Corpore Juris

pofita, fed ab iisdem DD. deprompta vel ex Juris

sfusbfolutos

vfito, C

textibus, vel ex Philofophorum di&is, uü fünt ;

époliatus efl ante omnia. veflituendus : Sine litis

i ttgll q

conteftatione non valet proce[fus s. Privatio fuppo-

Weie Juris :

gt babitum.

l genertfitte

Quz, licét contemnenda non fint ,

non tamen nifi eauté & circumfpe&e alleganda;

m ; d pl

cüm innumeras patiantur exceptiones, nec autho-

fborm emerg,

vuietem fa

Yitatem habeant & vim probandi, nifi in quantum

fuffulciuntur Legum Canonámve auxilió, vel Cu-

Jus cece e

riarum ufuü recepta & approbata funt.

toturm us int

Qf merif

Dico 1. Qui Regulam Authenticam habet pro

fe, non tantüm habet intentionem fundatam in

teyiombus , í

Jure, ut liberetur ab ouere probandi. arg. c. 2. de

Ws a ,

AReflit. Spol, in &, fed edam jus certum, ita ut pro

Ditos,

ipfo pronuntiandum fit, nifi Adverfarius doceat ,

110 j flb

illud, de quo ett quzftio, non comprehendi fub

prebenfiin R

Regula, fed ab ea exceptum effe, J. . ff. de Probat,

Ifähfï. lh I

Jmó fententia contra Juris Regulam lata non mi-

fel iterum ob

nis eít nulla, ac illa, qug fertur contra Legem vel

Canonem, ut docent cum Peckio.

wionem & m

t, vel egdem

Dico z. Regulz Juris patiuntur fuas exceptio-

f

I

J

nes,& fubinde multas.

L

Tdum alfjg fe

Patet tum ex trita bro-

15 dboneng

cardico ,. zulla vegula fine exceptiene , quod &

ipfum non procedit univerfaliter, fed patitur ex-

Vatfus fecit

ceptionem in hac regula, Jiber bamo non u[ucapi-

tndm efe.

qur, prodita ff. 1. Inft. de Ufucap. um ex AuGo-

Dito m

yibus.

Oppones; juxta diQta priori Titulo verba

]j

1

f Oftnino.

generalia fünt generaliter accipienda, ita ut veris

ficen-

h Inpicen

m

De Regulis Juris.

$23

r T

1

hs

ficeatur de omnibus füb generalitate comprehen*

l

J ;

| !

W?H,Q

1

Vl

fis : fed Regulz Juris funt fententie geuerales*

]

l

l

ergo generaliter de omnibus contentis accipien-

Minly

H

BR

dz : ergo non patiuntur exceptiones ullas.

m.

;'WiUCmg

ii

Sunt quidem regule generales , non tamen in

i

W

uk

fenfu abfoluto,fed in sccommodo, uti hec pro-

MT

[

pofitio, Celum tegit omnia; non enim abfoluté

! HW l

ll

l

emnia tegit, quia fe ipfum non tegit.

Imó, cüm

wm l an)gr

m

Regule Juris habeant maximam amplitudinem

0fetyy

i

dä W

& generalitatem , plurimas recipiunt exceptio-

n

j

i

nes ; cüm plurime poffint circumftantiz circa

1

';x

lt

faC&tum emergere vel intervenire, propter quam

AU

M

a

jl

varietatem fa&ti & circumftantiarum variari &

lt

]

t

Jusneceffe eft, — Unde fallitar, qui exiftimat fe

L

l

totum Jus intelligere , fi noverit Regulas Juris :

ii UlV

)

cüm fint meriffimum compendium innumeris ex-

j

ii

INf

ceptionibus , ficut circumftantiarum mutationis

CUT

bus ipfa caufa, obnoxium.

N

Dico 5,

Exceptio firmat regulam ia contra

n in

rium in cafibus non excepris, h. e. cenfentur com-

Í

j

w

prehenfi in Regula, quos exceptio indé non fub-

T

n

trahit, — Eft commune axioma ex . 12.de judic.

ïs R:g:*.mïm*m

fed iterum ob generalitatern fuam patiens exce-

fecc gt

ptionem & limitationem, nifi nempe vel fimilitu-

n

do, veleadem ratio, vel corre&tio [Juris, aut ab-

s;zi::r:rfaasexcegsäa-

furdum aliàs fecuturum, , vel aliunde perfpe&ta

hat v r

mens difponentis poftulet, exceptionem etiam

VTT ia |

ad cafus fpecialiter & exprefse non exceptos ex-

sendendam effe.

" ga('».wfe

. lict

Dico 4. Regule Juris ad hanc Rubricam in

i U,W

T gn

Dige[His omnino 2 T (ducente & undecim quas

m

Tit.uhï

Legiftis infpiciendas & confiderandas relinc!uo:

1in

!

T

Fff 4

í

p

824 IIB.V, TITULUS XLI.

in Decretalibus vero extra 11. (undecim tantüm)

, Mu

in Sexte autem 88. (oGoginta o&o) reperiurtur

fona g

expreffe, quas Le&ori, qui non femperad manum

habet Corpus Juris, legendas hic ob oculos po-

N

no iisdem verbis & ordine, quibus in Corpore

Jrout Ír

Juris Canonici funt defcriptz,

, Brufm

REGUL/E JURIS.

iinuti

Prout reperiuntur in fineV.De.

, Dofiform

f

cretalium Gregorii IX.

N

i Drunm

T.

Y. Onmnis res,per qua[cunque caufas na[citur, per

easdem diffolvitur.

f, Dudti w

&. Faila,qua dubium e[H, quo animo fiant ,in sue-

. Naopa

t Priicga

liorem partem intevpretemur.

3. Utilius [candalum na[ci permittitur , quam vee

)

ritas relinquatur.

1. Semd d

4« Quod uon eft licitum in lege , nece[fitas facit

3. Mtimq

licitum.

Wihe p

f« Quod latenter , aut per vim, vel alias illicite

10 Autlul

introductum eff , nulla debet fLabilitate fub-

f/] dllh]

fiffere.

IL. i fi

6. In ipfo caufa initio non eft à quaffienibus im

( nii

choandum.

lt It fudi

"- Quidquid in facratis Deo vebus, & Epifcopis in-

lts

jufle agitur, pro Sacrilegio veputatur.

Ü 1&!1074/1!1'4

$. Qui ex timore facit praceptum, aliter , quàm

Ib G i

debet, facit, C* ideo jam non facit.

LU2

9. Offendens in uno fattus eft omnium veus.

L

Yo. Aonpoteft e[fe Paftoris excu[atio, fi lupus oves

?

Dur i,

9

comedit , C" Paftor ng

l

P

II. J5«

! Mi

n j

h

li,

Tsv

nI]

l

De Regulis Juris.

$25

N

"

"B [

p1. Jndignum eft , ut pro fpiritualibus faceve qui

li í

DO" fm

) fph

bomagium compellatur.

ii

T

:

Ü

.Ul m

J

hi

!

!

4

n

hn 6

REGUL/E JURIS.

Prout funt in Sexto Decretal.

Bonifacii VIII.

l

1. Beneficium Kccleftaflicum non poteft licit fine

in[Litutione Canonica obtineri.

J

l

J

ij

2. Poffeffor mala fidei ullo tempore non prafcribit.

Wf

4. 4ine poffe]fione pra[criptio non procedit.

4. Peccatum non dimittitur, nifi ve[lituatur abla-

um

LT.

$. Peccati venia uon datur nift corredio.

MVf

6. ANemo potefl ad. impo[[tbile oblig ari.

". Privilegium per[onale per[onam [equitur, C ex-

Á

tinguitur cum perfona. .

8. Semel malus femper prafumitur effewnalus,

MW

N

9. Ratum quis babere non poteft , quod ipfius uo.

mine non e[f geftum.

vv

io

Ratibabttionem vetrotrabi , & mandato non

i

"

li

l

l

!

N

eff dubium comparari.

.

II

Qim funt partium

jura o

b

'[cura, veo favendum

Bu od

eff potitis, quàm a&ori.

f jad

12

L

In judicis non eff acceptio per[onarum ba-

benda.

TC

*

Jgnorantia Fatli , non Suris , excu[at.

j

4

.

g, ditip.

Cnm quis in jus fuccedit alterits, juflam igno-

rantia cau[am cen[etur babere.

n

j

L]

Odia reftringi , & favores convenit ampliari.

T u

6

LI

Decet coutefJum à Principe beneficium effe

" W,

man[urum.

IJ.

17. Indultum à ure beneficium non eft alicui au-

n/

ferendum.

Fff j

I8.

|

$26 LIB, V. TITULUS XLI,

18

) Eu

Non firmatur tradu temporis , quod de $ure

Ab initio nom (ubfiflit.

nj ext

12

Noii eft fine culpa,qui vei , qua ad eum non

TCIL

eqmmtu'

20

pertinet , — fe immifcet.

INullus pluvibus uti defenfionibás probibetur.

71

2I

Quod femel placuit , amplius difplicere non

il Impurari

poteft.,

s fac

22

Non debet aliquis alteriu odió pragvavari.

y, Acio

23

Sine culpa, mf (ubfit cau[a,non eft. aliquis pu-

palis.

niendus,

h. Qm H

24.

Quod quis mandató facit $udicis, doló facere

u Db

non videtur ; cim babeat parére nece[fe.

(tt Y

2j

JMora fua cuilibet eff nociva.

26.

4j bifia

Ea, qua. fiunt à udice, fi ad ejus non fpectant

viqi

officium , viribás non fubfiftunt.

( Drgii

P

Scienti C* con[entienti non fit injuria, neque

l, uti

dolus.

4 Prftm

28

Qua à 'fure communi exorbitant, nequaquam

Va

ad con(equentiam funt trabenda.

29

i. Logy

Quod omnes tangit, debet ab omnibus appra-

[77

bari.

49 hm

30

In ob[curis minimum eft fequendum.

3I

fo. hu

Eum , qui certus eft ,. certiorari ulterius non

TM

oportet.

m

32

Non licet Actori , quod Reo licitum non exi-

fit.

[

f. Non pn

33

AMutare confilium quis non pote[t in altevius

detvrimentum.

M0 fer

34

Generi per jPeciem derogatur.

I Qj

( Mi

31

Plus femper in fe continet , quod. eft minus.

36

Pro poffeffore habetur ,. qui dolà defüt posfi-

D in jrir

ere.

I52

37

Utile non debet per inutile vitiari.

/ (fütifra

58. Ex

77

LU m

De Regulis Juris.

$27

pam,w J

Um

58.

Ex eo non debet quis fruckum con[equi, quod.

!N W

mfus extitit impugnare.

j

32-

Càm quid probibetur, prainbentur emnia, qua

tf

Mi

fequuatur ex illo.

!

m;!m

[/ M jl

(l

40.

Pluralis locutio duovum numeró eft. contenta.

41.

Imputari non debet ei , per quem non flat, fi

'*'WW

sion faciat, quod per eum fuerat faciendum

,U!)J!;r

42.

"Accefforium. naturam [equi cougruit. princi-

t

palis.

g/'

43

Qui tacet , confentire videtur.

l:

Nl

Mi

44

Is , qui tacet, non fatetur:. fed nec utique ne-

dU l

gare videtur

n

[L]

4j

Infpicimus in. ob[curis , quod e[1 verofimilius ,

Uhty ;)( "

f/

vel qzmd plerumqne fieri con(uevit.

46.

Is , qui in jus fuccedit alterius,. eo jure, quó il-

A t

le, uti debebit.

47-

Pra[umitur ignorantia , ubi fcientia non pro-

WM

batur

n

!

48.

Locupletari non debet. aliquis eum alterius in-

M

jutia aut jactura.,

42-

In pornis benignior eft. interpretatio faczenda.

du

$o.

As Legitimi conditionem non recipiunt ,

p w

neque diena.

j1.

Semel DEO dicatum non eft. ad ufus buma-

M TL J

nos ulterius transferendum.

$3.

Nen praftat impedimentum , quod de Sure

n MIMI

non fortitur effectum.

EL

Cui licet , qttod. eff plus', licet utique , quod

«

eff sminus.

il

.

Vf n

[Hm

$4

Qui prior cft tempore , potior eft jure.

i M

L

Qui fentit onus ,. fentire debet. commodum ,

p i

,j

Q? econtr4.

$6

In ve couiuuni 'potier eft conditio probibentis,

gi n

$1. C€on-

|

925

LIB. V. TITULUS XLI,

"n F.lämn m

$7

Contra eum,qui legem dicere potuit apertius ,

eft intevpretatio facienda.

ng PO (

4 (wd ili

$8

Non e[t obligatorium contra bonos mores pra-

"TT

fFitum juramentum.

$2

JDolà facit , qui petit , quod veflituere oportet

li Frufirdþ

eundem.

qifad

o

lyon eft in mora, qui potefl. exceptione legi-

j paidus

tima fe tueri.

Ed

6I

*,

Qwod ob gratiam alicujus conceditur,uon e./!.

, Mutie

in ejus difpendium retorquendum.

füfit

62

Nullus ex confilio , dummodo fraudulentum

". ag

non fuerit obligatur.

nj

63

Exceptionem objiciens non videtur de inten-

1. Nuto

tionc adver[arii confiteri.

u

64

Qua. contva Sjus fiunt , debent utique pro infe-

to, Jtth

&is baberi.

( d g

6j

In pari delicto, vel caufa , potior eff. conditio

qui t

Ts

polTtdentis.

66

Ciun non fLat per eum , ad quem pertinet, quà

V. Qiit

minis couditio impleatur, baberi debet perin-

[

de, ac ft impleta fuiffet.

DEU

67

Quod alicui f(uo non licet nomine , nec alieno

fl (

licebit.

(4. Qim (

68

Pote[! quis per alium , quod potef! facere per

ttt! d

feipfum.

0. Contya

69.

In malis promi[fts fidem non . expedit. ob[er-

pufa

yari.

É Dungy,

"»o. In alternativis eledoris eft eleclio , & fufficit

M D)

alterum adiinpleri.

[ Ifmily

71. Qui ad agendum admittitur , e[E ad excipien-

l Cmmq

dum multà magis admittendus.

lri vj

22- Qui facit per alium , eff perinde , ac fi faciat

TU

per fe ipfum.

935. Fa-

Mi lU

De Regulis Juris.

829

I4.

21!4;

^

93. Fadum legitime retrattari non debet, licét ca-

fs poffea eveniat, à quo non potuit inchoari.

II lny

SMW

T4.

Quod alicui gmtmse conceditur,trabi non de-

1

"/M 'ff [hn,

-bet ab aliis in exemplum.

j

a

.

Fruffra fibi fidem quis poffalat ab eo [ervaw,

cui fidem à fe prajlitam fervare vecu[at

l !AIW)" /

"6

Delictum per(ona uon debet in detrimentum

Ecclefia vedundare.

"n 'W m /

T.

Ratieni congruit, ut fuccedat in oneve , qm

M

fu!;[izmltur in bonore.

Mi/aln

78.

Iu argumentum trabi nequeunt, qua propter

nece]fitatem aliquando funt eonceffa.

TA MH

3v

Nemo poteft. plus. juris transferre in alium ,

quam [ibi competere dignofcatur.

TM

80.

In toto partem non ef. dubium eontineri,

81.

In generali conce[ftone non veniunt ea, qua

i|

[

Fa

quis non effet verofimiliter in [becie conce[fu-

Y1$.

n.Wh

82

Qui conira jura mercatur ,bonam fidem pra»

'Mhu

'MF

[umitur non babere

£3

Bona fides non patitur, ut femel exadium ite»

vmmlm'

rum exigatur.

84

Cim quid una via probibetur alicui, d id. alia

il W

205 debet admitti

8j

Contraitus ex conyentione legem accipere di-

n E 31! jl

gno[cuntur.

86.

Damnum, quod quis [ua culpá femit , fibi de-

mw

bet , non aliis , imputare.

Hffoo

87

Infamibus porta. non pateant dignitatum.

88.

1f

Certuim e[ft , quód is committit in legem,

jjr n

legis verba compli&tens contra legis nuitur vo

rmh AMI

luntatem.

MM T E ld

Atque

y

*

$:0 lLIB. V. IITULUS XLL

d

-—

-

1(

j

j

h

5

Atque hzc omauia cedant imprimis ad laudem

9)

n

Prina Regula omuis honeftatis, dein veró ad

regulandos Legentium mores fecundüm mentem

SS. Canonum.

Si bene hucufque fcripfi, non

aliam peto mercedem , quàm DEum ter Opti-

mum Maximurm , cujus majorem honorem, &

Vumert

dïfcentium utilitatem ,

cupio indé promoveri

qt partei

quàm maximé: fi male, & erroris aliquid , quod

vel fec

humanum eft, hinc indé irrepfit, veniam precor ,

& omnia Apoftolice Sedi ,

veritatis magiftrg ,

€orrigenda demifse fübmitto , pro qua tuenda

non calamum modó , fed & vires omnes

Wolvert

ac vitam ipfam devovi jam

à5, 6

Pride In.

16

kcceffiones

hcufatio, i

.

Moeltus, .

Y

aM^A

ä;-.

2

6

a

A&o qiY

9 C

í

2

Q t

^

2

f

&

—

A mN

Aéts bt

N

v&'y

.'Q

*

401

g

Mequííti.

^

Merg fac

Ht i.

lo here,

Kirel d

Moptio, m

lidrim, |

Qktndp

d difolys

AOCtor I

!

lm pj

INDEX

N

d5

EAC 3AC AE OAC GAS G A5 206 M o hn qac av

P rE ia dul at n R d a r Lf

— ———À MO M o MNE

5

D

[ dal

ily

i

G APE P PRP UO ETE P NP REO GPD

Wi

ïu[n

Qtt

INDEX

WJ h !

000

^

[

Numerus Romanus I. II. indi-

cat partem Compendii iftius, primam

:r?:is ii n

pur,mimpre.;o:.

vel fecundam : Cifra autem dénotat

paginam,

Wij ,

! Pgttei

Á,

Ti

Bfolvere quis poffit ab harefi, cafibus referva-

J

tis, & à Cenfuris. part. II. pag. ; 74.feqq

186.129.

Acceffiones. I. 392.

Accufatio , accufare &c. II. 49". feqq.

Acquzfítus. . 488.

AGio quid & quotuplex. T. 302.

Quo tempore prafcribatur aCtionibus, $ 6o.

f61.

A&us interni non cádunt fuüb legem humanam,

O

Requifiti ad Confuetudinem. 103.

d

Merz facultatis. $62.

Addi&io in diem, 715.

Aditio hzreditatis. ll. 89. 93.

Ad vel apud Aa teftari, $. 66.

Adoptio. 396.

Adulterium. 1l. é4t.

Quando dirimat Matrirontüm. 37 $.

Vel diffolvat Matrimonium. 477.

Ádvocatus. L. 264.

Zdilitium Edittum. 733.

E-quiQ

yo

INDEX,

JEquivocatio. 430.

JEtas requifita ad Beneficium. ivr.

yius. U.

Ad Ordines. 163.

t ad Sponfália. l. 413

$

yum, T. 24

eetiio E

Affinitas illegitima, & legitiima, 490.4.22.

Affines. 42 f.

p

Aguiáti, 408.

odfidum E

Alienatio Judicii mutandi causá. L29r,

Ejus præfc

Rerum Ecclefiafticarum. 690. feqq.

neficiati,

Feudi. 782.

feftaltas, (

Altare, l1. 198. 20t.

Bignia, Di

Anatocifmus. 688.

Blasphemit,

Aucilla, feu ferva. 384.

Jous Ca(tre

Anoatgm. I. 6j3.

Clericon

Antichrefis. 1l. 688.

Panpha

Apoftafia. Apoftata. £94.

Bulla Caon:

Apoftoli. I. £95.

Appellatio, appellare &c. $89.feqq.

Apprehenfio rei vera vel ficla. 333.

ais Y

C

Approbatio Confeffarii, 1l. 784.

Aquilia Lex. 762, 764. -

Cambium,

Arbiter, Arbitator, I. 392,

Canotiti, |

Archidiaconus. 192.

Cspellz R

Archiepifcopus. 223.

Capitulatio

Archipresbyter. 194.

Copittlum,

Arreftatio vel Arreftum, 429. 422,

Curdinales,.

Arrhz. 715. ll 257.

(utatis o

Arrogatio. 1l. 396, feq.

Nferyetur

Afceundentes confanguinei, I102. ATEI:

Áüs fortiin

Afpe&us turpes. 65 t. 654

Ut r

Affecuratio fortis, 6g r.

itdrnicne

Afylia, Afylum, 220.

, T

Auftrége. I. 320.

|

u

Au;hæn:icum. 12, Inftrumentürn. 464.448.

g

COfney

B, Ba-

(j

:

1l

"

4 [

|

INDEX.

B

] i

LOI

Baptifinus. II 208. Ejus reiteratio. $9 f. feq.

Bellum. I. 242.

Benedi&io Ecclefim. II. [ 99, Nuptiarum., 337

495-

m Lï?h

Beneficium Ecclefiafticum. 1. 628. feqq. 669.

fs

Ejus prefcriptio. 6$6.

Beneficiati.. &17. feqq. II. 5 $. feqq.

Beftialitas. 646.

Bigamia. Bigami. I, r98.

Blasphemia. II. 717.

Bona Caftrenfia &c. I. 249. Vacantia &c. 391,

X

Clericorum varia. II. 33.

Parapherna, Receptitià &c. 497.

Bulla Cong. $93. 802.

C.

Caducitas emphytevfis. I. 759. Feudi. vgr.

Calumnia, Calumniator, II $ r6. feq.

Cambium. ll. £86.

Canonici. I. 6 177. feq.

Capellz Religioforum. II. 179.

Capitulatio in Ele&ione. I. i 14.

Capitulum. Conventus. 678.

1

4

Cardinales. 2,23.

Caftitatis votum. II. 365. 370«

Refervatum. 166.441.

Cafüs fortuitus. L. 258.260.

j

Cafus refervari. II. 786. feqq.

Caàthedraticuin. Í. 194. 196.

Caufa. 1. 3 $4. 363.

Caufa finalis. I. 91.

Caufz connexaz, feu continentes, 34 $.

Caàutio. II, Is

It 464'84;6;3: 1

Pars 1.

Cgg

Cen-

INDEX

Cenfura, 795. feqq,

andmo fe

Ondüao )

Cenfüs. 193

Cenfualis contra£tus. £83.

Ceffatio Legis. I. 79. A Divinis, 1L 817

" Qmoþdl

Ceffio bonorum. I, 19,

Gcrament

Choreg an licite, ÍI. 6j2.

Chrifma. I. I 76

(xjng cidiu

(nnfangtint

Citato. 35 1.

Clandeftineitas Matrimonii. IL. 3 19. feqq.

(onfecratio

2s

Claufule privilegiorum. 747.

Bpifcopt

Clerici. 1. £03. 310

Confenfas I

Clericorüm emptio. 309. feqq

Fus,

Horneftas vitv. 603

Confüetudi

Conjugium, ó1o

Wt c

Cohabitatio cum mulieribus. 607

J continti

Bona. ll. 33

Coniradu

Contrá- do

Coadjutor. Coadjutoria. L. 661.

Codicillus. ll. 67. 74.

Contümáci

Cemeterium. 1l. 199. 221

Conxery

Cognatio. Coguati. ll. 408. 4II.

Coya Y

Cognatio Legalis. 396.

Copore:

Spiritualis

382

Creditr,

Collaterales confanguinei. 104. 468. 4I2,

ricinis i

Collatio Beneficiorum. L. 640. 668

Culps r

Collufio. II. 700.

Cultis diff

' Commodare. Commodarum. I. 703.feqq.

Cumtlitio

Compenfíatio. Il. r6

fof

Comperentiz Beneficium. 18

CUROS & t

Conclufio in caufa, , 472. feq

Concordata Germanig. 64

TTnUm ref

Concubina. Concubinariü. 608. lL. 480.4;8,

Dol re]

639

TIetgens f

(Concurfus creditorum. 20

Conditio indebiti, 1I. 24

lior, Del

litum Corj

Conditio. 35 7. an locum habet ii Matrimonio,

NIUUE,

2 $4. feqq

Cons

ls

l

INDEX.

Conditio fervilis. 384.

;l

Condu&o , Condu&or. I. 739. 746. -

)iviuist lj !r

Confeffio Judicialis & Extrajud. 423.feqq

Sacramentalis, II. 784.

Confirmatio utilis, & inutilis &c. T. £60.

Conjugicidium. II. 377.

Confanguinitas. Confanguinei. 408. 4I1I.

Ui

Confecratio Ecclefi&, Altaris. 199.

Epifcopi. 1. 137.

Confenfus Legalis & Perfonalis. 97.

1

Fi&us. 11I. 247. $ 40.

Confuetudo. I. 96. feqq.

Facit licitas ufüras, 1I. 675*

t

Ín continenti quid fit. 1. 432. 1. 31 $. 6O T.

Contra&us. Í. 245.256.

Contrá- dos. II. 484.

Contumacia. Contumax. I. 406. 411I.

Converfio conjugatorum, IL.1 5 7.Infidehum.I60.

Copia vidimáta, l. 464.

Corpore vitiati. 186.

Creditor. 1I, 19.

NI

nl

Criminis impedimentum. 374.

(

Culpa Juridica. 1. 25 8. 2,60. II. 163.767. feqq.

Culiüs difparitas. 307.

n

l

Cumulatio A&ionum & exceptionum, 1. 342.

EE

Cuftos, & ejus officium. 197.

Damnum refarciendum. iI. 763.feqq.

Doló vel culpà datum. ilid,

)d

Emergens facit ufaras licitas, 680.

Debitor. Debitum. 17. 23.

Debitum conjugale. 372. 402.feq.

Decanus, I 195.

JtinMitrïmonio, |

o

Gg8 2

De-

INDEX.

Decime, & jus decimandi. II. r21. feqq.

s. Dotrti

Earum Judex. 142.

Decretum Gratiani. I. 16.

um fgecuï

[e impediz

Decretum primum & fecundum. 41f.

Degradatio. II 775.

34*

Dele&atio Venerea, & fenfualis. 647-

fhelum. 624

Delegatus. Delegare. T. 207. 210. feqq.

Deli&um quafi deli&um. II. 498. 163.

Demonftratio. 3$4. 365.

frdefia quid

Bs edift

Denuntiatio criminis &c. j0oj-

flectio Prel:

Denuntiationes ante Matrimonium. 435.

Bnpio &i

Deponere. Depofitnm. 1. 707. feqq.

Tmptor, 71

Depofitionis pena. II. 774.

Defponfatio Clandeftina. 318.

Yophytev

Impüberum. 313.

Epijis, "t

Bpifcoyfiu

Devolutio collationis Beneficiorum. L 672.

DignitasEcclefiaftica. 630.

Bpicopus, z

Dilatio Judicialis. 366.

Brenite qn

DN

Diminutio Beneficiorum. 6$4.

Dimifforiales littere. 160. feq.

Ecoartt

Erifto, 7

Difpenfatio. Difpenfare. 79. feq. 1l. 440. feqq.

Lam, v

Diftillatio Venerea. 654.

Diftributiones quotidiang. I, 622.feqq.

Hrcetio,

Divinatio. ÍI. 697.feqq.

Excefus D

Divortium Conjugum. 470. fegq.

Brcommun

Dolus. 1.258.260.40j.

Canonis,

liommuni

Accidentalis non irritat aCtus, 407.

Domicilium, & quafi. 73. 350.

hefo, I

Dominium quomodo acquiratur. 396,

Hittuti fer

Dominus dire&us. 749. 161.

Teimen:

Domus Religiofe. II. 176.

Henpioris

Parochi. ii T

TM

l

l

Donatio. 27. mortis causà. 43;

CTA

Iater virui & üxorem. 483.

Doä.

|

Wg. :

l

Poner jj EX£

b

INDEX.

Dos. Dotalitium. 484. 486.488.

Dubium fpeculativum & pra&ticum. I. $32. feqq.

*

De impedimentis , & valore Matrimonii, II.

293.494-

ll (j

Duellum. 626. feqq.

N

E

i

Ecclefia quid. I. 689. II.. I98.216.

Ejus zdificatio, reparatio. 216. feq.

iL

2

Ele&io Prelatorum. Eligere &c, &c. I. 1 12. feqq.*

Á

Emptio & venditio; Emere &c. 712,feqq.

Emptor. 730.

Emphytevfis. 748.

Epijkis. 78.

Epifcoffitus an fit Ordo. 15 8.

iUl

Epifcopus. 224.

Eremite an gaudeant privilegió fori. 3 1 1.

Error. II. 296.

Evchariftia. I. 203.208.

Evictio. 720.

Ui

Examen. v. fcrutinium.

n W&

Exceptio. 405.

Exceffus Prelatorum &c. II. 72j.

Excommunicatio. 8or.

Mi

Canonis, 80j.

Excommunicatus. 802.

J

Excuffio. I3.

Executio fententiz. T. $91.

ïf

3,0-

Teftamenti. II. 95. feqq.

Exemptionis privilegium. 738.

Exequig, IIj;.

Exhaeredatio. 8j.

J

Expenfe. 1. 348. 584. 1I. $ 17.

D

Exponere. Expofiti, $99.

Ggg 5

F.

INDEX

F.

ht f Hæl u

gmlCldlüm

Facultatis merz aGus, I. ;62..

Falcidia. II. 92.

mneüäs Pubh(

Falfi crimen. 693.

)potheca 1

Falfitas Inftrumenti. I. 476

Fama quid probet. 440

*qumum M

Fatalia appellationis. $95

]anoïämlä

Fera. Feripeta,. ll. 796

Ferigm. I. 369. feqq

Bcofat à

ln i refen

Feudum. I. 767. feqq

ln db i

Fi&é promittens Matrimonium., 1l, 247

Fideicommiffum 70

lyegir, Il

nnifio n

Fidejuffio. Fidejuffor. 1o. feqq

Fides Catholica. I. 33

Tmmis]

Fides bona & mals, j22. feqq.

Realis, 2

Perfonalie

Filiusfamilias. 248. 2.5'3 ll. 692.

vedi

Fiícus.

107.

Femina. T. 162.444. 776. 1 18:

nyedimew

Vs

Fornicator. Fornicatio, 608, 11. 638.

Forum competens, & incompetens. T. 506; feqq

Trefcpi

Clericorum. &c. 509.

]nperium n

Caufarum fpiritualium &c. 324.

[npotentia|

Frigidi quoad Matrimonium. ll. 43r. feqq.

Tnpuberes

Fructus. I.586.

Tocendium, ]

Funeraria. ll.rrj.

heefts, £ac

Furtum. $62.feqq

hitbitum, ?

Igous, ].

Gradus Confanguinitatis & Affinitatis, 409.425.

hi ulgennæ

Grzci Clerici

366

TQUO, f

H

"

Haunoldus vindicatur. 7Ir.

i deles 160

l

Hareditas

920

uluna 7

Hares ex Teftamento, 9. fegq. ab inteftato.

Inocens nonc

100.feqq

He-

W 1l Inq[

INDEX,

Harefis. Hzreticus, $70.

?

Homicidium. 604.

Proditorium privat afyló. 2

12,6.

Honeftas publica. 265. 311.

Bypgtheca. 2:

I

Jejunium. 21I.

Ignorantia. I. 83. 551.

Excufat à peenis. 1l. 378.

An à refervatione cafüuum. 789.

"m

An ab irregularitate. 779.

Tllegitimi, Illegitimitas. 101,458.644. L.I 80.

Immiffio in bona. I. 416.

Immunitas Ecclefiaftica localis. ll. 2

I 9,feqq.

Realis. 23 1.

Perfonalis. 309.feqq.

à folvendis Decimis. 1l. 136.feqq,

Impedimenta Matrimonii, 286.

! gää

Eligibilitatis. T. 12 I.

Prefcriptionis. $63-

ts Lf

Imperium merum, & mixtum. 208.

n

Impotentia quoad Matrimonium. 1l. 43T. feq

Impuberes. 1.248.250. ll. 313. 702.

T

)

Incendium. Incendiarii. 657. 6592.

Inceftus. 640.

Indebitum. 24.

Indignus. 1.122. 123. 174*

s 434

)

Indulgentim. !l. 789. feqq.

Infamia. 5 10. 718.

Infideles. 1 66. 307. 5 62. Íeqq.

Injuria. 754. feqq.

Innocens non condemnandus. I. 232

r ; lh immw'

Inquifitio, Inquifitus, 1. $08. feqq.

In«

h

G£8 43

INDEX.

Inftitutio Canonica. I &£4.

Taftitutio hzredis. 1l. 79. feqq.

i ] 4

luftrunentum. I. 464. feqq.

j 129

Interdi&a poffefforia, 39'7. 402.

Interdi&tum Centura, 1l. 21 3.

Wemium. |

Interdi&um Ecclefi. 439. feqq.

jeguum. »»

Iaterpretatio Legis, 1.

76. feqq. Privilegii, Il y4 r.

jggtus, L. 2

Verborum. 8198, -

fagilator, !

Interftitia, I. 16 g.

Jagms, !

lotrofus, 657.

egiimitis.

Ioventarium. 1. 9r,

epitimatio

Inveftüitura in beneficio. I. 664.in feudo,

178.

Lenocnium

Irregulares, T. 163. ll & 14, feqq. 719.

feqq.

ln 38

Irregularitss, 614. 719.

Le, 1.5d

Irritstio, lex irritans. I. 4r. feqq.

Ler pem

Irritatio voti. 1l. 169.

Lex Comt

Jubilzum. 792,

Vibelus, 4

Judzi. $62. feqq.

V, m

Judex. ejus officium. L. 26£,

T. l.

Putatitius, 500.

fegq. 230. feqq.

Vine tor

Puniens. ll. 77*7.

Jis pende

Delegatus. Ordinarius,

I. 206. fegq.

Judicium. 296. feqq.

Litigiofa

Litis cont

Juramentum, 495. feqq.

Locs Meli

Promifforium. 490. confirmans a&um,

. Calumnie malitiz, veritatis &c.

494.

Locator, ]

363.feqq.

Tucrum, L

Adje&um pa&o hzreditario,

ll. 30g.

lucrum ce

Donationi, 5r.

Jurisdi&io. L. 20g.

linri, $

Vicarii Generalis, 199, feqq.

Confeffarii, 1l. 748.

Magïa, [4 )

Jus vari& accipitur. I, 2. feqq.

Mägmer, f

Tor vora,

Naturale, Gentinm, Canonicum

» Civile. 4.feqq.

'

Jus Patronatás, 1l, 10. feqq.

ts 2

L

Mi

INDEX

i

hk

Lefio. I. 284

^

Laici. 119. 666. Il. 132. 144

Laudum. I. 292.. 294

Lauuemium. 750. 75 f*

*

q Pm: Cg; l

Legatum. ll. 73. 74

IM

Legatus. L. 216

Legislator. $2.feqq. 69

Legitima. 1l. 83

Legitimitas prolium, 446

I(M

Legitimatio prolium. 462.

J

Lenocinium. 64I

PT

Lepra. 38r. feqq

Lex. I. 38. feqq. Dicecefana. 225

u

Lex peenalis & irritans. $9. feqq

Lex Commifforia. 71j

Libellus. 347. feqq

Liber, feu ingenuus

397

TY

Liberi. I. 185. 1I. 384

Linea confang. & affinit, IIL, 408. 4253

Lis pendens. l. 417.

Litigiofa res vel a&io. ibid.

MA

Litis conteftatio. 558. feqq.

Loca Religiofa, Sacra, Pia. II. 176

Locator. Locare. 1. 139, 742

m n 4j

ii

Lucrum., Lucrari. 189.

""

il

Lucrum ceffans. Il. 680.

Luxuria, & ejus ipecws 63T. feqq

Magia. 697

d

Magifter

$T

M3jora vota. 1. 127. 682.

Majoritas.

232-

mcum,,lee l

Maledi&um, Malédicus. II. 716.

—

Male-

1

Gsg j

INDEX,

Maleficium. 451. 699.

!

—

!

]

—

yhurt aíe

Maleficiati, 431. feqq.

m

]

il

fiber

Malitia an fuppleat etatem, 313. 31".

Mandatum generale & fpeciale. I. 20r.

yedfts 61

2;69-&(19

gtf ^

Matrimonium II. 27 j.feqq. confcienti

& 279..

Cum dubio Juris initum.. 293.

yietnti

Clandeftinum. 5 r g. feqq.

feorio f

jigorzto-

Catholici cum hgretica. 308.

Infidelium. 16o.

Nom'ma, aC

Sub conditione. 314 feqq,

yonris, 24

Impuberum. 3 17.

yovtlit M

Clericorum. I. &r1o.

Yorttio. II,

Infolubile. II. 470. 474.

';m'xfxms, '

Invalidum qui reftaurandum. 449.

Noyum opi

Mendicantes Religiofi, r $0. j j6. 739

Nullss.

Menfis Papalis. I. 648. 6jI.

Nptiz. 1

Metus. 275. feqq.

Minores feu Minorennes. 2

48. 25 2. 284.feqq,

Miffio in profeffi

Ooeent

onem. 4I6. 664.

Modus. Il 354. 362.

Qhlariones

Móhatra, 688..

Ubligatio 1

Mollities. &4&.

Obligstio N

Monafteria, 177.

Obreptio. ]

Moniales, ^?2£.

Occultum, |

Montes Pietatis. &8&,

Odiofa [ex,

Morgenatica, Matrimon, Morganat.

279.

Offcia Divin

Mortuaria, II E

Offcium, p

Motus turpes. 64'7- 649.

Olea facrs, ]

Munera. I. 237.

Otdines Cler

Munus à lingua,

& obfequio. II. j32.

Male füfce

Mutilatio. 614. 616. 61g.

(tdo Cognitic

Mutilari. I. rg6.

(io creditoi

Mutuum, Mutustarius, II, 672.

"ritgle Inf

N. Nata-

H

INDEX,

N

31 3[1,

Watalium defe&us. T. 1-892,

l

|

4l

Naturales liberi. JI. 101. 452*

Qorf

li

Neceffitas extrema. 666.

Negatïva, 1.438-*

4

Negligentia. 142.

Negotia facularia.

IL 239.

]

Negotiatio. 240. feqq.

Nomina, ac debita. 688. T. $82«

Notarius. 297.

Novalia. 462- feq. 123:

12/7, feqd.

Novatio. Il. 16.

Noyitiatus, Novitii. I$40: feqq.

ii

Noyum opus. *728. feqq.

.'

j

Nullitas. I. £. 76. $23:

Nuptie. ll. 140. fecund&. 49I.

O

"

Obedientia. 1. 246. ll. T

!

Oblationes. ll. 146:

Obligatio Legis. I. $7-

Obligatio Nataralis & Civilis. 24

j ll 12.

Obreptio. I. 87.

Occultum. H. 499.

Odiofa lex. I. 7 . privilegia. 1l. 742*

Offidcia Divina. 294.

r V

Officium, prout eft beneficium duplex. L. 639.

Olea facra. I. 176.

Ordines Clericales. I53.

Male fufcepti. 166. 1l. 723.

l

2

Ordo cognitionum, I, 373.

Ordo creditorum. l: 20.

Originale Inftrumentum, 464-

P.PaGa

E

INDEX,.

j m

P.

IOR

| Hmeücoïüm

PaEta fuper hæreditate

Dotalia.

[artomacil

4

yie Ordin

Pa&um Legis Commifforis. I. EE

Simoniacon

Pa&um, prout differt à conttatu, 24f.

De re turpi. li. TO7.

Simoniacum. $35. 1$40.

imalis leX.

Yenteitid. f

Pallium Archiepifcopale, I. 343.

hyriteotiatia

Papa. 220. feqq.

Parapherna, Paraphernalia, 11, 487«

Pollodo, V.

Polygamia.

Parentum confenfus. 261. 280.

Pofíefio, T.

Parochia, Parochianus. rr18.

Parochus. T. 228. l. IIj. I20,

* Mysfo

Pofiefiorc

Parricidium, $9 T.

Poffefforia

Patriarchz. I. 222.

Patronatus, 1l, I g0.

Poftulare,

Patronus. r8r. I. 264.

Prbenda, (

Paupertas Religiofa. 1l 1"3.

Precedewta

Peculium filiifamilias. [. 249.

Tredatio,

hiels, &

Clericorum. 1l. 35.

Penfi. L. 629. 68&.

Preferbere

Percuffio, Percuffor. 1I. 714-

Ejus req

Peregrini. L. 7r. feqq, I9I.

Impedim

Periculum amittendz fortis. ]l, 698I.

Prefcrptio

Rei empta vendite, ]. 731

Prefentatio

Permutatio, 1. 7&1.

'e(istiones

beneficiorum. 764

Ptfünptio,

Perfonatus. & 20;

Mevericatio,

Pignuus. 1l. 2. fegq.

'tventio, ]

Plus - petitio. I, ZT

Prerariæ, &

Penaz. ll 772. feqq.

RCGS Drime.

Sponfalibus adjega, 2j7.

Ttlio eliptior

imoniacuml

Pena

INDEX.

Ponua binubentium. 491.

Hereticorum, $72.

Contumacium. I. 41T.

Male Ordinantium & Ordinatorum.

166.

Simoniacorum, ll. 166.

Peng ignorantia. ll. 578.

Poenalis lex. I. $9.

!

Penitentia. 1l. 79 1.

Peniteotiaría Romana,. 44.

»

Ut

Pollutio. 1l. 646.

Polygamia. Polyviria. 339. -

Poffeffio. I. 378. feqq.

Ad prefcribendum neceffaria. $26.5 $0.

Poffeffor bonz & male fidei. 38 5. $ 22.

Poffefforia remedia. 396. 402.

Poftulare. Poftulatio. 108. 264.

Prabenda. 627.

Precedentia. 239.

Predatio. 11. 658.

Prelati, & Prefecte Regulares. I. 2277.

Praefcribere. Prefcriptio. 5 15. feqq.

Ejus requifità. $22. tempus. $27. $ j 1. feqq.

Impedimenta, & iuterruptió. $6j.

Prefcriptio beneficii. 6$7.

TU

Prefentatio ad beneficium. 1l. 186.

;

Preftationes Annug. I. $ 46.

Prefumptio. I 4779. feqq.

Prevaricatio. Praevaricator, 1l. $ 16;

Preventio. L. 327.

Precarig, & Precarium. 1l. 7ot.

Preces prime lmperatoris. 19r.

Pretio einptionis - venditionis. LU

Simoniacum. ll. 532.

E

Pr

Ia

INDEX

Primicerius, I. 196

u de la-uü

Q gj n 0

Primitig. ll. 1 4$.

Privatio Beneficii, T. &09. feq. 668

vuurrià fen

Privilegium. ll. 734. feqq.

Fori & Canonis. L. 6o6

Probàre. Probátio. 433. feqq.

ocnia, 1

onurm ib

Proceffus Ordinar. & Summar. 298. 301.

Procurationes vifitales, ll, 195.197.

ina, Rapt

Procurator. I. 268.

pus. 1

Jyihabitio

Ad Matrinionium. 1l. 223.

Profeffio Fidei. L. 34

Jepiiia b

Religiofa. ll. 141

Weconvént

Promiffo. I. 491

Neafito

Berieficii nou vacantis. $69

judlc

Proprietàs. 390. feqq. 767

feditus B

Prorogatio. 342

Ngtli, £

Protocollum. 464

Negtn, 46

Provifio Beneficialis.

640.

legrda Q

ieTr

Provocatio ad Divinum tribunal, ll. Z45.

Puberes & Pubertás. 313.317- 702. feq.

Wegulg Ca

Publicatio atteftationum, 1. 453.

Jegile hr

Pueri, ll. 702. quomodo puniendi. 703

TMepularium

Áu obligeutur Legibus. I.71.

Nelatio, ]

Pupillus. 248.250.

Relaxanojuj

Purgatio Canonica, 1l. 749

Mderium, :

Vulgaris. 7$0.

Klgo,, &

Purificatio poft partum, L. 215

Rehgwü; Yel

Rehqmæ Sqni

Q.

Tiffo con

Qualitates Ordinandorum. I62

»

Promovendorum ad Beneficia, i"r.

Htifines. Y

Quarta Decimarum. 1l. 144

"üttitio T

Quafi- contradtus. 2

*

lii fo

Qua-

I'XU

INDEX

Quafi- delidum. 763

Querela inofficiofi. 82. 94

Quitantià feu quietantia. L. 465

K

1

Ratiocinia. 184

Q ?52 M

Rationum libri; 475

D

Rapina, Raptores, ll. 657. 659.

Raptus. 3 $0. 640

Ratihabitio. 326. $oO

Receptitia bona, 397

Reconvertio. I.3 $4.

Recufatio Juratenti calumnu. 364.

judicis. $86.

Reditus Beneficiales. ll. 35. 36

Regalia. I.$45.

Regifira. 466. 472

Regula de viginti

652

L1

De Triennali poffeflore, 657

M

Regule Cancellarig. 27

Regule Juris. 820. 824

H'.l j

Regularium privilegia. 759

l

Relatio. I. 587

Relaxatio Juramenti, 496. 498

Relevium. 772.

Religio, , & ftatus Religiofüus. 1l, 148.

Religiofi, vel Regulares. ibid. 1. 309. feqq.

91['

Reliquie San&orum. I. 209.

Remiffio contrahentis , & delinquentis, 437

322

[b

Remiffiones. V. Indulgentie.

Ti I I'

Renuntiatio. I. 145

Replicatio. jOj.

Re-

"

INDEX.

Repudiatio hgreditatis & legati.. 69 $.

r

Repudium uxoris. l]. AT z.

qutiores. X

Res mobiles &c. L. 689. $ $r. Vifiofæ

163.

ijs m

Res Judicata. $73. $78.

Senams. (onful

Rei fite forum. 329. 340.

Refcriptum. 84. feqq.

tetentia judi

Refervatio cafüum. 11 787. feqq.

fündata i2

Beneficiorum, L 643.

fewentig m

Refidentia. Refidere, 617. feqq. :

fulturg fac

Reftitutio in integrum. 284. feqq.

Suefter, 3

Reftitutio fimoniacé acceptorum, 11. $ $3.

Servitus qua

Reftri&io mentalis. T. 430,

Serms L 18

Retorfio injurig, 1l. 160.

Retra&us, I. 737.

Sextus Deci

Sigillum, 4.

Retrovenditio. 716.

Revifio. $97.

Simonia, f

Reus. 297.

us penz

Juex ty

Rota Romana, 277.

Rubrica. 22.

Sodom. (

Solennitas :

$.

Poftulsti

Sacerdotium. r$3.r58.

CorfeGb

Sacramentalia. ll.209. ;?T1-

Teflamen

Sacramentum. I. 178.

Solutio, If.

Sacrificium. r $2. 1l. 203.

Iadebiti, 2

Nottes, & foy

Sacrilegium. $19.640. 658.

Sactifta. I. 196.

dpoliatus, $

Sevities conjugis. 1l, 481I.

la, & fp

Sagittarii. 235.

fpofilit de f

Salvianurn interdictum, $,

N

Conditiona,

SanGi. 210.

TAT mety

Sarraceni, $65.

CI(hOHCi (

Schifma. $92,

Womodo f

Scien.

la de

UT

E

" ( i

INDEX.

Scientia Juris alieni at obfit bone fidei. I, $44.

l Vhiüfg ;5;'

Scrutatores, Scrutinium. 1246.

Sedes vacans. 673.

Senatus-confültum Macedon. IT. 6925.

Senatus-confultam Velejanum., II.

D

|

Sententia Judicis I. 572. íeqq.

Fundata in falfa prefumptione, $80.

Sententiz nullitas. $74.

Sepultura facra. II. 169. 634. &c.

gq

Sequefter, Sequeftrum. I. 419.

u !

Servitus quando prafcribatur &c. $29. f $8.

Servus. I. 183.

Sextus Decretalium. r8.

Sigillum. 464. II. $0.

Simonia. $ 19.feqq.

Ejus penz. $48.

Judex difpenfans. $$4.

Sodomis. 646. '

Solennitas alienationis. I. 692.

Poftulationis, & Ele&ionis. I O. 126.

Confe&ionis Iuftrumentorum, 469.

Teftamentorum. II, 49.feqq.

Solutio. 15.feqq.

a eomicMM

Indebiti. 24.

Sortes, & fortilegium. 696.

Spoliatus. Spolium. I. 398. feqq.

Sponfa, & fponfus. 1I, 269.feqq. 338.

Sponfalia de futuro. 240. feqq.

Conditionat&. 255.

Gravi metu exrorta. 25 1.

Catholici cum haretica. 242.

Quomodo folvantur. 26'7.

Sponíalia de prafenti, 349.

od

Sponfis quid liceat. 65 6.

DPars 1.

Hhh

Sþufw

INDEX,

Sportulg. I. 238,

yudee

Clenicon

Statutum. 38.

An ufuras faciat licitas, 676

Teüamemi

Steurgm. r 24. 232.

files qui

:

y Maui

Stipes in confang. & affinit. 407.423.

Studiofi. T. 32r.

j Tedt

Stuprum. IL 639.

Teffiam t

Subditus quo modo quis fiat, T, 160. 3239. feqq.

Vis pr

Subreptio. 87.

araar

Reprob

Subfcriptio Capituli. 683.692.

Teftium Teftamenti. II. $O.

Cs

Subfüitutio. &9. feqq.

Tindus à

M

Succeffio ab inteflato. roo.

In Feudo. I. 775.

Titilus

In Emphytevfi. 7$23.

Tonfüra

Succeffor in Prelatura &c. II, r9.

Tornetum

Locatoris rerum. 1. 746.

Torwa,

Tiado

Suffragia in Ele&ione. 116. 126, feq.

Supplicatio. $927-

Trsosgf

Sufpenfio. II. 209,

Trensda

Suftentatio Beneficiatarum, 34 :

Transiir

Syndicus, I. 273,

Trebelli

Synodaticum, II. 194. 396,

Treupa, |

T.

-

Tributs,

Trinitas

TaGus impudici, &$5.

Tridentin

Tempora Ordinationum. 1. IGj

Ti dec

Tempus Px'æfcript.i*onis. $27 7f1'feqq'

Immemoriale. 1275

Confüetudinis. I03.

Tcitio B

licitio, $

Solutionis, II. 2

Tempus facratum. 28

,

lipi, T j

7- 438.449.

Vtitio p

Teftamentum. 47. feqq,

Vaüllug i

Solenue. 48. feqq.

Pri-

chligalia. |

INDEX

Privilegiatum. 49. 6o.feqq

Clericorum.. $ 1..77

ï.

Teftamenti refolutio. 93

-ïf

Teftes qui effe poffint. I. 445.feqq

!

In Matrimonio, II. 330

In Teítamento, 49.

Teftium pxodut'ho,öuecepuo I, 447.4 j 2 feq.

643';

1'

?

Vis probandi.

j 4- feqq.

Juramentum, 459

Reprobatio. 458.

CoaGio. 2,60. feq.

Titulus ad prefcribendum. yzf f43.

Ad acquirendum dominium. 39r.

'Titulus Menfg

164

Tonfüra prima eft Ordo, 154 feqq.

Torneamenta. II 65 $.

Tortura. f1O

Ms

Traditio. 390. 727

'TransaCtio. 261.feqq

'Translatio Epifcoporum, I4I.

'Transfumptum. 464- 469

'Trebellianica. Il. 92.

"Ireuga. I. 241

(Tributa. H. 193. 232«

Trinitas Summa. 31

'Tridentinum. I. 23

Turpi de caufa pa&tum. II 07

| I (mx

Vacatio Beneficiorum. 668

Vacatio. Sedis

673

Vagi. 1. 74. 1

Variatio prefeutationis, II 188

)

Vafallus, L. 767. 700

Ve&igalia, 11. 233.

Hhh a

Vena-

hr

INDEX.

Venatio. 764. feqq.

Venditio. Venditor.

I. 112. feqq. »26.

Veneficium. II. £99.

Veneratio San&orum & Reli

q. 210.

Verbs turpia. &5 r:

Veftes facre, 199.

Vetitum Ecclefim, II. 287.439. req.ï

* Vicaria, Vicarius. I. 629. 198.feqq.

Vicarius Generalis Epifcopi. r99.

Capituli 203.

:

Violatio. Violatores Ecclefiarum. II. 658. 66I.

Vis. L. 27$. privata & publica, II. 65 9.

Vifitatio Ecclefiar. &c. 197.

Vitiati corpore. I. rg4.

Vitium contra nsturam. ]I. 646.

Vitium litigiofi, L. 4r17.

Vitium rei venditz. 7E7. 33

UnGio faera.. 176.

Unio beneficiorum. 64.

Voluntas ultima. II. 47. 74.

Vota Religiofa. I6j. 173. feqq.

Vota Mauimonio obftantia, 364. feqq.

Pontifici refervata. 166.

Votum, & voti redemptio. r42. feqq. 149.

Votum, Vox a&iva & paffiva, I. I13.

Vota majora, 128. 682.

Votum folenne Ordinibus annexum. II.

36j*

Ufücapio, vel Prafcri

ptio. I, j13-

Ufura.gl.' &70, feqq.

:

Ufurartus. 69 1.

Ufus. Ufusfru&tus. I. $29. $58. 769.

Uxor adultera ad quid teneatur, II. 643.

O. A. M. D. G.

[

J

l

(

[5

fm i

ll

f

H

"

j

L

EL

p

—

t?'fzf

|

ä

]

Al

wl

A

e

:

i

,'-A—Q?

As nl

a

ï

f m

1

h-

»

ROW

3 1 g u n

"

-

TA s

As r

z

N

Es

;

x

s

m

T

A

d

s

!lnä

as

-

——

s

—

iE

-

z

s

-

E

Sai

r

xz

P

d i

g

"

x

r

EE

LA

d

E

b

I20 cm

19 20 21

18

17

9

16

CANDIDATU

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

ABBREVIATUS

15

r

JURISPRUDENTLE

SACRA,

14

E

O Baiance Q

ä

o

HOU EST,

HHHI!'IHHHH[HHIWIHHHII lllll HlH.HHIIIII(IIHIHHIIIH

il

13

Focus

JURIS CANONIC:

hs

N

SECUNDUM GREGOI

EL

LL

p

PAPARIX. LIBROS V. DECR

E--

p

TALIUM EXPLANATI

N

SUMMA

10

SEU

HII!HWHH

9

COMPENDIU

k

e

8

uod

HIIIIHII

ïn Ufum maximeé Difcipulorum e

bris fuis collegit Au&or ipfe , nimirunzs -

R.P. VITUS PICHLEs-

Soc. JESU, SS. 'T'heologize & SS. €

nonum Doétor, horumque olxm in Dilingc

Academia,;nunc veró inEle&orali InooIHaL

Univerfitate Profeffor Ordinarius , & ]uæ*'—-—*r

Primarius,

ä

PARS POSTERIOR.

EDITIO TERTIA.

g; )—

j—-

Cum Privil. $. Caf. Adajeft. & Facultate Superzäï*ï——

— 72 ;f&æ Findel.

L.—

& Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

HllIlIllllIlIIIHIIIIIIIIH!IIIIHIII.IIIIIIHI

lHIIIIllllIIIIHII&IHIIIIH!III IIIH(IIHHIII

IIHIIH

2

3

4

5

6

7

8

1

15